Một đóng góp vào môn

Tâm Lý Học

(A contribution to the Science of Psychology)

ửa chữa xong ngày 21/10/2019





https://thuviensach.vn

2

Dành cho những ai đi tìm đạo…

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Lời nói đầu

Dụng ý của s{ch n|y l| giúp cho c{c đạo sinh nghiên cứu về sự tăng trưởng v| ph{t triển của t}m thức, đưa ra c{c gợi ý có thể giúp ích cho nhà nghiên cứu. S{ch n|y không có kỳ vọng l| một giải thích tỉ mỉ đầy đủ, m| đúng hơn, theo như tựa đề phụ của nó, chỉ l| một đóng góp thêm cho khoa T}m Lý Học m| thôi.

Trong tầm với của tôi có biết bao t|i liệu cần thiết cho bất cứ một giải thích tỉ mỉ đầy đủ n|o d|nh cho một khoa học có tầm quan trọng lớn lao b|n về việc khai mở t}m thức. C{c t|i liệu n|y từ từ được tích lũy trong tay của c{c đạo sinh th|nh t}m v| cần mẫn, nhưng cho đến nay vẫn chưa có một nỗ lực n|o để sắp xếp v| hệ thống hóa c{c t|i liệu đó th|nh một tổng thể có mạch lạc cả.

Trong quyển s{ch nhỏ n|y, tôi chỉ sắp xếp một phần nhỏ c{c t|i liệu đó với hy vọng rằng b}y giờ nó có thể hữu ích đối với một số người l|m việc cần cù trong lĩnh vực rộng lớn n|y của Công Cuộc Tiến Hóa T}m Thức, v| trong tương lai, có thể dùng như l| một viên đ{ trong việc x}y dựng ho|n hảo hơn.

Cần có được một đại kiến trúc sư để dựng nên đền đ|i tri thức đó, v| cần có được c{c tay thợ hồ kiệt xuất t|i ba để

điều khiển việc x}y dựng. Hiện giờ, chúng ta chỉ đủ sức để

l|m công việc tập sự v| chuẩn bị c{c hòn đ{ chưa được gọt dũa để cho những tay thợ th|nh thạo hơn nhiều sử dụng.

Annie Besant

https://thuviensach.vn

4

NỘI DUNG

LỜI NÓI ĐẦU ......................................................................................... 3

PHẦN I ..................................................................................................... 9

Tâm Thức .......................................................................................................... 9

DẪN NHẬP .............................................................................................. 9

1- Các cội nguồn ........................................................................................... 9

2- Cội nguồn của Chân Thần ....................................................................... 18

CHƯƠNG I ............................................................................................ 21

Chuẩn bị lãnh vực ........................................................................................... 21

1- Tạo thành nguyên tử .............................................................................. 21

2- Tinh thần – Vật chất ............................................................................... 24

3- Các Cõi Phụ (The sub-planes) ................................................................. 26

4- Năm cõi ................................................................................................... 29

CHƯƠNG II ........................................................................................... 32

Tâm Thức ........................................................................................................ 32

1- Ý nghĩa của từ ngữ .................................................................................. 32

2- Các Chân Thần ........................................................................................ 42

CHƯƠNG III ......................................................................................... 52

Cư dân thuộc lĩnh vực ..................................................................................... 52

1- Chân Thần giáng hạ ................................................................................ 52

2- Sự Đan Kết (weaving) ............................................................................. 60

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

3- Bảy Luồng Thần Lực ................................................................................ 65

4- Các Đấng Quang Minh ............................................................................ 68

CHƯƠNG IV ......................................................................................... 72

Nguyên tử thường tồn.................................................................................... 72

1- Sự Gắn Kết của các nguyên tử ................................................................ 72

2- Lưới Sự Sống ........................................................................................... 76

3- Việc chọn lựa các nguyên tử thường tồn ............................................... 78

4- Công dụng của các nguyên tử thường tồn ............................................. 80

5- Tác động của Chân Thần trên vi tử thường tồn ..................................... 89

CHƯƠNG V ........................................................................................... 94

Hồn – Khóm .................................................................................................... 94

1- Định nghĩa danh từ ................................................................................. 94

2- Sự Phân chia Hồn-Khóm ......................................................................... 98

CHƯƠNG VI ...................................................................................... 108

Sự Đồng Nhất Của Tâm Thức ........................................................................ 108

1- Một đơn vị Tâm thức ............................................................................ 108

2- Tính đồng nhất của tâm thức hồng trần............................................... 110

3- Ý nghĩa của tâm thức hồng trần ........................................................... 116

CHƯƠNG VII ..................................................................................... 122

Cơ Cấu của Tâm Thức ................................................................................... 122

1- Sự phát triển của cơ cấu ....................................................................... 122

2- Thể cảm dục ......................................................................................... 129

3- Sự tương ứng trong các căn chủng (Root-Races) ................................. 133

CHƯƠNG VIII ................................................................................... 135

Các bước đầu của nhân loại .......................................................................... 135

1- Làn sóng sinh hoạt thứ ba .................................................................... 135

2- Sự phát triển của con người ................................................................. 138

https://thuviensach.vn

6

3- Những linh hồn và thể xác thiếu hài hòa .............................................. 142

4- Hé mở tâm thức trên cõi cảm dục ........................................................ 145

CHƯƠNG IX ....................................................................................... 152

Tâm thức và ngã thức ................................................................................... 152

1- Tâm thức .............................................................................................. 152

2- Ngã thức ............................................................................................... 156

3- Chân và giả............................................................................................ 159

CHƯƠNG X ........................................................................................ 163

Các trạng thái tâm thức con người() ............................................................. 163

1- Tiềm thức.............................................................................................. 163

2- Tâm thức tỉnh thức ............................................................................... 166

3- Tâm thức siêu phàm ............................................................................. 170

CHƯƠNG XI ....................................................................................... 184

Chân thần hoạt động .................................................................................... 184

1- Kiến tạo các hiện thể ............................................................................ 184

2- Người tiến hóa ...................................................................................... 191

3- Tuyến yên và tuyến tùng quả ............................................................... 193

4- Con đường của tâm thức ...................................................................... 196

CHƯƠNG XII ..................................................................................... 198

Bản chất của ký ức ........................................................................................ 198

1- Đại ngã và các tiểu ngã ......................................................................... 198

2 – Những thay đổi trong các hiện thể và trong tâm thức. ...................... 202

3- Ký ức ..................................................................................................... 204

4- Ký ức là gì? ............................................................................................ 206

5- Nhớ và quên ......................................................................................... 210

6- Sự chú ý ................................................................................................ 215

7- Tâm thức duy nhất ............................................................................... 217

PHẦN II .............................................................................................. 219

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Ý Chí, Dục Vọng và Tình Cảm ......................................................................... 219

CHƯƠNG I ......................................................................................... 219

Ý muốn linh hoạt .......................................................................................... 219

CHƯƠNG II ........................................................................................ 224

Dục vọng ....................................................................................................... 224

1- Bản chất của dục vọng .......................................................................... 224

2- Việc đánh thức Dục Vọng ..................................................................... 228

3- Mối quan hệ của Dục Vọng với Tư Tưởng ............................................ 230

4- Dục Vọng, Tư Tưởng, Hành Động ......................................................... 233

5- Bản chất ràng buộc của Dục Vọng ........................................................ 234

6- Cắt dứt những ràng buộc ..................................................................... 236

CHƯƠNG III ...................................................................................... 240

Dục Vọng (tiếp theo) ..................................................................................... 240

1- Hiện thể của dục vọng .......................................................................... 240

2- Mâu thuẫn giữa Dục Vọng với Tư Tưởng ............................................. 245

3- Giá trị của một lý tưởng........................................................................ 248

4- Thanh luyện Dục Vọng .......................................................................... 251

CHƯƠNG IV ...................................................................................... 255

Xúc động ....................................................................................................... 255

1- Nguồn gốc xúc động ............................................................................. 255

2- Tác động của xúc động trong gia đình .................................................. 259

3- Nguồn gốc đức tính .............................................................................. 264

4- Điều Phải và Điều Quấy ........................................................................ 266

5- Đức Hạnh và Chí Phúc .......................................................................... 267

6- Chuyển hóa xúc động thành đức hạnh và tật xấu ................................ 269

7- Áp dụng lý thuyết này cho hạnh kiểm .................................................. 272

8. Các công dụng của xúc cảm .................................................................. 273

CHƯƠNG V ........................................................................................ 279

https://thuviensach.vn

8

Xúc cảm (tiếp theo) ....................................................................................... 279

1- Huấn luyện xúc cảm .............................................................................. 279

2. Sức mạnh lệch lạc của xúc cảm............................................................. 283

3- Phương pháp chế ngự cảm xúc ............................................................ 285

4- Cách dùng xúc cảm ............................................................................... 291

5- Giá trị của xúc cảm trong cơ tiến hóa ................................................... 295

CHƯƠNG VI ...................................................................................... 299

Ý Chí .............................................................................................................. 299

1- Ý Chí Giành Lại Sự Tự Do của Nó .......................................................... 299

2- Lý do có quá nhiều đấu tranh. .............................................................. 309

3- Quyền năng của Ý Chí. .......................................................................... 314

4- Huyền linh thuật và Hắc thuật. ............................................................. 321

3- Tiến vào cõi an bình. ............................................................................. 322

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Phần I

Tâm Thức

Dẫn Nhập

Chủ đề về việc khai mở t}m thức trong c{c sinh linh đang tiến hóa trong một Th{i Dương Hệ l| một chủ đề rất khó hiểu. Hiện tại, không một ai trong chúng ta có thể hy vọng l|m gì nhiều hơn l| hiểu được một phần nhỏ về sự

phức tạp của việc đó, tuy nhiên chúng ta có thể nghiên cứu nó theo c{ch n|o để cho chúng ta có thể lấp đầy một số lỗ

hổng trong việc suy tư của chúng ta, đồng thời cũng có thể

tạo được cho chúng ta một đường nét kh{ rõ r|ng để hướng dẫn việc tu tập sau n|y của chúng ta.

Tuy nhiên, chúng ta không thể ph{c thảo được đường nét n|y theo bất cứ c{ch n|o để l|m thỏa mãn được trí óc chúng ta m| trước tiên không xem Th{i Dương Hệ chúng ta như một tổng thể, đồng thời cố gắng để hiểu một ý tưởng n|o đó, dù ý tưởng đó có thể mơ hồ đi nữa, về ‚c{c điều kiện ban đầu' (‚the beginnings') trong một hệ thống như thế.

1- Các cội nguồn (origins)

Chúng ta biết rằng vật chất (matter) trong một Thái Dương Hệ tồn tại dưới bảy biến th{i lớn (great modifications) hay l| cõi (planes). Trong số c{c cõi n|y có ba cõi thường được nói đến như l| ‚ba cõi thấp' (‚three worlds'), đó l| cõi hồng trần, cõi tình cảm (cảm dục) v| cõi trí, gọi theo thuyết https://thuviensach.vn

3

10

3

nguồn gốc vũ trụ của Ấn

là Triloki hay là Tribhuvanam,

là nơi diễn ra cuộc tiến hóa bình thường của nh}n loại.

Trên hai cõi kế tiếp, là cõi tinh thần – cõi của minh triết v| quyền năng, đó l| cõi Bồ đề v| Niết b|n – diễn ra cuộc tiến hóa đặc thù của vị điểm đạo đồ (1), sau lần điểm đạo thứ nhất của c{c Cuộc Điểm Đạo. Năm cõi n|y hợp th|nh trường tiến hóa của t}m thức, cho đến khi con người hòa nhập v|o thiêng liêng.

Hai cõi vượt ngo|i năm cõi trên tượng trưng cho lãnh vực hoạt động thiêng liêng, v}y quanh v| bao trùm tất cả, từ

đó, mọi năng lượng thiêng liêng tuôn đổ ra để l|m linh hoạt v| bảo dưỡng to|n thể Th{i Dương Hệ. Hiện giờ, hai cõi n|y ho|n to|n vượt ra ngo|i sự hiểu biết của chúng ta, v| một v|i gợi ý được đưa ra liên quan đến hai cõi n|y có lẽ cũng đủ để

cho thấy khả năng hiểu biết hạn chế của chúng ta. Chúng ta được dạy rằng hai cõi n|y l| cõi của T}m Thức thiêng liêng, trong đó Thượng Đế, hay Thượng Đế Ba Ngôi thiêng liêng biểu lộ, v| từ nơi đó Ng|i tỏa chiếu với cương vị l| Đấng S{ng Tạo (Creator), Đấng Bảo Tồn (Preserver) v| Đấng Hủy Diệt (Dissolver), ph{t triển một vũ trụ, duy trì vũ trụ

trong chu kỳ sinh hóa của nó, thu

vũ trụ

vào chính

Ng|i v|o lúc kết thúc

. Chúng ta được biết

tên của hai cõi n|y như sau: cõi thấp l| Anupadaka (Đại Niết B|n), trong cõi đó ‚chưa có hiện thể n|o được tạo th|nh'(2), cõi cao l| Adi (Tối Đại Niết B|n), ‚cõi thứ nhất', nền tảng của 1 Đạo đồ: Đệ tử được điểm đạo - Initiate.(ND)

2 Xuất ph{t từ Pranava-vada, một thủ bản Samskrit chưa xuất bản.

(Nay đã được xuất bản dưới tên ‚Khoa học về Th{nh Ngữ' hay Pranava-vada của Gargyayana).

https://thuviensach.vn

Khảo cứu về T}m Thức

một vũ trụ, nơi chống đỡ v| cội nguồn (fount) của sự sống vũ

trụ.

Như vậy, bảy cõi của một vũ trụ, tức Th{i Dương Hệ, m|, như chúng ta thấy theo c{ch mô tả vắn

n|y, có thể

được xem như tạo th|nh ba nhóm:

I- Trường biểu lộ của riêng Thượng Đế;

II- Trường tiến hóa siêu thường của nh}n loại, tức trường tiến hóa của bậc điểm đạo;

III- Trường tiến hóa của giới h|nh khí, kho{ng vật, thực vật, động vật v| nh}n loại bình thường. Chúng ta có thể thiết lập bảng sau:

[3] Hai cõi cao nhất có thể được nhận thức như l|

hiện hữu trước khi Th{i Dương Hệ được tạo th|nh, v| chúng ta có thể tưởng tượng, cõi cao nhất, tức cõi Tối Đại Niết B|n (Adi), như l| gồm có rất nhiều chất liệu không gian (matter of space) – được tượng trưng bằng c{c dấu chấm – khi Thượng Đế đ{nh dấu để tạo th|nh nền tảng vật chất của c{c hệ thống m| Ng|i sắp sanh hóa (produce). Giống như một công nh}n chọn ra vật liệu m| y sắp nắn tạo th|nh sản phẩm của mình, Thượng Đế cũng chọn vật liệu v| vị trí (place) cho vũ trụ của Ngài.

Một c{ch tương tự, chúng ta có thể tưởng tượng cõi Đại Niết B|n (Anupadaka) – được tượng trưng bằng c{c đường gạch ngang – như l| gồm có cùng loại vật chất n|y được biến https://thuviensach.vn

Dẫn nhập

12

đổi bằng sự sống c{ biệt của Thượng Đế, được nhuốm m|u (coloured) – dùng một ẩn dụ có ý nghĩa – bằng T}m Thức l|m linh hoạt vạn hữu của Thượng Đế, v| như vậy theo một c{ch n|o đó không giống với cõi tương ứng trong một Thái Dương Hệ khác.

Chúng ta được dạy rằng c{c sự kiện tối cao của công việc chuẩn bị n|y có thể được hình dung thêm bằng c{c biểu tượng. Trong số c{c biểu tượng n|y, chúng ta có được hai [4]

nhóm (sets), một nhóm thể hiện một c{ch tượng trưng (images) cho sự biểu lộ tam ph}n của T}m Thức Thượng Đế

(Logic Consciousness), nhóm kia l| sự thay đổi tam ph}n trong vật chất tương ứng với Sự Sống tam ph}n – tức trạng th{i sự sống v| trạng th{i sắc tướng của Ba ngôi Thượng Đế.

Chúng ta có thể đặt chúng cạnh nhau như l| c{c diễn biến đồng thời :

Sù Sèng (Life)

S¾c T-íng (Form)

I_Adi

II_Anupadaka

Ở đ}y, chúng ta có, dưới Sự Sống, Điểm nguyên thủy trong t}m của Vòng Tròn, Thượng Đế với tư c{ch l| Đấng Duy Nhất bên trong khối cầu bao quanh do Ng|i tự đặt ra bằng vật chất tinh anh nhất, trong đó, Thượng Đế tự giới hạn Ngài cho mục đích biểu lộ, tỏa chiếu từ Bóng Tối (Darkness).

Một c}u hỏi tức khắc nảy sinh: Tại sao có Ba Ngôi Thượng Đế? Ở đ}y chúng ta động chạm đến vấn đề s}u xa nhất của siêu hình học m| muốn giải thích ra, thậm chí không https://thuviensach.vn

Khảo cứu về T}m Thức

được đúng lắm, cũng cần đến cả một quyển s{ch, dầu vậy chúng ta cũng phải nêu ra c}u hỏi để được giải đ{p bằng việc suy gẫm cật lực.

Khi ph}n tích mọi vật đang hiện hữu, chúng ta đi đến nét kh{i qu{t lớn như sau: [5] ‚Tất cả đều có thể chia th|nh

‚c{i Ta' (‚I') v| ‚Không Ta' (‚Not I'), tức l| ‚Ngã' (‚Self') v| ‚Phi-Ngã' (‚Not-Self'). Mọi vật riêng rẽ được cho l| ở

dưới mặt n|y hay mặt kh{c của đề mục Ngã hoặc Phi-Ngã.

Không có gì m| không thể được đặt dưới một trong hai hình thức đó. ‚Ngã l| Sự Sống, T}m Thức; Phi-Ngã l| Vật Chất, Hình Tướng (Form)'. Vậy thì, ở đ}y chúng ta có một nhị

nguyên (duality). Nhưng Cặp Đôi (Twain) không phải l| hai c{i riêng biệt, cô lập v| không có liên quan. Luôn luôn có mối liên hệ nằm giữa chúng, chúng luôn luôn tiến tới gần rồi t{ch ra xa, nhập lại v| rời ra, sự tương t{c n|y tự biểu lộ dưới hình thức vũ trụ hằng chuyển (ever-changing universe). Như vậy chúng ta có một Tam Nguyên (Trinity) chớ không phải một Nhị Nguyên, đó l| Ngã, Phi-Ngã v| Mối Liên Quan (Relation) giữa chúng. Nơi đ}y, tất cả đều được gộp chung, mọi vật v| mọi mối liên hệ, đang có v| có thể có, v| do đó Ba (Three), không nhiều hơn m| cũng không ít hơn, l| nền tảng của mọi vũ trụ trong to|n thể của chúng v| của mỗi vũ trụ

nói riêng(1). Sự kiện căn bản n|y đặt lên trên mỗi Thượng Đế

một tam bộ biểu lộ (triplicity of manifestation) trong một Thái Dương Hệ, v| C{i Duy nhất (the One), tức Điểm (the Point), đi ra theo ba hướng đến chu vi của Vòng Vật Chất v| quay trở về trên chính nó, biểu lộ một trạng th{i kh{c ở mỗi chỗ

1 Đạo sinh nên nghiên cứu kỹ ‚The Science of Peace' của Bhagavan Das, trong đó c{c vấn đề siêu hình học có liên quan được trình b|y tỉ mỉ với sự khôn khéo hiếm có.

https://thuviensach.vn

Dẫn nhập

14

tiếp xúc với Vòng Tròn – ba biểu lộ căn bản của T}m Thức: tức l| Ý Chí, Minh Triết v| Hoạt Động – Tam Bộ thiêng liêng hay Ba Ngôi (divine Triad or Trinity)(1). Vì BẢN NGÃ Đại Đồng, tức Pratyag-atma, tức ‚Nội Ngã' (‚Inner Self'), nghĩ

đến Phi Ngã, nên đồng hóa chính Ng|i với nó, do đó chia sẻ

Bản Thể của Ng|i với nó. Đ}y l| Hoạt Động thiêng liêng, tức Sat, Sự Hiện Tồn được thêm v|o cái Phi Hiện Tồn, Toàn Linh Trí. BẢN NGÃ, nhận thức chính Ng|i l| Minh Triết, là Chit, nguyên lý bảo tồn. BẢN NGÃ tự triệt tho{i ra khỏi Phi Ngã dưới bản chất thuần khiết của chính Ng|i, ấy l| Bliss (Chí Phúc), [7] Ananda, tho{t khỏi sắc tướng.

Mỗi Thượng Đế của một vũ trụ đều lặp lại Ngã Thức vũ

trụ n|y: trong Hoạt Động của Ng|i, Ng|i l| Trí s{ng tạo, Kriya – tương ứng vói Sat vũ trụ (universal Sat) – là Brahma của Ấn gi{o, Chúa Th{nh Thần của Thiên Chúa Gi{o, Chochmah của Kabbalist (tín đồ Do Th{i Bí Gi{o). Trong sự

Minh Triết của Ng|i, Ng|i l| Lý Trí sắp xếp, bảo tồn, Jnana –

tương ứng với Chit vũ trụ – là Vishnu của Ấn gi{o, Chúa Con của Cơ Đốc gi{o, Binah của Kabbalist. Trong sự Chí Phúc của Ng|i, Ng|i l| Đấng Hủy Diệt (Dissolver) hình tướng, là Ý

Chí, Ichchha – tương ứng với Ananda Vũ trụ – là Shiva của 1 Còn một c{ch thích hợp kh{c để diễn tả tam bộ n|y, đó l|

‚Quyền Năng, Minh Triết v| B{c Ái' (‚Power, wisdom and Love'); nhưng tam bộ n|y lại thiếu mất Hoạt động (Activity) v|

nh}n đôi B{c Ái, trừ phi B{c Ái được xem như c{i tương đương của nó, vì về mặt bản thể, B{c {i l| hoạt động (active). Theo tôi, Minh Triết v| B{c Ái dường như l| cùng một trạng th{i t}m thức.

Những gì biểu lộ bên trên như l| Minh Triết, nhận thức về sự Hợp nhất, thì sẽ biểu lộ trong cõi sắc tướng như l| B{c Ái, mãnh lực thu hút vốn mang lại sự Hợp nhất trong một thế giới có c{c thực thể

riêng biệt.

https://thuviensach.vn

Khảo cứu về T}m Thức

Ấn gi{o, Chúa Cha của Cơ đốc gi{o, Kepher của Kabbalist.

Như vậy, trong mỗi vũ trụ xuất hiện Thượng Đế Ba Ngôi, Ba Đấng s{ng tạo, bảo tồn v| hủy diệt vũ trụ của c{c Ng|i, mỗi Đấng chủ yếu bộc lộ trong hoạt động của Ng|i trong vũ trụ

một trạng th{i (Ngôi) chi phối, hai ngôi kia phụ thuộc v|o Ngôi này, dù cho tất nhiên luôn luôn hiện hữu. Vậy thì mỗi Thượng Đế biểu lộ (manifested God) được nói đến như l|

Tam Vị Nhất Thể (Trinity).Việc nối kết (joining) của Ba Ngôi này, hay c{c giai đoạn biểu lộ, ở nơi c{c điểm tiếp xúc bên ngo|i của chúng với [8] vòng tròn, tạo ra Tam Giác căn bản tiếp xúc với Vật Chất, m|, với ba Tam gi{c được l|m bằng c{c đường thẳng được kẻ bởi Điểm (the Point), như vậy tạo th|nh Tứ Linh Diệu (Tetractys) thiêng liêng, đôi khi được gọi l| Tứ Nguyên (Quaternary) Vũ trụ, Ba Ngôi thiêng liêng tiếp xúc với Vật Chất, sẵn s|ng để s{ng tạo. To|n bộ c{c Ngôi n|y l| Đại Hồn (Oversoul) của vũ trụ đang hiện tồn.

Trước tiên, chúng ta có thể xem qua c{c hiệu quả của các Ngôi (Trạng Th{i) n|y dưới hình thức Sắc Tướng khi được đ{p ứng với từ khía cạnh vật chất. Dĩ nhiên, c{c hiệu quả n|y không do Thượng Đế của một Th{i Dương Hệ, mà là do c{c tương ứng trong Vật Chất vũ trụ với C{c Trạng Th{i của Bản Ngã vũ trụ. Trạng th{i Chí Phúc (Bliss), hay Ý Chí,

{p đặt trên Vật Chất tính chất Tịnh (Inertia) – là Tamas, năng lực đề kháng, sự ổn định, yên tĩnh. Trạng th{i Hoạt Động mang lại cho Vật Chất tính chất đ{p ứng của nó đối với h|nh động – là Rajas, tức tính chuyển động (mobility). Trạng th{i Minh Triết mang lại cho nó tính chất Nhịp Nh|ng (Rhythm) –

là Satva, sự rung động, h|i hòa. Chính nhờ sự trợ giúp của Vật Chất được chuẩn bị như thế nên c{c Trạng Th{i của T}m Thức Thượng Đế có thể tự biểu lộ dưới hình thức c{c Bản Thể

(Beings). [9]

https://thuviensach.vn

Dẫn nhập

16

Thượng Đế – chưa phải l| Ngôi Một, vì chưa có Ngôi Hai – được thấy như l| một Điểm (Point) xạ ra một hình cầu Vật Chất, vẽ ra quanh Ngài như l| lãnh vực của vũ trụ tương lai, tỏa sáng với vẻ huy ho|ng không thể tưởng tượng, một Khối Ánh S{ng đích thực (true Mountain of Light) theo c{ch nói của Đức B|n Cổ (Manu), nhưng Ánh S{ng đó vô hình, ngoại trừ trên c{c cõi tinh thần. Khối cầu vĩ đại n|y đã được nói đến như l| Chất Liệu nguyên thủy (primary Substance): đó l| Thượng Đế tự qui định (Self-conditioned Logos), bất ph}n ly ở mọi điểm với Vật chất m| Ng|i d|nh riêng cho vũ

trụ của Ng|i, trước khi Ng|i đích th}n lấy ra khỏi đó một ít trong lần biểu lộ thứ hai: đó l| Khối cầu của Thiên Ý tự qui định (Self-conditioning Will), vốn sẽ đưa đến Hoạt động s{ng tạo: ‚Tôi l| C{i N|y' (‚This'), khi ‚C{i N|y', tức Phi–Ngã, được nhận biết. Nói một c{ch tượng trưng – để đưa ra gợi ý về Sắc Tướng khi được thấy từ khía cạnh bên ngo|i – Huyền Điểm (Point) rung động giữa t}m với chu vi, như vậy tạo th|nh Đường Thẳng (Line) đ{nh dấu việc t{ch rời của Tinh Thần v| Vật Chất(1), [10] l|m cho việc nhận thức có thể xảy ra, v| như vậy sinh ra Hình H|i cho Trạng Th{i thứ hai, là Đấng (Being) m| chúng ta gọi l| Thượng Đế Ngôi Hai, về

mặt biểu tượng l| Đường Thẳng hay Đường Kính của vòng tròn. Trong một c}u nói huyền bí có nói đến Đường Kính 1 Ở đ}y cần nhớ kỹ rằng việc ‚t{ch rời' (‚drawing apart') n|y l|

t{ch rời chỉ trong t}m thức m| thôi: ý tưởng về Tinh thần t{ch rời khỏi ý tưởng về vật chất. Trong vũ trụ hiện tượng, không có Tinh thần n|o m| không bị chi phối (unconditioned) bởi vật chất, không có một phần tử vật chất n|o m| không được l|m linh hoạt (uninformed) bằng Tinh thần. Mọi hình tướng đều có t}m thức, mọi t}m thức đều có hình tướng (forms).

https://thuviensach.vn

Khảo cứu về T}m Thức

n|y: ‚Ngươi l| Con Ta; ng|y nay Ta đã sinh Ngươi' (Psalms, ii, 7) mối liên hệ của Cha v| Con n|y nằm trong sự hợp nhất của Sự Sống Thiêng Liêng (Divine Existence) của Thượng Đế

Ngôi Một v| Ngôi Hai, dĩ nhiên thuộc về Ng|y Biểu Lộ, tức chu kỳ sinh hoạt (Life-period) của một vũ trụ. Chính việc khai sinh ra Đấng Con (Son), tức sự xuất hiện của Thượng Đế

Ngôi Hai, là Minh Triết, được ghi dấu trong thế giới Sắc Tướng bằng sự ph}n hóa, tức t{ch ra, của Tinh Thần v| Vật chất, tức l| hai cực m| giữa hai cực đó, mạng lưới của một vũ

trụ được dệt nên. Cứ như l| sự ph}n ly của Dòng Điện trung tính bất động – có thể tượng trưng cho Thượng Đế Ngôi Một

– th|nh hình thức kép của dương v| }m – tượng trưng cho Thượng Đế Ngôi Hai – như vậy tạo ra sự biểu lộ vô hiện (the unmanifest manifest). Sự ph}n ly n|y [11] bên trong Thượng Đế Ngôi Một được mô tả một c{ch sinh động cho chúng ta trong việc chuẩn bị cho việc sinh sản của tế b|o (cell-multiplication) m| chúng ta có thể nghiên cứu trên cõi trần, trong đó chúng ta thấy c{c tiến trình dẫn đến sự xuất hiện của một v{ch ph}n chia, nhờ đó một tế b|o duy nhất trở

th|nh hai. Vì tất cả những gì xảy ra ở dưới đ}y (cõi trần) chỉ

là phản ảnh trong vật chất thô trược của c{c diễn biến trên các cõi cao, v| chúng ta có thể thường tìm thấy một c}y nạng chống cho sự tưởng tượng khập khiểng của chúng ta trong c{c nghiên cứu của chúng ta về sự ph{t triển vật chất. ‚Trên sao, dưới vậy'. Cõi trần l| phản ảnh của cõi tinh thần.

Kế đến, Huyền Điểm, với Đường Thẳng xoay quanh theo nó tạo ra rung động nơi c{c góc vuông theo với rung động trước, v| như vậy tạo th|nh chữ Thập (Cross) vẫn ở

trong vòng tròn, như thế chữ Thập ‚xuất ph{t từ Cha v|

Con', biểu tượng của Thượng Đế Ngôi Ba, ức Thiên Trí Sáng Tạo Hoạt Động thiêng liêng b}y giờ sẵn s|ng để biểu lộ dưới https://thuviensach.vn

Dẫn nhập

18

hình thức Đấng S{ng Tạo (Creator). Kế đến, Ng|i tự biểu lộ

như l| Thập Gi{ Linh Hoạt hay l| Svastika (chữ Vạn), Ngôi Một trong Ba Ngôi biểu lộ bên ngo|i hai cõi cao nhất, đó l|

giai đoạn thứ ba của khai mở thiêng liêng.

Sù Sèng (Life)

S¾c T-íng (Form)

I_Adi

II_Anupadaka

III_Atmic

2- Cội nguồn của Chân Thần

Trước khi nghiên cứu Hoạt Động s{ng tạo của Thượng

Đế Ngôi Ba, chúng ta phải xem xét cội nguồn của Ch}n Thần, tức l| c{c Đơn vị T}m Thức, vì sự tiến hóa của c{c Ch}n Thần trong vật chất m| trường tiến hóa của một vũ trụ phải được chuẩn bị. Chúng ta sẽ trở lại nghiên cứu Ch}n Thần một c{ch đầy đủ hơn trong chương II. Vô số c{c Đơn Vị T}m Thức như

thế cần được ph{t triển trong vũ trụ tương lai được sinh ra trong Sự Sống thiêng liêng, giống như c{c tế b|o mầm trong cơ thể, trước khi lãnh vực d|nh cho sự tiến hóa của chúng được tạo ra. Về sự ban ph{t ra ngo|i n|y, người ta đọc thấy:

‚CÁI ẤY muốn rằng: Tôi sẽ sinh sôi nảy nở v| sẽ được sinh ra'. (‚THAT willed: I shall multiply and be born') (Chhandogyopanishat, ii, 3) v| Vạn Thù (the Many) xuất ph{t trong Nhất Bản (the One) bằng t{c động của Ý Chí. Ý Chí có hai trạng th{i hút v| đẩy, hít v|o (inbreathing) v| thở ra (outbreathing), khi trạng th{i đẩy mạnh hơn (energize) thì có sự ph}n ly, t{ch rời.

Việc tăng bội bên trong C{i Duy Nhất bằng t{c động của Ý Chí đ{nh dấu vị trí cội nguồn – Thượng Đế Ngôi Một, https://thuviensach.vn

Khảo cứu về T}m Thức

Đấng bất ph}n ly, Từ Phụ Vĩnh Cửu. Đ}y l| c{c tia linh quang (sparks) của Tối Thượng Hỏa (supreme Fire), ‚C{c Mảnh thiêng liêng' (‚divine Fragments') ( Trích ‚Ánh Sáng trên Th{nh Đạo') thường được gọi l| ‚Ch}n Thần'

(‚Monads'). Một Ch}n Thần l| một mảnh nhỏ (fragment) của Sự Sống thiêng liêng, t{ch ra dưới hình thức một thực thể c{

biệt bằng một m|ng mỏng bằng vật chất loãng nhất, vật chất trong đó loãng đến nỗi trong khi mang lại một hình hài riêng biệt cho mỗi thực thể, vật chất đó không g}y một chướng ngại n|o cho việc liên giao tự do của một sự sống được đóng khung trong đó với c{c sự sống tương tự ở chung quanh.

Như vậy, sự sống của Ch}n Thần l| sự sống của Thượng Đế Ngôi Một, v| do đó có ba trạng th{i, đó l| T}m Thức hiện hữu với tư c{ch Ý Chí, Minh Triết v| Hoạt Động.

Sự sống n|y hình th|nh trên cõi Biểu lộ thiêng liêng, tức cõi thứ nhì, hay Anupadaka, c{c con của Từ Phụ (Father) chẳng kh{c n|o Thượng Đế Ngôi Hai, nhưng l| những Đứa Con trẻ

trung không có được quyền năng thiêng liêng n|o để có thể

hoạt động trong loại vật chất trọng trược hơn l| vật chất của c{c cõi riêng của chúng. Trong khi Thượng Đế với bao kỷ

nguyên tiến hóa đ|ng sau, Ng|i dễ d|ng thực hiện c{c quyền năng thiêng liêng của Ng|i, ‚Đứa con cả trong số nhiều anh em' (Romans, VIII, 29).

Ch}n Thần ngự tại cõi Đại Niết B|n (Anupadaka plane), còn cội nguồn sự sống của Chơn Thần ở cõi Tối Đại Niết B|n (Adi), cho đến nay không có c{c hiện thể để Ch}n Thần có thể

tự biểu lộ trong đó, trông chờ ng|y ‚biểu lộ của c{c Con Đức https://thuviensach.vn

Dẫn nhập

20

Chúa Trời' (Romans, VIII, 19)(1). Ch}n Thần chờ ở đ}y trong khi Thượng Đế Ngôi Ba bắt đầu công việc biểu lộ bên ngo|i, tức công cuộc nắn tạo vũ trụ ngoại cảnh. Ng|i sẽ dốc hết sự

sống của Ng|i v|o vật chất, để nắn tạo nó th|nh c{c chất liệu thích hợp cho việc kiến tạo c{c hiện thể m| c{c Ch}n Thần cần dùng cho công cuộc tiến hóa của Ch}n Thần. Nhưng Ng|i sẽ không bị kết hợp (merged) vào trong công việc của Ng|i, vì công việc đó dường như bao la đối với chúng ta, nhưng đối với Ng|i, đó chỉ l| một điều nhỏ bé: ‚Sau khi đã thấm nhuần to|n thể vũ trụ n|y với một phần của chính Ta, Ta vẫn còn nguyên như cũ'. (Bhagavad-Gita, X, 42). Cá tính kỳ diệu đó không mất đi, v| chỉ một phần trong đó cũng đủ

cho sự sống của một vũ trụ. Thượng Đế, tức Đại Hồn, vẫn còn như cũ, vị Chúa của vũ trụ Ng|i.

1 Nguyên văn: ‚awaiting the day of ‚manifestation of the Sons of God'. Bản dịch của Th{nh Kinh 2003: ‚trông đợi con c{i Đức Chúa Trời được tỏ ra''(trang 157, phần T}n Ước).

https://thuviensach.vn

Khảo cứu về T}m Thức

Chương I

Chuẩn bị lãnh vực

1- Tạo thành nguyên tử

Thượng Đế Ngôi Ba, tức To|n Linh Trí, bắt đầu Hoạt động s{ng tạo của Ng|i bằng c{ch t{c động trên vật chất được rút ra từ không gian vô tận theo mọi phía để tạo ra Thái Dương Hệ chúng ta. Vật chất n|y tồn tại trong không gian dưới những dạng thức m| ta không thể hiểu được, nhưng rõ r|ng l| đã được định hướng cho các Th{i Dương Hệ to lớn hơn. B| H.P. Blavatsky đã dạy chúng ta rằng c{c cõi phụ

nguyên tử (atomic subplanes) thuộc c{c cõi của Th{i Dương Hệ chúng ta tạo th|nh cõi vũ trụ thấp nhất hay l| cõi vũ trụ

thứ nhất. Nếu chúng ta hình dung c{c nguyên tử của cõi vũ

trụ đó như được tượng trưng bằng [17] một nốt nhạc, thì c{c nguyên tử của vũ trụ chúng ta, do Thượng Đế Ngôi Ba tạo ra, có lẽ nên được tượng trưng bằng c{c }m bội (overtones) trong một nốt như thế. Điều có vẻ rõ rệt l| c{c nguyên tử đó có liên quan chặt chẽ với ‚c{c nguyên tử không gian', tương ứng với c{c nguyên tử không gian n|y, nhưng ở dạng thức hiện nay của c{c nguyên tử n|y thì lại không đồng nhất với các nguyên tử không gian. Nhưng bảy loại vật chất vốn trở th|nh

‚c{c nguyên tử' của chúng ta, được biểu thị trong vật chất được rút ra từ không gian để tạo th|nh Thái Dương Hệ, và cuối cùng được thu giảm (reducible) lần nữa để trở th|nh các nguyên tử của chúng ta. B| Blavatsky {m chỉ đến việc ph}n chia thất ph}n được lặp lại để th|nh c{c nguyên tử ở cấp độ

ng|y c|ng thấp khi b| viết: ‚Nguyên tử Vũ Trụ Duy Nhất trở

Tạo th|nh nguyên tử

https://thuviensach.vn

22

thành bảy nguyên tử trên cõi vật chất, v| mỗi nguyên tử n|y được biến đổi th|nh một trung t}m năng lượng. Cùng một nguyên tử n|y trở th|nh bảy tia (rays) trên cõi tinh thần < riêng biệt nhau cho đến cuối thiên kiếp (kalpa), v| tuy thế

vẫn trong sự bao gồm mật thiết (in close embrace) ‚ (GLBN I, 696, ấn bản London 1928).

Bên ngo|i c{c ranh giới của một vũ trụ, vật chất n|y ở

trong một trạng th{i rất đặc biệt; ba tính chất của vật chất l|

tịnh (inertia), động (mobility) v| nhịp nhàng (rhythm)(1) được cân bằng với [18] nhau v| ở trạng th{i quân bình. Chúng có thể được hình dung như l| đang nằm yên tĩnh trong một vòng tròn khép kín. Thực ra, theo một v|i cổ thư, trong to|n bộ của nó, vật chất được mô tả ở v|o trạng th{i như l| tịnh.

Nó cũng còn được nói đến như l| còn trinh nguyên (virgin); đó l| Mary Đồng Trinh trên trời, đại dương vật chất nguyên trinh, nghĩa l| với t{c động của Thượng Đế Ngôi Ba sẽ trở

th|nh Mẹ. Việc bắt đầu Hoạt Động s{ng tạo n|y l| việc phá vỡ vòng tròn khép kín đó, đưa c{c tính chất ra khỏi trạng th{i ổn định th|nh trạng th{i qu}n bình không ổn định (unstable equilibrium). Sự sống l| chuyển động (motion) v| Sự Sống của Th{i Dương Thượng Đế – gọi một c{ch thi vị l| Hơi Thở

(Breath) của Ng|i – chạm v|o vật chất yên tĩnh n|y, đưa c{c tính chất của nó v|o tình trạng qu}n bình không ổn định, và do đó ở v|o tình trạng liên tục chuyển động liên quan với nhau. Trong chu kỳ sinh hoạt của một vũ trụ, vật chất bao giờ

cũng ở v|o tình trạng chuyển động không ngừng ở bên trong.

B| Blavatsky có nói: ‚Vũ trụ năng (Fohat) l|m cứng lại v|

phân tán bảy Huynh Đệ< nạp điện v|o sự sống v| t{ch biệt (separate) chất liệu nguyên thủy (primordial stuff) hay vật 1 Tịnh: tamas, động: rajas, nhịp: satva.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

chất hỗn mang (pregenetic matter) th|nh c{c nguyên tử'

(GLBN I, 105).

Việc tạo lập (formation) nguyên tử có ba [19] giai đoạn.

Thứ nhất, ấn định ranh giới trong đó sự sống phú linh (ensouling life) – tức Sự Sống của Thượng Đế trong nguyên tử – sẽ rung động; việc hạn chế v| qui định n|y đối với độ

d|i sóng của rung động, về mặt kỹ thuật được gọi l| ‚số đo thiêng liêng' (‚divine measure')(1) việc n|y mang lại cho c{c nguyên tử của một cõi tính chất đặc thù riêng biệt của chúng.

Thứ hai, theo ‚số đo thiêng liêng' n|y, Thượng Đế

vạch ra c{c đường (lines), để x{c định sự sắp xếp (shape) của nguyên tử, c{c trục tăng trưởng (axes of growth) căn bản, mối quan hệ về góc (angular relation) của c{c trục n|y xác định hình thức (form), vốn là hình thức của nguyên tử vũ trụ

tương ứng (2); sự tương đồng gần nhất với c{c trục n|y l| c{c trục của c{c tinh thể.

Thứ ba, do mức độ rung động v| mối quan hệ góc của

c{c trục tăng trưởng với nhau, kích cở v| hình dạng của bề

mặt, nên chúng ta có thể nói bề mặt hay v{ch của nguyên tử

đã được quyết định.

Như vậy, trong mỗi nguyên tử, chúng ta có phạm vi của sự sống phú linh của nó, c{c trục tăng trưởng của nó, v| bề

mặt (surface) hay v{ch bao bọc của nó.

[20] Trong số c{c nguyên tử như vậy, Thượng Đế Ngôi ba tạo ra năm loại kh{c nhau, năm ‚số đo' kh{c nhau ngụ ý năm sự rung động kh{c nhau, v| mỗi loại tạo th|nh vật liệu cơ bản của một cõi; tuy nhiên, mỗi cõi với các đối tượng 1 Tanmatra, tức số đo (the mesure) của C{i Đó - ‚C{i Đó' (‚That') l| Đấng Thiêng Liêng (Divine Spirit)

2 Một c{ch tổng hợp (collectively), một Tattva.

Tạo th|nh nguyên tử

https://thuviensach.vn

24

(objects) khác nhau trong đó thì có loại nguyên tử cơ bản riêng của nó, m| cuối cùng bất kỳ đối tượng n|o của nó đều có thể bị hạn chế v|o loại nguyên tử đó.

2- Tinh thần – Vật chất

Có lẽ hình dung từ Tinh thần–Vật chất sẽ được hiểu rõ hơn nếu chúng ta tạm ngưng một lúc trên phương ph{p tạo ra nguyên tử của c{c cõi kế tiếp.

Vật chất của không gian chung quanh mỗi Th{i Dương

Hệ l| Cội Rễ của Vật chất [Root of Matter, tức Hỗn nguyên khí (Mulaprakriti) của Th{i Dương Hệ đó] theo c{ch gọi sinh động của Ấn gi{o. Vật chất của mỗi Th{i Dương Hệ đều lấy chất liệu bao quanh đó l|m căn cội hay nền tảng của nó, v|

vật chất đặc biệt của chính nó nảy sinh từ đó. Thượng Đế, hay Đại Hồn (Oversoul), của Th{i Dương Hệ, thu hút lại quanh Ng|i vật chất cần thiết từ không gian, l|m cho vật chất đó sinh động (ensoul) bằng chính sự sống của Ng|i, v| sự

sống bên trong [21] vật chất tinh anh n|y, hay Hỗn nguyên khí này, là Atma, là SELF, là Tinh Thần (spirit), trong mỗi hạt (particle). Bà Blavatsky nói: ‚Fohat – là năng lượng của Thượng Đế – xoi các lỗ (holes) trong không gian', quả không còn c{ch mô tả n|o có thể tinh tế v| chính x{c hơn nữa. Năng lượng xoay tít n|y tạo th|nh vô số lốc xo{y (vortices), mỗi lốc xoáy được hình th|nh bằng năng lượng thiêng liêng và các trục tăng trưởng, rồi mỗi trục được phủ bọc (shelled) bằng vật chất không gian, Atma ở trong một lớp vỏ Hỗn nguyên khí, tinh thần ở trong một lớp vỏ vật chất, là ‚c{c nguyên tử'

của cõi Tối Đại Niết B|n, hay cõi cao nhất, là cõi thứ nhất.

Một số c{c nguyên tử n|y vẫn đóng vai trò ‚c{c nguyên tử'; một số kh{c nhập chung lại với nhau v| hợp th|nh ‚c{c Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

ph}n tử', ‚c{c ph}n tử' cũng nhập chung lại v| tạo th|nh c{c kết hợp ph}n tử phức tạp hơn; v| cứ thế tiếp tục cho đến khi s{u cõi phụ dưới cõi nguyên tử được tạo th|nh. [Điều n|y là do sự tương đồng với những gì có thể được quan s{t ở cõi dưới, vì c{c cõi cao nhất n|y đều không thể nhận thức được].

B}y giờ nói đến việc tạo lập nguyên tử ở cõi thứ nhì: Số

đo v| c{c trục tăng trưởng của chúng cũng được Thượng Đế

Ngôi Ba ấn định như mô tả ở trên. Một số nguyên tử của cõi Tối Đại Niết B|n (Adi), hay cõi thứ nhất, thu hút lại chung quanh chúng một c{i vỏ gồm c{c kết hợp của cõi phụ thấp nhất của chính chúng. Tinh Thần cộng thêm với lớp vỏ

nguyên thủy của nó [22] bằng chất vũ trụ (Hỗn nguyên khí), hay l| nguyên tử của cõi thứ nhất, l| tinh thần của cõi thứ hai v| thấm nhuần lớp vỏ mới, được l|m bằng c{c kết hợp ở cấp thấp nhất của chính nó. C{c vỏ n|y khi được l|m cho linh hoạt như thế, trở th|nh c{c nguyên tử của cõi Đại Niết B|n (Anupadaka plane), hay cõi thứ nhì. Bằng c{c tập hợp càng lúc càng phức tạp hơn của c{c nguyên tử n|y, s{u cõi phụ

còn lại cũng xuất hiện. Một số c{c Nguyên tử của cõi Đại Niết B|n, với c{ch thức giống như thế, cũng được bao bọc với các tập hợp của cõi phụ thấp nhất của chính chúng, v| như thế

trở th|nh c{c nguyên tử cõi Niết B|n (atmic atoms). Bây giờ

Tinh Thần được bọc với hai lớp vỏ, bên trong v{ch nguyên tử

của nó gồm c{c tập hợp thuộc cõi phụ thấp nhất của cõi Đại Niết B|n, v| c{i Tinh Thần nguyên thủy, hay Sự Sống, cộng với hai lớp vỏ của nó, được gọi l| tinh thần của cõi Niết B|n (Atmic plane), trong khi vách nguyên tử của nó được xem như l| vật chất.

Một lần nữa, nguyên tử n|y được bọc trong c{c tập hợp của cõi phụ thấp nhất của cõi Niết B|n, lại trở th|nh nguyên tử của cõi Bồ Đề. Như vậy, Tinh Thần trên cõi Bồ Đề có ba Tạo th|nh nguyên tử

https://thuviensach.vn

26

màng mỏng bao bọc, bên trong lớp vỏ nguyên tử của nó bằng c{c tập hợp thấp nhất của cõi Niết B|n.

Trên cõi trí, tinh thần có bốn lớp vỏ bên trong [23] vách nguyên tử, trên cõi cảm dục, Tinh thần có năm lớp vỏ, và trên cõi trần l| s{u lớp vỏ, với v{ch nguyên tử trong mỗi trường hợp phụ thêm.

Nhưng Tinh Thần cộng với tất cả các vỏ bọc của nó (trừ lớp ngoài cùng) luôn luôn được xem l| Tinh Thần, còn lớp vỏ

ngo|i chỉ được xem l| sắc tướng (form) hay l| x{c th}n (body). Chính sự tiến hóa hướng hạ (involution) n|y của Tinh Thần l|m cho sự tiến hóa thăng thượng (evolution) có thể xảy ra, v| sự mô tả n|y có thể nghe như phức tạp, chứ nguyên lý thì đơn giản v| có thể hiểu được dễ d|ng. Như thế quả thật chúng ta có thể nói l| ‚tinh thần-vật chất' có ở khắp nơi.

3- Các Cõi Phụ (The sub-planes)

C{c cực vi tử (ultimate atoms) của cõi trần không phải l|

c{c ‚nguyên tử' (‚atoms') của nh| hóa học hiện đại. C{c cực vi tử n|y được tập hợp th|nh c{c nhóm điển hình liên tục (successive typical groups), tạo th|nh ‚c{c trạng th{i của vật chất' (‚states of matter'), còn c{c nguyên tử hóa học có thể

thuộc v|o trạng th{i thứ năm, thứ s{u hoặc thứ bảy trong số

c{c trạng th{i n|y, l| một chất hơi, một chất lỏng hoặc một chất đặc. C{c trạng th{i hơi, lỏng v| đặc của vật chất thì quen thuộc, hoặc, như chúng thường được gọi l| c{c cõi phụ hơi, lỏng v| đặc; [24] và trên trạng th{i hơi l| bốn trạng th{i ít quen thuộc, l| ba trạng th{i dĩ th{i (etheric states) của vật chất, hay ba cõi phụ dĩ th{i, và cõi phụ nguyên tử thực sự.

C{c nguyên tử thực sự n|y được tập hợp th|nh c{c nhóm, khi đó t{c động như l| c{c đơn vị, v| c{c nhóm n|y được gọi l|

c{c ph}n tử. C{c nguyên tử trong một ph}n tử được giữ

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

chung lại với nhau bằng lực hút từ điển, v| c{c ph}n tử trên mỗi cõi phụ được sắp xếp theo dạng hình học liên quan với nhau trên c{c trục giống với c{c trục tăng trưởng của nguyên tử thuộc cõi tương ứng. Bằng c{c tập hợp liên tục n|y của c{c nguyên tử th|nh c{c ph}n tử, và tập hợp của c{c phân tử đơn giản hơn th|nh c{c ph}n tử phức tạp hơn, mà c{c cõi phụ của mỗi cõi được tạo th|nh dưới Hoạt động chỉ đạo của Thượng Đế Ngôi Ba, cho đến khi trường tiến hóa, gồm có năm cõi, mỗi cõi có bảy cõi phụ –các cõi thứ nhất v| thứ nhì thì nằm ngo|i trường tiến hóa n|y – được ho|n tất. Nhưng đừng nên cho rằng bảy cõi phụ do Thượng Đế Ngôi Ba tạo ra n|y giống chút nào với c{c cõi phụ đang có hiện nay. Khi lấy cõi trần làm một minh họa, c{c cõi phụ của cõi trần lúc ban đầu có cái gì đó có cùng [25] mối quan hệ với c{c cõi phụ của cõi trần hiện tại, như những gì m| nh| hóa học gọi l| khinh khí nguyên thủy (proto-hydrogen) có đối với yếu tố hóa học được cho l| được tạo nên từ đó.

C{c tình trạng hiện tại không phải chỉ do công việc của Thượng Đế Ngôi Ba đem lại vì ở Ngôi n|y trạng th{i Hoạt Động (Activity) chiếm ưu thế; cần có năng lực thu hút hoặc cố kết mạnh mẽ hơn của Thượng Đế Ngôi Hai, vốn l| Minh Triết v| do đó l| B{c Ái, cho những sự tích hợp sau này.

Tạo th|nh nguyên tử

https://thuviensach.vn

28

Điều quan trọng cần nhớ l| c{c cõi đều xuyên thấu v|o nhau v| c{c cõi phụ tương ứng đều trực tiếp liên quan nhau chớ không thực sự t{ch rời nhau bởi c{c lớp nằm giữa bằng vật chất trọng trược. Như vậy chúng ta đừng nên nghĩ rằng c{c cõi phụ nguyên tử (atomic sub-planes) bị t{ch rời với nhau bởi s{u cõi phụ có độ trọng trược luôn tăng lên, m|

thực ra chúng có liên hệ trực tiếp với nhau. Chúng ta hình dung được điều n|y trong giản đồ trên.

Cần phải hiểu rằng đ}y l| một giản đồ (diagram) chớ

không phải l| một hình ảnh (picture), nghĩa l| nó tượng trưng cho c{c liên hệ, chớ không phải l| c{c sự kiện cụ thể –

c{c liên hệ hiện có giữa c{c cõi do sự xuyên thấu v|o nhau của chúng, chứ không phải l| 49 viên gạch riêng biệt được đặt th|nh bảy dãy, c{i n|y trên đỉnh c{i kia.

Đ}y l| mối liên hệ rất quan trọng vì nó h|m ý rằng sự

sống có thể chuyển từ cõi n|y đến cõi kh{c bằng con đường ngắn của c{c cõi phụ nguyên tử thông thương nhau, v| tất nhiên không cần chạy vòng qua s{u cõi phụ ph}n tử trước khi nó có thể đạt tới cõi phụ nguyên tử kế tiếp để tiếp tục con đường đi xuống của nó. Quả vậy, ngay sau đ}y chúng ta sẽ

thấy rằng c{c luồng sinh khí (life-streams) từ Ch}n Thần rõ ràng là đi theo con đường nguyên tử n|y để xuống cõi trần.

Nếu b}y giờ chúng ta xem xét một nguyên tử vật chất, nhìn nó như một tổng thể, chúng ta sẽ thấy một xo{y sinh lực (vortex of life), l| sự sống của Thượng Đế Ngôi Ba, xoay với sự nhanh chóng không thể tưởng tượng. Do lực hút giữa c{c xo{y đang xoay tròn n|y mà c{c ph}n tử được tạo nên, c{c cõi cùng với c{c cõi phụ của nó được

. Nhưng ở bề

mặt giới hạn của xo{y xoay tròn n|y l| c{c loa tuyến (spirillae), tức l| c{c luồng xoắn (whirling currents), mỗi luồng thẳng góc với luồng bên trong nó và luồng bên ngoài Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

nó. Các luồng xoắn n|y được tạo ra bằng sự sống của Ch}n Thần, chớ không phải bằng sự sống của Thượng Đế Ngôi Ba, v| không ở v|o giai đoạn đầu m| chúng ta đang xem xét.

Chúng ph{t triển hết c{i n|y đến c{i kh{c vào hoạt động đầy đủ trong diễn trình tiến hóa, thông thường có một đường trong mỗi Cuộc Tuần Ho|n (Round). Thực ra c{c phần chưa ph{t triển đầy đủ (rudiments) của chúng được hoàn thành ở

Cuộc Tuần Ho|n Thứ Tư [28] bởi t{c động của Thượng Đế

Ngôi Hai, nhưng luồng sinh lực của Ch}n Thần chỉ lu}n lưu trong bốn đường xoắn m| thôi, còn ba đường kia chỉ cho thấy còn yếu ớt.

C{c nguyên tử thuộc c{c cõi cao được tạo th|nh theo cùng kế hoạch chung, về phần xo{y lực trung ương của Thượng Đế v| c{c luồng đang bao quanh của nó, nhưng hiện nay chúng ta không biết được mọi chi tiết. Nhiều c{ch thực hành Yoga l| nhắm v|o việc mang lại sự tiến hóa nhanh hơn cho c{c nguyên tử bằng c{ch đẩy mạnh công việc l|m sinh động loa tuyến n|y của Ch}n Thần lên nguyên tử. Khi các luồng sự sống Ch}n Thần được đưa thêm v|o xo{y lực của Thượng Đế, thì nốt sự sống (note of life) trở nên ng|y c|ng phong phú hơn. Chúng ta có thể so s{nh xo{y trung ương với nốt căn bản, còn c{c luồng xo{y tròn như l| c{c họa }m (overtones). Khi đưa thêm v|o mỗi họa }m có nghĩa l| gia thêm sự phong phú cho nốt căn bản. Như vậy c{c mãnh lực mới, c{c nét đẹp mới luôn luôn được đưa thêm v|o bảy hợp

}m của sự sống.

4- Năm cõi

C{c đ{p ứng kh{c nhau m| vật chất của c{c cõi (planes, cảnh giới) sẽ mang lại sau đó dưới [29] xung lực của t}m thức, tùy thuộc v|o công việc của Thượng Đế Ngôi Ba, tùy Tạo th|nh nguyên tử

https://thuviensach.vn

30

thuộc v|o ‚số đo thiêng liêng' (‚measure') m| Thượng Đế

đặt giới hạn cho nguyên tử. Như chúng ta đã thấy, nguyên tử

của mỗi cõi đều có số đo riêng của nó, v| điều n|y l|m hạn chế khả năng đ{p ứng của nó, t{c động rung động của nó v|

đem lại cho nó tính chất đặc thù của nó. Giống như con mắt được cấu tạo sao cho nó có thể đ{p ứng được với c{c rung động của chất dĩ th{i trong một chừng mực n|o đó, cũng thế, do cấu tạo của nó m| mỗi loại nguyên tử có thể đ{p ứng với c{c rung động trong một chừng mức n|o đó. Một cõi được gọi l| cõi l|m bằng ‚chất trí' (‚mind-stuff') bởi vì ‚số đo'

của c{c nguyên tử của cõi ấy l|m cho sự đ{p ứng chủ yếu của chúng với những gì đ{p ứng được với một mức độ các rung động n|o đó đối với Trạng Th{i Tri Thức của Thượng Đế khi được điều chỉnh (modified) bởi Hoạt Động S{ng Tạo(1).

Một cõi kh{c được gọi l| cõi của ‚chất dục vọng'

(‚desire-stuff') bởi vì ‚số đo' của c{c nguyên tử của cõi đó l|m cho sự đ{p ứng chủ yếu của chúng với những gì đ{p ứng với một mức độ các rung động n|o đó của Trạng Thái Ý Chí (Ichchha) của Thượng Đế.

Như vậy mỗi loại nguyên tử [30] có năng lực đ{p ứng đặc biệt của riêng nó, được định đoạt bởi mức độ rung động của riêng nó. Trong mỗi nguyên tử có h|m t|ng vô số khả

năng (possibilities) đ{p ứng với ba trạng th{i t}m thức, và các khả năng này bên trong nguyên tử sẽ được l|m lộ ra ngo|i nguyên tử dưới hình thức c{c mãnh lực (powers) trong diễn trình tiến hóa. Nhưng khả năng (capacity) đ{p ứng của vật chất v| bản chất của sự đ{p ứng đều được quyết định bởi t{c động ban đầu (original action) của Bản Ngã tam ph}n (triple 1 Chit t{c động trên Kriya, nghĩa l| Minh Triết t{c động trên Hoạt Động tạo ra Manas, Trí Tuệ (Mind)

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Self) lên trên nó, v| bởi ‚số đo' m| Thượng Đế Ngôi Ba áp đặt lên c{c nguyên tử đó. Bằng quyền năng vô hạn của vô số

năng lực rung động của chính Ng|i, Thượng Đế Ngôi Ba ban một phần n|o đó năng lực n|y cho vật chất của một Thái Dương Hệ đặc biệt trong một chu kỳ tiến hóa đặc biệt. Năng lực n|y được in s}u v|o vật chất bởi Thượng Đế Ngôi Ba v|

bao giờ cũng được duy trì trong vật chất bởi sự sống của Ng|i được đưa v|o (infolded) trong nguyên tử. Năm trường tiến hóa để cho t}m thức ph{t triển được tạo th|nh như thế

đó.

Công việc n|y của Thượng Đế Ngôi Ba thường được nói đến như l| Luồng Sóng Sinh Hoạt Thứ Nhất (First LifeWave).

Tạo th|nh nguyên tử

https://thuviensach.vn

32

[31]

Chương II

Tâm Thức

1- Ý nghĩa của từ ngữ

B}y giờ chúng ta hãy xét xem t}m thức (consciouness) có ý nghĩa l| gì v| xem coi việc nghiên cứu n|y có bắc được cho chúng ta ‚nhịp cầu' được mong đợi nhiều (vốn l| nỗi thất vọng của tư tưởng hiện đại) giữa t}m thức với vật chất, để cho chúng ta có thể san bằng được ‚hố ngăn c{ch' (‚gulf') lúc n|o cũng bị cho l| hiện hữu giữa t}m thức với vật chất.

Bắt đầu bằng việc định nghĩa c{c thuật ngữ: t}m thức v|

sự sống đều l| một (identical), hai danh xưng d|nh cho một sự việc duy nhất khi được xét từ bên trong lẫn từ bên ngo|i.

Không một sự sống n|o m| không có t}m thức, không có t}m thức n|o m| không có sự sống. Khi chúng ta t{ch biệt chúng một c{ch mơ hồ trong tư tưởng v| ph}n tích những gì m|

chúng ta đã l|m, chúng ta thấy rằng chúng ta đã gọi t}m thức được chuyển v|o trong bằng c{i tên sự sống, còn sự sống [32]

được chuyển ra ngo|i bằng c{i tên t}m thức. Khi sự chú t}m của chúng ta được gắn chặt v|o tính đồng nhất (unity) thì chúng ta gọi l| sự sống; còn khi sự chú ý đó đặt v|o c{i đa tạp (multiplicity) thì chúng ta gọi đó l| t}m thức, chúng ta quên mất rằng c{i đa tạp l| do bởi vật chất v| l| tinh túy (essence) của vật chất, tức l| bề mặt phản chiếu, trong đó Nhất Bản (the One) trở th|nh Vạn Thù (the Many).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Khi nói rằng sự sống ‚hữu thức ít hoặc nhiều', thì đó không phải l| nghĩ đến sự sống trừu tượng, m| l| ‚một vật sống' (‚a living thing') có ý thức nhiều hay ít về chung quanh nó. Việc tri thức được ít hay nhiều tùy thuộc v|o độ

d|y đặc, độ trọng trược (density) của tấm màn bao phủ vốn l|m cho nó th|nh một vật sống, t{ch biệt với đồng bào của nó. Tiêu hủy tấm màn che ấy trong tư tưởng, l| bạn cũng tiêu hủy luôn sự sống trong tư tuởng, v| TẤT CẢ (the ALL) ở

trong CÁI ĐÓ (THAT), trong đó, mọi đối cực (opposites) đều được ph}n giải.

Điều n|y đưa chúng ta tới quan điểm kế tiếp của chúng ta: sự hiện hữu của t}m thức h|m ý có một sự chia rẽ th|nh hai trạng th{i của c{i Đơn Nhất (unity) căn bản nằm dưới vạn hữu. Danh xưng hiện đại của t}m thức (consciousness) l| ‚tri thức' (‚awareness') cũng h|m ý điều n|y. Vì bạn không thể

treo tri thức v|o chỗ trống không; tri thức h|m ý một điều gì đó được người ta nhận biết, sau rốt đó l| một nhị nguyên (a duality), bằng không tri thức không hiện hữu. Nhị nguyên n|y nằm dưới hình thức trừu tượng cao nhất của t}m thức, của tri thức; t}m thức sẽ không còn nếu ý thức giới hạn không có, vì t}m thức dựa v|o giới hạn mới tồn tại được. Về

mặt thực chất, tri thức l| tri thức về cái giới hạn (awareness of limitation), còn tri thức về những cái khác ( others) chỉ l|

tri thức thứ yếu. Tri thức về những c{i kh{c xuất hiện cùng với c{i m| chúng ta gọi l| Ngã thức (self-consciousness, self-awareness). Hai-trong-Một (Twain-in-One) trừu tượng n|y, như t}m thức-giới hạn (consciousness-limitation), tinh thần-vật chất, sự sống-sắc tướng (life-form) bao giờ cũng bất khả

phân ly, chúng cùng xuất hiện v| cùng biến mất; chúng chỉ

tồn tại nhờ liên kết với nhau; chúng tan hòa th|nh một Nhất T}m thức

https://thuviensach.vn

34

Nguyên (Unity) tất nhiên không dễ nhận thấy, l| sự tổng hợp tối thượng ( the supreme synthesis).

‚Trên sao, dưới vậy'. Lần nữa hãy để cho ‚c{i dưới'

(‚the below') giúp chúng ta; chúng ta hãy xem t}m thức lúc nó xuất hiện khi xét từ khía cạnh sắc tướng, khi chúng ta gặp nó trong một vũ trụ có c{c sự vật được nhận biết. Dòng điện chỉ biểu lộ dưới hình thức điện dương v| điện }m. Khi cả hai trung hòa nhau, thì dòng điện biến mất. Trong mọi vật đều có [34] điện, ở dạng trung hòa, không hiện ra. Điện có thể

xuất hiện từ mọi vật, nhưng không chỉ dưới hình thức điện dương hoặc dưới hình thức điện }m; luôn luôn số lượng của cả hai qu}n bình, đối lập nhau, v| cả hai luôn có khuynh hướng t{i nhập (re-enter) vào nhau thành c{i hư không bề

ngo|i (apparent nothingness), vốn không phải l| hư không mà là cội nguồn như nhau của cả hai (the source equally of both).

Nhưng nếu điều n|y là thế thì c{i gì trở th|nh ‚hố ngăn c{ch' (‚gulf')? ‚Nhịp cầu' cần để l|m gì? T}m thức v| vật chất ảnh hưởng lẫn nhau bởi vì chúng l| hai th|nh phần của một tổng thể, cả hai xuất hiện khi chúng t{ch ra, cả hai biến đi khi chúng hợp nhất, v| khi chúng tách ra thì luôn luôn có mối liên hệ tồn tại giữa chúng(1). Không có c{i gì gọi l| một đơn vị hữu thức m| không bao gồm lưỡng nguyên bất ph}n ly n|y, một nam ch}m có hai cực luôn luôn có liên quan với nhau.

1 Mối liên hệ đó l| từ điển, nhưng từ điển ấy thuộc loại tinh tế

nhất, gọi l| Fohat hay Daiviprakriti, tức ‚Diệu Quang của Thượng Đế' (‚The Light of the Logos'). Đó l| Chất Liệu (Substance) v|

trong đó, tinh hoa của t}m thức v| tinh hoa của vật chất hiện hữu, được ph}n cực (polarized) nhưng không t{ch rời.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Chúng ta nghĩ đến một c{i gì đó riêng biệt m| chúng ta gọi l| T}m Thức, v| thắc mắc l|m sao m| nó t{c động lên một

[35] c{i riêng biệt kh{c m| chúng ta gọi l| vật chất. Không hề

có hai điều riêng biệt như thế đ}u, tuy cả hai được t{ch riêng nhưng lại l| c{c trạng th{i bất ph}n ly của CÁI ĐÓ (THAT), ở

bên ngo|i cả hai, vô hiện (unmanifest), nên không thể biểu lộ

một mình dưới trạng th{i n|y hoặc trạng th{i kia, m| đồng thời biểu lộ trong cả hai. Không khi n|o có mặt trước m|

không có mặt sau, có trên m| không có dưới, có ngo|i m|

không có trong, có tinh thần m| không có vật chất. Chúng t{c động với nhau vì l| c{c phần không thể ph}n ly của một c{i hợp nhất, biểu lộ như l| một lưỡng nguyên trong không gian v| thời gian. ‚Hố ngăn c{ch' chỉ xuất hiện khi chúng ta nghĩ

đến một ‚tinh thần' ho|n tòan phi vật chất (immaterial) v|

một ‚thể' (‚body') ho|n to|n vật chất – nghĩa l| nghĩ đến hai sự việc m| không c{i n|o tồn tại cả. Không có tinh thần n|o m| không bị bao bọc bằng vật chất, không có vật chất n|o m|

không được tinh thần l|m cho linh hoạt. Bản Ngã t{ch rời (1) cao nhất cũng có lớp mỏng vật chất của nó, v| dù cho một Bản Ngã như thế được gọi l| ‚một tinh thần' bởi vì trạng thái-t}m thức chiếm ưu thế, ít nhất cũng đúng rằng nó có lớp vỏ vật chất đang rung động của nó v| rằng từ lớp vỏ n|y ph{t ra mọi xung lực, xung lực đó t{c động liên tiếp v|o tất cả c{c lớp vỏ vật chất trọng trược kh{c. Nói như vậy không phải l| để vật chất hóa (materialize) t}m thức [36] m| chỉ l|

để nhận thức sự kiện rằng hai đối cực nguyên thủy, tức t}m thức v| vật chất, được r|ng buộc chặt chẽ v|o nhau, không bao giờ t{ch ra cho dù ở trong Bản thể (Being) cao nhất. Vật chất l| sự giới hạn, v| không có sự giới hạn n|y thì t}m thức 1 Separated Self: Bản Ngã đã t{ch rời Ch}n Thần (ND).

T}m thức

https://thuviensach.vn

36

cũng không có nốt. Thế nên thay vì vật chất hóa t}m thức, ta nên xem t}m thức như là một ý niệm tương phản rõ rệt với vật chất, nhưng nên nhận thức thêm một sự thực rằng trong

một thực thể, không c cái này thì cũng không có c{i kia. Vật chất trọng trược nhất, chất hồng trần, cũng có hạt nh}n tâm thức của nó. Chất hơi, hòn đ{, kim loại đều sống động, đều có ý thức, có hiểu biết. Như thế, ở một nhiệt độ n|o đó, dưỡng khí (oxygen) trở nên biết được khinh khí (hydrogen) và lao v|o kết hợp với khinh khí.

B}y giờ chúng ta hãy nghiên cứu t}m thức từ bên trong v| xem xét ý nghĩ của c}u ‚Vật chất l| sự giới hạn' (Matter is limitation'), T}m thức l| Thực Tại duy nhất (one Reality) theo ý nghĩa đầy đủ nhất của c}u nói được dùng nhiều đó; theo c}u n|y thì bất cứ thực tại n|o được thấy ở bất cứ nơi đ}u cũng đều được rút ra từ t}m thức. Vậy thì, mọi điều được suy tưởng, thì tồn tại (is). T}m thức, m| trong đó mọi vật (ở đ}y, mọi vật hiểu theo s{t nghĩa) ‚có thể có' (‚possible') cũng như ‚có thực' (‚actual') – ‚ có thực' l| những gì [37]

được nghĩ đến như l| đang tồn tại bởi một t}m thức riêng biệt trong thời gian v| không gian, còn ‚ có thể có' l| tất cả

những gì không được nghĩ đến như thế v|o bất cứ thời kỳ

n|o trong thời gian, v| bất cứ điểm n|o trong không gian –

thì chúng ta gọi l| T}m Thức Tuyệt Đối. Đó l| c{i TỔNG THỂ

(the All), cái VĨNH HẰNG, cái VÔ BIÊN, cái BẤT BIẾN

(Changeless).

T}m thức, khi nghĩ đến thời gian v| không gian, v| nghĩ

đến mọi hình tướng như đang tồn tại trong chúng, lần lượt v| ở nhiều nơi, thì đó l| T}m Thức Phổ Qu{t (Universal Consciouness), Đấng Duy Nhất, m| Ấn Gi{o gọi l| Saguna Brahman – Đấng Vĩnh Hằng với c{c thuộc tính – Pratyag-Atma-Inner Self (Nội Ngã); Cơ đốc gi{o gọi l| Đức Chúa Trời Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

(God); Hỏa gi{o gọi l| Hormuzd; Hồi gi{o gọi l| Allah. Tâm thức, khi có liên quan với một thời gian rõ rệt, dù ngắn hay d|i, với một không gian nhất định, dù rộng lớn hoặc có giới hạn, thì đó l| t}m thức c{ nh}n, t}m thức của một Đấng cụ

thể, một vị Chúa Tể (Lord) của nhiều vũ trụ hoặc một số vũ

trụ, hoặc một vũ trụ, hoặc của bất cứ c{i gọi l| một phần của một vũ trụ, do đó, phần của Ng|i v| đối với Ng|i l| một vũ

trụ – c{c thuật ngữ n|y thay đổi về qui mô với sức mạnh của t}m thức; chừng n|o m| tư tưởng đại đồng có thể ho|n to|n tư duy như một t}m thức riêng biệt, nghĩa l|, y có thể [38] áp đặt lên đó thực tại của riêng y, có thể nghĩ đến như l| tồn tại giống y, thì đó l| vũ trụ của y.

Đối với mỗi vũ trụ, Đấng vốn l| Chúa Tể của vũ trụ đó, ban ra một phần đóng góp của Thực Tại vĩnh viễn riêng của Ng|i; nhưng Ng|i luôn luôn bị giới hạn v| kiểm so{t bởi tư

tưởng của vị cấp trên của Ng|i, l| vị Chúa Tể của vũ trụ m|

trong đó Ng|i hiện hữu như một sắc tướng. Như vậy, chúng ta l| những con người tồn tại trong một Th{i Dương Hệ, được bao quanh bởi vô số c{c hình tướng vốn l| c{c

tư

tưởng của Th{i Dương Thượng Đế của chúng ta, là Đấng Ishvara hay Đấng Cai Quản (Ruler) của chúng ta; ‚số đo thiêng liêng' v| ‚c{c trục ph{t triển' do Thượng Đế Ngôi Ba nghĩ ra, chi phối hình dạng của c{c nguyên tử của chúng ta, v| c{i bề mặt (surface) do Ng|i nghĩ ra là giới hạn của nguyên tử v| cung cấp sức đề kh{ng cho tất cả c{c nguyên tử

tương tự. Như thế chúng ta thu nhận vật liệu của chúng ta và không thể biến đổi nó, trừ phi bằng c{ch dùng những phương ph{p cũng được l|m bằng tư tưởng của Thượng Đế.

Chỉ chừng n|o tư tưởng của Thượng Đế còn tiếp tục, thì các nguyên tử cùng với mọi thứ được tạo từ chúng mới tiếp tục tồn tại, vì chúng không có Thực Tại n|o cả, ngoại trừ c{i Thực T}m thức

https://thuviensach.vn

38

Tại đã được tư tưởng của Thượng Đế ban cho. Bao l}u m|

Thượng Đế còn lưu giữ c{c nguyên tử lại dưới hình thức th}n thể của Ng|i bằng c{ch ph{n rằng: ‚Ta l| c{i n|y (This); c{c nguyên tử n|y l| th}n thể Ta; chúng chia sớt sự sống của Ta', thì [39] chừng đó c{c nguyên tử sẽ áp đặt chính chúng như l|

thực tại lên trên mọi sinh linh trong Th{i Dương Hệ này, với t}m thức được kho{c trong vỏ ngo|i giống nhau.

V|o cuối Ng|y Biểu Lộ, Thuợng Đế ph{n: ‚Ta không phải l| c{i n|y; c{c nguyên tử n|y không còn l| th}n thể Ta nữa; chúng không còn chia sớt sự sống của Ta' thì bấy giờ

c{c nguyên tử sẽ tan biến như cơn mơ, những gì sẽ còn lại chỉ

l| hình tư tưởng của Đấng Tối Cao của một Th{i Dương Hệ

bao la hơn.

Như vậy, giống như các Tinh Quân (Spirits), chúng ta vốn đã mang tính chất thiêng liêng không thể phủ nhận, với mọi vẻ huy ho|ng v| kho{ng đạt m| thuật ngữ đó h|m chứa.

Nhưng chúng ta được kho{c trong loại vật chất vốn không phải l| vật chất của chúng ta, m| l| hình tư tưởng của Đấng Cai Quản (Rulers) Thái Dương Hệ của chúng ta  rồi lại bị chi phối bởi các Đấ

Cai Quản của c{c hệ thống rộng lớn hơn

mà Th{i Dương Hệ chúng ta nằm trong đó – v| chúng ta chỉ

đang từ từ học c{ch chế ngự v| sử dụng nó. Khi chúng ta hiểu được chúng ta vốn l| một với Đấng Cai Quản chúng ta, thì bấy giờ vật chất sẽ không còn quyền lực gì đối với chúng ta nữa, chúng ta sẽ xem vật chất như l| phi thực tại (unreality, không có thực), nó tùy thuộc v|o ý chí Thượng Đế, m| bấy giờ chúng ta sẽ biết đó cũng l| ý chí chúng ta. Bấy giờ

chúng ta có thể ‚chơi với' (‚play with') nó, vì chúng ta không thể l|m điều đó khi nó làm mờ mắt chúng ta bằng c{i Thực Tại vay mượn của nó.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

[40] Vậy, khi từ bên trong t}m thức nhìn ra, chúng ta còn thấy rõ hơn l| khi xem xét nó từ cõi sắc tướng, đó l| vì không còn ‚hố ngăn c{ch' nữa, v| cũng không cần có một

‚nhịp cầu'. T}m thức thay đổi, v| mỗi thay đổi xuất hiện trong vật chất đang bao quanh nó như l| một rung động, bởi vì Thượng Đế đã nghĩ c{c rung động của vật chất như l| sự

việc đi đôi bất biến của c{c thay đổi trong t}m thức; v| vì vật chất chỉ l| kết quả của t}m thức, còn c{c thuộc tính của vật chất được áp đặt lên nó bằng tư tưởng linh hoạt (của Thượng Đế - ND), nên bất cứ thay đổi n|o trong t}m thức Thượng Đế

cũng l|m thay đổi c{c thuộc tính của vật chất trong Thái Dương Hệ, v| bất cứ thay đổi n|o trong một t}m thức ph{t xuất từ Thượng Đế cũng tự hiển lộ trong vật chất đó như l|

một thay đổi; thay đổi n|y trong vật chất l| một rung động, là một chuyển động nhịp nh|ng bên trong c{c giới hạn do Thượng Đế đặt ra cho tính chất động (mobility) của c{c khối vật chất trong mối liên hệ đó.

‚Thay đổi trong t}m thức v| rung động của vật chất giới hạn nó' l| một ‚cặp' do tư tưởng của Thượng Đế áp đặt lên trên tất cả c{c t}m thức được nhập thể trong vũ trụ của Ng|i. Sự hiện hữu của mối liên hệ không thay đổi như thế

được chứng tỏ bằng sự kiện l| một rung động trong [41] lớp vỏ vật chất kèm theo một thay đổi trong t}m thức đang linh hoạt, v| g}y ra một rung động tương tự trong lớp vỏ được l|m linh hoạt bởi một t}m thức kh{c, được thấy l| sẽ kèm theo bởi một thay đổi trong t}m thức thứ hai đó, tương tự với thay đổi trong t}m thức thứ nhất.

Trong loại vật chất tinh anh hơn vật chất hồng trần –

như chất trí chẳng hạn – năng lực s{ng tạo của t}m thức dễ

nhận ra hơn l| trong vật chất d|y đặc của cõi trần. Vật chất trở nên d|y đặc hoặc thưa loãng v| thay đổi c{c kết hợp v|

T}m thức

https://thuviensach.vn

40

hình th{i của nó tùy theo c{c tư tưởng của một t}m thức linh hoạt trong đó. Trong khi c{c nguyên tử căn bản – do bởi tư

tưởng Thượng Đế tạo ra – vẫn không thay đổi, chúng có thể

được kết hợp hoặc ph}n t{n tùy ý. C{c kinh nghiệm như thế

mở ra cho thể trí quan niệm siêu hình về vật chất, v| cho phép thể trí hiểu được tức khắc c{i thực tại được vay mượn (borrowed reality) và tính không có thật (the nonentity) của vật chất.

Một lời cảnh b{o có thể l| hữu ích liên quan đến c{c c}u nói thường được lặp lại, đó l| ‚T}m thức trong một hữu thể'

(‚Consciousness in a body'), ‚T}m thức l|m linh hoạt (ensouling) một hữu thể' v| đại loại như thế. Đạo sinh hơi có khuynh hướng hình dung t}m thức [42] như l| một loại khí loãng bị nhốt trong một bình bằng vật chất, một thứ chai lọ gì đó. Nếu đạo sinh suy nghĩ cẩn thận thì sẽ hiểu được rằng c{i vẻ ngo|i bền chắc (resistant surface) của hữu thể đó chỉ l|

một hình tư tưởng của Thượng Đế, v| nó hiện hữu nơi đó bởi vì tư tưởng (của Thượng Đế - ND) có nơi đó. T}m thức xuất hiện như là những thực thể hữu thức (conscious entities), bởi vì Thượng Đế suy tưởng đến những trừơng hợp t{ch biệt như thế, nghĩ đến c{c v{ch bao bọc, tạo ra c{c giới hạn tư

tưởng như thế. V| c{c tư tưởng n|y của Thượng Đế l| do bởi sự hợp nhất của Ng|i với Đại Ngã Vũ trụ v| chỉ l| việc lặp lại bên trong khu vực của một vũ trụ đặc biệt của Ý Chí muốn tăng bội.

Nhờ nghiền ngẫm kỹ trong trí về c{c ph}n biệt được vạch ra ở trên giữa T}m Thức Tuyệt Đối, T}m thức Vũ Trụ

với T}m Thức C{ Nh}n, đạo sinh sẽ không còn có những thắc mắc thường thấy: Tại sao có vũ trụ? Tại sao To|n -Thức (All-Consciousness) lại tự giới hạn? Tại sao c{i Ho|n Thiện (the Perfect) trở th|nh bất tòan (the imperfect), Tòan Năng (All-Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Power) trở th|nh vô năng (powerless), Thượng Đế trở th|nh kho{ng thạch (mineral), thú vật (brute), con người? Dưới hình thức n|y, c}u hỏi là không thể giải đ{p được (unanswerable) vì nó được dựa trên c{c tiền đề giả tạo (false premises).

C{i Ho|n Thiện l| Tổng Thể (the All), To|n Thể

(Totality), Tổng Số Sự Tồn Tại (Sum of Being). Như đã nói trên, bên trong [43] c{i vô hạn của nó có h|m chứa mọi vật, mọi tiềm năng, cũng như thực tại, của sự sống. Tất cả những gì đã có, đang có, sắp có, có thể có, thì bao giờ cũng Hiện Hữu trong c{i Viên Mãn (Fullness), c{i Vĩnh Hằng đó. Chỉ có Chính C{i Đó (Itself) biết được Chính C{i Đó trong sự phong phú vô biên không thể tưởng tượng của Bản Thể (Being). Bởi vì C{i Đó (It) chứa mọi cặp đối hợp (pairs of opposites), v|

trước con mắt của lý trí, trong khi tự x{c định mình, mỗi cặp đối hợp tự hủy diệt v| tan biến, C{i Đó dường như l| Th{i Hư (Void). Nhưng c{c vũ trụ vô tận xuất ph{t trong C{i Đó chứng tỏ C{i Đó l| một Th{i Cực (a Plenum). C{i Ho|n Thiện n|y không bao giờ trở nên c{i bất to|n; nó trở thành hư

không (nothing); C{i Đó l| tất cả: Tinh Thần v| Vật Chất, Cương Cường v| Nhu Nhược (Strength and Weakness), Hiểu Biết v| Vô Minh, An Bình (Peace) v| Xung Đột (strife), Chí Phúc (Bliss) v| Đau Khổ (Pain), Hữu Lực (Power) v| Vô Lực (Impotence); vô số c{c đối cực của biểu lộ hòa lẫn v|o nhau v| tan biến trong phi-biểu lộ (non-manifestation).

Tổng Thể (the All) bao h|m c{i biểu lộ v| phi biểu lộ, t}m trương (diastole) v| t}m thu (systole) của Quả Tim vốn tượng trưng cho Hiện Tồn (Being). C{i n|y không đòi hỏi giải thích nhiều hơn c{i kia; c{i n|y không thể hiện hữu m| không có cái kia. Sở dĩ nan đề xuất hiện l| vì con người đứng riêng biệt về một phía của c

đối hợp không thể t{ch riêng –

T}m thức

https://thuviensach.vn

42

chẳng hạn đứng về phía Tinh Thần, Sức Mạnh (strength), Tri Thức (Knowledge), Hòa Bình (Peace), Lạc Phúc (Bliss), Quyền Năng (Power) – rồi thắc mắc: ‚Tại sao những thuộc tính n|y lại sinh ra (become) c{c đối cực (opposites) của chúng?' Chúng nó không sinh ra gì hết. Không một thuộc tính (attribute) n|o tồn tại m| không có đối cực của nó; chỉ có một cặp mới có thể biểu lộ được m| thôi; mỗi mặt tiền (front) đều có một mặt hậu (back); tinh thần v| vật chất cùng xuất hiện với nhau; chẳng phải tinh thần có trước, v| rồi bằng c{ch huyền diệu n|o đó, tạo ra vật chất để giới hạn v| che lấp chính nó, m| tinh thần v| vật chất xuất hiện cùng một lúc trong Vĩnh Hằng (Eternal) như l| một phương c{ch Hiện Tồn của Nó (a mode of Its Being), một hình thức tự biểu hiện của Tổng Thể, Pratyagatma v| Mulaprakriti, biểu hiện trong thời gian v| không gian c{i Phi Thời Gian (Timeless) v| Phi Không Gian (Spaceless).

2- Các Chân Thần

Chúng ta đã thấy rằng do hoạt động của Thượng Đế

Ngôi Ba m| năm cõi đã được tạo ra cho c{c Đơn Vị T}m Thức ph{t triển. Mỗi Đơn Vị T}m Thức l| một mảnh, một phần nhỏ

của T}m Thức Vũ Trụ, được tưởng tượng chia tách thành một thực thể c{ biệt bị che lấp trong vật chất, một Đơn Vị chứa chất liệu của Thượng Đế Ngôi Một, được đưa xuống cõi thứ

nhì dưới hình thức một Bản Thể (Being) riêng biệt. [45] Các Đơn Vị như thế được gọi theo chuyên môn l| c{c Ch}n Thần.

Đ}y l| c{c Đấng Con tồn tại từ vô thủy, từ lúc bắt đầu của một kỷ nguyên s{ng tạo, trong sự che chở của Từ Phụ, chưa

‚được trở th|nh ho|n thiện qua đau khổ' (Hebrews, II, 10).

Thật ra, mỗi Ch}n Thần đều ‚ngang bằng với Chúa Cha về

tính chất thiêng liêng của mình (his Godhead), nhưng kém Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

hơn Chúa Cha về tính trưởng th|nh (manhood)' (Tín điều Athanas). Mỗi Ch}n Thần đều phải đi s}u v|o vật chất để

l|m cho muôn vật phục mình (I Corinthians, XV, 28); mỗi Ch}n Thần ‚còn yếu ớt khi được gieo xuống' (‚sown in weakness') để có thể ‚nổi lên mạnh mẽ' (‚raised in power') (I Corinthians, XV, 43). Từ một vị Thượng Đế tĩnh tại (static Logos) hàm tàng mọi tiềm năng thiêng liêng, Chân Thần sẽ

trở th|nh một Thượng Đế năng động (dynamic Logos), khai mở mọi quyền năng thiêng liêng. Trên cõi thứ nhì, Chơn Thần to|n tri, to|n hiện, nhưng trên tất cả c{c cõi kh{c (1), Ch}n Thần vẫn vô tri (unconscious), ‚vô cảm' (‚senseless'), Ch}n Thần phải che đậy vẻ huy ho|ng của mình trong vật chất vốn l|m nó mù qu{ng, ngõ hầu có thể trở nên to|n tri, to|n hiện trên mọi cõi, có thể đ{p ứng với mọi rung động thiêng liêng trong cả vũ trụ thay vì đ{p ứng với c{c rung động chỉ trên cõi cao nhất m| thôi.

[46] Ý nghĩa của lối mô tả đơn sơ này về một đại ch}n lý có thể được đạo sinh lướt qua bằng việc xem xét c{c sự kiện về sự sống phôi thai v| lúc sinh ra. Khi một Chân Ngã (Ego) đang đi t{i sinh, nó suy ngẫm về người mẹ m| th}n xác tương lai của nó sẽ được tạo ra trong đó, c{i hiện thể m| linh hồn dùng l|m trú sở sau n|y. Thể x{c đó từ từ được kiến tạo bằng chất liệu của người mẹ, v| Chân Ngã chỉ có thể t{c động chút ít v|o việc nắn tạo đó. Ấy l| một c{i phôi, không biết gì về tương lai của nó, chỉ biết lờ mờ về luồng sinh khí của người mẹ, được ghi khắc bởi c{c hy vọng, v| sợ hãi, c{c tư

tưởng v| c{c ham muốn của người mẹ. Không có một chút gì từ Chân Ngã t{c động đến b|o thai đó cả, ngoại trừ một ảnh 1 H.P.Blavatsky, ‚Chìa Khóa đưa tới Minh Triết Thiêng Liêng'

(The Key to Theosophy), trang 41.

T}m thức

https://thuviensach.vn

44

hưởng yếu ớt đi đến xuyên qua vi tử thường tồn hồng trần, và bào thai không chia sẻ c{c tư tưởng có phạm vi rộng lớn, c{c tình cảm khao khát của Chân Ngã, như được Chân Ngã biểu lộ trong thể nguyên nh}n của mình, bởi vì nó không thể

đ{p ứng với những điều n|y. C{i phôi đó phải ph{t triển, phải từ từ kho{c lấy một hình người, phải đi v|o một đời sống độc lập, riêng biệt với đời sống người mẹ, phải trải qua bảy năm – theo c{ch tính thời gian của con người – với đời sống độc lập như thế, trước khi Chân Ngã có thể ban cho th}n x{c đó sự sống linh hồn đầy đủ. Nhưng trong thời kỳ

tiến hóa chậm chạp đó, với [47] sự bơ vơ lúc ấu thơ của nó, với c{c khờ khạo thời thơ ấu, c{c vui sướng v| sầu khổ của nó, Chân Ngã, m| thể x{c đó phụ thuộc v|o, đang trông nom sự sống riêng của nó ngày càng rộng lớn hơn, phong phú hơn, v| ng|y c|ng tiếp xúc gần hơn với x{c th}n n|y, mà chỉ

ở trong đó, linh hồn mới có thể hoạt động trên cõi trần, việc tiếp xúc của linh hồn được biểu lộ như l| sự tăng trưởng của ý thức não bộ (brain-consciousness).

Tình trạng của Ch}n Thần liên quan với việc tiến hóa t}m thức của nó trong một vũ trụ, giống với tình trạng của Ch}n ngã liên quan với thể x{c mới của nó. Cõi riêng của Chơn Thần l| cõi thứ nhì, tức cõi Đại Niết B|n, nơi đó Ch}n Thần, với Ngã-thức-bao-hàm-tất-cả, có ý thức hoàn toàn về

thế giới của Ch}n Thần; nhưng lúc đầu Ch}n Thần không biết về c{c bản ngã (selves) m| nó tồn tại riêng rẻ trong đó, không biết về ‚c{c Ch}n Thần kh{c'.

Chúng ta thử cố gắng xem xét c{c giai đoạn m| Ch}n Thần chuyển qua. Trước tiên Ch}n Thần l| một tia trong một ngọn lửa (flame): ‚Hỡi Thiên Thần cao cả (Gurudeva), tôi cảm nhận Ngọn Lửa duy nhất (Flame); tôi thấy vô số c{c tia s{ng không t{ch rời đang tỏa chiếu trong đó' ( Giáo Lý Vấn Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Đáp Huyền Linh, trích dẫn trong GLBN 1, 145). Ngọn Lửa l|

Thượng Đế Ngôi Một, c{c tia s{ng không t{ch rời l| c{c Ch}n Thần. Ý Muốn biểu lộ của Thượng Đế cũng l| ý muốn biểu lộ

của các Ch}n Thần, vì Ch}n Thần l| c{c tế b|o mầm mống trong [48] cơ thể Thượng Đế, m| không bao l}u nữa sẽ có một sự sống riêng biệt trong vũ trụ sắp tới của Ng|i. Bị kích thích bởi Ý Muốn n|y, c{c tia s{ng chia sẻ sự thay đổi được gọi l|

‚việc sinh ra Con' (‚the begetting of the Son'), v| chuyển v|o Thượng Đế Ngôi Hai rồi an trú trong Ngài. Bấy giờ, với sự ‚hoạt động' của Ngôi Ba, ‚sự biệt lập ngã tính tinh thần'

(‚spiritual individuality') m| b| Blavatsky nói đến, l| việc phân ly lúc ban đầu, từ Ngôi Ba, xảy ra với c{c Ch}n Thần.

Nhưng vẫn không có cảm nhận về ‚c{c Ch}n Thần kh{c'

được cần đến để phản ứng như l| cảm nhận về ‚C{i Ngã'

(‚I'). Ba trạng th{i của t}m thức, vốn chia sẻ sự sống Thượng Đế, vẫn còn (dùng một hình th{i ngôn ngữ thì l|) ‚bị quay v|o bên trong', t{c động lên nhau, còn ngủ mê, không tri thức về c{i ‚bên ngo|i', chia sẻ To|n Ngã thức (all-SELF-conciousness). C{c Đấng Cao Cả, được gọi l| c{c Đấng Sáng Tạo (Creative Orders)(1) khuấy động c{c Ch}n Thần để thức tỉnh với sự sống ‚bên ngo|i'. Ý Chí, Minh Triết, Hoạt Động thức tỉnh để có ý thức về ‚cái bên ngo|i', một cảm thức lờ

mờ về ‚c{c Ch}n Thần kh{c' nổi lên, cho đến lúc c{c ‚Chân Thần kh{c' có thể ở trong một thế giới mà nơi đó mọi ‚hình h|i' trộn lẫn v|o nhau v| x}m nhập v|o nhau, mỗi Chân Thần trở th|nh ‚một vị Dhyan Chohan riêng biệt, ph}n biệt với c{c vị kh{c' (GLBN I, 285).

1 Xem ‚Phổ hệ con người' (Pedigree of Man), trang 11, 12 của A.

Besant.

T}m thức

https://thuviensach.vn

46

[49] Như đã nói trên, ở giai đoạn đầu, khi các Chân Thần, theo ý nghĩa đầy đủ nhất (1) của thuật ngữ đó, chưa được t{ch rời, với tư c{ch ‚c{c tế b|o mầm mống trong cơ thể

Thượng Đế', thì c{c trạng th{i Ý Chí, Minh Triết v| Hoạt Động trong Ch}n Thần còn tiềm t|ng, không hiển lộ. Ý Chí biểu lộ của Thượng Đế cũng l| ý chí của các Ch}n Thần, nhưng một c{ch vô thức. Nhờ có Ngã thức (Self-conscious), Thượng Đế, có ý thức về Bản Ngã, biết rõ mục tiêu v| đường lối của Ng|i; còn các Ch}n Thần chưa có Ngã thức, với tư

c{ch l| c{c phần của cơ thể Thượng Đế, có trong chúng năng lượng hoạt động (moving energy) của Ý Chí Thượng Đế, vốn chẳng mấy chốc sẽ trở th|nh Ý Chí Muốn Sống thuộc riêng cá nhân của các Ch}n Thần, v| thúc đẩy các Ch}n Thần v|o các tình trạng m| trong đó một sự sống có Ngã thức riêng biệt, thay vì một sự sống trong To|n Ngã Thức, có thể xảy ra. Việc n|y đưa các Ch}n Thần đến giai đoạn hai ở trong sự sống của Thượng Đế Ngôi Hai v| đến giai đoạn trong sự sống của Thượng Đế Ngôi Ba. Bấy giờ, một c{ch tương đối riêng biệt, việc khơi hoạt của c{c Huyền Giai S{ng Tạo mang lại c{c ý thức lờ mờ về ‚những kẻ kh{c' (‚others') v| về ‚C{i Tôi', v|

kèm với c{i n|y l| một h{o hức muốn có được ý thức xáx định rõ rệt hơn về ‚C{i Tôi' v| về ‚tha nh}n', đ}y l| ‚Ý

Muốn Sống riêng lẻ', v| ý muốn n|y đưa các Ch}n Thần đi

[50] v|o c{c cõi trọng trược hơn, mà trong đó một mình sự

định nghĩa rõ r|ng hơn mới có thể xảy ra.

Điều quan trọng cần hiểu rõ l| sự tiến hóa của ‚C{i Tôi'

riêng lẻ l| một hoạt động tự chọn. Chúng ta ở đ}y bởi vì 1 ‚Ý nghĩa đầy đủ nhất', nghĩa l| không có c{ tính riêng, thực ra l|

không t{ch rời, vẫn ở bên trên, bao giờ cũng chiếu rạng trong Linh Hỏa.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

chúng ta Muốn Sống ( we Will to Live) chớ ‚không ai khác ép buộc cả'. Khía cạnh t}m thức n|y, tức Ý Chí, sẽ được b|n đến trong c{c chương sau của s{ch n|y, còn ở đ}y, chúng ta chỉ

cần nhấn mạnh sự kiện rằng các Ch}n Thần tự h|nh động, tự

định đoạt khi chúng tiến v|o c{c cõi vật chất thấp, là lĩnh vực biểu lộ, vũ trụ ngũ ph}n. Đối với c{c hiện thể của chúng trong đó, Ch}n Thần vẫn l| Ch}n Ngã (Ego) đối với thể x{c của nó, với sự sống thiêng liêng tỏa chiếu của c{c hiện thể

trong các cõi cao quý, nhưng nghiền ngẫm về c{c hiện thể

thấp của chúng, và biểu lộ ng|y c|ng nhiều trong c{c hiện thể

n|y khi chúng trở nên ng|y c|ng dễ uốn nắn hơn. B|

Blavatsky nói đến điều n|y như sau: ‚Ch}n Thần tiếp tục theo chu kỳ đi xuống nhập v|o vật chất'. (GLBN, 1, 267).

Khắp nơi trong Thiên Nhiên, chúng ta đều thấy có cùng nỗ lực tìm c{ch biểu lộ sự sống sung mãn hơn, đ}y l| Ý-muốn-linh-hoạt hằng có (constant will to live). Khi bị chôn trong đất thì hạt giống sẽ đẩy điểm tăng trưởng của nó hướng lên phía {nh s{ng. Mầm hoa, bị nhốt kín trong đ|i hoa bọc ngo|i sẽ ph{ vỡ c{i nh| ngục của nó v| mở rộng ra dưới

{nh nắng. G| con bên trong quả trứng sẽ t{ch vỏ giam

nhốt nó l|m đôi. Khắp nơi nơi, sự sống đều đang tìm c{ch biểu lộ, năng lực tìm c{ch tự ph{t huy. Hãy xem nh| họa sĩ, nh| điêu khắc, nh| thi sĩ, với sự đấu tranh s{ng tạo thiên tài bên trong họ; s{ng tạo mang lại niềm vui tinh tế nhất, hương vị mãnh liệt nhất của sự thích thú tuyệt vời. Trong đó chỉ l|

một thí dụ kh{c về bản chất to|n hiện của sự sống, dù l|

trong Thượng Đế, trong kẻ siêu t|i hay l| trong sinh vật phù du chỉ sống một ng|y cũng thế. Vạn vật vui mừng trong sự

phúc lạc của việc sinh tồn, v| cảm thấy sinh động nhất khi chúng tự sinh sôi nảy nở bằng sự s{ng tạo. Cảm thấy sự sống tự biểu lộ, nở rộ, mở rộng, ngày càng tăng, đ}y đồng thời là T}m thức

https://thuviensach.vn

48

kết quả của Ý Chí-Muốn-Sống (Will-To-Live) và sự toại nguyện trong Niềm Phúc Lạc của sự sinh tồn.

Một số Ch}n Thần, tự nguyện trải qua c{c cạm bẫy (toils) của năm cõi nh}n loại để chế ngự vật chất, và lần lượt s{ng tạo ra một vũ trụ trong đó, nhập v|o đó để trở th|nh một Thượng Đế đã được ph{t triển nơi đó, một C}y Sự Sống (Tree Of Life), một Nguồn Sống (Fount of Being) khác. Việc tạo hình một vũ trụ l| [52] Dịp Tiến Tới Trước (Day of Forth-going); cuộc sống đang biến dịch; sự sống tự biết chính nó bằng sự thay đổi.

Những Ch}n Thần không muốn trở th|nh những kẻ chế

ngự vật chất, c{c đấng s{ng tạo nên vẫn ở lại trong phúc lạc yên tĩnh của họ, bị ngăn khỏi năm cõi thấp của nh}n loại, không ý thức về c{c hoạt động của năm cõi thấp đó.

Cần nên nhớ rằng tất cả bảy cõi đều thấu nhập v|o nhau v| T}m thức trên bất cứ cõi n|o hàm ý l| năng lực để đ{p ứng với c{c rung động của cõi đặc biệt đó. Giống như con người có thể có ý thức trên cõi trần bởi vì thể x{c con người được cấu tạo để tiếp nhận v| truyền đạt cho con người c{c rung động của cõi n|y, nhưng con người ho|n to|n không có ý thức đối với c{c cõi cao, mặc dù rung động của c{c cõi đó vẫn đang t{c động v|o con người, bởi vì con người chưa sắp đặt c{c thể cao của mình một c{ch đầy đủ để tiếp nhận v|

chuyển cho con người c{c rung động của c{c cõi đó; cũng thế

Ch}n Thần, là Đơn Vị T}m Thức, có khả năng ý thức trên cõi thứ nhì, nhưng ho|n không có ý thức trên năm cõi thấp hơn.

Ch}n Thần sẽ ph{t triển t}m thức của mình trên c{c cõi n|y bằng c{ch lấy từ mỗi cõi một số chất liệu của cõi đó, che giấu mình trong chất liệu n|y, v| tạo hình chất liệu đó thành một c{i vỏ mà nhờ đó Ch}n Thần có thể đi vào tiếp xúc với

[53] cõi đó, lần lần sắp đặt lớp vỏ vật chất n|y th|nh một thể

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

(body) có thể hoạt động trên cõi của chính nó như một biểu lộ

của Ch}n Thần, thu nhận c{c rung động từ cõi đó v| chuyển rung động đó đến cho Ch}n Thần, nhận c{c rung động từ

Ch}n Thần v| chuyển chúng đến cho cõi đó. Khi Ch}n Thần tự che đậy mình trong chất liệu của lần lượt mỗi cõi nên Ch}n Thần đóng mất đi một số tâm thức, t}m thức đó quá đổi tinh anh để thu nhận hay tạo nên c{c rung động trong vật chất của cõi đó. Ch}n Thần có được trong chính mình bảy năng lực rung động điển hình – mỗi năng lực có thể tạo ra một số rung động phụ không hạn định thuộc loại riêng của nó – v| bảy năng lực này lần lượt bị đóng lại từng c{i một khi Ch}n Thần kho{c v|o hết bức m|n n|y đến bức m|n kh{c bằng chất liệu thô hơn. C{c năng lực trong t}m thức biểu lộ

t}m thức theo v|i c{ch điển hình – dùng từ ngữ ‚năng lực'

theo ý nghĩa toán học, t}m thức đối với ‚chiều đo thứ ba', t}m thức đối với ‚chiều đo thứ tư' v..v<– được nhìn thấy trong vật chất dưới hình thức những gì m| chúng ta gọi l| các chiều đo (dimensions).

Ở cõi trần, năng lực t}m thức biểu lộ trong ‚vật chất ba chiều đo' (‚three-dimensional matter'), trong khi năng lực t}m thức cõi cảm dục, cõi trí, và các năng lực [54] t}m thức kh{c cần c{c chiều đo kh{c của vật chất cho sự biểu lộ của chúng.

Khi nói như thế về Chơn Thần, chúng ta có thể cảm thấy cứ như l| chúng ta đang b|n đến một cái gì xa xôi. Tuy nhiên, Ch}n Thần rất gần với chúng ta, l| Bản Ngã (SELF) của chúng ta, là chính căn nguyên hiện tồn của chúng ta, nguồn cội s}u thẳm của sự sống chúng ta, Thực Tại duy nhất. Ẩn tàng, vô hiện, bị bao trùm trong im lặng v| bóng tối l| Bản Ngã (Self) của chúng ta, nhưng t}m thức chúng ta l| sự biểu lộ có giới hạn của Bản Ngã đó, là Thượng Đế biểu lộ trong vũ

T}m thức

https://thuviensach.vn

50

trụ (kosmos) của c{c thể của chúng ta, c{c thể n|y l| trang phục của Ng|i. Như Đấng Vô Hiện (the Unmanifest) biểu lộ

một phần trong Thượng Đế, dưới hình thức T}m Thức Thiêng Liêng, v| trong vũ trụ dưới hình thức Cơ Thể (Body) của Thượng Đế, cũng thế, Bản Ngã vô hiện của chúng ta biểu lộ một phần trong t}m thức chúng ta, với tư c{ch l| Thượng Đế của hệ thống c{ nh}n của chúng ta, v| trong cơ thể chúng ta dưới hình thức vũ trụ (kosmos) bao bọc t}m thức. ‚Trên sao, dưới vậy'.

Chính Bản Ngã ẩn t|ng n|y, được gọi l| Ch}n Thần, thực ra l| Đấng Duy Nhất. Chính điều n|y, vốn cung cấp ý nghĩa tinh tế của sự hợp nhất, [55] luôn luôn tồn tại trong chúng ta giữa mọi đổi thay; ý thức về thực tướng (sense of identity) có cội nguồn của nó nơi đ}y, vì đ}y l| c{i Vĩnh Hằng trong chúng ta. Ba tia s{ng tuôn ra vốn xuất ph{t từ

Ch}n Thần – sẽ được b|n đến ngay sau đ}y – l| ba trạng th{i của Ch}n Thần, hay các phương thức hiện tồn (modes of being), hay ba

(hypostases), tái sản sinh Thượng Đế của

một vũ trụ, Ý Chí, Minh Triết v| Hoạt Động vốn l| ba biểu lộ

căn bản của t}m thức tiêu biểu, l| Atma-Buddhi-Manas quen thuộc của nh| nghiên cứu Minh Triết Thiêng Liêng (Theosophist).

T}m thức n|y luôn luôn hoạt động như một đơn vị trên c{c cõi kh{c nhau, nhưng thể hiện ra ba trạng th{i của nó trên mỗi cõi. Khi chúng ta nghiên cứu t}m thức hoạt động trên cõi trí, chúng ta thấy Ý Chí hiện ra dưới hình thức sự chọn lựa (choice), Minh Triết hiện ra dưới hình thức tính ph}n biện (discrimination), Hoạt Động lộ ra dưới hình thức sự nhận thức (cognition). Trên cõi cảm dục, chúng ta thấy Ý Chí xuất hiện dưới hình thức dục vọng (desire), Minh Triết dưới hình thức tình yêu thương (love), còn Hoạt Động xuất hiện dưới Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

hình thức cảm gi{c (sensation). Trên cõi trần, Ý Chí có các cơ

quan vận động (karmendriyas) cho c{c khí cụ của nó, Minh Triết có c{c b{n cầu não (cerebral hemispheres), Hoạt Động có các cơ quan cảm gi{c (jnanendriyas)(1).

[56] Biểu lộ đầy đủ của ba trạng th{i t}m thức n|y dưới c{c hình thức cao nhất của chúng xảy ra trong con người theo cùng thứ tự như sự biểu lộ của Thượng Đế Ba Ngôi trong vũ

trụ. Ngôi Ba, tức Hoạt Động, được tiết lộ như l| trí s{ng tạo, là tác nhân tập trung kiến thức, l| khía cạnh đầu tiên để hoàn thiện c{c hiện thể của nó, và cho thấy c{c năng lượng sung mãn của nó. Ngôi Hai, tức Minh Triết, được tiết lộ như l| Lý Trí Thuần Túy v| Từ Bi, l| khía cạnh thứ hai để l|m tỏ rạng Đức Krishna, Đức Phật, Đức Christ, nơi con người. Ngôi Một, tức Ý Chí, l| khía cạnh cuối cùng để tiết lộ chính nó, Quyền năng thiêng liêng của Bản Ngã, c{i vốn l| sự viên mãn vững chắc của nó, l| sự Chí Phúc (Beatitude), là sự An Bình.

1 Việc nêu ra n|y chỉ có tính c{ch thăm dò. Vì vật chất l| khía cạnh

}m, Sarasvati, thuộc về Brahma, dường như để chỉ cơ quan cảm gi{c, v| Durga, cơ quan ph{t động.

T}m thức

https://thuviensach.vn

52

Chương III

Cư dân thuộc lĩnh vực

1- Chân Thần giáng hạ

Khi năm lĩnh vực đã sẵn s|ng, khi năm cõi, mỗi cõi với bảy cõi phụ của nó được ho|n tất, trong chừng mực liên quan đến cấu tạo sơ khởi của chúng, thì bấy giờ bắt đầu hoạt động của Thượng Đế Ngôi Hai, l| Đấng Kiến Tạo (Builder) v|

Đấng Bảo Tồn (Preserver) hình tướng. Hoạt động của Ng|i được nói đến như l| L|n Sóng Sinh Hoạt Thứ Hai, tuôn đổ từ

Minh Triết v| Bác Ái. Minh Triết, l| mãnh lực hướng dẫn, cần cho sự tổ chức v| tiến hóa của các hình tướng, còn B{c Ái, là mãnh lực thu hút, cần cho việc nắm giữ c{c hình tướng lại với nhau cho vững chắc dẫu cho c{c tổng thể (wholes) có phức tạp đến đ}u đi nữa.

Khi luồng sinh lực vĩ đại n|y của Thượng Đế tuôn đổ

v|o năm lĩnh vực biểu lộ, nó mang theo với nó các Chân Thần v|o hoạt động, là c{c Đơn Vị T}m Thức, sẵn s|ng để bắt đầu [58] công việc tiến hóa của chúng, để tự bao bọc chúng trong vật chất.

Tuy nhiên, câu nói rằng các Ch}n Thần tiến ra thì có phần không được chính x{c; nói rằng Ch}n Thần tỏa chiếu, phóng ra c{c tia sự sống thì sẽ đúng hơn. Vì Ch}n Thần luôn luôn ‚ở trong lòng của Từ Phụ', trong khi c{c tia sự sống (life rays) của Ch}n Thần mới tuôn ra v|o trong đại dương vật chất, v| chiếm lấy c{c chất liệu nơi đó cần cho hoạt động Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

mạnh mẽ của chúng trong vũ trụ. Vật chất phải được chiếm hữu, được làm cho mềm dẽo, được tạo hình th|nh c{c hiện thể thích hợp.

B| Blavatsky có mô tả việc tỏa chiếu của Ch}n Thần bằng c{c thuật ngữ bóng gió sinh động, khi dùng một biểu tượng học nhiều diễn cảm hơn l| những từ theo s{t nghĩa:

‚Tam gi{c nguyên thủy – ngay khi nó đã phản chiếu chính nó trong ‚Thiên Nh}n' ( ‚Heavenly Man'), vị cao nhất trong bảy vị thấp  biến mất, trở lại v|o ‚sự Tịch Lặng v| Th}m U'; v| con người mô hình cõi cảm dục (astral paradigmatic man), m| Ch}n Thần (Atma) của người n|y cũng được tiêu biểu bằng một tam gi{c, khi nó phải trở th|nh một tam bộ

(ternary) trong c{c thời kỳ chuyển tiếp hữu thức ở

Devachan'. (GLBN III, 444). Tam gi{c nguyên thủy, hay Chân Thần tam diện gồm Ý Chí, Minh Triết v| Hoạt Động, ‚tự

phản ảnh chính nó' trong ‚Thiên Nh}n' dưới hình thức Atma-Buddhi-Manas, v| kế đó ‚trở lại v|o Tịch Lặng v|

Th}m U'. Atma  thường được nói đến như là Ch}n thần của con người hạ đẳng (lower) hay con người cảm dục (astral) 

phải trở th|nh một tam bộ, tức l| một đơn vị có ba mặt bằng cách đồng hóa Buddhi v| Manas. Từ ngữ ‚phản chiếu'

(‚reflexion') ở đ}y cần được giải thích. Nói chung, thuật ngữ

‚phản chiếu' được dùng khi một mãnh lực được biểu lộ trên một cõi cao rồi tự hiện lại (shows itself again) trên một cõi thấp hơn v| bị chi phối bởi một loại vật chất thô hơn trong sự

biểu lộ thấp đó, sao cho một ít hiệu năng (effective energy) của mãnh lực đó bị mất đi, v| lực đó tự hiện ra dưới một hình thức yếu hơn. Khi được dùng b}y giờ trong một trường hợp đặc biệt, thì từ ngữ đó h|m ý rằng một luồng sự sống của Ch}n Thần tuôn ra, lấy dạng như l| c{i bình để chứa đựng một nguyên tử từ mỗi một trong ba cõi cao của năm cõi tiến Cư d}n của khu vực

https://thuviensach.vn

54

hóa  đó l| cõi thứ ba, thứ tư v| thứ năm  như thế tạo ra

‚Thiên Nh}n', ‚Chủ Thể Sinh Động, Bất Tử' (‚Living Ruler, Immortal'), Kh{ch H|nh Hương vốn sẽ tiến hóa, mà vì sự

tiến hóa đó m| Th{i Dương Hệ được đưa v|o hiện tồn.

‚Giống như c{c rung động phi thường của Mặt Trời đưa vật chất v|o c{c rung động m| chúng ta gọi l| [60] các tia s{ng mặt trời (c{c tia n|y biểu lộ nhiệt năng, điện năng v| c{c năng lượng kh{c nữa của mặt trời), cũng thế, Ch}n Thần l|m cho vật chất vi tử (atomic matter)(1) của c{c cõi Niết B|n, Bồ

Đề v| cõi trí  bao quanh Ch}n Thần giống như l| dĩ th{i không gian bao quanh Mặt Trời  rung động, v| như vậy làm cho Ch}n Thần trở th|nh một Tia S{ng (Ray), gồm ba phần giống y như bản chất tam ph}n của chính Ch}n Thần. Trong công việc n|y, Ch}n Thần được sự trợ giúp của c{c Thiên Thần (Devas) từ một vũ trụ trước, c{c vị n|y đã trải qua một kinh nghiệm tương tự trước đ}y. C{c Thiên Thần n|y hướng dẫn l|n sóng rung động từ trạng th{i Ý Chí đến vi tử Niết Bàn (atmic atom), và vi tử Niết B|n n|y, khi rung động theo trạng th{i Ý Chí, thì được gọi l| Linh Thể (Atma). C{c Thiên Thần nói trên cũng hướng dẫn l|n sóng rung động từ trạng th{i Minh Triết đến vi tử Bồ Đề (buddhic atom), và vi tử Bồ

Đề, khi rung động theo trạng th{i Minh Triết, được gọi l| Tuệ

gi{c thể (Buddhi). C{c Thiên thần trên cũng lại hướng dẫn l|n sóng rung động từ trạng th{i Hoạt Động đến vi tử cõi trí (manasic atom), và vi tử cõi trí, khi rung động theo trạng th{i Hoạt Động, được gọi l| Thượng Trí (Manas). Như vậy Atma-Buddhi-Manas, l| Ch}n Thần trong thế giới biểu lộ, được tạo th|nh, l| Tia S{ng của Ch}n Thần, vượt qua năm cõi của vũ

1 Vật chất vi tử l| vật chất ở cõi phụ cao nhất của tất cả 7 cõi trong Th{i Dương Hệ. (ND)

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

trụ (1). Đ}y l| bí mật của Đấng Qu{n S{t (Watcher), Vị Kh{n Quan (Spectator), Atma bất động (actionless Atma), Đấng luôn ngự trong bản chất tam ph}n [61] của ng|i trên cõi riêng của ng|i, v| sinh hoạt trong thế giới con người bằng Tia S{ng của ng|i, Tia S{ng n|y đang l|m sinh động c{c hình bóng của ng|i, l| c{c kiếp sống phù du trên cõi trần< C{c hình bóng n|y đảm tr{ch công việc trên c{c cõi thấp v| được Ch}n Thần thúc đẩy qua Hình Ảnh (Image) hay l| Tia S{ng của Ch}n Thần, lúc đầu sự thúc đẩy n|y qu{ yếu ớt đến nỗi ảnh hưởng của Ch}n Thần hầu như không thể nhận ra được, về sau thì được thúc đẩy với năng lực ng|y c|ng mạnh mẽ'(2)

Atma-Buddhi-Manas là Thiên Nhân (Heavenly Man), Con Người Tinh Thần, v| l| hình thức biểu lộ của Ch}n Thần, m| trạng th{i Ý Chí được phản chiếu của Ch}n Thần l|

Atma, trạng th{i Minh Triết được phản chiếu của Ch}n Thần l| Buddhi, trạng th{i Hoạt Động được phản chiếu của Ch}n Thần l| Manas. Do đó chúng ta có thể xem Atma của con người l| trạng thái Ý Chí của Ch}n Thần, l|m linh hoạt một vi tử tiên thiên khí (akashic atom);

của con người l|

trạng th{i

ế

ủ Ch}n Thần l|m linh hoạt một vi tử

(ngọn lửa thiêng) Manas của con người l|

trạng th{i Hoạt Động của Ch}n Thần, l|m linh hoạt một vi tử

lửa (fiery atom).

Như vậy trong Atma-Buddhi-Manas, tức Tam Thượng Thể Tinh Thần, hay Thiên [62] Nh}n, chúng ta có ba trạng th{i hay năng lượng, của Ch}n thần, được hiện th}n trong vật 1 Vũ trụ n|y chỉ l| Th{i Dương Hệ của chúng ta - (ND) 2 ‚Phả Hệ Của Con Người', trang 25,27; sửa đổi một c{ch sơ s|i, theo trong s{ch, đoạn trên chỉ đề cập đến Dãy h|nh tinh thứ tư

thôi.

Cư d}n của khu vực

https://thuviensach.vn

56

chất nguyên tử, v| đ}y l| ‚Tinh Thần' trong con người, là Jivatma hay Life-Self, Bản Ngã t{ch biệt (separated Self) (1).

Đó l| Tinh Thần phôi thai, và trong trạng th{i thứ ba của nó, đó l| ‚Ch}n Ngã thơ ấu' (‚baby Ego'). Về bản chất, thì nó giống với Ch}n Thần, là Chân Thần, nhưng sức mạnh v| hoạt động bị giảm thiểu do c{c bức m|n vật chất bao quanh nó.

Việc giảm thiểu năng lực n|y không l|m cho chúng ta không nhìn thấy sự đồng nhất về bản chất. Chúng ta phải luôn luôn nhớ rằng t}m thức con người l| một đơn vị, và rằng, mặc dù những biểu lộ của nó thay đổi thì c{c biến đổi n|y chỉ l| do tính ưu thế của trạng th{i n|y hoặc trạng th{i kia của nó, và do mật độ tương đối của c{c chất liệu m| trong đó một trạng thái đang hoạt động. C{c biểu lộ của nó, khi bị chi phối như

thế, có thay đổi, nhưng chính nó lúc n|o cũng l| một.

Khi đó, phần t}m thức như thế của Ch}n Thần, khi có thể tự biểu lộ trong một vũ trụ ngũ ph}n, trước tiên nhập v|o chất liệu cao của vũ trụ n|y, tự hiện th}n trong một nguyên tử của mỗi một trong [63] ba cõi cao này; như thế sau khi Ch}n Thần đã chiếu s{ng v| chiếm lấy c{c nguyên tử n|y để

sử dụng, Ch}n Thần đã bắt đầu công việc của mình. Trong bản chất tinh anh của riêng nó, cho đến nay, Ch}n Thần không thể gi{ng xuống dưới cõi Đại Niết B|n (Anupadaka plane) được, do đó người ta nói Ch}n Thần ở trong ‚sự Tịch Lặng v| Th}m U', nghĩa l| không biểu lộ. Nhưng Ch}n thần sống v| hoạt động bên trong v| nhờ v|o c{c nguyên tử bị

chiếm hữu n|y, vốn hợp th|nh lớp vỏ ngo|i của sự sống 1 Dĩ nhiên thuật ngữ Jivatma cũng có thể được dùng chỉ Ch}n Thần, nhưng thường được dùng nhiều hơn để chỉ phản ảnh (reflection) của Ch}n Thần

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Ch}n Thần trên các cõi gần nhất với cõi riêng của mình.

Chúng ta có thể hình dung hoạt động n|y như sau:

I. Coõi Toái Ñaïi Nieát Baøn (Adi)

Ù

T Min

r

Y

ie h

II. Coõi Ñaïi Nieát Baøn (Anupadaka)

Chí

át

Atma

Hoaït Ñoäng

III. Coõi Nieát Baøn (Atma)

Buddhi

IV. Coõi Boà Ñeà (Buddhi)

Manas

V. Coõi Trí (Manas)

VI. Coõi Caûm Duïc (Kama)

VII. Coõi Hoàng Traàn (Sthula)

[64] Tam Thượng Thể Tinh Thần n|y, như nó thường được gọi, là Atma-Buddhi-Manas, là Jivatma, được mô tả như

là một hạt giống, một c{i mầm, của Sự Sống thiêng liêng chứa c{c tiềm năng của Cha trên trời của nó, là Ch}n Thần của nó, để được khai mở th|nh c{c quyền năng trong diễn trình tiến hóa. Đ}y l| ‚tính chất trưởng th|nh' (‚manhood') của Đứa Con Thiêng Liêng của Thượng Đế Ngôi Một, được l|m sinh động bởi ‚Chúa ba ngôi' (‚Godhead'), l| Ch}n Thần – thật ra là một bí nhiệm, m| l| bí nhiệm được lặp lại dưới nhiều hình thức chung quanh ta.

V| giờ đ}y cái bản thể, vốn đã tự do trong vật chất tinh anh thuộc cõi riêng của nó, trở nên bị r|ng buộc bởi vật chất trọng trược hơn, và các quyền năng ý thức của Ch}n Thần, cho đến nay, vẫn không thể hoạt động trong bức m|n làm Cư d}n của khu vực

https://thuviensach.vn

58

cho mù quáng n|y. Trong đó, Ch}n Thần chỉ như một c{i mầm, một c{i phôi, bất lực, vô cảm, không có sự giúp đỡ, trong khi ở trên cõi riêng của mình, Ch}n Thần mạnh mẽ, có ý thức, có năng lực trong chừng mực liên quan đến sự sống bên trong của Ch}n Thần. Một đ|ng l| Ch}n Thần trong Vĩnh Cửu, đ|ng kia l| Ch}n Thần trong thời gian v| không gian.

Nội dung của Ch}n Thần vĩnh cửu sẽ trở th|nh mức độ

(extent) của Ch}n Thần thuộc thời gian v| không gian. Sự

sống phôi thai hiện nay sẽ tiến hóa thành một thực thể phức tạp, l| sự biểu lộ của [65] Ch}n Thần trên mỗi cõi của vũ trụ.

Ch}n Thần có to|n năng nội tại trên cõi tinh anh của riêng mình, nhưng lúc đầu Ch}n Thần lại l| bất lực (powerless), bị

kiềm chế, không có sự giúp đỡ n|o, khi bị bao phủ bên ngoài trong vật chất trọng trược, không thể thu nhận hay ph{t ra c{c rung động qua lớp vật chất đó. Nhưng lần lần Ch}n Thần sẽ chế ngự được vật chất m| lúc đầu đã bắt Ch}n Thần l|m nô lệ. Một c{ch chậm chạp nhưng chắc chắn, Ch}n Thần sẽ

uốn nắn vật chất đó cho sự biểu lộ Bản Ngã (Self-expression).

Ch}n Thần được sự trợ giúp v| trông nom của Thượng Đế

Ngôi Hai hằng duy trì v| bảo tồn, cho đến khi Ch}n Thần có thể sinh hoạt trong đó một c{ch đầy đủ như khi sinh hoạt ở

cõi trên, v| đến phiên Ch}n Thần trở th|nh một Thượng Đế

s{ng tạo, v| khai sinh ra một vũ trụ của chính mình. Quyền năng để s{ng tạo một vũ trụ chỉ đạt được, nhờ v|o Minh Triết, bằng c{ch thu hút vào trong Bản Ngã tất cả những gì mà sau này sẽ được ph{t huy ra. Một Thượng Đế không s{ng tạo từ cái trống không, m| tiến hóa vạn vật từ chính Ng|i; v|

từ c{c kinh nghiệm m| hiện giờ chúng ta đang trải qua, chúng ta đang thu thập c{c chất liệu m| từ đó chúng ta có thể

kiến tạo một Th{i Dương Hệ trong tương lai.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

52

Nhưng Tam Thượng Thể Tinh Thần n|y, Jivatma này, vốn l| Ch}n Thần trong năm cõi biểu lộ, không thể tự mình bắt đầu [66] ngay tức thì bất cứ hoạt động tự quản lý riêng biệt n|o. Cho đến nay Ch}n Thần không thể gom lại quanh chính mình bất cứ các tập hợp chất liệu n|o, m| chỉ có thể ở

trong y phục nguyên tử (atomic vesture) của nó mà thôi. Đối với Ch}n Thần, sự sống của Thượng Đế Ngôi Hai như là tử

cung của b| mẹ đối với b|o thai, v| chính ở nơi đ}y mà việc kiến tạo bắt đầu. Thật ra, chúng ta có thể xem xét giai đoạn tiến hóa n|y, trong đó Thượng Đế tạo hình, bảo dưỡng v|

ph{t triển sự sống đang nảy mầm cho vị Thiên Nhân, hay đúng hơn c{i Thiên Phôi (Heavenly Embryo), một giai đoạn tương ứng với đời sống trước khi sinh ra của một con người, trong đó con người từ từ có được một th}n x{c, vốn được nuôi dưỡng trong lúc đó bằng c{c luồng sinh khí của người mẹ v| được tạo hình bằng chất liệu của mẹ. Cũng y như thế

đối với Jivatma đang bao bọc sự sống của Ch}n Thần; Jivatma phải chờ kiến tạo c{c thể của mình trên c{c cõi thấp, v| không thể xuất hiện từ sự sống tiền sinh v| được ‚ra đời', cho đến khi có một thể x{c được kiến tạo trên c{c cõi thấp.

Việc ‚ra đời' xảy ra v|o lúc th|nh lập thể nguyên nhân, khi vị Thiên Nh}n được biểu lộ dưới hình thức một Ch}n Ngã ấu thơ, một Biệt Ngã đích thực, ngự trong một th}n xác trên cõi trần. Một chút [67] suy tư cẩn thận sẽ cho thấy sự tương đồng mật thiết như thế n|o giữa sự tiến hóa của Khách Hành Hương với sự tiến hóa của mỗi lần t{i sinh kế tiếp. Trong trường hợp sau, Jivatma chờ tạo th|nh thể x{c để l|m trú sở; trong trường hợp trước, c{c Tam Thượng Thể Tinh Thần, với tư c{ch một Tập Hợp (Collectivity), chờ kiến tạo Tứ hạ thể

(Quaternary) của hệ thống.

Cư d}n của khu vực

https://thuviensach.vn

53

60

Cho đến khi hiện thể trên cõi thấp nhất đã sẵn s|ng, nếu không thì tất cả chỉ l| một sự chuẩn bị cho công cuộc tiến hóa, hơn l| chính cuộc tiến hóa – nó thường được gọi l| sự tiến hóa gi{ng hạ (involution).

Sự tiến hóa của t}m thức phải bắt đầu bằng c{c tiếp xúc do hiện thể ngo|i cùng của nó nhận được, nghĩa l| nó phải bắt đầu trên cõi trần. Nó chỉ có thể trở nên ý thức về một thế

giới bên ngo|i bởi c{c t{c động lên bên ngo|i của chính nó.

Cho đến lúc đó, nó chỉ mơ m|ng bên trong chính nó, khi các rung động nội tại yếu ớt luôn luôn tuôn ra từ Ch}n Thần, tạo nên những sức ép nhẹ hướng ra ngo|i vào Jivatma, giống như một suối nước dưới đất tìm một lối tho{t ra.

2- Sự Đan Kết (weaving)

Trong lúc ấy, việc chuẩn bị cho việc đ{nh thức, việc cung cấp c{c đặc tính cho [68] vật chất những gì vốn có thể

được so s{nh với việc hình thành c{c mô của cơ thể tương lai, được thực hiện bởi quyền năng sinh hóa (life-power) của Thượng Đế Ngôi Hai – thì L|n Sóng Sinh Hoạt Thứ Hai tuôn đổ qua hết cõi n|y đến cõi kh{c, truyền chuyển c{c tính chất riêng của nó cho tiền-vật chất thất-ph}n đó.

Như đã nói trên, L|n Sóng Sinh Hoạt mang c{c Jivatmas đi theo với nó đến tận cõi phụ nguyên tử (1) của cõi thứ năm, tức cõi của Hỏa, cõi của mãnh lực s{ng tạo đã dược biệt ngã hóa, cõi của trí tuệ. Ở đ}y, mỗi Jivatma đã có một nguyên tử, bức màn manas, hay bức màn trí tuệ của Ch}n Thần, Thượng Đế l|m tr|n ngập c{c Jivatmas v| c{c nguyên tử còn lại của cõi thứ năm bằng sự sống của Ng|i. Tất cả c{c nguyên tử n|y, 1 Xin nhắc lại ‚cõi phụ nguyên tử' (atomic subplane) l| cõi phụ

cao nhất của một cõi chính. (ND).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

tạo th|nh to|n thể cõi phụ nguyên tử, dù ở trạng th{i tự do hay ở trạng th{i được gắn liền v|o c{c Jivatmas, cũng đều có thể được gọi rất đúng l| Tinh Chất Ch}n Thần (Monadic Essence). Nhưng khi trong diễn trình tiến hóa, sẽ được giải thích ngay sau đ}y, các dị biệt giữa c{c nguyên tử được gắn liền và c{c nguyên tử không được gắn liền với các Jivatmas, thì thuật ngữ Tinh Chất Ch}n Thần thường được dùng cho nguyên tử ở trạng th{i không gắn liền, trong khi c{c nguyên tử ở trạng th{i gắn liền được gọi l| c{c ‚vi tử thường tồn '(vì c{c lý do sẽ được giải thích sau). Vậy thì chúng ta có thể định nghĩa Tinh Chất Chân Thần l| vật chất vi tử được l|m linh hoạt bằng Sự Sống của [69] Thượng Đế Ngôi Hai. Đó l| y phục của Ng|i để l|m linh hoạt v| giữ c{c hình h|i chung lại với nhau; Ng|i được bọc trong vật chất vi tử. Với cương vị

Thượng Đế, Sự Sống của chính Ng|i t{ch biệt với sự sống của Atma-Buddhi-Manas trong con người, t{ch biệt với bất cứ sự sống n|o trên cõi giới đó  mặc dầu Ng|i truyền sức mạnh, thấm nhuần, và bao gồm tất cả c{c sự sống kia  chỉ

được bao bọc trong vật chất vi tử, v| chính điều n|y mới được nói đến bằng thuật ngữ Tinh Chất Ch}n Thần. Vật chất của cõi đó (tức cõi trí – ND), do bản chất của c{c nguyên tử

của cõi đó (1), có khả năng đ{p ứng bằng c{c rung động với c{c thay đổi linh hoạt của tư tưởng, được L|n Sóng Sinh Hoạt Thứ Hai đưa vào c{c kết hợp vật chất thích hợp để biểu lộ c{c tư tưởng  các tư tưởng trừu tượng ở trong vật chất tinh anh hơn, còn tư tưởng cụ thể ở trong vật chất thô thiển hơn. Các kết hợp vật chất của cõi phụ cao thứ hai v| thứ ba tạo ra Giới Hành Khí (Elemental Kingdom) Thứ Nhất. C{c kết hợp vật chất trên bốn cõi phụ thấp (cũng thuộc cõi trí – ND) tạo ra 1 Bởi Tanmatras, c{c Số Đo thiêng Liêng (divine Measures).

Cư d}n của khu vực

https://thuviensach.vn

62

Giới H|nh Khí Thứ Hai. Vật chất được giữ lại trong c{c phức hợp vật chất như thế được gọi l| Tinh Chất H|nh Khí (Elemental Essence) và dễ nhạy cảm để được tạo hình thành c{c hình tư tưởng. Đạo sinh đừng nên nhầm lẫn Tinh Chất H|nh Khí với Tinh Chất Ch}n Thần (Monadic Essence); một bên [70] có cấu tạo nguyên tử, bên kia có cấu tạo ph}n tử.

L|n Sóng Sinh Hoạt Thứ Hai lúc đó mới tuôn đổ v|o cõi thứ s{u, cõi của Thủy (water), hoặc cõi của cảm gi{c được cá nhân hóa, cõi của dục vọng. C{c Thiên Thần, được nói ở

trước, liên kết Jivatma – c{c nguyên tử được gắn kết hay các nguyên tử thường tồn của cõi thứ năm, với một số c{c nguyên tử tương ứng trên cõi thứ s{u, v| Thượng Đế Ngôi Hai l|m tr|n ngập c{c nguyên tử n|y v| c{c nguyên tử còn lại bằng Sự Sống của chính Ng|i – nhờ thế c{c nguyên tử n|y trở

th|nh Tinh Chất Ch}n Thần như đã giải thích ở trên.

L|n sóng sinh hoạt tiếp tục hướng tới, tạo ra trên mỗi cõi phụ c{c phức hợp vật chất (combinations) thích hợp để

biểu lộ c{c cảm gi{c. C{c phức hợp vật chất n|y tạo th|nh Giới H|nh Khí Thứ Ba, v| vật chất được giữ trong phức hợp như thế được gọi l| Tinh Chất H|nh Khí, như lúc trước, và trên cõi thứ s{u n|y, dễ nhạy cảm để được nắn tạo th|nh c{c hình-dục vọng (desire-forms).

Như thế ta thấy Tinh Chất H|nh Khí gồm có c{c tập hợp vật chất ở trên mỗi một trong số s{u cõi phụ phi-nguyên tử (non-atomic) của cõi trí v| cõi cảm dục, c{c tập hợp n|y chính chúng không dùng như c{c hình h|i cho bất cứ thực thể n|o trú ngụ, m| như [71] c{c vật chất mà từ đó, các hình h|i như thế có thể được kiến tạo.

Kế đó, l|n sóng sinh hoạt đi v|o cõi thứ bảy, tức cõi trần, cõi của c{c hoạt động được c{ thể hóa, cõi của h|nh động. Giống như trước, c{c nguyên tử gắn với Jivatma hay Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

nguyên tử thường tồn của cõi thứ s{u, được liên kết với một số nguyên tử tương ứng trên cõi thứ bảy, v| Thượng Đế Ngôi Hai tr|n ngập c{c nguyên tử n|y v| c{c nguyên tử còn lại với sự sống của chính Ng|i – như thế tất cả c{c nguyên tử n|y trở

th|nh Tinh Chất Ch}n Thần. L|n sóng sinh hoạt lại tiến tới, tạo ra trên mỗi cõi phụ c{c kết hợp vật chất thích hợp để tạo th|nh thể x{c, c{c nguyên tố hóa học trong tương lai, như

chúng được gọi thế trên ba cõi phụ thấp.

Nhìn v|o công việc n|y của L|n Sóng Sinh Hoạt thứ hai nói chung, chúng ta thấy rằng việc đi xuống của l|n sóng n|y có liên quan đến những gì có thể được gọi một c{ch gần đúng là việc tạo ra c{c mô (tissues) đầu tiên, từ đó c{c thể tinh anh v| c{c thể trọng trược sẽ được tạo th|nh tiếp theo đó. Trong một số cổ thư, việc đó đã được gọi rất đúng là một ‚việc đan dệt' (‚weaving') (1), là nghĩa đen của nó. Thượng Đế Ngôi Ba chuẩn bị vật liệu cho Thượng Đế Ngôi Hai dệt th|nh sợi [72]

v| th|nh vải để sẽ l|m ra bộ y phục sau này – tức c{c thể tinh anh v| trọng trược. Cũng như một người có thể t{ch riêng những sợi lanh, bông vải, tơ lụa  chính các kết hợp thuộc một loại đơn giản hơn  v| dệt những sợi n|y th|nh vải lanh, thành vải bông hoặc tơ lụa, c{c vải vóc n|y lần lượt được cắt may th|nh trang phục, cũng thế, Thượng Đế Ngôi Hai dệt các sợi vật liệu n|y, dệt chúng lần nữa th|nh vải, v| kế đó tạo hình cho chúng th|nh hình tướng. Ng|i l| Thợ Dệt Vĩnh Cửu (Eternal Weaver), trong khi đó, chúng ta có thể nghĩ đến Thượng Đế Ngôi Ba như l| nh| Hóa Học Vĩnh Cửu (Eternal Chemist). Trong thiên nhiên, Thượng Đế Ngôi Ba l|m công việc như trong một phòng thí nghiệm, còn Thượng Đế Ngôi 1 Tổ: nối lại, kết lại. Chức: dệt lại. Nghĩa đen của ‚tổ chức': nối v|

dệt lại. Nghĩa bóng: xếp đặt công việc.

Cư d}n của khu vực

https://thuviensach.vn

64

Hai l|m việc như trong một nh| m{y. Những sự ví von này tuy có tính vật chất, nhưng không được coi thường, vì chúng l| những cái nạng để giúp chúng ta cố gắng đi khập khiểng trên con đường hiểu biết.

‚Việc đan dệt' n|y cung cấp cho vật chất c{c đặc điểm của nó, cũng như các đặc điểm của sợi vải kh{c với các đặc điểm của nguyên liệu thô, cũng như các đặc điểm của vải kh{c với các đặc điểm của sợi vải. Thượng Đế dệt hai loại vải bằng chất thượng trí (manasic matter), v| bằng chất trí (mind-stuff), để rồi từ hai loại này về sau sẽ được làm ra thể

nguyên nh}n v| thể hạ trí. [73] Ng|i dệt vải bằng chất cảm dục (astral matter), tức chất dục vọng (desire-stuff), và sau n|y thể dục vọng sẽ được tạo ra từ đó. Nghĩa l|, c{c kết hợp vật chất, được tạo ra v| được giữ lại với nhau bởi Làn Sóng Sinh Hoạt Thứ Hai, có c{c tính chất vốn sẽ t{c động lên Ch}n Thần khi Ch}n Thần tiếp xúc với c{c kết hợp vật chất kh{c và sẽ cho phép Ch}n Thần t{c động lên chúng. Thế nên Ch}n Thần có thể tiếp nhận mọi loại rung động thuộc trí tuệ, thuộc cảm gi{c v.v<

C{c tính chất n|y tùy thuộc v|o bản chất của c{c tập hợp vật chất (aggregations). Có bảy loại tập hợp vật chất lớn do bản chất của nguyên tử ấn định, và trong c{c loại n|y có vô số loại phụ. Tất cả đều dùng v|o việc tạo ra các chất liệu cho bộ m{y t}m thức, bộ m{y n|y sẽ bị chi phối bởi tất cả c{c cấu trúc, c{c sắc th{i, c{c mật độ n|y.

Trong lượt đi xuống của l|n sóng sinh hoạt xuyên qua cõi thứ năm, thứ s{u v| thứ bảy, xuống đến vật chất trọng trược nhất, ở điểm đó l|n sóng bắt đầu trở lên; như vậy chúng ta phải nghĩ đến công việc của nó như l| công việc tạo ra c{c kết hợp vật chất vốn sẽ biểu lộ c{c tính chất, v| như thế

đ i khi chúng ta nói đến công việc n|y như l| việc mang lại Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

c{ tính (qualities). Trên con đường đi lên, chúng ta sẽ [74]

thấy rằng c{c thể (bodies) được kiến tạo bằng vật liệu đã được chuẩn bị như thế. Nhưng trước khi nghiên cứu việc nắn tạo c{c thể n|y, chúng ta phải xét c{ch ph}n chia thất phân của l|n sóng sinh hoạt n|y trên đường đi xuống của nó v|

việc đi lên của c{c ‚Đấng Quang Minh', c{c ‚Thiên Thần', c{c ‚Tinh Linh' vốn cũng thuộc về l|n sóng đi xuống n|y.

Đ}y l| c{c ‚Tiểu Thần' (‚Minor Gods') m| Plato nói đến, từ

c{c Ng|i m| con người mới có

thể bất hoại

(perishable bodies).

3- Bảy Luồng Thần Lực

C}u hỏi thường được đưa ra: Tại sao c{c nh| nghiên cứu Minh Triết Thiêng Liêng luôn luôn đề cập đến con số

bảy? Chúng ta trả lời rằng số bảy l| ‚số căn nguyên (root-number) của Thái Dương Hệ chúng ta', v| có một lý do hiển nhiên giải thích tại sao con số n|y sẽ đóng một vai trò tích cực trong việc ph}n nhóm (grouping) c{c sự việc, khi chúng ta quan t}m tới c{c nhóm ba (triplicities) được đề cập v| giải thích trước đ}y. Một bộ ba (triad) đương nhiên tạo ra một bộ

bảy (septenate) bởi c{c mối liên quan bên trong của chính nó, vì ba yếu tố của nó có thể tự tập hợp th|nh bảy c{ch và không thêm gì nữa. Như chúng ta đã nói về [75] vật chất, ở

ngo|i c{c ranh giới của một vũ trụ, thì vật chất (matter) có ba tính chất – tịnh (tính trì trệ), động (chuyển động, hay thay đổi), v| nhịp nhàng – trong một trạng th{i qu}n bình. Khi Sự

Sống của Thượng Đế khởi động, tức khắc chúng ta có khả

năng của bảy nhóm, vì trong bất cứ nguyên tử hoặc nhóm nguyên tử cụ thể nào, một trong c{c tính chất n|y có thể nhận được nhiều năng lượng hơn c{c tính chất kia, và như thế một tính chất chiếm ưu thế sẽ hiện ra. Như thế, chúng ta có thể có Cư d}n của khu vực

https://thuviensach.vn

66

ba nhóm; ở một trong các nhóm này, tính chất Tịnh (inertia) sẽ chiếm ưu thế, tính chất Động (mobility) sẽ chiếm ưu thế, hay tính chất Nhịp (rhythm) sẽ chiếm ưu thế. Ngoài ra, mỗi một trong ba nhóm n|y lại chia nhỏ nữa tùy theo tính ưu thế

trong đó của một trong hai tính chất còn lại; như vậy ở một trong hai nhóm Tịnh, tính chất Động có thể vượt trội hơn tính Nhịp,v| trong nhóm Tịnh còn lại, tính chất Nhịp vượt trội hơn tính động, cũng y như thế đối với hai nhóm Động v|

nhóm Nhịp còn lại. Do đó ph{t sinh c{c kiểu mẫu đã được biết rõ, được ph}n loại theo tính chất ưu thế, thường được chỉ

định bằng tên Bắc Phạn (Samskrit) của chúng là satvic, rajasic và tamasic, nghĩa l| tính chất nhịp, động v| tịnh, v| chúng ta cũng có c{c thức ăn, động vật, con người có tính chất nhịp, động, tịnh nữa v.v< Và chúng ta có bảy nhóm trong vạn vật: s{u tế ph}n của ba tính chất, và một nhóm thứ bảy trong đó cả ba tính chất n|y đều linh hoạt ngang nhau. (C{c biến th{i của kiểu mẫu được dự tính một c{ch đơn giản để đ{nh dấu trong mỗi bộ ba c{c năng lượng tương đối của c{c tính chất).

TỊNH

ĐỘNG NHỊP

TỊNH ĐỘNG NHỊP

TỊNH ĐỘNG NHỊP

ĐỘNG NHỊP TỊNH

ĐỘNG NHỊP TỊNH

NHỊP TỊNH ĐỘNG

NHỊP TỊNH ĐỘNG

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Sự Sống của Thượng Đế xạ v|o vật chất n|y, tự biểu lộ

th|nh bảy luồng thần lực hay bảy cung (seven streams or rays).

Một c{ch tương tự, bảy cung n|y xuất ph{t từ ba Trạng Thái T}m Thức có trong Thượng Đế, cũng như trong tất cả

mọi t}m thức, vì tất cả đều l| c{c biểu lộ của Đại Ngã (Universal Self). Ba Trạng Th{i T}m Thức n|y l| To|n Phúc (Bliss) hay Ichchha, Ý Chí; Hiểu Biết (Cognition) hay Jnanam, Minh Triết; [77] Hiện Tồn (Existence) hay Kriya, Hoạt Động.

Thế nên ta có bảy luồng thần lực hay bảy cung của Sự Sống Thượng Đế:

Ý CHÍ MINH TRIẾT HOẠT ĐỘNG

Ý CHÍ Minh Triết Hoạt Động

Ý CHÍ Minh Triết Hoạt Động

MINH TRIẾT Hoạt Động Ý chí

MINH TRIẾT Hoạt Động Ý chí

HOẠT ĐỘNG Ý chí Minh Triết

HOẠT ĐỘNG Ý chí Minh Triết

Mọi vật có thể được xem như được tập hợp dưới bảy nhóm n|y, tức bảy luồng thần lực của sự sống Thượng Đế, tạo nên L|n Sóng Sinh Hoạt Thứ Nhì, v| chúng ta có thể nghĩ

đến nó như l| đang tuôn đổ qua bảy cõi, đi xuống qua bảy cõi này. Thế nên, nếu chúng ta vẽ các cõi theo chiều ngang, thì L|n Sóng sinh hoạt sẽ xạ xuống c{c cõi theo chiều thẳng đứng. Ngoài ra, trong mỗi luồng thần lực chính sẽ có bảy luồng thần lục phụ cấp một, tùy theo loại vật chất có liên quan, v| bên trong c{c luồng thần lực phụ cấp hai n|y, tùy Cư d}n của khu vực

https://thuviensach.vn

68

theo tỷ lệ của c{c tính chất trong mỗi loại, v| cứ thế tiếp tục trong [78] vô số c{c biến thể. Chúng ta không cần đi v|o các điều n|y. Chỉ cần ghi nhớ l| có bảy loại vật chất v| bảy loại t}m thức. Bảy luồng thần lực của Sự Sống Thượng Đế hiện ra dưới hình thức bảy loại t}m thức, v| trong mỗi luồng n|y có bảy loại kết hợp vật chất (matter-combinations). Người ta thấy có bảy loại riêng biệt thuộc mỗi một trong ba Giới H|nh Khí v| trên cõi trần.

Trong bộ Giáo Lý Bí Nhiệm, bà Blavatsky, khi b|n đến con người, trích dẫn từ c{c c}u kinh của Thiền Kinh (Book of Dzyan), sự thật rằng có ‚Bảy Đấng S{ng Tạo (Creators) mỗi Đấng ở khu vực của Ng|i' tạo ra bảy mẫu người v| bảy mẫu người n|y được chia nhỏ ra: ‚Bảy lần bảy c{i bóng của con người tương lai được sinh ra' (S{ch đã dẫn, 11, 18,81,95). Đ}y l| nguồn gốc c{c khí chất kh{c nhau của con người.

4- Các Đấng Quang Minh

B}y giờ chúng ta phải nghiên cứu kết quả kh{c của L|n Sóng Sinh Hoạt đi xuống. Chúng ta đã thấy L|n Sóng n|y mang lại c{c đặc tính (qualities) cho [79] c{c tập hợp vật chất trên cõi thứ năm v| thứ s{u, v| chúng ta có trong Giới H|nh Khí thứ nhất các vật chất sẵn s|ng bao bọc c{c tư tưởng trừu tượng; trong Giới H|nh Khí thứ hai, các vật chất sẵn s|ng bao bọc c{c tư tưởng cụ thể; trong Giới H|nh Khí thứ ba, các vật chất sẵn s|ng bao bọc c{c dục vọng.

Nhưng ngo|i việc ban ph{t c{c đặc tính cho c{c tập hợp vật chất; trong giai đoạn đi xuống, Thượng Đế Ngôi Hai còn sinh ra các sinh linh tiến hóa, thuộc c{c giai đoạn ph{t triển khác nhau, hợp th|nh c{c cư d}n bình thường v| điển hình của ba giới h|nh khí nói trên. C{c sinh linh n|y đã được Thượng Đế mang đến từ một chu kỳ tiến hóa trước, v| được Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

gửi ra từ kho Sự Sống của Ng|i, để cư trú ở cõi thích hợp với trình độ ph{t triển của c{c sinh linh đó; v| để cộng t{c với Ngài, v| sau đó với con người, trong việc thể hiện kế hoạch tiến hóa của Ng|i. C{c sinh linh n|y đã nhận c{c tên khác nhau trong các tôn giáo khác nhau, nhưng mọi tôn gi{o đều nhận biết sự thật về sự hiện hữu cùng với công việc của c{c vị

này. Danh xưng theo Bắc Phạn l| Devas – tức C{c Đấng Quang Minh (Shining Ones) – l| tên gọi thông dụng nhất, mô tả một c{ch thích hợp đặc điểm nổi bật nhất về [80] ngoại diện của c{c vị n|y, một sự tỏa s{ng rực rỡ kh{c thường (1).

Do Th{i Gi{o, Cơ Đốc Gi{o v| Hồi Gi{o gọi c{c Ng|i l| Nhất Đẳng Thiên Thần (Archangels) v| Thiên Thần (Angels). Nh|

nghiên cứu Minh Triết Thiêng Liêng  muốn tr{nh c{c ngụ ý có tính phe phái  nên gọi tên c{c vị n|y, theo trú sở của c{c Ngài, là các Tinh Linh Thiên Nhiên (Elementals). Tên gọi n|y có thêm c{i lợi l| nó nhắc nhở môn sinh về mối quan hệ của c{c vị n|y với năm ‚H|nh Tố' (‚Elements') của thế giới xưa, đó l| Hậu thiên khí (Ether), Phong (Air), Hỏa (Fire), Thủy (Water) v| Thổ (Earth). Vì có c{c sinh linh tương tự thuộc loại cao trên cõi Niết B|n v| Bồ Đề, cũng như c{c Hỏa Tinh Linh v| Thủy Tinh Linh của cõi trí v| cõi cảm dục, và các Tinh Linh dĩ th{i của cõi trần. C{c thực thể n|y có cơ thể (bodies) được l|m từ tinh chất h|nh khí của giới mà

ộ

ề,

l| c{c cơ thể có nhiều m|u sắc chớp lóe, hình dạng thay đổi 1 Nếu diễn dịch thuật ngữ n|y l| ‚God' sẽ đưa đến nhiều sai lầm trong tư tưởng Đông Phương. ‚330 triệu Vị Thần' không phải l|

c{c Vị Thần (Gods) theo nghĩa Phương T}y của thuật ngữ, m| l|

tương đương của Bản Ngã Đại Đồng (Universal Self) v| đứng sau c{c Thượng Đế (the Logoi), m| l| c{c Thiên Thần, C{c Đấng Quang Minh.

Cư d}n của khu vực

https://thuviensach.vn

70

theo ý muốn của thực thể bên trong. Chúng hợp th|nh một tập đo|n lớn, luôn luôn l|m việc một c{ch tích cực, cần cù lao động với tinh chất h|nh khí để cải thiện [81] phẩm tính của nó, dùng nó để tạo ra c{c cơ thể của chính chú

, thải bỏ nó

đi v| lấy c{c phần kh{c của nó, để l|m cho nó dễ đ{p ứng hơn. Chú

cũng luôn luôn bận rộn trong việc nắn tạo hình

hài, trong việc giúp Linh hồn con người trên đường lu}n hồi bằng c{ch kiến tạo c{c thể mới cho họ, mang lại c{c vật liệu thuộc loại cần thiết, v| giúp sắp xếp vật liệu đó. Linh hồn c|ng ít tiến hóa thì công việc chỉ huy của Thiên thần c|ng lớn hơn. Với lo|i vật, c{c Thiên thần l|m hầu hết mọi công việc, còn với thực vật v| kho{ng vật thì c{c ng|i hoàn to|n l|m hết mọi việc.

C{c ng|i l| c{c vị thừa h|nh tích cực trong công việc của Thượng Đế, thi h|nh mọi chi tiết trong thiên cơ của Thượng Đế, v| giúp cho vô số sinh linh đang tiến hóa tìm được các vật liệu mà chúng cần cho y phục của chúng. Mọi người thời xưa đều nhận biết công việc rất cần thiết m| c{c Ng|i đã l|m trong các cõi, và Trung Hoa, Ai Cập, Ấn Độ, Ba Tư (1), Hy Lạp, La Mã có kể c{c c}u chuyện tương tự. Niềm tin v|o sự

cao cả của c{c vị n|y không chỉ có trong mọi tôn gi{o, mà các ký ức về những vị n|y của cõi cảm dục v| cõi dĩ th{i của cõi trần vẫn còn tồn tại trong văn hóa d}n gian, trong c{c c}u chuyện về c{c ‚Tinh linh thiên nhiên' (Nature-spirits'), các

‚T

Tiên' (‚Fairies'), ‚các thổ thần' (Gnomes'), các ‚chú lùn tinh ranh' (‚Trolls'), v| dưới nhiều tên gọi kh{c nữa, các ký ức về những thời m| con người [82] ít bị bao bọc s}u trong c{c lợi ích vật chất, v| nhạy cảm hơn với c{c ảnh hưởng tác động lên họ từ các cõi tinh anh tinh anh. Sự tập trung này vào 1 Nay l| nước Iran. (ND)

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

các lợi ích vật chất, cần cho sự tiến hóa, đã che giấu hoạt động của c{c Tinh Linh khỏi t}m thức tỉnh thức của con người.

Nhưng dĩ nhiên, điều n|y không ngăn được hoạt động của c{c Tinh Linh, mặc dù thường l|m cho công việc đó trở nên ít hiệu quả hơn trên cõi trần.

Tuy nhiên, ở giai đoạn m| chúng ta đang xem xét đ}y, to|n bộ việc n|y, ngoại trừ việc cải thiện tinh chất h|nh khí, còn nằm trong tương lai xa xăm, nhưng c{c Đấng Quang Minh đã lao động cần mẫn với công việc cải thiện đó.

Như vậy, đã có một công cuộc chuẩn bị to t{t được hoàn thành, trước khi bất cứ điều gì theo con đường của các hình h|i thể chất, như chúng ta có thể nhận biết, có thể xảy ra; một sự lao động nặng nhọc bao la ở khía cạnh Hình Tướng của vạn vật trước khi các t}m thức được nhập v|o, ngoại trừ

Thượng Đế v| c{c Thiên Thần của Ng|i, thì không thể l|m được chút gì cả. Những gì là tâm thức con người ở lúc đó đã chỉ l| một hạt giống, được gieo trên c{c cõi cao, vô tri thức đối với tất cả những gì bên ngo|i nó. Dưới hơi ấm thôi thúc của Sự Sống Thượng Đế, nó đưa ra ngo|i [83] một rễ con bé nhỏ hướng xuống dưới, tìm đường đi v|o c{c cõi thấp, một c{ch dò dẫm, vô tri thức, v| c{i rễ con n|y l| đề t|i nghiên cứu sắp tới của chúng ta.

Cư d}n của khu vực

https://thuviensach.vn

72

[84]

Chương IV

Nguyên tử thường tồn

1- Sự Gắn Kết của các nguyên tử

Chúng ta hãy nghiên cứu Tam Thượng Thể Tinh Thần,

là Atma-Buddhi-Manas có ba nguyên tử, là Jivatma, hạt giống của t}m thức, được hơi ấm của luồng sự sống của Thượng Đế bao quanh, hơi ấm n|y đang tạo ra trong hạt giống n|y c{c rung động yếu ớt đ{p ứng với sự sống. Đ}y l|

c{c rung động nội tại, chuẩn bị cho c{c hoạt động bên ngo|i.

Sau sự chuẩn bị lâu dài, một tuyến (thread) bé nhỏ, giống như một rễ con tí xíu xuất hiện, xuất ph{t từ ph}n tử có ba nguyên tử n|y, bọc lấy t}m thức, là một tuyến sự sống (thread of life) màu vàng kim, được bọc trong lớp vỏ bằng chất Bồ Đề. Có vô số tuyến như thế xuất hiện từ vô số

Jivatmas, lúc đầu phất phơ một c{ch vô định trong bảy luồng sống vĩ đại, v| kế đó trở nên được neo chặt lại  ếu cách diễn tả n|y có thể được [85] phép  bằng c{ch gắn chặt v|o một ph}n tử hay đơn vị đơn lẻ trên cõi phụ thứ tư của cõi trí.

Việc b{m trụ n|y  giống như việc b{m trụ trước kia v|o ba nguyên tử cao, v| giống như c{c lần b{m sau n|y v|o c{c nguyên tử cảm dục v| hồng trần  xảy ra do t{c động của c{c Thiên Thần (Đấng Quang Minh). Tụ tập chung quanh đơn vị

được liên kết n|y là c{c tập hợp tạm thời của tinh chất h|nh khí thuộc Giới Thứ Hai, ph{t t{n ra rồi tụ tập trở lại, lặp đi lặp lại nhiều lần, luôn luôn với đơn vị được kết gắn với vai trò l| trung t}m. Trung t}m ổn định n|y, dùng cho một chuỗi Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

vô tận gồm c{c hình h|i phức tạp luôn thay đổi, được đ{nh thức dần bởi c{c rung động của c{c hình h|i n|y, thành các đ{p ứng yếu ớt, c{c đ{p ứng n|y lại rung động một c{ch yếu ớt hướng lên đến hạt giống của t}m thức, và tạo ra trong đó c{c chuyển động nội tại rất mơ hồ. Không thể nói rằng mỗi trung t}m luôn luôn có chung quanh nó một hình thức của riêng nó; vì một tập hợp tinh chất h|nh khí có thể có một vài, hay rất nhiều c{c trung t}m n|y bên trong nó, hoặc mặt kh{c, có thể chỉ có một, hoặc không có trung t}m n|o cả. Như vậy với sự chậm chạp không thể tưởng tượng, c{c đơn vị được gắn kết n|y trở th|nh c{c chủ sở hữu của một số tính chất; nghĩa l| có khả năng [86] rung động theo một v|i c{ch, vốn được gắn liền với việc suy tư, v| trong tương lai sẽ l|m cho c{c tư tưởng có thể xuất hiện. C{c Thiên Thần của Giới H|nh Khí Thứ Nhì cũng t{c động lên chúng, hướng v|o chúng c{c rung động m| chúng từ từ bắt đầu đ{p ứng lại, v| bao quanh chúng bằng loại tinh chất h|nh khí được phóng ph{t ra từ

chính các thể của c{c Ng|i (1). Ngoài ra, mỗi một trong bảy nhóm điển hình được ph}n c{ch với c{c nhóm kh{c bằng một bức v{ch tinh tế l|m bằng tinh chất Ch}n Thần (vật chất nguyên tử được l|m linh hoạt bằng Sự Sống của Thượng Đế

Ngôi Hai), là sự khởi đầu cho v{ch của Hồn Khóm (Group-Soul) sau này.

To|n bộ tiến trình n|y được lặp lại khi Giới H|nh Khí Thứ Ba đã được tạo th|nh. Tuyến sự sống cực nhỏ được bọc bằng lớp vỏ bồ đề, được gắn với nguyên tử thường tồn hạ trí của nó, b}y giờ đ}m ra ngo|i tới cõi cảm dục, v| gắn nó với một nguyên tử cảm dục đơn lẻ, thêm vào nó nguyên tử n|y, 1 Xem quyển ‚Tiến hóa của Sự Sống v| Sắc Tướng' (Evolution of Life and Form), t{c giả Annie Besant, trang 132-133.

Nguyên tử thường tồn

https://thuviensach.vn

74

tạo th|nh trung t}m ổn định của nó trên cõi cảm dục. Giờ

đ}y, chung quanh nguyên tử n|y l| c{c tập hợp tạm của tinh chất h|nh khí thuộc Giới Thứ Ba, phân rải ra v| t{i tập hợp như trước kia. [87] C{c kết quả tương tự tiếp theo sau dưới hình thức vô số chuỗi c{c hình h|i bao bọc lấy trung t}m ổn định n|y, đ{nh thức nó với c{c đ{p ứng yếu ớt tương tự, m|

đến phiên chúng rung động một c{ch yếu ớt hướng lên tới hạt giống của T}m thức, một lần nữa tạo ra trong đó c{c chuyển động nội tại rất mơ hồ. Như vậy, một lần nữa, c{c nguyên tử được gắn kết n|y dần dần trở nên sở hữu một số

tính chất; nghĩa l| có khả năng rung động theo một v|i c{ch liên quan đến cảm gi{c, v| từ đ}y về sau sẽ l|m cho c{c cảm giác có thể xảy ra. Ở đ}y, c{c Thiên Thần của Giới H|nh Khí Thứ Ba cũng hợp t{c v|o công việc, bằng c{ch sử dụng c{c năng lực rung động ph{t triển cao hơn của c{c ng|i, tạo ra trong c{c nguyên tử chưa ph{t triển n|y một khả năng đ{p ứng nhờ tính đồng cảm, v|, như trước đ}y, cung cấp cho chúng vật chất riêng của c{c ng|i. V{ch ngăn c{ch của mỗi một trong bảy nhóm có một lớp thứ hai, được l|m bằng tinh chất Ch}n Thần của cõi cảm dục, như vậy đang tiến một giai đoạn gần hơn với v{ch của Hồn Khóm tương lai.

Một lần nữa, tiến trình được lặp lại khi l|n sóng vĩ đại tiến v|o cõi trần. Tuyến sự sống bé nhỏ [88] được bọc bằng chất bồ đề, với c{c nguyên tử thường tồn hạ trí v| cảm dục được gắn v|o, đẩy ra một lần nữa và chiếm lấy một nguyên tử cõi trần, thêm nguyên tử n|y vào nó, như l| trung tâm ổn định của nó trên cõi trần. C{c ph}n tử dĩ th{i tập hợp lại chung quanh trung t}m n|y, nhưng vật chất hồng trần nặng hơn nên dính chặt hơn vật chất tinh anh hơn của c{c cõi cao, và có một kỳ hạn sống l}u hơn nhiều. Bấy giờ – khi c{c kiểu mẫu tinh anh của c{c tiền-kim loại (proto-metals), v| sau đó Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

là các tiền-kim loại, các kim loại, các nguyên tố phi-kim loại (non-metallic elements), v| c{c kho{ng chất được thành hình

– c{c Thiên Thần thuộc Giới Dĩ Th{i Hồng Trần (Ethereal Physical Kingdom) nhấn chìm c{c nguyên tử được gắn kết n|y trong c{c lớp vỏ dĩ th{i của các Ngài vào trong một trong bảy loại dĩ th{i m| chúng lần lượt thuộc v|o, v| chúng bắt đầu công cuộc tiến hóa vật chất l}u d|i của chúng.

Trước khi có thể đi s}u v|o việc khảo cứu n|y, chúng ta phải xem xét c{c Hồn Khóm (Group-Souls), c{c Hồn Khóm n|y tiếp nhận lớp bọc thứ ba của chúng trên cõi phụ nguyên tử. Nhưng sẽ l| tốt để tạm ngừng trong chốc l{t để b|n về

bản chất v| chức năng của c{c nguyên tử thường tồn n|y, là các đơn vị gồm ba phần, hay c{c bộ ba (triads), vốn có vai trò như l| một hình ảnh trên c{c cõi thấp của c{c Tam Thượng Thể Tinh Thần trên cõi cao, v| mỗi bộ ba n|y được liên kết với [89] một Tam Thượng Thể Tinh Thần, là Jivatma của nó.

Mỗi bộ ba gồm có một nguyên tử thường tồn hồng trần, một nguyên tử thường tồn cảm dục v| một nguyên tử thường tồn hạ trí, thường xuyên được gắn kết v|o Tam Thượng Thể Tinh Thần bởi một tuyến bằng chất Bồ đề. Sợi chỉ n|y đôi khi được gọi l| Sutratma, là Ch}n Ngã Tuyến (Thread-Self), bởi vì c{c nguyên tử thường tồn được xỏ x}u trên đó như l| ‚c{c hạt chuỗi trên một sợi d}y'(1).

1 Thuật ngữ n|y được dùng để chỉ nhiều điều kh{c nhau nhưng luôn luôn có cùng ý nghĩa: đó l| sợi d}y nối liền c{c phần tử riêng biệt. Nó được dùng để chỉ Ch}n Ngã lu}n hồi, giống như sợi d}y được gắn v|o nhiều kiếp sống riêng biệt; đối với Thượng Đế Ngôi Hai thì đó l| Linh Tuyến (Thread) m| c{c sinh linh trong vũ trụ của Ng|i được x}u v|o, v| v<v<Thuật ngữ n|y chỉ một chức năng (function) hơn l| một thực thể đặc biệt hoặc một hạng thực thể n|o.

Nguyên tử thường tồn

https://thuviensach.vn

76

Một lần nữa, chúng ta có thể nhờ v|o một biểu đồ để chỉ

mối liên hệ n|y:

Ng.tử thg tồn Niết Bàn

Cõi Niết B|n (III)

Tam Thượng Thể

Ng.tử thg tồn Bồ Đề

Cõi Bồ Đề (IV)

Cõi thượng trí

Ng.tử thg tồn thượng trí

Cõi trí (V)

Ng.tử thg tồn hạ trí

Cõi hạ

Cõi cảm dục (VI)

Ng.tử thg tồn cảm dục

Tam hạ thể

Cõi hồng trần

Ng. tử thg tồn hồng trần

((VII)

2- Lưới Sự Sống

Như đã nói, việc nối kết (của Tam Hạ Thể – ND) với Tam Thượng Thể Tinh Thần l| nhờ chất bồ đề, v| sự liên lạc n|y được biểu thị trong biểu đồ bằng đường chấm nối liền c{c nguyên tử thường tồn, đi xuống từ đường nối trong cõi Bồ Đề, chớ không phải từ nguyên tử thường tồn thượng trí.

Chính chất bồ đề được dùng dệt nên lưới sự sống kỳ diệu n|y để n}ng đỡ v| đem sinh lực đến cho tất cả các thể của chúng ta. Nếu c{c thể n|y được quan s{t bằng nhãn thông bồ

đề, thì tất cả chúng đều biến mất, và ở vị trí của chúng, người ta chỉ thấy một lưới m|u v|ng lung linh, có độ tinh xảo khó tưởng tượng v| một vẻ đẹp tinh tế, một mảng họa tiết ở mọi phần của chúng, trong một mạng lưới có c{c mắt lưới rất nhỏ.

Lưới n|y được l|m bằng chất bồ đề, và bên trong c{c mắt lưới n|y có c{c nguyên tử thô hơn được kết lại cùng nhau.

Xem xét kỹ hơn thì thấy to|n thể mạng lưới n|y được l|m bằng một sợi duy nhất, đó l| phần nối d|i của Sutratma. Lúc Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

đứa bé chưa ra đời, thì tuyến n|y ph{t triển ra khỏi nguyên tử thường tồn thể x{c v| ph}n nh{nh ra mọi hướng, sự tăng trưởng n|y tiếp tục cho đến khi thể x{c ph{t triển đầy đủ.

Trong đời sống cõi trần, thì prana, tức sinh khí (life-breath) luôn luôn chạy dọc theo sợi đó, đi theo tất cả c{c nh{nh v|

c{c mắt lưới (meshes) của nó. Vào lúc chết, tuyến n|y bị rút ra, bỏ mặc cho c{c hạt của x{c th}n ph}n t{n ra. Người ta có thể thấy nó từ từ tự th{o ra khỏi chất hồng trần trọng trược, sinh khí đi cùng với nó, và đồng thời tự rút vào tâm chung quanh nguyên tử thường tồn. Khi nó rút đi thì tứ chi bị bỏ

trống trở nên lạnh – sự vắng mặt của nó tạo ra hiện tượng

‚lạnh như chết'. Ngọn lửa tím v|ng của sinh khí được thấy chiếu s{ng chung quanh nó ở tr{i tim, còn ngọn lửa v| lưới sự sống m|u v|ng, cùng với nguyên tử thường tồn đi lên theo từ-lực-đạo trung hỏa kỳ kinh (sushumna-nadi) thứ nhì (1) lên đầu, đi v|o não thất thứ ba. Đôi mắt trở nên đờ đẫn khi lưới sự sống rút ra, v| to|n bộ lưới được gom lại chung quanh nguyên tử thường tồn trong não thất thứ ba; kế đó to|n bộ đi lên một c{ch chậm chạp v|o điểm gi{p mối của đường khớp của xương đỉnh (parietal) v| xương chẩm (occipital), v| rời bỏ thể x{c – [92] đó l| c{i chết. Như vậy tuyến n|y bao quanh nguyên tử thường tồn giống như c{i vỏ

vàng (golden)  gợi nhớ đến ổ kén được dệt một c{ch khít khao của con tằm  vẫn cứ bọc nó lại cho đến khi việc kiến tạo một thể x{c mới lại yêu cầu nó mở ra.

1 Trong tiếng Anh không có tên gọi để chỉ lối đi (passage) n|y. Đó l| mạch (vessel) hay con kênh (canal), chạy từ tim đến não thất thứ

ba (third ventricle). Tất cả những người nghiên cứu yoga đều quen thuộc với tên gọi n|y. Trung hỏa kỳ kinh nguyên sơ l| ống xương sống (spinal canal).

Nguyên tử thường tồn

https://thuviensach.vn

72

78

C{c nguyên tử của thể cảm dục v| thể hạ trí cũng theo cùng tiến trình như trên, để cho, khi c{c thể n|y tan rã, thì tam hạ thể (lower-triad) có thể được nhìn thấy như l| một hạt nh}n s{ng lấp l{nh bên trong thể nguyên nhân, một vẻ ngo|i được ghi nhận từ l}u trước khi một sự quan s{t tỉ mỉ đã tiết lộ

ý nghĩa của nó.

3- Việc chọn lựa các nguyên tử thường tồn

Chúng ta hãy trở lại việc chiếm hữu ban đầu c{c nguyên tử thường tồn ở ba cõi cao của Ch}n Thần, v| tìm hiểu đôi điều về công dụng của chúng, về mục đích của việc chiếm hữu c{c nguyên tử đó. C{c nguyên tắc n|y cũng được {p dụng đối với c{c nguyên tử thường tồn của mỗi cõi.

Trước tiên, cần nhớ rằng vật chất (matter) của mỗi cõi đưa ra bảy loại chính, thay đổi tùy theo ưu thế của thuộc tính n|y hoặc thuộc tính kh{c trong số [93] ba thuộc tính lớn của vật chất: tịnh, động v| nhịp. Do đó, c{c nguyên tử thường tồn có thể được chọn trong số bất cứ một trong c{c loại n|y, nhưng dường như một Ch}n Thần duy nhất chỉ chọn cùng một loại c{c nguyên tử thường tồn. Hơn nữa, dường như l|

trong khi sự r|ng buộc hiện tại của c{c vi tử thường tồn v|o tuyến sự sống (life-thread) trên ba cõi cao l| công việc của c{c Huyền Giai được nói đến trước đ}y, thì việc chọn lựa vốn chi phối việc chiếm hữu được chính Ch}n Thần thực hiện. Bản thân Ch}n Thần thuộc về một trong bảy nhóm Sự Sống đã được nói đến. Đứng đầu của mỗi nhóm l| một H|nh Tinh Thượng Đế, Ng|i ‚nhuốm m|u' to|n thể nhóm, và các Chân Thần được phân thành nhóm bởi c{c sắc th{i n|y, mỗi Ch}n Thần được nhuốm m|u bởi ‚Ngôi Sao Từ Phụ' (‚Father Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Star') của mình (1). Đ}y l| đặc điểm quyết định quan trọng thứ nhất của mỗi người chúng ta, là ‚sắc th{i' (‚colour') căn bản, hay là ‚chủ }m' (‚key-note') hay ‚khí chất'

(‚temperament') của chúng ta. Ch}n Thần có thể chọn sử

dụng cuộc h|nh hương mới của mình để l|m mạnh thêm v|

gia tăng đặc điểm đặc biệt n|y; trong trường hợp đó, c{c Huyền Giai (Hierarchies) sẽ gắn v|o tuyến sự sống của nó các nguyên tử thuộc về [94] nhóm có chất liệu tương ứng với nhóm sự sống của Ch}n Thần. Việc lựa chọn n|y sẽ đưa đến

‚sắc th{i', hay ‚chủ }m' hay ‚tính khí' thứ yếu, và nhấn mạnh v| tăng cường khí chất thứ nhất, để rồi, trong cuộc tiến hóa sau này, các quyền năng v| c{c khuyết điểm của khí chất kép đó sẽ tự biểu lộ một c{ch thật mạnh mẽ. Hoặc Ch}n Thần có thể chọn c{ch dùng cuộc h|nh hương mới của mình để

khai mở khía cạnh kh{c của bản chất mình. Lúc bấy giờ c{c Huyền Giai sẽ gắn v|o tuyến sự sống các nguyên tử thuộc về

nhóm vật chất tương ứng với một nhóm sự sống (life-group) kh{c, trong đó khía cạnh m| Ch}n Thần muốn ph{t triển chiếm ưu thế. Việc chọn lựa n|y đưa đến kết quả l| Ch}n Thần có được ‚sắc th{i' hay ‚chủ }m' hay ‚khí chất' thứ yếu biến cải c{i thứ nhất với kết quả tương ứng trong lần tiến hóa sau này. Sự lựa chọn sau rất rõ r|ng l| sự lựa chọn thường hơn, v| nó hướng đến sự phức tạp rất nhiều về tính cách, nhất l| trong c{c giai đoạn tiến hóa cuối cùng của con người, khi ảnh hưởng của Ch}n Thần được cảm nhận mạnh mẽ hơn nhiều.

Như đã nói ở trên, dường như l| tất cả c{c vi tử thường tồn đều được lấy ra từ cùng [95] nhóm vật chất, sao cho các nguyên tử của Tam hạ thể đều tương ứng với c{c nguyên tử

1 Xem ‚Phả Hệ Của Con Người', của Annie Besant, trang 24.

Nguyên tử thường tồn

https://thuviensach.vn

80

của Tam thượng thể. Nhưng trên c{c cõi thấp, ảnh hưởng của c{c nguyên tử n|y trong việc quyết định loại của c{c vật chất được dùng trong c{c thể m| chúng l| c{c trung t}m ph{t sinh

 vấn đề m| bây giờ chúng ta phải chuyển sự chú ý của chúng ta v|o đó  lại rất giới hạn v| bị c{c nguyên nh}n kh{c chen v|o. Trên c{c cõi cao, c{c thể tương đối lâu dài một khi th|nh lập, và mô phỏng rõ rệt chủ }m (keynote) của c{c vi tử

thường tồn của chúng, tuy nhiên nốt (note) đó có thể được l|m cho phong phú thêm bằng c{c họa }m (overtones) luôn luôn làm tăng thêm mức tinh tế của hòa }m (harmony).

Nhưng trên c{c cõi thấp, trong khi chủ }m của c{c vi tử

thường tồn đều như nhau, thì nhiều nguyên nh}n kh{c nhau xuất hiện để quyết định việc lựa chọn c{c chất liệu cho c{c thể, như sẽ được thấy rõ hơn b}y giờ.

4- Công dụng của các nguyên tử thường tồn

Có thể tóm lược công dụng n|y trong một c}u: Công dụng (use) của c{c vi tử thường tồn l| để bảo tồn trong chính chúng, dưới hình thức các khả năng rung động, c{c kết quả

của tất cả mọi kinh nghiệm [96] m| chúng đã trải qua. Có lẽ

hay hơn hết l| chọn vi tử thường tồn hồng trần l|m thí dụ

minh họa, vì vi tử n|y có thể giải thích dễ d|ng hơn l| c{c vi tử ở c{c cõi cao.

Một t{c động ở cõi trần thuộc bất cứ loại n|o cũng sẽ tạo nên c{c rung động tương ứng với t{c động của nó trên thể

xác m| nó tiếp xúc. C{c rung động n|y có thể có tính cục bộ

(local) hay lan rộng (general) tùy theo bản chất v| sức mạnh của t{c động. Nhưng dù cục bộ hoặc lan rộng, c{c rung động đó cũng sẽ đến được vi tử thường tồn thể x{c, được truyền đi bằng lưới sự sống trong mọi trường hợp, còn trong c{c t{c Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

động mãnh liệt thì cũng được truyền đi chỉ bằng sự chấn động .

Được thúc đẩy lên nguyên tử từ bên ngo|i, rung động n|y trở th|nh một khả năng rung động trong nguyên tử 

một khuynh hướng lặp lại rung động nơi đó.

Qua toàn bộ kiếp sống của x{c th}n, có vô số c{c va chạm (impacts) t{c động v|o x{c th}n; nhưng không có một va chạm n|o chỉ để lại dấu vết của nó trên vi tử thường tồn, không một va chạm n|o chỉ để lại nó với một khả năng rung động mới. Tất cả c{c kết quả của c{c kinh nghiệm ở cõi trần vẫn được lưu giữ trong vi tử thường tồn n|y dưới hình thức c{c năng lực rung động. V|o lúc kết thúc một kiếp sống hồng trần, vi tử thường tồn n|y đã tích chứa vô số năng lực rung động như thế, nghĩa l| nó đã [97] học c{ch đ{p ứng theo vô số đường lối với thế giới bên ngo|i, học t{i tạo lại trong chính nó c{c rung động được {p đặt lên nó bởi c{c đối tượng xung quanh. V|o lúc chết, thể x{c tan rã, c{c hạt của thể x{c ph}n t{n ra, tất cả đều mang theo với chúng kết quả của c{c kinh nghiệm m| chúng đã trải qua  vì thật ra tất cả c{c hạt của xác thân chúng ta đang luôn luôn l|m ngày này qua ngày kh{c, trong việc không ngừng chết đi trong một thể (body) n|y v| không ngừng sinh ra v|o một thể kh{c. Nhưng vi tử

thường tồn của x{c th}n vẫn còn nguyên. Nó l| nguyên tử

duy nhất đã trải qua tất cả c{c kinh nghiệm của khối kết hợp (conglomerations) hằng thay đổi m| chúng ta gọi l| th}n x{c chúng ta, và nó đã thu thập tất cả c{c kết quả của mọi kinh nghiệm nói trên. Được bao phủ trong c{i ổ kén v|ng của nó, nó ngủ yên qua bao năm d|i mà trong lúc đó Jivatma, l| chủ

nó, đang sống qua c{c kinh nghiệm kh{c trong c{c cõi giới kh{c. Nó vẫn không bị ảnh hưởng bởi c{c kinh nghiệm n|y, Nguyên tử thường tồn

https://thuviensach.vn

82

không có khả năng đ{p ứng với chúng, v| nó ngủ suốt đêm d|i của nó trong giấc ngủ không bị quấy rối. (1)

Khi đến giờ phút t{i sinh, [98] và sự hiện diện của vi tử

thường tồn l|m cho việc thụ tinh của noãn (ovum) có thể xảy ra, từ noãn này, một th}n x{c mới được ph{t triển (2), chủ }m của vi tử đó ng}n lên, v| l| một trong các lực hướng

dẫn nh| kiến tạo dĩ th{i (ethereal builder), l| tinh linh (elemental) phụ tr{ch việc kiến tạo thể x{c, chọn c{c vật liệu thích hợp cho công việc của nó, vì tinh linh n|y không thể sử

dụng những gì không có được một mức độ điều hợp

với vi tử thường tồn. Nhưng đó chỉ l| một trong c{c lực m|

thôi. Nghiệp quả của c{c tiền kiếp, về mặt trí tuệ, tình cảm v|

trong mối liên hệ với những kẻ kh{c, đòi hỏi c{c chất liệu có khả năng biểu lộ đa dạng nhất. Do bởi karma đó, c{c Nghiệp Quả Tinh Quân đã chọn lựa những gì có tính chất thích hợp, nghĩa l| những gì có thể được biểu lộ qua một thể x{c có một nhóm chất liệu đặc biệt; khối nghiệp quả thích hợp n|y quyết định nhóm chất liệu, trên cả vi tử thường tồn, và từ nhóm đó tinh linh chọn ra các chất liệu có thể rung động [99] hài hòa với vi tử thường tồn, hoặc khi không hài hòa thì không phá vỡ trong sự mãnh liệt của chúng. Do đó như đã nói, vi tử

thường tồn chỉ l| một trong c{c mãnh lực quyết định ‚sắc 1 B| Blavatsky có đưa ra một {m chỉ về c{c ‚nguyên tử ngủ'

(‚sleeping atoms') n|y trong GLBN II, 710.

2 B| Blavatsky gọi c{c nh}n thường tồn (permanent nucleus) của hai cõi rưỡi (2 một phần hai) thấp l| ‚nguyên tử sống' (‚life atoms'); b| nói: 'C{c nguyên tử sống của nguyên khí sống (life-principle) của chúng ta (prana) không bao giờ mất ho|n to|n khi con người chết'; chúng ‚được truyền từ cha đến con'. (GLBN, II, 709).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

th{i', hoặc ‚chủ }m', hoặc ‚tính khí' thứ ba, vốn đặc trưng cho mỗi người trong chúng ta. Tùy theo ‚tính khí' n|y m|

th}n x{c chúng ta được ấn định thời điểm lúc ra đời. X{c th}n phải được sinh ra v|o lúc m| c{c ảnh hưởng vật chất của h|nh tinh trở nên thích hợp với tính khí thứ ba của nó, và như vậy x{c th}n đó được sinh ra ‚dưới Ngôi Sao' chiêm tinh của nó. Không cần nói, không phải Ngôi Sao chiêm tinh

{p đặt tính khí, mà là chính tính khí mới ấn định thời kỳ để ra đời dưới Ngôi Sao đó. Nhưng ở đ}y có ẩn t|ng c{ch giải thích về c{c tương ứng giữa các Ngôi Sao  hay l| c{c vị Tinh Tú Thiên Thần  và các tính cách, v| sự hữu ích nhằm c{c mục đích gi{o dục của một l{ số tử vi được lấy (drawn) có kỹ năng và cẩn thận, như l| một sự hướng dẫn cho tính khí cá nhân của một đứa trẻ.

Những kết quả phức tạp đó, là khả năng ghi khắc các tính chất đặc biệt của chúng lên vật chất chung quanh, có thể

tồn tại trong một không gian vô cùng nhỏ như một nguyên tử, thật ra có vẻ không thể tưởng tượng được – tuy nhiên, nó l| như thế. V| điều [100] đ{ng lưu ý l| khoa học thông thường lại cho phép một ý tưởng tương tự, vì c{c mầm sống cực nhỏ trong tế b|o mầm của Weismann được cho l| nhờ đó đem lại cho con ch{u c{c đặc điểm của

tổ tiên.

Trong khi một bên thì mang lại cho thể x{c c{c tính chất riêng biệt về thể x{c của nó từ các tổ tiên của nó, thì bên kia lại cung cấp c{c tính chất m| con người tiến hóa đã thu hoạch được trong cuộc tiến hóa riêng của mình. B| Blavatsky có nói về điều n|y một c{ch rõ r|ng như sau:

Nguyên tử thường tồn

https://thuviensach.vn

84

‚Nh| triết học kiêm phôi sinh học (embryologist-philosopher) người Đức  vượt qua khỏi Hippocrates (1) và Aristotle (2) của Hy Lạp, ho|n to|n quay lại các giáo lý của người Arya thời cổ  cho thấy một tế b|o vô cùng nhỏ trong số h|ng triệu tế b|o kh{c đang hoạt động để

tạo th|nh một cơ thể, chỉ một mình v| không có sự trợ

giúp n|o, bằng c{ch luôn luôn ph}n cắt (segmentation) v| tăng bội, là hình ảnh chính x{c của con người hoặc con vật tương lai, theo c{c đặc tính thể chất, trí tuệ v|

t}m linh của người hay con vật đó<. Hãy bổ túc sinh chất vật lý (physical plasm), đã nói ở trên, là ‚tế b|o mầm' (‚germinal cell') của con người với mọi tiềm năng vật chất của nó, với ‚sinh chất t}m linh'

(‚spiritual plasm'), tạm gọi như thế, hay lưu chất (fluid) có chứa năm nguyên khí thấp của Vị Thiền Qu}n có s{u nguyên khí (six-principled Dhyani) – thì bạn sẽ có được cái bí mật, nếu bạn đủ ph{t triển t}m linh để hiểu được điều đó'. (GLBN I,243, 244)

Một nghiên cứu nhỏ về sự di truyền thể chất dưới {nh s{ng của các học thuyết của Weismann sẽ đủ để thuyết phục đạo sinh về c{c khả năng của một thể (body) như l| vi tử

thường tồn. Một người t{i tạo lại c{c nét đặc biệt của một tổ

tiên l}u đời, đưa ra một tính chất riêng biệt về thể x{c được đặc trưng cho một tổ tiên c{ch đ}y nhiều thế kỷ. Chúng ta có thể truy ra mũi (nose) của Stuart qua một chuỗi d|i c{c ch}n dung, v| vô số c{c trường hợp giống nhau như thế có thể

1 Hippocrates (460 ? - ? 377 trước TC) thầy thuốc Hy Lạp, được xem như l| ‚Tổ của y học' (‚Father of Medicine') (Từ Điển Tiểu Sử

Webster- ND).

2 Aristotle (384-322 trước T.C.) triết gia Hy Lạp (ND).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

được tìm thấy. Thế thì tại sao có thể có chuyện lạ thường trong ý tưởng rằng một nguyên tử lại có thể tập hợp v|o chính nó không phải c{c mầm sống như trong tế b|o mầm, m| l| c{c khuynh hướng lặp lại vô số c{c rung động đã được trải qua. Không có khó khăn n|o về mặt không gian phát sinh, không có gì kh{c hơn l| trong trường hợp của một d}y đ|n (string) m| từ đó, nhiều nốt nhạc có thể ph{t ra nếu bấm d}y đ|n ở c{c điểm kh{c nhau, mỗi nốt chứa nhiều họa }m (overtones, bội }m). Chúng ta không được nghĩ đến c{i không gian bé nhỏ của một nguyên tử như l| tràn đầy vô số

c{c vật thể đang rung động, m| hãy nghĩ đến [102] một số

giới hạn c{c vật thể (bodies), mỗi c{i có khả năng tạo nên vô số rung động.

Tuy thế, thật ra ngay cả sự khó khăn về không gian cũng l| ảo tưởng, vì không có bất cứ ranh giới n|o đối với c{i nhỏ, cũng không nhiều hơn đối với c{i lớn. Hiện nay khoa học hiện đại thấy trong nguyên tử có một hệ thống c{c thế

giới đang quay, mỗi thế giới ở trong quỹ đạo riêng của nó, to|n thể giống như một Th{i Dương Hệ. Bậc thầy (master) của ảo tưởng, là Không Gian, giống như huynh đệ bậc thầy của nó, là Thời Gian, không thể l|m chúng ta ngã lòng ở điểm n|y. Không có giới hạn n|o đối với c{c khả năng ph}n chia nhỏ trong tư tưởng, v| do đó không có giới hạn n|o trong sự

biểu lộ tư tưởng (thought-expression) m| chúng ta gọi l| vật chất.

Số đường xoắn ốc bình thường đang hoạt động trong c{c vi tử thường tồn trong Cuộc Tuần Ho|n n|y l| bốn, giống như trong c{c nguyên tử vật chất thông thường không gắn liền với Jivatma nói chung ở giai đoạn tiến hóa n|y. Nhưng chúng ta hãy xét vi tử thường tồn trong thể x{c của một người tiến hóa rất cao, một người tiến hóa xa hơn c{c huynh Nguyên tử thường tồn

https://thuviensach.vn

86

đệ của mình. Trong trường hợp người đó, ta thấy vi tử

thường tồn có năm vòng xoắn ốc đang hoạt động, v| có thể

tìm cách ọc hỏi mối quan hệ của sự kiện n|y với c{c chất liệu chung của x{c th}n người ấy. Trong thai nhi trước khi sinh, việc có mặt của vi tử thường tồn có năm vòng xoắn hoạt động n|y sẽ [103] khiến cho tinh linh kiến tạo (1) phải chọn lựa c{c vật liệu n|o cho h|i nhi có hội đủ c{c nguyên tử giống như thế để tạo ra th}n x{c đứa bé. Phần nhiều, tiểu thần kiến tạo n|y buộc lòng phải dùng bất cứ nguyên tử nào mà ngài có thể tìm thấy, nghĩa l| c{c nguyên tử tạm thời có liên quan với bất cứ cơ thể (body) n|o có trung t}m l| một vi tử thường tồn có năm vòng xoắn ốc đang hoạt động. Sự hiện diện của nguyên tử n|y có khuynh hướng khơi dậy trong c{c nguyên tử đó một hoạt động tương ứng, nhất l|  có lẽ mới đ}y  nếu chúng đã tạo ra một phần của bộ não hoặc d}y thần kinh của chủ thể tiến hóa cao của thể x{c n|y. Vòng xoắn ốc thứ năm trở nên linh hoạt ít nhiều nơi c{c nguyên tử n|y, v| mặc dù nó sẽ rơi trở lại v|o trạng th{i bất động sau khi rời bỏ một cơ

thể như thế, hoạt động tạm thời của nó đã khiến cho nó đ{p ứng dễ d|ng hơn trong tương lai với dòng sự sống Ch}n Thần. Bấy giờ, c{c nguyên tử như thế sẽ được tinh linh kiến tạo tìm kiếm cho công việc của ng|i khi n|o có thể được. Nếu có cơ hội thì ng|i cũng lấy từ cơ thể của người cha hoặc người mẹ, nếu cha mẹ thuộc về hạng tiến hóa cao, bất cứ c{c nguyên tử n|o có tính chất như thế, v| dùng c{c nguyên tử

đó v|o trong nhiệm vụ của ng|i. Sau khi sinh ra v| suốt trọn kiếp sống, một cơ thể như thế sẽ thu hút v|o chính nó bất cứ

[104] c{c nguyên tử tương tự n|o lọt v|o trong trường thu hút của nó. Trong nhóm người tiến hóa cao, một cơ thể như

1 Building elemental: tinh linh kiến tạo hay l| tiểu thần x}y dựng.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

thế sẽ hưởng được lợi ích đến một mức phi thường, nhờ sự

gần gủi m| cơ thể n|y chiếm hữu được bất cứ nguyên tử có năm vòng xoắn đang linh hoạt n|o vốn hiện hữu trong c{c hạt được phóng như mưa ra khỏi cơ thể của những người tiến ho{ cao, v| như thế có lợi về mặt thể chất cũng như về

mặt trí tuệ v| đạo đức nhờ gần gủi với nhóm người tiến hóa cao đó.

Vi tử thường tồn cảm dục có đúng cùng mối quan hệ

với thể cảm dục như vi tử thường tồn x{c th}n có liên hệ với x{c th}n vậy. V|o cuối kiếp sống ở cõi cảm dục (Kamaloka) 

cõi luyện ngục (purgatory)  lưới sự sống màu vàng rút ra khỏi thể cảm dục để cho thể n|y tan rã, giống như sự việc đã xảy ra cho người bạn thể x{c của nó trước kia, v| lưới n|y bọc lấy vi tử thường tồn cảm dục trong giấc ngủ d|i của nó. Một mối quan hệ tương tự cũng xảy ra với thể hạ trí do vi tử

thường tồn hạ trí trong kiếp sống ở cõi trần, cõi cảm dục v|

cõi trí. Trong các giai đoạn tiến hóa ban đầu của con người, ít có sự cải thiện trong vi tử thường tồn hạ trí bởi c{c kiếp sống ngắn ngủi ở Devachan, không chỉ vì thời gian ngắn ngủi của nó, m| còn vì c{c hình tư tưởng yếu ớt được tạo ra bởi [105]

trí thông minh chưa ph{t triển rất ít ảnh hưởng đến vi tử

thường tồn. Nhưng khi năng lực tư tưởng ph{t triển cao hơn, đời sống ở Devachan l| một thời gian cải thiện quan trọng, và vô số năng lượng rung động được dự trữ, và cho thấy gi{ trị

của chúng khi đến lúc tạo ra một thể hạ trí mới cho chu kỳ

lu}n hồi sắp tới. V|o cuối đời sống của thể trí ở Devachan, tấm lưới v|ng rút ra khỏi thể hạ trí để cho thể n|y cũng tan rã, trong khi đó tấm lưới bọc lấy vi tử thường tồn hạ trí; tam hạ thể chỉ còn lại có c{c vi tử thường tồn l|m kẻ đại diện cho ba hạ thể. Như đã nói trước kia, c{c vi tử n|y được giữ lại để

l|m th|nh một hạt nh}n rực rỡ bên trong thể nguyên nhân.

Nguyên tử thường tồn

https://thuviensach.vn

88

Như vậy chúng l| tất cả những gì còn lại của c{c thể trong c{c cõi thấp cho Chân Ngã, khi chu kỳ kinh nghiệm đó được ho|n tất, vì chúng l| phương tiện giao tiếp của Chân Ngã với các cõi thấp trong kiếp sống của c{c thể n|y.

Khi đến chu kỳ t{i sinh, một rung động của sự sống từ

Chân Ngã đ{nh thức nguyên tử thường tồn hạ trí; lưới sự

sống bắt đầu lại mở ra, v| nguyên tử thường tồn đang rung động t{c động như một nam ch}m, kéo về phía nó c{c chất liệu có c{c năng lực rung động tương tự, hoặc phù hợp với, rung động của chính nguyên tử thường tồn. C{c Thiên Thần thuộc Giới H|nh Khí Thứ Hai mang c{c chất liệu như thế vào trong tầm với của nó. Trong c{c giai đoạn tiến hóa ban đầu, c{c ng|i nắn tạo chất liệu đó th|nh đ{m m}y rời rạc chung quanh vi tử thường tồn, nhưng khi sự tiến hóa tiếp diễn, thì Chân Ngã t{c động lên việc nắn tạo đó một ảnh hưởng ng|y c|ng tăng thêm. Khi thể hạ trí được tạo ra một phần, thì rung động sự sống đ{nh thức nguyên tử thường tồn cảm dục và một phương thức tương tự được tiếp theo. Sau cùng sự đụng chạm của sự sống đạt tới vi tử thường tồn hồng trần, v| nó t{c động theo cùng c{ch đã được mô tả nơi trang 98-100. (số

trang trong bản Anh ngữ–ND).

Đôi khi có người hỏi: l|m sao m| c{c vi tử thường tồn n|y có thể được chứa trong thể nguyên nhân, m| không mất đi bản chất hồng trần, cảm dục v| hạ trí của chúng, vì thể

nguyên nhân tồn tại trên một cõi cao, nơi m| bản chất hồng trần như thể x{c không thể ở được? Kẻ đưa ra c}u hỏi đó nhất thời quên rằng tất cả c{c cõi đều xuyên thấu v|o nhau, v| thể nguyên nhân sẽ không gặp khó khăn gì nhiều hơn khi bao bọc ba nguyên tử thường tồn của c{c cõi dưới so với việc nó bao bọc [107] h|ng trăm triệu nguyên tử hợp th|nh thể hạ

trí, thể cảm dục v| thể x{c thuộc về nó trong chu kỳ sống ở

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

trần thế. Tam hạ thể tạo th|nh một hạt rất nhỏ bên trong thể

nguyên nhân; mỗi th|nh phần cấu tạo của nó thuộc về cõi riêng của nó, nhưng, vì c{c cõi đều có c{c điểm gặp gỡ khắp nơi, nên không có khó khăn n|o xảy ra trong việc phải đặt gần nhau. Tất cả chúng ta đều luôn luôn ở trên mọi cõi.

5- Tác động của Chân Thần trên vi tử thường tồn Ở đ}y chúng ta có thể nêu ra c}u hỏi: Liệu có điều gì đó có thể thích hợp được gọi l| t{c động của Ch}n Thần (monadic action)  là t{c động của Ch}n Thần trên cõi Đại Niết B|n  lên trên vi tử thường tồn không? Không có tác động trực tiếp nào, cũng như không thể có, cho tới khi Tam Thượng Thể Tinh Thần còn phôi thai đã đạt đến một giai đoạn tiến hóa cao. Có việc diễn ra liên tục t{c động gi{n tiếp, nghĩa l| t{c động trên Tam Thượng Thể Tinh Thần, mà lần lượt, ba thể cao sẽ t{c động lên ba thể thấp. Nhưng đối với c{c mục đích thực tiễn, chúng ta có thể xem việc đó như l| t{c động của Tam Thượng Thể Tinh Thần, m|, như chúng ta đã thấy, vốn l| Ch}n Thần bị che lấp [108] trong vật chất trọng trược hơn l| vật chất của cõi quê qu{n của Ch}n Thần.

Tam Thượng Thể Tinh Thần đang rút phần lớn năng lượng của Ch}n Thần, v| mọi khả năng điều khiển năng lượng đó từ Thượng Đế Ngôi Hai, được bao bọc như Ch}n Thần trong luồng Sự Sống đó. Những gì có thể được gọi l|

hoạt động đặc thù của chính Tam Thượng Thể thì không liên quan đến mọi hoạt động tạo hình v| kiến thiết của L|n Sóng Sinh Hoạt thứ hai, m| được hướng đến sự tiến hóa của chính nguyên tử, trong sự kết hợp với Thượng Đế Ngôi Ba. Năng lượng này từ Tam Thượng Thể Tinh Thần tự giới hạn v|o c{c Nguyên tử thường tồn

https://thuviensach.vn

90

cõi phụ nguyên tử (1), v| cho đến cuộc Tuần Ho|n thứ tư, thì năng lượng đó dường như hầu hết được dùng cho c{c vi tử

thường tồn. Trước tiên nó được hướng đến việc tạo hình (shaping), v| kế đó đến việc l|m sinh động các vòng xoắn ốc vốn đang tạo ra v{ch của nguyên tử. Xo{y lực (vortex), vốn l|

nguyên tử, l| sự sống của Thượng Đế Ngôi Ba; nhưng v{ch của đường xoắn ốc được từ từ tạo th|nh trên mặt ngo|i của xo{y lực n|y trong khi Thượng Đế Ngôi Hai gi{ng xuống, không được Thượng Đế Ngôi Hai l|m cho sinh động, m| chỉ

vạch ra một c{ch yếu ớt trên bề mặt của xo{y lực đang xoay này của sự sống. Trong phạm vi liên quan đến Thượng Đế

Ngôi Hai, thì c{c xo{y lực n|y vẫn chỉ như l| c{c vận h|

mỏng manh vô dụng, nhưng ngay sau đó, khi sự sống của Ch}n Thần tuôn đổ xuống, thì sự sống đó t{c động v|o vận h| thứ nhất trong c{c vận h| n|y, l|m cho vận h| đó sinh động v| biến đổi nó trở th|nh một phần hoạt động của nguyên tử thường tồn. Sự việc n|y cứ tiếp tục qua c{c Cuộc Tuần Ho|n kế tiếp, v| v|o lúc chúng ta đạt đến Cuộc Tuần Ho|n thứ tư, thì chúng ta có bốn luồng sinh lực rõ rệt từ mỗi Ch}n Thần, lưu chuyển qua bốn nhóm vòng xoắn ốc (sets of spirillae) trong c{c vi tử thường tồn của riêng nó. Hiện nay trong khi Ch}n Thần hoạt động trong nguyên tử thường tồn, v| nó được đưa ra như l| c{i nh}n của một cơ thể, thì Ch}n Thần bắt đầu hoạt động một c{ch tương tự trong c{c nguyên tử được rút về chung quanh nguyên tử thường tồn đó, và lần lượt l|m sinh động loa tuyến (vòng xoắn ốc) của chúng, nhưng đó l| sự sinh động tạm thời chớ không liên tục như

trong trường hợp của nguyên tử thường tồn. Như vậy Ch}n 1 The atomic sub-planes: cõi phụ nguyên tử, tức l| cõi phụ cao nhất của mỗi cõi chính (ND)

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Thần đưa v|o hoạt động c{c lớp mỏng (films) yếu ớt v| lờ mờ

này, do L|n Sóng Sinh Hoạt thứ nhì tạo ra, v| khi sự sống của cơ thể kết thúc, c{c nguyên tử được kích thích như thế trở về

với đại khối của vật chất nguyên tử, được cải thiện v| được t{c động lên bởi sự sống m|, trong sự liên quan của chúng với vi tử thường tồn, đã truyền sức sống cho chúng. Nhờ

được [110] ph{t triển như thế, c{c vận h| có khả năng nhiều hơn để dễ d|ng tiếp nhận luồng sinh lực kh{c giống như thế, khi chúng đi v|o một cơ thể kh{c, v| ở đó, tiếp xúc với một vi tử thường tồn thuộc về một Ch}n Thần kh{c n|o đó. Như thế

công việc n|y tiếp diễn không ngừng, trên cõi trần v| cõi cảm dục, và trong hạt của chất trí trên cõi trí, cải tiến các vật chất mà các Chân Thần thường xuyên hoặc tạm thời được liên kết với, v| cuộc tiến hóa n|y của c{c nguyên tử luôn luôn diễn ra dưới ảnh hưởng của c{c Ch}n Thần. C{c vi tử thường tồn tiến hóa nhanh chóng hơn, vì sự liên tục kết nối của chúng với Ch}n Thần, trong khi c{c nguyên tử kh{c chỉ được hưởng lợi bằng sự kết hợp tạm thời được lặp lại lặp lại của chúng với c{c nguyên tử thường tồn m| thôi.

Trong cuộc Tuần Ho|n thứ nhất của Dãy Địa Cầu, nhóm loa tuyến thứ nhất của c{c nguyên tử cõi trần trở nên linh hoạt do sự sống của Ch}n Thần tuôn đổ qua Tam Thượng Thể Tinh Thần. Đ}y l| nhóm loa tuyến được sử dụng bởi các dòng sinh lực (pranic) hay sinh khí (life-breath) tác động lên phần trọng trược của thể x{c.

Tương tự như vậy, trong Cuộc Tuần Ho|n thứ hai, nhóm loa tuyến thứ hai trở nên linh hoạt, và ở nơi đ}y, tác động [111] v|o c{c dòng sinh lực được liên kết với thể dĩ th{i.

Trong cả hai Cuộc Tuần Ho|n n|y, người ta không nhận thấy có điều gì, liên quan đến bất cứ hình thức n|o, có thể

được gọi l| cảm gi{c vui sướng v| đau khổ cả.

Nguyên tử thường tồn

https://thuviensach.vn

92

Trong Cuộc Tuần Ho|n thứ ba, nhóm loa tuyến thứ ba

trở nên linh hoạt, v| ở đ}y lần đầu tiên xuất hiện c{i được gọi l| khả năng cảm giác (sensibility), vì, qua c{c loa tuyến n|y, m| năng lượng kama hay dục vọng mới có thể t{c động v|o thể x{c, prana cảm dục (kamic prana) có thể t{c động v|o c{c loa tuyến v| như vậy l|m cho thể x{c giao tiếp trực tiếp với thể cảm dục.

Trong Cuộc Tuần Ho|n thứ tư, nhóm loa tuyến thứ tư

trở nên linh hoạt, prana trí cảm (kama-manasic prana) tác động lên c{c loa tuyến đó, và làm cho chúng thích hợp để

được dùng cho việc kiến tạo một bộ óc sẽ hoạt động như l|

dụng cụ cho tư tưởng.

Khi một người vượt ra khỏi

tiến hóa bình

thường của nh}n loại, v| bắt đầu cuộc tiến hóa kh{c thường nh}n loại, bao h|m việc chuẩn bị v| tiến nhập v|o Th{nh Đạo vốn nằm ngo|i con đường tiến hóa bình thường, thì bấy giờ, liên quan với c{c vi tử thường tồn của y, y có một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn. Y phải l|m linh hoạt nhiều nhóm loa tuyến hơn l| c{c loa tuyến đã được l|m linh hoạt nơi nh}n loại v|o thời của y. [112] Bốn nhóm loa tuyến đã sẵn s|ng giúp đỡ y với cương vị l| người của Cuộc Tuần Ho|n thứ tư.

Y bắt đầu l|m linh hoạt nhóm loa tuyến thứ năm v| như vậy đưa v|o biểu lộ nguyên tử thuộc Cuộc Tuần Ho|n thứ năm, trong khi y vẫn còn hoạt động trong một thể x{c thuộc Cuộc Tuần Ho|n thứ tư. Trong một số s{ch Minh Triết Thiêng Liêng thuở ban đầu có nói bóng gió đến điều n|y, ấy l|

‚Người của Cuộc Tuần Ho|n thứ Năm' (‚Fifth Rounders') v| ‚Người của Cuộc Tuần Ho|n Thứ S{u' (‚Sixth Rounders') đang xuất hiện trong nh}n loại chúng ta hiện nay. Những người được chỉ định như thế đã ph{t triển nhóm loa tuyến thứ năm v| thứ s{u trong c{c nguyên tử thường tồn Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

của họ, như vậy họ có được một dụng cụ hữu hiệu cho việc sử dụng cho t}m thức đã ph{t triển cao của họ. Việc thay đổi đó được mang lại bởi v|i c{ch thực h|nh yoga, m| khi tập luyện như thế, cần phải đề phòng thật cẩn thận, vì sợ có thể

xảy ra việc g}y tổn hại cho não bộ, nơi m| công việc n|y đang được thực hiện. Khi xảy ra chuyện như thế thì việc tiến bộ xa hôn theo con đường đặc biệt đó bị chấm dứt trong lần lu}n hồi hiện tại.

Nguyên tử thường tồn

https://thuviensach.vn

94

[113]

Chương V

Hồn – Khóm

1- Định nghĩa danh từ

Nói một c{ch tổng qu{t, một Hồn-Khóm (Group-Soul, Hồn Tập Thể) l| một tập hợp c{c bộ ba nguyên tử thường tồn (permanent triads) trong một vỏ bọc gồm ba lớp bằng tinh chất Ch}n Thần.

C{ch mô tả n|y đúng với tất cả c{c Hồn-Khóm đang hoạt động trên cõi trần, nhưng không cung cấp ý tưởng nào về tính chất vô cùng phức tạp của chủ đề Hồn Khóm. Vì lẽ

chúng luôn luôn phân chia và lại chia nhỏ ra, nên nội dung của mỗi ph}n khu v| tiểu ph}n khu có số lượng giảm đi khi sự tiến hóa tiếp tục, cho đến lúc sau cùng một ‚Hồn-Khóm'

chỉ chứa đựng một bộ ba duy nhất, Hồn Khóm n|y có thể

tiếp tục cho nhiều lần tái sinh cho bộ ba duy nhất này để

hoàn thành chức năng bảo vệ v| nuôi dưỡng của một Hồn-Khóm, trong khi về mặt kỹ thuật thì không còn có thể mô tả

như một Nhóm, vì ‚Nhóm' (‚Group') đã t{ch riêng ra thành các thành phần cấu tạo của nó rồi.

[114] Có bảy nhóm Hồn-Khóm sẽ được nhìn thấy hoạt động trên cõi trần, trước khi có bất cứ hình tướng n|o xuất hiện. Trước tiên chúng tự hiện ra dưới c{c dạng mơ hồ, mong manh, một nhóm ở trong mỗi dòng của L|n Sóng Sinh Hoạt Thứ Nhì, trên cõi trí, trở nên có đường nét rõ r|ng hơn trên cõi cảm dục v| còn rõ hơn nữa trên cõi trần. Chúng bềnh bồng trong đại dương vật chất như c{c bong bóng có thể trôi trong biển. Khi quan s{t chúng kỹ hơn, chúng ta thấy có ba lớp vật chất riêng biệt, tạo th|nh một bọc chứa vô số bộ ba.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Trước khi có bất cứ việc nhập v|o kho{ng thạch nào đã xảy ra, dĩ nhiên không có lưới sự sống m|u v|ng n|o có thể thấy chung quanh c{c bộ ba n|y, chỉ có c{c sợi chỉ v|ng rực rỡ nối liền chúng với c{c Jivatma phụ mẫu của chúng l| được nhìn thấy, đang tỏa chiếu với vẻ lộng lẫy kỳ lạ tùy theo cõi sinh quán (birth-plane) của chúng. Lớp trong cùng của ba lớp n|y gồm có tinh chất Ch}n Thần cõi trần, nghĩa l| lớp được l|m bằng c{c nguyên tử của cõi trần, được l|m linh hoạt bằng sự

sống của Thượng Đế Ngôi Hai. Mới nhìn qua thì c{c lớp trong cùng n|y dường như giống hệt nhau trong bảy nhóm Hồn-Khóm, nhưng quan s{t kỹ hơn sẽ thấy mỗi lớp được l|m bằng c{c nguyên tử [115] từ một nhóm duy nhất trong bảy nhóm Vật Chất được mô tả ở trước. Do đó, mỗi nhóm Hồn-Khóm đều có cấu tạo vật chất kh{c với tất cả c{c nhóm còn lại, v| số bộ ba chứa trong mỗi nhóm tùy thuộc v|o cùng nhóm vật chất.

Lớp thứ hai của vỏ bọc Hồn-Khóm do tinh chất Ch}n Thần cõi cảm dục tạo th|nh, thuộc về cùng nhóm vật chất như lớp thứ nhất.

Lớp thứ ba của vỏ bọc Hồn-Khóm l|m bằng chất trí của cõi phụ thứ tư của cõi trí với cùng nhóm vật chất.

Vỏ bọc ba lớp n|y che chở v| nuôi dưỡng c{c bộ ba được chứa trong nó, cho đến bấy giờ, đích thực l| những c{i phôi, không thể có hoạt động độc lập riêng biệt.

Chẳng bao l}u bảy Hồn-Khóm sinh sôi nảy nở, sự ph}n chia tiếp tục không ngừng với việc sinh ra các kiểu phụ rõ rệt, như khi các nguyên tố tiên phong gần nhất của c{c nguyên tố

hóa học xuất hiện, được theo sau bởi chính c{c nguyên tố đó, v| c{c kho{ng chất được tạo ra từ chúng. C{c định luật về

không gian, chẳng hạn – t{ch ra khỏi sự chuyên biệt hóa của Hồn khóm

https://thuviensach.vn

96

các nội dung trong Hồn-Khóm, là c{c bộ ba nguyên tử

thường tồn – có thể đưa đến một sự ph}n chia của nó.

Như thế một mạch v|ng ở Úc Ch}u [116] có thể đưa đến sự kho{ng hóa bên trong của nhiều tam bộ (triads) như thế

bên trong một c{i bọc duy nhất, trong khi việc hình thành một mạch kh{c ở một chỗ xa, thí dụ ở Rocky Mountain (ở

Mỹ – ND), có thể đưa đến việc ph}n chia c{i bọc n|y, và chuyển một phần c{c nội dung của nó sang Mỹ ch}u trong c{i bọc riêng của chúng. Nhưng c{c nguyên nh}n quan trọng hơn đưa đến c{c phần chia nhỏ n|y sẽ được giải thích trong tiến trình nghiên cứu của chúng ta.

Hồn-Khóm và các nội dung (contents, c{c tam bộ) của nó chia ra bằng c{ch ph}n đôi, giống như một tế b|o thông thường – một th|nh hai, hai th|nh bốn, v.v< Tất cả c{c tam bộ đều phải trải qua giới kho{ng chất, l| nơi m| vật chất đạt đến hình thức thô nhất của nó, v| l| nơi m| l|n sóng vĩ đại đạt đến giới hạn đi xuống của nó, và chuyển hướng để bắt đầu đi lên. Chính nơi đ}y m| ý thức vật chất phải thức tỉnh, b}y giờ sự sống dứt kho{t phải chuyển ra ngo|i, v| nhận ra sự tiếp xúc với c{c sự sống kh{c ở thế giới bên ngo|i.

B}y giờ sự tiến hóa của mỗi sinh linh trong c{c giai đoạn ban đầu n|y tùy thuộc chính yếu v|o Sự Sống ấp ủ của Thượng Đế, v| một phần v|o sự hướng dẫn hợp t{c của c{c Thiên Thần, v| một phần v|o {p lực mù qu{ng của chính

[117] sinh linh đó chống lại c{c giới hạn của sắc tướng bao bọc nó.

Tôi đã so s{nh sự tiến hóa qua các giới kho{ng vật, thực vật v| động vật với một thời kỳ tiền sinh, quả vậy cả hai rất giống nhau. Như đứa trẻ được nuôi dưỡng bằng c{c dòng sinh khí của người mẹ, thì cũng thế, c{i bọc che chở của Hồn-Khóm cũng nuôi dưỡng c{c sự sống bên trong nó, bằng c{ch Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

thu nhận v| ph}n phối c{c kinh nghiệm được thu thập lại. Sự

sống đang lưu chuyển l| sự sống của cha mẹ; các cây non, các con thú nhỏ v| những con người non trẻ cho đến nay chưa sẵn s|ng cho cuộc sống độc lập m| phải rút chất bảo dưỡng từ cha mẹ. V| cũng thế, c{c sự sống mầm mống n|y trong giới kho{ng vật được nuôi dưỡng bởi c{c Hồn-Khóm, bởi c{c bọc bằng tinh chất Ch}n Thần, đang rung động với Sự Sống Thượng Đế. Một hình ảnh rất đúng về giai đoạn n|y có thể

được nhìn thấy trong l{ noãn của một c{i c}y, trong đó các noãn (ovules) dần dần xuất hiện, ngày c|ng trở nên độc lập hơn.

Để có được một ý niệm rõ r|ng, chúng ta có thể nói sơ

lược về c{c thay đổi m| Hồn-Khóm trải qua, khi các nội dung của nó tiến hóa, trước khi đi [118] v|o chi tiết.

Trong giai đoạn tiến hóa kho{ng chất, trú sở của Hồn khóm có thể được coi như l| trú sở của c{i bọc trọng trược nhất của nó, l| c{i bọc hồng trần; hoạt động linh hoạt nhất của nó l| ở trên cõi trần. Khi c{c nội dung của Hồn Khóm chuyển v|o giới thực vật v| tiến lên qua giới đó, thì c{i bọc hồng trần từ từ biến mất  cứ như l| bọc đó bị c{c nội dung hấp thu để củng cố c{c thể dĩ th{i riêng của chúng  đồng thời hoạt động của nó được chuyển tới cõi cảm dục, tới việc nuôi dưỡng c{c thể cảm dục của c{c bộ ba mà nó chứa đựng.

Khi các nội dung n|y ph{t triển hơn nữa và chuyển v|o giới động vật, thì bọc cảm dục cũng được hấp thu một c{ch tương tự, hoạt động của Hồn-Khóm được chuyển tới cõi trí, và nó nuôi dưỡng c{c thể hạ trí còn phôi thai, v| từ từ nắn tạo chúng th|nh c{c đường nét ít mơ hồ hơn. Khi Hồn-Khóm chỉ

còn chứa có một bộ ba duy nhất, v| đã nuôi nấng bộ ba này để sẵn s|ng tiếp nhận luồng ph}n th}n thứ ba (third outpouring), thì những gì còn lại của Hồn Khóm sẽ tan rã Hồn khóm

https://thuviensach.vn

98

th|nh vật chất của cõi phụ thứ ba, v| trở th|nh một thành phần cấu tạo của linh hồn thể, được tạo th|nh bởi dòng thần lực tuôn xuống từ trên cao, gặp gỡ cột được rút lên [119] từ

bên dưới – dùng hình ảnh so sánh với cột nước. Bấy giờ Ch}n ngã lu}n hồi được sinh ra thành sự biểu lộ độc lập; đời sống tiền sinh được bảo bọc đã hết.

2- Sự Phân chia Hồn-Khóm

Chính là trên cõi trần mà t}m thức trước tiên phải tiến hóa th|nh Ngã thức, phải trở nên ý thức về thế giới bên ngoài vốn đang tạo nên những t{c động lên nó, và phải học c{ch gán c{c t{c động n|y cho ngoại giới, và học c{ch nhận thức c{c thay đổi, m| nó chịu đựng do hậu quả của c{c t{c động này, l| của riêng nó. Nhờ các kinh nghiệm kéo dài, nó sẽ học được c{ch đồng nhất hóa với chính nó c{i cảm gi{c vui sướng hoặc đau khổ theo sau sự

, và xem những gì động

chạm v|o bên ngo|i của nó như không phải l| chính nó. Như

vậy nó sẽ thực hiện sự ph}n biệt thô sơ đầu tiên về ‚Phi-Ngã'

v| ‚Ngã' (‚I'). Khi kinh nghiệm tăng thêm, c{i ‚Ngã' sẽ

luôn rút vào bên trong, rồi hết bức m|n vật chất này đến c{i kh{c sẽ bị loại bỏ ra ngo|i như l| thuộc về c{i ‚Phi-Ngã'.

Nhưng trong khi c{c h|m ý của nó thay đổi, thì sự ph}n biệt căn bản n|y [120] giữa chủ thể với kh{ch thể sẽ vẫn còn.

‚Ngã' l| t}m thức muốn, suy tư v| t{c động; trong khi ‚Phi-Ngã' l| tất cả những gì m| nó muốn, những gì m| nó tưởng nghĩ, v| những gì m| nó tác động. Sau này, chúng ta sẽ xem xét c{ch thức m| t}m thức trở th|nh Ngã-thức, nhưng hiện nay chúng ta chỉ bận t}m đến biểu lộ của nó trong c{c hình tướng, và vai trò mà các hình tướng này thể hiện.

T}m thức n|y thức tỉnh trên cõi trần, v| biểu lộ của nó là nguyên tử thường tồn. Trong nguyên tử n|y, t}m thức nằm Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

ngủ: ‚T}m thức ngủ trong loài kho{ng thạch'; v| trong đó, một sự thức tỉnh n|o đó v|o giấc ngủ nhẹ nh|ng hơn phải diễn ra, để t}m thức có thể được đ{nh thức ra khỏi giấc ngủ

s}u không mộng mị n|y, và trở nên đủ linh hoạt để tiếp tục chuyển v|o giai đoạn kế tiếp: ‚T}m thức nằm mơ trong loài thực vật'.

B}y giờ, Thượng Đế Ngôi Hai, khi t{c động v|o v bọc của c{c Hồn-Khóm, tiếp sinh lực cho c{c vi tử thường tồn hồng trần v|, nhờ sự trung gian của c{c Đấng Quang Minh (Thiên Thần), như chúng ta đã thấy, đẩy chúng v|o c{c tình huống kh{c nhau mà giới kho{ng thạch đưa ra, ở đó mỗi Hồn-Khóm gắn nó với nhiều mảnh kho{ng thạch. Đồng thời, ở đ}y chúng ta thấy một [121] sự đa dạng lớn của c{c t{c động có thể xảy ra, dẫn đến một sự đa dạng c{c kinh nghiệm, và vì thế ngay sau đó đưa đến c{c đường phân chia trong một Hồn-Khóm. Một số kho{ng thạch sẽ bị xoay tít cao trong không khí, rồi rơi xuống th|nh c{c dòng th{c dung nham ch{y đỏ, một số sẽ bị phơi mình ra trước cái lạnh băng gi{, một số kh{c sẽ phơi mình ra trước sức nóng ở vùng nhiệt đới; một số sẽ bị nghiền n{t v| bị bọc trong kim loại nóng chảy trong lòng đất; một số sẽ nằm trong c{t, bị những cơn sóng mạnh cuồn cuộn hất lên dữ dội. Vô số t{c động bên ngoài khác nhau sẽ xô lắc, va đập, nung đốt v| l|m đóng băng, và trong những hồi đ{p mơ hồ của c{c rung động cộng hưởng, t}m thức đang ngủ say sẽ đ{p ứng. Khi bất cứ nguyên tử

thường tồn n|o đã đạt đến một sự đ{p ứng n|o đó, hoặc khi một hình h|i kho{ng thạch, nghĩa là các mảnh m| một nguyên tử thường tồn đã r|ng buộc nó v|o đó, bị ph{ vỡ, thì Hồn-Khóm rút nguyên tử đó ra khỏi c{i lớp vỏ (mảnh kho{ng chất – ND) của nó. Tất cả c{c kinh nghiệm m|

nguyên tử đó thu thập được – v| điều đó có nghĩa l| c{c rung Hồn khóm

https://thuviensach.vn

100

động m| nó đã bị bắt buộc thực hiện – vẫn còn lại dưới hình thức l| c{c năng lực rung động theo những c{ch đặc biệt, hay l| ‚các khả năng rung động' (‚vibratory powers'). Đó l|

th|nh quả của kiếp sống của nó trong một hình h|i. Vi tử

thường tồn, mất đi hiện thể của nó v| còn lại trơ trọi một thời gian, [122] cứ cho là vậy, trong Hồn-Khóm của nó, v| tiếp tục lặp lại c{c rung động n|y, để so{t lại trong chính nó các kinh nghiệm sống của nó, tạo ra c{c mạch động (pulses), chạy suốt c{i bọc của Hồn-Khóm, và được truyền chuyển như thế đến c{c nguyên tử thường tồn kh{c; như vậy mỗi nguyên tử

thường tồn đều có ảnh hưởng v| trợ giúp cho tất cả c{c nguyên tử kh{c trong khi vẫn l| chính nó. Các nguyên tử

thường tồn đã có các kinh nghiệm có tính chất giống nhau sẽ

được ảnh hưởng lẫn nhau mạnh hơn so với c{c nguyên tử đã có các kinh nghiệm rất kh{c nhau, v| như vậy, sẽ có một sự

chia t{ch n|o đó diễn ra bên trong Hồn-Khóm, và ngay sau đó một v{ch ngăn mỏng sẽ ph{t triển bên trong bọc, và chia các nhóm được chia t{ch n|y ra khỏi nhau; v| như thế sẽ có một số lượng c{c Hồn-Khóm ng|y c|ng tăng, với c{c nội dung (hồn đơn, contents) của nó cho thấy sự kh{c nhau ng|y c|ng nhiều về t}m thức, trong khi cùng chia sẻ c{c tính chất căn bản.

B}y giờ, c{c đ{p ứng của t}m thức đối với kích thích bên ngo|i trong giới kho{ng thạch có tầm quan trọng hơn l|

nhiều người vẫn tưởng. Một số trong c{c đ{p ứng n|y có một bản chất cho thấy rằng cũng có một sự hé mở t}m thức trong nguyên tử thường tồn cảm dục. [123] Vì c{c nguyên tố hóa học thể hiện những sự thu hút lẫn nhau một c{ch rõ rệt, và các quan hệ hôn nhân hóa học liên tục bị x{o trộn do sự x}m nhập của c{c cặp đôi (couples), nguyên tố n|y hoặc nguyên tố khác có một {i lực mạnh hơn đối với một trong c{c đối t{c Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

trong lần kết hợp trước so với bạn đời ban đầu. Thí dụ một cặp từ trước đến giờ trung th|nh với nhau, tạo ra một muối bạc (silver salt), sẽ bất ngờ tỏ ra không còn trung th|nh với nhau nếu một cặp kh{c, l| acid clohydric xen v|o gia đình đầm ấm của chúng; lúc đó chất bạc (silver) sẽ bắt lấy chất clor v| chọn chất clor l|m vợ, thích chất n|y hơn l| bạn tình trước kia của nó, tạo th|nh một gia đình mới l| clorua bạc, để lại hydrogen cô độc phối hợp với đối t{c bị bỏ rơi của nó.

Ở nơi đ}u m| c{c ho{n đổi linh hoạt n|y diễn ra, thì có một kích động nhẹ trong nguyên tử thường tồn cảm dục, kết quả l| c{c rung động hồng trần dữ dội được tạo ra bởi việc giật ra mạnh mẽ, và sự hình thành c{c r|ng buộc mật thiết, v|

c{c rung động mơ hồ bên trong xuất hiện. T}m thức cõi cảm dục phải được đ{nh thức từ t}m thức hồng trần, v| t}m thức trên cõi trần sẽ giữ vị trí h|ng đầu lâu dài trong cơ tiến hóa.

Tuy nhiên, một đ{m m}y nhỏ bằng chất cảm dục được thu hút lại chung quanh nguyên tử thường tồn cảm dục bởi [124]

c{c rung động nhẹ n|y, nhưng nó được giữ một c{ch rất lỏng lẻo, v| dường như ho|n to|n không được tổ chức. Ở giai đoạn n|y dường như không có bất cứ rung động n|o trong nguyên tử thường tồn hạ trí.

Sau bao thiên kỷ trải nghiệm trong giới kho{ng thạch, một số c{c nguyên tử thường tồn sẽ sẵn s|ng chuyển v|o giới thực vật, v| do sự can thiệp của c{c Thiên thần, sẽ được ph}n phối lên giới thực vật. Không nên giả định rằng mọi ngọn cỏ, th}n c}y đều có một vi tử thường tồn bên trong nó, tiến hóa tới mức con người trong kiếp sống của Th{i Dương Hệ này.

Giống như trong giới kho{ng thạch, ở đ}y cũng thế; giới thực vật tạo th|nh trường tiến hóa cho c{c nguyên tử thường tồn n|y, v| c{c Thiên Thần hướng dẫn chúng đến hết trú sở n|y đến trú sở kh{c để chúng có thể trải nghiệm c{c rung động Hồn khóm

https://thuviensach.vn

102

t{c động lên thế giới thực vật, và lại tích chứa c{c rung động này theo cùng một kiểu như trước đ}y. C{c nguyên tắc ho{n đổi v| chia tách tiếp theo sau vẫn tiến hành như trước đ}y, v|

c{c Hồn-Khóm trong mỗi luồng tiến hóa trở nên đông đúc hơn, v| dị biệt nhiều hơn trong c{c đặc điểm h|ng đầu của chúng. [125]

Ở giai đoạn hiểu biết hiện nay của chúng ta, c{c định luật m| theo đó c{c nguyên tử thường tồn trong một Hồn-Khóm được nhúng v|o c{c giới của thiên nhiên thì không rõ r|ng chút n|o. Nhiều điều dường như cho thấy rằng sự tiến hóa của giới kho{ng thạch, thực vật v| bộ phận thấp nhất của giới động vật tùy thuộc nhiều v|o sự tiến hóa của chính địa cầu hơn v|o sự tiến hóa của c{c Jivatmas đại diện cho c{c Ch}n Thần, vốn đang tiến hóa trong Th{i Dương Hệ, và, theo đúng trình tự, đến địa cầu n|y để theo đuổi công cuộc tiến hóa riêng của chúng bằng c{ch sử dụng c{c điều kiện m| trái đất cung cấp. Lo|i cỏ v| c}y nhỏ đủ loại dường như có liên quan với địa cầu giống như tóc của con người có liên quan với th}n thể của người đó, chớ không được liên kết với c{c Ch}n Thần, được tượng trưng bằng c{c Jivatmas trong vũ trụ

ngũ ph}n của chúng ta. Sự sống trong chúng, giữ cho chúng ở chung với nhau dưới dạng hình tướng, dường như l| Sự

Sống của Thượng Đế Ngôi Hai, và sự sống trong c{c nguyên tử v| ph}n tử tạo th|nh chúng l| Sự Sống của Thượng Đế

Ngôi Ba, được Đức H|nh Tinh Thượng Đế của hệ thống các Dãy Hành Tinh (chains) chúng ta sử dụng v| biến đổi, rồi được sử dụng v| biến đổi thêm nữa bởi Tinh Linh của Địa Cầu (Spirit of the Earth) [126] – một thực thể còn bị bao phủ

trong sự mờ mịt lớn lao. C{c giới n|y cống hiến một lĩnh vực cho sự tiến hóa thực sự của c{c Jivatmas, nhưng hình như

không tồn tại ho|n to|n cho mục đích n|y. Chúng ta thấy c{c Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

nguyên tử thường tồn được ph}n t{n khắp giới kho{ng thạch v| giới thực vật, nhưng chúng ta không thể n|o hiểu tường tận c{c lý do đang chi phối sự ph}n phối của chúng. Một nguyên tử thường tồn có thể tìm thấy trong một viên ngọc trai (pearl), một viên hồng ngọc (ruby), trong một viên kim cương (diamond). Nhiều nguyên tử thường tồn có thể được thấy rải r{c khắp c{c mạch quặng, v| v.v< Mặt kh{c, nhiều kho{ng thạch dường như không chứa nguyên tử thường tồn nào. Cũng thế với c{c loại c}y sống ngắn hạn. Nhưng ở lo|i thực vật sống l}u năm, như c{c đại thọ (trees), thì luôn luôn có c{c nguyên tử thường tồn. Nhưng ở đ}y, một lần nữa, đời sống của loại c}y to dường như có liên quan mật thiết hơn với cuộc tiến hóa Thiên Thần so với sự tiến hóa t}m thức m|

nguyên tử thường tồn được r|ng buộc v|o. Cứ như l| điều đó thuận lợi hơn cho việc chọn c{ch tiến hóa của sự sống v|

t}m thức trong lo|i c}y lớn đối với lợi ích của nguyên tử

thường tồn: dường như nguyên tử thường tồn sống nơi đó dưới hình thức l| một loài ký sinh nhiều hơn, nó lợi dụng được sự sống tiến hóa cao m| nó được đắm mình v|o đó. Sự

thật l| [127] sự hiểu biết của chúng ta về c{c điểm này cho đến nay còn quá chấp v{.

Trong khi nguyên tử thường tồn thể x{c tích lũy kinh nghiệm của giới thực vật, có nhiều hoạt động có thể quan sát trong nguyên tử thường tồn cảm dục. Nguyên tử thường tồn cảm dục n|y thu hút quanh nó chất cảm dục, được các Thiên thần sắp xếp, theo một c{ch kh{ rõ rệt hơn.

Trong kiếp sống d|i của một c}y rừng, tập hợp chất cảm dục đang tăng trưởng tự ph{t triển theo mọi hướng như là thể cảm dục của c}y đó, và tâm thức, gắn liền v|o c{c nguyên tử thường tồn, chia sẻ t}m thức của môi trường chung quanh nó tới mức độ n|o đó, trải nghiệm qua thể cảm dục đó các Hồn khóm

https://thuviensach.vn

104

rung động gây ra một số đ{ng kể niềm vui và sự bất tiện, các rung động n|y vốn l| kết quả của c{c rung động được tạo ra trong th}n c}y do bởi nắng và bão, gió v| mưa, lạnh v| nóng.

Với sự khó chịu của một c}y như thế, nguyên tử thường tồn cảm dục rút lui v|o Hồn-Khóm của nó, giờ đ}y được thiết lập trên cõi cảm dục, với lượng dự trữ dồi d|o c{c kinh nghiệm, được chia sẻ theo c{ch thức được mô tả trước đ}y.

Hơn nữa, khi t}m thức trở nên đ{p ứng nhiều hơn trong thể cảm dục, thì nó gửi [128] c{c rung động nho nhỏ xuống cõi trần, và c{c rung động n|y l|m ph{t sinh c{c cảm gi{c được cảm nhận như thể ở trong thể x{c, nhưng thực ra xuất ph{t từ thể cảm dục. Khi đã có một cuộc sống riêng biệt lâu d|i, như trong một c}y lớn, nguyên tử thường tồn hạ trí cũng sẽ bắt đầu thu hút chung quanh nó một đ{m m}y nhỏ bằng chất trí, và trên đ{m m}y n|y, việc t{i diễn c{c mùa tiết (seasons) sẽ từ từ tự tạo ấn tượng cho nó dưới hình thức một ký ức mơ hồ, vốn chắc chắn trở th|nh một sự đề phòng mơ

hồ(1).

Sau rốt, một số c{c nguyên tử thường tồn hồng trần sẵn sàng tiếp tục chuyển v|o giới động vật, v| một lần nữa, tác dụng của c{c Thiên Thần hướng dẫn chúng vào hình hài con vật. Trong c{c giai đoạn tiến hóa sau n|y trong sự tiến hóa của chúng trong giới thực vật, dường như có qui luật rằng mỗi tam bộ (triad) – gồm c{c nguyên tử thường tồn hồng trần, cảm dục v| nguyên tử thường tồn hạ trí – sẽ có một kinh nghiệm kéo d|i trong một hình h|i đơn lẻ, ngõ hầu một số

rung động của đời sống trí tuệ có thể được trải nghiệm, và 1 Xem ‚Quyền Năng Tư Tưởng, C{ch Kiểm So{t V| Vun Bồi Nó'

(‚Thought-Power, Its Control and Culture), t{c giả A. Besant, trang 59-62.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

tam bộ nhờ thế có thể được chuẩn bị để hưởng được ích lợi nhờ kiếp sống lang thang của con thú. Nhưng cũng có vẻ như

là trong một số trường hợp, việc chuyển vào [129] giới động vật được thực hiện ở một giai đoạn sớm hơn, v| rung động đầu tiên trong nguyên tử thường tồn hạ trí xảy ra trong một số hình h|i tĩnh tại của kiếp sống động vật, v| trong c{c cơ

thể động vật rất thấp kém.

Trong c{c loại động vật thấp kém nhất, c{c tình trạng tương tự với c{c tình trạng đã được mô tả như đang tồn tại trong c{c giới kho{ng thạch v| thực vật dường như cũng rất phổ biến. Lo|i vi trùng, lo|i a-mip, thủy tức (hydrae)(1) v.v< và v.v<, đôi khi chỉ cho thấy nguyên tử thường tồn giống như một loài di trú, v| hiển nhiên l| sự sống v| sự tăng trưởng không hề dựa v|o nguyên tử n|y được, chúng cũng không tan rã khi nguyên tử thường tồn bị rút đi. Chúng l| c{c vật chủ (hosts), không phải l| c{c cơ thể (bodies) được tạo th|nh chung quanh một nguyên tử thường tồn. V| ở giai đoạn n|y, đ{ng chú ý l| lưới sự sống màu vàng không hề

tượng trưng cho cấu tạo cơ thể của vật chủ, m| chỉ t{c động như l| c{c rễ con hoạt động trong đất, nối kết c{c phần tử của đất v|o chính chúng v| hút chất dinh dưỡng từ đó. Các nguyên tử thường tồn trong giới động vật đã tiếp nhận v| dự

trữ nhiều kinh nghiệm, trước khi chúng được c{c Thiên Thần dùng l|m c{c trung t}m để c{c hình h|i sẽ được tạo ra chung quanh đó.

Không cần nói rằng trong [130] giới động vật, c{c nguyên tử thường tồn nhận được c{c rung động đa dạng hơn l| trong c{c giới thấp, v| tất nhiên là chúng phân hóa nhanh 1 Thủy tức: một loại động vật đơn b|o (chỉ có một tế b|o) sống trong nước ngọt.(ND).

Hồn khóm

https://thuviensach.vn

106

chóng hơn nhiều, số tam bộ trong Hồn-Khóm giảm xuống mau lẹ khi sự ph}n hóa n|y tiếp diễn, v| sự tăng bội của các Hồn-Khóm do đó tiếp tục diễn ra với tốc độ ng|y c|ng tăng.

Khi thời kỳ biệt ngã hóa đến gần, mỗi tam bộ riêng biệt trở

nên được sở hữu c{i bọc của riêng nó, nhận được từ Hồn-Khóm, và lần lượt kho{c lấy c{c hiện th}n dưới hình thức một thực thể riêng biệt, mặc dầu vẫn ở trong c{i vỏ bọc bằng tinh chất Ch}n Thần để bảo vệ v| nuôi dưỡng.

Một số lớn c{c động vật cao cấp ở trong một tình trạng thuần hóa đã đạt đến giai đoạn n|y, v| đã thực sự trở th|nh c{c thực thể t{i sinh riêng biệt, mặc dù cho đến giờ chưa có được linh hồn thể – l| dấu hiệu của điều thường được gọi l|

sự biệt lập ngã tính (individualization). C{i bọc được lấy ra từ

Hồn-Khóm đ{p ứng được mục đích của một linh hồn thể, nhưng chỉ gồm có lớp thứ ba, như được chỉ ra ở trước, v| do đó được cấu tạo bằng c{c ph}n tử được lấy từ chất trí [131] ở

mức độ thứ tư, tương ứng với chất dĩ th{i thô nhất (tức dĩ

thái 4 – ND) của cõi trần. Khi theo dõi sự tương đồng của sự

sống của con người trước khi sinh, chúng ta thấy rằng giai đoạn n|y tương ứng với hai th{ng cuối cùng trước khi sinh.

Một thai nhi được bảy th{ng có thể được sinh ra v| vẫn có thể sống được, nhưng nó sẽ mạnh khỏe v| cứng c{p hơn nếu nó có được thêm hai th{ng ở dưới sự che chở v| bảo dưỡng của người mẹ. Cũng thế, việc ph{t triển bình thường của Ch}n Ngã sẽ tốt đẹp hơn nếu nó không qu{ hấp tấp xé r{ch c{i bọc Hồn-Khóm, mà nên vẫn hấp thu sự sống qua c{i bọc này, và từ c{c cấu tử của bọc đó, tăng cường cho phần tinh anh nhất của thể hạ trí của chính nó. Khi thể đó đã đạt đến giới hạn ph{t triển của nó dưới c{c tình trạng được che chở

n|y, c{i bọc sẽ tan rã th|nh c{c ph}n tử tinh anh hơn của cõi Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

phụ bên trên nó, v|, như đã nói ở trên, trở th|nh th|nh phần của linh hồn thể.

Chính kiến thức về c{c sự kiện n|y đã khiến cho nhà huyền linh học đôi khi khuyến c{o người n|o qu{ yêu thương thú vật đừng nên có tình thương th{i qu{ đối với con thú, cũng đừng biểu lộ tình thương đó bằng những c{ch thiếu khôn ngoan. [132] Sự ph{t triển của con thú có thể bị

thôi thúc một c{ch không l|nh mạnh, v| việc sinh ra ngã tính của nó bị thúc đẩy không đúng lúc. Muốn l|m tròn đúng đắn vai trò của mình trong cõi đời, con người phải tìm hiểu thiên nhiên v| l|m việc theo c{c định luật của thiên nhiên, thực sự

thúc đẩy hoạt động của c{c định luật n|y bằng sự hợp t{c của trí thông minh của y, chớ không thúc đẩy nó tới điểm m| sự

ph{t triển được l|m cho không l|nh mạnh, và sản phẩm của nó bị èo uột (frail) v| ‚tr{i mùa' (‚out of season'). Đúng l|

Đấng Chúa Tể Sự Sống (Lord of Life) tìm kiếm sự hợp t{c của con người để thực hiện cơ tiến hóa, nhưng sự cộng t{c đó nên theo c{c đường lối m| Minh Triết của Ng|i đã vạch ra. 133]

Hồn khóm

https://thuviensach.vn

108

Chương VI

Sự Đồng Nhất Của Tâm Thức

(Unity of Consciousness)

1- Một đơn vị Tâm thức

Khi nghiên cứu c{c biểu lộ rất đa dạng của t}m thức, chúng ta thường quên mất hai điều quan trọng:

Thứ nhất, đó l| t}m thức của mỗi người l| một Đơn Vị, tuy nhiên, c{c biểu lộ của nó có thể dường như riêng biệt v|

khác nhau.

Thứ hai, đó l| tất cả c{c Đơn Vị này bản th}n chúng là các thành phần của t}m thức Thượng Đế, và do đó chúng phản ứng một c{ch giống nhau dưới những tình huống giống nhau.

Chúng ta không thể thường tự nhắc nhở chúng ta rằng t}m thức l| duy nhất; rằng tất cả c{c t}m thức bề ngo|i thì riêng biệt, nhưng thật ra chỉ l| một, giống như một biển nước có thể tuôn đổ qua nhiều lỗ hổng nơi một đường đê. Nước biển đó có thể chảy ra từ c{c lỗ bị nhuộm m|u kh{c nhau, nếu con đê được l|m bằng nhiều loại đất có [134] màu khác nhau; nhưng tất cả cùng l| một thứ nước biển; khi được ph}n tích, tất cả đều cho ra c{c muối có tính chất như nhau. Cũng thế, tất cả c{c t}m thức đều xuất ph{t từ cùng một đại dương t}m thức, v| có nhiều sự đồng nhất căn bản. Khi bị che lấp trong cùng loại vật chất, chúng sẽ t{c động theo cùng c{ch thức, và tiết lộ bản chất đồng nhất căn bản của chúng.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

T}m thức c{ nh}n có vẻ l| một điều phức tạp thay vì là một c{i đồng nhất, khi xét về c{c biểu lộ của nó, còn t}m lý học hiện đại thì nói đến nhân cách có hai cá tính, ba cá tính và nhiều c{ tính, m| không thấy được c{i đồng nhất căn bản ở

trong sự hỗn độn của c{i đa dạng. Tuy nhiên, t}m thức của chúng ta vẫn thực sự l| một Đơn Vị, còn trạng th{i đa dạng l|

do bởi chất liệu m| t}m thức đang hoạt động trong đó.

T}m thức tỉnh thức thông thường của một người l| t}m thức hoạt động qua bộ óc x{c thịt ở một tốc độ n|o đó do nó

{p đặt, bị chi phối bởi tất cả c{c tình trạng của bộ óc đó, bị

hạn chế bởi tất cả c{c giới hạn của bộ óc, bị cản trở bởi c{c chướng ngại kh{c nhau mà bộ óc đưa ra, bị chặn đứng bởi một cục [135] m{u đông, bị tắt nghẽn bởi sự suy tho{i của mô tế b|o. Lúc n|o bộ óc cũng cản trở c{c biểu lộ của t}m thức, trong khi đồng thời chính nó cũng l| dụng cụ duy nhất cho phép sự biểu lộ của t}m thức trên cõi trần.

Khi t}m thức, chuyển sự chú ý của nó ra khỏi cõi hồng trần bên ngo|i, không biết đến phần trọng trược của bộ óc x{c th}n nữa, v| chỉ sử dụng c{c phần dĩ th{i của nó, thì các biểu lộ của nó tức khắc thay đổi tính chất. Trí tưởng tượng s{ng tạo tự tiêu khiển trong chất dĩ th{i, v| lôi cuốn c{c điều được tích lũy, nhận được từ ngoại giới bằng bộ óc trọng trược của nó, nó sắp xếp c{c điều tích lũy n|y, ph}n tích v| t{i kết hợp chúng lại theo c{c tưởng tượng của chính nó, v| tạo ra c{c thế giới mơ mộng thấp kém.

Khi t}m thức vứt bỏ trong một tho{ng chốc c{i lớp {o dĩ

th{i của nó, chuyển ho|n to|n sự chú ý của nó ra khỏi thế

giới hồng trần, v| cởi bỏ c{c xiềng xích bằng chất hồng trần của nó, thì t}m thức đi lang thang qua cõi cảm dục một c{ch tùy ý, hoặc trôi giạt một c{ch vô thức qua cõi đó, chuyển tất cả mọi chú t}m của nó v|o c{c điều tích lũy của riêng nó, Hồn khóm

https://thuviensach.vn

110

nhận được nhiều t{c động từ cõi cảm dục đó, m| nó không biết hoặc tiếp thu theo mức độ [136] tiến hóa của nó, hoặc khí chất của nó v|o lúc đó – Nếu t}m thức đó tự biểu lộ đối với một kẻ quan s{t bên ngo|i – như có thể xảy ra trong các tình trạng xuất thần – thì t}m thức đó biểu lộ c{c năng lực cao siêu hơn c{c năng lực m| nó biểu lộ được khi bị giam cầm trong bộ óc x{c thịt, đến nỗi m| một người quan s{t, khi ph{n đo{n bằng các kinh nghiệm hồng trần, có thể xem nó như l| một t}m thức kh{c.

Lại còn trường hợp nữa l| khi thể cảm dục được đưa v|o trạng th{i xuất thần, thì con Thiên Điểu (Bird of Heaven) (1) bay vút v|o c{c vùng trời cao, và chuyến bay huy ho|ng của nó l|m say mê kẻ quan s{t đến nỗi y tưởng rằng đó l|

một sinh linh mới chứ không còn l| cùng một thực thể đã bò lê trong cõi trần nữa. Tuy nhiên, thực sự bao giờ nó cũng l|

một v| như nhau, c{c dị biệt thì ở trong chất liệu m| t}m thức được kết nối, v| qua đó nó hoạt động, chớ không phải ở

trong chính nó.

Về sự kiện quan trọng thứ nhì đã nói ở trên, con người chưa đủ ph{t triển để đ{nh gi{ bất cứ bằng chứng n|o về sự

đồng nhất của t}m thức trong c{c hoạt động của nó cao hơn cõi trần, nhưng tính đồng nhất của nó trên cõi trần thì đang được chứng minh.

2- Tính đồng nhất của tâm thức hồng trần

Giữa vô số c{c thứ loại của c{c giới kho{ng thạch, thực vật, động vật v| nh}n loại, sự đồng nhất (unity) căn bản của t}m thức hồng trần đã không còn được nhìn thấy, và các đường ph}n chia rộng lớn đã được dựng lên, vốn thực ra 1 Thiên Điểu tức l| t}m thức (ND).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

không tồn tại. Sự sống ho|n to|n bị phủ nhận đối với kho{ng thạch, v| miễn cưỡng chấp nhận đối với thực vật, và Bà H.P.

Blavatsky đã bị chế nhạo khi b| tuyên bố rằng Sự Sống Duy Nhất, T}m Thức Duy Nhất đem lại sức sống và thấm nhuần cho vạn vật.

‚Mỗi ng|y qua, sự đồng nhất (identity) giữa động vật với con người vật chất, giữa thực vật với con người, và thậm chí giữa lo|i bò s{t v| cái tổ của nó, là tảng đ{, và con người ngày càng cho thấy rõ r|ng hơn, c{c th|nh phần cấu tạo vật lý v| hóa học của mọi sinh linh được nhận thấy l| giống nhau. Môn Hóa Học có thể nói đúng rằng không có sự dị biệt giữa vật chất tạo th|nh con bò với vật chất tạo ra con người.

Nhưng gi{o lý huyền linh giải thích rõ r|ng hơn nhiều. Gi{o lý n|y cho biết: Không những c{c hợp chất hóa học giống nhau, mà các Sự Sống vô hình vô cùng nhỏ cấu th|nh c{c nguyên tử của [138] c{c khối núi v| đóa hoa cúc, của con người v| con kiến, của con voi v| của cái c}y đang che nắng cho nó cũng giống nhau. Mỗi hạt – dù bạn gọi nó l| hữu cơ

hay vô cơ – đều l| một Sự Sống' (GLBN 1,281).

Nếu điều n|y đúng thì có thể có được, từ nơi các kho{ng thạch, các thực vật, các động vật v| con người đang sống như thế, bằng chứng của một sự đồng nhất của sự sống, của cảm thức, của sự đ{p ứng với c{c kích thích; và trong khi chúng ta có thể thoải m{i thừa nhận rằng chúng ta sẽ mong mỏi tìm thấy c{c mức độ tăng dần của cảm thức, rằng khi chúng ta leo lên nấc thang sự sống, chúng ta sẽ hy vọng c{c biểu lộ trở nên đầy đủ hơn v| phức tạp hơn, tuy nhiên một số

biểu lộ rõ rệt của cảm thức (sentiency) sẽ được tìm thấy trong tất cả những ai chia sẻ Sự Sống Duy Nhất. Khi b| Blavatsky viết điều n|y thì bằng chứng hãy còn thiếu, nhưng b}y giờ đã có rồi; v| chính từ một nh| Khoa học phương Đông, người Hồn khóm

https://thuviensach.vn

112

m| năng lực hiếm có của ông đã bảo đảm ông được ch|o đón ở phương Tây, m| bằng chứng xuất hiện một c{ch thích hợp.

Gi{o sư Jagadish Chandra Bose, Cao học, Tiến Sĩ Khoa Học của Đại Học Calcutta (1) đã chứng minh một c{ch chắc chắn rằng c{i được gọi l| ‚chất vô cơ' (‚inorganic matter') cũng đ{p ứng với sự kích thích, v| rằng [139] sự đ{p ứng đó đều giống nhau đối với kim loại, thực vật, động vật, v| – ở

chừng mức có thể thực nghiệm được – đối với con người.

Ông chế ra cổ m{y để đo kích thích được {p dụng, máy cho thấy c{c đường cong, được vạch trên một trục quay tròn, chỉ sự đ{p ứng từ vật thể (body) tiếp nhận được kích thích.

Kế đó, ông so s{nh c{c đường cong nhận được nơi thiếc (tin) v| nơi c{c kim loại kh{c với c{c đường cong nhận được nơi bắp thịt (muscle), thì nhận thấy rằng c{c đường cong nhận được từ thiếc giống với c{c đường cong nhận được từ bắp thịt, đồng thời c{c kim loại kh{c cũng cho c{c đường cong có bản chất giống như thế, chỉ kh{c ở giai đoạn phục hồi.

1 Sir Jagadish Chandra Bose (1858-1937), nh| Vật lý học v| Sinh học thực vật Ấn Độ, nh| s{ng lập v| Gi{m Đốc Viện Nghiên Cứu Bose, tác giả của ‚Cơ cấu thần kinh của Thực vật' (The Nervous Mechanism of Plts) v| nhiều s{ch nữa. (Từ Điển Tiểu Sử Webster 1971).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Sự co giật, cả ho|n to|n lẫn bất to|n, do c{c va chạm lặp lại, được tạo ra, v| c{c kết quả tương tự được sinh ra, trong kho{ng thạch cũng như trong bắp thịt.

C{c kim loại cũng để lộ hiện tượng mõi (fatigue), ít hơn hết l| thiếc. C{c thuốc thử hóa học, chẳng hạn như c{c dược phẩm, tạo ra c{c kết quả tương tự trên kim loại, với c{c kết quả được biết với kết quả trên động vật – [141] như kích động, ch{n nản, và chết chóc (deadly) (chết chóc ở đ}y có nghĩa l| sự hủy diệt khả năng đ{p ứng).

Một chất độc sẽ giết một kim loại, dẫn tới tình trạng bất động, cho nên không thể nhận được đ{p ứng n|o. Nếu kim loại bị đầu độc, kịp thời nhận được thuốc giải độc, thì sự sống của nó có thể được vãn hồi.

Hồn khóm

https://thuviensach.vn

114

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Một sự kích thích sẽ gia tăng sự đ{p ứng, c{c liều lượng lớn hoặc nhỏ của thuốc độc đã được nhận thấy l| giết hoặc kích thích một c{ch tương ứng, chúng cũng được nhận thấy như vậy khi t{c động trên c{c kim loại.

Gi{o Sư Bose hỏi: ‚Giữa c{c hiện tượng như thế, làm sao chúng ta có thể vẽ ra một đường ranh giới v| nói: Tiến trình vật lý kết thúc ở đ}y, và tiến trình sinh lý bắt đầu ở kia hay sao? Không có c{c ranh giới như thế tồn tại'. (1). [142]

Gi{o sư Bose đã tiến h|nh một loạt c{c thí nghiệm tương tự trên c}y cối và đã nhận được c{c kết quả tương tự.

Một miếng cải bắp còn tươi, một chiếc l{ mới h{i hoặc th}n rau cải kh{c, có thể được kích thích v| sẽ cho c{c đường cong tương tự; nó có thể bị mõi, bị kích thích, bị suy yếu, bị nhiễm độc. Có một chút hơi thương t}m khi thấy c{ch m| đốm s{ng nhỏ, để ghi lại c{c nhịp đập (pulses) trong c}y, di chuyển theo c{c đường cong ng|y c|ng yếu dần khi c}y ở dưới ảnh hưởng của chất độc, biến th|nh đường thẳng tuyệt vọng v|

ngừng lại. C}y bị chết. Người ta cảm thấy như l| một kẻ s{t nh}n đã phạm tội – vì thực sự l| thế.(2)

Trên một nền tảng rõ rệt của c{c sự kiện vật lý, loạt c{c thí nghiệm đ{ng ngưỡng mộ n|y đã minh chứng cho gi{o lý của khoa Huyền linh học về tính phổ quát của sự sống.

1 C{c chi tiết n|y được rút ra từ một bản tường trình do Gi{o Sư

Bose đưa ra ở Viện Ho|ng Gia (Royal Institution) ng|y 10-5-1901, tựa đề ‚Đ{p ứng của chất vô cơ đối với kích thích'.

2 Gi{o sư không có xuất bản b|i thuyết trình n|y, nhưng c{c dữ

liệu nằm trong quyển ‚Đ{p ứng trong Vật sống (Living) v| Vật Không sống (Non-Living)'. Tôi (b| Besant-ND) có cơ may chứng kiến c{c thí nghiệm được lặp lại nơi nh| ông, nơi đ}y người ta có thể thấy tận mắt c{c thí nghiệm đó.

Hồn khóm

https://thuviensach.vn

116

Ông Marcus Reed đã có c{c quan s{t trên kính hiển vi chứng tỏ có [143] sự hiện hữu của ý thức trong giới thực vật.

Ông đã quan s{t được c{c triệu chứng như l| sợ hãi khi mô của chúng bị tổn thương, v| hơn nữa ông nhận thấy c{c tế

b|o dương v| }m đang trôi nổi trong nhựa c}y, trở nên biết được sự hiện diện của nhau m| không cần tiếp xúc; việc lưu thông trở nên nhanh hơn v| chúng cố gắng hướng về phía nhau(1)

Hơn ba năm sau khi công bố c{c thí nghiệm của Gi{o sư

Bose, thì một sự x{c nhận lý thú về c{c quan s{t của ông xuất hiện trong gi{o trình nghiên cứu của ông Jean Becquerel về

các tia N (N-rays), được ông thông b{o cho H|n L}m Viện Khoa Học Paris. Dưới t{c động của chất gây mê (chloroform), c{c con vật ngưng ph{t ra c{c tia n|y, v| c{c tia n|y cũng không bao giờ được x{c chết ph{t ra. Bình thường, c{c loại hoa ph{t ra c{c tia n|y, nhưng dưới ảnh hưởng của chất chloroform, sự ph{t xạ ngưng lại. C{c kim loại cũng ph{t ra các tia này, và dưới ảnh hưởng của chất chloroform, sự ph{t xạ ngưng lại. Như vậy, động vật, c{c loại hoa v| kim loại đều phát ra các tia này như nhau, v| ngưng ph{t c{c tia đó khi ở

dưới t{c dụng của chất chloroform. (2) [144]

3- Ý nghĩa của tâm thức hồng trần

1 ‚T}m thức trong Chất thực vật', tạp chí Pall Mall, th{ng 6-1902.

2 Quang tuyến N do bởi c{c rung động trong thể dĩ th{i hình, g}y ra c{c l|n sóng trong chất dĩ th{i xung quanh. Chất g}y mê trục thể

dĩ th{i ra, do đó không còn l|n sóng n|o nữa. Lúc từ trần, thể dĩ

th{i rời bỏ x{c th}n, tất nhiên quang tuyến N cũng không còn nữa.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Thuật ngữ ‚t}m thức hồng trần' được dùng theo hai nghĩa riêng biệt, v| có thể hữu ích nếu dừng lại một chút để

xác định những điều n|y.

Thuật ngữ n|y thường được dùng để chỉ những gì được gọi ở trên l| ‚t}m thức tỉnh thức thông thường', nghĩa l| t}m thức của con người, của Jivatma – hay, nếu c{ch diễn đạt được thích hơn, thì l| t}m thức của Ch}n Thần đang hoạt động qua Jivatma v| ba nguyên tử thường tồn thấp. Nó cũng được dùng theo nghĩa m| nó được dùng ở đ}y, đó là tâm thức hoạt động trong vật chất hồng trần, đang thu nhận và đáp ứng với các tác động hồng trần, không liên quan đến bất cứ sự truyền chuyển các xung lực nào hướng lên các cõi cao, hoặc đến bất cứ

xung lực nào được gửi từ các cõi cao đến thể xác.

Theo nghĩa hẹp v| chính x{c hơn n|y, t}m thức hồng trần bao gồm:

a) Bất cứ c{c rung động bên ngo|i (out-thrillings) từ

c{c nguyên tử v| c{c ph}n tử được l|m linh hoạt bằng Sự

Sống của Thượng Đế Ngôi Ba.

b) Bất cứ [145] c{c rung động bên ngo|i tương tự n|o từ c{c hình h|i có tổ chức (organized forms), được làm linh hoạt bằng Sự Sống của Thượng Đế Ngôi Hai.

c) Bất cứ c{c rung động bên ngo|i tương tự n|o từ Sự

Sống của Ch}n Thần, xuất ph{t từ c{c nguyên tử thường tồn, trong đó, c{c loa tuyến không có liên quan trực tiếp. Khi các loa tuyến được linh hoạt thì ‚t}m thức tỉnh thức bình thường' được t{c động. Thí dụ, khi mũi hít phải khí am-mô-nhắc (ammonia) thì có hai hậu quả xảy ra: có một sự tiết dịch nhanh chóng, đó l| sự đ{p ứng của c{c tế b|o trong ống khứu giác; cũng có một việc ‚ngửi' (‚smell'), đó l| kết quả của một rung động chạy lên đến c{c trung t}m cảm gi{c trong thể cảm dục, v| được nhận biết ở đó trong t}m thức. Sự thay đổi Hồn khóm

https://thuviensach.vn

118

trong t}m thức t{c động v|o nhóm loa tuyến thứ nhất trong c{c nguyên tử của ống khứu gi{c, v| như vậy đạt đến ‚t}m thức tỉnh thức' – l| t}m thức hoạt động trong bộ óc hồng trần. Chỉ nhờ c{c loa tuyến m| c{c thay đổi trong t}m thức trên c{c cõi cao mới mang lại c{c thay đổi trong 't}m thức tỉnh thức'.

Cần nên nhớ rằng vì Th{i Dương Hệ l| một môi trường cho sự tiến hóa của tất cả c{c t}m thức đang ph{t triển

[146] bên trong đó, cho nên cũng có c{c khu vực nhỏ hơn bên trong đó, phục vụ như l| c{c trường tiến hóa nhỏ hơn. Con người l| tiểu thiên địa của vũ trụ, th}n thể con người phục vụ

như một trường tiến hóa cho vô số c{c t}m thức kém tiến hóa hơn t}m thức con người. Như vậy ba hoạt động được nói đến ở trên theo c{c mục (a), (b), (c) đều hiện hữu trong th}n x{c con người, v| tất cả đều nhập v|o t}m thức hồng trần đang hoạt động nơi đó, những gì mà trong đó loa tuyến của nguyên tử

có liên quan thì không nhập vào đó; mà thuộc về tâm thức của Jivatma. Hiện giờ c{c hoạt động của t}m thức hồng trần không trực tiếp t{c động đến ‚t}m thức tỉnh thức' trong lo|i vật cao cấp hoặc trong con người. Chúng t{c động đến hồng trần thức trong phần đầu của sự sống phôi thai trong Hồn-Khóm, trong khi t}m thức của Thượng Đế Ngôi Hai đang

‚chăm sóc' t}m thức vừa hé mở xuất ph{t từ đó. Nhưng hiện giờ t}m thức hồng trần đã chìm dưới ‚ngưỡng của t}m thức', trong khi tự biểu lộ như l| ‚ký ức của tế b|o', giống như

h|nh động chọn lọc trong c{c tuyến v| c{c núm thịt (papillae), thông thường, trong việc xúc tiến c{c chức năng cần cho việc chống đỡ [147] x{c th}n. Đó l| hoạt động thấp nhất của t}m thức v|, khi t}m thức hoạt động ng|y c|ng tích cực hơn trên cõi cao, c{c hoạt động thấp nhất của nó không Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

còn thu hút sự chú ý của nó nữa; chúng trở nên c{i m| chúng ta gọi l| tự động.

Chính hồng trần thức l| c{i m| c{c thí nghiệm của Gi{o sư Bose nhắc đến, v| chính sự đ{p ứng của t}m thức n|y ở

trong miếng thiếc v| trong con vật đều y như nhau, v| hiện ra trong hiện tượng mạch động (pulse) được biểu thị bằng c{c đường cong. Con vật sẽ cảm nhận được sự kích thích trong khi tấm thiếc thì không – đó l| kết quả của hoạt động thêm vào của t}m thức trong chất cảm dục.

Vậy chúng ta có thể khẳng định rằng, trong khi hoạt động trong chất hồng trần, t}m thức đ{p ứng với c{c loại kích thích kh{c nhau, v|, sự đ{p ứng đều giống nhau dù cho sự

đ{p ứng đó nhận được từ kho{ng thạch, thực vật, hoặc động vật. C{c t}m thức vốn cho thấy c{c tác động đặc trưng như

nhau, thì l| giống nhau.

Như đã được nói, c{c dị biệt m| chúng ta quan s{t được khi chúng ta tiến lên, nằm trong việc cải thiện bộ m{y x{c th}n, một bộ m{y cho phép c{c hoạt động thuộc cảm dục v|

hạ trí – không thuộc x{c th}n – của t}m thức [148] tự biểu lộ

trên cõi trần. Con người v| con vật cảm nhận v| suy tư tốt hơn l| kho{ng thạch v| thảo mộc, bởi vì t}m thức đã tiến hóa cao hơn của hai giới n|y đã nắn tạo ở trên cõi trần cho chính nó c{i bộ m{y đã được cải thiện nhiều n|y. Nhưng ngay cả

như thế, c{c thể của chúng ta cũng đ{p ứng như l| c{c thể

thấp đ{p ứng với cùng kích thích, và tâm thức thuần túy hồng trần này đều như nhau trong vạn vật.

Hiện giờ, trong kho{ng thạch, chất cảm dục được liên kết với nguyên tử thường tồn cảm dục rất ít hoạt động, và t}m thức đang ngủ say trong đó, đến nỗi không có hoạt động n|o có thể được cảm nhận từ thể cảm dục đến thể x{c.

Hồn khóm

https://thuviensach.vn

120

Trong c{c thực vật cao cấp, dường như có một phần n|o biểu hiện ra của một hệ thần kinh, nhưng nó có ph{t triển và tổ chức quá ít để dùng cho bất cứ việc gì, trừ c{c mục đích rất đơn giản. Hoạt động được đưa thêm v|o trên cõi cảm dục l|m cải thiện vỏ cảm dục liên quan đến cây, và c{c rung động của vỏ cảm dục t{c động đến phần dĩ th{i của c}y, và như thế

ảnh hưởng cả vật chất trọng trược của nó nữa. Đó l| dấu vết gợn ra (forth-shadowing) của một hệ thần kinh được {m chỉ ở

trên. [149]

Khi chúng ta tiến đến giai đoạn động vật, hoạt động lớn hơn nhiều của t}m thức trên cõi cảm dục tạo nên c{c rung động mạnh mẽ hơn. C{c rung động n|y chuyển tới thể dĩ th{i của con vật, và nhờ c{c rung động dĩ th{i được tạo ra như thế

m| hệ thần kinh được th|nh lập. Việc tạo ra hệ thần kinh l|

do Thượng Đế thông qua Hồn-Khóm, v| do sự hợp t{c tích cực của c{c Thiên Thần của giới H|nh Khí Thứ Ba (Third Elemental Kingdom), điều khiển hoạt động của c{c Tinh Linh dĩ th{i (ethereal Nature-Spirits). Nhưng xung lực đến từ t}m thức trên cõi cảm dục t{c động trong nguyên tử thường tồn v| lớp vỏ bằng chất cảm dục bị nó thu hút, là do Hồn-Khóm thúc đẩy v|o hoạt động. Khi bộ m{y rất đơn giản đầu tiên được tạo ra, thì c{c t{c động tế nhị hơn từ bên ngo|i mới có thể nhận thức được, và c{c t{c động n|y cũng giúp v|o việc tiến hóa. T{c động v| phản t{c động nối tiếp nhau, và cơ cấu liên tục cải tiến khả năng tiếp nhận v| truyền đạt.

Ở giai đoạn n|y, t}m thức không kiến tạo được gì nhiều trên cõi cảm dục, v| hoạt động ở đó trong một lớp vỏ chưa được tổ chức. Việc tổ chức được thực hiện [150] trên cõi trần do c{c nỗ lực của t}m thức để tự biểu lộ chính nó – c{c nỗ lực này không rõ rệt v| đang mò mẫm một c{ch {ng chừng –

được trợ giúp v| hướng dẫn bởi Hồn-Khóm và các Thiên Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Thần. Công việc n|y phải được ho|n tất ở một mức độ lớn trước khi L|n Sóng Sinh Hoạt Thứ Ba tuôn xuống, vì ‚người thú' đã tiến hóa, với não bộ v| hệ thần kinh của y, trước khi luồng tuôn đổ vĩ đại đó đến, ban cho Jivatma một thể hoạt động, v| giúp cho con người có thể tiến hóa cao hơn.

Hồn khóm

https://thuviensach.vn

122

[151]

Chương VII

Cơ Cấu của Tâm Thức

1- Sự phát triển của cơ cấu

Theo một ý nghĩa rất x{c thực thì to|n bộ c{c thể của con người hợp th|nh cơ cấu của t}m thức, dưới hình thức c{c cơ quan để ước muốn, để suy tư v| để h|nh động. Nhưng bộ

m{y thần kinh có thể được gọi l| cơ cấu đặc biệt của t}m thức, vì nhờ đó m| nó kiểm so{t v| điều khiển mọi việc trong x{c th}n. Mỗi tế b|o trong cơ thể đều được tạo th|nh bằng vô số c{c sự sống vô cùng bé nhỏ, mỗi sự sống với t}m thức phôi thai của riêng nó (1). Mỗi tế b|o đều có t}m thức sơ khai

[152] của riêng nó, đang kiểm so{t v| sắp xếp c{c sự sống vô cùng nhỏ n|y. Nhưng t}m thức quản trị ở trung t}m, vốn sử

dụng to|n bộ x{c th}n, lần lượt kiểm so{t v| tổ chức x{c th}n, 1 Thuật ngữ ‚c{c sự sống' (‚lives') có nghĩa l| C{c Đơn Vị T}m Thức, nhưng không chỉ rõ loại t}m thức được t{ch biệt như thế, tất nhiên nó cũng không h|m ý có sự hiện diện của một Jivatma. Nó chỉ h|m ý l| một ‚giọt nước' có khả năng nhận thức (a cognizable

‚drop') của đại dương t}m thức, một nguyên tử hay tập hợp c{c nguyên tử được t}m thức l|m cho linh hoạt v| h|nh xử như l| một đơn vị. Một nguyên tử l| một ‚sự sống', có t}m thức l| t}m thức của Thượng Đế Ngôi Ba. Một con vi trùng l| một ‚sự sống', có t}m thức l| t}m thức của Thượng Đế Ngôi Hai, như có nói trước đ}y, được H|nh Tinh Thượng Đế v| Tinh Linh Địa Cầu biến cải v| l|m cho thích dụng.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

v| cơ cấu m| nó hoạt động trong đó cho mục đích n|y l| cơ

cấu thần kinh.

Cơ cấu thần kinh n|y l| kết quả của c{c xung lực cảm dục, v| t}m thức phải linh hoạt trên cõi cảm dục trước khi nó có thể được kiến tạo. C{c xung lực được t}m thức tạo ra –

muốn trải nghiệm v| nỗ lực một c{ch mơ hồ để đem lại kết quả cho Ý Muốn này – g}y nên c{c rung động trong chất dĩ

thái, do chính bản chất của vật chất (1), c{c rung động n|y trở

th|nh điện lực, từ lực, nhiệt lực v| c{c năng lượng kh{c nữa.

Đ}y l| những người thợ x}y dựng, l|m việc dưới sự thúc đẩy của vị chủ thầu x}y dựng, l| T}m thức. Chủ thầu x}y dựng thôi thúc, thợ phụ thi h|nh. Cho đến giờ t}m thức chưa có trí khôn điều khiển (directive intelligence), mà trí khôn này được cung cấp bởi Sự Sống Thượng Đế trong Hồn-Khóm và bởi các Tinh Linh thiên nhiên, đang hoạt động dưới sự dẫn dắt, như đã nói, của c{c Thiên Thần thuộc Giới H|nh Khí Thứ

Ba.

Vậy thì, chúng ta phải hiểu rằng chất thần kinh (nervous matter) được tạo ra trên cõi trần dưới c{c thôi thúc từ cõi cảm dục, c{c mãnh lực kiến tạo trực tiếp thực ra thuộc cõi trần, nhung việc hướng dẫn v| khởi động c{c mãnh lực n|y thì thuộc về cõi cảm dục, nghĩa l| bắt nguồn từ t}m thức đang linh hoạt trên cõi cảm dục. Năng lượng sự sống, tức prana, tuôn theo c{c lượn sóng m|u hồng, rung động dọc theo chất dĩ th{i trong mọi d}y thần kinh, không ở trong c{c vỏ tủy của chúng m| ở ngay trong chất liệu của chúng, từ cõi cảm dục đi xuống trực tiếp, nó được rút ra từ kho chứa sự

sống vĩ đại, tức Thượng Đế, và được chuyên biệt hóa trên cõi 1 Tanmatra v| tattva của cõi, với s{u tanmatras phụ v| tattvas phụ

của nó.

Cơ cấu của t}m thức

https://thuviensach.vn

124

cảm dục v| từ đó được đưa xuống v|o hệ thần kinh, nơi đ}y nó được hòa lẫn với các dòng từ lực, điện lực v| c{c dòng thần lực kh{c để tạo th|nh sinh lực (prana) thuần túy hồng trần, được rút ra từ cùng kho chứa, nhưng xuyên qua Mặt Trời, tức l| thể hồng trần của Thượng Đế.

Nếu quan s{t kỹ ta sẽ thấy rằng c{c th|nh phần của prana thuộc giới kho{ng thạch thì ít v| có c{ch sắp xếp kém phức tạp hơn l| c{c th|nh phần của [154] prana trong giới cao hơn l| giới thực vật, rồi prana thực vật lại ít phức tạp hơn l|

prana trong giới động vật v| giới nh}n loại. Sự dị biệt n|y l|

do bởi prana cõi cảm dục trộn lẫn trong prana của giới sau chớ không trộn lẫn trong prana của giới trước – ít nhất là tới bất kỳ mức độ có thể nhận ra nào. Sau khi linh hồn thể được th|nh lập, sự phức tạp của prana lưu chuyển trong hệ thần kinh của thể x{c tăng nhiều thêm, v| dường như trở nên phong phú hơn nữa trong sự ph{t triển tiến hóa của con người. Vì khi t}m thức trở nên linh hoạt trên cõi trí, thì prana của cõi đó cũng hòa lẫn với prana cõi thấp hơn, v| cứ thế tiếp tục khi sự hoạt động của t}m thức được xúc tiến trong c{c cõi cao.

Chúng ta có thể ngưng lại trong chốc l{t ở từ ngữ

‚prana' m| trước đ}y tôi có dịch ra l| ‚năng lượng sự sống'

(‚life-energy', sinh năng). Pran l| ngữ căn Bắc Phạn, có nghĩa l| thở (to breathe), sống (to live), thổi (to blow), được tạo ra từ an, có nghĩa l| thở, hoạt động (move), sống, và đó là Tinh Thần, được kết hợp với tiền tố pra nghĩa l| hướng về trước (forth). Như vậy pra-an, pran, có nghĩa l| thở ra (to breath forth) và sinh khí (life-breath) hay sinh năng (life-energy), là tên gọi trong Anh ngữ tương đương với Bắc Phạn ngữ

(Samskrit) nhất.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Vì [155] theo tư tưởng Ấn giáo, chỉ có một Sự Sống Duy Nhất, một T}m Thức Duy Nhất, hiện hữu khắp nơi, thuật ngữ Prana đã được dùng để chỉ Bản Ngã Tối Cao (Supreme Self), Linh Khí duy trì vạn vật (all-sustaining Breath). Đó l|

năng lượng được ban ra ngo|i (forth-giving energy) của Đấng Duy Nhất: đối với chúng ta, đó l| Sự Sống của Thượng Đế. Do đó, Sự Sống Thượng Đế trên mỗi cõi có thể được xem như l| Prana của cõi đó; prana đó trở th|nh sinh khí trong mỗi tạo vật (creature). Trên cõi trần, nó l| năng lượng, hiện ra dưới nhiều hình thức như l| điện lực, nhiệt, {nh s{ng, từ lực vv< có thể biến đổi qua lại được, bởi vì về căn bản chúng, chỉ l| một. Trên c{c cõi kh{c chúng ta không có danh xưng n|o kh{c để dựa theo đó m| đặt tên cho prana, nhưng ý tưởng trên cũng đủ rõ r|ng rồi. Khi được một thực thể chiếm hữu, thì đó l| prana theo nghĩa hẹp thường được dùng trong văn liệu Minh Triết Thiêng Liêng, đó l| sinh khí của con người (individual’s life-breath). Đó l| sinh năng (vital energy), sinh lực (vital force) m| tất cả c{c năng lượng kh{c của nó, như hóa năng, điện năng v| c{c năng lượng còn lại, chỉ l| c{c dẫn xuất (derivatives) v| c{c ph}n đoạn nhỏ của nó.

Thật hơi lạ đối với nh| huyền linh học khi nghe c{c nh| khoa học nói liến thoắng về hóa năng hoặc điện năng, rồi lại tố gi{c nguồn gốc của chúng, là sinh năng (vital energy), như một

[156] ‚thứ mê tín cần bác bỏ' (‚exploded superstition'). C{c biểu lộ từng phần (partial manifestations) n|y của sinh năng chỉ l| do c{ch sắp xếp của vật chất m| sinh năng t{c động trong đó, ngăn chặn đặc điểm n|y hoặc đặc điểm kh{c, hay có thể tất cả c{c đặc điểm, chỉ để lại có một đặc điểm, giống như một c{i ly m|u xanh sẽ ngăn lại tất cả c{c tia s{ng ngoại trừ c{c tia s{ng m|u xanh, còn c{i ly đỏ sẽ ngăn lại c{c tia kh{c ngoại trừ tia đỏ.

Cơ cấu của t}m thức

https://thuviensach.vn

126

Trong bộ GLBN, bà Blavatsky có nói đến mối liên hệ của prana với hệ thần kinh. B| trích dẫn, và x{c nhận một phần, chỉnh lại một phần, quan niệm về ‚dĩ th{i thần kinh'

(‚nervous ether') do Tiến Sĩ B.W. Richardson đưa ra; Lực-Mặt Trời (Sun-force) l| ‚nguyên nh}n đầu tiên của mọi sự

sống trên địa cầu' (GLBN 1,577) v| Mặt Trời l| ‚Kho chứa của sinh lực (vital force), vốn l| bản chất thật (noumenon) của điện lực (GLBN 1,579).

‚Dĩ th{i thần kinh' l| nguyên khí (principle) thấp nhất của Bản-Thể Nguyên Thủy (Primordial Essence), vốn l| Sự

Sống. Chính sinh lực của con thú được khuếch t{n (diffused) trong cả Thiên Nhiên (all Nature), v| t{c động tùy theo những tình trạng m| nó tìm thấy cho hoạt động của nó. Nó không phải l| một ‚sản phẩm của động vật' (‚animal product'), m| con vật đang sống (living animal), bông hoa và cái c}y đang sống mới l| c{c sản phẩm của nó'. (GLBN 1,586).

Trên cõi trần, prana n|y, sinh lực này, tạo ra mọi kho{ng thạch, v| l| t{c nh}n kiểm so{t trong c{c thay đổi sinh hóa trong nguyên sinh chất, vốn đưa đến sự biến ph}n và việc kiến tạo c{c mô kh{c nhau của cơ thể của cây, động vật, v| con người. Chúng cho thấy sự hiện hữu của prana bởi năng lực đ{p ứng với sự kích thích, nhưng trong một thời gian, năng lực n|y không được đi cùng với khả năng tri gi{c rõ ràng; t}m thức đã không đủ khai mở để cảm nhận vui sướng v| đau khổ.

Khi luồng prana từ cõi cảm dục, với thuộc tính về khả

năng tri gi{c của nó, hòa lẫn với luồng prana ở cõi trần, nó bắt đầu kiến tạo một sự sắp xếp mới của vật chất – đó l| sự

sắp xếp thần kinh. Sắp xếp thần kinh về cơ bản l| một tế b|o, việc trình b|y tỉ mỉ điều n|y có thể được nghiên cứu trong Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

bất cứ s{ch gi{o khoa hiện đại n|o b|n đến đề t|i n|y (1), và sự ph{t triển cốt ở c{c thay đổi bên trong v| c{c chồi bằng vật chất của tế b|o, c{c chồi n|y lại được bọc [158] trong chất tủy v| sau đó hiện ra như l| c{c sợi. Dù có phức tạp đến mấy, mỗi hệ thần kinh cũng gồm có c{c tế b|o v| c{c chồi của chúng, c{c chồi n|y trở nên nhiều hơn, v| bao giờ cũng hợp th|nh c{c điểm tiếp nối đa phương giữa c{c tế bào, khi tâm thức cần phải có một hệ thần kinh ng|y c|ng phức tạp hơn cho sự biểu lộ của nó. Ngay tại gốc rễ của c{c chi tiết phức tạp như thế, người ta tìm thấy sự đơn giản căn bản n|y ngay cả trong con người, kẻ sở hữu một tổ chức thần kinh tiến hóa cao nhất. Nhiều triệu hạch thần kinh (2) trong não v| trong cơ

thể, tất cả đều được sản xuất v|o cuối th{ng thứ ba của b|o thai, chúng ph{t triển bằng c{ch mở rộng, v| chồi có chất liệu của chúng trở th|nh c{c sợi. Sự ph{t triển n|y trong đời sống về sau l| do hoạt động của tư tưởng. Khi một người suy nghĩ

tích cực v| liên tục thì c{c rung động của tư tưởng g}y ra hoạt động hóa học, v| c{c thụ trạng (dendrons: nh{nh có hình c}y, đuôi gai) (3) mọc ra khỏi [159] tế b|o, tạo th|nh c{c chỗ nối v| c{c nối chéo (cross-connections) theo mọi hướng, tức l| c{c con đường theo nghĩa đen, m| prana dao động theo đó – b}y giờ prana bao gồm c{c yếu tố của cõi trần, cõi cảm 1 Như l| ‚Mô học' (‚Histology') của Schafer trong ‚Giải Phẩu Học' của Quain, ấn bản thứ 10, ‚Cẩm Nang sinh lý học' của Halliburton, 1901. ‚Tế b|o trong sự ph{t triển v| kế thừa' của Wilson.

2 Neusal ganglia: C{c nhóm tế b|o thần kinh (nerve cells).

3 C{c mấu (processes), hay tia (prolongations), hay chỗ u ra (out-frowths) ở d}y thần kinh, gồm có chất của tế b|o được bọc trong một vỏ tủy (medullary sheath).

Cơ cấu của t}m thức

https://thuviensach.vn

128

dục v| cõi trí – v| c{c rung động của tư tưởng cũng đi theo c{c đường n|y.

Từ việc ngo|i đề n|y, trở lại với giới nh}n loại, chúng ta hãy xem xét cách kiến tạo hệ thần kinh, bởi c{c xung lực rung động từ cõi cảm dục, bắt đầu v| được xúc tiến như thế n|o.

Chúng ta nhận thấy một nhóm nhỏ tế b|o thần kinh v|

c{c mấu lồi nhỏ nối liền chúng. Nhóm tế b|o n|y được tạo ra bằng t{c động của một trung t}m đã xuất hiện trước kia trong thể cảm dục (điều gì đó về việc n|y sẽ được nói tới sau), một tập hợp chất cảm dục được bố trí để tạo th|nh một trung t}m tiếp nhận v| đ{p ứng với c{c xung lực từ bên ngo|i. Từ trung tâm cảm dục đó, c{c rung động đi v|o thể dĩ th{i, tạo ra c{c xo{y dĩ th{i nhỏ, c{c xo{y n|y thu hút v|o chúng c{c phần tử

chất hồng trần trọng trược, sau cùng tạo th|nh một tế b|o thần kinh v| c{c nhóm tế b|o thần kinh. C{c trung t}m hồng trần n|y, nhận c{c rung động từ ngoại giới, gửi c{c xung lực đi ngược trở lại c{c trung t}m cảm dục, làm tăng thêm c{c rung động của chúng; như vậy [160] c{c trung t}m hồng trần v| cảm dục t{c động v| phản ứng lên nhau, v| mỗi trung t}m trở nên phức tạp hơn v| hiệu quả hơn.

Khi chúng ta đi ngược trở lại giới động vật, chúng ta nhận thấy hệ thần kinh vật chất luôn luôn cải thiện v| ng|y c|ng trở nên yếu tố chi phối trong x{c th}n, v| ở động vật có xương sống thì hệ thần kinh được tạo ra trước tiên n|y trở

nên hệ giao cảm, kiểm so{t v| đem sinh lực cho c{c cơ quan quan trọng như tim, phổi, ống tiêu hóa. Bên cạnh nó, hệ não tủy ph{t triển một c{ch chậm chạp, có liên hệ chặt chẽ, trong c{c hoạt động thấp của nó, với hệ giao cảm, v| từ từ trở nên ng|y c|ng chiếm ưu thế, trong khi nó cũng trở nên, trong sự

ph{t triển quan trọng nhất của nó, cơ quan bình thường cho sự biểu lộ ‚t}m thức tỉnh thức'. Hệ não tủy này được tạo ra Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

do c{c xung lực xuất ph{t trong cõi trí, chớ không phải trong cõi cảm dục, v| chỉ có liên quan gi{n tiếp với cõi cảm dục qua hệ giao cảm, được tạo nên từ cõi cảm dục. Sau này, chúng ta sẽ thấy sự liên quan của hệ giao cảm nơi tính nhạy cảm với cõi cảm dục của thú vật v| người ph{t triển thấp, cùng với

[161] sự ph{t triển của trí tuệ là việc biến mất tính nhạy cảm này, v| sự t{i xuất hiện của nó ở giai đoạn tiến hóa cao của con người.

C{c nguyên tử thường tồn tạo th|nh vận h| chưa hoàn hảo, m| chỉ là vận h| trực tiếp giữa t}m thức đang biểu lộ

dưới hình thức Tam Thượng Thể Tinh Thần với c{c hình tướng có liên quan với Tam Thượng Thể n|y. Trong trường hợp lo|i thú cao cấp, c{c nguyên tử n|y cực kỳ linh hoạt, và trong thời gian ngắn giữa c{c kiếp sống hồng trần đã có c{c thay đổi đ{ng kể xảy ra trong c{c nguyên tử n|y. Khi sự tiến hóa tiếp diễn, dòng sự sống ng|y c|ng tăng từ Hồn-Khóm và qua nguyên tử thường tồn, cũng như tính phức tạp ng|y c|ng tăng của bộ m{y x{c th}n, nhanh chóng l|m tăng thêm tính nhạy cảm của con vật. Tương đối có ít sự nhạy cảm trong c{c đời sống động vật hạ đẳng, v| có ít trong lo|i c{ mặc dầu chúng cũng có hệ thần kinh não tủy. Khi sự tiến hóa tiếp diễn, c{c trung t}m cảm gi{c tiếp tục ph{t triển trong thể cảm dục, v| nơi động vật cao cấp, c{c trung t}m n|y được tổ chức chặt chẽ v| các cảm gi{c trở nên bén nhạy. Nhưng cùng với sự bén nhạy n|y lại có sự ngắn ngủi về cảm gi{c, v| ngoại trừ

với c{c động vật cao cấp nhất, còn thì ít có yếu tố trí tuệ xen v|o để cung cấp sự nhạy cảm liên tục lâu dài và gia tăng đối với cảm gi{c. [162]

2- Thể cảm dục

Cơ cấu của t}m thức

https://thuviensach.vn

130

Sự tiến hóa của thể cảm dục phải được nghiên cứu liên quan đến thể x{c, vì, như chúng ta đã thấy, trong khi thể cảm dục đóng vai trò của một t{c nh}n s{ng tạo trên cõi trần, sự

ph{t triển thêm nữa của chính nó phần lớn tùy thuộc v|o c{c xung lực nhận được qua chính cơ cấu m| nó đã tạo ra. Trong một thời gian d|i, nó không hưởng được một cuộc sống độc lập của chính nó trên cõi riêng của nó, v| tổ chức của thể cảm dục liên quan với thể x{c l| một vấn đề ho|n to|n kh{c hẳn v| rốt cuộc sớm hơn nhiều so với tổ chức của thể đó có liên quan với cõi cảm dục.

Ở Đông Phương người ta nói về c{c hiện thể t}m thức thuộc cõi cảm dục v| cõi trí khi hoạt động liên quan với thể

xác, như là các Koshas, hay như l| c{c lớp vỏ (sheaths), và dùng thuật ngữ sharira, hay l| thể (body) đối với một hình tướng có khả năng hoạt động độc lập trong cõi hữu hình lẫn vô hình. Sự ph}n biệt n|y có thể giúp ích cho chúng ta ở đ}y.

Lớp vỏ cảm dục của kho{ng thạch chỉ l| một đ{m m}y

bằng chất cảm dục được d|nh riêng, và không cho thấy bất cứ các dấu hiệu có thể cảm thấy n|o l| có tổ chức. Đối với đa số thực vật thì trường hợp cũng giống như thế, nhưng trong một số thực vật, [163] dường như có một số dấu hiệu của các tập hợp vật chất v| c{c đường nét, mà trong {nh s{ng của sự

tiến hóa về sau, dường như l| sự bắt đầu của tổ chức còn phôi thai; và trong một số cổ thụ ở trong rừng, c{c tập hợp vật chất rõ ràng bằng chất cảm dục có thể thấy được ở một v|i điểm. Nơi c{c động vật, c{c tập hợp này trở nên rõ rệt và x{c định một c{ch rõ r|ng, tạo th|nh c{c trung t}m trong lớp vỏ cảm dục thuộc một loại có tính thường xuyên v| được chuyên hóa.

C{c tập hợp vật chất trong lớp vỏ cảm dục n|y l| c{c khởi điểm của c{c trung t}m vốn sẽ tạo th|nh c{c cơ quan cần Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

thiết trong thể x{c, chứ không phải l| c{c lu}n xa hay bánh xe như thường được gọi. Lu}n xa thuộc về cơ cấu của chính thể

cảm dục, v| l|m cho thể đó thích hợp để hoạt động trên cõi riêng của nó, trong sự liên kết với lớp vỏ trí tuệ, như l| loại thấp m| Đông Phương gọi l| sukshma sharira, hay thể tinh anh. C{c lu}n xa cảm dục được liên kết với c{c gi{c quan cảm dục, sao cho người n|o mà trong y các lu}n xa cảm dục được ph{t triển thì y có thể thấy, nghe v.v< trên cõi cảm dục.

Chúng ở xa phía trước trình độ tiến hóa m| chúng ta đang xem xét, một trình độ m| nơi đó c{c năng lực t}m thức sâu sắc chưa có bất cứ cơ quan nào, thậm chí ở trên cõi trần. [164]

Khi c{c tập hợp vật chất n|y trong lớp vỏ cảm dục xuất hiện, c{c xung lực của t}m thức trên cõi cảm dục, được hướng dẫn như có giải thích trước đ}y, t{c động lên thể dĩ

th{i, tạo ra c{c xo{y dĩ th{i đã được đề cập, và các trung tâm tương ứng xuất hiện như thế trong thể cảm dục v| thể x{c, hệ

thần kinh giao cảm được th|nh lập theo c{ch đó. Do đó, hệ

này luôn vẫn được kết nối trực tiếp với c{c trung t}m cảm dục, cho dẫu sau khi hệ thần kinh não tủy đã ph{t triển.

Nhưng từ c{c tập hợp vật chất ở phần trước của thể cảm dục, mười trung t}m quan trọng được th|nh lập, chúng trở

nên được kết nối với bộ óc qua hệ giao cảm, v| từ từ trở nên c{c cơ quan chiếm ưu thế đối với c{c hoạt động của t}m thức hồng trần, hay t}m thức lúc tỉnh thức – nghĩa l|, đối với phần t}m thức đang hoạt động một c{ch bình thường qua hệ não tủy. Năm trong số mười trung t}m đó dùng để nhận c{c ấn tượng đặc biệt từ ngoại giới, và là các trung tâm mà qua đó t}m thức sử dụng c{c năng lực nhận thức của nó. Trong tiếng Bắc Phạn, chúng được gọi l| Jnanendriyas, nghĩa đen l| ‚c{c gi{c quan hiểu biết', [165] nghĩa l|, các giác quan hay các trung tâm cảm gi{c, m| nhờ đó đạt được sự hiểu biết. Theo Cơ cấu của t}m thức

https://thuviensach.vn

132

c{ch đã được giải thích trước đ}y, c{c trung t}m n|y tạo nên năm xo{y dĩ th{i riêng biệt, v| như vậy tạo ra năm trung t}m trong bộ óc hồng trần; một c{ch riêng biệt, năm trung t}m này lần lượt thành hình v| vẫn kết nối với c{c cơ quan cảm gi{c thích hợp của chúng. Như vậy năm cơ quan cảm gi{c nảy sinh: mắt, tai, mũi, lưỡi, da, được chuyên biệt hóa để tiếp nhận cảm gi{c từ ngoại giới, tương ứng với năm khả năng nhận thức l| thấy, nghe, nếm, ngửi v| sờ (feeling). Năm gi{c quan này là các cách được chuyên biệt hóa trong các cõi thấp, nhờ đó phần khả năng nhận thức của t}m thức, là khả năng tiếp nhận c{c tiếp xúc bên ngo|i của nó, được thực thi. Chúng thuộc về c{c cõi thấp v| thuộc về c{c hình thức vật chất thô sơ nhốt kín t}m thức bên trong, ngăn chận nó, như vậy bao bọc nó lại để không biết những sự sống kh{c; chúng l| c{c lỗ

mở ra (openings) trong bức m|n vật chất trọng trược n|y, cho phép c{c rung động đi v|o v| đến với t}m thức bị bao phủ.

Năm trung tâm còn lại, trong số mười trung t}m cảm dục, dùng để truyền c{c rung động từ t}m thức đến ngoại giới; chúng [166] là các ngõ ra, giống như c{c gi{c quan tri thức (knowledge-senses) l| c{c ngõ v|o vậy. Chúng được gọi là Karmendriyas, theo s{t nghĩa l| gi{c quan h|nh động (action-senses), c{c gi{c quan hay c{c trung t}m cảm gi{c (sense-centers) tạo ra h|nh động. C{c gi{c quan n|y ph{t triển giống như c{c gi{c quan kh{c, tạo ra c{c xo{y dĩ th{i, c{c xo{y n|y tạo ra c{c trung t}m vận động (motor-centers) trong não bộ hồng trần; một lần nữa, một c{ch riêng rẻ, các trung t}m vận động n|y hình thành v| vẫn kết nối với c{c cơ

quan vận động thích hợp là tay, ch}n, thanh quản, c{c cơ

quan sinh sản v| b|i tiết.

B}y giờ chúng ta có một thể cảm dục có tổ chức, và tác động v| phản t{c động xảy ra không ngừng giữa thể cảm dục Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

với thể x{c, hoàn thiện cho cả hai, v| cả hai cùng t{c động trên t}m thức v| t}m thức phản ứng lại lên chúng, cả hai một lần nữa có lợi nhờ t{c động hỗ tương n|y. V| như chúng ta đã thấy, c{c xung lực mù qu{ng n|y của t}m thức được hướng dẫn, trong sự t{c động của chúng trên vật chất, bởi Sự

Sống của Thượng Đế trong Hồn-Khóm, v| bởi c{c Tinh Linh Thiên Nhiên. Chính sự sống, là t}m thức, luôn luôn tìm cách nhận thức chính nó trong vật chất, và vật chất đ{p ứng nhờ

bởi c{c tính chất cố hữu của riêng nó, được l|m cho linh hoạt bằng t{c động của Thượng Đế Ngôi Ba.

3- Sự tương ứng trong các căn chủng (Root-Races) Một sự kế tục tương tự trong Cuộc Tuần Ho|n thứ tư

hiện tại đ{nh dấu sự tiến hóa của c{c giới trong Thiên Nhiên, c{c đặc tính chính của c{c Cuộc Tuần Ho|n trước dường như

được lặp lại trong c{c Căn Chủng, giống như lịch sử tiến hóa đã xảy ra trong c{c thời đại l}u d|i được lặp lại trong sự sống phôi thai của mỗi x{c th}n mới.

Trong sự sống của hai giống d}n đầu có các tình trạng nhiệt độ vốn ph{ hủy tính nhạy cảm của bất cứ biểu lộ sự

sống n|o, và c{c giống d}n n|y không tỏ ra nhạy cảm với vui sướng v| đau khổ trên cõi trần.

Trong giống d}n thứ ba có tính nhạy cảm với c{c tác động dữ dội, tạo ra c{c vui sướng v| đau khổ thô thiển, nhưng chỉ có một số c{c gi{c quan được ph{t triển, đó l|

thính gi{c, xúc gi{c, v| thị gi{c. C{c gi{c quan n|y chỉ ở trình độ thấp, như chúng ta sẽ thấy ngay sau đ}y.

B}y giờ trong hai giống d}n đầu có thể thấy c{c khởi đầu của c{c tập hợp trong chất cảm dục của c{c lớp vỏ, và nếu c{c lớp vỏ n|y có thể tự kết nối với chất hồng trần thích hợp, thì sẽ có trong t}m thức hồng trần c{c cảm gi{c [168] vui Cơ cấu của t}m thức

https://thuviensach.vn

134

thích v| đau khổ. Nhưng c{c liên kết thích hợp lại thiếu.

Giống d}n thứ nhất cho thấy một thính gi{c yếu ớt, giống d}n thứ hai cho thấy một sự đ{p ứng mơ hồ với c{c t{c động, là xúc giác còn sơ khai.

Ở giai đoạn tiến hóa n|y, Tam Thượng Thể Tinh Thần không cảm nhận được c{c rung động đến từ vật chất bên ngoài, nên chỉ khi n|o nó nhận được c{c rung động dữ dội được tạo ra bởi c{c t{c động trên cõi trần thì nó mới bắt đầu đ{p ứng một c{ch chậm chạp.

Đối với Tam Thượng Thể Tinh Thần, mọi sự việc đều bắt đầu trên cõi trần.. Tam Thượng Thể không đ{p ứng một c{ch trực tiếp, m| chỉ gi{n tiếp, qua trung gian của Sự Sống Thượng Đế, v| chỉ khi bộ m{y hồng trần đầu tiên được th|nh lập thì c{c xung lực tinh anh hơn mới đi đến với sức mạnh đủ

để tạo ra vui thích v| đau khổ. C{c rung động dữ dội từ cõi trần g}y ra rung động đ{p ứng trên cõi cảm dục và Tam Thượng Thể trở nên hiểu biết một c{ch lờ mờ đối với cảm giác. [169]

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Chương VIII

Các bước đầu của nhân loại

1- Làn sóng sinh hoạt thứ ba

Khi đến giữa Căn Chủng thứ ba, bộ m{y thần kinh của người thú đã được kiến tạo đến một mức m| nó được cần đến, vì nó c|ng được cải tiến thêm thì c|ng có nhiều dòng tư

tưởng trực tiếp đến từ Tam Thượng Thể Tinh Thần có liên kết với nó. Hồn-Khóm đã ho|n tất công việc của nó đối với c{c điều n|y, l| c{c sản phẩm tiến hóa cao, như là trung gian mà qua đó sự sống của Thượng Đế Ngôi Hai bảo vệ v| nuôi dưỡng c{c con còn ấu trỉ của Ng|i. B}y giờ l| lúc tạo nền móng cho linh hồn thể, l| bình tiếp nhận sự sống tuôn đổ

xuống; thời kỳ của sự sống tiền sinh (ante-natal life) của Ch}n Thần đã được đề cập đến, v| thời điểm đã chín muồi cho Ch}n Thần giáng sinh vào [170] cõi thấp. Sự sống nuôi dưỡng (mother-life) của Thượng Đế đã kiến tạo cho Ch}n Thần các thể (bodies) m| giờ đ}y Ch}n Thần có thể sống trong đó như

một thực thể riêng biệt trong thế giói sắc tướng, và Chân Thần phải trực tiếp sở hữu c{c thể của nó để bắt đầu công cuộc tiến hóa trong nh}n loại.

Chúng ta đã thấy rằng Ch}n Thần có được sự sống từ

Thượng Đế Ngôi Một v| ngự trên cõi Đại Niết B|n, tức cõi thứ nhì, qua nhiều thiên kỷ m| chúng ta đã b|n sơ qua.

Chúng ta cũng đã thấy rằng, với sự trợ giúp của c{c vị thừa h|nh kh{c nhau, Ch}n Thần chiếm hữu cho chúng ba nguyên tử thường tồn, đại diện cho Ch}n Thần, dưới danh xưng l|

C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

136

Jivatmas, trên c{c cõi thứ ba, thứ tư v| thứ năm (1), v| cũng chiếm hữu c{c nguyên tử thường tồn tạo th|nh tam hạ thể

(lower triad) trên cõi thứ năm, thứ s{u v| thứ bảy(2).

Mọi giao tiếp của Ch}n Thần với c{c cõi nằm dưới cõi Ch}n Thần đều đi xuyên qua Sutratma, tức sinh mệnh tuyến (life-thread), mà trên đó, c{c nguyên tử thường tồn được x}u v|o. Sinh mệnh tuyến đó – được l|m bằng chất liệu của cõi thứ nhì – (tức cõi Đại Niết B|n - ND) đi từ nguyên tử thường tồn cõi Niết B|n (cõi thứ ba - ND) đến nguyên tử thường tồn cõi Bồ Đề (cõi thứ tư - ND), từ nguyên tử thường tồn cõi Bồ

Đề đến nguyên tử thường tồn cõi thượng trí (3 ph}n cảnh trên của cõi thứ năm - ND), v| từ cõi thượng trí t{i nhập v|o cõi Niết B|n, như thế tạo th|nh ‚Tam Gi{c Ánh S{ng' trên c{c cõi cao. Chúng ta cũng đã thấy thêm [171] rằng từ một cạnh của Tam gi{c n|y trên cõi Bồ Đề ph{t ra một sợi chỉ

(thread), là Sutratma của c{c cõi thấp, trên đó bộ ba nguyên tử thường tồn thấp được xâu vào.

Giờ đ}y đã đến lúc tìm hiểu sự giao tiếp đầy đủ hơn của sợi chỉ thanh mảnh n|y dưới dạng ban đầu của nó, và dường như l| nó nới rộng ra thêm. Đ}y chỉ l| một c{ch mô tả vụng về sự kiện là Tia Sáng từ Ch}n Thần rực s{ng và lớn lên, càng lúc kho{c lấy hình dạng của một c{i phễu: ‚Sợi chỉ (thread) giữa Đấng Qu{n S{t Thinh Lặng (Silent Watcher) với c{i bóng của mình trở nên mạnh mẽ v| rực rỡ hơn' (GLBN 1, 285). Dòng chảy xuống của Sự Sống Ch}n Thần được kèm theo bởi dòng chảy tăng thêm nhiều giữa nguyên tử thường tồn cõi Bồ Đề với nguyên tử thường tồn cõi trí, v| nguyên tử

1 Tức cõi Niết B|n (thứ ba), Bồ Đề (thứ tư) v| Thượng Trí (thứ năm) 2 Tức cõi hạ trí (thứ năm), cõi cảm dục (thứ s{u) v| cõi hổng trần (thứ bảy). Muốn hiểu rõ, xin xem lại đồ hình trang 77 - ND

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

thường tồn cõi trí dường như thức tỉnh, đưa ra c{c rung động theo mọi hướng. C{c nguyên tử v| ph}n tử kh{c của cõi trí tụ

tập lại chung quanh nó, v| một trốt xo{y được nhìn thấy trên ba cõi phụ cao của cõi trí. Một chuyển động xo{y tương tự

được nhìn thấy trong c{i khối như m}y đang bao quanh nguyên tử thường tồn hạ trí gắn liền bên dưới, được bọc trong lớp còn lại của Hồn-Khóm, như đã mô tả ở trước. Lớp n|y bị xé [172] rời v| bị cuốn hút v|o vùng xo{y nói trên, nơi đó nó bị tan rã v| linh hồn thể được tạo th|nh, là một c{i bọc mỏng thanh mảnh, khi trốt xoáy ngớt đi. Dòng chảy xuống n|y của Sự Sống, đưa tới việc tạo th|nh linh hồn thể, được gọi l| Luồng Sóng Sinh Hoạt Thứ Ba, và một c{ch thích đ{ng, được gán cho Thượng Đế Ngôi Một, vì lẽ c{c Ch}n Thần đều xuất ph{t từ Ngôi Một v| tiêu biểu cho sự sống Tam Vị Nhất Thể (triune life) của Thượng Đế.

Khi linh hồn thể được tạo ra, thì Tam Thượng Thể Tinh Thần có một hiện thể trường tồn để tiến hóa xa hơn, v| khi T}m Thức trở nên có thể hoạt động một c{ch thoải m{i trong hiện thể n|y, thì Tam Thượng Thể sẽ có thể kiểm so{t v| điều khiển sự tiến hóa của c{c hiện thể thấp một c{ch có hiệu quả

hơn nhiều so với trước đ}y.

Tuy nhiên, c{c nỗ lực lúc đầu để kiểm so{t không có một sự diễn tả thông minh, không hơn gì c{c cử động ban đầu của th}n x{c của đứa trẻ còn thơ ấu, cho thấy l| chúng không được điều khiển bởi sự thông minh n|o, mặc dầu chúng ta biết l| nó được kết nối với sự thông tuệ. Theo một nghĩa rất x{c thực, thì Ch}n Thần b}y giờ được sinh ra trên cõi trần, nhưng nó vẫn phải được xem như một em bé nơi cõi đó, v| phải trải qua một thời gian d|i đăng đẳng trước khi

[173] quyền năng của Ch}n Thần trên thể x{c sẽ không còn trẻ con nữa.

C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

138

2- Sự phát triển của con người

Điều n|y được thấy rõ ràng nếu chúng ta xem xét con người v|o những ng|y đầu tiên của y. Những người Lemuria đã diệt vong từ l}u – nếu chúng ta ngoại trừ những người đã ph{t triển t}m thức đến một mức đ{ng kể, v| chịu th{c sinh v|o thể x{c của người Lemuria (1) vụng về ngõ hầu dẫn dắt sự tiến hóa của nh}n loại – rất kém ph{t triển về c{c cơ quan cảm gi{c. Khứu gi{c v| vị gi{c của họ không ph{t triển m|

chỉ mới ở trong tiến trình hình th|nh, sự nhạy cảm của họ đối với vui thích v| đau khổ rất yếu ớt.

Trong giống d}n Atlantis (2), c{c gi{c quan linh hoạt hơn nhiều, thị gi{c rất tinh tường (keen) v| thính gi{c bén nhạy, còn vị gi{c ph{t triển nhiều hơn so với người Lemuria, nhưng vẫn còn chưa ph{t triển cao. Những thức ăn kém cỏi và hôi hám được ho|n to|n dung nạp v| thậm chí còn thấy ngon l|nh nữa, còn những vật phẩm có mùi vị cao trong chế độ ăn uống như l| thịt thối ươn (decaying meat) thì được ưa thích nhiều hơn l| c{c thức ăn có mùi dễ chịu (delicate viands) m|

họ xem l| [174] không có mùi (tasteless). Th}n thể họ không nhạy cảm lắm với những sự tổn thương, c{c vết thương nặng không g}y đau đớn nhiều, cũng không đưa tới sự kiệt sức, ngay đến những chỗ r{ch toạc rộng lớn cũng không l|m yếu người bị thương – v| rất mau l|nh. C{c t|n tích của giống d}n Lemuria đang tồn tại hiện nay, cũng như giống d}n Atlantis đang lan tr|n rộng khắp, vẫn tỏ ra tương đối không 1 Giống d}n Lemuria (Lemurian Race) l| giống d}n chính thứ ba -

ND

2 Giống d}n Atlantis tức l| giống d}n chính thứ tư - ND

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

có cảm gi{c trước c{i đau đớn, v| chịu được sự t|n phế ở mức độ rất cao như c{c vết r{ch toạc lớn trên th}n thể m| một người thuộc giống d}n thứ năm ho|n to|n không thể chịu nổi. Một Người Da Đỏ (Indian) ở Bắc Mỹ có tường thuật rằng trong lúc đ{nh nhau, anh ta bị cắt đi một bên đùi, sau độ

mười hai hoặc mười lăm giờ gì đó, anh ta ra trận trở lại. Đặc điểm n|y của cơ thể giống d}n thứ tư giúp cho một người bán khai chịu nỗi đau đớn một c{ch điềm tĩnh v| phục hồi lại nhanh chóng sau c{c tra tấn h|nh hạ, trong khi một người thuộc giống d}n thứ năm sẽ gục ngã do sự chấn động thần kinh.

C{c dị biệt n|y phần lớn l| do c{c ph{t triển kh{c nhau của nguyên tử thường tồn, tức phần cốt lõi (nucleus) của thể

x{c. Trong Căn Chủng thứ năm, có một luồng sinh lực sung mãn đang tuôn đổ xuống, khiến cho sự ph{t triển bên trong lớn hơn của nguyên tử thường tồn, v| tăng thêm lên [175] khi sự ph{t triển đó tiếp diễn. Khi sự tiến hóa tiếp tục, thì tính chất phức tạp của c{c sức mạnh rung động trong nguyên tử

thường tồn hồng trần tăng thêm lên, một sự gia tăng tương tự

cũng xảy ra trong nguyên tử thường tồn cảm dục v| lần nữa trong nguyên tử thường tồn hạ trí. Hết kiếp n|y đến kiếp khác, c{c hạt nh}n nguyên tử thường tồn n|y được phóng ra trên mỗi cõi để thu thập xung quanh chúng c{c lớp bao mới bằng chất trí, cảm dục v| hồng trần. C{c nguyên tử thường tồn c|ng ph{t triển cao, thì thu hút chung quanh chúng các nguyên tử ph{t triển càng cao trên cõi m| chúng đang ở, v|

như vậy tạo nên một bộ m{y thần kinh ho|n hảo hơn, qua đó luồng t}m thức ngày càng gia tăng có thể tuôn đổ qua. Bộ

m{y thần kinh có cấu tạo tinh vi của con người thuộc giống d}n thứ năm được tạo ra theo lối n|y.

C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

140

Nơi con người thuộc giống d}n thứ năm, sự ph}n hóa bên trong của c{c tế b|o thần kinh tăng lên nhiều, v| những sự thông thương với nhau c|ng nhiều thêm. Nói chung, tâm thức của người thuộc giống d}n thứ năm đang hoạt động trên cõi cảm dục v| được triệt tho{i ra khỏi x{c thân, ngoại trừ đối với những gì thuộc về hệ thần kinh não tủy. Việc kiểm so{t c{c cơ quan quan trọng của cơ thể thì để cho [176] hệ

thần kinh giao cảm, vốn được huấn luyện qua bao thiên kỷ

d|i để thi h|nh công việc n|y, v| giờ đ}y vẫn được tiếp tục bởi c{c xung lực từ c{c trung t}m cảm dục kh{c với mười trung tâm kia, không có sự chú ý cố ý từ t}m thức bị bận rộn về chuyện kh{c, dù l| đương nhiên do t}m thức đó duy trì.

Tuy nhiên, như chúng ta sẽ thấy ngay sau đ}y, nó ho|n to|n có thể thu hút sự chú ý của t}m thức một lần nữa v|o phần n|y của cơ cấu của nó, và lại đảm tr{ch việc kiểm so{t nó một c{ch s{ng suốt. Nơi những thành viên tiến hóa cao của giống d}n thứ năm, c{c xung lực chính của t}m thức được đưa xuống từ cõi hạ trí, t{c động xuống xuyên qua cõi cảm dục, đến cõi trần, v| kích thích hoạt động thần kinh x{c th}n ở nơi đó. Đ}y l| t}m thức bén nhạy, tinh anh, s{ng suốt, được thôi thúc bởi c{c ý tưởng nhiều hơn l| bởi c{c cảm gi{c v| tự biểu lộ một c{ch linh hoạt trong c{c trung t}m não bộ thuộc trí tuệ

v| tình cảm nhiều hơn l| trong c{c trung t}m liên hệ đến các hiện tượng cảm gi{c v| vận động.

C{c cơ quan cảm gi{c của thể x{c thuộc giống d}n thứ

năm đều ít linh hoạt v| sắc bén hơn so với c{c cơ quan cảm gi{c của người tiến hóa cao nhất thuộc giống d}n thứ tư khi đ{p ứng với c{c t{c động thuần vật chất. Thị gi{c, [177] thính gi{c, xúc gi{c không đ{p ứng với c{c rung động vốn thường ảnh hưởng đến c{c cơ quan cảm gi{c của giống d}n thứ tư.

Ngoài ra, một điều quan trọng l| c{c cơ quan n|y nhạy bén Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

nhất vào lúc đầu thời ấu thơ v| giảm đi tính nhạy cảm từ

khoảng s{u tuổi trở đi. Mặt kh{c, trong khi ít bén nhạy trong việc thu nhận c{c va chạm thuần túy cảm gi{c, thì chúng lại trở nên bén nhạy hơn với c{c cảm gi{c có trộn lẫn với c{c tình cảm, v| những tinh tế của m|u sắc v| }m thanh, dù l| của thiên nhiên hay của nghệ thuật, đều lôi cuốn chúng một c{ch hiệu quả hơn. Tổ chức của c{c trung t}m cảm gi{c trong bộ óc v| trong thể cảm dục c|ng cao v| c|ng phức tạp thì dường như c|ng mang lại tính nhạy cảm cao với vẻ đẹp của m|u sắc, hình thức v| }m thanh, nhưng sự đ{p ứng bị giảm bớt trước c{c cảm gi{c m| c{c xúc cảm không có vai trò trong đó.

Cơ thể của giống d}n thứ năm cũng nhạy cảm hơn nhiều với sự kích xúc (shock) so với l| cơ thể của c{c giống d}n thứ ba v| thứ tư, vốn phụ thuộc nhiều v|o t}m thức để

bảo quản nó. Một kích xúc thần kinh được cảm nhận nhạy bén hơn nhiều, v| kéo theo sự kiệt quệ trầm trọng hơn. Một vết thương nặng không còn l| vấn đề chỉ có cơ bắp bị tổn thương, [178] c{c mô bị đứt, m| còn do chấn động thần kinh nguy hiểm nữa. Hệ thần kinh có tổ chức cao sẽ chuyển tín hiệu đau đến c{c trung tâm trong não, rồi từ đó được đưa đến thể cảm dục, g}y rối loạn v| l|m x{o trộn t}m thức cõi cảm dục. Tiếp theo sau l| sự x{o trộn trên cõi trí; sự tưởng tượng được khơi dậy, ký ức l|m kích động sự tiên đo{n, rồi sự đổ xô đến của c{c xung lực ở thể trí l|m cho mạnh thêm v|

kéo d|i c{c cảm gi{c. Một lần nữa, c{c cảm gi{c n|y lại khích động v| kích thích hệ thần kinh, rồi sự kích thích qu{ mức của nó t{c động lên c{c cơ quan trọng yếu, tạo ra sự x{o trộn trong cơ quan đó, do đó l|m giảm sinh lực v| chậm phục hồi.

Cũng thế, trong cơ thể của giống d}n thứ năm tiến hóa cao, c{c tình trạng trí tuệ phần lớn chi phối thể x{c. Sự lo }u qu{ mức, đau khổ v| ưu phiền về t}m trí, tạo ra căng thẳng C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

142

thần kinh, dễ d|ng g}y x{o trộn cho sự hoạt động của c{c cơ

quan v| đưa tới suy nhược hoặc bệnh hoạn.

Do đó, sự khỏe mạnh v| sự thanh thản trong t}m trí trực tiếp l|m tăng tiến sức khỏe thể chất, v| khi t}m thức đã được thiết lập rõ rệt trên cõi cảm dục hoặc cõi trí, thì c{c x{o trộn tình cảm v| trí tuệ l|m cho sức khỏe suy sụp nhiều hơn là [179] bất cứ sự thiếu thốn n|o m| x{c th}n phải hứng chịu.

Người tiến hóa thuộc giống d}n thứ năm tại cõi trần theo nghĩa đen chỉ sống trong hệ thần kinh của họ.

3- Những linh hồn và thể xác thiếu hài hòa

Giờ đ}y, chúng ta nên chú ý đến một sự kiện có ý nghĩa, liên quan đến một vấn đề quan trọng nhất, đó l| sự liên quan của cơ cấu thần kinh với t}m thức. Khi t}m thức con người chưa tăng trưởng vượt qua mẫu người Lemuria cuối (căn chủng thứ ba – ND) hoặc mẫu người Atlantean đầu (căn chủng thứ tư – ND), nhưng được sinh v|o một cơ thể thuộc căn chủng thứ năm, thì việc đó mang lại cho ta một cơ hội học hỏi lạ lùng và lý thú. (Ở đ}y không thể b|n rộng về các lý do của việc sinh ra kiểu đó. Nói một c{ch vắn tắt, khi những quốc gia tiến hóa nhiều đi thôn tính đất đai của những bộ lạc kém ph{t triển, v| giết sạch người của c{c bộ lạc n|y một c{ch trực tiếp hoặc gi{n tiếp. Lập tức, d}n tộc bị xua ra khỏi xác th}n của họ như thế phải tìm kiếm c{c trú sở mới. C{c tình trạng b{n khai thích hợp cho họ đang trở nên ng|y c|ng hiếm, dưới l|n sóng ng|y c|ng b|nh trướng của c{c giống d}n cao hơn, vì vậy họ phải chịu sinh ra dưới c{c tình trạng thấp kém nhất hiện có, đó l| c{c khu ổ chuột của c{c th|nh phố lớn, trong c{c gia đình thuộc loại người tội phạm. Họ

[180] bị lôi cuốn về phía quốc gia đi chinh phục do quy luật tất yếu của nghiệp quả).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Những người như thế t{i sinh v|o trong c{c th}n x{c thuộc giống d}n thứ năm có loại chất liệu tệ nhất đang có.

Bấy giờ, trong c{c th}n x{c thuộc giống d}n thứ năm n|y, họ

để lộ c{c tính chất thuộc về đầu giống d}n thứ tư hoặc giống d}n thứ ba, v| mặc dầu họ có được cơ cấu thần kinh hồng trần bên ngo|i, họ lại không có sự ph}n hóa bên trong của chất thần kinh, vốn chỉ xảy đến với sự t{c động trên chất hồng trần của c{c năng lượng đến từ cõi cảm dục v| cõi trí.

Chúng ta quan s{t thấy nơi họ không có sự đ{p ứng với c{c ấn tượng đến từ bên ngo|i, trừ phi c{c ấn tượng n|y thuộc loại mãnh liệt, đ{nh dấu mức ph{t triển thấp của t}m thức c{

nhân.

Chúng ta nhận thấy việc họ rơi trở lại v|o trạng th{i bất động khi thiếu một sự kích thích vật chất mãnh liệt; sự khao kh{t một sự kích thích dữ dội như thế t{i diễn khi nhu cầu vật chất được khuấy động. Dưới sự t{c động mãnh liệt v|o c{c cơ quan cảm gi{c, thì mới có sự khuấy động một hoạt động trí tuệ yếu ớt. Còn khi c{c cơ quan cảm gi{c yên nghỉ thì chỉ có sự trống rỗng (blankness). Họ ho|n to|n không có bất cứ sự đ{p ứng n|o với một tư tưởng hoặc một tình cảm cao thượng – không phải vì b{c bỏ chúng, m| l| vì không biết đến chúng. Thông thường, sự kích động hay sự thô bạo [181]

nơi những người như thế được tạo ra bởi t{c nh}n ở bên ngoài – thí dụ có một điều gì đó đến với y về phương diện vật chất, thì trí khôn vừa hé mở của y nối kết với khả năng để

l|m thỏa mãn một tham dục n|o đó m| y nhớ, v| muốn cảm nhận trở lại. Một người như thế có thể không có chủ t}m cướp bóc hoặc s{t nh}n chút n|o, nhưng y có thể bị kích thích v|o h|nh động như trên chỉ vì y trông thấy một người qua đường ăn mặc tươm tất, d{ng điệu l| kẻ có tiền – m| tiền bạc có nghĩa l| thỏa mãn được c{i ăn, c{i uống hoặc tính dục. Tức C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

144

khắc y có ngay yếu tố kích thích để tấn công kẻ qua đường kia v| h|nh động theo sau tức thì, trừ phi y thấy có một nguy hiểm về mặt vật chất một c{ch rõ rệt như l| thấy một viên cảnh s{t chẳng hạn. Chính c{i c{m dỗ vật chất hiện ra l|m cho y nảy sinh ý tưởng phạm v|o tội {c. Còn một người dự

liệu một h|nh động tội {c trước, l| một người tiến hóa cao hơn. Một người dã man đơn thuần chỉ phạm tội vì sự thúc đẩy tức thời, y sẽ không phạm tội nếu y gặp một biểu hiện vật chất kh{c, thí dụ biểu hiện của một sức mạnh m| y sợ. V|

khi đã phạm tội rồi thì y trơ đi (impervious) trước mọi tiếng kêu xấu hổ, ăn năn; y chỉ dễ bị ảnh hưởng với sự sợ hãi m|

thôi.

Dĩ nhiên c{c nhận xét n|y không {p dụng [182] được cho loại tội phạm thông minh, m| chỉ dùng cho loại bẩm sinh đần độn v| t|n bạo, tức l| người b{n khai thuộc giống d}n thứ ba hoặc thứ tư mang thể x{c của giống d}n thứ năm.

Khi c{c ch}n lý của Minh Triết Nghìn Xưa ng|y c|ng t{c động đến tư tưởng hiện đại, thì giữa c{c sự việc kh{c nhau đó, c{c ch}n lý n|y tất nhiên sẽ giúp thay đổi c{ch đối xử với kẻ phạm tội. Như thế c{c tội nh}n được nói đến ở trên sẽ

không bị trừng phạt một c{ch nghiêm khắc m| luôn luôn sẽ

được giữ tu}n theo kỷ luật chặt chẽ, v| chừng n|o có thể l|m được, họ sẽ được giúp đỡ để ph{t triển nhanh hơn l| khi còn ở dưới tình trạng đời sống b{n khai của họ.

Nhưng nếu b|n thêm nữa về đề t|i n|y thì, chúng ta có thể đi qu{ xa đề t|i nghiên cứu chính yếu của chúng ta. B}y giờ chúng ta quay trở lại c{c hoạt động của t}m thức trên cõi cảm dục khi chúng tự biểu lộ trong động vật cao cấp v| c{c mẫu người tiến hóa thấp.

4- Hé mở tâm thức trên cõi cảm dục

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Chúng ta đã thấy cơ cấu cảm dục có trước v| nắn tạo ra

[183] hệ thần kinh của thể x{c, và b}y giờ chúng ta hãy xét coi điều n|y phải ảnh hưởng đến những h|nh động của t}m thức ra sao. Chúng ta sẽ mong thấy rằng t}m thức trên cõi cảm dục sẽ trở nên biết được c{c t{c động lên lớp vỏ cảm dục của nó theo một c{ch mơ hồ v| không chính x{c, cũng như vậy, trong kho{ng thạch, thực vật v| c{c động vật thấp kém nhất, nó có thể biết được c{c va chạm trên thể x{c của nó. Việc nhận biết được c{c t{c động cảm dục n|y sẽ có trước từ lâu đối với bất cứ cơ cấu nhất định n|o trong lớp vỏ cảm dục, l|

cầu nối giữa lớp vỏ trí tuệ với thể x{c, vốn sẽ từ từ biến đổi nó th|nh một thể cảm dục, là hiện thể độc lập của t}m thức trên cõi cảm dục. V| như chúng ta đã thấy, tổ chức đầu tiên trong lớp vỏ cảm dục l| một sự đ{p ứng với c{c va chạm nhận được qua thể x{c, và được liên kết với thể x{c trong sự

tiến hóa của nó. Tổ chức n|y không liên quan trực tiếp với sự

tiếp nhận, sự phối kết v| sự hiểu biết về c{c t{c động cảm dục, nhưng bị r|ng buộc vào việc bị t{c động lên trên bởi, v|

việc t{i t{c động lên, hệ thần kinh của x{c th}n. T}m thức ở

mọi nơi đều đi trước Ngã thức, v| sự tiến hóa của [184] tâm thức trên cõi cảm dục diễn biến cùng lúc với sự tiến hóa của Ngã thức – sẽ được b|n đến ngay sau đ}y – trên cõi trần.

C{c va chạm trên lớp vỏ cảm dục từ cõi cảm dục tạo ra c{c l|n sóng rung động ngang qua to|n bộ lớp vỏ cảm dục, v| t}m thức bị bao bọc trong đó dần dần trở nên biết được một c{ch mơ hồ c{c l|n sóng d}ng tr|o n|y, mà không có sự

liên kết chúng với bất cứ nguyên nh}n bên ngo|i n|o. Nó đang dò dẫm theo c{c t{c động trên cõi trần dữ dội hơn nhiều, v| năng lực chú ý như thế, khi nó đã ph{t triển, tùy thuộc v|o chúng. C{c tập hợp chất cảm dục được liên kết với c{c hệ thần kinh của thể x{c, đương nhiên có dự phần v|o c{c C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

146

l|n sóng d}ng tr|o chung của lớp vỏ cảm dục, v| c{c rung động do c{c sóng d}ng tr|o n|y g}y ra sẽ trộn lẫn với c{c sóng d}ng tr|o đến từ thể x{c, v| cũng ảnh hưởng đến c{c rung động do t}m thức gửi xuống cho nó thông qua c{c tập hợp chất cảm dục n|y. Như vậy một liên hệ được thiết lập giữa c{c va chạm ở cõi cảm dục với hệ thần kinh giao cảm, và chúng đóng một vai trò đ{ng kể v|o sự ph{t triển của hệ giao cảm đó. Khi t}m thức hoạt động trong thể x{c bắt đầu từ từ

nhận biết thế giới bên ngoài, [185] thì c{c va chạm từ cõi cảm dục n|y – dần dần được ph}n loại theo năm gi{c quan như l|

c{c va chạm từ cõi trần – trộn lẫn với c{c va chạm của cõi trần, v| không còn ph}n biệt được sự kh{c nhau ở cội nguồn của chúng nữa. Việc nhận biết n|y thuộc về nhãn thông bậc thấp, vốn đi trước, trước khi thể trí đạt đến mức tiến hóa cao.

Chừng n|o m| hệ thần kinh giao cảm còn hoạt động như l|

bộ m{y thống trị của t}m thức thì chừng đó cội nguồn từ cõi cảm dục hoặc cõi trần của c{c va chạm vẫn như nhau đối với t}m thức. Ngay cả c{c động vật cao cấp – nơi lo|i vật n|y hệ

thần kinh não tủy rất ph{t triển, nhưng nó vẫn chưa là cơ cấu chính yếu của t}m thức trong chúng, ngoại trừ trong c{c trung t}m cảm gi{c của nó – cũng không thể ph}n biệt được cảnh vật v| }m thanh giữa cõi trần với cõi cảm dục v.v< Thí dụ, một con ngựa sẽ nhảy vọt qua một thể cảm dục cứ như

đó l| một thể x{c vậy; một con mèo sẽ cạ mình v|o ch}n của một nh}n vật bằng chất cảm dục; một con chó sẽ gầm gừ

trước một hình dạng tương tự như thế. Nơi chó v| ngựa bắt đầu có một cảm gi{c bồn chồn về sự kh{c biệt n|o đó, được biểu lộ bằng việc sợ sệt của chó v| bằng sự nhút nhát của ngựa trước c{c hình bóng như thế. [186] Trạng th{i căng thẳng của lo|i ngựa – bất chấp những gì m| nó được luyện tập để đối diện với c{c nguy hiểm của chiến trường, v| thậm Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

chí, như với giống ngựa Á Rập, được dạy c{ch nhặt lên v|

đem đi người cưỡi bị ngã của nó xuyên qua môi trường đ{ng sợ – dường như chủ yếu l| do sự lầm lẫn v| hoang mang của ngựa đối với môi trường chung quanh nó, v| việc nó không thể ph}n biệt giữa c{i m| khi hiểu biết nó sẽ gọi l| ‚các thực tại khách quan' (‚objective realities') có thể l|m tổn thương nó, với c{c ‚hảo huyền' hay ‚ảo gi{c' m| th}n thể nó có thể

đi qua không chút tổn thương. Đối với con ngựa, tất cả đều l|

‚thực' (‚real'), v| sự dị biệt trong c{ch phản ứng của chúng đều l|m ngựa hoảng sợ. Trong trường hợp một con ngựa thông minh kh{c thường thì trạng th{i lo lắng thường dữ dội hơn, khi ngựa ph{t triển một ý thức ban đầu về sự dị biệt trong chính c{c hiện tượng, v| điều n|y, vì không hiểu được, nên trước tiên còn gây lo lắng cho con vật.

Người b{n khai, sinh hoạt nhiều bằng hệ thần kinh não tủy, biết ph}n biệt giữa hiện tượng ở cõi trần với hiện tượng cõi cảm dục, mặc dầu, đối với y, hiện tượng cõi cảm dục cũng

‚thật' như hiện tượng cõi trần. Y liên kết c{c hiện tượng n|y với một thế giới kh{c, y chuyển [187] tất cả những gì không hoạt động theo c{ch m| y xem l| bình thường xuống tới thế

giới đó. Y không biết rằng, đối với c{c điều n|y, y chỉ ý thức qua hệ thần kinh giao cảm chớ không qua hệ thần kinh não tủy; y có ý thức về chúng – thế thôi.

Giống d}n Lemuria v| đầu giống d}n Atlantis hầu như

biết thế giới cảm dục nhiều hơn l| thế giới hồng trần. C{c t{c động ở cõi cảm dục, đưa to|n bộ lớp vỏ cảm dục v|o c{c lượn sóng, đi qua c{c trung t}m cảm gi{c của thể cảm dục đến c{c trung t}m giao cảm trong thể x{c, v| họ tri thức về chúng một c{ch rõ rệt. Cuộc sống của họ bị chi phối bởi c{c cảm giác và các đam mê nhiều hơn l| bởi trí khôn, v| bộ m{y đặc biệt của C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

148

vỏ cảm dục, là hệ thần kinh giao cảm, bấy giờ trở th|nh cơ

cấu nổi bật của t}m thức.

Khi hệ thần kinh não tủy trở nên được tinh vi, và ngày c|ng đảm tr{ch vị thế đặc biệt của nó l| bộ m{y chính yếu của t}m thức trên cõi trần, thì sự chú ý của t}m thức ngày càng cố định v|o cõi trần, v| khía cạnh hoạt động của nó, với cương vị l| trí cụ thể, trở nên ng|y c|ng [188] nổi bật hơn. Hệ

thần kinh giao cảm trở th|nh phụ thuộc, c{c biểu thị của nó ng|y c|ng ít được để ý đến, m| bị chìm ngập trong cơn hồng thủy của c{c va chạm nặng nề v| thô kệch của cõi trần từ bên ngoài. Vậy thì khi t}m thức ở cõi cảm dục giảm đi thì trí tuệ

lại tăng lên, mặc dầu trong hầu hết mọi người vẫn còn một ý thức mơ hồ về c{c ấn tượng không hiểu được thỉnh thoảng nhận được.

Ở giai đoạn tiến hóa hiện nay, hình thức nhãn thông thấp n|y vẫn còn thấy được nơi con người, nhưng chỉ xảy ra nơi những người có trí khôn rất giới hạn; họ ít có ý niệm về

căn nguyên của việc có nhãn thông đó v| ít kiểm so{t được t{c động của nó. C{c cố gắng l|m tăng hình thức nhãn thông thấp đó thường g}y ra c{c rối loạn thần kinh thuộc loại rất khó trị, và c{c cố gắng n|y đi ngược với Luật tiến hóa, Luật n|y bao giờ cũng t{c động hướng về một mục đích cao siêu chớ không đi lùi. Vì luật n|y không thể thay đổi, nên c{c cố

gắng đi ngược lại nó chỉ g}y x{o trộn v| đau ốm m| thôi.

Chúng ta không thể trở lại tình trạng m| hệ thần kinh giao cảm chiếm ưu thế, để không tổn hại sức khỏe v| để ph{t triển cao về trí tuệ. [189] Như vậy, việc theo c{c hướng dẫn m|

ng|y nay đã được truyền b{ khắp nơi, đó l| thiền định về bí huyệt nhật tùng (solar plexus v| c{c trung t}m thần kinh giao cảm kh{c, thì thật vô cùng nguy hiểm.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Một số trong c{c c{ch thực h|nh đó đã th}m nhập v|o phương T}y, được hệ thống hóa th|nh Hatha Yoga ở Ấn Độ.

Việc kiểm so{t c{c cơ trơn được phục hồi, cho nên người đó có thể đảo ngược được nhu động, ngăn không cho tim đập, nôn mửa tùy ý v| vv< Phải phí biết bao thì giờ v| công sức trước khi có thể có được c{c th|nh tích như thế, để rồi cuối cùng con người chỉ đưa trở lại, dưới sự kiểm so{t của ý chí, c{c cơ bắp m| từ l}u đã được trao cho hệ thần kinh giao cảm.

Vì việc chuyển giao n|y được thực hiện bằng việc từ từ

chuyển đổi sự chú ý, thế nên chính do sự tập trung chú ý lên c{c bộ phận liên hệ m| th|nh tựu trước kia bị đảo ngược. Vì những sự thực hiện như thế {p đặt lên kẻ thiếu hiểu biết, l|

kẻ xem chúng như l| c{c bằng chứng của sự vĩ đại về t}m linh, chúng thường được thực h|nh bởi những người ham muốn quyền năng v| không thể có được quyền năng đó bằng một đường lối chính đ{ng hơn. Hơn nữa, [190] c{c th|nh quả

đó l| hình thức dễ đạt được nhất của Hatha yoga, v| l| hình thức dễ tập luyện hơn, v| ít chịu đau đớn hơn l| động t{c duỗi thẳng tay lên trời cho đến khi c{nh tay khô đét, hoặc nằm trên b|n chông.

Khi hệ thần kinh não tủy tạm thời ngưng hoạt động thì các xung lực từ lớp vỏ cảm dục xuyên qua hệ giao cảm, khiến cho c{c xung lực n|y được cảm nhận trong t}m thức. Đó l|

‚trạng th{i minh mẫn' (‚lucidity') trong cơn xuất thần (trance), do mình tự g}y ra hay được {p đặt, khả năng để đọc trong cõi cảm dục bằng c{ch dùng c{c viên pha lê v| c{c dụng cụ tương tự kh{c. Việc ngưng chỉ một phần hoặc to|n thể hoạt động của t}m thức trong hiện thể cao khiến cho nó hướng sự chú ý v|o hiện thể thấp.

Ở đ}y cần thêm một điều, để ngăn chặn một quan niệm sai lầm, đó l| nhãn thông bậc cao đi theo sau, thay vì đi trước, C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

150

việc ph{t triển trí tuệ, v| không thể xuất hiện mãi cho tới lúc việc cấu tạo thể cảm dục (astral body), kh{c với lớp vỏ cảm dục (astral sheath), đã được xúc tiến tới một mức đ{ng kể.

Khi điều n|y được thực hiện bởi sự t{c động của trí tuệ v| sự

ho|n thiện bộ m{y trí tuệ hồng trần, thì lúc đó c{c gi{c quan thực sự của thể cảm dục, [191] đã nói đến trước đ}y, được gọi là các luân xa hay bánh xe, do hình d{ng tròn xoay của chúng, từ từ được ph{t triển. Trên cõi cảm dục, c{c lu}n xa n|y ph{t triển dưới hình thức c{c gi{c quan v| cơ quan cảm dục, v| được kiến tạo v| được kiểm so{t từ cõi trí, giống như

c{c trung t}m của bộ óc được kiểm so{t từ cõi cảm dục vậy.

Bấy giờ t}m thức đang hoạt động trên cõi trí v| tạo ra cơ cấu cảm dục của nó, giống như trước kia nó đã hoạt động trên cõi cảm dục và tạo ra cơ cấu hồng trần của nó vậy. Nhưng giờ

đ}y nó hoạt động với năng lực to t{t hơn v| với sự hiểu biết rộng lớn hơn, nhờ đã khai mở rất nhiều quyền năng của nó.

Hơn nữa, nó nắn tạo c{c trung t}m trong thể x{c từ c{c hệ

thần kinh giao cảm v| hệ thần kinh não tủy, để hoạt động như l| bộ m{y ở cõi trần, để đem lại cho ý thức não bộ c{c rung động từ c{c cõi cao. Khi c{c trung t}m n|y được l|m cho sinh động, thì kiến thức được ‚đưa xuyên qua', nghĩa l| có sẵn cho việc sử dụng của t}m thức đang hoạt động trong hệ

thần kinh của thể x{c. Như đã nói, đ}y l| nhãn thông cao, là việc tập luyện s{ng suốt v| biết tự điều khiển c{c quyền năng của t}m thức trong thể cảm dục.

Bấy giờ, trên con đường đi lên n|y, [192] c{c quyền năng của t}m thức được thức tỉnh trên cõi trần, v| kế đó được đ{nh thức tuần tự trên cõi cảm dục v| cõi trí. C{c lớp vỏ

của thể cảm dục v| thể trí phải được ph{t triển cao trước khi chúng có thể được ph{t triển thêm th|nh thể tinh anh, hoạt động độc lập trên c{c cõi cao, v| kế đó tạo ra cho chính nó bộ

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

m{y cần thiết để thực thi c{c quyền năng cao n|y trên cõi trần. V| ngay tại cõi trần n|y khi bộ m{y đã sẵn s|ng, được kiến tạo bằng tư tưởng thuần khiết v| ước muốn trong sạch, nó cũng phải được l|m cho linh hoạt trên cõi trần bằng luồng hỏa Kundalini, được khơi dậy v| được điều khiển bởi tâm thức đang hoạt động trong bộ óc hồng trần. [193]

C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

152

Chương IX

Tâm thức và ngã thức

1- Tâm thức

Trong thời gian d|i dằng dặc – suốt từ cuối cuộc tiến hóa thực vật v| động vật v| suốt cuộc tiến hóa của nh}n loại bình thường đến tận ng|y nay – như ta đã thấy, lớp vỏ cảm dục hay lớp vỏ dục vọng lệ thuộc v|o thể x{c, xét về c{c t{c động của t}m thức. B}y giờ chúng ta hãy dõi theo việc khai mở của t}m thức, của sự sống đang trở nên nhận thức được môi trường chung quanh nó. Trong khi hệ thần kinh được thật sự nói l| được tạo ra từ cõi cảm dục, tuy nhiên, nó lại được tạo ra cho sự biểu lộ t}m thức trên cõi trần v| cho hoạt động hiệu quả của nó trên cõi đó. Chính tại cõi trần n|y m|

t}m thức lần đầu tiên được trở th|nh Ngã thức. [194]

Khi c{c rung động của ngoại giới t{c động lên lớp vỏ

hồng trần của Chân Ngã còn ấu trĩ được bọc bên trong, là Jivatma, Tia của Ch}n Thần, thì trước tiên chúng tạo ra c{c rung động đ{p ứng bên trong Chân Ngã đó, một t}m thức đang hé mở trong nó, một cảm gi{c vốn không được Chân Ngã đó liên kết với bất cứ điều gì ở ngo|i, mặc dầu được tạo ra bởi c{c t{c động từ bên ngo|i. Chính một thay đổi bên ngo|i lớp m|ng mỏng bao bọc của Chân Ngã, vốn được bao bọc trong c{c lớp vỏ vật chất trọng trược, m| sự thay đổi bên ngo|i đó g}y nên một sự thay đổi bên trong lớp bọc đó, v| sự

thay đổi n|y tạo nên một t{c động của t}m thức – t}m thức về

sự thay đổi, về một tình trạng bị thay đổi. Đó có thể l| một sự

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

thu hút, một lôi cuốn, do bởi một đối tượng bên ngo|i tác động lên trên c{c lớp vỏ, đi đến lớp bọc của Ch}n Ngã, tạo ra một sự giãn nở nhỏ trong lớp bọc, theo sau l| sự giãn nở

trong c{c lớp vỏ, hướng về phía đối tượng thu hút; và sự giãn nở n|y l| một thay đổi về tình trạng v| tạo ra một cảm gi{c, một t{c động của t}m thức. Hoặc giả nó có thể l| một lực đẩy, một sự đẩy ra xa, một lần nữa bị t{c động bởi một đối tượng bên ngoài lên c{c lớp vỏ, đi đến lớp bọc của Ch}n Ngã, tạo ra một sự co lại nhẹ trong lớp bọc, theo sau là sự co lại [195] của c{c lớp vỏ tr{nh xa đối tượng khó chịu, v| sự co lại n|y cũng l| một sự thay đổi tình trạng, v| tạo nên một thay đổi tương ứng trong t}m thức.

Khi chúng ta khảo s{t c{c tình trạng của c{c vỏ bọc dưới một lực hút v| một lực đẩy, chúng ta thấy chúng ho|n to|n khác. Khi sự va chạm của một đối tượng bên ngo|i tạo ra một rung động nhịp nh|ng trong c{c lớp bọc n|y – nghĩa l|, khi c{c chất liệu của chúng được làm cho tự sắp xếp th|nh c{c đường mỏng và dày gợn sóng đều đặn – việc sắp xếp chất bao bọc n|y cho phép một sự ho{n đổi sự sống giữa hai đối tượng vốn đã có tiếp xúc với nhau, và tỷ lệ với sự tương ứng của những đường mỏng v| d|y trong cả hai l| đủ cho sự

hoán đổi (interchange). Sự ho{n đổi n|y, sự hợp nhất một phần n|y của hai Sự Sống riêng biệt xuyên qua c{c lớp vỏ

ngăn c{ch của vật chất l| ‚sự vui thích' (‚pleasure'), còn việc đi từ c{c Sự Sống hướng tới nhau l| ‚sự thu hút'. Cho dù sự

vui thích có thể trở nên phức tạp tới mức n|o đi nữa, ở đây có ẩn t|ng thực chất của nó; đó l| một ý thức về ‚sự phong phú hơn' (‚moreness') của Sự Sống được mở rộng, được gia tăng. Sự sống c|ng ph{t triển đầy đủ hơn, [196] sự vui thích trong việc nhận thức về sự phong phú hơn này, trong việc mở rộng v|o Sự Sống kh{c c|ng lớn, v| mỗi một trong c{c Sự

T}m thức v| Ngã thức

https://thuviensach.vn

154

Sống kết hợp như thế có được sự phong phú hơn bằng việc hợp nhất với sự sống kh{c. Khi c{c rung động nhịp nh|ng v|

các đường mỏng v| d|y tương ứng l|m cho việc ho{n đổi sự

sống n|y có thể xảy ra, thật ra cũng đúng khi nói rằng ‚c{c rung động h|i hòa đem lại vui thích'. Tr{i lại, khi sự va chạm của một đối tượng bên ngo|i tạo nên sự hỗn loạn của c{c rung động trong c{c lớp bọc của đối tượng bị t{c động –

nghĩa l|, khi c{c vật liệu bị làm cho tự sắp xếp không đều, chuyển động theo c{c hướng m}u thuẩn, tự va chạm nhau –

Sự Sống chứa đựng bị nhốt lại, bị c{ch ly, c{c tia sáng tuôn ra ngo|i bình thường của nó bị cản trở, bị ngăn chặn, thậm chí quay ngược lại chúng nữa. Việc cản trở hoạt động bình thường này l| ‚sự đau khổ', tăng lên theo năng lượng của sự

thôi thúc bên trong (in-driving), v| kết quả của tiến trình thôi thìc bên trong l| ‚sự ghê tởm' (‚repulsion'). Ngo|i ra, ở đ}y, Sự Sống c|ng ph{t triển đầy đủ hơn, thì sự đau khổ trong sự

đảo lộn dữ dội của t{c động bình thường của nó c|ng lớn, và trong ý nghĩa của sự thất bại vốn đi kèm với sự đảo lộn. Do đó, một lần nữa, ‚c{c rung động không h|i hòa [197] gây đau khổ'. Nên nhận xét rằng điều n|y đúng với tất cả c{c lớp vỏ, mặc dù lớp vỏ cảm dục trở nên được chuyên biệt hóa với tư

c{ch l| nơi tiếp nhận loại các cảm gi{c m| sau n|y được gọi l|

đ{ng ưa thích v| gây đau khổ. Luôn luôn trong tiến trình tiến hóa, một chức năng sống tổng qu{t trở nên được chuyên biệt hóa như thế, v| một cơ quan đặc biệt thường được dùng cho việc rèn luyện nó. Thể cảm dục vốn l| hiện thể của các ham muốn, nhu cầu cho tính nhạy cảm đặc biệt của nó đối với kho{i lạc v| đau khổ l| hiển nhiên.

Sau khi nói qua đôi chút về trạng th{i của c{c lớp bao, chúng ta hãy trở lại c{i mầm của chính t}m thức; chúng ta sẽ

thấy điều quan trọng cần lưu ý l| ở đ}y không có ‚sự ý thức'

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

(‚awareness') về một đối tượng bên ngo|i, không có sự ý thức n|o như thường được truyền đạt theo cách dùng thuật ngữ n|y. Cho đến nay, t}m thức không biết gì về bên ngoài và bên trong, về kh{ch thể (object) v| chủ thể (subject); mầm mống thiêng liêng hiện giờ đang trở nên có ý thức. Nó trở

thành t}m thức cùng với sự thay đổi về những tình trạng n|y, với hoạt động trong c{c lớp vỏ, sự mở rộng v| co rút n|y, vì t}m thức chỉ tồn tại trong, v| bằng, sự thay đổi. Ở đ}y, lúc bấy giờ, đối với mầm mống thiêng liêng đã t{ch biệt, l| việc khai sinh ra t}m thức; [198] nó được sinh ra từ sự thay đổi, từ

sự hoạt động; nơi n|o v| khi n|o sự thay đổi đầu tiên n|y xảy ra, thì nơi đó, t}m thức, d|nh cho c{i mầm riêng biệt đó, được sinh ra.

Chỉ lớp {o của c{i mầm n|y với c{c lớp bọc lần lượt bằng vật chất trên c{c cõi kế tiếp, l|m khởi lên c{c thay đổi mơ hồ đầu tiên n|y bên trong c{i mầm vốn sinh ra t}m thức.

Không một ai trong chúng ta có thể tính được vô số thời gian đã trôi qua khi c{c thay đổi n|y trở nên được x{c định rõ hơn, v| khi c{c lớp bọc n|y trở nên được hình th|nh rõ rệt hơn bởi những t{c động không ngừng từ bên ngo|i, v| c{c rung động đ{p ứng liên miên không kém từ bên trong. Ở giai đoạn n|y, trạng th{i t}m thức chỉ có thể được mô tả như l| trạng th{i

‚cảm gi{c' (‚feeling'), cảm gi{c đang trở nên từ từ ng|y c|ng rõ rệt hơn, và có hai trạng th{i, vui thích v| đau khổ – vui thích với sự mở rộng, đau khổ đi đôi với sự co rút. V| cần lưu ý, trạng th{i t}m thức nguyên thủy này không biểu lộ ba trạng th{i được biết rõ l| Ý Chí, Minh Triết v| Hoạt Động, dù trong giai đoạn phôi thai nhất; ‚cảm gi{c' đi trước c{c trạng thái này, v| thuộc về t}m thức nói chung, mặc dầu trong các giai đoạn tiến hóa về sau, nó tỏ ra liên quan với trạng th{i Ý

Chí-Dục Vọng [199] nhiều đến nỗi trở nên hầu như đồng nhất T}m thức v| Ngã thức

https://thuviensach.vn

156

hóa với trạng th{i n|y. Trong đa số trường hợp, với tư c{ch c{c cảm gi{c, quả thật, nó thuộc về trạng th{i đó, l| trạng th{i đầu tiên xuất hiện dưới hình thức một biến ph}n bên trong t}m thức.

Khi c{c trạng th{i vui thích v| đau khổ trở nên được thiết lập trong t}m thức rõ rệt hơn, thì chúng làm phát sinh ba trạng th{i. Với sự tàn phai của nỗi vui thích thì có một sự

tiếp tục sức thu hút trong t}m thức, là một ký ức, v| ký ức n|y trở nên một sự mò mẫm mơ hồ đuổi theo nó, một sự theo đuổi mơ hồ c{i cảm gi{c đang tan biến, một động t{c – quá mơ hồ để được gọi l| một nỗ lực – để nắm giữ nó, để giữ lại nó. Tương tự, với sự t|n phai của đau khổ, có một sự tiếp tục của sự ghê tởm (repulsion) trong t}m thức, một lần nữa là một ký ức, v| điều n|y trở nên một hoạt động cũng mơ hồ

tương đương để đẩy nó ra. C{c trạng th{i n|y làm phát sinh: Ký ức về lạc thú v| đau khổ trong qu{ khứ, biểu thị sự nẩy mầm của trạng th{i Tư Tưởng; sự mong muốn trải qua lạc thú một lần nữa, hoặc tr{nh sự đau khổ, là sự nẩy mầm của trạng th{i Dục Vọng; điều n|y kích thích một hành động, l|

sự nảy mầm của trạng th{i Hoạt Động. Như vậy T}m Thức được ph}n hóa th|nh ba trạng th{i của nó từ trạng th{i đơn nhất (unity) nguyên thủy của Cảm Gi{c, lặp lại [200] trong qui mô nhỏ c{i tiến trình vũ trụ, mà trong đó Thượng Đế Ba Ngôi luôn luôn nảy sinh từ Sự Sống Duy Nhất (the One Existence). Như thường lệ, ở đ}y, chân lý của Hermes được thể hiện: ‚Trên sao dưới vậy' (‚As above, so below').

2- Ngã thức

Cho đến nay, dục vọng, được ph{t triển như thế, đang lần theo thú vui, chớ không phải lần theo đối tượng đem lại thú vui, vì cho đến giờ t}m thức vẫn còn bị giới hạn trong Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

giới riêng của nó, chỉ nhận thức được những gì ở bên trong, chỉ biết được c{c thay đổi trong c{i bên trong đó. T}m thức chưa chuyển sự chú t}m của nó ra bên ngo|i, thậm chí chưa có được ý thức rằng có sự hiện tồn của một ngoại giới nữa.

Trong lúc ấy c{i ngoại giới không được nhận biết đó vẫn luôn luôn đập mạnh v|o c{c hiện thể của t}m thức, v| quyết liệt nhất l| v|o thể x{c của nó, tức l| c{i thể dễ bị t{c động nhất từ bên ngo|i, nhưng khó t{c động nhất từ bên trong. Dần dần c{c va chạm dữ dội v| kéo d|i từ bên ngo|i n|y thu hút sự

chú ý của t}m thức theo hướng c{c va chạm đó. Tính bất thường của chúng, tính bất ngờ của chúng, c{c đột kích thường xuyên của chúng, tính không liên quan của chúng đối với c{c chuyển động chậm chạp, dò dẫm của t}m thức, các lần xuất hiện v| biến mất không lý giải được của chúng, đều ngược lại với ý thức mơ hồ của t}m thức về tính đều đặn, tính liên tục, về việc luôn luôn ở đó, về c{c tr|o d}ng chậm chạp đối với sự thay đổi đang nổi lên v| hạ xuống bên trong những gì m| đối với nó chưa phải l| ‚chính nó'; có một ý thức về sự sai biệt (difference) v| ý thức n|y ph{t triển th|nh một cảm gi{c về một điều gì đó vẫn ở trong một cảnh náo động hay thay đổi, một cảm gi{c về một ‚c{i bên trong'

(‚within') v| một ‚c{i bên ngo|i' (‚without') hay, nói một c{ch chính x{c hơn, về ‚một c{i ngo|i' v| ‚một c{i trong', vì chính c{i va chạm mạnh bên ngo|i mới khiến cho sự sai biệt của ‚c{i ngo|i' v| ‚c{i trong' nảy sinh trong t}m thức. ‚Cái ngo|i' đến trước, nếu chỉ v|o một thời khoảng ngắn, bởi vì việc nhận thức nó một mình l|m cho có thể v| chắc chắn sự

nhận thức về cái trong. Chừng n|o m| không có c{i gì kh{c thì chúng ta không thể nói đến ‚c{i trong', điều đó l| quan trọng. Nhưng khi ‚c{i ngo|i' tự thúc đẩy nó lên t}m thức, thì

‚c{i trong' nảy sinh như l| đối cực tất yếu của c{i ngo|i. Tất T}m thức v| Ngã thức

https://thuviensach.vn

158

nhiên là một cảm gi{c về ‚c{i ngo|i' nảy sinh ở c{c điểm tiếp xúc giữa t}m thức liên tục với c{i huyên n{o hay thay đổi; nghĩa l| trong c{i hiện thể hồng trần, tức [202] thể x{c của nó.

Chính nơi đ}y, ý thức về ‚những vật kh{c' (‚tha vật') từ từ

được thiết lập, và với sự thiết lập ‚những tha vật' n|y, sự

thiết lập ‚c{i ngã' (‚I') cũng xảy ra, đối đầu với chúng. Y trở

nên biết được c{c vật ở bên ngo|i thay vì chỉ biết có c{c thay đổi, v| kế đó, y cũng đi tới chỗ biết được rằng c{c thay đổi đó ở trong ‚chính y', v| rằng c{c sự vật là ở ngo|i chính y. Thế

l| ngã thức được sinh ra.

Tiến trình nhận thức c{c đối tượng n|y l| một tiến trình phức tạp. Phải nhớ rằng c{c đối tượng tiếp xúc với cơ thể

theo nhiều c{ch kh{c nhau, còn cơ thể nhận được một số rung động của c{c đối tượng bằng c{c bộ phận đã được ph}n hóa để nhận c{c rung động như thế. Mắt, tai, da, lưỡi, mũi thu nhận c{c sóng rung động kh{c nhau, v| một số tế b|o trong c{c cơ quan bị t{c động cũng rung động một c{ch tương tự để

đ{p ứng lại. C{c l|n sóng được tạo ra truyền đến c{c trung khu cảm gi{c trong óc, để rồi từ đó đến c{c gi{c quan hiểu biết (knowledge-senses) trong lớp vỏ cảm dục. Nơi đ}y, các thay đổi trong t}m thức xảy ra, tương ứng với c{c rung động như đã giải thích ở chương II, v| c{c rung động được đưa ra dưới hình thức c{c thay đổi n|y, c{c cảm gi{c về m|u sắc,

[203] đường nét, }m thanh, hình dạng, vị gi{c, khứu gi{c v.v<, vẫn dưới hình thức c{c cảm gi{c riêng biệt, tới tâm thức đang hoạt động trong lớp vỏ bằng chất trí, rồi nơi đ}y chúng được t}m thức kết hợp lại th|nh một hình ảnh riêng lẻ, được hợp nhất th|nh một nhận thức đơn lẻ về một đối tượng.

Sự phối hợp của c{c dòng kh{c nhau th|nh một này, sự tổng hợp c{c cảm gi{c n|y, l| một đặc tính của thể trí. Do đó trong t}m lý học Ấn Dộ, thể trí thường được gọi l| ‚gi{c quan thứ

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

s{u', ‚trong các giác quan, thể trí l| gi{c quan thứ s{u'

( Bhagavad-Gita, xv, 7).

Khi chúng ta xem xét năm gi{c quan vận động liên quan với thể trí, chúng ta thấy một tiến trình đảo ngược xảy ra. Thể

trí hình dung ra một hành động n|o đó nói chung, v| bằng c{ch đó mang lại một tập hợp rung động tương ứng trong lớp vỏ chất trí. C{c rung động n|y được t{i tạo trong các giác quan vận động trong lớp vỏ cảm dục; chúng ph{ vỡ nó, tách nó ra thành các th|nh phần cấu tạo của nó, v| c{c th|nh phần n|y được thêm vào với c{c rung động trong vật chất của c{c trung tâm vận động. Đến lượt c{c rung động n|y được lặp lại trong các trung tâm vận động trong óc dưới hình thức c{c sóng riêng biệt. C{c trung tâm vận động ph}n phối c{c sóng n|y qua hệ thần kinh đến c{c bắp cơ kh{c nhau, [204] để rồi c{c cơ n|y phải hợp t{c để tạo ra h|nh động, Coi như trong mối liên hệ kép n|y thể trí trở th|nh gi{c quan thứ mười một,

‚mười gi{c quan (1) v| một gi{c quan' (Bhagavad-Gita, XIII, 5).

3- Chân và giả

Cùng với sự thay đổi t}m thức th|nh Ngã-thức, tiếp đến l| việc nhận thức về một sự dị biệt, m| về sau, trong Ngã-thức tiến hóa hơn, trở th|nh sự dị biệt giữa kh{ch thể

(objective) hay l| ‚c{i chân' ( ‚real') – theo ý nghĩa thông thường ở T}y phương của từ ngữ n|y – với chủ thể

(subjective) hay l| ‚c{i giả' (‚unreal') v| ‚c{i ảo'

(‚imaginary').

1 Mười gi{c quan: gồm năm gi{c quan ở thể x{c v| năm gi{c quan ở thể cảm dục (ND).

T}m thức v| Ngã thức

https://thuviensach.vn

160

Đối với con sứa, con hải quỳ, con thủy tức thì các làn sóng v| dòng nước, tia nắng v| luồng gió, thức ăn v| c{t< đang chạm v|o bên ngo|i hay các xúc tu (1) đều l| không

‚thực’’, chỉ được ghi nhận dưới hình thức c{c thay đổi trong t}m thức, vì thực ra, chúng cũng giống như l| cơ thể của trẻ

con. Tôi (bà Besant) nói l| ‚được ghi nhận' (‚registered') chớ

không phải là ‚được nhận thức' (‚recognized'), vì ở c{c giai đoạn tiến hóa thấp, không có sự quan s{t, ph}n tích v| ph{n đo{n n|o thuộc về trí tuệ cả. C{c sinh vật n|y chưa có ý thức đầy đủ về ‚c{i kh{c' ('others') thì l|m sao có được ý thức về

[205] ‚chính mình', v| chúng chỉ cảm thấy c{c thay đổi khi xảy ra bên trong c{i vòng t}m thức còn lờ mờ của chính chúng. Ngoại giới ph{t triển th|nh ‚thực tại' khi t}m thức, tự

t{ch biệt khỏi nó, nhận thức được sự t{ch biệt của chính nó, thay đổi từ một c{i ‚ngã' mơ hồ (a vague ‚am') th|nh một

‚c{i ngã' x{c định (a definite ‚I am').

Khi ‚c{i Ngã' hữu ngã thức (self-conscious ‚I') n|y từ

từ có được độ rõ r|ng về sự tự đồng nhất hóa, về sự riêng biệt, đồng thời ph}n biệt được giữa c{c thay đổi bên trong chính nó với sự va chạm của c{c đối tượng bên ngo|i, thì cái ngã đó sẵn s|ng đạt đến giai đoạn kế tiếp l| liên kết c{c thay đổi trong chính nó với c{c va chạm kh{c nhau từ bên ngo|i.

Tiếp theo l| sự ph{t triển của ý muốn tìm vui thích th|nh ý muốn rõ rệt l| tìm c{c đối tượng đem lại vui thích, được nối tiếp bằng c{c ý tưởng l|m thế n|o để có được chúng; c{c ý tưởng n|y đưa đến c{c nỗ lực để chạy theo chúng khi chúng ở trước mắt, để tìm kiếm chúng khi chúng không có mặt, v|

kết quả l| có sự tiến hóa chậm chạp của hiện thể bên ngo|i 1 Xúc tu: cơ quan để dò dẫm (xúc) giống như r}u (tu) của lo|i ốc, sên, sứa<(ND)

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

th|nh một thể được tổ chức chặt chẽ để hoạt động, để theo đuổi, để nắm bắt. Ý muốn đối với sự vắng mặt, sự tìm tòi, sự

th|nh công hay sự thất bại, tất cả đều ghi ấn tượng lên t}m thức đang ph{t triển sự dị biệt [206] giữa c{c ý muốn v| c{c tư tưởng của y, m| y đang có hoặc có thể có, luôn luôn hữu thức, với c{c đối tượng bên ngo|i đến rồi đi m| không có bất cứ liên hệ n|o với chính y; v| với sự không liên quan g}y bối rối cho c{c cảm gi{c của y. Y ph}n biệt c{c điều n|y như l|

‚có thật', khi có một sự hiện tồn m| y không kiểm so{t được v| nó t{c động v|o y m| không có bất cứ quan t}m n|o đến c{c ưa thích hoặc ghét bỏ của y. Ý thức về ‚thực tại' này được tạo ra trước tiên ở cõi trần vì l| cõi m| trong đó c{c tiếp xúc giữa ‚c{i kh{c' với ‚c{i ta' được t}m thức nhận biết đầu tiên. Ngã thức bắt đầu sự tiến hóa của nó ở trong v| thông qua thể x{c v| có trung tâm sớm nhất của nó trong não bộ.

V|o giai đoạn tiến hóa hiện tại, người bình thường vẫn còn tự đồng hóa chính y với trung tâm não bộ n|y của Ngã thức, và do đó bị hạn chế đối với t}m thức lúc tỉnh thức, hay t}m thức đang hoạt động trong hệ thần kinh não tủy, biết y như l| ‚Tôi', hiển nhiên và liên tiếp, chỉ trên cõi trần, nghĩa l|

trong trạng th{i thức tỉnh. Trên cõi trần này, con người có ngã thức rõ rệt, phân biệt [207] giữa y với ngoại giới, giữa các tư

tưởng riêng của y với c{c sắc tướng bên ngo|i, mà không có sự do dự n|o. Do đó, trên cõi n|y v| chỉ trên cõi n|y m| thôi, đối với con người, c{c sự vật bên ngo|i đều là ‚thật', ‚kh{ch quan', ‚bên ngoài y'.

Trên c{c cõi kh{c, như cõi cảm dục v| cõi trí, cho đến nay, con người có ý thức nhưng không có ngã thức; Y nhận biết c{c thay đổi bên trong y, nhưng chưa ph}n biệt giữa c{c thay đổi do mình khởi xướng ra với c{c thay đổi được tạo ra bởi c{c t{c động từ bên ngo|i lên trên thể cảm dục v| thể trí T}m thức v| Ngã thức

https://thuviensach.vn

162

của y. Đối với con người, chúng đều giống như c{c thay đổi trong chính con người. Do đó, mọi hiện tượng t}m thức xảy ra trên các cõi ở trên cõi trần – là c{c cõi m| trên đó Ngã thức chưa được thiết lập rõ rệt – thì người trung bình, bình thường gọi l| ‚giả', ‚chủ quan', ‚bên trong y', giống như người nhu nhược, nếu y l| một triết gia, sẽ chọn c{c hiện tượng của cõi trần. Y xem các hiện tượng cõi cảm dục hoặc cõi trí như l| kết quả của ‚sự tưởng tượng' của y, nghĩa l|, như c{c hình thức do y tạo ra, chớ không như l| các kết quả của c{c t{c động từ

các cõi bên ngoài lên thể cảm dục hoặc thể trí, các cõi này thực sự tinh anh hơn [208], nhưng ‚thật' v| ‚kh{ch quan'

như l| cõi hồng trần ở bên ngo|i. Điều đó có nghĩa l| kẻ đó chưa đủ ph{t triển để đạt được ngã thức (self-realization) trên c{c cõi n|y, v| như vậy để trở nên có khả năng thể hiện cụ

thể c{c cõi bên ngo|i. Y chỉ biết về c{c thay đổi trong chính y, c{c thay đổi trong t}m thức, còn thế giới bên ngo|i đối với y tất nhiên chỉ l| sự t{c động của c{c ham muốn v| c{c tư

tưởng của riêng y. Thực ra, trên cõi cảm dục v| cõi trí, người đó chỉ l| một đứa trẻ.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Chương X

Các trạng thái tâm thức con người(1)

1- Tiềm thức

Chúng ta đã ghi nhận sự kiện l| có nhiều hoạt động của t}m thức một khi có chủ đích, đều trở th|nh tự động, v| từ từ

chìm xuống dưới ‚ngưỡng của t}m thức'. C{c tiến trình duy trì sự sống của th}n x{c – như l| nhịp đập của tim, việc nở ra v| bóp lại của tim, c{c tiến trình tiêu hóa v.v< – đều đã rơi v|o một vùng của t}m thức m| ở đó sự chú ý của t}m thức không còn được đặt v|o. Có vô số hiện tượng, không trực tiếp liên quan đến [210] việc duy trì sự sống x{c th}n, cũng nằm trong vùng mờ nhạt n|y. Hệ thần kinh giao cảm l| một nh| kho chứa c{c dấu vết còn sót lại của c{c biến cố đã qua từ

lâu – c{c biến cố không thuộc về kiếp sống hiện tại của chúng ta chút n|o, m| l| c{c biến cố vốn đã trải qua h|ng trăm thế

kỷ trước đ}y, xảy ra trong c{c kiếp sống đã qua lâu, khi Jivatma, vốn l| Ch}n Ngã của chúng ta, đã từng trú ngụ

trong c{c th}n x{c của người b{n khai v| thậm chí trong cơ

thể của con vật nữa. Nhiều nỗi sợ hãi không duyên cớ, nhiều nỗi kinh ho|ng nửa đêm, nhiều lần bộc ph{t cơn giận dữ, nhiều thôi thúc thù hận, nhiều cuộc đổ xô b{o thù cuồng nhiệt, xuất ph{t từ các vực s}u của biển tối tăm của tiềm thức 1 Nhiều chi tiết về c{c trạng th{i n|y sẽ được tìm thấy trong c{c b|i thuyết trình đã được xuất bản của t{c giả về ‚Minh Triết Thiêng Liêng v| T}n T}m Lý học' (Theosophy and the New Psychology).

C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

164

đang cuộn mình bên trong chúng ta, đang che giấu nhiều thứ

hư hỏng, nhiều bộ xương của qu{ khứ chúng ta. Được tâm thức cảm dục thời đó chuyển giao cho khí cụ hồng trần của nó để đưa v|o hoạt động, tấm kính ảnh hằng nhạy cảm của nguyên tử thường tồn đã nắm bắt v| chụp ảnh chúng, đã ghi chúng lại trong c{c ngõ ng{ch của hệ thần kinh, hết kiếp n|y đến kiếp kh{c. Khi t}m thức mất cảnh gi{c; hoặc khi có một rung động mạnh mẽ từ một t}m thức kh{c t{c động v|o chúng ta; hoặc có một biến cố n|o đó t{i tạo c{c tình huống l|m cho c{c rung động nảy sinh; thì bằng c{ch n|y hoặc [211]

c{ch kh{c, c{c khả năng đang say ngủ n|y được đ{nh thức, tự phóng nó lên v|o trong ánh sáng thanh thiên bạch nhật, đến dục vọng bị chôn vùi từ l}u. Đ}y cũng l| nơi che khuất c{c bản năng vốn thường {p đảo lý trí, c{c bản năng n|y đã từng l| c{c nỗ lực bảo tồn sự sống, hay là các kết quả của c{c kinh nghiệm m| đã có lúc thân xác chúng ta đã đắm chìm trong đó, v| linh hồn đã ghi nhận kết quả cho sự hướng dẫn tương lai. C{c bản năng về tình yêu đối với người kh{c phái, kết quả của vô số cuộc hôn nh}n. Các bản năng về tình phụ

tử v| tình mẫu tử, đã tuôn đổ ra trong nhiều thế hệ. Các bản năng tự vệ, được ph{t triển trong vô số lần chiến đấu. Các bản năng của việc thu lợi bất chính, kết quả của vô số c{c lừa đảo v| mưu mô. Và ngoài ra, nhiều rung động thuộc về c{c biến cố trước còn ẩn núp, và c{c cảm gi{c, các dục vọng v|

các tư tưởng của kiếp sống hiện tại của chúng ta, đã được trải qua và bị quên đi, nhung vẫn nằm gần trên mặt, sẵn sàng cho việc gọi lên. Không có thời gian để liệt kê những nội dung trong c{i phòng di vật n|y của một qu{ khứ xa xăm, chứa đựng những khúc xương cổ chỉ thích hợp cho c{c thùng r{c, bên cạnh những mảnh vụn thú vị của thời trước, với c{c dụng cụ vẫn còn hữu dụng cho [212] nhu cầu hiện nay của Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

chúng ta. Trên c{nh cửa của phòng di vật có viết: ‚C{c mảnh vụn của Qu{ Khứ'. Vì tiềm thức thuộc về Qu{ Khứ, giống như t}m thức tỉnh thức (waking-consciousness) thuộc về

Hiện Tại, trong khi siêu thức (super-consciousness) thuộc về

Tương Lai.

Một phần kh{c của tiềm thức trong chúng ta bao gồm c{c nội dung của mọi t}m thức vốn dùng c{c thể của chúng ta như c{c lĩnh vực tiến hóa – c{c nguyên tử, ph}n tử, c{c tế b|o thuộc nhiều cấp độ (grades). Một v|i bóng ma lạ lùng v| c{c hình ảnh xinh xắn ph{t sinh từ tiềm thức trong chúng ta m|

không thuộc về chúng ta chút n|o, m| l| c{c dò dẫm mơ hồ, v| c{c lo sợ ngu xuẩn, c{c tưởng tượng đẹp đẽ, của c{c Đơn Vị t}m thức ở một giai đoạn tiến hóa thấp hơn giai đoạn chúng ta, vốn là các vị kh{ch của chúng ta, cư trú trong cơ thể

chúng ta như l| một nh| trọ.

Trong phần n|y của tiềm thức tiếp diễn những cuộc chiến, được tiến h|nh bởi một tập họp c{c sinh vật trong m{u chúng ta chống lại một tập hợp kh{c, c{c cuộc chiến n|y không đi v|o t}m thức chúng ta, trừ khi n|o c{c kết quả của chúng hiện ra dưới hình thức bệnh tật.

Như vậy tiềm thức con người khi hoạt động trên cõi trần được bao gồm c{c yếu tố rất đa dạng, do đó cần [213]

phải ph}n tích v| hiểu biết nó, ngõ hầu ph}n biệt được c{c t{c động của nó với c{c t{c động của siêu thức đích thực trong con người. Siêu thức con người giống với các bản năng ở sự

xâm nhập bất ngờ của nó v|o t}m thức, nhưng ho|n to|n kh{c với bản năng ở bản chất v| vị trí của nó trong cơ tiến hóa, vì siêu thức thuộc về tương lai trong khi bản năng thuộc về qu{ khứ. Cả hai kh{c nhau như sau: bản năng giống như

cơ quan bị tho{i hóa, chỉ còn vết tích, ghi chép lịch sử của qu{

C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

166

khứ, còn siêu thức l| cơ quan mầm mống phôi thai, biểu thị

sự tiến bộ của tương lai.

Chúng ta cũng đã thấy rằng, t}m thức, hoạt động trên cõi cảm dục, đã x}y dựng v| vẫn đang x}y dựng hệ thần kinh để l|m dụng cụ của nó trên cõi trần; nhưng việc n|y cũng không tạo th|nh một phần của những gì được gọi l| t}m thức tỉnh thức bình thường ở giai đoạn tiến hóa n|y. Nơi kẻ

thường nh}n, t}m thức, hoạt động trên cõi trí, hiện nay đang kiến tạo v| tổ chức thể cảm dục dùng l|m dụng cụ của nó trong tương lai trên cõi cảm dục, nhưng việc này một lần nữa không tạo thành một phần của t}m thức tỉnh thức. Vậy t}m thức tỉnh thức của con người l| gì? [214]

2- Tâm thức tỉnh thức

T}m thức tỉnh thức l| t}m thức đang hoạt động trên cõi trí v| trên cõi cảm dục, bằng c{ch dùng chất trí v| chất cảm dục l|m hiện thể của nó, được đặt trong não bộ hồng trần với vai trò như Ngã Thức (1) v| sử dụng não bộ đó cùng với hệ

thần kinh được liên kết với não bộ như l| dụng cụ của nó để

ước muốn (willing), hiểu biết (knowing) v| hoạt động (acting) trên cõi trần. Trong t}m thức tỉnh thức, não bộ luôn luôn linh hoạt, luôn luôn rung động; hoạt động của nó có thể

được kích thích như l| một cơ quan truyền chuyển từ bên ngo|i thông qua c{c gi{c quan, hoặc nó có thể được kích thích bằng t}m thức từ c{c cõi bên trong; nhưng nó không ngừng hoạt động, đ{p ứng với bên ngo|i và bên trong. Nơi người 1 Xem Phần I Chương IX, mục 1, 2 về sự dị biệt giữa T}m thức với Ngã thức, Chương VI, mục 3, ph}n tích hồng trần thức, đừng lẫn lộn t}m thức hồng trần (physical consciousness) với t}m thức tỉnh thức (waking-consciousness).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

thường nh}n, não bộ l| phần duy nhất m| trong đó t}m thức đã trở th|nh Ngã thức rõ rệt, c{i phần duy nhất mà trong đó y cảm thấy y l| ‚C{i Ta' (‚I'), v| tự khẳng định y [215] là một đơn vị c{ thể riêng biệt. Trong tất cả phần còn lại của y, t}m thức vẫn còn dò dẫm đ}y đó một c{ch lơ đảng, đ{p ứng với c{c t{c động bên ngo|i nhưng vẫn chưa x{c định được chúng, ý thức về c{c thay đổi trong c{c điều kiện riêng của nó, nhưng chưa có được ý thức về ‚kẻ kh{c' v| ‚chính mình'.

Trong c{c th|nh viên tiến hóa hơn của gia đình nhân loại, t}m thức, đang hoạt động trên cõi cảm dục v| cõi trí, thì rất phong phú v| linh hoạt, nhưng sự chú ý của t}m thức đó chưa chuyển ra ngo|i đến cõi cảm dục v| cõi trí m| nó đang sinh hoạt trong đó, và c{c hoạt động của nó tìm thấy sự biểu lộ bên ngoài của chúng trong Ngã thức trên cõi trần, mọi sự

chú ý ra bên ngo|i trong t}m thức được chuyển v|o cõi trần, v| cũng nơi đ}y, các hoạt động cao siêu được tuôn đổ v|o trong chừng mực khả năng thu nhận của nó. Đôi khi, c{c va chạm mạnh mẽ trên cõi cảm dục hoặc cõi trí tạo ra một rung động dữ dội trong t}m thức, đến nỗi một l|n sóng tư tưởng hoặc tình cảm d}ng ra ngoài vào trong t}m thức tỉnh thức, và ném nó vào chuyển động mãnh liệt, đến nỗi c{c hoạt động bình thường của nó bị quét đi, bị nhận chìm, và con người bị

thúc đẩy v|o h|nh động không được định hướng hoặc [216]

được kiểm so{t bằng Ngã thức. Chúng ta sẽ nghiên cứu thêm việc n|y khi chúng ta đi tới T}m thức siêu ph|m (super-physical consciousness).

Vậy thì, t}m thức tỉnh thức có thể được định nghĩa như

l| một phần của tổng thức (total consciousness) đang hoạt động trong não bộ cùng với hệ thần kinh, và rõ ràng là có ý thức về Bản Ngã. Chúng ta có thể hình dung t}m thức như

C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

168

được tượng trưng bằng một {nh s{ng lớn, chiếu qua một bầu bằng kính được gắn trên trần nh|, soi s{ng căn phòng bên dưới, trong khi bản th}n ánh sáng thì đầy bên trên căn phòng, và tỏa {nh s{ng chói lọi của nó tự do theo mọi hướng.

T}m thức cũng giống như một quả trứng {nh s{ng lớn, chỉ có một đầu của nó được gắn v|o trong bộ óc, còn đầu kia l| t}m thức tỉnh thức. Khi t}m thức trở th|nh Ngã thức trên cõi cảm dục, v| khi bộ óc đủ ph{t triển để đ{p ứng với c{c rung động của nó, thì t}m thức cảm dục sẽ trở th|nh một phần của t}m thức tỉnh thức. Về sau nữa, khi t}m thức trở th|nh Ngã thức trên cõi trí, v| não bộ đủ ph{t triển để đ{p ứng với c{c rung động của nó, thì t}m thức tỉnh thức sẽ bao gồm luôn t}m thức trí tuệ. Và [217] cứ thế, cho đến khi mọi t}m thức trên năm cõi của chúng ta đã tiến hóa tới t}m thức tỉnh thức.

Việc mở rộng n|y của t}m thức tỉnh thức đi kèm với sự

ph{t triển trong c{c nguyên tử của não bộ, cũng như đi kèm với sự ph{t triển của một v|i cơ quan trong não bộ, v| của c{c kết nối giữa c{c tế b|o.

Đối với việc bao gồm của Ngã thức trên cõi cảm dục, điều cần thiết l| tuyến yên (pituitary body) nên được ph{t triển cao hơn tình trạng hiện tại của nó, v| nhóm loa tuyến thứ tư trong nguyên tử nên được ph{t triển ho|n to|n. Để có được ngã thức trên cõi trí, tuyến tùng quả phải được l|m cho linh hoạt, v| nhóm loa tuyến thứ năm phải được đưa v|o trình tự hoạt động hoàn toàn. Bao lâu m| c{c ph{t triển về thể

chất n|y vẫn chưa ho|n tất, thì Ngã thức có thể được ph{t triển trên cõi cảm dục v| cõi trí, nhưng nó vẫn cứ l| siêu thức, v| c{c hoạt động của nó không tự biểu lộ qua não bộ, để nhờ

đó mới trở th|nh một phần của t}m thức tỉnh thức.

T}m thức tỉnh thức bị giới hạn v| bị chi phối bởi não bộ

chừng nào m| một người [218] sở hữu một x{c th}n, v| bất Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

cứ vết thương n|o đối với bộ óc, bất cứ tổn thương n|o, bất cứ bệnh hoạn n|o, cũng đều tức khắc có can dự v|o sự biểu lộ của nó. Dù cho t}m thức của một người có ph{t triển cao đi nữa, người đó cũng bị bộ óc của mình hạn chế trong chừng mực có liên quan đến sự biểu lộ của bộ óc trên cõi trần. Nếu bộ óc đó có cấu tạo kém hay kém ph{t triển, thì t}m thức tỉnh thức của người đó sẽ nghèo n|n v| có giới hạn.

Với việc mất đi xác thân, thì ý nghĩa bao h|m của tâm thức tỉnh thức sẽ thay đổi, v| những gì được nói đến ở đ}y về

các tình trạng ở cõi trần, được chuyển sang cõi cảm dục. Do đó chúng ta có thể nới rộng định nghĩa ban đầu đối với ph{t biểu tổng qu{t như sau: t}m thức tỉnh thức l| một phần của tổng thức đang hoạt động qua hiện thể ngo|i cùng của nó, nghĩa l|, những gì đang biểu lộ trên cõi thấp nhất m| t}m thức đó tiếp xúc lúc bấy giờ.

Trong c{c giai đoạn tiến hóa ban đầu của con người, có ít hoạt động trong t}m thức trên c{c nội cảnh giới (inner plane), ngoại trừ khi bị kích thích từ bên ngo|i. Nhưng khi Ngã thức trở nên linh hoạt hơn trên cõi trần, nó l|m phong phú, với tốc độ ng|y c|ng tăng, [219] nội dung của t}m thức trên các nội cảnh giới đó. Nhờ hoạt động trên nội dung của nó, nên t}m thức ph{t triển một c{ch nhanh chóng, cho đến khi các năng lực nội tại của t}m thức vượt xa c{c khả năng của sự biểu lộ của chúng qua não bộ, v| não bộ trở th|nh một giới hạn v| một chướng ngại, thay vì là bộ phận nuôi dưỡng và l| một tác nhân kích thích. Lúc bấy giờ {p lực của t}m thức lên trên khí cụ vật lý của nó (não bộ – ND) đôi khi trở nên lớn một c{ch nguy hiểm, khiến cho một sự căng thẳng thần kinh g}y nguy hiểm cho sự thăng bằng của não bộ, l|m cho não bộ

không thể tự thích ứng đủ nhanh với c{c l|n sóng mạnh mẽ

đang đập lên nó. Đó l| chân lý của c}u ngạn ngữ: ‚trí tuệ lớn C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

170

thường đi đôi với điên rồ' (‚Great wits to madness near allied'). Chỉ bộ óc có cấu tạo cao và tinh tế mới có thể cho phép c{c ‚trí tuệ cao' tự biểu lộ được trên cõi trần. Nhưng một bộ óc như thế l| bộ óc dễ mất thăng bằng nhất do c{c l|n sóng mạnh mẽ của c{c ‚trí tuệ cao' tương tự n|y v| đ}y l|

‚sự điên rồ'. Sự điên rồ – l| bộ óc không có khả năng đ{p ứng thường xuyên với c{c rung động – thực ra cũng có thể l|

do việc thiếu hoặc việc ngưng lại sự ph{t triển, việc thiếu hoặc việc ngưng tổ chức của bộ óc, v| loại điên rồ như thế thì không liên quan với ‚trí tuệ cao' chút n|o. Nhưng chính một

[220] sự kiện có ý nghĩa v| có tầm quan trọng lớn l| một bộ

óc đi trước sự tiến hóa bình thường, đang ph{t triển c{c kết hợp mới v| cân bằng một c{ch tinh vi cho việc biểu lộ t}m thức phong phú trên cõi trần, l| bộ óc của tất cả những ai vốn có thể dễ bị vô hiệu nhất do việc thải ra phụ tùng của một bộ

phận n|o đó trong cơ cấu của nó chưa được thiết lập đầy đủ

để chống lại một sự căng thẳng. Chúng ta sẽ quay lại điều này khi xem xét về t}m thức siêu ph|m.

3- Tâm thức siêu phàm

C{c nh| t}m lý học ở T}y phương mới đ}y đã dốc sức nghiên cứu c{c trạng th{i t}m thức kh{c với t}m thức tỉnh thức. C{c loại t}m thức n|y được đặt tên kh{c nhau như l|

‚t}m thức kh{c thường' (‚abnormal'), ‚tiềm thức'

(‚subconsciouus') ‚vô ý thức' (‚inconscient') v| thông thường l| ‚t}m thức trong giấc mơ' (‚dream-consciousness')

– bởi vì giấc mơ l| hình thức phổ cập v| thường được nhận biết nhất của t}m-thức-khác (other-consciousness). Trước tiên, có một khuynh hướng xem c{c trạng th{i n|y như l| kết quả của c{c tình trạng bị x{o trộn của bộ óc, v| quan điểm n|y vẫn còn được nhiều người theo. Nhưng c{c nh| t}m lý Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

học tiến bộ hơn đang bỏ dần [221] ý tưởng hẹp hòi này và đang bắt đầu nghiên cứu những trạng th{i này như l| c{c biểu lộ rõ rệt của t}m thức dưới c{c tình trạng chưa được hiểu rõ, nhưng không nhất thiết l| rối loạn. Một số người nhận thấy rõ rệt một ‚t}m thức rộng lớn hơn' (‚larger consciousness'), m| chỉ có một phần của nó có thể thấy biểu lộ trong bộ óc theo mức tiến hóa hiện nay. Ở Đông Phương, trạng th{i t}m thức kh{c n|y từ l}u đã được xem như l| cao hơn t}m thức tỉnh thức, như trạng th{i t}m thức được giải tho{t khỏi c{c giới hạn chật hẹp của bộ óc x{c thịt, và tác động trong một môi trường tinh anh hơn, mềm dẽo hơn, và thích hợp hơn. Giấc mơ đã được xem như l| một giai đoạn của hoạt động siêu phàm này, v| như l| một sự tiếp xúc với c{c cõi cao; v| c{c phương tiện đã được chọn để khơi hoạt Ngã thức trong cõi mơ (dream-world), để đặt Ngã thức, được bao bọc trong c{c y phục cao của nó, tho{t khỏi th}n x{c một cách tùy ý; để cho, thay vì có c{c đ{p ứng mơ hồ v| lộn xộn với c{c t{c động từ c{c cõi cao trong c{c trạng th{i mơ chưa được ph{t triển, Ngã thức có thể được thiết lập nơi đó với linh thị s{ng sủa v| rõ ràng. Để thực hiện điều n|y, Ngã thức trong c{c hiện thể cao của nó trước tiên [222] phải được rút ra khỏi thể x{c v| phải được làm cho linh hoạt trên cõi cảm dục; vì cho tới khi Ngã thức biết được nó ở bên ngo|i thể x{c, nếu không thì nó không thể t{ch, trong ‚giấc mơ', các kinh nghiệm ngo|i cõi trần ra khỏi c{c mảnh hỗn độn của c{c kinh nghiệm hồng trần bị trộn lẫn với chúng trong não bộ. Giống như nước trong được đổ v|o một c{i thùng có bùn, thì nước trong bị trộn lẫn với bùn, vì thế, một kinh nghiệm tại cõi cảm dục, khi tuôn đổ v|o một bộ óc đầy c{c mảnh của c{c sự việc C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

172

đã qua ở cõi trần, sẽ trở nên không rõ ràng, lộn xộn, vô lý (1).

Do đó, T}m lý học Đông phương đã theo đuổi c{c phương ph{p để t{ch Ngã thức ra khỏi x{c th}n của nó, v| thật l| lý thú khi nhận xét rằng c{c phương ph{p n|y ho|n to|n kh{c với c{c phương ph{p được dùng ở phương T}y, và được hướng đến việc l|m cho t}m thức mạnh lên, bắt thể x{c v|o cùng một trạng th{i tĩnh lặng như trạng th{i được đem lại bằng c{c phương ph{p vật lý ở phương T}y, khi nh| t}m lý học T}y phương dốc sức v|o việc nghiên cứu tâm-thức-khác này.

Siêu-thức bao gồm to|n bộ [223] t}m thức cao hơn t}m-thức-tỉnh-thức; nghĩa l| tất cả những gì trên c{c cõi cao mà không tự biểu lộ trên cõi trần như Ngã thức hoạt động qua não bộ. Do đó, siêu thức rất phức tạp v| bao trùm một số lớn hiện tượng. Như đã nói, giấc mơ l| một phần của nó; cũng thế, tất cả c{c hoạt động của t}m thức trên cõi cảm dục tự

hiện dưới hình thức c{c linh cảm, c{c cảnh b{o, c{c linh thị về

c{c biến cố xa xăm trong không gian hoặc thời gian, c{c tiếp xúc mơ hồ với c{c cõi kh{c, c{c trực cảm thình lình về tính chất hoặc biến cố; cũng như mọi hoạt động của t}m thức trên cõi trí, hạ trí hoặc thượng trí, xuất hiện dưới hình thức trực nhận được c{c ch}n lý, bất chợt nhìn thấu vào c{c liên hệ

nh}n quả, c{c linh cảm – về trí tuệ hoặc đạo đức – c{c chớp lóe của siêu t|i, c{c thị kiến về vẻ đẹp cao siêu của nghệ thuật v.v< C{c bộc ph{t n|y của siêu thức v|o cõi trần đều có tính chất bất ngờ, x{c tín, có uy lực khẩn thiết, thiếu nguyên nh}n rõ r|ng. Chúng không có liên quan, hoặc chỉ liên quan một c{ch gi{n tiếp với c{c nội dung của t}m thức tỉnh thức, và 1 Đạo sinh nên đọc kỹ quyển s{ch hữu ích của ông C.W.

Leadbeater, quyển ‚C{c giấc mơ' (Dreams).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

không tự chứng minh với t}m thức tỉnh thức đó m| chỉ tự {p đặt chúng lên đó.[224]

Để mang siêu thức vào biểu lộ trên cõi trần, thì trong c{c giai đoạn ban đầu, cần phải đưa bộ óc v|o trạng th{i bất động, l|m cho c{c cơ quan cảm gi{c không còn đ{p ứng với c{c va chạm ở cõi trần, v|, bằng c{ch xua thực thể hữu thức ra khỏi thể x{c, đưa thể x{c đó đến trạng th{i được gọi l| xuất thần (trance). Xuất thần chỉ l| trạng th{i ngủ (sleep-state) được g}y ra một c{ch nh}n tạo hay bất thường; dù cho được tạo ra bằng phương ph{p thôi miên, phương ph{p chữa bệnh, hay phương ph{p kh{c, kết quả vẫn như nhau đối với thể x{c. Nhưng kết quả ở c{c cõi kh{c sẽ ho|n to|n tùy thuộc v|o mức tiến hóa của t}m thức trên c{c cõi ấy, v| một t}m thức tiến hóa cao sẽ không cho phép dùng c{c phương tiện thôi miên hoặc chữa bệnh – ngoại trừ có thể dùng thuốc mê trong cuộc giải phẩu – mặc dù, dưới những trường hợp ngoại lệ, một người tiến hóa cao như thế có thể dùng loại thôi miên để tạo trạng th{i xuất thần.

Trạng th{i xuất thần cũng có thể được tạo ra bằng t{c động từ c{c cõi cao, như l| bằng sự tập trung tư tưởng mãnh liệt, hay l| bằng việc chiêm ngưỡng say mê v|o một đối tượng tôn sùng, đưa tới sự nhập định (ecstasy). Đ}y l| c{c phương c{ch [225] được dùng từ thời xa xưa của c{c nh|

luyện Raja yoga ở phương Đông, còn trạng th{i nhập định của Vị Th{nh (Saint) ở phương T}y thì được tạo ra do sự

chiêm ngưỡng say mê. Sự xuất thần n|y thì không thể ph}n biệt được với sự xuất thần tạo ra bằng c{c phương tiện được đề cập đến ở trên trong Salpetriere v| nơi kh{c. C{c nh|

luyện Hatha Yoga cũng đạt đến cùng trạng th{i xuất thần n|y, nhưng bằng c{c phương tiện giống nhiều với c{ch sau cùng này – bằng c{ch chú mục v|o một điểm đen trên một C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

174

nền trắng, hoặc nhìn v|o chóp mũi, v| c{c c{ch thực h|nh tương tự khác.

Khi có cái thấy (vision) khác với c{i thấy ở cõi trần v|

việc kiểm tra khác với các kiểm tra ở cõi trần được sử dụng, thì có sự dị biệt vô cùng lớn giữa c{c tình trạng siêu thường (super-physical) của t}m thức nơi chủ thể bị thôi miên v| nơi nhà Yogi. Bà Blavatsky đã mô tả rõ sự dị biệt n|y như sau:

‚Trong trạng th{i xuất thần (the trance state), Hào Quang ho|n to|n thay đổi, bảy sắc cầu vồng không còn có thể thấy rõ nữa. Trong khi ngủ, c{c m|u sắc cũng không còn ‘tự nhiên’

(‘at home’) chút nào. Đối với c{c m|u thuộc về c{c yếu tố tinh thần trong con người, nghĩa l|, màu vàng (yellow), của thể Bồ

đề, màu chàm (indigo) của thể Thượng trí, và màu lam (blue) của Vỏ Bọc H|o Quang (Auric Envelope), sẽ khó thấy rõ, hoặc ho|n to|n thiếu hẳn. Con Người Tinh Thần (Spiritual Man) được tự do trong giấc ngủ, [226] và mặc dầu ký ức hồng trần của y có thể không biết về điều đó, Con Người Tinh Thần được phủ trong lớp tinh chất cao nhất của y, sống trong c{c lãnh vực trên các cõi khác, trong c{c lãnh vực vốn l|

mảnh đất của thực tại, được gọi l| c{c giấc mơ trên cõi ảo tưởng của chúng ta. Ngoài ra, một người có nhãn thông th|nh thạo, nếu y có dịp thấy được một vị yogi trong trạng th{i xuất thần v| một chủ thể bị thôi miên bên cạnh nhau, y sẽ học được một b|i học quan trọng trong Huyền linh học. Y

sẽ học c{ch biết được sự dị biệt giữa hiện tượng tự xuất thần với trạng th{i thôi miên do bởi ảnh hưởng bên ngo|i. Nơi vị

yogi, c{c ‚nguyên khí' (‚principles') của tứ hạ thể ho|n to|n biến mất. Không thấy có m|u đỏ, m|u lục, m|u đỏ tím, cũng không thấy m|u xanh lơ do h|o quang của cơ thể, không có gì cả, ngoại trừ c{c rung động khó cảm nhận của nguyên khí Prana có màu hoàng kim (golden) v| một {nh lửa màu tím Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

được l|m th|nh vệt với m|u vàng kim (gold) tuôn hướng lên từ đầu, ở vùng an trú của Con Mắt Thứ Ba, và tận cùng ở một điểm. Nếu môn sinh nhớ rằng m|u tím thực sự (true violet) hay l| m|u nằm ở phần cuối của quang phổ, không phải l|

m|u hỗn hợp của đỏ v| xanh lơ, m| l| một m|u thuần nhất có c{c rung động nhanh hơn bảy lần so với c{c rung động của m|u đỏ, v| rằng, màu [227] hoàng kim (golden hue) là tinh hoa (essence) của ba đường m|u v|ng, từ màu đỏ cam đến màu vàng cam và màu vàng, thì môn sinh sẽ hiểu lý do tại sao; nhà Yogi sống trong c{i Thể H|o Quang (Auric Body) của chính mình, giờ đ}y thể đó trở th|nh hiện thể của Buddhi-Manas. Mặt kh{c, nơi một người ở trong trạng th{i xuất thần nhân tạo bằng thôi miên, sự xuất thần đó l| do t{c dụng của vô thức; không phải l| xuất thần hữu thức của Ma Thuật (Black Magic), trừ phi được tạo ra bởi một vị Adept cao, nếu không thì to|n bộ tập hợp c{c nguyên khí sẽ vẫn hiện diện, với Thượng trí bị tê liệt, thể Bồ đề bị cắt đứt khỏi Thượng Trí do sự tê liệt đó, và thể cảm dục (Astral Body) màu đỏ tím ho|n to|n phụ thuộc v|o Hạ Trí (Lower Manas) và Kama rupa. (GLBN III, 479, 480).

Dưới cái nhìn của người có nhãn thông, sự kh{c nhau ở

bề ngo|i của người bị thôi miên có liên quan với một sự kh{c nhau rất quan trọng trong kết quả theo sau của việc xuất thần. Nh| yogi, khi rời thể x{c như thế, vẫn có Ngã thức đầy đủ, đi v|o c{c cõi cao m| vẫn l|m chủ đủ c{c quan năng của mình. Lúc quay về nhập x{c, vị yogi ghi lại v|o bộ óc đã ph{t triển của mình ký ức về c{c kinh nghiệm đã qua. Người kém tiến hóa, [228] khi bị thôi miên, thì ‚mất đi ý thức'; khi Ngã thức của y không được ph{t triển trên c{c cõi cao, thì ý thức của y không hướng ra bên ngo|i ở những nơi đó. Thực tế thì y hầu như l| ngủ ở đó, ở cõi cảm dục v| cõi trí, giống như y C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

176

đang ngủ ở cõi trần vậy, và lúc tỉnh lại từ cơn xuất thần, y không biết gì về những chuyện đã xảy ra trong lúc kéo d|i cơn xuất thần, dù ở đ}y hay nơi n|o kh{c.

Tuy nhiên, nếu chủ thể đủ tiến hóa, như đa số con người ở giai đoạn tiến hóa n|y, có Ngã thức trên cõi cảm dục, thì bấy giờ những kẻ kh{c có thể được lợi bằng c{ch đưa ra c}u hỏi cho y trong khi y xuất thần. Bởi vì khi ở v|o trạng thái xuất thần được tạo ra do nh}n tạo, lúc đó não bộ bị t{ch rời khỏi hoạt động v| phản ứng bình thường giữa chính nó với môi trường chung quanh, nó trở th|nh một khí cụ, dù l|

không được thích hợp lắm, của t}m thức siêu phàm (super-physical consciousness). Bị c{ch ly với môi trường ở cõi trần của nó, bị l|m cho không có khả năng đ{p ứng với c{c kích thích quen thuộc của nó từ bên ngo|i, bị cắt đứt khỏi c{c r|ng buộc thấp của nó trong khi vẫn nối kết với c{c r|ng buộc cao, nó tiếp tục đ{p ứng với c{c t{c động từ trên cao, v| có thể

l|m điều n|y [229] một c{ch hiệu quả hơn, vì không có năng lượng n|o của nó bị đổ ra v|o cõi trần nữa. Đ}y l| bản chất của trạng th{i xuất thần. Khi c{c con đường của gi{c quan bị

bắt buộc đóng kín, các sức mạnh của nó không còn tuôn đổ ra ngoại giới, do đó c{c thần lực n|y còn nguyên, sẵn s|ng đóng vai trò kẻ phụng sự của t}m thức siêu phàm. Trong c{i vắng lặng được áp đặt như vậy trên cõi trần, những tiếng nói của c{c cõi kh{c mới có thể được nghe thấy.

Trong trạng th{i xuất thần do thôi miên, có việc kích thích c{c quan năng trí tuệ: ký ức được thấy bao h|m một lãnh vực rộng lớn hơn nhiều, vì c{c nhịp đập yếu ớt do c{c biến cố xa để lại, trở nên nghe được khi c{c nhịp đập mạnh hơn từ c{c biến cố mới đ}y tạm thời lắng xuống; có những người m| ở trạng th{i thức tỉnh bị quên đi, thì ở trạng th{i xuất thần, họ được nhớ lại; có những ngôn ngữ được biết lúc Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

còn bé nhưng đã bị quên mất, giờ được nhớ lại; c{c biến cố

không đ{ng kể cũng t{i xuất hiện. Đôi khi c{c năng lực nhận thức trải rộng khắp một lãnh vực rộng lớn; c{c sự việc xa xăm được nhìn thấy, tầm nhìn xuyên qua được c{c giới hạn ở cõi trần, lời nói từ cõi xa cũng có thể nghe được. C{c mảnh nhỏ

của c{c cõi kh{c cũng đôi khi được tho{ng thấy, bị pha trộn nhiều với c{c hình tư tưởng [230] của những lúc tỉnh thức. Có nhiều t|i liệu về đề t|i n|y, và người nghiên cứu có thể tìm hiểu về chúng.

Người ta cũng đã thấy rằng c{c kết quả của trạng th{i xuất thần th}m s}u (deeper trance) đều không giống với c{c kết quả của trạng th{i xuất thần hời hợt (superficial).

Khi đạt đến trạng th{i xuất thần s}u, c{c lớp cao của t}m thức siêu phàm tự biểu lộ trong não bộ. Trường hợp nổi tiếng của Leonie I, II v| III được biết rõ nhất; người ta quan s{t thấy rằng Leonie I không biết gì về Leonie II v| III; còn Leonie II thì biết Leonie I, nhưng không biết Leonie III, Leonie III biết cả Leonie I v| II. Điều đó có nghĩa l| c{i cao biết c{i thấp, trong khi c{i thấp không biết được c{i cao – một sự kiện có tầm quan trọng lớn lao nhất.

Trong loại xuất thần do thôi miên bằng từ điển (mesmeric trance), dễ có được c{c hiện tượng cao so với trong loại xuất thần do thôi miên thường (hypnotic trance). Trong loại trên, người ta có thể có được c{c ph{t biểu rất rõ r|ng về

c{c hiện tượng của cõi cảm dục, v| thậm chí của cõi trí nữa –

ở ‚chủ thể' kh{ tiến hóa – và đôi khi có những tho{ng thấy về c{c tiền kiếp.

Khi chúng ta thấy rằng việc loại trừ [231] cõi trần l| điều kiện cho c{c biểu lộ này của t}m thức siêu phàm, thì chúng ta bắt đầu hiểu được lý do căn bản của c{c phương pháp Yoga được thực h|nh ở phương Đông. Khi c{c phương ph{p thuộc C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

178

về thể x{c, như trong Hatha Yoga, loại xuất thần do thôi miên thông thường được đạt tới thường nhất, và chủ thể (subject), khi tỉnh lại, không nhớ gì về c{c kinh nghiệm của y. Trong phương pháp Raja yoga, tâm thức được triệt thoái ra khỏi não bộ bằng sự định trí mãnh liệt, đưa đạo sinh tới sự liên tục t}m thức trên c{c cõi kế tiếp, v| y nhớ được c{c kinh nghiệm siêu phàm của mình khi quay lại trạng th{i tỉnh thức.

Cả ở phương T}y lẫn phương Đông cùng có mục tiêu l|

l|m ngưng t}m thức tỉnh thức, để có được c{c dấu vết của t}m thức siêu phàm, hay như nh| t}m lý học T}y phương nói, có được dấu vết từ phần vô thức nơi con người. Tuy nhiên, với h|ng ng|n năm kinh nghiệm đ|ng sau, phương pháp của phương Đông tạo được nhiều kết quả lớn lao không gì s{nh nỗi trong c{c lãnh vực của t}m thức siêu phàm, và dựa trên nền tảng của c{c kinh nghiệm được [232] lặp đi lặp lại, nó thiết lập được sự độc lập của t}m thức đối với hiện thể

hồng trần của nó.

Trạng thái nhập định (ecstasy) v| c{c linh thị của c{c bậc Th{nh ở mọi thời đại v| trong mọi tín ngưỡng, cung cấp một thí dụ kh{c về c{c bộc ph{t (irruptions) từ ‚vô thức'.

Trong c{c bộc ph{t n|y, việc cầu nguyện kéo d|i v| say mê, hay đại định, l| phương tiện để tạo ra trạng th{i trí óc cần thiết. C{c lối v|o c{c gi{c quan trở nên bị đóng lại bởi sự định trí mãnh liệt bên trong, v| cùng một trạng th{i được đạt đến v|o đôi lúc v| một c{ch không chủ t}m m| c{c nh| thực h|nh Raja yoga cố tình tìm c{ch đạt đến. Do đó, chúng ta thấy rằng những người mộ đạo của mọi tôn gi{o gán cho c{c linh thị

của họ l| do }n huệ của Đấng Thiêng Liêng m| họ sùng b{i, chớ không do sự kiện l| họ đã tạo ra trong chính họ một tình trạng não bộ thụ động, tình trạng này giúp cho tâm thức Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

siêu phàm ghi vào bộ óc đó các cảnh vật và âm thanh của các cõi cao.

Trong quyển s{ch ‚C{c Loại Kinh Nghiệm Tôn Gi{o', gi{o sư William James có nêu rằng một số bộc ph{t nổi bật nhất từ ‚vô thức' (‚unconscious') l| c{c trường hợp ‚chuyển biến đột ngột' (‚sudden conversion'), trong đó [233] một ý tưởng bất ngờ, hoặc linh thị, hoặc tiếng nói, đã thay đổi tức khắc v| ho|n to|n trọn cả tiến trình của cuộc đời tỉnh thức của một người. Ông biện luận một c{ch rất đúng rằng một mãnh lực, khi đủ mạnh để tạo ra c{c kết quả như thế, không thể bị gạt bỏ một c{ch nhẹ nh|ng, hoặc bị lờ đi một c{ch khinh thường bởi bất cứ môn sinh nghiêm túc về t}m thức con người. To|n bộ loại hiện tượng t}m linh n|y cần được nghiên cứu một c{ch thận trọng v| khoa học, v| hứa hẹn một vụ thu hoạch dồi d|o c{c kết quả về lãnh vực t}m thức siêu phàm, để đền đ{p cho nh| sưu khảo nghiêm túc.

Nhưng, để chống lại quan điểm n|y, người ta viện chứng rằng c{c sự kiện n|y có liên quan với c{c trạng th{i thần kinh bệnh hoạn, v| c{c chủ thể đều l| những người cuồng loạn, qu{ bị kích thích, do đó kinh nghiệm của họ mất hiệu lực do bởi tình trạng của họ. Trước nhất, điều n|y không phải luôn luôn đúng như vậy. C{c vị tu luyện Raga yoga ở

Đông phương đều l| những người lỗi lạc về sự bình tĩnh (calmness) và trầm mặc (serenity), và một số c{c trường hợp chuyển t}m (conversion) đã xảy ra nơi người thế tục v| có tài năng. Hãy xem như điều đó l| đúng, tuy nhiên trong đa số

c{c trường hợp, trạng th{i thần kinh đều bệnh hoạn v| não bộ [234] qu{ căng thẳng v| trường hợp đó l| gì? Phải thừa nhận rằng, bộ óc bình thường tiến hóa tới mức đ{p ứng với c{c rung động của cõi trần v| chuyển c{c rung động n|y lên trên, đồng thời chuyển xuống c{c rung động thuộc cõi trí và C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

180

cõi cảm dục liên quan với c{c rung động n|y, từ c{c hiện thể

cao. Nó chưa tiến hóa tới mức chỉ thu nhận m| không bị x{o trộn vì c{c rung động rất dữ dội từ c{c cõi cao, cũng không đ{p ứng chút n|o với c{c rung động được tạo ra trong c{c thể

tinh anh do c{c hiện tượng bên ngo|i của chính c{c cõi đó.

Chính các tình cảm dữ dội về vui mừng, đau đớn, sợ hãi, buồn phiền cũng thường tỏ ra qu{ sức chịu đựng đối với bộ

óc bình thường rồi, vì chúng g}y nên nhức đầu dữ dội, điên cuồng v| ngay cả suy sụp thần kinh nữa. Do đó người ta không lấy l|m lạ khi thấy chính tình cảm dữ dội tạo nên điều được gọi l| sự cải t}m (conversion) thường được đi kèm bằng sự x{o trộn thần kinh giống như vậy. Điểm quan trọng l| khi cơn x{o trộn thần kinh trôi qua, m| hậu quả – tức th{i độ đã thay đổi đối với cuộc sống – vẫn còn. Sự x{o trộn thần kinh là do bởi bộ óc hồng trần không thích ứng để chịu c{c rung động dữ dội v| nhanh chóng đang lao v|o nó; [235] th{i độ

vĩnh viễn thay đổi l| do bởi sức ép đều đặn của t}m thức siêu phàm đã không ngừng t{c động Khi mà t}m thức siêu phàm không đủ ph{t triển để đặt sức ép liên tục n|y, thì người cải t}m ‚đ{nh mất }n huệ' khi sự d}ng tr|o tình cảm tiêu tan.

Trong các trường hợp có linh thị (visions) v| c{c hiện tượng giống như vậy, chúng ta đã thấy rằng chúng có thể xảy ra khi một hình thức xuất thần được tạo ra. Nhưng ngo|i việc xuất thần, những hiện tượng như thế có thể xảy ra trong c{c trường hợp m| bộ óc ở v|o trạng th{i căng thẳng, hoặc l| do một nguyên nh}n tạm thời n|o đó hoặc do sự kiện l| sự tiến hóa của bộ óc đã vượt qu{ mức bình thường. Cảm xúc mạnh có thể l|m tăng độ căng thẳng của thần kinh đến mức nó có thể trở nên đ{p ứng trực tiếp với c{c rung động cõi cảm dục, v| nhờ thế một sự việc ở cõi cảm dục mới có thể thấy hay nghe được. Phản ứng do sự căng thẳng có thể tự biểu lộ như

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

l| rối loạn thần kinh. Khi một bộ óc tiến hóa cao hơn bộ óc bình thường, thì nó trở nên phức tạp v| nhạy cảm hơn, c{c sự

việc ở cõi cảm dục có thể được cảm nhận thường xuyên v| sự

căng thẳng n|y có thể trở nên [236] phần n|o lớn hơn mức m| hệ thần kinh ho|n to|n thích hợp để chịu đựng, thêm với việc chịu đựng sự hao mòn v| hư hỏng thông thường của nền văn minh hiện đại. Vậy thì, một lần nữa sự điên cuồng v| c{c hình thức rối loạn thần kinh kh{c có thể đi kèm với các linh thị.

Nhưng các sự kiện này không làm mất đi tầm quan

trọng của các kinh nghiệm, với vai trò là các sự kiện trong

tâm thức. Có lẽ đúng hơn l| chúng l|m tăng thêm tầm quan trọng của c{c kinh nghiệm, vì chúng cho thấy c{ch thức m|

sự tiến hóa t{c động dưới t{c dụng của môi trường bên ngo|i lên trên một cơ thể. C{c t{c động được lặp lại của c{c ngoại lực kích thích cơ thể tăng trưởng, v| rất thường tạm thời l|m cho nó căng thẳng qu{ mức; nhưng chính c{c lực căng thẳng đó lại thúc đẩy sự tiến hóa của nó. Ngọn của l|n sóng tiến hóa phải luôn luôn gồm c{c cơ thể không bình thường; c{c cơ

thể l|nh mạnh, vững v|ng, bình thường, trung bình chỉ đi theo sau. C{c cơ thể bình thường thì rất đ{ng kể, nhưng có lẽ

chúng không thú vị như những người tiên phong và rất chắc chắn l| không cung cấp thông tin về tương lai. Quả thật c{c mãnh lực của cõi cảm dục thường xuyên t{c động mạnh mẽ

lên bộ óc con người, để cho bộ óc có thể ph{t triển th|nh một hiện thể đầy đủ [237] của t}m thức, v| một bộ óc nhạy bén, trong trạng th{i chuyển tiếp, do đó, dễ bị đưa v|o ho|n cảnh không phù hợp với thế giới của qu{ khứ của nó. Có thể rằng rất nhiều hoạt động m| hiện nay tư tưởng được hướng đến, thì trong tương lai sẽ được xúc tiến một c{ch tự động, v| sẽ

từ từ chìm xuống dưới ngưỡng của t}m thức tỉnh thức, khi đã C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

182

thực hiện c{c chức năng kh{c nhau, một khi đã hoạt động một c{ch có mục đích.

Khi c{c thay đổi n|y tiếp diễn, c{c rung động tinh tế

hơn chắc chắn phải tự biểu lộ chúng với một số lượng ng|y c|ng tăng trong c{c bộ óc được thăng bằng một c{ch tinh vi nhất, c{c bộ óc n|y vốn không bình thường, bởi vì c{c bộ óc này – ở trên đỉnh của l|n sóng tiến hóa – sẽ l| những bộ óc có khả năng đ{p ứng nhiều nhất. Tiến sĩ Maudsley viết: ‚Chúng ta có quyền gì để tin Thiên Nhiên chịu bất cứ sự bó buộc n|o để thi h|nh công việc của Ng|i chỉ nhờ v|o c{c bộ óc hoàn hảo m| thôi? Ngài có thể thấy một bộ óc bất to|n là một dụng cụ thích hợp hơn d|nh cho một mục đích đặc biệt n|o đó' (1) V| chính gi{o sư James nhận xét: ‚Nếu có một sự việc như l|

linh hứng [238] từ một cõi cao, thì điều có thể xảy ra l| một khí chất nhạy cảm sẽ cung cấp điều kiện quan trọng của sự

cảm thụ cần thiết' (Như trên, trang 25).

Một khi chúng ta nhận thức được rằng c{c mãnh lực tinh anh hơn c{c lực ở cõi trần phải cần đến một hiện thể

được thanh luyện cho sự biểu lộ của chúng, hơn l| bộ óc có cấu tạo để tiếp nhận c{c lực của cõi trần, lúc đó chúng ta sẽ

không còn băn khoăn hay phiền muộn khi thấy rằng c{c mãnh lực siêu phàm thường tìm thấy sự biểu lộ dễ d|ng nhất của nó qua những bộ óc không phù hợp nhiều hoặc ít với cõi trần. V| chúng ta sẽ hiểu rằng c{c triệu chứng bất thường về

thể chất đi kèm với c{c biểu lộ của chúng không hề l|m giảm gi{ trị của c{c năng lượng n|y, cũng không l|m giảm tầm quan trọng của phần việc m| chúng sẽ đóng góp trong tương lai của nh}n loại.

1 Trích dẫn trong s{ch của gi{o sư James đã nhắc ở trên, trang 19.

Vì ‚trí' (‚mind') có nghĩa l| ‚óc' (‚brain').

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Đồng thời cũng nảy sinh một c{ch tự nhiên c{i ý muốn tìm ra phương ph{p n|o đó để cho c{c mãnh lực n|y tự biểu lộ m| không có nguy cơ ph{ hủy khí cụ ở cõi trần của chúng.

Phương ph{p n|y đã được tìm ra ở Đông phương, đó l| việc thực h|nh Raja Yoga. Với c{ch thực h|nh an to|n n|y, người ta tìm kiếm t}m thức cao bằng việc định trí mãnh liệt. Sự

định trí này, trong chính nó, ph{t triển bộ óc như l| một dụng cụ cho c{c mãnh lực tinh anh, t{c động trong tế b|o óc theo c{ch đã được mô tả liên quan đến tư tưởng (xem chương VII, 1). Hơn nữa nó từ từ khai mở tập hợp các loa tuyến của nguyên tử, kế tiếp theo thứ tự với c{c loa tuyến hiện đang hoạt động, v| như vậy thêm một cơ quan mới d|nh cho hoạt động chức năng cao hơn. Tất nhiên, đ}y l| một tiến trình chậm chạp, nhưng đó l| c{ch ph{t triển an toàn duy nhất, còn nếu ai bực bội vì sự chậm chạp của tiến trình đó thì nó có thể

được đề xuất như l| một lý do cho sự nhẫn nại mà đạo sinh đang cố gắng đi trước việc ph{t triển nguyên tử của Cuộc Tuần Ho|n sắp tới, v| đạo sinh khó có thể mong ho|n th|nh được điều n|y một c{ch nhanh chóng. Tuy nhiên, chính sự

chậm chạp của c{c c{ch thực h|nh Raja Yoga khiến cho chúng có phần n|o không thể chấp nhận được đối với người T}y phương hấp tấp; tuy nhiên không có c{ch n|o kh{c để

bảo đảm một sự ph{t triển qu}n bình. Chỉ có thể lựa chọn giữa điều n|y với những x{o trộn thần kinh không lành mạnh vốn đi kèm với c{c bộc ph{t của [240] t}m thức siêu phàm trong một hiện thể chưa được chuẩn bị. Chúng ta không thể vượt qua được c{c định luật của Thiên Nhiên, chúng ta chỉ có thể cố gắng tìm hiểu v| rồi vận dụng c{c định luật đó m| thôi. [241]



C{c trạng th{i t}m thức của con người

https://thuviensach.vn

184

Chương XI

Chân thần hoạt động

1- Kiến tạo các hiện thể

B}y giờ chúng ta hãy xem xét công việc của Ch}n thần trong việc nắn tạo các phương tiện biểu lộ của nó, đóng vai trò c{c đại diện của nó – như l| chính nó trên các cõi thứ ba, thứ tư v| thứ năm – là Atma-Buddhi-Manas, với thể nguyên nhân, với vai trò l| vật chứa đựng, là cái nhà kho, cho các kinh nghiệm của mỗi lần t{i sinh.

V|o cuối mỗi chu kỳ sống, tức l| v|o cuối mỗi kiếp sống tại Devachan, Ch}n thần phải kích thích lần lượt ba hạt nh}n của c{c thể m| Ch}n Thần phải mang trong chu kỳ sống kế

tiếp vào hoạt động tiếp tục. Trước tiên, Ch}n Thần khơi hoạt nh}n của thể trí. Việc khơi hoạt n|y nhằm v|o việc l|m tăng luồng sự sống đi qua loa tuyến (spirillae). Cần nên nhớ rằng khi c{c nguyên tử thường tồn [242] ‚ngủ yên' thì luồng sinh lực bình thường trong các loa tuyến giảm bớt, v| trong trọn chu kỳ nghỉ ngơi, luồng sinh lực n|y yếu đi v| chậm lại (xem chương IV, 4, 5). Khi đến kỳ t{i sinh, luồng sinh lực n|y được gia tăng, các loa tuyến rung động theo sự sống, và các nguyên tử thường tồn, hết c{i n|y đến c{i kh{c, hoạt động giống như c{c nam ch}m, thu hút lại quanh chúng loại chất liệu thích hợp. Như vậy, khi nguyên tử thường tồn hạ trí được kích thích, nó bắt đầu rung động một c{ch mạnh mẽ, theo c{c năng lực rung động – là các kết quả của c{c kinh nghiệm đã qua – được tích chứa trong đó, lôi cuốn về v| sắp xếp lại chung quanh chính nó loại chất liệu thích hợp từ cõi Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

trí. Giống như một thanh sắt non trở th|nh một nam ch}m khi một dòng điện được đưa v|o qua một sợi d}y quấn quanh thanh sắt ấy, v| giống như vật chất nằm trong từ

trường của nó sẽ lập tức tự sắp xếp quanh nam ch}m đó, thì cũng thế với nguyên tử thường tồn hạ trí. Khi luồng sinh lực bao quanh nguyên tử n|y, thì nó trở th|nh một nam ch}m, và vật chất trong lực trường của nó tự sắp xếp lại chung quanh nó v| tạo th|nh một thể hạ trí mới. Chất liệu bị thu hút sẽ tùy theo độ phức tạp của nguyên tử thường tồn hạ trí đó. Không những chỉ chất liệu tinh anh hoặc [244] thô thiển sẽ được thu hút, m| chất liệu n|y cũng phải thay đổi theo sự ph{t triển của c{c nguyên tử góp phần v|o việc tạo ra c{c tập hợp vật chất của nó. C{c ph}n tử được thu hút sẽ được cấu tạo bằng c{c nguyên tử (atoms) có các năng lượng rung động tương đồng với, hoặc gần giống với, hoặc l| điều hợp được với c{c năng lượng rung động của nguyên tử thường tồn đang thu hút đó. Do đó, tùy theo trình độ tiến hóa m| con người đạt được, chất liệu của thể hạ trí mới của y sẽ có mức ph{t triển tương ứng. Bằng c{ch n|y m| hết lần lu}n hồi n|y đến lần t{i sinh khác, một thể hạ trí thích hợp được tạo ra.

Cùng một tiến trình giống y như thế được lặp lại trên cõi cảm dục để tạo ra thể cảm dục mới. Hạt nh}n cảm dục –

là nguyên tử thường tồn cảm dục – được l|m cho linh hoạt một c{ch tương tự, v| hoạt động theo c{ch thức tương tự.

Con người được bao bọc như thế với thể hạ trí và thể

cảm dục mới, chúng thể hiện giai đoạn tiến hóa của y, và cho phép bất cứ năng lực v| quan năng n|o m| y có, để biểu lộ

chúng thích hợp trong cõi giới riêng của chúng.

Nhưng khi chúng ta đi đến việc tạo hình thể x{c trên cõi trần, thì một yếu tố mới [245] xuất hiện. Trong chừng mực liên quan đến Ch}n Thần thì công việc cũng giống như vậy.

Ch}n Thần hoạt động

https://thuviensach.vn

186

Ch}n Thần l|m linh hoạt c{i nh}n hồng trần – là nguyên tử

thường tồn hồng trần – v| c{i nh}n n|y hoạt động dưới hình thức một nam ch}m giống như hai bạn của nó (nguyên tử

thường tồn thể trí v| thể cảm dục – ND). Nhưng giờ đ}y nó cứ như là một người bị cản trở sự thu hút v| sắp xếp vật chất bên trong một từ trường. Tinh Linh (Elemental, tiểu thần) phụ tr{ch nhiệm vụ tạo hình thể dĩ th{i (etheric double) theo mô hình do c{c Nghiệp Quả Tinh Qu}n (Lords of Karma) ban ra, bắt tay v|o v| kiểm so{t công việc. Thực ra, c{c vật liệu có thể được tập hợp lại, giống như một công nhân có thể mang gạch đến để x}y một ngôi nh|, nhưng người x}y nh| chọn lựa c{c viên gạch, giữ lại hoặc bỏ ra, rồi sắp xếp gạch theo đúng kế hoạch của Kiến trúc sư.

C}u hỏi được đưa ra: Tại sao có sự dị biệt n|y? Tại sao khi đến cõi trần, nơi m| chúng ta có thể mong đợi việc lặp lại c{c tiến trình trước kia, thì một quyền năng xa lạ lại gi|nh sự

kiểm so{t việc x}y dựng ra khỏi b|n tay của chủ ngôi nh|?

C}u trả lời nằm ở t{c động của luật nghiệp quả. Trên c{c cõi cao, c{c lớp vỏ biểu hiện cho sự ph{t triển của con người tới mức tối đa, v| ở đó y không [245] thể hiện c{c kết quả về c{c mối liên hệ đã qua của y với những kẻ kh{c. Trên c{c cõi đó, mỗi trung t}m của T}m Thức đang hoạt động trong phạm vi riêng của nó; các năng lượng của nó được hướng đến c{c hiện thể của chính nó, v| chỉ có một số c{c năng lượng đó sau rốt được biểu lộ qua thể x{c, sẽ t{c động trực tiếp lên c{c thể xác khác. Các mối quan hệ n|y với người kh{c l|m cho nghiệp quả của y trên cõi trần trở nên phức tạp thêm, v| c{i hình h|i vật chất đặc thù m| con người kho{c v|o trong một chu kỳ

sống đặc biệt phải thích hợp cho việc trang trải nghiệp quả

phức tạp n|y. Do đó m| cần có sự can thiệp mang tính chất điều chỉnh của c{c Nghiệp Quả Tinh Qu}n. Nếu con người ở

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

v|o một trình độ tiến hóa m| ở đó y thiết lập các mối quan hệ

trực tiếp tương tự với những người kh{c trên c{c cõi kh{c, thì c{c giới hạn tương tự về năng lực tạo hình c{c hiện thể của y trên các cõi này sẽ xuất hiện. Trong phạm vi c{c hoạt động bên ngo|i của y, dù thế n|o đi nữa, c{c giới hạn n|y cũng phải xuất hiện.

Vậy thì việc nắn tạo thể x{c phải do một thẩm quyền cao hơn y đảm tr{ch. Y phải nhận chịu c{c điều kiện về

chủng tộc, quốc gia, gia đình, ho|n cảnh m| c{c hoạt động trong tiền kiếp của y đòi hỏi. Hoạt động hạn chế n|y [246]

của nghiệp quả đòi hỏi phải có việc kiến tạo một hiện thể vốn chỉ l| một sự biểu lộ một phần của t}m thức đang hoạt động mà thôi. Sự biểu lộ một phần này không chỉ vì sự thô trược của chính chất liệu g}y cản trở năng lực, m| còn vì c{c giới hạn bên ngo|i như đã nói trên. Phần lớn t}m thức của y, dù sẵn s|ng biểu lộ trên cõi trần, có thể bị ngăn giữ lại như thế, v| chỉ có một phần nhỏ của t}m thức đó có thể xuất hiện trên cõi trần dưới hình thức t}m thức tỉnh thức.

Điểm kế tiếp liên quan với việc kiến tạo m| chúng ta cần phải xem xét l| công việc đặc biệt để tổ chức c{c hiện thể với tư c{ch l| c{c biểu hiện của t}m thức, để riêng việc kiến tạo chung của dục vọng v| tư tưởng m| chúng ta đã rất quen thuộc. Ở đ}y chúng ta b|n đến c{c chi tiết, hơn l| đến những nét khái quát.

Chúng ta biết rằng c{c tính chất được truyền đạt cho vật chất trong khi Thượng Đế Ngôi Hai gi{ng xuống, còn việc sắp xếp c{c chất liệu đã được chuyên ho{ n|y th|nh c{c hình h|i tương đối thường tồn có liên quan tới việc đi lên của Ng|i. Khi Ch}n Thần, thông qua hình ảnh của mình [247] với cương vị l| Con Người Thiêng liêng, đảm tr{ch quyền năng chỉ huy n|o đó đối với c{c hiện thể của mình, Ch}n Thần Ch}n Thần hoạt động

https://thuviensach.vn

188

thấy mình l|m chủ một hình h|i m| trong đó hệ thần kinh giao cảm đang giữ vai trò rất lớn, còn hệ thần kinh não tủy chưa tỏ ra có ưu thế. Ch}n Thần sẽ phải ph{t triển một số

khoen nối giữa hệ giao cảm n|y m| Ch}n Thần đang kế thừa, với c{c trung t}m m| Ch}n Thần phải thiết lập trong thể cảm dục của mình, để trong tương lai Ch}n Thần hoạt động độc lập trong đó. Nhưng trước khi có thể có bất cứ hoạt động độc lập n|o trong bất cứ hiện thể cao n|o, cần phải đưa hiện thể

đó đến một mức kh{ cao với cương vị l| một hiện thể truyền

chuyển (transmitting vehicle), nghĩa l| một hiện thể m| Ch}n Thần t{c động qua đó xuống th}n x{c của mình trên cõi trần.

Chúng ta phải ph}n biệt giữa công việc tổ chức đầu tiên của thể trí v| thể cảm dục (sao cho hai thể n|y trở th|nh c{c t{c nh}n truyền đạt một c{ch thích hợp một phần t}m thức của Con Người Tinh Thần) với công việc sau n|y để ph{t triển cũng c{c hiện thể n|y th|nh c{c thể độc lập, trong đó Con Người Tinh Thần sẽ có thể hoạt động lần lượt trên c{c cõi tương ứng của c{c thể đó. Do đó có hai [248] công việc cần hoàn thành:

1- Tổ chức cho thể hạ trí v| thể cảm dục trở th|nh t{c nh}n chuyển đạt (transmitters) t}m thức đến thể x{c.

2- Tổ chức cho c{c hiện thể n|y th|nh c{c thể độc lập, trong đó t}m thức có thể hoạt động m| không cần thể x{c giúp đỡ.

Kế đó, thể cảm dục v| hạ trí phải được tổ chức ngõ hầu Con Người Tinh Thần có thể sử dụng bộ óc hồng trần v| hệ

thần kinh l|m cơ quan t}m thức của nó trên cõi trần. Xung lực đưa tới việc sử dụng như thế đến từ cõi trần bởi c{c t{c động lên c{c đầu mút thần kinh (nerve-ends) đủ loại, tạo nên c{c l|n sóng năng lượng thần kinh, đi dọc theo c{c d}y thần kinh đến não bộ: các làn sóng n|y đi từ não bộ trọng trược Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

đến thể dĩ th{i, từ đó đến thể cảm dục rồi đến thể hạ trí, khơi dậy một sự đ{p ứng từ t}m thức trong linh hồn thể trên cõi trí. T}m thức đó được khơi dậy như thế do c{c t{c động từ

bên ngoài, làm phát sinh c{c rung động. C{c rung động n|y tuôn xuống để đ{p ứng, từ linh hồn thể đến thể trí, từ thể trí đến thể cảm dục, từ thể cảm dục đến thể dĩ th{i v| thể x{c.

[249] C{c l|n sóng tạo nên c{c luồng điện trong bộ óc dĩ th{i, và các luồng điện n|y t{c động trên vật chất trọng trược của c{c tế b|o thần kinh.

Tất cả c{c t{c động rung động n|y từ từ tổ chức c{c đ{m mây đầu tiên còn phôi thai bằng chất cảm dục v| chất trí th|nh c{c hiện thể dùng l|m c{c lĩnh vực hiệu quả cho các tác động v| phản ứng thường xuyên n|y. Như chúng ta đã thấy, tiến trình n|y tiếp diễn trong h|ng trăm kiếp sống, được bắt đầu từ bên dưới, nhưng dần dần ng|y c|ng ở dưới sự kiềm chế của Con Người Tinh Thần. Y bắt đầu điều khiển c{c hoạt động của y bằng c{c ký ức về c{c cảm gi{c đã qua, v| bắt đầu mỗi hoạt động dưới sự thôi thúc của c{c ký ức được dục vọng kích thích. Khi tiến trình n|y nối tiếp, thì ng|y c|ng có nhiều sự định hướng mạnh mẽ xuất ph{t từ bên trong, và ngày càng có ít sức mạnh chi phối bị t{c động bởi c{c lực hút và lực đẩy của c{c đối tượng bên ngo|i, nhờ thế việc kiểm so{t sự kiến tạo hiện thể phần lớn bị triệt tho{i khỏi bên ngoài v| được tập trung vào bên trong.

Khi hiện thể trở nên có tổ chức hơn, thì một số tập hợp vật chất xuất hiện bên trong nó, lúc đầu còn mù mịt v| mơ

hồ, sau đó [250] thì ng|y c|ng có đường nét rõ rệt hơn. Đ}y l|

các chakras, hay các lu}n xa trong tương lai, là các trung tâm cảm gi{c của thể cảm dục, kh{c với c{c trung tâm cảm gi{c cảm dục (astral sense-centre) được kết nối với c{c gi{c quan (sense-organs) và các trung tâm (centres) của thể x{c (xem lại Ch}n Thần hoạt động

https://thuviensach.vn

190

Chương VII, 2). Nhưng không có gì được thực hiện để l|m linh hoạt c{c trung tâm đang ph{t triển một c{ch chậm chạp n|y trong c{c chu kỳ thời gian mênh mông, v| sự kết nối của chúng với thể x{c thường bị trì hoãn, ngay cả sau khi chúng đang hoạt động trên cõi cảm dục; vì sự kết nối n|y chỉ có thể

được tạo ra từ thể x{c, nơi m| lực bốc lửa của Hỏa x|

(Kundalini) trú ngụ. Trước khi Hỏa x| có thể đi đến chúng, để cho chúng có thể chuyển c{c quan s{t của chúng lên trên thể x{c, thì chúng phải được liên kết với hệ thần kinh giao cảm, c{c tế b|o hạch lớn (large ganglionic cells) trong hệ

thống đó vốn l| c{c điểm tiếp xúc. Khi c{c liên kết này được tạo ra, luồng hỏa có thể chảy qua, và các quan sát về c{c biến cố cảm dục có thể được truyền đạt một c{ch đầy đủ cho não bộ hồng trần. Khi chúng chỉ có thể được liên kết như thế với thể x{c, thì việc kiến tạo chúng như l| c{c trung tâm, v| việc tổ chức [251] chúng từ từ th|nh c{c lu}n xa, có thể được bắt đầu từ bất cứ hiện thể n|o, v| sẽ được bắt đầu trong bất cứ cá nh}n n|o từ hiện thể vốn tượng trưng cho loại tính khí đặc biệt m| c{ nh}n đó thuộc về. Tùy theo một người thuộc về

một tính khí điển hình n|o, thì nơi có hoạt động lớn lao nhất trong việc kiến tạo tất cả c{c hiện thể sẽ l| như thế, trong việc biến chúng dần th|nh c{c khí cụ hữu hiệu của t}m thức để

được biểu lộ trên cõi trần. Trung t}m hoạt động n|y có thể

nằm trong thể x{c, thể cảm dục, thể hạ trí hay thể thượng trí.

Trong bất cứ thể n|o trong số c{c thể n|y, hay l| thậm chí trong thể còn cao hơn nữa, tùy theo loại tính khí, trung tâm n|y sẽ được tìm thấy ở trong nguyên khí chỉ định loại tính khí, v| từ đó nó t{c động ‚hướng lên' hoặc ‚hướng xuống', nắn tạo c{c hiện thể để l|m cho chúng thích hợp cho việc biểu lộ tính khí đó.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

2- Người tiến hóa

Có thể chọn một trường hợp đặc biệt để dễ d|ng hiểu được tiến trình n|y – một [252] tính khí m| trong đó trí cụ thể

chiếm ưu thế. Chúng ta sẽ truy nguyên Con Người Tinh Thần qua các căn chủng thứ ba, thứ tư v| thứ năm. Khi chúng ta nghiên cứu hoạt động của y trong căn chủng thứ ba, chúng ta thấy người n|y rất ấu trỉ về mặt trí tuệ, mặc dầu thể trí l| dấu hiệu chiếm ưu thế của mẫu người của y. Sự sống đang dâng tr|o chung quanh y, m| y không thể hiểu cũng không thể chế

ngự, t{c động mạnh mẽ lên y từ bên ngo|i, v| ảnh hưởng mạnh mẽ lên hiện thể cảm dục của y. Hiện thể cảm dục n|y sẽ nhớ lại c{c ấn tượng, theo kết quả của tính khí, còn các ham muốn sẽ kích thích thể trí ấu trĩ đến c{c cố gắng được hướng tới việc l|m thỏa mãn c{c ham muốn đó. Cấu tạo x{c th}n của người thuộc giống d}n thứ ba kh{c với cấu tạo x{c th}n của người thuộc giống d}n thứ năm. Nơi giống d}n thứ

ba, hệ thần kinh giao cảm vẫn thống trị, còn hệ thần kinh não tủy thì phụ thuộc, nhưng c{c phần của hệ giao cảm đang bắt đầu mất đi nhiều hiệu năng của chúng với vai trò l| c{c khí cụ hiệu quả của t}m thức, vì c{c dụng cụ như thế thuộc về

giai đoạn dưới nh}n loại. Có hai bộ phận trong não bộ có liên quan một c{ch đặc biệt với hệ thần kinh giao cảm trong buổi đầu của chúng, mặc dầu ng|y nay chúng tạo th|nh một phần của [253] hệ não tủy, đó l| tuyến tùng quả v| tuyến yên.

Chúng minh hoạ cho c{ch thức m| trong đó, một phần của cơ

thể có thể hoạt động theo một c{ch thức ở một giai đoạn đầu, kế đó có thể mất đi một ít công dụng v| chức năng đặc biệt của nó, nếu không muốn nói l| không còn chút hoạt động n|o, để rồi ở một giai đoạn tiến hóa sau này có thể được kích thích trở lại bằng một loại sự sống cao hơn, vốn sẽ đem lại Ch}n Thần hoạt động

https://thuviensach.vn

192

cho nó một công dụng v| chức năng mới ở giai đoạn tiến ho{

cao hơn.

Sự ph{t triển của c{c thể n|y thuộc về loài động vật không xương sống hơn l| thuộc về giới có xương sống, v|

‚con mắt thứ ba' đươc c{c nh| sinh vật học nói đến như l|

‚con mắt của động vật không xương sống'. Tuy nhiên, người ta cũng tìm thấy con mắt n|y nơi động vật có xương sống, vì gần đ}y ở Úc, người ta tìm thấy một con rắn m| trên đỉnh đầu có một sắp xếp đặc biệt bằng c{c vảy kh{ trong suốt. Khi cắt bỏ c{c vảy n|y đi, người ta thấy có một con mắt đầy đủ ở

bên dưới, một con mắt có đủ c{c bộ phận mặc dù không hoạt động.

Trong giống d}n Lemurians, con mắt thứ ba đó hoạt động một c{ch mơ hồ v| đại kh{i, đặc trưng cho c{c giai đoạn tiến hóa thấp v| đặc trưng riêng biệt cho [254] hệ thần kinh giao cảm. Khi con người tiến hóa từ giống d}n Lemurians vào giống d}n Atlantean, thì con mắt thứ ba ngưng hoạt động, bộ óc ph{t triển chung quanh nó, nó trở th|nh vật phụ

thuộc, mà b}y giờ được gọi l| tuyến tùng quả. Nơi giống d}n Lemurian, con người có khả năng t}m thông (psychic), hệ

thần kinh giao cảm chịu t{c động phần lớn do những đợt d}ng tr|o của thể cảm dục chưa ph{t triển. Nơi giống d}n Atlantean, con người từ từ mất đi c{c năng lực tâm thông, khi hệ giao cảm trở nên phụ thuộc, còn hệ não tủy trở nên mạnh hơn.

Trong giống d}n Atlantean n|y, sự ph{t triển của hệ

não tủy sẽ nhanh hơn nơi những người có các tính khí khác, vì hoạt động chính yếu sẽ nằm trong trí cụ thể, v| như vậy sẽ

kích thích v| nắn tạo nó. Thể cảm dục sẽ mất đi ưu thế của nó sớm hơn, v| sẽ nhanh chóng trở nên một t{c nh}n truyền chuyển c{c xung lực trí tuệ cho bộ óc. Như thế, khi con người Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

của chúng ta chuyển qua giống d}n thứ năm, y sẽ sẵn s|ng một c{ch đặc biệt để lợi dụng c{c đặc điểm của giống d}n này; y sẽ kiến tạo được bộ óc lớn v| hài hòa; y sẽ sử dụng thể

cảm dục của mình chủ yếu [255] dưới hình thức một t{c nh}n truyền đạt, v| sẽ tạo được c{c lu}n xa từ cõi trí.

3- Tuyến yên và tuyến tùng quả

Hãy trở lại cơ quan thứ hai trong số hai cơ quan đã nói ở trên – là tuyến yên. Cơ quan n|y được xem như được phát triển từ một c{i miệng sơ khai (primeval mouth), nó nối trực tiếp với ống tiêu hóa của động vật không xương sống. Nơi động vật có xương sống, tuyến n|y không còn hoạt động như

l| miệng nữa v| trở th|nh một cơ quan thô sơ, nhưng nó cũng còn giữ một chức năng đặc biệt có liên quan với sự tăng trưởng của cơ thể. Nó trở nên linh hoạt trong giai đoạn tăng trưởng bình thường của thể x{c, nó c|ng hoạt động nhiều, thể

x{c c|ng ph{t triển to hơn. Nơi những người khổng lồ, cơ

quan n|y c|ng đặc biệt linh hoạt hơn. Ngoài ra, tuyến yên đôi khi lại bắt đầu hoạt động trong cuộc sống về sau khi m| bộ

xương của cơ thể đã cố định, v| bấy giờ g}y nên sự tăng trưởng bất thường v| khổng lồ ở c{c vị trí tự do của th}n thể, bàn tay, bàn ch}n, mũi v.v<, g}y nên sự biến dạng thuộc loại đ{ng buồn. [256]

Khi hệ thần kinh não tủy trở nên có ưu thế, thì chức năng trước kia của hai bộ phận n|y biến mất, nhưng c{c cơ

quan n|y có một tương lai cũng như một qu{ khứ. Trong quá khứ, nó có liên quan với hệ thần kinh giao cảm; trong tương lai nó liên quan với hệ thần kinh não tủy. Khi sự tiến hóa nối tiếp, c{c lu}n xa trong thể cảm dục được linh hoạt, tuyến yên trở th|nh cơ quan x{c thịt d|nh cho nhãn thông cõi cảm dục v| sau đó cho nhãn thông cõi trí. Khi có sự căng thẳng qu{

Ch}n Thần hoạt động

https://thuviensach.vn

194

lớn cho quan năng thị gi{c cõi cảm dục, thì trong thể x{c đôi khi tuyến yên sưng lên. Đ}y l| cơ quan m| qua đó tri thức do nhãn thông cảm dục thu nhận được truyền đến cho bộ óc, v|

nó cũng được dùng để l|m linh hoạt c{c điểm tiếp xúc giữa hệ giao cảm với thể cảm dục, nhờ đó lập được sự liên tục t}m thức giữa cõi cảm dục với cõi trần.

Tuyến tùng quả trở nên được kết nối với một trong c{c lu}n xa của thể cảm dục, v| qua thể đó được kết nối với thể

hạ trí, v| dùng như l| cơ quan hồng trần để truyền chuyển tư

tưởng v| từ bộ óc n|y [257] đến bộ óc kh{c. Trong việc truyền tư tưởng, tư tưởng có thể lóe lên từ trí n|y qua trí kh{c, chất trí được dùng như l| phương tiện chuyển di; hoặc l| nó có thể được gởi xuống bộ óc x{c thịt, v| nhờ tuyến tùng quả, có thể được đưa đến tuyến tùng quả trong bộ óc kh{c, xuyên qua chất dĩ th{i cõi hồng trần(1), v| như vậy đến t}m thức thu nhận.

Trong khi trung t}m hoạt động nằm trong nguyên khí chủ đạo của con người, sự kết nối của c{c lu}n xa với thể x{c phải được tạo ra từ cõi trần, như đã nói. Mục tiêu của sự kết nối n|y không phải l| l|m cho hiện thể cảm dục th|nh t{c nh}n truyền đạt có hiệu quả hơn c{c năng lượng của Con Người Tinh Thần cho thể x{c, m| l| khiến cho hiện thể cảm dục được tiếp xúc đầy đủ với thể x{c. Có thể có c{c trung t}m hoạt động kh{c cho việc kiến tạo c{c hiện thể truyền chuyển, nhưng cần nên bắt đầu từ cõi trần để đưa kết quả của các hoạt động của c{c thể đang hoạt động trên c{c cõi kh{c vào 1 Nên nhớ l| cõi hồng trần gồm 3 cõi phụ hữu hình l| cõi phụ chất đặc, chất lỏng v| chất hơi, còn 4 cõi phụ vô hình l| cõi dĩ th{i 4, dĩ

th{i 3, dĩ th{i 2 v| dĩ th{i 1. Thể dĩ th{i của con người hầu hết l|m bằng chất dĩ th{i 4 - ND

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

t}m thức tỉnh thức. Đó l| tầm quan trọng cao của sự tinh khiết của thể x{c trong chế độ ăn uống v| c{c vấn đề kh{c.

[258]

Người ta thường thắc mắc: Kiến thức có được trên c{c cõi cao đến não bộ như thế n|o, v| tại sao kiến thức đó không được đi kèm với việc nhớ lại c{c ho|n cảnh m| nhờ đó kiến thức đó được hoạch đắc? Bất cứ ai có thực h|nh đều đặn việc thiền định đều biết rằng nhiều kiến thức m| y không có được bằng việc học hỏi ở cõi trần lại xuất hiện trong não bộ. Kiến thức đó từ đ}u đến? Nó đến từ cõi cảm dục hoặc cõi trí, nơi m| nó được hoạch đắc v| đến với não bộ theo c{ch thông thường được tả ở trên. T}m thức đã trực tiếp đồng hóa kiến thức đó trên cõi trí, hoặc t}m thức đạt tới kiến thức đó từ cõi cảm dục v| gửi xuống c{c l|n sóng tư tưởng như thường lệ.

Kiến thức cũng có thể được một thực thể n|o đó truyền đạt trên cõi cao, thực thể n|y đã t{c động trực tiếp lên thể hạ trí.

Nhưng nhiều trường hợp truyền đạt như thế có thể không được nhớ lại vì một trong hai lý do, hoặc do cả hai. Đa số con người đều không ở trạng th{i m| về mặt kỹ thuật được gọi l|

‚thức tỉnh' (‚awake') trên cõi cảm dục v| cõi trí; nghĩa l| c{c quan năng của họ bị xoay v|o bên trong, bận rộn với c{c tiến trình trí tuệ v| c{c tình cảm, và không tham dự v|o việc quan sát những hiện tượng bên ngo|i của c{c cõi n|y. [259] Họ có thể rất dễ tiếp thu, và thể cảm dục v| thể hạ trí của họ có thể

dễ d|ng bị rơi v|o rung động, v| c{c rung động n|y truyền đạt sự hiểu biết được đưa ra như thế, nhưng sự chú ý của họ

không được hướng tới nh}n vật tạo ra thông tin đó. Khi sự

tiến hóa tiếp tục, con người trở nên ng|y c|ng dễ thụ cảm trên cõi cảm dục v| cõi trí, nhưng không vì vậy m| trở nên ý thức được môi trường chung quanh họ.

Ch}n Thần hoạt động

https://thuviensach.vn

196

Lý do khác cho việc không nhớ lại n|y l| sự vắng mặt của c{c mối nối với hệ giao cảm đã được nói trước đ}y. Một người có thể ‚tỉnh thức' trên cõi cảm dục v| hoạt động một c{ch linh hoạt nơi đó, đồng thời có ý thức sống động về môi trường chung quanh y. Nhưng nếu c{c mối nối giữa c{c hệ

thống cảm dục và x{c th}n chưa được tạo ra, hay là không được sinh động, thì sẽ có sự gi{n đoạn trong t}m thức. Dù cho t}m thức có thể linh hoạt trên cõi cảm dục đi nữa, nó cũng không thể mang lại v| ghi dấu lên bộ óc x{c thịt c{i ký ức về c{c kinh nghiệm của cõi cảm dục, nếu c{c liên kết n|y chưa hoạt động được. Ngoài c{c liên kết n|y, phải có sự hoạt động tích cực của tuyến yên, [260] tuyến n|y tập trung c{c rung động cõi cảm dục như một thấu kính lồi tập trung c{c tia nắng vậy. Một số c{c rung động cõi cảm dục được gom lại v| được l|m cho tập trung v|o một điểm đặc biệt, và các rung động được tạo ra như thế trong chất hồng trần trọng trược, nên sự lan truyền c{c rung động n|y được dễ d|ng. Tất cả

mọi điều n|y cần cho việc ‚nhớ lại'.

4- Con đường của tâm thức

Một c}u hỏi được đưa ra: Có phải t}m thức luôn luôn đi theo cùng con đường để đến thể x{c hay không?

Chúng ta biết rằng đôi khi những lối đi được tạo ra một c{ch trực tiếp xuyên qua c{c cõi phụ nguyên tử từ cõi này đến cõi kh{c, v| đôi khi bằng c{ch vượt qua mỗi cõi phụ từ

cõi phụ thứ bảy đến cõi phụ thứ nhất trước khi đạt đến cõi phụ nguyên tử kế bên dưới (1). T}m thức đi theo con đường 1 Xin nhắc lại: B| A. Besant sắp cõi phụ thứ bảy l| cõi phụ cao nhất, cõi phụ 1 l| cõi phụ thấp nhất, kh{c với c{ch gọi của b| A.

Bailey (ND).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

n|o trong số c{c con đường n|y? Theo hoạt động bình thường của t}m thức, trong tiến trình suy tư thông thường, l|n sóng t}m thức đều đặn đi xuống qua mỗi cõi phụ liên tiếp, từ cõi trí, xuyên qua bảy cõi phụ của cõi cảm dục, đến các cõi phụ dĩ th{i thuộc cõi trần, v| cứ thế đến chất thần kinh d|y đặc. L|n sóng n|y tạo ra c{c dòng điện [261] trong chất dĩ th{i, c{c dòng điện n|y t{c động v|o nguyên sinh chất của c{c tế b|o x{m. Nhưng khi xảy ra c{c chớp lóe đặc biệt của t}m thức, như trong c{c chớp lóe của bậc siêu t|i, hoặc l|

như trong c{c ý tưởng gi{c ngộ thình lình xẹt v|o trí – chẳng hạn tia s{ng đến với nh| khoa học khi n|o trong một đống lớn c{c sự kiện thình lình nảy sinh định luật đồng nhất nằm bên dưới – bấy giờ t}m thức tuôn đổ xuống chỉ xuyên qua c{c cõi phụ nguyên tử m| thôi, v| đi như thế đến não bộ. Đ}y l|

ý tưởng gi{c ngộ, nó tự chứng minh nó chỉ bằng chính sự

xuất hiện của nó, giống như {nh s{ng mặt trời, v| không cần đạt tới năng lực thuyết phục bằng bất cứ tiến trình lý luận n|o. Như thế, việc lý luận đi đến với bộ óc bằng c{c cõi phụ

kế tiếp nhau, còn sự gi{c ngộ đầy quyền lực thì đến bộ óc bằng c{c cõi phụ nguyên tử (tức cõi phụ cao nhất –ND) [262]

Ch}n Thần hoạt động

https://thuviensach.vn

198

Chương XII

Bản chất của ký ức

1- Đại ngã và các tiểu ngã

Ký ức l| gì? Ký ức hoạt động như thế n|o? Bằng c{ch n|o chúng ta nhớ lại được qu{ khứ, dù gần hay xa? Vì, sau rốt, dù cho qu{ khứ có gần hay xa, thuộc về kiếp n|y hay bất cứ kiếp n|o trước đó, c{ch chi phối việc nhớ lại qu{ khứ cũng phải giống nhau, v| chúng ta cần một lý thuyết sẽ bao gồm đủ mọi trường hợp của ký ức, đồng thời, lý thuyết đó sẽ cho phép chúng ta hiểu được mỗi trường hợp đặc thù.

Bước thứ nhất hướng tới việc có được một lý thuyết rõ r|ng v| dễ hiểu l| một sự hiểu biết về th|nh phần cấu tạo của chính chúng ta, về Bản Ngã (the Self) với c{c lớp vỏ của nó, v| mối liên hệ hỗ tương của chúng. Ở đ}y, chúng ta có thể

trình bày lại một c{ch ngắn gọn c{c sự kiện chính trong c{c chương trước [263] có liên quan trực tiếp đến vấn đề về Ký Ức. Chúng ta phải luôn luôn nhớ những sự kiện là t}m thức của chúng ta l| một đơn vị, v| đơn vị t}m thức n|y hoạt động qua các lớp vỏ kh{c nhau, c{c lớp n|y {p đặt lên t}m thức một bề ngo|i giả tạo rất đa dạng.

Lớp vỏ nằm trong cùng tức lớp vỏ mảnh mai nhất, vốn bất ph}n ly với đơn vị t}m thức; thật ra, chính lớp vỏ n|y l|m cho nó th|nh một đơn vị. Đơn vị n|y l| Ch}n thần, ngự trên cõi Đại Niết B|n (Anupadaka); nhưng trên thực tế, chúng ta có thể xem đó như l| Con Người Nội T}m (the Inner Man) quen thuộc, Nguyên Tử Tam phân (Tri-Atom), Atma-Buddhi-Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Manas, được xem như l| t{ch biệt khỏi các lớp vỏ linh thể

(atmic), bồ đề (buddhic) v| thượng trí (manasic). Đơn vị t}m thức n|y biểu lộ qua, tồn tại trong, c{c lớp vỏ thuộc về năm cõi của hoạt động t}m thức, và chúng ta gọi đơn vị đó l| Đại Ngã (the Self) đang hoạt động trong c{c lớp vỏ của nó.

Kế đó, chúng ta phải nghĩ đến một Ch}n Ngã hữu thức (conscious Self) ngự trong c{c hiện thể đang rung động. Các rung động của c{c hiện thể n|y tương ứng, về mặt vật chất, với c{c thay đổi trong t}m thức ở khía cạnh của chân ngã.

Chúng ta không thể nói một c{ch chính x{c về c{c rung động của t}m thức, bởi vì [264] c{c rung động n|y chỉ có thể thuộc về khía cạnh vật chất của c{c sự vật, tức khía cạnh sắc tướng, và chúng ta chỉ có thể nói một c{ch chung chung về một tâm thức biết rung động. Chúng ta có c{c thay đổi trong t}m thức tương ứng với c{c rung động trong c{c lớp vỏ.

Vấn đề về c{c hiện thể (vehicles) hay c{c thể (bodies) m|

trong đó t}m thức, tức Ch}n Ngã, đang hoạt động thì rất quan trọng đối với Ký Ức. To|n bộ tiến trình nhớ lại nhiều hay ít c{c biến cố xa xăm l| một vấn đề của việc hình dung c{c biến cố đó trong lớp vỏ cụ thể – của việc tạo hình phần vật chất của lớp vỏ th|nh cái giống hệt (likeness) của các biến cố đó – m| t}m thức đang hoạt động trong đó v|o lúc biến cố

xảy ra.

Trong Ch}n Ngã, với tư c{ch l| một mảnh của Đại Ngã (Universal Self) – mà để dễ hiểu, chúng ta có thể xem như l|

Thượng Đế, mặc dầu thực ra Thượng Đế cũng chỉ l| một th|nh phần của Đại Ngã – mọi vật đều hiện hữu; vì trong Đại Ngã có tất cả những gì đã xảy ra, đang xảy ra v| sẽ xảy trong vũ trụ. Tất cả điều n|y v| vô số điều nữa đều có trong T}m Thức Vũ Trụ (Universal Consiousness). Chúng ta hãy chỉ

nghĩ đến một vũ trụ v| Thượng Đế của vũ trụ đó. Chúng ta Bản chất của ký ức

https://thuviensach.vn

200

nói Ngài là to|n hiện và toàn tri. Về căn bản thì hiện giờ [265]

sự to|n hiện v| to|n tri đó đều đang ở trong Ch}n Ngã đã được biệt ngã hóa (individualized Self), vốn l| một với Thượng Đế, nhưng – ở đ}y chúng ta phải thêm một chữ

‚nhưng' – với một dị biệt; điểm dị biệt nằm ở đ}y: đó l|

trong Bản Ngã riêng rẻ, với cương vị l| Ch}n Ngã (Self), t{ch biệt với mọi hiện thể, thì sự to|n hiện v| to|n tri vẫn có, (do sự hợp nhất của Bản Ngã đó với Bản Ngã Duy Nhất ( the One Self), c{c hiện thể m| trong đó Ch}n Ngã đang ngự vẫn chưa học được c{ch rung động để đ{p ứng với c{c thay đổi t}m thức của Ch}n Ngã, khi Ch}n Ngã chuyển sự chú ý của nó v|o phần n|y hoặc phần kh{c của c{c nội dung của Ch}n Ngã. Do đó, chúng ta nói rằng mọi thứ đều hiện hữu trong Chân Ngã một c{ch tiềm t|ng, chớ không giống như trong vị

Thượng Đế thực sự: tất cả c{c thay đổi diễn ra trong t}m thức của Thượng Đế có thể được t{i tạo lại trong Bản Ngã riêng biệt n|y, vốn l| một phần bất khả ph}n của sự sống Thượng Đế, nhưng c{c hiện thể thì chưa sẵn s|ng dùng l|m phương tiện biểu lộ. Vì sự ngăn c{ch của hình h|i, vì sự tới gần này của Bản Ngã t{ch biệt hoặc được biệt ngã, nên c{c khả năng vốn ở bên trong nó dưới hình thức l| một phần của Đại Ngã vẫn tiềm t|ng, không biểu lộ, vẫn l| những tiềm năng, chưa phải l| những hiện thực. Giống như trong mỗi nguyên tử

dùng v|o việc tạo ra một hiện thể, có biết bao khả năng rung động, thì trong mỗi [266] Biệt Ngã cũng thế, có biết bao khả

năng thay đổi t}m thức.

V|o lúc bắt đầu một Th{i Dương Hệ, chúng ta không thấy được vô số c{c loại rung động kh{c nhau trong nguyên tử; nhưng chúng ta biết được rằng nguyên tử có khả năng đạt được vô số c{c rung động kh{c nhau. Nguyên tử đạt được c{c rung động n|y trong bước đường tiến hóa của nó khi nó Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

đ{p ứng không ngừng với c{c rung động t{c động lên bề mặt của nó. V|o lúc kết thúc một Th{i Dương Hệ, thì một số rất lớn c{c nguyên tử trong Th{i Dương Hệ đó đã đạt đến giai đoạn tiến hóa m| trong đó chúng có thể rung động để đ{p ứng được với bất cứ rung động n|o đi đến với chúng vốn xuất ph{t bên trong Th{i Dương Hệ. Bấy giờ, đối với Thái Dương Hệ đó, c{c nguyên tử n|y được cho l| đã được hoàn thiện. Sự việc cũng đúng như thế đối với c{c Biệt Ngã. Tất cả

mọi thay đổi xảy ra trong t}m thức của Thượng Đế được thể

hiện trong vũ trụ đó, v| hình th|nh dưới dạng c{c sắc tướng trong vũ trụ đó, tất cả c{c sắc tướng n|y cũng ở trong những t}m thức được ho|n thiện trong vũ trụ đó, v| bất cứ thay đổi nào trong số n|y đều có thể được t{i tạo lại trong bất cứ t}m thức n|o trong số chúng. Đ}y chính l| Ký Ức: sự t{i hiện, sự

t{i sinh trong vật chất, của bất cứ gì đã ở trong [267] vũ trụ

đó, v| do đó mãi mãi hiện hữu, trong t}m thức của Thượng Đế của vũ trụ đó, v| trong c{c t}m thức vốn l| c{c th|nh phần của t}m thức Thượng Đế. Mặc dầu chúng ta nghĩ đến Ch}n Ngã như l| t{ch biệt đối với mọi Ch}n Ngã kh{c, chúng ta phải luôn luôn nhớ rằng nó không t{ch biệt với Bản Ngã Duy Nhất, là Thượng Đế. Sự Sống của Thượng Đế không hề

bị ngăn c{ch với bất cứ phần n|o trong vũ trụ của Ng|i, và trong Ng|i, chúng ta sống, hoạt động v| hiện tồn, luôn luôn mở ra với Ng|i, được tr|n ngập với Sự Sống của Ng|i.

Khi Ch}n Ngã kho{c v|o hết hiện thể n|y đến hiện thể

kh{c bằng vật chất, thì với mỗi hiện thể thêm v|o, các năng lực thu hoạch tri thức của nó trở nên bị giới hạn hơn, nhưng cũng rõ rệt hơn. Khi đến cõi trần, t}m thức được thu hẹp xuống đến c{c kinh nghiệm có thể được thu nhận qua x{c thân, và chủ yếu l| qua c{c chỗ mở (openings) m| chúng ta gọi l| c{c cơ quan cảm gi{c; c{c cơ quan cảm gi{c n|y l| các Bản chất của ký ức

https://thuviensach.vn

202

lối thông thương m| nhờ đó tri thức có thể đến được với Ch}n Ngã đang bị giam nhốt, mặc dầu chúng ta thường nói về chúng như l| việc ngăn trở tri thức khi chúng ta nghĩ đến c{c khả năng của các hiện thể tinh anh hơn. Thể x{c giúp cho việc nhận thức đ{ng tin cậy v| rõ r|ng, như một tấm m|n

[268] với một lỗ nhỏ trong đó để cho một hình ảnh của ngoại giới xuất hiện trên một bức tường m| nếu không thì chỉ cho thấy một bề mặt trống không; c{c tia s{ng thật ra bị t{ch ra khỏi bức tường, nhưng bởi chính sự tách ra đó, mà các tia s{ng n|y lại được phép đi vào, tạo th|nh một hình ảnh được x{c định rõ r|ng.

2 – Những thay đổi trong các hiện thể và trong tâm thức.

B}y giờ chúng ta hãy xem điều gì xảy ra đối với thể x{c khi thu nhận một ấn tượng và việc sau đó nhớ lại ấn tượng đó, nghĩa l| trong ký ức của thể x{c.

Một rung động từ bên ngo|i t{c động lên một cơ quan cảm gi{c v| được truyền đến trung khu thích hợp trong não.

Một nhóm tế b|o trong não rung động, và rung động đó để

lại c{c tế b|o trong một trạng th{i hơi kh{c với trạng th{i trước khi chúng nhận được rung động. Dấu vết của sự đ{p ứng đó trở th|nh một tiềm năng (possibility) cho nhóm tế b|o đó; một khi nó đã rung động theo một c{ch đặc biệt n|o rồi, thì suốt đời nó giữ lại dưới hình thức một nhóm tế b|o [269]

có khả năng rung động trở lại theo cùng c{ch thức m| không cần nhận trở lại một kích thích n|o từ ngoại giới. Mỗi lần lặp lại một rung động giống như vậy, khả năng n|y lại mạnh thêm lên; mỗi lần rung động đều có để lại dấu vết của riêng nó, nhưng cần có nhiều lần lặp lại như thế mới tạo được sự

lặp lại có tính tự ph{t. Với mỗi lần lặp lại được thôi thúc từ

bên ngo|i như thế, c{c tế b|o c|ng tiến gần hơn đến năng lực Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

rung động tự ph{t. Nhưng rung động n|y không dừng lại với tế b|o thể x{c, nó đã được truyền v|o bên trong đến tế b|o tương ứng, hoặc nhóm c{c tế b|o, trong c{c thể tinh anh hơn, v| cuối cùng đã tạo ra một thay đổi trong t}m thức. Đến lượt nó, sự thay đổi n|y t{c động lại trên c{c tế b|o, v| một sự lặp lại c{c rung động được ph{t khởi từ bên trong bằng sự thay đổi trong t}m thức, v| sự lặp lại n|y l| một ký ức về đối tượng đã bắt đầu loạt rung động đó. Sự đ{p ứng của c{c tế

b|o đối với rung động từ bên ngo|i, một đ{p ứng bị thôi thúc bởi c{c định luật của vũ trụ vật chất, mang lại cho c{c tế b|o khả năng đ{p ứng với một thôi thúc tương tự, mặc dầu yếu hơn, đến từ bên trong. Một ít sức mạnh bị mất đi trong mỗi hoạt động [270] của vật chất trong một hiện thể mới, và do đó năng lượng trong rung động từ từ giảm sút. C|ng ng|y c|ng ít sự tiêu hao năng lượng khi c{c tế b|o lặp lại c{c rung động tương tự để đ{p ứng với c{c t{c động mới từ bên ngo|i, c{c tế

b|o đ{p ứng một c{ch dễ d|ng hơn với mỗi lần lặp lại n|y.

Nơi đ}y có ẩn gi{ trị của ‚yếu tố ngo|i' (the ‚without').

Yếu tố ngo|i n|y đ{nh thức khả năng đ{p ứng trong vật chất, một c{ch dễ d|ng hơn l| bất cứ c{ch n|o kh{c, vì yếu tố ngo|i rất giống với c{c hiện thể hơn l| ‚yếu tố trong' (the

'within').

Sự thay đổi được tạo ra trong t}m thức, ngoài ra, để cho t}m thức sẵn s|ng hơn để lặp lại thay đổi đó so với lần đầu tạo ra nó, v| mỗi thay đổi như thế đều đưa t}m thức đến gần hơn với năng lực để ph{t khởi một sự thay đổi tương tự.

Nhìn trở lại buổi đầu của t}m thúc, chúng ta thấy rằng c{c Ch}n Ngã bị giam nhốt trải qua vô số kinh nghiệm trước khi một thay đổi tự ph{t trong t}m thức xảy ra. Nhưng khi nhớ

điều n|y, như l| một sự kiện, chúng ta có thể để lại các giai đoạn ban đầu n|y, v| nghiên cứu c{c hoạt động của t}m thức Bản chất của ký ức

https://thuviensach.vn

204

ở một mức ph{t triển hơn. Chúng ta cũng phải nhớ rằng mọi va chạm, khi tới được lớp vỏ [271] trong cùng v| g}y ra một thay đổi trong t}m thức, đều được theo sau bằng một phản ứng, sự thay đổi trong t}m thức g}y ra một loạt rung động mới từ trong ra ngo|i; có sự di chuyển v|o trong đến tận Ch}n Ngã, được tiếp nối bằng gợn sóng từ Ch}n Ngã hướng ra ngo|i, c{i trước do bởi đối tượng, v| sinh ra điều m|

chúng ta gọi l| một nhận thức (perception), còn c{i sau do bởi phản ứng của Ch}n Ngã, tạo nên điều m| chúng ta gọi l| một Ký Ức.

Một số ấn tượng do gi{c quan đi qua thị gi{c, thính gi{c, xúc giác, vị gi{c v| khứu gi{c, chạy suốt từ thể x{c, qua thể

cảm dục đến thể trí. Nơi đ}y, chúng được phối kết th|nh một thể thống nhất phức tạp, giống như một hợp }m gồm nhiều nốt nhạc. Đ}y l| công việc đặc biệt của thể trí, nó tiếp nhận nhiều luồng rồi tổng hợp chúng th|nh một, nó gắn nhiều ấn tượng lại th|nh một nhận thức, một tư tưởng, một thể thống nhất phức tạp.

3- Ký ức

Chúng ta hãy cố gắng nắm bắt sự việc phức tạp n|y sau khi nó đã đi v|o nội t}m v| g}y nên một thay đổi trong t}m thức, là một ý niệm (idea). [272] Sự thay đổi m| nó đã tạo ra, l|m nảy sinh c{c rung động mới trong c{c hiện thể, t{i tạo lại c{c rung động m| nó đã g}y nên trên con đường hướng v|o trong của nó, v| trong mỗi hiện thể, nó t{i hiện dưới một hình thức yếu hơn. Nó không mạnh mẽ, dữ dội và sống động, như khi c{c th|nh phần cấu tạo của nó chợt hiện ra từ

thể x{c đến thể cảm dục, v| từ thể cảm dục đến thể trí. Nó hiện lại trong trí dưới hình thức yếu hơn, l| bản sao của những gì m| thể trí gửi v|o trong, nhưng với những rung Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

động yếu hơn. Khi Ch}n Ngã nhận được từ nó một phản ứng

– vì t{c động của một rung động khi tiếp xúc với mỗi hiện thể

đều phải tạo ra một phản ứng – thì phản ứng đó yếu hơn nhiều so với t{c động ban đầu, v| do đó dường như sẽ ít

‚thực' (‚real') hơn so với t{c động đó. Nó tạo ra một thay đổi ít hơn trong t}m thức v| sự giảm hạ đó tất nhiên tượng trưng cho một ‚thực tại' (‚reality') kém hơn.

Bao giờ m| t}m thức còn đ{p ứng quá ít nên không thể

nhận thức được bất cứ t{c động n|o vốn không đến được với sức mạnh thôi thúc của thể x{c, theo nghĩa đen l| tiếp xúc với thể x{c nhiều hơn l| với bất cứ thể n|o kh{c, và sẽ không có ký ức n|o về c{c ý niệm, m| chỉ có c{c ký ức về c{c tri giác, nghĩa l| về c{c hình ảnh của [273] c{c đối tượng bên ngo|i, được tạo ra bởi c{c rung động của chất thần kinh của não bộ, tự sản sinh ra trong chất cảm dục v| chất trí có liên quan.

Theo nghĩa đen đ}y l| c{c hình ảnh trong chất trí, giống như

l| c{c hình ảnh trên võng mô của mắt. Và t}m thức nhận thức c{c hình ảnh n|y, ‚thấy' chúng, như chúng ta có thể thực sự

nói thế, vì c{i thấy của mắt chỉ l| một biểu lộ hạn chế của năng lực nhận thức của t}m thức m| thôi. Khi t}m thức rút ra khỏi x{c th}n một chút, chuyển sự chú t}m nhiều hơn vào các biến đổi trong c{c thể bên trong của nó, nó thấy c{c hình ảnh n|y được t{i tạo trong não bộ từ lớp vỏ cảm dục bởi phản ứng của chính nó truyền ra ngo|i, và có ký ức về c{c cảm gi{c. Hình ảnh ph{t sinh trong não bộ bởi phản ứng của sự

thay đổi trong t}m thức, v| được nhận biết nơi đó. Sự nhận thức n|y h|m ý rằng t}m thức đã triệt tho{i phần lớn ra khỏi thể x{c sang qua thể cảm dục v| đang hoạt động nơi đó. Hiện nay, t}m thức con người đang hoạt động như thế, v| do đó đầy c{c ký ức, c{c ký ức n|y vốn l| c{c bản mô phỏng trong bộ óc hồng trần của các hình ảnh qu{ khứ, được tạo ra [274]

Bản chất của ký ức

https://thuviensach.vn

206

bởi c{c phản ứng từ t}m thức. Nơi một loại người ít tiến hóa, thì c{c hình ảnh n|y l| c{c hình ảnh về c{c biến cố đã qua m|

thể x{c có liên quan, là c{c ký ức về đói v| kh{t, và về sự hài lòng, c{c thú vui về tính dục v| v.v<, tức l| c{c sự việc m|

trong đó thể xác chiếm một phần tích cực.

Ở loại người tiến hóa cao hơn, t}m thức hoạt động nhiều hơn trong thể trí, c{c hình ảnh trong thể cảm dục sẽ thu hút sự chú ý của nó nhiều hơn. C{c hình ảnh này được hình thành trong thể cảm dục bởi các rung động từ thể trí đi ra ngoài, v| được t}m thức nhận thức như l| c{c hình ảnh khi nó tự triệt tho{i nhiều hơn v|o thể trí với cương vị l| hiện thể

gần nhất của nó. Khi tiến trình n|y nối tiếp, v| t}m thức tỉnh thức nhiều hơn đ{p ứng được với c{c rung động ph{t khởi từ

bên ngo|i trên cõi cảm dục bởi c{c đối tượng cảm dục, c{c đối tượng n|y trở nên ‚thực' (‚real'), v| trở nên có thể ph}n biệt được với c{c ký ức, là c{c hình ảnh trong thể cảm dục được tạo ra bởi c{c phản ứng từ t}m thức.

Nh}n tiện, chúng ta hãy lưu ý rằng với ký ức về một đối tượng đi chung với một hình ảnh về sự phục hồi [275] kinh nghiệm sâu sắc hơn của đối tượng bằng sự tiếp xúc vật chất, v| chúng ta gọi điều n|y l| sự tiên b{o; v| ký ức về một biến cố c|ng đầy đủ thì việc b{o trước n|y c|ng đầy đủ hơn. Vì thế, ký ức sẽ đôi khi tạo ra trong thể x{c c{c phản ứng vốn thường đi kèm sự tiếp xúc với đối tượng bên ngo|i, và chúng ta có thể thưởng thức trước c{c thú vui vốn chưa nằm trong tầm hiện tại của thể x{c. Như vậy việc b{o trước về món ăn ngon sẽ l|m cho ‚miệng chảy nước giải'. Chúng ta sẽ trở lại sự kiện n|y khi ho|n tất chủ đề của chúng ta về Ký Ức.

4- Ký ức là gì?

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

B}y giờ, sau khi đã lưu ý c{c thay đổi trong c{c hiện thể

vốn nảy sinh do sự t{c động từ thế giới bên ngo|i, sự đ{p ứng với các t{c động n|y dưới hình thức c{c thay đổi của t}m thức, c{c rung động yếu ớt được tạo ra trong c{c hiện thể bởi phản ứng của t}m thức, v| việc t}m thức nhận biết c{c rung động một lần nữa dưới hình thức các ký ức, chúng ta hãy đi đến điểm then chốt của vấn đề: vậy Ký Ức là gì?

Việc gi{n đoạn của c{c thể giữa lần chết [276] với lần t{i sinh chấm dứt tính chất tự động của c{c thể n|y, kết thúc khả

năng của chúng trong việc đ{p ứng với c{c rung động tương tự c{c rung động đã được trải qua. C{c nhóm đ{p ứng đều bị

tan rã, v| tất cả những gì còn lại như là một hạt giống cho c{c đ{p ứng tương lai được chứa trong c{c nguyên tử thường tồn. Điều n|y thật l| mơ hồ, khi so s{nh với c{c tính chất tự

động mới được c{c kinh nghiệm mới ở bên ngo|i áp đặt lên c{c thể, lại có thể được xét đo{n bởi sự thiếu bất kỳ ký ức n|o về c{c tiền kiếp được bắt đầu trong chính c{c hiện thể. Thực ra, tất cả những gì m| nguyên tử thường tồn có thể l|m l|

đ{p ứng một c{ch dễ d|ng hơn với c{c rung động thuộc loại tương tự với c{c rung động đã được trải qua trước đ}y, hơn l| đ{p ứng với c{c rung động đến với chúng lần đầu. Ký ức của c{c tế b|o, hay của c{c nhóm tế b|o, không còn lúc con người chết, v| không thể nói có thể phục hồi, hiểu theo c{ch thông thường. Vậy thì, lúc bấy giờ Ký ức được giữ ở đ}u?

C}u trả lời vắn tắt l|: ký ức không phải l| một quan năng v| không được bảo tồn lại; ký ức không có sẵn trong t}m thức dưới hình thức một năng lực, cũng không phải bất cứ ký ức n|o về c{c biến cố cũng đều được giữ lại trong t}m thức c{ nh}n. Mỗi biến cố đều l| một sự kiện hiện thời trong t}m thức vũ trụ, [278] trong t}m thức của Thượng Đế. Mọi sự

việc xảy ra trong vũ trụ của Thượng Đế, dù thuộc qu{ khứ, Bản chất của ký ức

https://thuviensach.vn

208

hiện tại v| tương lai, luôn luôn ở đó, trong t}m thức bao trùm vạn vật của Ng|i, trong ‚Hiện Tại Vĩnh Hằng' (‚Eternal Now') của Thượng Đế. Từ lúc bắt đầu vũ trụ cho đến lúc kết thúc, từ lúc bình minh cho đến ho|ng hôn của vũ trụ, tất cả

đều ở đó, luôn luôn hiện hữu tồn tại. Trong đại dương ý tưởng đó, tất cả đều hiện hữu. Trong khi lang thang trong đại dương n|y, chúng ta tiếp xúc với c{c mảnh của c{c nội dung trong đại dương đó, v| sự đ{p ứng của chúng ta với sự tiếp xúc đó là tri thức của chúng ta. Sau khi đã biết rồi, chúng ta có thể tiếp xúc trở lại một c{ch dễ d|ng hơn, v| sự lặp lại n|y

– khi xảy đến m| thiếu sự tiếp xúc của lớp vỏ bên ngo|i v|o lúc đó với c{c mảnh trên cõi riêng của nó – là Ký Ức.

Tất cả c{c ‚ký ức' đều có thể phục hồi lại được, bởi vì mọi tiềm năng của c{c rung động tạo ra hình ảnh đều ở bên trong t}m thức của Thượng Đế, v| chúng ta có thể chia sẻ

trong c{i t}m thức đó một c{ch dễ d|ng hơn vì trước đ}y chúng ta đã thường chia sẻ c{c rung động tương tự. Do đó những rung động n|o đã hình thành những phần kinh nghiệm của chúng ta đều dễ d|ng được chúng ta lặp lại hơn so với các rung động m| chúng ta chưa bao giờ biết, v| nơi đ}y thì gi{ trị của [278] c{c nguyên tử thường tồn xuất hiện.

Khi bị kích thích, c{c nguyên tử thường tồn lại run lên các rung động đã được thực hiện trước kia, v| từ mọi tiềm năng rung động của c{c nguyên tử v| ph}n tử của c{c thể trong chúng ta, chúng ng}n lên đ{p ứng với nốt m| các nguyên tử

thường tồn đã phát ra. Sự thật l| chúng ta đã bị ảnh hưởng về

mặt rung động, v| bởi c{c thay đổi của t}m thức trong kiếp hiện tại l|m cho chúng ta dễ rút ra từ t}m thức vũ trụ những gì m| chúng ta đã có kinh nghiệm trong t}m thức riêng của chúng ta. Dù cho đó l| một ký ức trong hiện kiếp, hoặc l| một ký ức trong một tiền kiếp xa xăm, phương ph{p nhớ lại vẫn Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

như nhau. Không có ký ức n|o ngoại trừ t}m thức hằng hữu (ever-present consciousness) của Thượng Đế, m|, theo sát nghĩa, chúng ta sống, hoạt động v| hiện tồn trong Ngài. Ký ức của chúng ta chỉ l| việc đặt chính chúng ta v|o sự tiếp xúc với c{c phần như thế của t}m thức Thượng Đế, như chúng ta đã chia sẻ trước đ}y.

Do đó, theo triết gia Pythagoras, mọi việc học h|nh đều là việc nhớ lại, vì học h|nh l| việc rút từ t}m thức của Thượng Đế đưa v|o t}m thức của Biệt ngã những điều vĩnh viễn l| của chúng ta nhờ sự hợp nhất cơ bản của chúng ta

[279] với Ngài. Trên cõi nào mà sự hợp nhất chế ngự sự chia rẻ, thì chúng ta chia sẻ t}m thức của Thượng Đế về vũ trụ của chúng ta. Trên c{c cõi thấp, nơi m| sự chia rẻ che khuất sự

hợp nhất, thì nơi đó, chúng ta bị c{c hiện thể kém tiến hóa của chúng ta không cho vào. Chính sự thiếu đ{p ứng trong c{c hiện thể n|y cản trở chúng ta, vì chúng ta chỉ có thể biết được c{c cõi xuyên qua chúng. Do đó, chúng ta không thể

trực tiếp cải thiện ký ức của chúng ta; chúng ta chỉ có thể cải thiện tính thụ cảm tổng qu{t v| năng lực t{i tạo của chúng ta, bằng c{ch l|m cho c{c thể của chúng ta nhạy cảm hơn, trong khi phải thận trọng để không vượt qu{ giới hạn linh hoạt của chúng.

Ngoài ra, chúng ta có thể ‚chú ý'; nghĩa l|, chúng ta có thể chuyển hướng (turn) sự hiểu biết của t}m thức, chúng ta có thể tập trung t}m thức v|o c{i phần đặc biệt của t}m thức Thượng Đế m| chúng ta muốn tự điều hợp v|o. Như vậy, chúng ta không cần lo lắng với những tính toán về việc ‚có bao nhiêu thiên thần có thể đứng trên mũi của một c}y kim', l|m sao chúng ta có thể lưu giữ trong một không gian có giới hạn con số vô giới hạn c{c rung động đã được trải qua trong nhiều kiếp sống; vì to|n thể c{c rung động tạo ra hình tướng Bản chất của ký ức

https://thuviensach.vn

210

trong vũ trụ [280] luôn luôn hiện hữu, v| sẵn s|ng được rút ra bởi bất kỳ đơn vị c{ nh}n n|o, v| bởi công cuộc tiến hóa, những kinh nghiệm như thế luôn luôn ng|y c|ng nhiều.

5- Nhớ và quên

Chúng ta hãy {p dụng điều n|y cho một biến cố trong kiếp trước của chúng ta: Một số trong c{c trường hợp ‚vẫn còn trong ký ức chúng ta', còn c{c trường hợp kh{c thì ‚bị

quên đi'.

Thật ra biến cố vẫn tồn tại với mọi ho|n cảnh chung quanh nó, ‚nhớ' v| ‚quên' đều như nhau, chỉ trong một trạng th{i duy nhất, l| ký ức của Thượng Đế, Ký Ức Vũ Trụ

(Universal Memory). Bất cứ người n|o có thể tự đặt mình tiếp xúc với ký ức đó, đều có thể phục hồi lại to|n thể tình trạng với khả năng tối đa của chúng ta. Các biến cố (events) mà

chúng ta đã trải qua không là của ta, m| tạo th|nh một phần của c{c tích chứa (contents) của t}m thức Thượng Đế. Sở dĩ

chúng ta có cảm tưởng có phần sở hữu trong đó chỉ do sự

kiện l| trước kia chúng ta đã từng rung động theo chúng, do đó, chúng ta lại rung động theo chúng một c{ch dễ d|ng hơn là nếu chúng ta tiếp xúc với chúng lần đầu tiên.

Tuy nhiên chúng ta có thể giao tiếp với c{c biến cố đó bằng c{c lớp vỏ kh{c nhau v|o những lúc kh{c nhau, vẫn giữ

được linh hoạt [281] dưới c{c tình huống thời gian v| không gian thay đổi theo mỗi lớp vỏ. Phần t}m thức của Thượng Đế

m| chúng ta hoạt động qua đó trong thể x{c thì bị hạn chế rất nhiều so với khi chúng ta hoạt động qua thể cảm dục v| thể

hạ trí, và c{c tiếp xúc thông qua một thể có tổ chức tốt thì linh hoạt nhiều hơn l| c{c tiếp xúc qua một thể kém tổ chức. Hơn nữa, cần phải nhớ rằng sự hạn chế lãnh vực hoạt động l| chỉ

do c{c hiện thể của chúng ta. Đứng trước một chuyện đã rồi, Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

dù cho tại cõi trần, cõi cảm dục, cõi trí hoặc cõi tinh thần, t}m thức của chúng ta về sự việc đó bị hạn chế trong phạm vi mà c{c hiện thể có thể đ{p ứng với chuyện đó. Chúng ta cảm thấy mình đang ở giữa c{c ho|n cảnh v}y quanh c{i hiện thể

thô trược nhất m| chúng ta đang hoạt động trong đó, v| như

vậy c{c ho|n cảnh đó t{c động đến hiện thể thô từ ‚bên ngo|i', còn khi chúng ta ‚nhớ lại' c{c trường hợp m| chúng ta tiếp xúc với c{c hiện thể tinh anh hơn, c{c thể tinh anh n|y truyền c{c rung động đến hiện thể thô, vậy l| thể thô n|y được tiếp xúc từ ‚bên trong'.

Việc kiểm tra tính kh{ch quan m| chúng ta {p dụng cho c{c trường hợp ‚hiện có' hoặc ‚được nhớ lại', l| công việc của ‚gi{c quan thông thường'. Nếu những người kh{c chung quanh tra đều thấy giống như ta thấy, đều nghe giống như ta nghe, thì chúng ta xem c{c trường hợp đó l| kh{ch quan (objective). Còn nếu họ không nghe thấy, nếu họ không hay biết về những gì m| chúng ta biết, thì chúng ta xem c{c trường hợp đó l| chủ quan (subjective). Nhưng việc kiểm tra tính chất kh{ch quan n|y chỉ có gi{ trị đối với những ai đang linh hoạt trong cùng c{c thể giống nhau. Nếu một người đang hoạt động trong thể x{c, còn người kh{c hoạt động được trong thể x{c v| thể cảm dục, thì c{c sự việc có tính khách quan đối với người hoạt động trong thể cảm dục không thể ảnh hưởng người chỉ hoạt động trong thể x{c, cho nên người n|y sẽ tuyên bố rằng c{c sự việc đó chỉ l| c{c ảo gi{c chủ quan. ‚Gi{c quan thông thường' chỉ có thể hoạt dộng trong c{c thể giống nhau m| thôi. Nó sẽ cho c{c kết quả

giống nhau khi tất cả mọi người đều hoạt động trong thể x{c, tất cả đều hoạt động trong thể cảm dục hoặc tất cả đều hoạt động trong thể trí. Vì gi{c quan thông thường chỉ l| c{c hình tư tưởng của Thượng Đế trên mỗi cõi, chi phối mỗi t}m thức Bản chất của ký ức

https://thuviensach.vn

212

hiện th}n, v| khiến cho t}m thức đó đ{p ứng bởi một v|i thay đổi đối với một v|i rung động trong c{c hiện thể của t}m thức. Nó không hề bị giới hạn v|o cõi trần, nhưng ở giai đoạn tiến hóa hiện tại, nh}n loại bậc trung chưa khai mở đầy đủ

t}m thức nội tại cho c{c hiện thể để sử dụng bất cứ ‚giác quan thông thường' n|o trên cõi cảm dục v| cõi trí. ‚Giác quan thông thường' l| một [283] bằng chứng hùng hồn cho tính duy nhất (oneness) của c{c sự sống nội t|ng của chúng ta. Chúng ta thấy tất cả mọi vật chung quanh ta trên cõi trần theo cùng một c{ch, bởi vì c{c t}m thức của chúng ta bề ngo|i tuy riêng biệt, nhưng thật ra, tất cả đều l| th|nh phần của T}m Thức Duy Nhất đang l|m linh hoạt mọi hình h|i. Tất cả

chúng ta đều đ{p ứng theo cùng một c{ch chung, tùy theo giai đoạn tiến ho{ của chúng ta, bởi vì chúng ta chia sẻ cùng một t}m thức; v| chúng ta chịu t{c động giống nhau bởi cùng c{c sự việc, bởi vì t{c động v| phản t{c động giữa c{c sự việc đó với chúng ta l| sự tương t{c của Sự Sống Duy Nhất dưới các hình thức kh{c nhau.

Vậy thì, việc phục hồi lại bất cứ điều gì bằng ký ức l| do bởi mọi sự việc luôn luôn hiện hữu trong t}m thức của Thượng Đế, và Ng|i đã {p đặt lên chúng ta c{c giới hạn của thời gian v| không gian, ngõ hầu, nhờ thực h|nh, chúng ta có thể đ{p ứng một c{ch nhanh chóng, bằng c{c thay đổi của t}m thức theo c{c rung động được tạo ra trong c{c hiện thể

của chúng ta, do bởi c{c rung động đến từ c{c hiện thể kh{c được t}m thức l|m linh hoạt một c{ch tương tự. Chỉ có như

thế chúng ta mới có thể từ từ học được c{ch ph}n biệt một cách chính xác và rõ ràng. Việc lần lượt tiếp xúc c{c sự việc –

nghĩa là trong thời gian – v| việc tiếp xúc chúng theo các chiều hướng tương đối liên quan đến [284] chúng ta và liên quan giữa chúng với nhau – nghĩa l| trong không gian –

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

chúng ta từ từ được khai mở đến trạng th{i m| trong đó chúng ta có thể nhận biết được mọi sự việc cùng một lúc v|

mỗi sự việc ở khắp mọi nơi – nghĩa l| vượt ngo|i thời gian v|

không gian.

Trong khi trải qua vô số c{c diễn biến trong đời sống, chúng ta thấy rằng chúng ta không còn tiếp xúc với tất cả

những gì m| chúng ta đã trải qua. Có một khả năng đ{p ứng rất giới hạn trong thể x{c của chúng ta v| do đó rất nhiều kinh nghiệm rơi khỏi tầm hiểu biết của thể x{c. Trong cơn xuất thần, chúng ta có thể phục hồi lại c{c kinh nghiệm n|y, v| người ta bảo l| chúng xuất hiện từ tiềm thức. Thật ra c{c kinh nghiệm đó vẫn mãi mãi không thay đổi trong T}m Thức Phổ Qu{t, và khi chúng ta đi ngang qua chúng, ta mới trở

nên nhận biết chúng, bởi vì {nh s{ng rất có giới hạn của t}m thức chúng ta, bị che khuất trong thể x{c, phủ lên c{c kinh nghiệm, v| chúng mất dạng khi chúng ta tiếp tục đi. Nhưng khi khu vực được bao phủ bởi cùng {nh s{ng đó chiếu xuyên qua thể cảm dục trở nên rộng lớn hơn, thì kinh nghiệm lại xuất hiện khi chúng ta ở trong trạng th{i xuất thần – nghĩa l|

ở trong thể cảm dục, tho{t ra khỏi thể x{c. C{c kinh nghiệm đó không đến rồi đi v| lại đến nữa, m| {nh s{ng của t}m thức chúng ta trong thể x{c [285] đã tiếp tục chuyển đi, vì thế

chúng ta đã không còn thấy chúng nữa, v| {nh s{ng mở rộng trong thể cảm dục giúp chúng ta lại thấy chúng.

Như Bhagavan Das đã có nói rõ:

‚Nếu một kh{n giả đi thơ thẩn không biết mệt qua c{c hành lang của một viện bảo t|ng lớn, một bảo t|ng nghệ

thuật, v|o lúc giữa đêm, với chỉ một c}y đèn nhỏ ở một tay, thì mỗi c{i trong những đồ vật tự nhiên, tranh cảnh, tượng, chân dung sẽ lần lượt được soi s{ng bằng ngọn đèn đó cho từng lúc riêng rẻ, trong khi mọi c{i còn lại vẫn ở trong bóng Bản chất của ký ức

https://thuviensach.vn

214

tối, và sau khoảnh khắc riêng lẻ đó, chính vật ấy lại chìm v|o bóng tối trở lại. B}y giờ hãy để ở đó không phải chỉ một người m| có vô số kh{n giả như thế, cũng nhiều như vô số đồ

vật trong chỗ đó, mỗi kh{n giả không ngừng đi vơ vẩn v|o ra xuyên qua đ{m đông lớn đó, mỗi ngọn đèn soi s{ng một món đồ trong một lúc v| chỉ cho kh{n giả đang cầm đèn đó m|

thôi. Tòa nh| lớn v| bất động đó tượng trưng cho ý niệm được kết dính như đ{ của Thực Tại Tuyệt Đối bất biến (the changeless Absolute). Mỗi kh{n giả cầm đèn trong đ{m đông là một tuyến [286] t}m thức trong số dường như vô tận các tuyến t}m thức, tạo th|nh to|n bộ t}m thức vũ trụ duy nhất.

Mỗi người đi v|o trong {nh s{ng của mỗi đối tượng l| sức mạnh của nó, l| một kinh nghiệm của Jiva; mỗi người rơi v|o bóng tối l| sự trở lại v|o trạng th{i tiềm t|ng của nó. Theo quan điểm của chính c{c đối tượng hay của t}m thức vũ trụ, thì không có trạng th{i tiềm t|ng, cũng không có trạng th{i mạnh mẽ. Theo quan điểm của c{c tuyến t}m thức thì cả hai đều có'(1).

Khi hết hiện thể n|y đến hiện thể kh{c đi v|o hoạt động đầy đủ, thì vùng {nh s{ng trải rộng ra, t}m thức có thể

chuyển sự chú ý của nó v|o bất cứ phần n|o của vùng s{ng đó v| quan s{t kỹ lưỡng c{c đối tượng nằm trong đó. Như

vậy khi t}m thức có thể hoạt động một c{ch tự do trên cõi cảm dục v| hiểu biết hết những gì xung quanh nó trên cõi đó, thì nó có thể thấy được nhiều sự vật trên cõi trần thuộc về

‚qu{ khứ' – hoặc ‚tương lai', nếu chúng l| c{c sự vật m|

trong ‚qu{ khứ' t}m thức đã học được c{ch đ{p ứng. C{c sự

vật ở ngo|i vùng {nh s{ng đi xuyên qua thể cảm dục sẽ ở

trong vùng ánh sáng tuôn ra từ thể trí tinh anh hơn. Khi thể

1 Khoa Học An Bình (The Science of Peace).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

nguyên nhân [287] l| hiện thể đó, thì ‚ký ức của c{c tiền kiếp' có thể được phục hồi, thể nguyên nhân rung động một c{ch dễ d|ng hơn với những sự việc m| trước đ}y nó đã từng rung động, và {nh s{ng đang chiếu qua nó bao bọc một khu vực lớn hơn nhiều, và làm sáng tỏ những cảnh tượng (scenes) thuộc ‚qu{ khứ' lâu – thực ra c{c cảnh tượng n|y không thuộc qu{ khứ nhiều hơn l| c{c cảnh tượng của hiện tại, m|

là chúng chiếm một vị trí kh{c trong thời gian v| không gian.

C{c hiện thể thấp, trước kia không từng rung động theo c{c sự việc n|y thì không thể dễ d|ng tiếp xúc trực tiếp với chúng v| đ{p ứng với chúng; điều đó phụ thuộc v|o thể

nguyên nhân, l| hiện thể tương đối trường tồn. Nhưng khi thể n|y đ{p ứng với chúng, thì c{c rung động từ thể n|y dễ

d|ng chạy xuống, v| có thể được t{i tạo trở lại trong thể trí, thể cảm dục v| thể x{c.

6- Sự chú ý

C}u được dùng ở trên, nói về t}m thức, l|: ‚t}m thức có thể chuyển sự chú ý của nó v|o bất cứ phần n|o của vùng s{ng v| quan s{t kỹ c{c đối tượng nằm bên trong đó'. Việc

‚chuyển sự chú ý' n|y, ở trong t}m thức, tương ứng rất chặt chẽ với những gì m| chúng ta nên gọi l| việc tập trung con mắt v|o [288] thể x{c. Nếu chúng ta quan s{t t{c động đang xảy ra trong c{c cơ của con mắt khi nhìn một vật ở gần trước v| kế đó nhìn vật ở xa, hay ngược lại, chúng ta sẽ thấy có một cử động nhẹ, v| sự co rút hoặc nới dãn n|y tạo ra một sức ép nhẹ hoặc ngược lại, trong c{c thấu kính của mắt. Hiện nay, đó l| một hoạt động tự động, ho|n to|n do bản năng, nhưng nó chỉ trở nên như thế l| do thực h|nh; một h|i nhi không biết điều tiết con mắt của nó, cũng như không biết suy đo{n được khoảng c{ch. Nó không ngần ngại nắm lấy c}y nến ở tận cuối Bản chất của ký ức

https://thuviensach.vn

216

phòng giống như nắm lấy c}y nến nằm trong tầm tay nó, chỉ

từ từ nó mới học c{ch biết được những gì ở ngo|i tầm tay.

Việc cố gắng nhìn rõ đưa đến việc điều tiết của con mắt, v|

giờ đ}y việc đó trở th|nh tự động. C{c mục tiêu m| mắt tập chú v|o đều nằm trong nhãn trường nhìn rõ, v| phần còn lại được thấy mập mờ. Cũng thế, t}m thức biết rõ những gì m|

sự chú ý của nó được hướng v|o, còn những sự việc kh{c vẫn mơ hồ, ‚không rõ nét'.

Một người từ từ học được c{ch chuyển sự chú ý của mình như thế v|o c{c sự việc đã qua từ l}u khi chúng ta đo được thời gian. Thể nguyên nh}n được đặt tiếp xúc với c{c sự

việc đó, v| lúc đó các rung động được truyền cho c{c hạ thể.

[289] Sự có mặt của một người tiến hóa hơn sẽ giúp ích cho người kém tiến hóa, bởi vì khi thể cảm dục của người tiến hóa cao đã được tạo ra để rung động đ{p ứng dễ d|ng với c{c sự việc xảy ra từ l}u, như vậy tạo ra một hình ảnh bằng chất cảm dục về c{c sự việc đó, thì thể cảm dục của người kém hơn có thể dễ d|ng t{i tạo lại c{c rung động n|y v| nhờ

đó người n|y cũng ‚thấy' được. Nhưng thậm chí khi một người đã học được c{ch l|m cho chính mình tiếp xúc được với qu{ khứ của mình v| nhờ qu{ khứ của y cùng với qu{

khứ của những người kh{c được tiếp xúc với qu{ khứ đó, y sẽ thấy khó hơn khi chuyển sự chú ý của y một c{ch hiệu quả

tới c{c cảnh tượng mà y đã không có sự kết nối với chúng.

Khi việc đó được chế ngự, y sẽ vẫn thấy khó để tự đặt mình v|o tiếp xúc với c{c cảnh tượng nằm ngo|i c{c kinh nghiệm của qu{ khứ mới xảy ra của y; thí dụ, nếu y muốn viếng mặt trăng, v| theo c{c phương ph{p quen thuộc của mình, y phóng mình v|o hướng đó, y sẽ thấy chính mình bị tấn công tới tấp bởi một loạt c{c rung động xa lạ m| y không thể đ{p ứng theo bản năng, và y sẽ cần rút lui v|o năng lực thiêng Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

liêng cố hữu để đ{p ứng với bất cứ gì có thể t{c động v|o c{c hiện thể của y. Nếu y tìm c{ch đi xa hơn nữa, đến một hệ

thống h|nh tinh kh{c, y sẽ tìm thấy một giới hạn mà y không thể vượt qua được, [290] l| Vòng Giới Hạn (Ring-Pass-Not) của chính H|nh Tinh Thượng Đế của y.

7- Tâm thức duy nhất

Vậy thì chúng ta bắt đầu hiểu được h|m ý trong các ph{t biểu rằng ở một trình độ tiến hóa n|o đó, con người có thể đạt đến phần n|y hoặc phần kia của vũ trụ, họ có thể tự

giao tiếp với t}m thức của Thượng Đế bên ngo|i c{c giới hạn mà c{c hiện thể vật chất của họ áp đặt lên kẻ kém tiến hóa.

Vốn được cấu tạo bằng vật chất được biến đổi bởi t{c động của H|nh Tinh Thượng Đế của Dãy h|nh tinh (Chain) m| họ

thuộc về, c{c hiện thể n|y không thể đ{p ứng với c{c rung động của vật chất được biến đổi theo cách khác, và môn sinh phải có khả năng sử dụng linh thể (atmic body) của mình trước khi y có thể tiếp xúc được với Ký Ức Vũ Trụ (Universal Memory) bên ngo|i c{c giới hạn của Dãy H|nh Tinh của y.

Đó l| lý thuyết về Ký Ức m| tôi đang trình b|y cho c{c đạo sinh Khoa Minh Triết Thiêng Liêng nghiên cứu. Lý thuyết n|y cũng {p dụng cho những c{i nhớ v| quên nho nhỏ

của đời sống hằng ng|y, cũng như cho c{c tầm mức rộng lớn được nói đến trong đoạn trên. Vì không có gì l| nhỏ hay lớn đối với Thượng Đế cả, v| [291] khi chúng ta thực hiện tác động nhỏ nhất của Ký ức, thì chúng ta đang tự đặt mình v|o sự tiếp xúc với sự to|n hiện (omnipresence) v| to|n tri (omniscience) của Thượng Đế, như khi chúng ta đang nhớ lại một qu{ khứ xa xăm vậy. Không có gì l| ‚xa' v| không có gì l| ‚gần'. Tất cả đều hiện hữu như nhau ở mọi thời gian v|

trong mọi không gian, sự khó khăn l| do c{c hiện thể của Bản chất của ký ức

https://thuviensach.vn

218

chúng ta, chớ không phải do Sự Sống bất biến bao trùm vạn hữu.

Mọi thứ ng|y c|ng trở nên dễ hiểu hơn v| đưa đến bình yên (peace-giving) hơn khi chúng ta nghĩ đến T}m Thức đó, trong đó không có ‚trước' và không có ‚sau', không có ‚qu{

khứ' v| không có ‚tương lai'. Chúng ta bắt đầu cảm thấy rằng c{c sự việc n|y chỉ l| các ảo tưởng, c{c giới hạn, được áp đặt lên chúng ta bởi chính c{c lớp vỏ (sheaths) của chúng ta, là cần thiết cho đến khi c{c quyền năng của chúng ta được ph{t triển v| phục vụ chúng ta. Chúng ta sống một c{ch vô thức trong c{i T}m Thức phi thường n|y, nơi đ}y mọi vật mãi mãi hiện hữu, và chúng ta mơ hồ cảm thấy rằng nếu chúng ta có thể sống một c{ch hữu thức trong C{i Vĩnh Cửu đó thì sẽ có sự bình yên. Tôi biết là không gì có thể cung cấp nhiều hơn cho c{c biến cố của một đời sống sự c}n xứng thực sự của chúng so với ý niệm về một T}m Thức mà trong đó mọi việc đều hiện hữu từ lúc bắt đầu, trong đó thực ra không có bắt đầu v| cũng không có kết thúc. Chúng ta học được rằng [292] không có chi khủng khiếp và không có gì nhiều hơn l| sự buồn phiền tương đối; v| trong b|i học đó l| sự bắt đầu của một sự bình yên đích thực, m| v|o đúng lúc sẽ bừng sáng th|nh lạc phúc. [293]

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Phần II

Ý Chí, Dục Vọng và Tình Cảm

♣ ♣ ♣

Chương I

Ý muốn linh hoạt

Trong nghiên cứu ngắn về Cội Nguồn, tiểu đoạn 1, 2

của phần Dẫn Nhập trong quyển s{ch n|y, chúng ta đã thấy rằng Ch}n Thần xuất ph{t từ Thượng Đế Ngôi Một, đã cho thấy bản chất tam vị nhất thể (tri-unity) của Cội Nguồn của nó, là ba trạng th{i Ý Chí, Minh Triết v| Hoạt Động.

Giờ đ}y chúng ta chuyển sự chú ý của chúng ta qua nghiên cứu Ý Chí (Will), khi tự biểu lộ ở cõi cao thì đó l| Ý

Chí, còn ở cõi thấp thì đó l| Dục Vọng (Desire). Việc nghiên cứu Dục Vọng đưa chúng ta đến việc nghiên cứu Tình Cảm (Emotion), vốn có gắn bó chặt chẽ với nó. Chúng ta đã thấy rằng, sở dĩ chúng ta hiện hữu ở đ}y l| vì chúng ta (1) muốn sống trong c{c cõi thấp, rằng Ý Chí quyết định việc chúng ta ở lại đ}y. [299] Đối với phần lớn nh}n loại, thì bản chất, quyền năng v| hoạt động của Ý Chí chỉ được hiểu chút ít, vì trong c{c giai đoạn tiến hóa ban đầu, Ý Chí không biểu lộ

trên c{c cõi thấp ngoại trừ dưới hình thức Dục Vọng, và Ý

Chí phải được nghiên cứu dưới hình thức Dục Vọng trước khi nó có thể được hiểu như l| Ý Chí thực sự.

1 Hai chữ ‚chúng ta' ở đ}y phải được hiểu l| ‚Ch}n Thần chúng ta'.(ND)

Ý muốn linh hoạt

https://thuviensach.vn

220

Chính trạng th{i Quyền Năng (Power-aspect) của t}m thức, luôn bị che khuất trong Ch}n Ngã, ẩn sau Minh Triết v|

Hoạt Động, nhưng vẫn thôi thúc cả hai biểu lộ ra ngo|i. Bản chất của Ý Chí bị che kín đến nỗi nhiều người xem Ý Chí như

l| một với Hoạt Động (Activity) v| cho nó không xứng đ{ng l| một trạng th{i riêng biệt của T}m thức. Tuy nhiên, Hoạt Động l| sự t{c động của Ch}n Ngã lên trên Phi Ngã (Not-Self, ở đ}y l| nói về Ph|m ngã), là cái đang mang lại cho Phi Ngã cái Thực Tại tạm bợ của nó, l| c{i đang s{ng tạo; nhưng Ý Chí bao giờ cũng ẩn bên trong, thôi thúc tới sự Hoạt Động, thu hút, xô đẩy, l| hạt nh}n của Tâm Hiện Tồn (Heart of Being).

Ý Chí l| Quyền Năng đứng đ|ng sau sự Nhận Thức, và

kích thích sự Hoạt Động. Tư tưởng l| hoạt động s{ng tạo, còn Ý Chí là năng lực vận động. C{c thể của chúng ta tồn tại theo đúng thực tướng của chúng (1), bởi vì từ vô số thời, Bản Ngã đã đưa ra Ý Muốn của nó rằng vật chất phải được nắn tạo thành các hình thể như thế n|o để nhờ đó nó có thể hiểu biết v| l|m sinh động mọi vật ở bên ngoài nó.

Trong một Cổ Thư có viết:

‚Hỡi Maghvan, thật ra x{c th}n n|y hữu tử, nó lệ thuộc thần chết. Tuy nhiên đó l| một chỗ nghỉ ngơi của Atma bất tử v| vô sắc tướng (bodiless Atma)< Đôi mắt được dùng l|m cơ quan quan s{t cho Thực Thể ngự bên trong mắt. Người n|o tỏ ý muốn ‚Tôi sẽ

ngửi', ấy l| Atma đang mong muốn có kinh nghiệm về mùi hương. Người n|o tỏ ý muốn ‚Tôi sẽ nói', ấy l| Atma đang muốn thốt ra lời nói. Người n|o tỏ ý muốn ‚Tôi sẽ nghe', ấy l| Atma 1 C{c thể của chúng ta trong hiện kiếp được tạo ra theo đúng với mức tiến hóa m| chúng ta đã đạt được trong tiền kiếp, trước khi chúng ta bỏ x{c th}n-(ND).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

muốn lắng nghe các âm thanh. Người n|o tỏ ý muốn ‚Tôi sẽ suy tưởng', ấy l| Atma. Thể trí l| con mắt siêu ph|m (celestial eye), thấy được mọi đối tượng ưa thích. Nhờ siêu nhãn của trí, Atma có được tất cả ( Chhandogyopanishat, VIII, XII, 1,4,5).

Điều n|y là bí mật, là động lực, của sự tiến hóa. Đích thực l| Ý Chí vĩ đại vạch ra con đường tiến hóa cao siêu. Đích thực l| c{c Đấng Thông Tuệ Tinh Thần thuộc nhiều đẳng cấp đang dẫn dắt c{c thực thể tiến hóa theo con đường cao siêu đó. Nhưng có quá ít sự chú ý tới vô số c{c thử nghiệm, c{c thất bại, th|nh công, c{c đường phụ nhỏ và [301] các khúc quanh co, do sự dò dẫm của c{c Ý Chí riêng biệt, mỗi Ý Muốn Linh Hoạt (Will to Live) cố tìm thấy sự biểu lộ Bản Ngã. Các tiếp xúc với ngoại giới l|m ph{t sinh trong mỗi Atma c{i Ý

Chí muốn biết điều gì t{c động. Atma chỉ biết chút ít nơi con sứa, nhưng Ý Chí muốn biết (Will to Know), từ hình thể n|y đến hình thể kh{c, nắn tạo ra một con mắt luôn luôn cải thiện ít cản trở năng lực nhận thức của nó. Khi nghiên cứu sự tiến hóa, chúng ta ng|y c|ng trở nên ý thức về các Ý Chí tạo hình cho vật chất, nhưng tạo hình nó bằng c{c thử nghiệm dò dẫm chớ không phải bằng sự trông thấy rõ r|ng. Sự hiện hữu của nhiều Ý Chí n|y l|m cho c}y tiến hóa luôn luôn sinh ra nh{nh. Có một ch}n lý đích thực trong c}u chuyện h|i hước của Gi{o sư Clifford d|nh cho trẻ con về lo|i Thằn Lằn khổng lồ của thời xa xưa: ‚Một số con chọn c{ch bay v| trở th|nh chim; những con kh{c chọn c{ch bò nên trở th|nh lo|i bò s{t (reptiles)'.

Thường khi chúng ta thấy một cố gắng bị thất bại, v| rồi sự cố gắng được tạo ra theo một chiều hướng kh{c. Thường khi chúng ta thấy c{c dụng cụ vụng về nhất ở cạnh c{c mô phỏng tinh xảo nhất. C{c mô phỏng tinh xảo n|y l| kết quả

của c{c Đấng Thông Tuệ thấu rõ mục đích của c{c Ng|i v|

Ý muốn linh hoạt

https://thuviensach.vn

222

luôn luôn gọt đẻo vật chất th|nh [302] c{c hình thể thích hợp; c{c dụng cụ vụng về kia l| kết quả của c{c nỗ lực từ bên trong, vẫn còn mù mờ v| dò dẫm, nhưng nhất quyết b|y tỏ

sự biểu lộ Bản Ngã. Nếu chỉ có c{c vị thiết kế bên ngo|i, thấy được mục tiêu từ khởi thủy, thì Thiên Nhiên sẽ đưa ra cho chúng ta c{c nan đề không thể giải đ{p trong việc kiến tạo của nó, rất nhiều cố gắng không thích hợp, những thiết kế

không hiệu quả. Nhưng khi ta hiểu được sự hiện diện của Ý

Chí Muốn Sống (Will to Live) trong mỗi hình h|i, đang tìm c{ch biểu lộ Bản Ngã, tạo hình c{c hiện thể của nó cho các mục đích riêng của nó, thì bấy giờ chúng ta có thể thấy cơ

s{ng tạo như nhau ẩn dưới vạn vật – đó l| Thiên cơ của Thượng Đế; c{c mô phỏng đ{ng kh}m phục đang thể hiện thiên cơ của Ng|i – l| cố gắng của c{c Đấng Thông Tuệ xây dựng; và c{c dụng cụ không thích hợp v| c{c mưu tính vụng về – do bởi c{c nỗ lực của c{c Bản Ngã muốn, nhưng chưa có đủ tri thức hoặc năng lực để thực hiện cho ho|n hảo.

Chính cái Linh Ngã (divine self) đang dò dẫm, đang nỗ

lực, đang phấn đấu n|y, khi sự tiến hóa tiếp diễn, sẽ trở nên, ở mức độ ng|y c|ng tăng, Chủ Thể Cai Trị đích thực (true Ruler), tức Chủ Thể Cai Trị nội t}m (inner Ruler), Thực Thể

Bất Tử (the Immortal). Bất cứ người n|o hiểu rằng bản th}n y là Chủ Thể Cai Trị Bất Tử đó, ngự trong c{c hiện thể biểu lộ

tự tạo của y, có một [303] ý thức về ch}n gi{ trị v| quyền năng ng|y c|ng trở nên mạnh mẽ hơn, v| có sức thuyết phục hơn đối với ph|m ngã. Sự hiểu biết về ch}n lý mới làm cho chúng ta tự do từ bên trong. Chủ Thể nội t}m có thể vẫn còn bị cản trở bởi chính c{c hình h|i m| Ng|i đã tạo ra để tự biểu lộ, nhưng nhờ biết chính mình l| Chủ Thể (Ruler), Ng|i có thể hoạt động một c{ch kiên trì để ho|n to|n chinh phục được lãnh địa của Ng|i. Ng|i biết rằng mình đến thế gian Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

n|y vì một mục đích nhất định, để l|m cho chính mình được thích hợp trở th|nh một người cộng t{c với Ý Chí Tối Cao, và Ng|i có thể thi h|nh v| chấp nhận tất cả những gì cần cho mục tiêu đó. Ng|i biết chính mình l| thiêng liêng v| việc nhận thức Ch}n Ngã (Self-realization) chỉ l| vấn đề thời gian.

Về bên trong, thiên tính được cảm nhận, mặc dầu bên ngo|i thiên tính đó chưa được biểu lộ, v| Ng|i còn phải biểu lộ bản thể của Ng|i. Ng|i l| chúa tể về mặt pháp lý chớ chưa phải về

mặt thực tế.

Với cương vị một ông Ho|ng (Prince), được sinh ra cho một vương miện, nhẫn nại qui phục giới luật, giới luật n|y l|m cho ông Ho|ng trở nên thích hợp để đội vương miện, vì thế ý chí tối thượng nơi chúng ta đang tiến hóa đến thời kỳ

m| c{c quyền lực vương giả sẽ chuyển v|o trong bàn tay của nó, v| có thể cam chịu một c{ch nhẫn nại giới luật cần thiết của sự sống. [304]

Ý muốn linh hoạt

https://thuviensach.vn

224

Chương II

Dục vọng

1- Bản chất của dục vọng

Khi Ch}n Thần xạ ra c{c tia s{ng của mình v|o vật chất của cõi thứ ba, thứ tư v| thứ năm v| chiếm hữu cho nó một nguyên tử của mỗi cõi đó (xem Phần I, Chương IV, 3), thì Ch}n Thần tạo ra những gì thường được gọi l| ‚hình ảnh của Ch}n Thần trong vật chất', l| ‚Tinh Thần' con người, và trạng th{i Ý Chí của Ch}n Thần được phản chiếu trong Linh Thể con người (human Atma), có trú sở ở trên cõi thứ ba hay cõi Niết B|n. Ngôi vị (hypostasis)(1) đầu tiên đó quả thực bị

giảm sút quyền năng do bị kho{c v|o c{c bức màn vật chất, nhưng không bị biến dạng (distorted) chút n|o. Giống như

một c{i gương được chế tạo tinh vi sẽ cho được hình ảnh ho|n hảo của một vật, thì cũng thế, Tinh Thần con người (human Spirit), tức Atma-Buddhi-Manas, cũng l| một hình ảnh ho|n hảo của Ch}n Thần, thực vậy, [305] đó chính l|

Ch}n Thần bị che lấp trong vật chất trọng trược hơn.

Nhưng giống như một gương lõm hay gương lồi sẽ cho

ra hình ảnh méo mó của một vật đặt phía trước nó, cũng thế

c{c phản ảnh xa hơn của Tinh Thần, do chỗ có c{c dính líu 1 Hypostasis: Ngôi vị (person) của Đức Christ, kết hợp bản chất con người v| bản chất thiêng liêng. Một trong Ba Ngôi của Trinity.

(Tự Điển Oxford 1994 - ND).

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

(involutions) v|o vật chất trọng trược, nên chỉ cho được c{c hình ảnh méo mó lệch lạc m| thôi.

Vì vậy, trong khi tiến xuống dưới, Ý Chí c|ng thêm bị

che khuất ở mỗi cõi, v| khi tới cõi ngay trên cõi trần, là cõi cảm dục, Ý Chí hiện ra nơi đ}y dưới hình thức Dục Vọng (Desire). Dục vọng cho thấy sức mạnh (energy), có độ tập trung (concentration), có đủ c{c tính chất thúc đẩy của Ý Chí, nhưng vật chất đã gi|nh lấy sự kiểm so{t v| phương hướng của nó ra khỏi Tinh Thần v| đã đoạt mất quyền chi phối của Ý Chí. Dục vọng l| Ý Chí bị truất ngôi, tên tù nh}n, kẻ nô lệ

của vật chất. Dục vọng không còn do Ch}n Ngã định đoạt nữa (self-determined) m| bị định đoạt bởi c{c lôi cuốn chung quanh nó.

Đ}y l| sự khác nhau giữa Ý Chí với Dục Vọng. Bản chất thâm s}u nhất của cả hai đều như nhau, vì thực ra cả hai chỉ

l| một sự quyết t}m, là sự tự quyết của Atma, l| động lực thôi thúc duy nhất của con người, là những gì thúc đẩy đến sự Hoạt Động, đến sự t{c động lên ngoại giới, lên [306] Phi-Ngã. Khi Chân Ngã quyết định hoạt động, không còn chịu ảnh hưởng bởi c{c thu hút hoặc c{c xô đẩy hướng về c{c đối tượng chung quanh nữa, khi đó Ý Chí được biểu lộ. Khi c{c thu hút v| xô đẩy bên ngo|i quyết định sự hoạt động v| con người còn bị c{c hút, đẩy n|y lôi đi khắp nơi, bỏ ngoài tai tiếng nói của Ch}n Ngã, không biết đến Chủ Thể nội t}m, thì bấy giờ Dục vọng hiện ra.

Dục vọng l| Ý Chí bị bao phủ trong chất cảm dục (astral matter), chất n|y được tạo th|nh bởi L|n Sóng Sinh Hoạt thứ

hai để trở th|nh c{c kết hợp vật chất, phản ứng giữa c{c kết hợp vật chất với t}m thức tạo ra c{c cảm gi{c trong t}m thức.

Đã bị bao bọc trong chất cảm dục n|y, c{c rung động của chất đó còn bị kèm theo bằng c{c cảm gi{c trong t}m thức, nên Ý

Dục vọng

https://thuviensach.vn

226

Chí bị biến đổi th|nh Dục vọng. Bản chất chính yếu của Ý Chí l| đưa ra c{c xung lực hoạt động, nhưng vì bị chất cảm dục bao quanh, m| chất n|y lại l|m nảy sinh cảm gi{c, lại đ{p ứng với sức thôi thúc, v| sức thôi thúc n|y được khơi dậy v|

t{c động qua chất cảm dục, thế l| dục vọng nảy sinh.

Khi ở trong bản chất cao, thì Ý Chí l| mãnh lực thôi thúc, cũng thế, lúc ở trong bản chất thấp, thì dục vọng lại l|

sức mạnh thôi thúc. Khi mãnh lục thôi thúc trở nên yếu ớt thì to|n bộ bản chất trở nên yếu theo trong [307] phản ứng của nó trên cõi trần. Sức mạnh có hiệu quả của một bản chất được đo bằng sức mạnh Ý Chí của nó hoặc bằng sức mạnh Dục Vọng của nó tùy theo trình độ tiến hóa. Có một ch}n lý ẩn dưới c}u nói d}n gian : ‚C|ng phạm trọng tội, c|ng th|nh đại th{nh' (‚the greater the sinner, the greater the saint'). Kẻ tầm thường không thể th|nh bậc đại hiền, cũng không th|nh người đại {c được, y không có đủ sức mạnh để l|m điều thiện nhỏ hoặc l|m điều {c nhỏ. Sức mạnh của bản chất dục vọng nơi một người l| thước đo khả năng tiến hóa của người đó, tức l| thước đo động lực m| theo đó người n|y có thể hối thúc sự tiến hóa của mình. Nơi một người, mãnh lực thôi thúc đưa đến phản ứng lên môi trường xung quanh người ấy l| thước đo năng lực người ấy để biến cải, để thay đổi, để

chinh phục nó. Trong việc đấu tranh với bản chất dục vọng (sự đấu tranh n|y đ{nh dấu mức tiến hóa cao) động lực thúc đẩy không phải bị hủy diệt m| l| được chuyển hóa; c{c dục vọng thấp phải được chuyển hóa th|nh dục vọng cao, năng lượng phải được thanh luyện m| không mất đi sức mạnh của nó, v| sau cùng bản chất dục vọng phải tan biến v|o trong Ý

Chí, mọi năng lượng được gom lại v| hòa nhập v|o trong trạng th{i Ý Chí của Tinh Thần, quyền năng của Ch}n Ngã.

[308]

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Do đó, không một người tầm đạo n|o còn bị ngã lòng trước cơn phong ba bão t{p của c{c dục vọng nơi mình, không một nh| dạy ngựa n|o còn tức giận với những c{i nhảy dựng đứng lên v| những cú lao tới của con ngựa non chưa được thuần hóa. Tính hoang dại của sinh vật non trẻ

chưa được dạy dỗ v| sự nổi loạn của nó chống lại mọi cố

gắng kiểm so{t v| kiềm chế, đều l| c{i hứa hẹn cho sự hữu dụng sau n|y của nó khi được đưa v|o giới luật v| được dạy dỗ. Như vậy thậm chí c{c giằng kéo của Dục Vọng chống lại sự kiềm chế do trí tuệ {p đặt, cũng l| c{i hứa hẹn sức mạnh sau n|y của Ý Chí, của trạng th{i quyền năng của Ch}n Ngã.

Ở một mức độ n|o đó, nỗi khó khăn nhất định xảy ra nơi n|o dục vọng còn yếu ớt, trước khi Ý Chí tự tho{t khỏi c{c chướng ngại của chất cảm dục; vì trong trường hợp như

thế, Ý-Chí-Muốn-Sống (will-to-live) đang tự biểu lộ nhưng hãy còn yếu ớt v| mãnh lực có thể dùng cho sự tiến hóa ít có hiệu quả. Trong c{c hiện thể có một số chướng ngại kiểm so{t năng lượng đang tuôn ra của Ch}n Thần v| l|m cản trở

đường lưu thông tự do của nó, cho tới trước khi chướng ngại đó bị lấy đi, người ta chỉ mong có được hy vọng tiến bộ chút ít m| thôi. Trong cơn phong ba, chiếc thuyền cứ tiến tới, mặc dầu có nguy cơ bị đắm, [309] nhưng khi biển lặng ho|n to|n thì thuyền vẫn trơ trọi v| bất động, không đi theo c{nh buồm m| cũng không đi theo b{nh l{i. V| vì trong cuộc h|nh trình n|y, không thể xảy ra việc đắm t|u cuối cùng, m| chỉ có sự

thiệt hại tạm thời, lúc có phong ba giúp cho tiến bộ còn hơn l|

lúc gặp yên tĩnh, những ai thấy mình bị bão nhồi đều có thể

nhìn tới trước với lòng tin vững chắc v|o c{i ng|y m| những cơn bão t{p của dục vọng sẽ bị đổi th|nh ngọn gió kiên định của Ý Chí.

Dục vọng

https://thuviensach.vn

228

2- Việc đánh thức Dục Vọng

Tất cả mọi cảm gi{c của chúng ta đều liên quan tới cõi cảm dục. C{c trung khu m| nhờ đó chúng ta cảm nhận được, đều nằm trong thể cảm dục, v| c{c phản ứng của c{c trung khu n|y với c{c tiếp xúc sẽ g}y ra c{c cảm gi{c vui thích v|

đau khổ trong t}m thức. Nh| sinh lý học bình thường truy tìm cảm gi{c vui sướng v| đau khổ từ điểm tiếp xúc đến trung khu của não bộ, chỉ nhận biết được c{c rung động thần kinh giữa ngoại biên với trung khu m| thôi, còn ở trong trung khu, phản ứng của t}m thức được nhận biết dưới hình thức cảm gi{c. Khi dõi theo c{c rung động thêm nữa, chúng ta chỉ tìm thấy c{c rung động trong trung tâm não bộ v|

trong chất dĩ th{i thấm nhuần nó, v| thấy được trong [310]

trung tâm cảm dục có một điểm m| nơi đó phản ứng của t}m thức xảy ra. Khi xảy ra sự ngưng trệ giữa thể x{c với thể cảm dục, dù l| do t{c động của thuốc mê, thuốc tê hoặc thuốc gì kh{c, thì bất chấp mọi bộ m{y thần kinh của nó, thể x{c cũng không còn cảm nhận được gì nếu mất đi c{c d}y thần kinh.

C{c khoen nối giữa thể x{c với thể cảm gi{c đã không còn ăn khớp nên t}m thức không còn đ{p ứng được với bất cứ kích thích n|o nữa.

Việc khơi dậy dục vọng (awakening of desire) xảy ra trong thể cảm gi{c n|y v| tiếp theo l| c{c cảm nhận mơ hồ

đầu tiên về vui sướng v| khổ đau. Như trước kia đã có nói (Xem Phần I, Chương IX, 1), vui sướng ‚l| một cảm gi{c về

‘sự nhiều hơn (moreness)’ của sự sống được tăng thêm và mở

rộng', trong khi đau khổ l| một sự đóng lại hoặc giảm bớt sự

sống, và những điều n|y đều tùy thuộc v|o to|n bộ t}m thức.

‚Trạng th{i t}m thức sơ khởi n|y không tiêu biểu cho ba trạng th{i đã biết rõ l| Ý Chí, Minh Triết v| Hoạt Động, cho Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

dù ở trong giai đoạn phôi thai nhất; ‘cảm gi{c’ đi trước c{c trạng th{i n|y, v| thuộc về t}m thức nói chung, mặc dầu trong c{c giai đoạn tiến hóa sau, nó tự tỏ ra [311] có liên quan rất nhiều với trạng th{i Ý Chí–Dục Vọng để trở nên hầu như

đồng nhất hóa với trạng th{i n|y'. ‚Khi c{c trạng th{i vui sướng v| đau khổ trở nên được thiết lập rõ rệt hơn trong t}m thức, thì chúng sinh ra một trạng th{i kh{c; với việc mất dần thú vui, có một sự tiếp tục của sự thu hút trong t}m thức, v|

điều n|y trở th|nh một sự dò dẫm theo nó một c{ch mơ hồ' –

nên lưu ý, đó không phải l| một sự dò dẫm theo bất cứ đối tượng mang lại vui thú n|o, m| là theo một sự kéo dài cảm giác vui thú – ‚một sự đi theo mơ hồ cái cảm gi{c đang tan biến, một chuyển động – qu{ mập mờ nên không được gọi l|

một cố gắng – để nắm bắt v| giữ nó lại. Tương tự với sự phai tàn dần của đau khổ, có một sự kéo d|i của lực đẩy (repulsion) trong t}m thức, và điều n|y trở th|nh một hoạt động cũng mơ hồ như vậy để đẩy nó đi'. C{c giai đoạn n|y sinh ra Dục Vọng.

Việc nảy sinh Dục Vọng n|y l| việc đạt tới một c{ch yếu ớt trong việc đi tìm thú vui trong cuộc sống, một hoạt động của sự sống, không được hướng dẫn, mơ hồ, dò dẫm. Hoạt động n|y không thể đi xa được bao giờ m| Tư Tưởng chưa ph{t triển đến một mức độ n|o đó, v| chưa nhận biết được một thế giới bên ngo|i, một Phi Ngã, v| chưa học được c{ch liên kết c{c đối tượng kh{c nhau trong Phi Ngã với vui sướng hoặc [312] đau khổ ph{t sinh trong t}m thức khi tiếp xúc với chúng.

Nhưng c{c kết quả của c{c tiếp xúc n|y, có từ l}u trước khi c{c đối tượng được nhận biết như có nói ở trên, đã tạo ra một sự ph}n chia, một ph}n nh{nh của Dục Vọng. Chúng ta có thể lấy một minh họa đơn giản nhất: việc thèm ăn trong Dục vọng

https://thuviensach.vn

230

một cơ thể sinh vật cấp thấp. Khi x{c th}n kiệt sức, trở nên gầy đi, thì một cảm gi{c đau đớn ph{t sinh trong thể cảm dục, một nhu cầu, một kh{t khao, mơ hồ v| không rõ r|ng.

Xác thân do kiệt sức, đã trở th|nh một hiện thể kém hiệu quả

của sự sống đang tuôn đổ xuống qua thể cảm dục, v| sự hạn chế n|y g}y ra đau đớn. Một luồng trong nước bao quanh sinh vật, mang thức ăn đến cho thể x{c; thức ăn được hấp thu, chỗ hao mòn được sửa chữa, sự sống tuôn chảy không còn bị ngăn trở, thì có sự vui thích.

Ở một giai đoạn cao hơn một ít, khi đau khổ nổi lên, lập tức có ước muốn tho{t khỏi đau khổ, cảm thức ghê tởm nổi lên, tr{i ngược với cảm thức thu hút do sự vui thích tạo ra.

C{c kết quả n|y l| do Dục vọng bị t{ch l|m hai. Từ Ý Chí Muốn Sống ph{t sinh việc kh{t khao kinh nghiệm, v| trong hiện thể thấp, sự kh{t khao n|y, khi xuất hiện dưới hình thức Dục Vọng, một mặt lại trở th|nh [313] nỗi kh{t khao các kinh nghiệm, vốn l|m cho cảm gi{c đối với sự sống được sinh động hơn, còn mặt kia gây ra một sự chùn lại trước những gì l|m cho yếu ớt v| l|m giảm sự sống. Sự hút v| đẩy n|y đều có bản chất Dục Vọng như nhau. Giống như một nam ch}m hút hoặc đẩy một số kim loại, Ch}n Ngã nhập thể (embodied Self) cũng có tính chất hút v| đẩy. Cả hút v| đẩy đều l| Dục Vọng v| l| hai năng lượng vận động vĩ đại trong sự sống, mà mọi dục vọng đều có thể phân giải th|nh chúng một c{ch cơ

bản. Chân Ngã ở trong cảnh nô lệ cho Dục Vọng, cho Lực Hút-Đẩy, và bị hút bên n|y bên kia, bị đẩy chỗ n|y chỗ nọ, vội v|ng đ}y đó giữa c{c đối tượng đem lại đau khổ v| vui sướng, như thuyền không l{i giữa c{c luồng không khí v|

biển cả.

3- Mối quan hệ của Dục Vọng với Tư Tưởng

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

B}y giờ chúng ta phải xem xét mối liên hệ của Dục Vọng đối với Tư Tưởng, và xem cách m| lúc đầu Dục Vọng chế ngự Tư Tưởng v| sau đó bị Tư Tưởng chế ngự lại.

Lý Trí Thuần Túy (Pure Reason) l| một phản ảnh của trạng th{i Minh Triết của Ch}n Thần, v| xuất hiện trong Tinh Thần con người dưới hình thức Tuệ Gi{c (Buddhi). Nhưng đó không phải l| mối quan hệ của Dục Vọng với Lý Trí Thuần Túy vốn luôn có liên quan, [314] vì thực ra không thể

nói l| nó có liên quan trực tiếp với Minh Triết, m| l| liên quan với B{c Ái, l| sự biểu lộ của Minh Triết trên cõi cảm dục. Tốt hơn, chúng ta nên tìm hiểu sự liên quan của nó với trạng th{i Hoạt Động của Ch}n Thần, trạng th{i n|y tự biểu lộ trên cõi cảm dục dưới hình thức cảm gi{c, và trên cõi trí dưới hình thức tư tưởng. Thậm chí chúng ta cũng không b|n đến Thượng Trí, vốn l| sự Hoạt Động s{ng tạo, Manas, dưới hình thức thuần khiết của nó, m| nói đến c{i phản ảnh lệch lạc của nó, tức l| Hạ Trí. Chính c{i hạ trí n|y mới có liên quan trực tiếp với Dục Vọng v| được pha trộn không thể t{ch rời với Dục Vọng trên đường tiến hóa của con người. Thực vậy, chúng liên kết chặt chẽ đến nỗi chúng ta thường nói đến Kama-Manas, tức Trí-Cảm (Desire-Mind) như l| nói đến một vật duy nhất, vì trong t}m thức thấp kém, hiếm khi thấy một tư tưởng riêng lẻ n|o không chịu ảnh hưởng của một dục vọng.

‚Quả thật, Manas được cho l| có hai mặt: tinh khiết (pure) v| ô trược (impure); ô trược khi bị dục vọng quyết định, tinh khiết l| hết dục vọng (desire-free)'. ( Bindopanishat, 1)

Hạ trí n|y chính l| ‚tư tưởng' trên cõi trí, tính chất đặc trưng của nó l| nó khẳng định (asserts) v| phủ nhận (denies), nó biết nhờ sự khác nhau, nó nhận thức và ghi nhớ. [315]

Dục vọng

https://thuviensach.vn

232

Như ta đã thấy, cùng một trạng th{i m| trên cõi trí thì l| tư

tưởng, còn trên cõi cảm dục, trạng th{i đó lại xuất hiện dưới hình thức cảm gi{c v| được khơi dậy do sự tiếp xúc với ngoại giới.

Khi một thú vui đã được trải qua v| không còn nữa, thì Dục Vọng lại nổi lên để trải nghiệm nó lần nữa, như ta đã thấy. V| sự kiện n|y hàm ý Ký Ức, vốn l| một chức năng của thể trí. Ở đ}y, cũng như trước đ}y, chúng ta được nhắc nhở

rằng t}m thức bao giờ cũng t{c động trong bản chất tam ph}n của nó, mặc dầu trạng th{i n|y hay trạng th{i kia có thể vượt trội, vì ngay cả dục vọng phôi thai nhất cũng không thể nổi lên mà không có ký ức. Cảm gi{c được tạo ra do một va chạm bên ngo|i phải được gợi lên nhiều lần trước khi thể trí lập được mối liên hệ giữa cảm gi{c m| nó nhận biết với đối tượng bên ngo|i đã tạo ra cảm gi{c đó. Sau rốt, thể trí ‚nhận biết' đối tượng, nghĩa l| liên kết đối tượng đó với một trong c{c thay đổi của chính nó, nhận ra một thay đổi trong chính nó được tạo ra bởi đối tượng bên ngo|i. C{c lặp lại của nhận thức n|y sẽ tạo được một mối liên kết rõ rệt trong ký ức giữa đối tượng với [316] cảm gi{c vui thích hoặc đau khổ, rồi khi Dục Vọng thúc ép lặp lại thú vui, thì thể trí nhớ lại đối tượng đã mang lại thú vui đó. Như vậy, việc pha trộn Tư Tưởng với Dục Vọng làm sinh ra một dục vọng đặc biệt; l| ham muốn tìm thấy v| chiếm hữu đối tượng mang lại thú vui.

Dục vọng n|y thúc đẩy thể trí thực hiện hoạt động cố

hữu của nó. Sự thèm muốn không được thỏa mãn tạo ra nỗi khó chịu, nỗ lực được tạo ra để thoát sự khó chịu bằng việc cung cấp đối tượng m| nó muốn. Thể trí hoạch định, mưu đồ, bắt x{c th}n h|nh động, để l|m thoả mãn c{c thèm muốn của Dục Vọng. Tương tự như thế, cũng do Dục Vọng thôi thúc, thể trí hoạch định, mưu đồ, bắt x{c th}n h|nh động để

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

tránh sự tái diễn đau khổ từ một đối tượng được nhận biết l|

t{c nh}n đem lại đau khổ.

Đó l| mối quan hệ của Dục Vọng với Tư Tưởng. Nó ph{t khởi, kích thích, thôi thúc c{c nỗ lực trí tuệ. V|o c{c giai đoạn ban đầu, thể trí l| nô lệ của Dục Vọng, nó ph{t triển mau lẹ tương xứng với c{c thôi thúc mãnh liệt của Dục Vọng.

Chúng ta ham muốn, v| vì vậy chúng ta bị buộc phải suy nghĩ. [317]

4- Dục Vọng, Tư Tưởng, Hành Động

Giai đoạn ba của sự giao tiếp giữa Ngã với Phi Ngã là H|nh Động. Khi đã thấy được đối tượng của dục vọng, thì thể trí dẫn dắt, hướng dẫn v| định hướng h|nh động. H|nh động thường được cho l| xuất ph{t từ Dục Vọng, nhưng một mình Dục Vọng thì chỉ có thể l|m dấy lên hoạt động hoặc h|nh động hỗn loạn. Sức mạnh của Dục Vọng l| thúc đẩy chứ không chỉ đạo. Chính tư tưởng mới đưa thêm yếu tố chỉ

đạo v| định hướng h|nh động v|o đúng mục tiêu.

Đ}y l| vòng tuần ho|n trong t}m thức – Dục Vọng, Tư

Tưởng, H|nh Động. Mãnh lực thúc đẩy của Dục Vọng l|m gợi lên Tư Tưởng. Mãnh lực điều khiển của Tư Tưởng hướng dẫn H|nh Động. Trình tự n|y là bất biến, v| việc hiểu rõ nó có tầm quan trọng s}u sắc, vì việc kiểm so{t hạnh kiểm có hiệu quả l| tùy v|o việc hiểu biết n|y, và tùy vào việc áp dụng nó trong thực tế. Việc điều chỉnh (shaping) nghiệp quả

chỉ có thể th|nh tựu khi hiểu rõ trình tự n|y, chỉ có như vậy mới có thể ph}n biệt được h|nh vi có thể tr{nh v| h|nh vi không thể tr{nh.

Chính l| nhờ Tư Tưởng m| chúng ta mới có thể thay đổi Dục Vọng, v| do đó thay đổi H|nh Động. Khi [318] thể trí thấy rằng một v|i dục vọng đã thúc đẩy tư tưởng có c{c h|nh Dục vọng

https://thuviensach.vn

234

động dẫn đến bất hạnh thì nó có thể kh{ng cự lại c{c thúc đẩy tương lai của Dục Vọng theo một hướng tương tự, và không chịu đưa c{c h|nh động đến một kết quả đã được biết là tai hại. Nó có thể hình dung ra c{c kết quả đau khổ, v| như

thế l|m ph{t sinh nỗ lực xua đuổi của Dục Vọng, v| có thể

tưởng tượng ra kết quả hạnh phúc của những ham muốn thuộc loại ngược lại. Hoạt động s{ng tạo của Tư Tưởng có thể

được sử dụng trong việc uốn nắn Dục Vọng, và sức thúc đẩy của nó có thể được chuyển qua một chiều hướng tốt đẹp hơn.

Bằng c{ch n|y, Tư Tưởng có thể được dùng để chế ngự Dục Vọng, v| nó có thể trở th|nh người chỉ huy thay vì l| kẻ nô lệ.

V| như vậy khi Tư Tưởng khẳng định sự kiểm so{t lên người bạn đồng h|nh bất kham của nó, nó bắt đầu chuyển hóa Dục Vọng th|nh Ý Chí, thay đổi sự điều h|nh của năng lượng hướng ngoại từ bên ngoài vào bên trong, khỏi các ngoại vật đang thu hút hoặc chống lại Tinh Thần, là Chủ Thể nội t}m.

5- Bản chất ràng buộc của Dục Vọng

Nếu Ý Muốn Linh Hoạt (Will to Live) là nguyên nhân việc đi ra, của sự sống đang tìm c{ch [319] nhập thể v| chiếm hữu cho chính nó những gì cần cho sự biểu lộ v| sự tồn tại của nó trong hình h|i, thì Dục Vọng, là Ý Chí trên một cõi thấp, cũng sẽ cho thấy c{c tính chất tương tự, nghĩa l| tìm c{ch chiếm hữu, lôi kéo v|o chính nó để tạo th|nh một phần của chính nó những gì m| nhờ đó sự sống của nó trong hình h|i có thể được duy trì v| củng cố. Khi chúng ta muốn một đối tượng n|o thì chúng ta tìm cách làm cho nó trở th|nh một phần của chính chúng ta, một phần của c{i ‚Ta', sao cho nó có thể tạo th|nh một phần của hiện th}n của c{i ‚Ta' đó. Dục Vọng l| việc đưa ra sức mạnh thu hút, nó lôi kéo đối tượng được ưa thích v|o chính nó. Bất cứ c{i gì m| chúng ta ưa Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

thích, chúng ta đều liên kết v|o chính chúng ta. Do ước muốn chiếm hữu nó, một r|ng buộc được tạo ra giữa đối tượng với người muốn. Chúng ta trói buộc v|o Ngã c{i phần n|y của Phi Ngã, v| mối r|ng buộc tồn tại cho đến khi đối tượng được chiếm hữu, hoặc cho đến khi Ngã đã chặt đứt được mối r|ng buộc v| từ bỏ đối tượng. Đ}y l| ‚những r|ng buộc của tâm' ( Kathopanishat, VI, 15) v| trói buộc Ngã v|o b{nh xe sinh tử.

C{c mối r|ng buộc n|y giữa kẻ ước muốn với c{c đối tượng của ước muốn cũng giống như d}y thừng kéo Ngã v|o nơi [320] có c{c đối tượng ưa thích, v| như thế định đoạt nơi sinh của Ngã v|o cõi n|y hoặc cõi kh{c. Có một c}u kinh diễn tả về việc n|y như sau: ‚Khi đã mê đắm v|o vật gì rồi thì người n|o cũng đều dùng h|nh động cố đạt được c{i m| tâm trí y đã khắc ghi v|o. Khi đã đạt được đối tượng nhờ h|nh động m| y ho|n th|nh được tại cõi n|y rồi, thì do lẽ đó, y trở

lại cõi n|y do bởi h|nh động đó. Đối với trí còn ham muốn thì cũng thế'. ( Brihadaranyakopanishat, IV, IV, 6).

Nếu một người muốn c{c đối tượng của một thế giới kh{c nhiều hơn l| c{c đối tượng của thế giới n|y, thì bấy giờ

người đó sẽ được sinh v|o thế giới đó. Có một sức ép liên tục trong mối r|ng buộc của Dục Vọng cho đến khi Ngã v| đối tượng được kết hợp lại.

Năng lượng vĩ đại duy nhất có tính quyết định, tức Ý

Chí Muốn Sống, vốn giữ c{c h|nh tinh trong quỹ đạo của chúng quanh mặt trời, vốn ngăn vật chất của c{c bầu h|nh tinh (globes) khỏi t{ch ra, vốn giữ cho c{c thể của chúng ta ở

chung lại với nhau, đó l| năng lượng của Dục Vọng. Nơi chúng ta, Dục Vọng ngự trị tất cả, v| nó phải cuốn hút đến chúng ta, hoặc cuốn chúng ta đến, mọi vật m| nó đã gắn chặt c{c móc c}u của nó. Móc c}u của Dục Vọng tự cắm chặt v|o Dục vọng

https://thuviensach.vn

236

một đối tượng, giống như một c}y lao có ngạnh trong con cá voi mà người phóng lao [321] ném vào nó. Khi Dục Vọng đã cắm ngọn lao của nó v|o một đối tượng, thì Bản Ngã bị dính mắc v|o đối tượng đó, đã chiếm hữu vật đó trong Ý Chí, và chẳng bao l}u tất phải chiếm hữu nó bằng h|nh động. Vì vậy, một Đại Huấn Sư có nói: ‚Nếu mắt bên phải của ngươi xui cho ngươi phạm tội, thì hãy móc nó ra v| quăng nó cho xa ngươi, nếu tay phải xui cho ngươi phạm tội, thì hãy chặt v|

liệng nó cho xa ngươi'. (Matt, V, 29, 30). Vật được ưa thích sẽ

trở th|nh một phần th}n thể của Bản Ngã, v| nếu nó xấu xa, nó nên được t{ch bỏ, dầu có bị đau đớn đến đ}u. Nếu không nó sẽ chỉ bị t|n tạ bởi sự mất dần chậm chạp của thời gian và sự kiệt sức. ‚Chỉ những kẻ dũng mãnh mới có thể tiêu diệt được nó. Kẻ yếu đuối phải chờ cho nó lớn lên, đơm hoa kết quả, rồi t|n tạ'. (‚Ánh s{ng trên Th{nh Đạo').

6- Cắt dứt những ràng buộc

Muốn cắt đứt những mối r|ng buộc của Dục Vọng, phải nhờ cậy v|o thể trí. Nơi đ}y có ẩn t|ng c{i năng lực trước tiên l| thanh lọc (purify) v| kế đó chuyển hóa Dục Vọng.

Thể trí ghi nhận c{c kết quả theo sau việc chiếm hữu mỗi đối tượng của Dục Vọng, v| để ý xem coi kết quả mang lại do sự kết hợp của đối tượng đó với Ch}n Ngã nhập thể l|

hạnh phúc hay đau khổ. V| khi n|o, sau nhiều lần chiếm hữu một đối tượng có sức thu hút, thể trí nhận thấy kết quả là đau khổ, thì nó ghi nhận rằng đối tượng đó nên được tr{nh về sau n|y. ‚Những vui thích do tiếp xúc sinh ra, đích thị l| cội nguồn của đau khổ' ( Bhagavad-Gita, V, 22).

Kế đó, sự xung đột lại nổi lên. Khi đối tượng thu hút đó lại hiện đến, Dục Vọng phóng ra ngọn lao ghim v|o đối tượng v| bắt đầu kéo nó v|o. Do nhớ lại c{c kết quả đau Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

buồn của những lần chiếm hữu tương tự trước đ}y, thể trí cố

gắng kiểm so{t Dục Vọng, để cắt đứt mối d}y r|ng buộc bằng thanh gươm tri thức. Xung đột mãnh liệt bùng nổ dữ dội bên trong con người; y bị Dục Vọng lôi tới trước, còn Tư Tưởng trì ra sau; rất nhiều lần Dục Vọng thắng thế v| chiếm được đối tượng; nhưng kết quả đau buồn cứ mãi lặp lại, mỗi lần Dục Vọng chiến thắng l| một kẻ thù kh{c trong c{c mãnh lực của thể trí dàn quân chống lại nó. Hiển nhiên l| cho dù chậm chạp đi nữa, Tư Tưởng cũng tỏ ra mạnh hơn, cho tới khi cuối cùng chiến thắng [323] nghiêng về phía nó, v| đến một lúc dục vọng yếu hơn l| thể trí, và đối tượng thu hút được buông ra, d}y trói buộc bị cắt đứt. Mối r|ng buộc bị ph{ vỡ đối với đối tượng đó.

Trong cuộc xung đột n|y, Tư Tưởng tìm c{ch dùng sức mạnh của Dục Vọng chống lại Dục Vọng. Tư Tưởng chọn c{c đối tượng n|o của Dục Vọng sẽ đem lại hạnh phúc tương đối d|i l}u v| tìm c{ch vận dụng c{c đối tượng n|y chống lại c{c dục vọng dẫn đến đau khổ một c{ch nhanh chóng. Thế rồi tư

tưởng sẽ đem thú vui nghệ thuật chống lại thú vui nhục dục; tư tưởng sẽ dùng danh vọng v| quyền lực chính trị hoặc xã hội để chống lại c{c thú vui của nhục thể; nó sẽ kích thích lòng ham muốn vui thích l|m điều l|nh, để củng cố việc xa l{nh c{c thú vui không l|nh mạnh; sau cùng tư tưởng sẽ l|m cho lòng ham muốn có được an bình vĩnh cửu vượt qua được c{c ham muốn đối với thú vui thế tục.

Nhờ sự lôi cuốn lớn lao duy nhất n|y m| c{c lôi cuốn thấp kém kh{c bị tiêu diệt v| không còn l| c{c đối tượng ưa thích nữa: ‚Thậm chí c{i sở thích (đối với chúng) cũng không còn nữa sau khi y thấy được Đấng Tối Cao'. ( Bhagavad-Gita, ii, 59).

Dục vọng

https://thuviensach.vn

238

Chính năng lượng của Dục Vọng mới có thể t{ch nó ra khỏi những gì mang lại đau khổ v| gắn chặt nó v|o những gì mang lại phúc lạc (bliss). Cũng mãnh lực r|ng buộc đó được

[324] dùng như khí cụ để giải tho{t. Nhờ tự t{ch ra khỏi c{c đối tượng, nó sẽ chuyển hướng đi lên v| hướng v|o trong, nối kết con người với Sự Sống m| từ đó con người xuất ph{t, v| nhờ hợp nhất được với Sự Sống đó, con người mới có được phúc lạc tối thượng.

Nơi đ}y có ẩn t|ng gi{ trị của lòng sùng tín với vai trò một t{c nh}n giải tho{t. Khi chuyển qua Đấng Tối Cao, Tình Thương xem Ng|i như l| Đấng vô cùng kính yêu, như một Đối Tượng cực kỳ quí chuộng, v| việc n|y thiêu hủy hết c{c dính mắc v|o c{c đối tượng đang giam nhốt t}m người trong cảnh nô lệ.

Chỉ có Bản Ngã dưới hình thức Tư Tưởng (Self as Thought) mới có thể chế ngự được Bản Ngã dưới hình thức Dục Vọng (Self as Desire). Nhờ hiểu được chính mình l| sự

sống, Bản Ngã thuần túy (the Self) mới vượt qua được Bản Ngã đang nhập thể (the Self embodied) v| đang tự cho mình (thinking itself) là hình hài.

Con người phải học c{ch t{ch chính mình ra khỏi c{c hiện thể m| trong đó y ước muốn, suy tư v| h|nh động, phải học c{ch để biết c{c hiện thể đó như l| th|nh phần của Phi-Ngã, như l| chất liệu nằm ngo|i sự sống. Như vậy năng lực vốn được d|nh cho c{c đối tượng thuộc c{c dục vọng thấp kém trở th|nh ham muốn cao siêu được trí tuệ dẫn dắt v|

được chuẩn bị để được chuyển hóa th|nh Ý Chí.

Khi hạ trí tự hòa nhập vào trong thượng trí v| thượng trí vào trong Minh Triết, thì trạng th{i Ý Chí thuần túy xuất hiện [325] dưới hình thức Quyền Năng của Tinh Thần, tự

định đoạt, tự điều khiển, trong sự h|i hòa ho|n to|n với Ý

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Chí Tối Cao, v| nhờ đó được giải thóat. Chỉ lúc bấy giờ mọi d}y trói buộc mới bị cắt đức v| Tinh Thần không còn bị giới hạn bởi bất cứ điều gì bên ngo|i chính Tinh Thần. Bấy giờ v|

chỉ bấy giờ Ý Chí mới có thể được nói l| giải tho{t. [326]

Dục vọng

https://thuviensach.vn

240

Chương III

Dục Vọng (tiếp theo)

1- Hiện thể của dục vọng

Chúng ta sẽ phải trở lại việc đấu tranh trong bản chất Dục Vọng để đưa thêm một v|i chi tiết hữu ích v|o những gì đã được nói đến. Nhưng trước tiên, cần nghiên cứu hiện thể

(vehicle) của Dục Vọng, tức thể cảm dục, vì việc nghiên cứu n|y sẽ cho phép chúng ta hiểu được đúng phương ph{p m|

chúng ta nên theo để đè nén v| tống khứ được c{c dục vọng thấp kém.

Hiện thể của Dục Vọng được l|m bằng chất cảm dục (astral matter), chất của cõi ở trên cõi trần. Giống như chất hồng trần, chất cảm dục cũng có bảy biến th{i (modifications) vốn tương đối giống với chất đặc, lỏng, thể khí v.v..., là các trạng th{i phụ của vật chất trên cõi trần. Giống như thể x{c chứa đựng [327] trong chính nó c{c trạng th{i phụ kh{c nhau này của chất hồng trần, cũng vậy, thể cảm dục cũng chứa trong chính nó c{c trạng th{i phụ kh{c nhau của chất cảm dục (tức l| chất ở c{c cõi phụ kh{c nhau của cõi cảm dục –

ND).

Mỗi một trong c{c trạng th{i phụ n|y đều có trong nó c{c tập hợp vật chất thô trược v| tinh anh, v| công vịêc thanh luyện thể cảm dục cũng như thanh luyện thể x{c đều chủ yếu l| thay chất thô trược bằng chất tinh anh.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Ngoài ra, chất cảm dục ở c{c cõi phụ thấp phần lớn dùng cho việc biểu lộ c{c ham muốn thấp kém, trong khi chất cảm dục ở c{c cõi phụ cao có rung động đ{p ứng với c{c ham muốn đã biến đổi, do việc trộn lẫn với chất trí, thành các xúc cảm (emotions). Trong khi chạy theo c{c đối tượng vui thích, c{c dục vọng thấp nhận ra rằng chất cảm dục ở cõi phụ thấp được dùng như l| môi trường cho mãnh lực thu hút của chúng, hễ dục vọng c|ng thô trược v| c|ng thấp hèn, thì c{c tập hợp vật chất để biểu lộ chúng một c{ch thích hợp c|ng thô trược hơn. Khi dục vọng khiến cho chất liệu tương ứng trong thể cảm dục bị rung động, thì chất liệu đó trở nên linh hoạt một c{ch mạnh mẽ v| thu hút chất liệu mới tương tự từ

bên ngo|i v|o chính nó, như vậy l|m tăng thêm số lượng chất liệu thuộc loại đó trong cấu tạo thể cảm dục.

Khi các dục vọng được thanh luyện dần dần th|nh c{c xúc cảm, [328] c{c yếu tố trí tuệ tiến nhập v|o chúng, và tính ích kỷ giảm đi, thì số lượng chất tinh anh tăng lên tương tự

trong thể cảm dục, trong khi chất thô trược, do không được tiếp sinh lực, nên mất đi năng lượng v| giảm bớt số lượng.

C{c sự kiện n|y, nếu được {p dụng trong thực tế, sẽ

giúp chúng ta l|m suy yếu được kẻ thù đang ngự trị bên trong chúng ta, vì chúng ta có thể tước mất c{c khí cụ của nó.

Một kẻ phản bội nằm bên trong c{nh cổng còn nguy hiểm nhiều hơn l| một kẻ thù ở bên ngo|i, v| thể cảm dục h|nh xử

giống như một kẻ phản bội, chừng n|o m| nó còn được cấu tạo bằng các yếu tố đ{p ứng với c{c c{m dỗ từ bên ngo|i.

Thể trí phải kiểm so{t dục vọng khi dục vọng đem v|o c{c chất liệu thô, thể trí từ chối hình dung thú vui phù phiếm m| việc chiếm hữu đối tượng sẽ mang lại, và hình dung cho chính nó nỗi phiền não d|i l}u hơn m| việc chiếm hữu đó có thể g}y ra. Khi chúng ta tống khứ hết chất trược rung động Dục vọng (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

242

đ{p ứng với c{c thu hút thấp kém, thì c{c thu hút n|y mất hết mọi khả năng quấy rầy ta.

Hiện Thể của Dục Vọng n|y (tức thể cảm dục) khi đó phải được đưa v|o khuôn phép; tùy theo cấu tạo của nó m|

các thu hút [329] từ bên ngo|i đến với chúng ta sẽ như thế ấy.

Chúng ta có thể t{c động lên hình h|i, thay đổi c{c yếu tố tạo thành hình hài, v| như vậy biến đổi kẻ thù địch th|nh kẻ bảo vệ.

Khi cá tính của con người đang ph{t triển, y lại phải đương đầu với một khó khăn, khó khăn n|y thường g}y lo lắng v| l|m cho y nản chí. Y thấy chính y bị khuấy động bởi c{c dục vọng m| y đang né tr{nh, m| y thấy xấu hỗ vì đó, v|

mặc dầu y luôn luôn cố gắng để giủ sạch chúng, tuy thế

chúng vẫn b{m chặt v| gi|y vò y. Chúng không phù hợp với c{c cố gắng của y, c{c hy vọng, c{c mong mỏi của y, tuy thế, theo một phương c{ch n|o đó, chúng dường như thuộc về y.

Kinh nghiệm đau khổ n|y do bởi sự kiện l| t}m thức tiến hóa nhanh hơn sự thay đổi của hình h|i, v| ở một chừng mực n|o đó, cả hai đang xung đột với nhau. Có một số lượng đ{ng kể

c{c tập hợp vật chất thô vẫn còn có mặt trong thể cảm dục; nhưng vì dục vọng đã trở nên được thanh luyện hơn, nên chúng không còn l|m linh hoạt c{c chất n|y nữa. Tuy nhiên, một ít sinh lực cũ vẫn còn trong đó, v| mặc dầu c{c tập hợp vật chất n|y đang t|n tạ, chúng cũng không ho|n to|n mất hết.

Giờ đ}y, mặc dầu bản chất-Dục Vọng của con người

[330] không còn dùng c{c chất liệu n|y để tự biểu lộ nữa, tuy thế chúng vẫn có thể bị đẩy v|o hoạt động tạm từ bên ngo|i, v| như vậy kho{c lấy một vẻ ngo|i linh hoạt như một c{i x{c chết bị kích thích có thể cử động vậy.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Các dục vọng của những người kh{c – các tinh linh cảm dục thuộc loại xấu – có thể tự gắn v|o c{c yếu tố (elements) không còn được dùng n|y trong thể cảm dục của người n|y, và các yếu tố đó có thể được kích thích v| linh hoạt lại, khiến cho người n|y cảm thấy như chính mình có c{c thôi thúc của dục vọng m| y đang kinh tởm. Khi bị trải qua c{c kinh nghiệm như thế, người chiến sĩ hãy lấy lại can đảm. Thậm chí khi c{c dục vọng n|y đổ xô đến, y hãy khước từ chúng như

không phải l| của mình, và biết rằng các yếu tố trong y mà chúng đang sử dụng đều thuộc về qu{ khứ v| đang giẫy chết, v| biết rằng ng|y chết của chúng v| ng|y giải thóat của y đang gần kề.

Chúng ta có thể lấy một thí dụ từ giấc mơ để chứng minh c{ch t{c động của loại chất liệu đang t|n tạ n|y trong thể cảm dục. Trong một tiền kiếp, một người kia l| kẻ n{t rượu, c{c kinh nghiệm sau khi chết của y đã tạo ấn tượng s}u lên y c{i {c cảm về việc uống rượu. Khi y t{i sinh, Ch}n Ngã trong thể x{c mới v| thể cảm dục mới sẽ tạo ấn tượng lên c{c thể n|y sự kinh tởm (đối với việc uống rượu), nhưng [331]

tuy vậy trong thể cảm dục của y cũng có một ít vật chất được thu hút v|o đó bởi c{c rung động được tạo ra trong nguyên tử thường tồn do bởi sự say sưa trong kiếp trước. Trong kiếp sống hiện tại, chất liệu n|y không được l|m linh hoạt bằng bất cứ việc thèm uống rượu n|o, cũng như không sinh ra thói quen uống rượu, m| tr{i lại, trong cuộc sống tỉnh thức, con người không say rượu. Nhưng trong cơn mơ, chất liệu n|y trong thể cảm dục bị kích thích từ bên ngo|i, v| việc kiểm so{t của Ch}n Ngã trên thể cảm dục (1) bị yếu đi, chất liệu 1 Trong lúc ngủ, Ch}n Ngã chuyển sự chú t}m của nó vào bên trong, cho đến khi n|o Ch}n Ngã có thể dùng thể cảm dục của nó Dục vọng (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

244

n|y đ{p ứng với c{c rung động thèm uống rượu đến với nó, lúc đó con người mơ thấy mình đang uống rượu. Hơn nữa, nếu trong con người vẫn còn ý muốn uống rượu tiềm t|ng, vì qu{ yếu nên không thể t{c động lên con người trong lúc tỉnh thức, ý muốn đó có thể lại đến trong trạng th{i mơ. Vì chất hồng trần tương đối nặng nề v| khó lay động, một ham muốn yếu ớt không đủ sức mạnh để tạo ra c{c rung động nơi đó, nhưng cùng một ham muốn đó lại có thể lay động chất cảm dục nhẹ hơn nhiều, v| như thế một người có thể bị lôi cuốn đi trong một giấc mơ bằng một dục vọng m| trong lúc thức tỉnh, dục vọng đó không có chút quyền lực n|o đối với y. C{c giấc mơ như thế g}y ra nhiều đau khổ, vì người ta không hiểu được nó. Con người nên hiểu rằng giấc mơ chứng tỏ rằng sự c{m dỗ đối với y đã bị đ{nh bại, v| y chỉ bị khuấy rối bởi c{i x{c chết của c{c dục vọng trong kiếp trước, được l|m cho sinh động từ bên ngo|i trên cõi cảm dục, hoặc l| nếu từ bên trong, thì bấy giờ đó l| một dục vọng đang hấp hối nên qu{ yếu ớt không thể thúc đẩy được y trong những lúc tỉnh. Như vậy, giấc mơ l| một dấu hiệu của một chiến thắng hầu như ho|n to|n. Đồng thời đó cũng l| một cảnh b{o vì nó b{o cho con người biết rằng trong thể cảm dục của y vẫn còn một ít chất liệu có khuynh hướng được l|m linh hoạt bằng c{c rung động của việc thèm uống rượu, do đó, trong lúc tỉnh thức y đừng nên để cho mình ở gần nơi có nhiều rung động như thế. Bao giờ c{c giấc mơ như thế chưa ho|n to|n chấm dứt, thì thể cảm dục chưa rũ bỏ hết nguồn chất liệu nguy hại kia vậy.

một c{ch độc lập; do đó sự kiểm so{t của Ch}n Ngã trên thể cảm dục trở nên yếu đi.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

2- Mâu thuẫn giữa Dục Vọng với Tư Tưởng

B}y giờ chúng ta trở lại việc đấu tranh trong bản chất Dục vọng đã nói [333] ở trước, để thêm v|o một v|i chi tiết cần thiết.

Sự m}u thuẩn n|y tùy thuộc v|o điều được gọi l| giai đoạn giữa của cuộc tiến hóa, giai đoạn d|i đó chen v|o giữa trạng th{i m| con người ho|n to|n bị Dục vọng chi phối (như

chiếm lấy tất cả những gì y muốn, không bị lương t}m kiểm so{t, không bị nỗi hối hận cắn rứt<) với trạng th{i của con người t}m linh tiến hóa cao, trong đó Ý Chí, Minh Triết v|

Hoạt Động t{c động trong sự phối kết h|i hòa. Sự m}u thuẩn nổi lên giữa Dục Vọng với Tư Tưởng – Tư Tưởng bắt đầu hiểu được sự liên hệ giữa nó với Phi Ngã v| với c{c Bản Ngã riêng biệt kh{c, còn Dục vọng, vì chịu ảnh hưởng của c{c đối tượng chung quanh nó, hoạt động bằng c{c thu hút v| c{c xô đẩy, nên bị lôi bên n|y, kéo bên kia bởi c{c đối tượng c{m dỗ

nó.

Chúng ta phải nghiên cứu giai đoạn tiến hóa m| trong đó các ký ức tích lũy c{c kinh nghiệm đã qua được giữ lại trong trí, giúp cho chúng chống lại việc l|m thoả mãn c{c dục vọng vốn đã được chứng minh l| đưa đến đau khổ; hay nói một c{ch chính x{c hơn, trong đó kết luận được Chủ Thể Tư

Tưởng (Thinker, tức Linh Hồn–ND) rút ra từ c{c [334] kinh nghiệm được tích lũy này, khẳng định nó trước một đòi hỏi của bản chất Dục Vọng đối với đối tượng vốn được chứng tỏ

l| nguy hại.

Thói quen chiếm lấy v| hưởng thụ đã được thiết lập từ

nhiều trăm kiếp sống rồi v| đang ở trong thế mạnh, trong khi thói quen đối kh{ng lại thú vui hiện hữu ngõ hầu tr{nh một đau khổ về sau n|y, chỉ mới được thiết lập v| tất nhiên l| rất Dục vọng (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

246

yếu ớt. Do đó c{c xung đột giữa Chủ Thể Tư Tưởng với bản chất Dục Vọng kết thúc trong một thời gian d|i bằng một loạt c{c thất bại. Trí khôn non trẻ đang đấu tranh với thể Dục Vọng trưởng th|nh thấy mình luôn luôn bị đ{nh bại. Nhưng mỗi chiến thắng của bản chất Dục Vọng, được nối tiếp bằng một vui thích ngắn ngủi v| một đau khổ kéo d|i, l|m sinh ra một sức mạnh mới đối kh{ng với chính nó, bổ sung cho sức mạnh của đối thủ nó. Như vậy, mỗi thất bại của Chủ Thể Tư

Tưởng lại gieo xuống c{c mầm mống cho sự th|nh công trong tương lai, v| sức mạnh của Chủ Thể Tư Tưởng tăng lên hằng ng|y trong khi sức mạnh của bản chất Dục Vọng giảm đi.

Khi điều n|y được hiểu rõ, chúng ta sẽ không còn buồn phiền về c{c thất bại của chúng ta v| c{c thất bại của những người m| chúng ta yêu thương nữa, vì chúng ta biết rằng c{c thất bại n|y chắc chắn l| đang tạo ra bệ đỡ an toàn cho tương lai và trong [335] chốn đau khổ đó, kẻ chinh phục của tương lai đang trưởng th|nh.

Sự hiểu biết về điều phải v| điều tr{i của chúng ta ph{t triển được nhờ kinh nghiệm v| chỉ được tinh luyện bằng thử

th{ch. Ý thức về phải v| tr{i m| hiện nay đang có sẵn nơi người văn minh, vốn dĩ đã được ph{t triển bằng vô số kinh nghiệm. Trong những ng|y đầu của Bản Ngã t{ch ph}n (separated Self) (1), tất cả c{c kinh nghiệm đều hữu ích cho sự

tiến hóa của nó, v| đều mang lại cho nó c{c b|i học cần cho sự ph{t triển của nó. Dần dần Bản Ngã biết rằng việc nh}n nhượng c{c Dục Vọng để l|m h|i lòng chúng sẽ l|m hại cho những kẻ kh{c, đem đến cho Bản Ngã sự đau khổ không tương xứng với thú vui tạm bợ xuất ph{t từ việc thỏa mãn 1 Bản Ngã t{ch ph}n: Bản Ngã t{ch khỏi Ch}n thần.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Dục Vọng. Bản Ngã bắt đầu g{n thuật ngữ ‚sai tr{i'

(‚wrong') cho c{c Dục Vọng n|o m| việc chiều theo nó đã mang lại đau khổ nhiều hơn cả v| điều n|y c|ng xảy ra nhanh chóng hơn bởi vì c{c Huấn Sư dìu dắt Bản Ngã trên đường ph{t triển lúc đầu đã cấm cản, b|i b{c c{c đối tượng dễ thu hút c{c dục vọng như thế. Khi Bản Ngã đã không tu}n theo c{c Ng|i, đau khổ liền ập theo sau, ấn tượng được tạo ra trên Chủ Thể Tư Tưởng c|ng mạnh mẽ hơn về việc tiên b{o trước kia, còn Lương T}m – tức l| Ý Chí l|m [336] điều phải v| tr{nh l|m điều sai tr{i – được mạnh mẽ thêm một c{ch tương xứng.

Về điều n|y, chúng ta có thể dễ d|ng thấy được gi{ trị

của sự cảnh gi{c, tr{ch cứ v| khuyên răn hữu ích. Tất cả c{c điều n|y đều được tích chứa lại trong trí v| l| c{c mãnh lực được đưa thêm v|o c{c ký ức đang tích chứa vốn đối nghịch với việc l|m thỏa mãn c{c dục vọng sai tr{i. Dĩ nhiên l| kẻ bị

cảnh c{o có thể lại chịu thua khi c{m dỗ ập đến với y, điều đó chỉ có nghĩa l| c{n c}n sức mạnh vẫn còn nằm ở trong dục vọng sai tr{i. Khi nỗi đau khổ được b{o trước lại xảy đến, trí khôn sẽ nhớ lại tất cả c{c ký ức về sự cảnh c{o v| cảnh gi{c (admonitions), và sẽ ghi khắc một c{ch s}u xa hơn trong bản thể của nó c{i quyết định: ‚Ham muốn n|y l| sai tr{i'. Phạm v|o một h|nh vi sai tr{i chỉ có nghĩa l| ký ức về điều đau khổ

trước kia vẫn chưa đủ mạnh để {p đảo sức thu hút của thú vui nhất thời v| rất được ham muốn. B|i học đó vẫn cần được lặp lại thêm một v|i lần nữa, để củng cố ký ức về

chuyện đã qua v| khi b|i học đó được ho|n tất, sự chiến thắng chắc chắn sẽ đến. Đau khổ l| một yếu tố cần thiết cho sự tăng trưởng của linh hồn, bên trong đau khổ có c{i hứa hẹn về sự tăng trưởng đó. Nếu chúng ta biết c{ch nhận xét, thì ta sẽ thấy khắp nơi [337] chung quanh ta c{i tốt l|nh vẫn Dục vọng (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

248

đang ph{t triển, không nơi đ}u m| c{i xấu lại vô hy vọng cứu chữa.

Sự đấu tranh n|y được diễn tả trong tiếng than buồn thảm: ‚Những gì tôi muốn, tôi lại không l|m; những gì tôi không muốn, tôi lại l|m'. ‚Khi tôi muốn l|m điều thiện, thì điều {c cứ chực chờ bên tôi'. Điều sai tr{i m| chúng ta đang l|m trong khi vẫn có ý muốn không l|m, đó l| do thói quen trong qu{ khứ. Ý Chí yếu ớt bị Dục Vọng mạnh mẽ {p đảo l|

thế.

Bấy giờ, trong khi xung đột với bản chất Dục Vọng, Chủ

Thể Tư Tưởng kêu gọi đến sự trợ giúp của chính bản chất Dục Vọng đó, v| cố gắng khơi dậy trong bản chất đó một ham muốn đối ngược lại với những gì m| y muốn chống lại.

Vì sức hút của một nam ch}m yếu có thể bị {p đảo bởi sức hút của một nam ch}m mạnh hơn, cũng thế, một ham muốn có thể được l|m cho mạnh lên để vượt qua một ham muốn kh{c, một ham muốn l|nh mạnh có thể được khơi dậy để

chống chọi với một ham muốn sai tr{i. Đ}y l| gi{ trị của một lý tưởng.

3- Giá trị của một lý tưởng

Một lý tưởng l| một ý niệm cố định trong trí có tính chất g}y cảm hứng, được tạo ra để hướng dẫn c{ch h|nh xử, còn việc tạo ra một lý tưởng l| một trong c{c phương c{ch có hiệu quả nhất để t{c động lên dục vọng. Lý tưởng có thể hay không thể tìm thấy sự thể hiện trong một c{ nh}n, tùy theo tính khí của người tạo ra nó. Phải luôn luôn nhớ rằng gi{ trị

của một lý tưởng tùy thuộc phần lớn v|o sức thu hút của nó v| những gì thu hút một người có tính khí n|y không nhất thiết thu hút được người có tính khí kh{c. Xét theo quan điểm tổng qu{t thì một lý tưởng trừu tượng (abstract ideal) v| một Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

lý tưởng c{ nhân (personal ideal) đều tốt như nhau, nếu được chọn lựa về mặt c{ nh}n thì nên chọn loại lý tưởng có ảnh hưởng thu hút nhất. Một người có tính khí thiên về trí tuệ sẽ

thường thấy lý tưởng trừu tượng thích hợp hơn; trong khi đó một người có tính khí thiên về tình cảm sẽ đòi hỏi một biểu hiện cụ thể cho tư tưởng của mình. Sự bất lợi của lý tưởng trừu tượng l| ở chỗ nó thường không có được linh hứng có tính thuyết phục (compelling inspiration). Bất lợi của sự thể

hiện cụ thể l| ở chỗ biểu hiện của nó thường ở dưới mức lý tưởng.

Dĩ nhiên l| trí tuệ tạo ra lý tưởng, rồi hoặc giữ lý tưởng đó dưới hình thức một ý nghĩ trừu tượng (abstraction), hoặc thể hiện nó nơi con người. Thời điểm được chọn [339] cho việc s{ng tạo ra một lý tưởng sẽ l| thời điểm m| trí não được tĩnh lặng, ổn định v| s{ng suốt (luminous), lúc m| bản chất Dục Vọng đang yên ngủ. Bấy giờ Chủ Thể Tư Tưởng sẽ xem xét lại mục đích của đời mình, mục tiêu m| Chủ Thể Tư

Tưởng nhắm v|o, v| để cho mục tiêu đó hướng dẫn sự lựa chọn của mình, y sẽ chọn c{c tính chất cần thiết cho phép y đạt đến mục tiêu đó. Y sẽ kết hợp c{c tính chất n|y th|nh một ý niệm duy nhất, dùng hết trí lực nghĩ tưởng đến sự tích hợp c{c đức tính m| y cần có. Hằng ng|y y phải lặp lại tiến trình tích hợp n|y, cho đến khi lý tưởng của y hiện ra rõ rệt trong trí, có đủ mọi nét đẹp của tư tưởng cao siêu v| tính chất cao thượng, một hình ảnh của sự thu hút có tính thuyết phục.

Người thiên về trí tuệ sẽ duy trì lý tưởng n|y dưới hình thức một ý niệm trong sạch. Người có bản chất tình cảm sẽ nhân cách hóa lý tưởng đó v|o trong một nh}n vật như l| Đức Phật, Đức Christ, Đức Shri Krishna, hay một Huấn sư thiêng liêng n|o kh{c. Trong trường hợp sau n|y, nếu có thể, y nên nghiên cứu về cuộc đời, về gi{o lý, về c{c hoạt động của Dục vọng (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

250

Ng|i, nhờ vậy lý tưởng sẽ trở nên ng|y c|ng sinh động mạnh mẽ hơn, ng|y c|ng thực hơn đối với Chủ Thể Tư Tưởng. Tình thương mãnh liệt sẽ nảy sinh trong t}m [340] đối với lý tưởng được nhân cách hóa n|y, v| Dục Vọng sẽ dang rộng c{nh tay khao kh{t ôm lấy lý tưởng đó. Khi sự thử th{ch đổ xô đến, c{c dục vọng thấp kêu đòi thỏa mãn, thì lúc bấy giờ mãnh lực thu hút của lý tưởng mới tự t{c động, dục vọng cao thương chống chọi với dục vọng thấp kém, và Chủ Thể Tư Tưởng thấy mình được tăng viện bằng dục vọng chính đ{ng, sức mạnh tiêu cực của ký ức lên tiếng: ‘Hãy tr{nh xa c{i thấp hèn', nhờ được củng cố bằng sức mạnh tích cực của lý tưởng, lý tưởng lên tiếng: ‚Hãy đạt cho được tính chất anh hùng'

(‚Achieve the heroic').

Kẻ n|o quen sống với lý tưởng cao cả, l| kẻ ấy được trang bị để chống lại c{c dục vọng sai tr{i nhờ tình thương đối với lý tưởng của mình, nhờ xấu hổ trước h|nh vi thấp hèn, nhờ mong mỏi được giống với những gì m| mình tôn thờ, v| cũng nhờ chiều hướng v| khuynh hướng chung của trí óc mình theo c{c đường lối suy tư cao thượng. C{c ham muốn sai tr{i ng|y c|ng trở nên không thích hợp nữa. Đương nhiên c{c ham muốn sai tr{i đó sẽ bị tiêu diệt, vì không thể

hít thở trong không khí trong l|nh đó.

Xét về c{c kết quả tiêu cực của việc phê ph{n lịch sử

trong trí nhiều người, ở đ}y điều đ{ng l|m l| lưu ý rằng gi{

trị lý tưởng về Đức Christ, Đức Phật, Đức Krishna không bị

tổn thương chút n|o do thiếu bất cứ dữ kịên lịch sử n|o, do bất cứ sai sót n|o trong c{c bằng chứng về tính x{c thực của một thủ bản. Nhiều c}u chuyện truyền lại có thể không đúng về mặt lịch sử, nhưng đúng về mặt lu}n lý v| cực kỳ chính x{c. Dù cho sự kiện n|y có xảy ra trong đời sống trần tục của vị Huấn sư n|y hay không, đó l| vấn đề không mấy quan Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

trọng; phản ứng của một tính chất lý tưởng như thế trên môi trường chung quanh vị Huấn Sư bao giờ cũng rất mực trung thực. C{c kinh s{ch trên thế gian n|y đều trình b|y về c{c sự

kiện t}m linh đó, dù cho c{c sự việc trần gian n|y có đúng hay không đúng về mặt lịch sử.

Vậy l| Tư Tưởng có thể tạo hình v| hướng dẫn Dục Vọng v| chuyển đổi Dục Vọng từ thù th|nh bạn. Bằng c{ch chuyển hướng, Dục Vọng trở th|nh một sức mạnh n}ng đỡ

(lifting) v| gia tốc thay vì l| một sức mạnh g}y cản trở, v| nơi nào mà các khát khao sự vật ghìm chặt chúng ta v|o bùn đen thì cũng nơi đó lòng kh{t khao lý tưởng n}ng chúng ta lên trên đôi c{nh mạnh mẽ đến tận trời xanh.

4- Thanh luyện Dục Vọng

Chúng ta đã thấy biết bao điều có thể l|m trong việc thanh luyện (purification) thể cảm dục, v| việc ngưỡng vọng cùng tôn thờ [342] lý tưởng như vừa được mô tả l| c{ch hữu hiệu nhất để thanh luyện Dục vọng. Khi c{c ham muốn tốt l|nh được khuyến khích v| cổ vũ, thì c{c dục vọng xấu xa phải t|n tạ – t|n tạ chỉ vì không còn được nuôi dưỡng.

Nỗ lực loại bỏ mọi dục vọng sai tr{i được đi cùng với việc kiên quyết từ chối của tư tưởng, không cho phép c{c dục vọng tiếp tục chuyển th|nh h|nh động. Ý Chí bắt đầu hạn chế h|nh động, ngay cả khi Dục Vọng đòi được thỏa mãn. V|

việc không để cho h|nh động được khởi xướng bởi dục vọng sai tr{i sẽ từ từ lấy đi mọi năng lực thu hút khỏi c{c đối tượng m| xưa kia đã khơi dậy nó. ‚C{c đối tượng của gi{c quan< lui gót trước một chủ thể có tiết độ trong x{c th}n.' ( Bhagavad Gita, II, 59). C{c dục vọng mất dần, chết đi vì không được thỏa mãn. Từ chối không để cho thoả mãn l| c{ch thanh luyện rất có hiệu quả.

Dục vọng (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

252

Có một c{ch thanh luyện kh{c nữa. Theo c{ch n|y thì người ta lợi dụng mãnh lực thôi thúc của Dục Vọng, như

trong khi ngưỡng vọng về một lý tưởng thì mãnh lực thu hút được kêu gọi đến. Mãnh lực n|y trở th|nh hữu ích trong c{c trường hợp cực đoan, trong đó c{c dục vọng thấp kém nhất trở nên mãnh liệt v| nổi loạn, đó l| c{c dục vọng đưa đến c{c tật xấu [343] như ham ăn, rượu chè, tr{c t{ng. Đôi khi người ta thấy không thể tống khứ được c{c dục vọng xấu xa, v| bất chấp mọi cố gắng, trí óc của y cũng nhượng bộ trước xung lực mạnh mẽ v| c{c tưởng tượng xấu xa của dục vọng chạy hỗn loạn trong óc y. Bằng sự nhượng bộ ở bề ngo|i, con người có thể chinh phục bằng c{ch đưa c{c tưởng tượng xấu xa đến c{c hậu quả không thể tr{nh khỏi. Y qu{n tưởng chính mình chịu nhượng bộ trước c{c thử th{ch đang đổ xô v|o y v| ng|y c|ng chìm s}u v|o sự kiềm kẹp của thói xấu đang chế ngự y. Y theo dõi chính mình, khi rơi xuống ng|y c|ng s}u, y đang trở th|nh kẻ nô lệ không nơi nương tựa vì c{c đam mê của mình. Bằng sự qu{n tưởng sống động, y vạch ra c{c giai đoạn đi xuống của mình, thấy x{c th}n mình ng|y c|ng trở nên ô trược hơn, rồi trở th|nh béo phị v| bệnh hoạn.

Y qu{n tưởng đến c{c d}y thần kinh bị ph{ hỏng, những vết thương đ{ng tởm, chỗ bị t|n ph{ v| hư hao đ{ng sợ của một th}n thể đã có thời mạnh mẽ tr{ng kiện. Y qu{n tưởng v|o c{i chết nhơ nhuốc, c{i di sản ảm đạm của tiếng xấu m| y đã để

lại trong ký ức cho b| con v| bạn bè. Bằng tư tưởng, y qu{n tưởng v|o mặt kia của c{i chết v| thấy được phần ô uế (the soil) v| méo lệch của c{c tật hư của mình được ph{c họa lại trong thể cảm dục bệnh hoạn, cùng với nỗi thống khổ vì thèm kh{t c{c dục vọng đó m| không có c{ch n|o l|m [344] thỏa mãn được. Bằng sự quyết t}m, y bắt buộc c{c tư tưởng đang co rút lại của mình phải nghiền ngẫm về c{i to|n cảnh thê Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

lương trước sự đắc thắng của c{c dục vọng sai tr{i, cho đến khi bên trong y nảy sinh một sự kinh tởm chống lại c{c dục vọng đó, một nỗi sợ hãi v| nhờm gớm không thể chịu đựng được do kết quả của việc nh}n nhượng hiện nay.

Phương ph{p thanh luyện như thế giống như con dao của nh| giải phẩu, cắt đi ung bướu đang đe dọa sự sống, v|

có thể nói l| tất cả c{c cuộc giải phẩu đều cần phải tr{nh, trừ

phi không có c{ch chữa trị n|o kh{c. Tốt hơn l| nên chế phục dục vọng sai tr{i bằng mãnh lực thu hút của một lý tưởng hơn l| bằng sức mạnh xua đuổi trước cảnh điêu t|n. Nhưng nơi n|o m| sự thu hút thất bại, thì sự xua đuổi có lẽ th|nh công.

Trong c{ch sau cũng có một nguy hiểm, vì chất thô trược trong thể cảm dục lại tăng lên do tư tưởng nghĩ mãi v|o điều xấu, do đó việc đấu tranh bị kéo d|i hơn l| khi có thể

đưa cuộc đời v|o c{c ham muốn tốt l|nh và các hoài bão cao siêu. Do đó, đ}y l| phương ph{p dở nhất trong số hai phương ph{p, chỉ nên dùng khi phương ph{p kia không thể

dùng đuợc. [345]

Bằng sự thu hút đến c{i cao, bằng c{ch l{nh xa c{i thấp, hay l| bằng b|i học chậm chạp về sự đau khổ, Dục Vọng phải được thanh luyện. Từ ngữ ‚phải' (‚must') không nhất thiết l| do một Thượng Đế ngoại tại {p đặt, m| l| do mệnh lệnh oai nghiêm của Thượng Đế nội tại (Deity within), Ng|i không muốn bị từ chối. Mọi mãnh lực thiêng liêng trong Thiên Nhiên đều hoạt động theo Ý Chí đích thực n|y của Đấng Th{nh Linh (Divinity), Ng|i vốn l| Ch}n Ngã của chúng ta, v| Ch}n Ngã thiêng liêng đó, vốn mong muốn điều cao cả

nhất, chắc chắn cuối cùng phải chinh phục mọi vật cho chính Ngài.

Dục vọng (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

254

Với sự chiến thắng n|y, Dục Vọng cũng ngưng lại. Vì lúc bấy giờ mọi đối tượng bên ngo|i không còn thu hút hoặc xô đẩy c{c năng lượng đang xạ ra của Linh thể (Atma), v| c{c năng lượng n|y ho|n to|n được điều khiển bởi Minh Triết do Chân Ngã quyết định, nghĩa l| Ý Chí đã thay thế Dục Vọng.

Thiện v| {c đều được xem như l| c{c mãnh lực thiêng liêng cùng hoạt động cho sự tiến hóa, c{i n|y cũng cần thiết như

c{i kia, c{i n|y bổ túc cho c{i kia. Thiện l| mãnh lực cần cố

gắng đạt tới, {c l| mãnh lực cần cố gắng chống lại, bằng c{ch sử dụng đúng hai mãnh lực này, các quyền năng của Ch}n Ngã được ph{t triển vào sự biểu lộ.

Khi đã ph{t triển được trạng th{i [346] Minh Triết, Ch}n Ngã sẽ xem kẻ l|nh và người dữ, bậc th{nh nh}n và kẻ tội lỗi với đôi mắt như nhau, và do đó cũng sẵn s|ng giúp đỡ cả hai, chìa bàn tay mạnh mẽ cho cả hai. Dục Vọng, vốn đã xem thiện v| {c như l| có tính thu hút v| xua đuổi, như l| c{i đem lại vui thích hoặc đau khổ, đã chấm dứt, v| Ý Chí, vốn l|

năng lượng được Minh Triết hướng dẫn, mang đến sự giúp đỡ thích hợp cho cả hai. Như vậy con người vượt lên trên sự

chuyên chế của c{c cặp đối lập (pairs of opposites) v| trụ lại trong An Bình Vĩnh Cửu. [347]

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Chương IV

Xúc động

1- Nguồn gốc xúc động

Xúc động (emotion) không phải l| trạng th{i đơn thuần hay sơ đẳng của t}m thức, m| l| một trạng th{i phức hợp được tạo ra bằng sự tương t{c của hai trạng th{i của Ch}n Ngã l| Dục Vọng v| Trí Khôn (Intellect). T{c động của Trí Khôn lên Dục Vọng sinh ra Xúc Động, do đó xúc động l| con của cả hai v| nhận một số tính chất của cha, tức Trí Tuệ, cũng như một số tính chất của mẹ, tức Dục Vọng.

Ở tình trạng ph{t triển, Xúc Động dường như kh{c với Dục Vọng đến nỗi sự đồng nhất căn bản của chúng bị che lấp phần n|o. Nhưng chúng ta có thể thấy sự đồng nhất n|y hoặc l| bằng c{ch truy nguyên sự ph{t triển của một dục vọng th|nh xúc động, hoặc bằng c{ch nghiên cứu cả hai bên cạnh nhau v| thấy rằng cả hai đều có cùng c{c tính chất, cùng c{c phân hóa (divisions), [348] thật ra c{i n|y l| một hình thức được trau chuốt (elaborated) của c{i kia, phần trau chuốt đó l| do sự hiện hữu trong c{i sau một số yếu tố trí tuệ vốn không có hoặc không hiện rõ trong c{i trước.

Chúng ta hãy truy nguyên sự ph{t triển của một Dục Vọng th|nh một xúc động theo một trong c{c mối quan hệ

thông thường nhất của con người, tức quan hệ về tính dục.

Đ}y l| dục vọng dưới một trong c{c hình thức đơn giản nhất của nó. Ham muốn (desire) ăn uống, ham muốn phối hợp Xúc động

https://thuviensach.vn

256

tính dục, đó l| hai ham muốn căn bản của mọi sinh linh –

ham ăn uống để duy trì sự sống, ham phối hợp tính dục để có thêm sự sống. Trong cả hai ham muốn đó, ý nghĩa của ‚ tính chất phong phú' (‚moreness') được trải nghiệm, hay nói c{ch kh{c, sự vui thích được nhận ra. Ham muốn ăn uống vẫn l| một dục vọng, thức ăn được chiếm hữu, được đồng hóa, mất đi tính đồng nhất riêng biệt của nó, trở th|nh một phần của c{i ‚Tôi' (the ‚Me'). Không có mối quan hệ nào được tiếp tục n|o giữa người ăn với thức ăn để tạo cơ hội sinh ra một xúc động. Ngược lại, trong mối quan hệ ph{i tính, mối liên hệ n|y có khuynh hướng ng|y c|ng trở nên lâu bền hơn với sự tiến hóa của c{ tính.

Hai người b{n khai được thu hút đến với nhau bằng sự

thu hút phái tính, một sự đam mê [349] để chiếm hữu người kh{c xuất hiện trong mỗi người; người n|y ham thích người kia. Sự ham muốn n|y cũng đơn giản như l| ham muốn thức ăn. Nhưng ham muốn đó không thể được thỏa mãn theo cùng mức độ, vì không có bên n|o có thể ho|n to|n chiếm hữu v| đồng ho{ bên kia. Ở một mức n|o đó mỗi bên duy trì sự đồng nhất riêng biệt của người nam hoặc người nữ v| chỉ

có một phần của mỗi bên trở th|nh ‚c{i Tôi' của bên kia.

Thật ra có một mức độ của ‚c{i Tôi', nhưng đó l| bằng c{ch bao gồm (inclusion) chớ không phải bằng c{ch tự đồng nhất hóa (self-identification). Sự hiện hữu của chướng ngại bền bĩ

n|y trở th|nh cần thiết cho việc chuyển dục vọng th|nh xúc cảm. Điều n|y l|m cho có thể xảy ra sự r|ng buộc của ký ức v| tiên liệu trước cho cùng một đối tượng chớ không phải cho một đối tượng kh{c cùng loại – như trong trường hợp thực phẩm. Một ham muốn liên tục để hợp nhất với cùng một đối tượng sẽ trở th|nh một xúc động, các tư tưởng trộn lẫn như

vậy với dục vọng ban đầu để chiếm hữu. C{i chướng ngại Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

vốn giữ cho c{c đối tượng thu hút lẫn nhau l| hai chứ không phải một, đang ngăn chận sự phối hợp của họ, trong khi nó có vẻ ngăn chận, thực ra nó đang l|m cho cả hai sống mãi.

Nếu trở ngại không còn nữa, thì dục vọng v| xúc cảm cùng biến mất, v| c{i Hai-trở-thành-Một (the Twain-become-One) lúc bấy giờ phải tìm một [350] đối tượng kh{c ở bên ngo|i để

tự mở rộng thêm niềm vui.

Trở lại với hai người b{n khai của chúng ta được kết hợp bằng dục vọng (desire-united). Người nữ l}m bệnh v|

trong một thời gian không còn l| một đối tượng để thỏa mãn tính dục nữa. Nhưng người nam vẫn nhớ đến qu{ khứ v|

đo{n trước thú vui tương lai, nên tỏ ra đồng cảm với bệnh tật của người nữ, lòng thương xót cho sự yếu đuối của người nữ

nổi lên trong lòng y. Do việc nhớ lại v| sự tiên b{o, việc thu hút dai dẳng nơi người nam về phía người nữ lại đổi dục vọng th|nh xúc động, đổi đam mê th|nh tình thương, còn cảm tình (sympathy) v| lòng thương xót (compassion) là hai biểu lộ sớm nhất của tình thương. Đến lượt cảm tình v| lòng thương xót n|y sẽ đưa người nam đến chỗ hy sinh cho người nữ, thức đêm để chăm sóc người nữ trong khi muốn đi ngủ, nỗ lực l|m việc cho người nữ trong khi muốn nghỉ ngơi. C{c tâm trạng ngẫu ph{t n|y của tình thương-xúc động (the love-emotion) nơi người nam sau n|y sẽ cô đọng lại th|nh c{c đức tính (virtues), nghĩa l| sẽ trở th|nh c{c t}m trạng thường có trong tính tình người nam, tự biểu lộ để đ{p ứng với tiếng gọi của nhu cầu nh}n loại đối với tất cả những người m| y có dịp tiếp xúc, dù cho những người n|y có thu hút y hay không. Sau n|y chúng ta sẽ thấy rằng c{c đức tính chỉ l| t}m trạng thường hằng của xúc động đích thực.

Tuy nhiên trước khi b|n đến [351] mối liên hệ của đạo đức với xúc động, chúng ta phải hiểu rõ hơn về tính đồng Xúc động

https://thuviensach.vn

258

nhất căn bản của Dục Vọng v| xúc động bằng c{ch lưu ý đến c{c tính chất v| c{c ph}n chia của chúng. Khi l|m được điều n|y, chúng ta sẽ thấy rằng c{c xúc động không phải chỉ tạo th|nh một mớ hỗn độn, m| tất cả đều bắt nguồn từ một cội rễ, chia l|m hai th}n chính, mỗi th}n lại chia nhỏ th|nh nhiều nh{nh, trên nh{nh mọc ra c{c l{, đó l| c{c đức tính v| tật xấu.

Ý tưởng bổ ích n|y vốn tạo ra một khoa học về c{c xúc cảm v| từ đó có được một hệ thống dễ hiểu v| hợp lý của đạo đức học (ethics) – l| của một t{c giả người Ấn, ông Bhagavan Das.

Ông n|y lần đầu tiên đã đặt ra trật tự v|o trong lãnh vực t}m thức từ trước đến giờ vẫn còn mờ mịt n|y. C{c đạo sinh t}m lý học sẽ tìm được trong quyển ‚ Khoa học về Xúc Cảm'

(‚ Science of the Emotions') của ông một khảo luận rõ r|ng, trình b|y về hệ thống n|y, nó l|m giảm thiểu sự hỗn độn của c{c xúc cảm th|nh một hệ thống hài hòa, v| nêu ra trong đó một hệ thống đạo đức có trật tự. C{c nét chính được trình b|y sau đ}y đều trích ra từ t{c phẩm n|y, độc giả n|o muốn có các chi tiết đầy đủ hơn, nên tham khảo quyển đó.

Chúng ta đã thấy rằng Dục Vọng có hai biểu hiện chính: a) Ý muốn thu hút (desire to attract), cốt để chiếm hữu, hoặc muốn đến tiếp xúc trở lại [352] với bất cứ đối tượng n|o m| trước đó đã mang lại thích thú.

b) Ý muốn xua đuổi (desire to repel), cốt xua ra xa hoặc để tr{nh tiếp xúc với bất cứ đối tượng n|o m| trước đó đã g}y đau khổ.

Chúng ta đã thấy rằng Hút v| Đẩy l| hai hình thức của Dục Vọng đang t{c động v|o Bản Ngã (the Self).

Xúc cảm, vốn l| Dục Vọng được thấm nhuần với Trí Tuệ, tất nhiên cũng biểu lộ th|nh hai xúc cảm có bản chất Thu Hút, sẽ thu hút c{c đối tượng lại với nhau bằng sự vui thích, tức năng lượng tích hợp trong vũ trụ, được gọi l| Tình Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Thương (Love). Xúc cảm có bản chất xua đuổi, sẽ xua mọi đối tượng t{ch ra khỏi nhau bằng sự đau khổ, tức năng lượng tan rã trong vũ trụ, được gọi l| Thù Ghét (Hate). Cả hai thứ tình cảm n|y đều l| th}n của gốc rễ Dục Vọng, còn mọi nh{nh nhóc tình cảm có thể được truy nguyên trở lại ở một trong hai thân này.

Đ}y l| sự đồng nhất đối với c{c tính chất của Dục Vọng v| Xúc Cảm. Tình Thương ra sức kéo về chính nó đối tượng thu hút hay tìm c{ch đi theo đối tượng đó ngõ hầu hợp nhất với nó, chiếm hữu nó hoặc bị nó chiếm hữu. Giống như Dục Vọng, Tình Thương cũng trói buộc bằng sự vui thích, bằng hạnh phúc. [353] Thực ra, c{c trói buộc của tình thương vốn bền chặt hơn, phức tạp hơn, gồm nhiều sợi tế vi hơn đan dệt v|o nhau th|nh một phức hợp lớn hơn, nhưng c{i tinh hoa của Dục Vọng-Thu Hút (Desire-Attraction), tức sự r|ng buộc của hai đối tượng v|o nhau, vẫn l| tinh hoa của Xúc Cảm-Thu Hút (Emotion-Attraction), của Tình Thương. Cũng thế, Thù Ghét tìm c{ch xua ra khỏi nó c{i đối tượng bị xua đuổi, hoặc chạy tho{t ra khỏi nó, để tr{nh xa, để xô đẩy hoặc để bị

nó xô đẩy. Nó t{ch ra bằng sự đau khổ, sự bất hạnh. V| như

thế, c{i tinh hoa của Dục Vọng- Xô Đẩy (Desire-Repulsion), tức l| việc t{ch rời của hai đối tượng, cũng l| c{i tinh hoa của Xúc Cảm-Xô Đẩy (Emotion-Repulsion), của Thù Ghét. Tình Thương v| Thù Ghét l| c{c hình thức tinh lọc v| thấm nhuần tư tưởng của c{c Dục Vọng đơn thuần để chiếm hữu v| để xa lánh.

2- Tác động của xúc động trong gia đình

Con người được mô tả như l| ‚động vật sống thành xã hội' (‚a social animal') – c{ch nói theo sinh vật học n|y ngụ

ý rằng con người ph{t triển được thuận lợi nhất khi tiếp xúc Xúc động

https://thuviensach.vn

260

với đồng loại của mình, chớ không phải ở tình trạng c{ch ly với đồng loại. C{c đặc điểm trí tuệ riêng biệt của con người, nếu muốn được tiến hóa, cần phải có môi trường xã hội, còn

[354] c{c thú vui mê say nhất – do đó, tất nhiên l| c{c đau khổ đắng cay nhất – xuất ph{t từ c{c liên hệ của người n|y với những người kh{c thuộc c{c chủng loại riêng của y. Chỉ

có c{c liên hệ ấy mới có thể gợi ra nơi y c{c đ{p ứng m| sự

ph{t triển sau n|y của y sẽ tùy thuộc v|o. Mọi tiến hóa, mọi ph{t huy c{c năng lực tiềm t|ng đều đ{p ứng với c{c kích thích từ bên ngo|i, v|, khi đạt đến giai đoạn l|m người, thì c{c kích thích thấm thía v| có hiệu quả nhất chỉ có thể đến từ

c{c tiếp xúc với con người.

Sự hấp dẫn ph{i tính l| mối r|ng buộc đầu tiên trong xã hội, v| trẻ con được cha mẹ sinh ra, hợp với cha mẹ đó th|nh đơn vị xã hội đầu tiên, tức l| gia đình. Tình trạng cần được nương tựa v| sự tùy thuộc kéo d|i của trẻ con mang lại thời gian cho tình cảm nồng thắm của cha mẹ trên cõi trần trở nên chín muồi th|nh tình mẫu tử v| tình phụ tử, v| như vậy mang lại sự bền vững cho gia đình, trong khi chính gia đình tạo th|nh một lãnh vực m| trong đó c{c tình cảm kh{c nhau ắt phải t{c động. Nơi đ}y, c{c mối liên hệ l}u d|i v| rõ rệt được tạo ra lần đầu tiên giữa con người, v| chắc chắn l| hạnh phúc của mỗi con ngừơi tùy thuộc v|o sự h|i hòa của c{c mối liên hệ n|y, tùy thuộc v|o c{c phúc lợi được ban ph{t bởi c{c mối liên hệ n|y cho mỗi th|nh viên của gia đình. [355]

Có thể hữu ích khi chúng ta nghiên cứu sự t{c động của Tình Cảm trong gia đình, vì ở đ}y chúng ta có được một đơn vị xã hội tương đối đơn giản, tuy thế, nó có thể cung cấp một bức họa thu nhỏ của xã hội nói chung. Ở đ}y chúng ta có thể

tìm được cội nguồn v| việc tiến hóa của c{c đức tính v| tật Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

xấu, đồng thời thấy được ý nghĩa v| mục đích của nguyên tắc đạo đức.

Chúng ta đã thấy bằng c{ch n|o m| đam mê ph{i tính

ph{t triển dưới sức ép của ho|n cảnh th|nh tình cảm yêu thương, v| l|m thế n|o m| tình thương n|y tự biểu lộ dưới hình thức tính nh}n hậu v| lòng trắc ẩn khi người vợ, thay vì l| người bạn ngang h|ng với chồng, lại trở nên cần được giúp đỡ v| dựa v|o chồng, trong trường hợp tạm thời yếu ớt về

thể chất do vịêc mang thai chẳng hạn. Tương tự như thế, nếu bệnh hoạn hoặc tai nạn đưa người chồng đến chỗ tạm thời yếu ớt về thể chất, thì người vợ cũng có lòng thương cảm v|

trắc ẩn đối với chồng. Nhưng c{c dấu hiệu thương yêu n|y không thể được kẻ mạnh biểu lộ m| không gợi ra nơi kẻ yếu c{c biểu lộ thương yêu đ{p ứng. Trong tình trạng yếu đuối, c{c biểu lộ n|y sẽ có dưới hình thức c{c tính chất tự nhiên như lòng tin cậy, sự tín cẩn, lòng biết ơn, tất cả đều l| c{c tình cảm thương yêu mang sắc th{i yếu đuối v| nương tựa. [356]

Trong mối liên hệ của cha mẹ với con c{i v| của con cái với cha mẹ, ở đó sự vượt trội v| kém cỏi về thể chất được đ{nh dấu rõ rệt hơn v| kéo d|i trong một thời gian đ{ng kể, c{c tình cảm yêu thương n|y sẽ được biểu lộ liên tục ở cả hai phía. Cha mẹ luôn luôn tỏ lộ lòng }u yếm, thương mến, che chở đối với con c{i, còn con c{i luôn luôn đ{p ứng lại bằng sự

tin cậy, tín cẩn v| lòng biết ơn. C{c thay đổi trong c{ch biểu lộ tình thương sẽ được tạo ra bằng c{c trường hợp kh{c nhau, về phía cha mẹ thì đó l| lòng quảng đại, thứ tha, nhẫn nại, v.v<, về phía con c{i thì đó l| sự v}ng lời, chu to|n bổn phận, sẵn s|ng giúp đỡ v..v<

Xét hai loại tình cảm yêu thuơng n|y, chúng ta thấy tinh hoa chung trong một loại l| lòng nh}n {i v| trong loại kia l|

lòng tôn kính. Lòng nhân ái là tình thương hướng xuống Xúc động

https://thuviensach.vn

262

những kẻ yếu, thấp kém hơn chính mình; lòng tôn kính l|

tình thương hướng lên kẻ mạnh, cao hơn chính mình. V| bấy giờ, chúng ta có thể kh{i qu{t hóa v| nói: Tình Thương hướng xuống l| lòng nh}n {i, Tình Thương hướng lên là lòng tôn kính. V| đ}y l| [357] v|i đặc điểm chung của tình thương nơi người trên đối với người dưới, v| tình thương của người dưới đối với người trên rất thường gặp.

C{c liên hệ bình thường giữa chồng với vợ v| c{c liên hệ giữa anh chị em cung cấp cho chúng ta một lãnh vực để

nghiên cứu c{c biểu lộ của tình thương giữa những người ngang bằng nhau. Chúng ta thấy tình thương tự biểu lộ dưới hình thức yêu mến lẫn nhau v| tin cậy lẫn nhau, nó cũng ở

dưới hình thức }n cần, tôn trọng, có ý muốn l|m h|i lòng, hoặc dưới hình thức mau hiểu rõ v| cố gắng l|m tròn ý muốn người kh{c, hoặc dưới hình thức độ lượng, khoan dung. C{c yếu tố có mặt trong c{c tình cảm yêu thương của kẻ trên đối với người dưới cũng được tìm thấy nơi đ}y, nhưng tính chất hỗ tương được khắc s}u v|o tất cả c{c yếu tố n|y. Thế nên, chúng ta có thể nói rằng tính chất chung của Tình Thương giữa những kẻ bằng vai với nhau l| Ý Muốn Giúp Đỡ Lẫn Nhau.

Vậy thì Lòng Nh}n Ái, Ý Muốn Tương Trợ v| Sự Tôn Kính l| ba c{ch chia chính của Tình Cảm-Yêu Thương (Love-Emotion) v| tất cả c{c Tình cảm-Yêu thương đều có thể được sắp theo ba ph}n loại n|y. Vì mọi mối liên hệ của con người đều được tóm tắt theo ba loại: Liên hệ của kẻ trên đối với kẻ

dưới, liên hệ của kẻ ngang bằng nhau v| liên hệ của kẻ dưới đối với người trên.

Một nghiên cứu tương tự về Tình cảm-Thù ghét (Hate-

Emotion) trong [358] gia đình sẽ đưa chúng ta đến c{i kết quả

tương tự. Khi có sự thù ghét giữa chồng với vợ, thì kẻ tạm Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

thời l| trên sẽ tỏ ra cay nghiệt, độc {c, {p chế đối với kẻ tạm thời l| dưới, người trên sẽ bị kẻ dưới đ{p trả bằng c{c biểu lộ-thù ghét đặc trưng của sự yếu đuối như l| tính thù hằn, sợ sệt v| phản bội. C{c biểu lộ-thù ghét n|y thậm chí còn rõ rệt hơn trong c{c liên hệ giữa cha mẹ với con c{i, khi cả hai đều bị chi phối bởi Tình cảm-Thù ghét, vì sự chênh lệch ở đ}y lớn hơn, v| sự {p chế dẫn đến to|n bộ một loạt tình cảm xấu như lừa dối, đê tiện, hèn nh{t trong lúc đứa trẻ cần được giúp đỡ, khi lớn lên, nó trở th|nh ngỗ nghịch, hay nổi loạn, nuôi ý trả thù.

Ở đ}y, một lần nữa, chúng ta tìm thấy một tính chất chung, v| thấy rằng Thù ghét hướng từ trên xuống l| sự Khinh Miệt, hướng từ dưới lên l| sự Sợ Sệt.

Tương tự như thế, Thù ghét giữa kẻ ngang h|ng sẽ tự

biểu lộ th|nh hờn giận, g}y gỗ, bất kính, hung bạo, thù nghịch, đố kỵ, l{o xược v.v.., tức l| tất cả c{c tình cảm đẩy lùi con người ra xa nhau, khi đối diện với nhau thì họ giữ thế l|

đối thủ, mặt đối mặt, chớ không phải tay trong tay. Đặc điểm chung của Thù ghét [359] giữa c{c kẻ ngang h|ng như vậy sẽ

l| L|m Tổn Thương Lẫn Nhau,v| ba đặc điểm chính của Tình cảm-Thù ghét l| Khinh Miệt, Muốn L|m Tổn Thương Lẫn Nhau v| Sợ Sệt.

Tình thương được tiêu biểu trong mọi biểu lộ của nó bằng thiện cảm, tự hy sinh, ý muốn ban ph{t; đ}y l| c{c yếu tố chính của nó, dù l| dưới hình thức Nh}n {i, Ý muốn Tương Trợ, hay dưới hình thức Lòng Tôn Kính. Vì tất cả c{c yếu tố n|y đều đ{p ứng trực tiếp với sự Thu Hút (Attraction), đều tạo ra sự hợp nhất, nên thuộc về chính bản chất của Tình Thương. Do vậy, Tình Thương thuộc về Tinh Thần, vì thiện cảm l| sự xúc động d|nh cho người kh{c khi người ta cảm nghĩ cho chính y; sự hy sinh l| việc nhận thức đòi hỏi của kẻ

kh{c như của chính mình; việc cho tặng (giving) là tình trạng Xúc động

https://thuviensach.vn

264

của đời sống t}m linh. Như vậy ta thấy Bác Ái thuộc về Tinh Thần, [360] thuộc về khía cạnh sự sống của vũ trụ.

Mặt kh{c, sự Thù Hận, dưới mọi hình thức biểu lộ của nó, được biểu thị bằng {c cảm, tự đề cao, ý muốn chiếm đoạt; c{c biểu lộ n|y l| c{c yếu tố chính của nó, dù l| dưới hình thức Khinh Bỉ, Ý Muốn G}y Hại Lẫn Nhau, hoặc Sợ Sệt. Tất cả c{c yếu tố n|y đều đ{p ứng trực tiếp với việc Xua Đuổi, t{ch rời người n|y với người kh{c. Vậy sự Thù Hận thuộc về

vật chất, nhấn mạnh v|o tính đa dạng v| c{c dị biệt, có bản chất l| chia rẽ, thuộc v|o khía cạnh sắc tướng của vũ trụ.

Như vậy, chúng ta đã b|n nhiều về sự t{c động của xúc cảm trong gia đình, bởi vì gia đình được dùng như l| một mô hình thu nhỏ của xã hội. Còn xã hội chỉ l| sự s{p nhập của nhiều đơn vị gia đình, nhưng không có sự liên hệ huyết thống giữa c{c đơn vị n|y, không có quyền lợi chung được thừa nhận v| không có mục đích chung, cần phải tìm ra một liên hệ n|o đó để thay chỗ cho c{c mối liên hệ tự nhiên trong gia đình. C{c đơn vị gia đình trong một xã hội bề ngo|i có vẻ

như l| đối thủ hơn l| huynh đệ; do vậy Tình Cảm-Thù Hận dễ trỗi dậy hơn l| Tình Cảm-Yêu Thương, vì vậy cần tìm ra c{ch n|o đó để duy trì sự h|i hòa, điều n|y có thể l|m được bằng c{ch chuyển c{c Tình Cảm-Thương Yêu th|nh các đức hạnh.

3- Nguồn gốc đức tính

Chúng ta đã thấy rằng khi c{c th|nh viên của một gia đình vượt ra ngo|i phạm vi nhỏ bé của quyến thuộc, gặp những người có c{c sở thích không dính d{ng đến hoặc tr{i ngược với họ, thì giữa họ với những người kia không có được Tình Thương qua lại với nhau. Họ để lộ ý [361] ghét nhau, sự

ghét nhau n|y thay đổi từ th{i độ dòm ngó vì nghi ngờ đến Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

sự giận dữ đ{nh nhau. Vậy thì một xã hội được bao gồm bằng c{c đơn vị gia đình riêng biệt như thế n|o?

Điều đó chỉ có thể có được bằng c{ch l|m cho mọi tâm trạng tình cảm vốn nảy sinh từ Tình Thương trở th|nh thường trực, v| bằng c{ch xóa đi mọi t}m trạng tình cảm nảy sinh từ Hận Thù. Việc luôn luôn giữ một t}m trạng chứa tình cảm yêu thương hướng đến một sinh linh, l| một Đức Tính (Virtue), còn một t}m trạng luôn luôn chứa tình cảm hận thù hướng v|o việc chống lại một sinh linh lại l| một Tật Xấu (Vice). Sự thay đổi n|y được thực hiện bởi Trí tuệ (Intellect).

Trí tuệ phú cho tình cảm một tính chất l}u bền, tìm kiếm sự

h|i hòa trong mọi mối liên hệ ngõ hầu đưa đến hạnh phúc.

Những gì mang lại sự h|i hòa, v| do đó mang lại hạnh phúc trong gia đình, tự động nảy sinh từ Tình Thương, là Đức Hạnh khi được thực h|nh hướng về mọi người trong mọi quan hệ của cuộc sống. Đức Hạnh xuất ph{t từ Tình Thương, v| kết quả của nó l| hạnh phúc. Cũng thế, những gì đưa đến sự bất h|i hòa v| do đó mang lại đau khổ trong gia đình, tự

động nảy sinh từ sự Thù Ghét, là Tật xấu, khi được thực h|nh hướng về mọi người trong mọi mối quan hệ của cuộc sống.

[362]

Một sự bài bác được đưa ra đối với lý thuyết n|y, rằng t}m trạng thường xuyên về một tình cảm yêu thương l| một đức hạnh, bằng việc nêu ra rằng h|nh vi ngoại tình, trộm cắp v| c{c tật xấu kh{c có thể ph{t sinh từ tình cảm yêu thương.

Ở đ}y cần phải ph}n tích c{c yếu tố đưa đến th{i độ t}m trí n|y. Thật l| phức tạp chớ không đơn giản. H|nh vi ngoại tình là do tình thương thúc đẩy, nhưng không phải chỉ có tình thương m| thôi. Xen v|o đó còn có việc coi thường (contempt) danh dự của người kh{c, lãnh đạm trước hạnh phúc của người kh{c, chỉ biết có thú vui ích kỷ của c{ nh}n, Xúc động

https://thuviensach.vn

266

không cần biết đến sự ổn định trong xã hội, thanh danh và phép tắc của xã hội. Tất cả c{c điều n|y đều xuất ph{t từ c{c tình cảm thù ghét. Tình thương l| đặc điểm vớt v{t duy nhất trong to|n bộ sự việc n|y, l| đức tính duy nhất trong đ{m tật xấu nhơ nhuốc đó. C{ch ph}n tích tương tự cũng luôn luôn cho thấy rằng khi việc thực h|nh tình cảm yêu thương không đúng chỗ, thì c{i sai tr{i nằm trong các tật xấu đi kèm với việc thực h|nh tình thương, chớ không ở trong chính tình cảm yêu thương đó.

4- Điều Phải và Điều Quấy

B}y giờ chúng ta hãy quay sang vấn đề Điều Phải v|

Điều Quấy trong một chốc và xét [363] mối liên hệ của chúng với lạc phúc v| khổ đau. Vì có một ý tưởng rất phổ biến cho rằng có một c{i gì đó thấp kém v| duy vật khi xem đức hạnh l| phương tiện đưa đến chí phúc. Nhiều người nghĩ rằng ý tưởng này hạ thấp đức hạnh, đặt nó v|o h|ng thứ yếu khi m|

lẽ ra, nó nên giữ vị trí thứ nhất, v| biến nó th|nh một phương tiện thay vì l| một cứu c{nh (end). Vậy chúng ta hãy xét xem tại sao đức hạnh (virtue) phải l| con đường đưa đến chí phúc (bliss) v| đức hạnh vốn có trong bản chất của mọi sự vật (như

thế n|o.

Khi khảo s{t thế giới, Trí năng (Intellect) nhận thấy có vô số c{c mối liên hệ được thiết lập trong đó, v| nó cũng thấy rằng c{c liên hệ h|i hòa sẽ mang lại hạnh phúc, còn c{c liên hệ không h|i hòa sẽ mang lại đau khổ. Trí năng bắt đầu hoạt động để tìm c{ch thiết lập sự h|i hòa khắp nơi để có được lạc phúc khắp nơi. Ngoài ra, nó khám ph{ ra rằng thế giới đang hoạt động theo một con đường m| nó bị bắt buộc phải bước lên – đó l| con đường tiến hóa, rồi nó tìm ra định luật tiến hóa. Đối với một bộ phận, một đơn vị n|o tự đặt nó theo định Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

luật chung m| nó thuộc về thì sẽ được an bình, h|i hòa, và do đó sẽ có hạnh phúc. Trong khi nó đi ngược với định luật đó, có nghĩa l| sẽ gặp va chạm, [364] bất h|i hòa, và do đó đưa tới đau khổ. Như vậy, Điều Phải (the Right) l| những gì h|i hòa với đại luật, mang lại sự Chí phúc, còn Điều Quấy (the Wrong) l| những gì xung đột với thiên luật, mang lại đau khổ. Khi Trí Năng được Tinh Thần soi s{ng, nó sẽ thấy Thiên Nhiên l| một biểu lộ của Tư Tưởng thiêng liêng, Luật Tiến Hóa l| một biểu hiện của Ý Chí thiêng liêng, mục tiêu (goal) l| một biểu hiện của sự Chí phúc thiêng liêng, khi đó để h|i hòa với luật tiến hóa, chúng ta có thể thay thế sự h|i hòa bằng Ý Chí thiêng liêng, v| Điều Phải trở th|nh những gì h|i hòa với Ý Chí của Thượng Đế, và tính chất đạo đức trở nên được thấm đẫm tinh thần tôn giáo.

5- Đức Hạnh và Chí Phúc

Sự Ho|n Thiện, sự h|i hòa với Thiên Ý, không thể bị

t{ch rời khỏi Chí Phúc. Đức hạnh (virtue) l| con đường dẫn đến Chí Phúc (Bliss), nếu bất cứ điều gì không đưa đến Chí Phúc thì không phải l| Đức Hạnh. Sự ho|n thiện của bản chất thiêng liêng tự biểu lộ trong sự h|i hòa, v| khi c{c ‚mảnh thiêng liêng' (‚divine fragments') l{c đ{c tiến đến sự hài hoà, thì chúng nếm trải sự chí phúc.

Sự kiện n|y đôi khi bị [365] sự kiện kh{c che đi, nghĩa l|

việc thực h|nh một đức tính trong một v|i trường hợp n|o đó lại đưa đến sự đau khổ. Đúng là như vậy, nhưng sự đau khổ

chỉ tạm thời v| ở bề ngo|i thôi, còn sự qu}n bình giữa c{i đau khổ bên ngo|i đó với sự chí phúc bên trong phát sinh từ hành vi đạo đức, lại có lợi cho sự chí phúc. Hơn nữa, đau khổ

không phải do đức hạnh, m| l| do c{c ho|n cảnh đối nghịch với việc thực h|nh đức hạnh, do sự va chạm giữa bộ m{y tốt Xúc động

https://thuviensach.vn

268

l|nh với môi trường tệ hại chung quanh. Thế nên khi bạn tấu lên một hợp }m h|i hòa giữa một số đông c{c bất h|i hòa, thì nhất thời nó l|m tăng thêm sự thiếu h|i hòa. Người có đức hạnh luôn xung khắc với người xấu, nhưng điều n|y cũng sẽ

cho chúng ta thấy được sự thật rằng chí phúc bao giờ cũng được kết hợp một c{ch chặt chẽ với Điều Phải, còn đau khổ

bao giờ cũng kết hợp không rời với Điều Quấy. Cho dầu người công chính có thể chịu đau khổ tạm thời, nhưng không có điều gì ngoại trừ sự công chính (righteourness) có thể đua đến chí phúc. Nếu khảo s{t t}m thức của người ngay thẳng, chúng ta thấy rằng người n|y được hạnh phúc hơn khi l|m điều phải mặc dầu có thể chịu đau khổ ở bề ngo|i, hơn l| khi l|m điều tr{i để bị x{o trộn sự an tĩnh nội t}m. Việc phạm v|o một h|nh vi sai tr{i sẽ g}y cho y đau khổ bên trong nhiều hơn l| vui thích bên ngo|i. Ngay cả trong [366] trường hợp m| sự ngay thẳng đưa đến đau khổ bên ngo|i đi nữa, thì nỗi đau n|y cũng nhẹ nh|ng hơn l| nỗi đau do sự thiếu ngay thẳng g}y ra. Cô Helen Taylor có nói một c{ch chí lý rằng đối với người d{m chết vì ch}n lý, thì c{i chết như thế còn dễ

chịu hơn l| sống với sự giả dối. Đối với người ngay thẳng thì chết như một th{nh tử đạo lại dễ d|ng v| đ{ng vui hơn l|

sống như một kẻ đạo đức giả.

Vì bản chất của Bản ngã l| phúc lạc, v| niềm hạnh phúc đó chỉ bị cản trở trong việc biểu lộ bằng c{c ho|n cảnh chống lại, việc loại bỏ ma s{t giữa bản th}n v| c{c ho|n cảnh n|y v|

mở ra hướng đi của nó phải dẫn đến việc Tự gi{c, tức l| nhận ra hân hoan.

Vì bản chất của Ch}n Ngã l| chí phúc, v| niềm chí phúc đó chỉ bị ngăn không cho biểu lộ do c{c ho|n cảnh đối kh{ng, việc loại bỏ sự va chạm giữa chính nó với c{c ho|n cảnh n|y v| mở ra con đường tiến lên của nó phải đưa tới việc nhận Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

thức Chân Ngã, nghĩa l| đưa tới việc nhận thức chí phúc Đức hạnh l|m được điều n|y, do đó m| đức hạnh l| một phương tiện đưa tới chí phúc. Nơi n|o m| bản chất bên trong của sự vật l| an lạc, thì sự h|i hòa, vốn cho phép bản chất đó tự biểu lộ, cũng phải mang lại sự an lạc, và mang lại sự h|i hòa này là công việc của đức hạnh.

6- Chuyển hóa xúc động thành đức hạnh và tật xấu B}y giờ chúng ta nghiên cứu đầy đủ hơn sự thật của những gì đã nói ở trên, đó l| đức hạnh [367] ph{t xuất từ xúc động, v| quan niệm cho rằng một đức tính hoặc một tật xấu chỉ l| một t}m trạng thường xuyên của một xúc động thì chính x{c đến mức n|o. Theo định nghĩa của chúng ta, thì đức hạnh l| t}m trạng thường xuyên của xúc cảm-yêu thương (love-emotion), còn tật xấu l| t}m trạng thường xuyên của xúc cảm-thù hận (hate-emotion).

Những xúc cảm thuộc về yêu thương l| c{c năng lượng x}y dựng, chúng thu hút mọi người lại với nhau, tạo th|nh gia đình, bộ lạc, quốc gia. Tình thương l| một biểu lộ của sự

thu hút, do đó nó giữ cho c{c đối tượng chung lại với nhau.

Tiến trình hội nhập n|y bắt đầu với gia đình, c{c liên hệ được thiết lập giữa c{c th|nh viên của gia đình bằng sự sống chung của gia đình, muốn có được hạnh phúc, cần có hoạt động hướng v|o nhau theo c{ch giúp ích v| th}n {i. C{c nghĩa vụ

cần cho việc tạo ra hạnh phúc trong c{c liên hệ n|y được gọi l| bổn phận (duties), những điều vốn l| tr{ch nhiệm từ người n|y đến người kh{c. Nếu c{c bổn phận n|y không được l|m tròn thì c{c liên hệ gia đình trở th|nh nguồn gốc khổ đau, vì lẽ c{c tiếp xúc chặt chẽ của gia đình khiến cho hạnh phúc của mỗi người tùy thuộc v|o c{ch đối xử của những người kh{c đối với y. Không có một liên hệ n|o được đưa v|o giữa con Xúc động

https://thuviensach.vn

270

người m| không [368] tạo ra một nghĩa vụ giữa họ, một bổn phận của mỗi người đối với người kh{c. Chồng thương yêu vợ, vợ thương yêu chồng, v| không cần thêm gì nữa để khiến mỗi người tìm kiếm hạnh phúc cho người kh{c hơn l| ý muốn tự ph{t mãnh liệt để l|m cho người mình yêu thương được hạnh phúc. Ý muốn đó dẫn dắt cho kẻ n|y cung cấp những gì m| kẻ kia cần đến. Theo ý nghĩa đầy đủ nhất thì

‚Yêu thương là việc thực hiện định luật' (‚love is the fulfilling of the law'– Rom, XIII, 10)(1). Không cần có sự cảm nhận về một nghĩa vụ, vì tình thương bao giờ cũng tìm c{ch giúp đỡ v| chúc phúc, không cần phải nói lên ‚ngươi sẽ'

(‚thou shalt') hoặc ‚ngươi sẽ không' (‚thou shalt not').

Nhưng khi một người, do tình thương thúc đẩy, m| l|m xong mọi bổn phận trong mối liên hệ của mình với người kh{c, y bắt đầu liên hệ với những người m| y không ưa thích thì l|m sao tạo được mối liên hệ h|i hòa với những người sau này? Đó l| y chỉ cần nhận thức được c{c nghĩa vụ về mối liên hệ m| y vừa tạo ra v| ho|n tất c{c nghĩa vụ đó l| đủ. Trong trường hợp trước, nhờ có tình thương m| việc l|m của y trở

th|nh nghĩa vụ, trong trường hợp sau, không có tình thương, chỉ có bổn phận (duties). Lý trí chính đ{ng t{c động [369] tới c{c h|nh động tự nguyện vì tình thương l|m cho chúng trở

th|nh c{c nghĩa vụ hoặc c{c bổn phận có tính chất l}u bền, còn xúc- cảm-yêu thương tạo th|nh yếu tố l}u bền về tư c{ch đạo đức (conduct), được gọi l| một đức hạnh. Điều n|y biện minh cho ph{t biểu rằng đức hạnh l| t}m trạng bền vững của xúc cảm- yêu thương. Một trạng th{i tình cảm bền vững được thiết lập sẽ tự biểu lộ khi một liên hệ được tạo ra. Người n|o l|m tròn được c{c bổn phận về mối liên hệ ấy l| người có đức 1 Lời dịch của Kinh Th{nh 2003, trang 162. (ND)

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

hạnh. Y bị thôi thúc bởi c{c xúc cảm được trí năng l|m cho trường cửu, trí năng nhận thức được rằng hạnh phúc tùy thuộc v|o việc thiết lập sự h|i hòa trong mọi mối liên hệ. Khi được hợp lý hóa v| được x{c định bằng trí năng, thì tình thương trở th|nh đức hạnh.

Bằng c{ch n|y, một khoa đạo đức học có thể được th|nh lập, c{c định luật của khoa n|y cũng theo một trình tự tất yếu nhiều như l| c{c định luật m| bất cứ khoa học n|o được thiết lập dựa v|o đó.

Cũng thế, giữa xúc cảm-thù hận với tật xấu cũng có mối liên quan tương tự. T}m trạng không thay đổi đối với một xúc cảm-thù hận tượng trưng cho một tật xấu. Một người l|m hại một người kh{c, rồi bị người đó hại trở lại; mối liên hệ

giữa hai người thiếu h|i hòa, đưa tới kết quả l| đau khổ. V|

vì người n|y mong [370] cho người kia bị tổn hại, mỗi bên cố

l|m suy yếu khả năng g}y tổn hại của bên kia, đ}y l| h|nh động thù ghét tự ph{t. Khi t}m trạng n|y trở nên thường xuyên, v| người n|o để lộ t}m trạng đó trong bất cứ mối liên hệ n|o y có được với người kh{c, thì bấy giờ nó được gọi l|

tật xấu.

Một người có c{c thị dục chưa được kiềm chế v| có bản chất kém ph{t triển, thích đ{nh đập, đó l| biểu lộ tự nhiên của lòng thù hận. Y thường lặp lại h|nh vi n|y nên nó trở

th|nh thói quen khi y nổi giận. Y thích g}y đau khổ cho người kh{c v| thích thú với h|nh động đó. Tính độc {c đã ph{t triển. Nếu gặp một đứa trẻ hay một người yếu đuối hơn y, y sẽ để lộ tính độc {c đó mỗi khi y đến tiếp xúc với những người n|y.

Khi xúc cảm-yêu thương, được hướng dẫn v| được ấn định bởi lý trí đúng đắn, thì đó l| đức hạnh, cũng thế, khi xúc Xúc động

https://thuviensach.vn

272

cảm-thù hận, được hướng dẫn v| được ấn định bởi lý trí lệch lạc v| mù qu{ng, thì đó l| tật xấu.

7- Áp dụng lý thuyết này cho hạnh kiểm

Khi bản chất của đức hạnh v| tật xấu đã được nhận ra như thế, thì rõ r|ng l| phương c{ch ngắn nhất để l|m mạnh thêm đức hạnh v| [371] loại bỏ c{c tật xấu l| tác động trực tiếp vào khía cạnh tình cảm của tính tình. Chúng ta có thể nỗ lực để

ph{t triển xúc cảm-yêu thương, như vậy cung ứng chất liệu m| lý trí sẽ đúc luyện th|nh c{c đức tính đặc trưng của nó. Sự

ph{t triển của xúc cảm-yêu thương l| c{ch hữu hiệu nhất để

ph{t triển tính chất đạo đức, còn đức hạnh vốn chỉ l| c{c hoa quả nảy sinh từ cội rễ của yêu thương.

Gi{ trị của ý niệm rõ rệt n|y về sự chuyển hóa của xúc cảm th|nh đức hạnh v| tật xấu nằm trong sự kiện l| nó mang lại cho chúng ta một lý thuyết rõ r|ng m| dựa v|o đó chúng ta có thể ứng xử. Giống như khi tìm một địa điểm xa lạ, với một tấm điạ đồ đặt trước mặt, chúng ta kẻ trên đó con đường dẫn từ vị trí hiện tại của chúng ta đến mục tiêu cần tìm. Rất nhiều người thực sự tốt l|nh v| có nhiệt t}m, họ trải qua nhiều năm với c{c ho|i bão mơ hồ sau khi có được tính tốt, tuy nhiên chỉ tạo được chút ít tiến bộ. Họ l| những người có mục tiêu tốt đẹp đấy, nhưng lại yếu ớt trong việc muốn đạt được mục tiêu đó, điều n|y hầu hết do bởi họ không hiểu được bản tính của họ, cũng như không hiểu được c{c phương ph{p có hiệu quả nhất để vun trồng bản tính đó. Họ giống như một [372] đứa trẻ trong vườn hoa, một đứa trẻ khao kh{t thấy khu vườn của mình rực rỡ với nhiều hoa, nhưng không biết trồng v| vun bón cho hoa, không biết diệt trừ cỏ dại đang mọc tr|n trên mảnh đất của mình. Giống như đứa trẻ, họ khao kh{t vị ngọt ng|o của c{c đóa hoa đức hạnh, nhưng Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

chỉ thấy khu vườn của họ bị ngập tr|n bởi những h|ng cỏ dại của tật xấu.

8. Các công dụng của xúc cảm

C{c công dụng của xúc cảm-yêu thương thì quá hiển nhiên đến nỗi hầu như không cần phải nói ho|i về chúng, v|

tuy thế cũng không thể nhấn mạnh quá nhiều v|o sự kiện rằng tình thương là mãnh lực kiến tạo trong vũ trụ. Nhờ thu hút c{c đơn vị gia đình lại với nhau, tình thương h|n gắn c{c đơn vị n|y th|nh c{c đơn vị lớn hơn l| bộ lạc v| quốc gia, rồi sau n|y nó tạo ra tình huynh đệ của con người. Chúng ta cũng đừng nên quên rằng chính c{c đơn vị nhỏ gợi ra mãnh lực tình thương v| chuẩn bị cho tình thương biểu lộ đầy đủ hơn.

Công dụng của chúng l| l|m biểu lộ quyền năng thiêng liêng ẩn t|ng của bác ái trong Tinh Thần, bằng c{ch mang lại cho nó c{c đối tượng gần gũi đang thu hút nó. Tình thương không thể bị hạn chế [373] bên trong c{c giới hạn chật hẹp n|y, nhưng vì nó nhận được sức mạnh bằng việc thực h|nh, nên nó phải trải rộng ra ngo|i cho đến khi nó bao gồm mọi sinh linh hữu tình. Chúng ta có thể diễn giải luật b{c {i như

sau: Hãy xem mọi người lớn tuổi như cha mẹ của bạn; xem mọi người đồng lứa tuổi như l| anh chị em của bạn; xem mọi người nhỏ tuổi như con c{i của bạn. Luật b{c {i tổng kết c{c mối liên hệ của con người. L|m tròn được luật n|y l| l|m cho cõi trần th|nh một thiên đ|ng, và để cho cõi trần có thể trở

th|nh một thiên đ|ng như thế cần phải có sự hiện hữu của gia đình.

Người n|o muốn nới rộng c{c liên hệ yêu thương của mình thì nên bắt đầu xem phúc lợi của cộng đồng của mình giống như phúc lợi của chính gia đình mình. Y nên cố gắng l|m việc cho lợi ích chung của cộng đồng mình với năng lực Xúc động

https://thuviensach.vn

274

v| sự chú t}m như khi y l|m cho gia đình mình. Về sau, y sẽ

trải rộng mối quan tâm đầy yêu thương v| công sức của y cho quốc gia của y. Bấy giờ đức tính vĩ đại của tinh thần cộng đồng sẽ xuất hiện, dấu hiệu b{o trước chắc chắn sự thịnh vượng của quốc gia. Về sau nữa, y sẽ thương yêu v| l|m việc cho nh}n loại, và sau cùng y sẽ bao gồm trong sự chăm sóc đầy yêu thương mọi sinh linh hữu tình, v| sẽ trở th|nh ‚bạn của mọi tạo vật'. [374]

Ở giai đoạn tiến hóa hiện nay, có ít người thực sự biết yêu thương nh}n loại. Rất nhiều người nói đến việc thương yêu nh}n loại, nhưng họ không sẵn s|ng hy sinh chút gì để

giúp đỡ một huynh đệ đau khổ ở s{t bên họ. Kẻ phụng sự

nh}n loại đừng nên chỉ đứng ở cửa nh| mình để nhìn nh}n loại, cũng đừng tưởng tượng lấy nước tình cảm tưới v|o ngôi vườn xa, trong khi c}y cỏ chung quanh lối đi của y đang chết vì khô hạn.

C{c công dụng của sự thù ghét trước tiên không lộ rõ lắm, nhưng tuy thế lại là quan trọng. Thoạt tiên, khi nghiên cứu sự thù ghét, chúng ta thấy rằng cốt lõi của nó l| sự tan rã, hủy diệt, dường như đó l| mọi điều xấu xa. Một Đại Huấn Sư

có nói: ‚Ai ghét anh em mình thì ấy l| kẻ s{t nh}n' ( S. John, ii, 15); vì lẽ s{t nh}n chỉ l| một biểu lộ của sự ghét; thậm chí khi sự ghét không đi qu{ xa đến mức s{t nh}n, thì nó vẫn l|

một mãnh lực hủy diệt; nó l|m tan vỡ gia đình, quốc gia, và nơi n|o m| nó đi qua thì nó l|m chia rẽ con người. Vậy thì sự

ghét có công dụng gì?

Trước tiên nó xua đi những yếu tố không phù hợp nhau, không thích hợp để kết hợp với nhau, v| như vậy ngăn được sự xích mích liên tục. Xét về người kém ph{t triển v|

không tương hợp, [375] tốt hơn l| để cho họ t{ch ra để theo c{c đường tiến hóa riêng của họ, hơn l| bị giữ ở gần nhau, Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

kích thích nhau làm tăng thêm loại tình cảm xấu. Hai l| đối với một linh hồn bình thường thì sự ghê tởm đối với một người xấu {c lại có lợi, chừng n|o m| kẻ xấu {c đó còn có sức mạnh dắt y lạc lối; bởi vì sự ghê tởm đó, mặc dầu đó l| sự

căm ghét, vẫn bảo vệ được y khỏi một ảnh hưởng m| lẽ ra y có thể đầu h|ng. Khinh ghét kẻ dối l{o, kẻ đạo đức giả, kẻ

l|m {c với người yếu đuối, l| một xúc cảm hữu ích cho những ai cảm nhận được điều đó, v| cũng hữu ích cho kẻ m|

nó được nhắm v|o để chống lại, vì nó có khuynh hướng giữ

cho kẻ đó khỏi rơi v|o c{c tật xấu tương tự, đồng thời nó có khuynh hướng khơi dậy trong người bị khinh ghét một cảm gi{c xấu hổ, cảm gi{c n|y có thể n}ng y ra khỏi bùn lầy m| y đang bị lún v|o. Chừng n|o m| một người còn có bất cứ xu hướng phạm tội n|o, thì chừng đó việc thù ghét chống lại kẻ

l|m {c lại có tính bảo vệ v| hữu ích cho y. Sau n|y, khi c|ng tiến hóa, y sẽ ph}n biệt giữa kẻ l|m {c (evil-doer) với việc {c (evil), v| sẽ cảm thấy thương hại [376] kẻ l|m {c, v| giới hạn sự căm ghét của y v|o điều {c. Về sau nữa, khi đức hạnh được vững v|ng rồi, y sẽ không ghét kẻ l|m {c lẫn việc ác của kẻ đó nữa, y sẽ bình t}m thấy rằng đó chỉ l| một giai đoạn tiến hóa thấp, y sẽ cố gắng n}ng người bạn trẻ của y ra khỏi giai đoạn đó bằng phương tiện thích hợp. ‚Sự căm phẩn chính đ{ng', ‚sự khinh bỉ thanh cao', ‚sự thịnh nộ hợp lý', tất cả đều l| những c}u nói nhìn nhận sự hữu ích của c{c tình cảm n|y, trong khi tìm c{ch che đậy sự thật rằng, về bản thể, chúng l| c{c hình thức của thù ghét – một sự che đậy do bởi cảm gi{c rằng thù ghét l| một điều xấu xa. Tuy nhiên, về cơ

bản, chúng l| c{c hình thức của thù ghét, dù chúng có thể

được gọi thế n|o đi nữa, dù chúng có đóng một vai trò hữu ích trong sự tiến hóa, v| sự bộc ph{t của chúng giúp thanh lọc bầu không khí của xã hội. Sự không khoan dung điều {c Xúc động

https://thuviensach.vn

292

276

còn hay hơn l| sự dửng dưng với nó. Bao giờ m| một người chưa vượt qua được phạm vi c{m dỗ trước bất cứ tội lỗi n|o, thì sự không khoan dung đối với những người g}y tội lỗi lại l| một sự bảo vệ cần thiết cho y.

Chúng ta hãy lấy trường hợp của một người ít tiến hóa.

Người n|y muốn tr{nh c{c tội lỗi thô thiển nhưng vẫn còn cảm thấy bị chúng c{m dỗ. Ý muốn tr{nh c{c tội lỗi n|y sẽ tự

hiện ra dưới hình thức không ưa những người m| y thấy các tội lỗi n|y nơi họ; kiềm nén sự không ưa n|y sẽ đẩy y vào các thử th{ch m| y chưa đủ mạnh để chống lại. Khi y tiến hóa ngày càng ra xa [377] khỏi c{i nguy hiểm của việc nhượng bộ

sự c{m dỗ, y sẽ ghét tội lỗi, nhưng sẽ thông cảm một c{ch thương xót đối với kẻ phạm tội. Chỉ khi n|o đã trở nên một vị

Thánh thì y mới có thể đủ khả năng không còn thù ghét điều

{c nữa.

Khi n|o trong chính chúng ta, chúng ta cảm thấy có {c cảm với một người, thì chúng ta có thể chắc chắn rằng nơi chúng ta có một số dấu vết còn rơi rớt lại của những gì m|

chúng ta không ưa nơi người đó. Khi thấy nguy hiểm, Ch}n Ngã liền kéo c{c hiện thể của nó ra xa. Một người ho|n to|n kiêng rượu cảm thấy ít có {c cảm đối với kẻ hay say sưa hơn l| người kiêng rượu m| thỉnh thoảng còn qu{ chén. Một phụ

nữ ho|n to|n trong sạch, không thấy có {c cảm với người chị

em bị sa ngã, còn một phụ nữ ít trong sạch hơn lại không muốn để cho vạt {o của mình đụng đến kẻ sa ngã. Khi chúng ta đạt đến sự ho|n thiện, chúng ta sẽ yêu thương kẻ tội lỗi cũng như yêu một vị Th{nh, v| có lẽ có thể tỏ ra yêu thương kẻ tội lỗi nhiều hơn, vì vị Th{nh có thể đứng được một mình, còn kẻ tội lỗi sẽ té ngã nếu y không được yêu thương.

Khi một người đã vươn lên đến mức không còn thù ghét kẻ phạm tội cũng như tội lỗi nữa, thì bấy giờ mãnh lực Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

làm tan rã – vốn l| sự thù ghét giữa con người – ho|n to|n trở

th|nh một năng lượng được dùng để tiêu hủy c{c chướng ngại đang ngăn chặn con đường tiến hóa. Khi minh triết ho|n hảo hướng dẫn [378] c{c năng lượng kiến tạo v| hủy diệt, v|

khi tình thương ho|n hảo l| động lực thúc đẩy, chỉ lúc bấy giờ thì sức mạnh hủy diệt mới có thể được dùng m| không g{nh chịu căn nguyên tội lỗi của cảm thức chia rẽ. Cảm thấy mình kh{c với những người kh{c l| ‚đại t| thuyết' (‚great heresy'), vì, khi to|n thể ph{t triển hướng tới sự thống nhất thì tính chia rẽ đi ngược với Thiên Luật. Cảm gi{c chia rẽ

nhất định l| sai tr{i, dù cho nó có đưa ta đến chỗ nghĩ rằng chính mình ngay thẳng hơn hoặc tội lỗi hơn kẻ kh{c. Vị th{nh ho|n thiện hòa mình v|o kẻ tội lỗi cũng nhiều như hòa mình v|o vị th{nh kh{c, vì kẻ tội lỗi v| kẻ th{nh thiện đều thiêng liêng như nhau, chỉ kh{c nhau ở c{c giai đoạn tiến hóa m|

thôi. Khi người n|o cảm nhận được như thế l| y có thể tiếp xúc với sự sống Christ trong con người. Y không còn nghĩ y l| riêng biệt nữa, m| l| một với vạn vật. Đối với y, sự th{nh thiện của riêng y l| sự th{nh thiện của nh}n loại, còn tội lỗi của bất cứ người n|o cũng l| tội lỗi của y. Y không dựng lên h|ng r|o n|o giữa y với người phạm tội, m| còn kéo đổ bất cứ h|ng r|o n|o do kẻ phạm tội tạo ra, và chia sẻ điều xấu ác của kẻ phạm tội trong khi chia sẻ với kẻ đó điều tốt l|nh của y .

Những ai có thể cảm nhận được ch}n lý của ‚ý định ho|n thiện' n|y thì trong [379] đời sống hằng ng|y của họ, họ nên tìm c{ch thực h|nh nó dù l| hãy còn bất to|n. Khi đối xử với người ít tiến hóa, họ nên luôn luôn tìm c{ch san bằng bức tường ph}n c{ch. Vì ý thức chia rẽ rất tế nhị v| vẫn còn kéo d|i cho đến khi chúng ta đạt đến trạng th{i Christ. Tuy nhiên bằng nỗ lực n|y, chúng ta có thể từ từ giảm thiểu tính Xúc động

https://thuviensach.vn

278

chia rẻ v| nỗ lực đồng nhất hóa chính chúng ta với những người thấp kém nhất, l| sử dụng năng lượng kiến tạo đang giữ Thế Giới lại với nhau, v| trở th|nh c{c vận h| cho lòng bác ái thiêng thiêng. [380]

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Chương V

Xúc cảm (tiếp theo)

1- Huấn luyện xúc cảm

Chúng ta đã thấy xúc cảm l| động lực thúc đẩy trong con người; nó kích thích tư tưởng; nó thôi thúc h|nh động; nó có vai trò như l| hơi nước đối với m{y chạy hơi nước; nếu không có xúc cảm con người trở nên ù lì, thụ động. Nhưng có nhiều người luôn luôn l|m miếng mồi cho sự xúc cảm của họ; do xúc cảm m| họ vội vã bên đ}y bên đó giống như một con t|u không b{nh l{i trước c{c cơn gió bão trên đại dương; họ

bị ném lên cao v| lôi xuống thấp bởi c{c đợt sóng của c{c cảm gi{c vui, buồn; họ dao động giữa sự phấn chấn với sự nản lòng. Một người như thế sẽ bị chao đảo, bị chế ngự bởi xúc cảm, luôn luôn bị phiền nhiễu bởi sự xung đột của xúc cảm.

Nội t}m của họ ít nhiều gì cũng có x{o trộn, c{c h|nh vi bên ngo|i của họ cũng thất thường, bị thôi thúc bởi xung lực nhất thời, m| không có việc xem xét đúng đắn về [381] các hoàn cảnh chung quanh, mà việc xem xét như thế sẽ giúp cho c{c h|nh vi của y được định hướng đúng đắn. Thường thường người như thế được gọi l| người tốt, được gợi hứng bằng c{c động lực quảng đại, được thôi thúc v|o c{c h|nh động tốt l|nh, đầy thiện cảm với người đau khổ v| mong muốn xoa dịu nỗi đau, họ nhanh chóng lao v|o h|nh động với ý định giúp đỡ kẻ đau khổ. Ở đ}y chúng ta không đề cập đến người lãnh đạm hoặc người độc {c, m| đề cập đến người bị c{c xúc Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

280

cảm thúc đẩy h|nh động trước khi y đã xem xét các tình huống, hay tiên đo{n các kết quả hoạt động của mình xa hơn việc l|m giảm nhẹ tức thì sự đau khổ trước tầm mắt của y.

Dù được h|nh động do ý muốn giúp đỡ, dù xúc cảm kích thích l| lòng thiện cảm v| mong muốn l|m giảm khổ đau, người như thế thường l|m hại nhiều hơn l| l|m lợi do hậu quả của h|nh động thiếu c}n nhắc của y. Xúc cảm thôi thúc y vốn xuất ph{t từ khía cạnh b{c {i của bản chất y, từ khía cạnh thu hút con người lại với nhau, đó l| cội nguồn của c{c đức tính có tính kiến tạo v| bảo tồn; v| trong chính sự kiện n|y có ẩn t|ng nguy hiểm của một người như thế. Nếu xúc cảm có cội nguồn nơi điều {c thì y phải l| người đầu tiên xóa bỏ nó đi; nhưng chỉ vì nó có cội nguồn trong xúc cảm-yêu thương, mà mọi [382] đức tính xã hội xuất ph{t từ đó, nên y không nghi ngờ nó, y không nỗ lực để kiềm chế nó. ‚Tôi rất đồng cảm. Tôi rất xúc động trước sự đau khổ. Tôi không thể chịu nổi khi thấy sự khốn khổ'. Trong tất cả những c}u như thế

đều h|m chứa một sự tự t{n dương n|o đó, mặc dầu giọng điệu có thể l| một lời phản kh{ng. Thật ra lòng thiện cảm thì đ{ng ngưỡng mộ, với tư c{ch l| lòng thiện cảm, nhưng việc sử dụng không đúng hướng thì thường gợi lên sự nguy hại.

Đôi khi nó l|m hại chính đối tượng của lòng thiện cảm, và cuối cùng đặt đối tượng đó v|o ho|n cảnh còn tệ hơn lúc đầu.

C{c hình thức cứu trợ thiếu khôn ngoan quá thường xuyên được chấp nhận, để loại bỏ sự đau khổ của người cảm thông nhiều hơn l| chữa khỏi bệnh cho người bị đau khổ, v| một sự

dằn vật tạm thời được chấm dứt với gi{ của một sự thương tổn kéo d|i, thực ra mặc dù không được thẳng thắn thừa nhận, để giảm sự đau khổ của kẻ b|ng quan. Phản ứng cảm thông trên người có lòng thiện cảm l| điều tốt, giúp đ|o s}u thêm tình cảm-thương yêu. Nhưng t{c động lên những kẻ

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

khác thì thường l| qu{ tệ hại do thiếu tư tưởng qu}n bình.

Khi thấy sự đau khổ, thật dễ d|ng để chúng ta kêu than vang trời dậy đất, cho đến không khí cũng rộn r|ng; nhưng thật khó để tạm ngưng lại, để đo lường nguyên nh}n sự khổ và cách chữa trị, và sau đó dùng liệu ph{p chữa trị [383] thay vì kéo dài ra. Lý trí đúng đắn phải chi phối v| điều khiển xúc cảm nếu muốn có kết quả tốt từ việc {p dụng điều đó. Chỉ

nên dùng xúc cảm để thúc đẩy h|nh động, chớ không nên dùng xúc cảm l|m kẻ chỉ đạo cho h|nh động; sự chỉ đạo tùy thuộc v|o trí tuệ, v| c{i đặc quyền hướng dẫn của trí tuệ

không bao giờ nên lấy ra khỏi nó. Ở đ}u mà t}m thức hoạt động như thế, có xúc cảm mạnh mẽ đóng vai trò thôi thúc, và lý trí đúng đóng vai trò người điều khiển, thì ở đó có bậc thông th{i v| đồng cảm rất hữu ích cho đời.

Dục vọng được so s{nh một c{ch rất đúng với con ngựa được thắng v|o chiếc xe kéo là thể x{c, và dục vọng cũng có nguồn cội trong xúc cảm. Khi n|o xúc cảm không được kiềm chế, thì chúng giống như những con ngựa chưa thuần đang lao tới, g}y nguy hiểm cho sự an to|n của chiếc xe v| đe dọa sự sống của người đ{nh xe. C{c d}y cương được so s{nh với thể trí, d}y cương hướng dẫn con ngựa, ghìm lại hoặc buông lỏng khi cần. Ở đ}y có hình ảnh rõ rệt về mối liên hệ giữa xúc cảm, trí tuệ v| h|nh động. Xúc cảm đưa đến hoạt động, trí tuệ kiềm chế v| hướng dẫn, còn Ch}n Ngã sẽ dùng hoạt động sao cho có lợi nhất khi Ch}n Ngã trở nên kẻ cai quản xúc cảm, chớ không phải l| nạn nh}n của xúc cảm. [384]

Với sự ph{t triển của trạng th{i t}m thức vốn sẽ tự biểu lộ nó dưới hình thức Tuệ gi{c (Buddhi) trong phụ chủng thứ

sáu, v| ho|n chỉnh hơn trong Căn Chủng Thứ S{u, bản chất tình cảm đang ph{t triển một c{ch nhanh chóng nơi một số

người tiến hóa của giống d}n thứ năm, v| thường thường, có Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

282

lúc bản chất tình cảm n|y cũng đem lại nhiều phiền to{i v|

thậm chí c{c triệu chứng đau buồn nữa. Khi sự tiến hóa tiếp diễn, c{c triệu chứng n|y sẽ không còn nữa, bản chất tình cảm sẽ trở nên qu}n bình cũng như mạnh mẽ, minh triết cũng như rộng lượng; trong khi chờ đợi, bản chất ph{t triển nhanh chóng này sẽ mãnh liệt v| thường gây phiền muộn, và sẽ gặp đau khổ s}u sắc v| l}u d|i. Tuy nhiên, sức mạnh trong tương lai của bản chất đó nằm trong chính c{c đau khổ n|y, giống như sự thanh luyện hiện tại của nó vậy, v| tỷ lệ với sự

buốt nhói của những đau khổ sẽ l| sự lớn lao của kết quả.

Chính Tuệ gi{c (Buddhi) đang tranh đấu để ra đời trong c{c bản chất mạnh mẽ n|y, v| sự khổ não của công việc nặng nhọc l| nhờ v|o chúng. Chẳng bao l}u nữa, Tuệ Gi{c (Buddhi), là Christ, ‚h|i nhi bé nhỏ' sẽ được sinh ra, Minh Triết v| B{c Ái nhập một, v| Tuệ Gi{c này được hợp nhất với trí tuệ cao siêu (high intelligence), trở th|nh Ch}n Ngã Tinh Thần (Spiritual Ego), Con Người Nội T}m đích thực, Chủ Thể

Bất Tử.

Đạo sinh n|o, đang nghiên cứu bản chất riêng của y ngõ hầu nắm được sự tiến hóa riêng của y [385] trong tay v| định hướng con đường tương lai của nó, phải xem xét kỹ điểm mạnh v| điểm yếu riêng của mình, để chỉnh đốn cái này và hiệu chỉnh c{i kia. Nơi những người ph{t triển không đồng đều, trí tuệ v| xúc cảm có khuynh hướng thay đổi tỷ lệ

nghịch với nhau: c{c xúc cảm mạnh đi cùng với trí tuệ yếu ớt, v| trí tuệ mạnh đi cùng với c{c xúc cảm yếu. Trong trường hợp n|y, thì năng lực điều khiển yếu, trong trường hợp kia thì năng lực thúc đẩy yếu. Vậy thì, trong lúc tự ph}n tích, đạo sinh phải thấy liệu trí tuệ của y có được ph{t triển tốt hay không, nếu y nhận thấy c{c cảm xúc của y qu{ mạnh, y phải tự trắc nghiệm chính y để kh{m ph{ liệu y có miễn cưỡng Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

xem xét sự vật dưới ‚{nh s{ng vô tư trong trẻo của trí tuệ'

hay không; nếu y cảm thấy khó chịu khi một đối tượng được đưa đến y trong {nh s{ng n|y, thì y có thể chắc chắn rằng phương diện xúc cảm của bản chất y đang qu{ ph{t triển so với phương diện trí tuệ. Vì người ổn định về t}m lý v| tình cảm sẽ không bực tức với {nh s{ng trong trẻo của trí tuệ chỉ

huy, m| cũng không bực tức với lực mạnh mẽ của xúc cảm thôi thúc. Nếu trong qu{ khứ, một phía đã được vun bồi quá mức, nếu c{c xúc cảm đã được nuôi dưỡng đến mức có hại cho trí tuệ, thì c{c nỗ lực [386] nên được chuyển qua việc tăng cường phần trí tuệ, v| việc bực tức nổi lên chống lại sự thể

hiện trí tuệ lạnh nhạt nên được kiềm chế một c{ch cứng rắn, sự dị biệt giữa trí tuệ với sự thông cảm nên được nhận thức.

2. Sức mạnh lệch lạc của xúc cảm.

Một trong những điều m| người dễ xúc cảm thường không để ý đến nhiều nhất, đó l| l|m c{ch n|o m| nỗi cảm xúc l|m tr|n ngập bầu không khí xung quanh người đó bằng c{c rung động của nó v| theo đó đặt ảnh hưởng lên trí não.

Mọi sự vật được nhìn thấy xuyên qua bầu khí n|y v| bị nó l|m cho đổi m|u v| lệch lạc đi, thế nên c{c sự vật không đến được trí não dưới hình thức v| m|u sắc đúng của chúng nữa, m| đến dưới hình thức lệch lạc v| bị đổi m|u. H|o quang bao quanh chúng ta phải l| môi trường trong suốt để cho mọi vật ở ngoại giới đến được chúng ta dưới hình thức v| m|u sắc của chính nó. Nhưng khi h|o quang bị rung động theo cảm xúc, thì nó không thể t{c động như l| môi trường trong suốt nữa, mọi vật đi qua đó đều bị khúc xạ nên khi đến chúng ta thì ho|n to|n kh{c đi. Nếu một người đang ở dưới nước, có một c}y gậy đặt gần bên y [387] trong không khí, khi y đưa tay cố nắm lấy c}y gậy, tay y sẽ đặt lệch hướng, vì y sẽ đặt Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

284

tay v|o chỗ m| y thấy có c}y gậy, nhưng vì c{c tia s{ng đến từ c}y gậy bị khúc xạ khi đi v|o nước, nên đối với y, c}y gậy sẽ bị đổi chỗ. Tương tợ như thế, khi một cảm gi{c từ ngoại giới đến với chúng ta xuyên qua một h|o quang chứa qu{

nhiều xúc cảm, kích cỡ của nó bị lệch lạc nên vị trí của nó bị

đo{n sai. Vì c{c dữ kiện được cung cấp cho trí óc bị sai lệch, nên việc ph{n đo{n dựa v|o c{c dữ kiện n|y do đó tất phải sai, mặc dù chính x{c l| trí năng có thể vẫn hoạt động.

Ngay cả khi việc tự ph}n tích rất cẩn thận đi nữa, chúng ta cũng sẽ không ho|n to|n bảo vệ chúng ta chống lại sự x{o trộn do xúc cảm n|y. Trí óc bao giờ cũng có khuynh hướng ph{n đo{n một c{ch thuận lợi những gì m| ta thích, v| xét đo{n một c{ch không thuận lợi những gì m| chúng ta không ưa, do ‚sự khúc xạ' nói ở trên. C{c luận cứ ủng hộ cho một tiến trình n|o đó được đưa v|o {nh s{ng rực rỡ vì chúng ta thích đi theo nó, còn c{c luận cứ chống lại nó bị dìm v|o bóng tối. Một cái thì dường như rất rõ r|ng v| thuyết phục, còn cái kia rất bấp bênh v| yếu ớt. V| đối với [388] thể trí của chúng ta, khi xem xét xuyên qua xúc cảm, nó quá chắc chắn rằng chúng ta đúng, v| bất cứ ai không thấy như chúng ta thì là thiên vị do th|nh kiến, hoặc l| cố ý ngoan cố. Chống lại mối nguy hiểm luôn luôn hiện diện này, chúng ta chỉ có thể bảo vệ bằng sự thận trọng v| kiên trì nỗ lực, nhưng sau cùng chúng ta cũng không thể tho{t khỏi nó cho đến khi chúng ta vượt lên c{c xúc cảm v| trở th|nh kẻ cai trị chúng một c{ch tuyệt đối.

Còn một c{ch nữa có thể giúp chúng ta xét đo{n một c{ch đúng đắn, và đó l| nghiên cứu c{c t{c động của t}m thức nơi những kẻ kh{c, và bằng việc cân nhắc c{c quyết định của họ trong những ho|n cảnh tương tự như ho|n cảnh của chúng ta. Những ph{n đo{n n|o gây khó chịu nhất cho Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

chúng ta l| c{c ph{n đo{n có thể hữu ích nhất đối với chúng ta, bởi vì chúng được tạo ra qua một môi trường xúc cảm kh{c hẳn với môi trường của chúng ta. Chúng ta có thể so s{nh c{c quyết định của những người kh{c với quyết định của chúng ta, v| bằng c{ch lưu ý đến những điểm n|o có ảnh hưởng đến họ nhiều nhất v| ảnh hưởng đến ta ít nhất, v|

những gì có tầm quan trọng nhiều nhất đối với chúng ta v| ít nhất đối với họ, nhờ đó chúng ta có thể th{o gỡ c{c yếu tố

tình cảm ra khỏi c{c yếu tố trí tuệ trong c{c ph{n đo{n n|y.

V| thậm chí khi c{c kết luận của chúng ta có sai lầm, thì nỗ

lực để đi đến c{c kết luận đó cũng có tính c{ch sửa chữa v|

soi s{ng; nỗ lực đó [389] cũng trợ giúp trong việc chế ngự c{c xúc cảm v| l|m mạnh thêm yếu tố trí tuệ. Dĩ nhiên c{c nghiên cứu như thế sẽ được tạo ra khi không có sự x{o trộn về tình cảm, v| c{c kết quả của nó sẽ được tích chứa lại để sử

dụng v|o những lúc có c{c cảm xúc mạnh.

3- Phương pháp chế ngự cảm xúc

Giống như trong tất cả những gì có liên quan đến t}m thức, phương ph{p đầu tiên v| có hiệu quả nhất để chế ngự

c{c xúc cảm l| Tham Thiền. Trước khi tiếp xúc với thế giới g}y rối loạn cho các xúc cảm, cần nên dùng đến sự tham thiền. Từ một cõi giới tinh anh hơn cõi trần, trở lại nhập lại v|o x{c th}n sau thời gian của giấc ngủ thể x{c, Ch}n Ngã sẽ

tìm thấy trú sở yên tĩnh của y, v| có thể yên tĩnh nắm quyền sở hữu bộ óc v| c{c d}y thần kinh đã được nghỉ ngơi. Việc thiền định muộn hơn trong ng|y, khi c{c tình cảm đã bị x{o trộn, v| khi chúng ở trạng th{i hoạt động đầy đủ, thì không có hiệu quả bằng. Thời gian tĩnh lặng sau giấc ngủ l| thời cơ

thích hợp cho việc thiền định hiệu quả, thể cảm dục, là bản chất xúc cảm, trở nên yên tĩnh hơn sau khi nó đã [390] nhúng Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

286

chìm vào cái rộn r|ng của cõi đời. Từ giây phút buổi sáng yên tĩnh đó, sẽ tuôn tr|n ra thứ ảnh hưởng sẽ bảo vệ trong suốt cả

ng|y, còn c{c xúc cảm, đã được lắng dịu v| tĩnh lặng, sẽ dễ

tuân theo sự kiềm chế hơn.

Khi n|o có thể thì nên tiên liệu c{c vấn đề có thể ph{t sinh trong ngày, v| đi đến c{c kết luận đối với quan điểm cần chọn, c{ch h|nh xử cần nên theo. Nếu biết trước rằng chúng ta sẽ bị đặt v|o một số ho|n cảnh m| chúng sẽ khơi dậy c{c xúc cảm của chúng ta, thì chúng ta có thể quyết định sớm về

th{i độ trí tuệ của chúng ta, ngay cả đi đến một quyết định về

c{ch h|nh động của chúng ta nữa. Giả sử đã đạt được một quyết định như thế rồi, bấy giờ khi gặp ho|n cảnh đưa tới, quyết định đó sẽ được gợi lại v| được l|m theo, mặc cho c{c xúc cảm nổi dậy có thể thúc đẩy theo một đường hướng kh{c.

Thí dụ, chúng ta sắp gặp một người m| chúng ta có một cảm tình s}u đậm, v| trong lúc tham thiền, chúng ta quyết định tiến trình khôn khéo nhất cần phải theo, chọn quyết định dưới {nh s{ng tỏ rạng của một trí tuệ tĩnh lặng l| c{ch hay hơn hết cho tất cả những gì có liên quan. Chúng ta nên giữ

vững quyết định n|y, [391] mặc cho có khuynh hướng cảm thấy rằng: ‚Tôi đã không đưa ra đúng tầm quan trọng đối với cách nhìn đó'. Sự thật l| theo c{c tình huống n|y, ta đã quan-trọng-hóa sự việc, tầm quan trọng thích hợp đã được đưa ra dưới tư tưởng tĩnh lặng kia rồi, chính kế hoạch khôn ngoan nhất l| noi theo con đường được vạch ra trước kia, bất chấp c{c thúc đẩy của xúc cảm v|o lúc đó. Có thể có một lỗi lầm khi xét đo{n, nhưng nếu lỗi lầm không được nhận thấy trong lúc tham thiền thì không chắc l| sẽ thấy được trong cơn xo{y của c{c xúc cảm.

Còn một phương ph{p kh{c để kiềm chế c{c xúc cảm l|

suy nghĩ kỹ những gì sắp được nói trước khi nói ra, tức l| đặt Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

d}y cương trên đầu lưỡi. Một nh| soạn luật thời cổ ở Phương Đông có nói: ‚Kẻ n|o học được c{ch kiềm chế lời nói của mình, kẻ đó chinh phục được mọi sự'.

Kẻ n|o không bao giờ nói một lời cay nghiệt hoặc thiếu c}n nhắc, kẻ ấy đang đi đúng trên con đường kiểm so{t xúc cảm. Điều khiển được lời nói l| điều khiển được to|n bộ bản tính. C{ch hay nhất l| không nói – thận trọng xem xét lời nói

– cho đến khi thấy rõ về những gì sắp nói để biết chắc rằng lời đó l| ch}n thật, biết chắc rằng lời đó thích hợp với người m| lời nói được nhắm v|o, v| như thế đ{ng [392] được nói ra.

Ch}n thật l| điều đầu tiên v| quan trọng nhất, không gì có thể biện minh cho việc nói dối.

Nhiều lời nói được thốt ra dưới sự căng thẳng của xúc cảm thì sai lầm, hoặc l| do qu{ lố, hoặc l| do lệch lạc. Kế đó, sự thích đ{ng của lời nói đối với người được nhắm tới rất thường bị quên đi trong cơn vội v|ng của xúc cảm, hoặc lúc h{o hức của cảm gi{c mạnh. Một ý tưởng ho|n to|n sai lầm về một đại ch}n lý có thể được đưa ra nếu quan điểm của người được nhắm tới không được ghi nhớ; cần có được sự

cảm thông của hai bên, ta thấy giống như người thấy, chỉ lúc bấy giờ ch}n lý mới có thể trở nên hữu dụng v| giúp ích. Một người không phải cố tự giúp mình, m| l| để giúp một người khác khi đưa ch}n lý ra trước người đó. Có lẽ ý niệm về định luật bất biến, bất khả x}m phạm, tuyệt đối không thiên lệch, đối với người nói, có thể l| truyền cảm hứng, khích lệ, nâng cao; trong khi ý niệm đó lại t|n nhẫn v| hạ nhục đối với một người kém ph{t triển, và g}y tổn thương thay vì giúp đỡ.

Ch}n lý không có nghĩa l| để đè bẹp m| l| để n}ng cao, và chúng ta dùng sai ch}n lý khi chúng ta trao nó cho người chưa sẵn s|ng tiếp nhận nó. Có nhiều ch}n lý thích hợp với nhu cầu của từng người, nhưng cần có sự thận trọng để chọn Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

288

lựa một c{ch khôn ngoan, đừng để cho lòng nhiệt th|nh bắt người ta gi{c ngộ qu{ sớm. [393]

Nhiều người Thông Thiên Học trẻ tuổi đang gây hại nhiều hơn l| làm lợi, do sự qu{ nhiệt t}m của họ khi họ nhồi nhét cho kẻ kh{c c{c b{u vật (tức c{i ch}n lý– ND) m| họ

đ{nh gi{ rất cao. Sau cùng, nên xem xét hình thức của lời nói, sự cần thiết hoặc sự hữu dụng của việc ph{t ngôn. Một ch}n lý hữu ích có thể bị biến đổi th|nh một ch}n lý g}y cản trở do c{ch trình b|y ch}n lý đó. Một qui luật v|ng của việc ph{t ngôn như sau: ‚Đừng bao giờ nói những gì không đúng sự

thực, đừng bao giờ nói những gì g}y khó chịu (unpleasant)'.

Mọi lời nói đều phải ch}n thật, dịu d|ng, v| khả {i. Lắm khi, người có hảo ý cũng quên mất lời khả {i. Thậm chí họ còn tự

hào về sự ngay thẳng của họ khi họ chỉ l| kẻ thô lỗ v| thờ ơ

trước cảm gi{c của những người m| họ đang nói chuyện.

Nhưng đó không phải l| c{ch gi{o hóa hay, cũng không phải l| tôn gi{o, vì sự thiếu lễ độ không phải l| tinh thần tôn gi{o.

Tôn gi{o kết hợp ch}n lý tuyệt vời với sự nhã nhặn ho|n hảo.

Hơn thế nữa, c{i thừa thải, c{i vô ích đều là có hại, v| có nhiều tai hại g}y ra do việc luôn thổi phồng lên những tình cảm nông nổi trong c{c c}u chuyện vụn vặt. Người n|o không thể giữ được im lặng, luôn nói huyên thuyên, đó l| họ

đang phung phí c{c mãnh lực trí tuệ v| đạo đức của họ, chẳng kh{c n|o nói cả trăm điều dại dột, [394] đừng nói thì tốt hơn.

E sợ sự im lặng l| dấu hiệu yếu đuối của trí não, giữ im lặng còn hay hơn l| nói những lời kém khôn ngoan. Trong im lặng, c{c tình cảm mới ph{t triển v| trở nên vững mạnh, trong khi vẫn được kiềm chế, nhờ thế năng lượng của bản thể

(nature) tăng thêm v| cũng được đưa v|o sự chế phục. Năng lực của việc giữ im lặng rất lớn v| thường tạo ra hiệu quả xoa Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

dịu nhất. Mặt kh{c, kẻ n|o học c{ch giữ im lặng phải cẩn thận để l|m sao sự im lặng của y không phạm v|o phép lịch sự

của y, sao cho, do sự im lặng không thích hợp giữa những người không quen biết, y không l|m cho những người n|y cảm thấy bị gi{ lạnh v| khó chịu.

Một số người có thể e ngại rằng việc xem xét như thế

trước khi nói có thể l|m trở ngại cho việc trao đổi tư tưởng cũng như l|m tê liệt cuộc đ|m thoại. Nhưng tất cả những ai đã thực h|nh việc kiềm chế như thế đều có thể l|m chứng rằng sau thời gian thực h|nh ngắn ngủi, khoảng c{ch giữa c}u trả lời với c}u hỏi l| không đ{ng kể. Hoạt động của trí tuệ còn nhanh hơn l| tia chớp, nó chiếu rọi qua điểm cần xem xét chỉ trong một hơi thở. Quả thật l| ban đầu hơi có sự do dự, nhưng sau một v|i tuần, không cần dừng lại nữa, việc duyệt xét lại [395] c}u nói được dự tính đưa ra sẽ diễn ra qu{

nhanh nên không g}y chút trở ngại n|o. Nhiều diễn giả có thể chứng thực rằng tới giai đoạn hùng hồn, ý tưởng tuôn ra như th{c chảy, nhưng trí óc vẫn thoải m{i, c}u nói có sẵn để

thay thế m| vẫn c}n ph}n được c}u nói đ{ng được chọn v|

loại bỏ c}u không xứng đ{ng ra một bên. Tuy nhiên, trong số

thính giả bị cuốn hút đó, không một ai biết bất cứ điều gì về

cảnh phụ đang diễn ra n|y, hoặc tưởng tượng được rằng đàng sau việc ph{t biểu nhanh nhẹn n|y lại có bất cứ hoạt động chọn lựa như thế xảy ra.

Phương ph{p thứ ba để chế ngự xúc cảm l| tr{nh h|nh động theo cơn bốc đồng. Vội vã h|nh động l| đặc điểm của thể trí ngày nay, v| l| c{i qu{ lố của tính mau mắn, tính này vốn l| đức tính của thể trí. Khi bình t}m xem xét cuộc sống, chúng ta nhận thức rằng sự vội v|ng không cần thiết chút n|o, luôn luôn có đủ thì giờ, còn h|nh động, cho dù nhanh chóng, cũng cần xem xét kỹ v| không cần vội vã. Khi có một Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

290

sự thôi thúc xuất ph{t từ một xúc cảm mạnh mẽ n|o đó chúng ta lao tới tu}n theo m| không suy xét cẩn thận, tức l|

chúng ta h|nh động thiếu khôn ngoan. Nếu chúng ta tập suy nghĩ trước khi h|nh động trong mọi việc thông thường, thì bấy giờ nếu một tai nạn hay bất cứ chuyện gì kh{c xảy tới cần có h|nh động mau chóng trong đó, [396] thì thể trí mau mắn kia sẽ lập được thăng bằng cần có lúc đó v| điều khiển h|nh động mau chóng, nhưng không có vội vã, không khinh suất v| không có sự lầm lẫn thiếu khôn ngoan.

Một người n|o đó có thể đặt c}u hỏi: ‚Nhưng tôi không thể theo trực gi{c của tôi hay sao?' Người ta rất thường lẫn lộn sự thôi thúc với trực gi{c, mặc dầu về căn bản thì chúng kh{c nhau ở cội nguồn v| đặc tính. Sự thôi thúc xuất ph{t từ

bản chất dục vọng, từ t}m thức hoạt động xuyên qua thể cảm dục, v| l| một năng lượng được phóng ra ngo|i để đ{p ứng với một kích thích ở bên ngo|i, một năng lượng không được điều khiển bởi trí năng, hấp tấp, thiếu c}n nhắc, liều lĩnh.

Trực gi{c ph{t xuất từ Ch}n Ngã tinh thần, v| l| một năng lượng tuôn đổ ra ngo|i để đ{p ứng với một đòi hỏi từ bên ngoài, một năng lượng được điều khiển bởi Ch}n Ngã tinh thần, mạnh mẽ, bình tĩnh, có chủ đích. Trước khi m| bản tính (nature) trở nên ho|n to|n qu}n bình, muốn ph}n biệt được sức thôi thúc v| trực gi{c, cần phải có việc bình t}m xem xét, v| cốt yếu l| sự trì hoãn (delay); và dưới sự xem xét v| trì hoãn như thế, sự thôi thúc sẽ t|n tạ; trực gi{c thì trở nên rõ r|ng v| mạnh mẽ hơn dưới c{c điều kiện như thế; sự tĩnh lặng cho phép hạ trí nghe thấy trực gi{c, v| cảm nhận được tính độc tôn thanh thản của trực gi{c. Hơn nữa, điều gì [397]

có vẻ như l| một trực gi{c, thì thực ra đó l| một sự {m thị từ

một Đấng Cao Cả n|o đó, {m thị đó sẽ ph{t ra lớn hơn trong Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

cơn thiền định tĩnh lặng của chúng ta, v| sẽ không mất đi chút thần lực n|o bởi sự trì hoãn trong tĩnh lặng như thế.

Quả thực l| có một lạc thú n|o đó khi buông thả theo sự

thôi thúc hấp tấp, còn bị buộc theo sự kiềm chế thì đau khổ

trong một lúc. Nhưng việc cố gắng theo đuổi một đời sống cao cả thì chứa đầy những sự từ bỏ lạc thú v| chấp nhận đau khổ, và từ từ chúng ta đi đến chỗ nhận ra rằng có một niềm vui cao cả hơn trong hoạt động thận trọng, êm ả so với việc nhượng bộ cho xung lực ầm ĩ, v| chúng ta đã loại bỏ một cội nguồn hối tiếc thường xuyên. Bởi vì việc thường xuyên nhượng bộ như thế chứng tỏ một cội nguồn của đau khổ, v|

xung lực đó được thấy l| một sai lầm. Nếu h|nh động được trù định l| tốt l|nh, thì mục đích để thực hiện nó sẽ được l|m cho mạnh hơn, chớ không phải yếu hơn, bởi việc suy tư thận trọng. V| nếu mục đích trở nên yếu đi cùng với việc suy tư, thì bấy giờ chắc chắn rằng nó xuất ph{t từ cội nguồn thấp, chớ không đến từ nguồn cao.

Tham thiền hằng ng|y, c}n nhắc cẩn thận trước khi nói, từ chối nhượng bộ sự thôi thúc, đ}y l| c{c phương ph{p chính [398] để chuyển c{c xúc cảm thành những kẻ tôi tớ hữu ích, thay vì l| những ông chủ nguy hiểm.

4- Cách dùng xúc cảm

Con người chỉ có thể sử dụng một xúc cảm, l| người đã trở th|nh ông chủ của nó, và biết rằng c{c xúc cảm không phải l| y mà chúng chỉ đang t{c động vào c{c hiện thể m| y đang ở trong đó, và chúng là do sự tương t{c giữa Ngã với Phi Ngã. Bản chất luôn luôn thay đổi của xúc cảm cho thấy chúng tùy thuộc v|o c{c hiện thể; chúng bị khuấy động v|o hoạt động do bởi c{c sự việc bên ngo|i, được đ{p ứng lại bởi t}m thức bên trong. Thuộc tính của t}m thức vốn làm phát Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

292

sinh c{c xúc cảm l| Sự Chí Phúc (Bliss), còn lạc thú v| đau khổ l| c{c vận động trong thể cảm dục được gây ra bởi c{c tiếp xúc của ngoại giới, và bởi sự đ{p ứng qua thể đó tới c{c hoạt động của Ch}n Ngã dưới hình thức của Chí Phúc; giống như c{c tư tưởng l| c{c vận động do bởi c{c tiếp xúc tương tự, v| do bởi sự đ{p ứng với chúng của Ch}n Ngã dưới hình thức Tri Thức. Khi Ch}n Ngã tự biết được nó v| ph}n biệt nó với c{c hiện thể của nó, thì Ch}n Ngã trở th|nh kẻ cai trị các xúc cảm, đồng thời lạc thú v| đau khổ cùng trở th|nh c{c phương thức (modes) của sự Chí Phúc. [399]

Khi càng tiến hóa, người ta sẽ thấy rằng trạng th{i thăng bằng lớn lao hơn được đạt đến dưới sức ép của lạc thú v| đau khổ, đồng thời c{c tình cảm không còn l|m đảo lộn sự qu}n bình của thể trí nữa. Bao giờ m| lạc thú còn tạo ra phấn chấn, v| đau khổ còn g}y tê liệt, làm cho việc thực hiện bổn phận bị

cản trở v| vướng bận, thì chừng đó con người còn l| kẻ nô lệ, chớ không phải kẻ l|m chủ, c{c xúc cảm của mình. Khi con người học được c{ch chế ngự được c{c xúc cảm, thì cơn vui cực điểm, nỗi đau tột cùng đều được cảm nhận, tuy nhiên thể

trí vẫn được vững v|ng v| bình thản hướng nỗ lực v|o công việc trước mắt. Lúc đó bất cứ điều gì xảy đến cũng trở th|nh hữu dụng. Nhờ đau khổ mới thu được sức mạnh, cũng như

nhờ niềm vui mới có được sức sống v| can đảm. Tất cả đều trở th|nh c{c sức mạnh trợ giúp, thay vì l| c{c chướng ngại cản trở.

Thuật hùng biện có thể dùng l|m một minh họa của c{c công dụng n|y. Bạn hãy nghe một người đang nói với cơn cảm xúc bốc lên mạnh mẽ, lời lẽ của người n|y lộn xộn với nhau, cử chỉ thì qu{ đ{ng. Y đang bị cơn xúc động chi phối v|

lôi cuốn, nhưng y không thuyết phục được người nghe. Còn nh| hùng biện l| người l|m chủ được c{c xúc cảm của mình Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

v| vận dụng c{c xúc cảm đó để tạo ảnh hưởng lên những người đang nghe mình. Lời lẽ của nh| hùng biện được c}n nhắc v| chọn lựa kỹ, thậm chí khi [400] lời nói tuôn ra ồ ạt, cử

chỉ của y cũng thích đ{ng v| đĩnh đạc. Y không cảm thấy xúc động, m| l| y đã cảm thấy xúc động rồi v| hiện giờ y đang dùng qu{ khứ của mình để tạo lại hiện tại. Mức độ m| một diễn giả đã cảm nhận v| đã khơi dậy c{c cảm xúc của mình sẽ

trở th|nh năng lực sử dụng c{c cảm xúc đó về sau. Người n|o có c{c xúc cảm mạnh mới có thể trở th|nh một diễn giả

đại t|i được. Nhưng c{i t|i ba đó chỉ ph{t triển khi c{c xúc cảm được đặt dưới sự kiềm chế. Một vụ nổ sẽ đạt được hiệu quả hơn l| nhờ sắp xếp chất nổ một c{ch cẩn thận, và dùng một c{ch có tính to{n c{i ngòi dẫn hỏa, hơn l| bằng c{ch ném chúng xuống một c{ch cẩu thả, sau đó ch}m lửa rồi chờ cho cháy.

Bao giờ m| người ta còn bị khuấy động bởi c{c xúc cảm, thì tầm nhìn s{ng suốt cần cho việc phụng sự được hữu ích bị

mờ nhạt đi. Người trợ giúp hữu ích l| người bình tĩnh v| giữ

được qu}n bình trong lúc vẫn có đầy thiện cảm. Đang giữa cuộc giải phẩu, một ông b{c sĩ bỗng bật lên khóc, thì bạn cho ông ta l| hạng người thế n|o? Thế đấy, có nhiều người bị sốc khi thấy kẻ kh{c chịu đau khổ, v| như vậy, họ chỉ l|m tăng thêm nỗi đau thay vì [401] làm dịu bớt nó. Mọi cảm xúc đều tạo ra c{c rung động mạnh mẽ, c{c rung động n|y truyền từ

người n|y đến người kh{c. Người trợ giúp có hiệu quả phải giữ điềm tĩnh v| vững v|ng, giữ cho không bị lay chuyển v|

toả chiếu c{i an bình ra ngo|i. Kẻ n|o đứng trên mõm đ{ cao hơn ngọn sóng mới có thể giúp người kh{c một c{ch thuận lợi hơn l| chính kẻ đang vật lộn với cơn ba đ|o.

Một công dụng kh{c của c{c xúc cảm khi chúng hòan to|n được kiểm so{t l| khơi lại v| sử dụng loại xúc cảm thích Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

294

hợp để l|m thức động trong người kh{c một tình cảm có lợi cho người n|y. Nếu một người đang nổi giận thì c{c rung động do cơn giận của y sẽ đ{p ứng một c{ch tự nhiên với rung động do cơn giận của người m| y gặp, vì tất cả mọi rung động đều có khuynh hướng được t{i tạo lại do sự đồng cảm. Vì tất cả chúng ta đều có c{c thể tình cảm, nên bất cứ thể

tình cảm n|o đang rung động gần chúng ta theo một c{ch đặc biệt, đều có khuynh hướng tạo ra trong chúng ta c{c rung động tương tự, nếu chúng ta có trong thể tình cảm của chúng ta loại chất liệu thích hợp. Nóng giận khơi dậy nóng giận, tình thương khơi dậy tình thương, sự dịu d|ng khơi dậy sự

dịu d|ng. Khi đã chế ngự được c{c xúc cảm rồi m| còn cảm thấy dấy lên cơn giận đ{p ứng với c{c rung động vì nóng giận của kẻ kh{c, chúng ta nên tức khắc xem xét lại sự đ{p ứng n|y, v| cứ để cho [402] c{c cơn nóng giận lao v|o chúng ta, trong khi chúng ta vẫn giữ bình tĩnh. Người n|o có thể giữ

cho thể tình cảm của chính mình được yên tĩnh, trong khi thể

tình cảm của những người kh{c đang rung động mạnh mẽ

chung quanh mình, l| người ấy đã học được b|i học tự kiềm chế. Khi l|m được điều n|y rồi thì y sẵn s|ng chọn giai đoạn kế tiếp, đó l| đ{p ứng với rung động của một tình cảm xấu bằng rung động của tình cảm tốt tương ứng, v| như vậy chẳng những y giữ cho chính mình khỏi nóng giận, m| còn đưa ra c{c rung động có khuynh hướng l|m dịu lại c{c rung động vì nóng giận của kẻ kh{c. Y đ{p trả với sự nóng giận bằng tình thương, với sự thịnh nộ bằng sự dịu d|ng.

Trước tiên, sự đ{p trả n|y phải được c}n nhắc, theo mục đích đã định, v| có thể {p dụng với người hay nóng giận.

Mỗi khi có người gặp trường hợp như ta, chúng ta {p dụng cho y. Chắc chắn l| lúc đầu, việc cố gắng sẽ thiếu hăng h{i v|

tẻ nhạt, chỉ có ý muốn thương yêu trong đó chứ không có xúc Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

cảm. Nhưng sau một thời gian, ý muốn thương yêu sẽ tạo ra một ít xúc cảm, v| sau rốt một thói quen sẽ được tạo ra, rồi sự

}n cần sẽ l| đ{p ứng tự nhiên cho sự thiếu }n cần. Như thế, việc tập đ{p ứng một c{ch kiên định, có c}n nhắc với c{c rung động của c{c tình cảm sai tr{i đến với ta từ bên ngo|i

[403] sẽ thiết lập được một thói quen trong thể tình cảm, và thói quen n|y sẽ đ{p ứng một c{ch tự động v| một c{ch chính xác.

Gi{o huấn của tất cả c{c Đại Đạo Sư đều giống nhau:

‚Hãy lấy đức b{o o{n' (‚Return good for evil'). V| gi{o huấn n|y được căn cứ trên sự ho{n đổi c{c rung động do c{c tình cảm thương yêu v| thù hận tạo ra. Lấy o{n b{o o{n, oán c|ng mạnh thêm; lấy đức b{o o{n, sẽ giải được o{n thù. Khơi động lòng yêu thương nơi người kh{c bằng c{ch gửi cho họ

một luồng tình cảm như thế để kích thích tất cả những gì tốt l|nh nơi họ đồng thời l|m yếu đi tất cả những gì xấu xa, đó l|

c{ch sử dụng có hiệu quả nhất c{c tình cảm của chúng ta trong việc phụng sự nh}n loại hằng ng|y. Lập một chương trình hữu ích l| ghi nhớ trong trí một danh s{ch c{c tình cảm tương ứng để thực h|nh một c{ch đúng lúc, ví dụ đ{p trả với sự tự cao bằng sự khiêm tốn, với sự khiếm nhã bằng lòng từ

bi, với tính cao ngạo bằng sự phục tùng, với tính lỗ mãng bằng sự dịu d|ng, với tính dễ c{u giận bằng sự điềm tĩnh.

Nhờ thế, một bản thể được tạo nên đ{p ứng với tất cả mọi tình cảm xấu xa bằng c{c tình cảm tốt l|nh tương ứng, và tác động như một }n điển (benediction) lên tất cả mọi người chung quanh, l|m giảm hạ c{i xấu xa nơi họ v| tăng cường c{i tốt l|nh. [404]

5- Giá trị của xúc cảm trong cơ tiến hóa

Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

296

Chúng ta đã thấy rằng xúc cảm l| mãnh lực thúc đẩy trong con người, v| để chuyển đổi nó th|nh tay trợ giúp trong cơ tiến hóa, chúng ta phải dùng nó để n}ng ta lên, chớ

không để cho nó hạ ta xuống. Trên con đường tiến hóa, Ch}n Ngã cần ‚c{c điểm để kéo nó' lên, theo c{ch nói trong quyển

‚T iếng Nói Vô Thinh', vì con đường đi lên thì dốc đứng, v|

một đối tượng thu hút thì ở bên trên chúng ta, m| chúng ta đang phấn đấu về phía đó, l| một sự trợ giúp không thể đ{nh giá quá cao. Rất nhiều khi chúng ta chỉ lê bước trên con đường, v| cảm thấy không muốn đi tiếp; ho|i bão trở nên bất động, lòng mong muốn vươn lên đã bỏ trốn đ}u mất. Lúc bấy giờ chúng ta có thể mời gọi cảm xúc đến giúp chúng ta, bằng c{ch kết hợp nó chung quanh một đối tượng sùng kính n|o đó, v| nhờ thế có được sự thúc đẩy m| chúng ta đang cần, lực n}ng m| chúng ta đang kh{t khao.

Hình thức xúc cảm n|y l| c{i thường được gọi l| sự tôn sùng, đó l| mãnh lực khiến ta vô cùng th{n phục v| yêu thương kẻ m| ta nghĩ l| cao quý hơn chính mình, v| kẻ n|o có thể yêu thương v| th{n phục như vậy l| kẻ đang có sẵn một trong c{c lực n}ng vĩ đại trong cơ tiến hóa của nh}n loại.

Sự sùng bái thường bị chê bai, bởi vì một lý tưởng ho|n hảo không thể n|o tìm thấy được nơi những người còn sống trên trần gian, nhưng một lý tưởng bất to|n [405] có thể được yêu thương v| được mô phỏng lại l| một sự trợ giúp để đẩy nhanh cơ tiến hóa. Thật ra sẽ có nhiều nhược điểm trong một lý tưởng bất to|n như thế, v| cần phải ph}n biệt giữa c{c tính chất anh hùng với c{c nhược điểm đi cùng với chúng, nhưng nên đặt sự chú ý vào c{c tính chất anh hùng g}y phấn khởi, chớ đừng chú ý v|o c{c khuyết điểm vốn l|m hại người n|o chưa vượt khỏi h|ng nh}n loại. Nhận thức rằng c{c nhược điểm đều thuộc về Phi Ngã v| không l}u bền, trong khi tính Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

315

cao thượng thuộc về Ch}n Ngã vốn bền bĩ, thương yêu những gì cao cả v| biết lướt qua những gì nhỏ nhoi, đó l|

tinh thần đưa đến quả vị đệ tử của c{c Đấng Cao Cả. Nếu y tôn vinh c{i vĩ đại v| không bận t}m đến c{i yếu kém thì do lòng tôn sùng, y sẽ có được điều tốt từ lý tưởng của y, và nghiệp quả của c{c khuyết điểm của riêng người anh hùng sẽ

rơi v|o chính vị anh hùng đó.

Nhưng có người nói: như vậy, nếu chúng ta nhận thức tính chất cao quý của Ch}n Ngã nằm trong c{c yếu đuối của con người, chúng ta chỉ đang l|m điều m| chúng ta nên làm với mọi người, v| tại sao lại tạo ra một anh hùng từ bất cứ

người n|o m| trong y vẫn còn có bất cứ sự yếu đuối n|o của con người? Bởi vì sự trợ giúp [406] của người anh hùng của chúng ta mang đến cho chúng ta một cảm hứng v| một tiêu chuẩn cho sự th|nh đạt của chính chúng ta. Không một thường nh}n n|o lại có thể trở th|nh một thần tượng ngay được; chỉ khi n|o Ch}n Ngã tỏa chiếu với mức rực rỡ hơn người thường thì c{i khuynh hướng tôn thờ thần tượng mới nảy sinh. Con người dầu l| một thần tượng, vẫn chưa phải l|

siêu nh}n, v| c{c nhược điểm của y chỉ như l| c{c vết đen trong mặt trời. Tục ngữ có c}u : ‚Không ai là anh hùng đối với người hầu phòng của mình'. Kẻ ch}m biếm cho rằng c}u n|y có nghĩa l| người anh hùng nhất l| nhờ ở qu{ xa chúng ta. Nhưng đó không phải l| ý nghĩa của c}u n|y. Đúng hơn, c}u đó h|m ý rằng t}m hồn của người hầu phòng (valet-soul) chỉ đặt v|o độ bóng của đôi gi|y v| nơi đặt của chiếc c| vạt; chớ y không thể đ{nh gi{ được những gì tạo ra người anh hùng, nơi y, không có gì có thể ng}n lên đồng cảm với c{c nốt m| người anh hùng đang ng}n lên.Vì lẽ có khả năng cảm phục có nghĩa l| có khả năng đạt được, còn người n|o yêu Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

316

298

thương v| tôn kính đối với Đấng Cao Cả l| một dấu hiệu chỉ

rằng người ấy đang trở nên muốn được như c{c vị ấy.

Khi nổi lên tình cảm như thế thì chúng ta nên tự ph{n đo{n bằng lý tưởng của chúng ta, biết xấu hổ khi làm hay nghĩ bất cứ điều gì có thể đem lại một tí ưu phiền lên mắt của người m| ta tôn kính. Sự hiện diện của Ng|i đối với chúng ta sẽ giống như một tác nhân nâng đỡ, cho đến khi tự mình ph{n đo{n [407] trong ánh sáng của sự th|nh tựu vĩ đại hơn, chúng ta thấy chính chúng ta cũng đang bắt đầu th|nh tựu.

Đúng ra là ánh sáng thuần khiết của Ch}n Ngã không chiếu soi qua kẻ n|o còn bước qua c{c con đường bùn lầy của cõi trần, nhưng có một số người m| qua họ có đủ ánh sáng tỏa chiếu để soi tỏ chỗ tối tăm, v| giúp chúng ta thấy được nơi n|o để đặt ch}n. Tốt hơn l| phải c{m ơn v| tôn vinh những người n|y, vui mừng v| hân hoan đón nhận họ, hơn l| đ{nh gi{ thấp họ vì họ chưa ho|n to|n th{nh thiện, bởi vì một chút ít nhược điểm của con người vẫn còn vướng nơi ch}n họ. Thật l| phúc cho những ai có trong họ bản chất anh hùng v| do đó nhận biết được bậc huynh trưởng của họ; cánh cổng rộng mở đưa đến c{c tầm mức cao siêu đang chờ họ, và họ c|ng thương yêu, c|ng thể hiện sự tôn vinh, thì họ c|ng mau tới gần c{i cổng đó. Không có nh}n quả n|o tốt hơn cho một người là tìm thấy người anh hùng, để vị n|y có thể mang y l|m bạn đồng h|nh tiến v|o cửa đạo. Không có một nh}n quả n|o đ{ng buồn hơn l| đã thấy được thần tượng, trong một lúc gi{c ngộ, và rồi loại bỏ người ấy đi, vì bị mù qu{ng bởi một sự bất to|n m| y đang ch{n bỏ.[408]



Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Chương VI

Ý Chí

1- Ý Chí Giành Lại Sự Tự Do của Nó

Giờ đ}y chúng ta trở lại xem xét về quyền năng trong con người m| chúng ta đã bắt đầu – Ý Chí (Will). Đạo sinh sẽ

nhớ lại đoạn trước có nói rằng chính Ý Chí của Bản Ngã, của Bản Ngã được biệt ngã hóa (individualized Self) – được biệt ngã hóa, mặc dù cho đến nay Bản Ngã n|y vẫn không biết về

việc biệt lập ngã tính của nó – đã đưa Ch}n Ngã v|o biểu lộ.

Không do sự bắt buộc, không do nhu cầu bên ngo|i, không do bất cứ gì đối kh{ng với Ch}n Ngã từ bên ngo|i, m| l| do Ý Chí vĩ đại, mà trong đó Ý Chí riêng của Chân Ngã chỉ l|

một phần (Ý Chí của Ch}n Ngã được biệt ngã hóa thành một trung tâm, nhưng chưa được chu vi của vật chất t{ch rời ra), đang đập nhịp nơi y giống như giòng m{u mang sự sống của người mẹ đang đập nhịp trong đứa bé chưa ra đời, Ch}n Ngã hướng tới sự biểu lộ, mong mỏi một c{ch mơ hồ sự rung động phong phú của sự sống được che đậy trong [409] vật chất, luyện tập c{c khả năng đang khao kh{t hoạt động, kinh nghiệm của c{c cõi đầy c{c hoạt động hỗn độn này. Điều mà Thượng Đế muốn một c{ch hữu thức – Thượng Đế muốn l}m ph|m trong một vũ trụ – thì mọi trung tâm của sự sống được biệt ngã ho{ bên trong Ng|i cũng muốn, mặc dầu nó có vẻ

mù quáng và đang dò dẫm hướng về một sự sống sung mãn hơn. Đó l| Ý Muốn linh hoạt, Ý Muốn hiểu biết, và Ý Muốn tách ra đó bắt đầu biểu lộ.

Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

300

Chúng ta đã thấy rằng Ý Chí n|y, là Quyền Năng của Ch}n Ngã, trở th|nh c{i m| chúng ta gọi l| Dục Vọng trên cõi vật chất trọng trược, v| do vật chất l|m cho mù qu{ng nên không thể thấy được con đường của mình, m| chỉ theo hướng định đoạt của c{c lực thu hút và c{c lực đẩy do c{c đối tượng bên ngo|i t{c động lên nó. Do đó ở giai đoạn n|y chúng ta không thể nói rằng nó tự điều khiển; nó bị điều khiển bởi c{c lực thu hút và c{c lực đẩy t{c động tới nó ở

ngoại biên. Hơn nữa, chúng ta đã thấy rằng khi Dục Vọng tiếp xúc với Trí Tuệ, v| cả hai trạng th{i n|y của Ch}n Ngã t{c động lên nhau, thì c{c xúc động nảy sinh, cho thấy c{c dấu vết về dòng dõi của chúng, về Mẹ-Dục-Vọng v| Cha-Trí Tuệ của chúng. Và chúng ta đã nghiên cứu c{c phương ph{p mà [410] theo đó xúc động có thể được kiềm chế, sử dụng nó v|o c{c việc chính đ{ng, v| như thế l|m cho nó th|nh hữu dụng thay vì th|nh nguy hại cho sự tiến hóa của nh}n loại.

B}y giờ chúng ta phải xem xét c{ch thức mà Ý Chí này, cái Năng Lực ẩn tàng vốn luôn luôn thôi thúc hoạt động mặc dầu hoạt động đó chưa được kiểm so{t, từ từ gi|nh lại sự tự

do, nghĩa l| gi|nh lại sự tự định đoạt. Chúng ta sẽ xem xét trong phút chốc từ ngữ ‚tự do' (‚freedom') có nghĩa l| gì.

Về mặt bản thể v| về căn bản thì cội nguồn của Ý Chí dưới hình thức Quyền Năng của Ch}n Ngã chính l| tự do, sau đó Ý Chí trở nên bị r|ng buộc v| bị hạn chế trong c{c cố

gắng của nó để chế ngự vật chất m| Ch}n Ngã đã tiến nhập vào.

Chúng ta không cần phải lưỡng lự khi nói rằng vật chất chi phối Ch}n Ngã chớ không phải Ch}n Ngã chi phối vật chất, v| sở dĩ vật chất l|m được điều n|y l| do bởi Ch}n Ngã xem vật chất như l| chính nó, tự đồng hóa nó với vật chất. Vì Ch}n Ngã mong muốn xuyên qua vật chất, tưởng nghĩ xuyên Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

qua vật chất, h|nh động cũng xuyên qua vật chất, nên đối với Ch}n Ngã, vật chất thật sự trở th|nh Ch}n Ngã, v| một c{ch dại dột, Ch}n Ngã kêu lên: ‚Tôi l| cái n|y!', v| trong khi vật chất hạn chế v| trói buộc Ch}n Ngã, thì y tưởng vật chất l|

chính y, nên lại kêu lên: ‚Tôi được tự do'. Tuy nhiên việc Ch}n Ngã bị vật chất chế ngự chỉ l| điều tạm thời, vì vật chất luôn thay đổi, đến rồi đi, vô thường, [411] luôn luôn bị nh|o nặn v| bị lôi cuốn vòng quanh một c{ch vô ý thức, v| bị loại bỏ bởi c{c mãnh lực đang khai mở của Ch}n Ngã, l| c{i thường tồn ở giữa c{i vô thường.

Chúng ta hãy đi đến giai đoạn tiến hóa của nh}n loại, mà trong đó ký ức đã ph{t triển mạnh hơn l| bản năng hướng ngoại tới điều thích ý và sự rút ra khỏi điều đau khổ.

Trong giai đoạn n|y, Trí Tuệ chi phối Dục Vọng, và lý trí đã chiến thắng sự thôi thúc. Kết quả của sự tiến hóa rất dài lâu này sẽ được thu hoạch, v| một phần của kết quả đó l| sự tự

do.

Trong khi Ý Chí tự biểu lộ dưới hình thức Dục Vọng v|

sự điều khiển nó được định đoạt bởi những thu hút bên ngo|i, hiển nhiên l| nó không được tự do, m| bị r|ng buộc rất rõ r|ng. Y hệt như bất cứ sinh vật n|o có thể bị kéo lê bởi một mãnh lực lớn hơn l| chính sức mạnh của nó theo một hướng không do nó chọn lựa, thì cũng thế Ý Chí bị lôi kéo bởi sức hút của c{c đối tượng, bị kéo lôi theo con đường hứa hẹn đưa tới lạc thú, vốn dễ d|ng để theo. Nó không linh hoạt như

một lực do Ch}n Ngã quyết định, m| tr{i lại Ch}n Ngã bị lôi kéo theo hướng kh{c bởi một sự thu hút hấp dẫn ở bên ngo|i.

[412]

Dưới c{c ho|n cảnh n|y, không một minh hoạ n|o về

Ch}n Ngã có thể được đưa ra một c{ch sống động hơn l|

minh hoạ được trích dẫn trước đ}y trong một Kinh S{ch xưa Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

302

của Ấn Giáo, trong đó Ch}n Ngã được mô tả như l| người đ{nh xe, còn c{c gi{c quan, bị c{c đối tượng mang lại vui thích thu hút, l| những con ngựa bất trị đang kéo c{i xe tượng trưng cho x{c th}n v| người đ{nh xe bất lực ở trong xe. Mặc dầu Ý Chí chính l| Quyền Năng của Ch}n Ngã, song chừng n|o m| Ch}n Ngã còn bị những con ngựa bất trị n|y lôi đi, thì Ch}n Ngã còn bị r|ng buộc mạnh mẽ chớ không có tự do. Thật l| vô ích khi nói đến tự do Ý Chí nơi một người trong khi người n|y còn l| nô lệ cho c{c đối tượng quanh y. Y

luôn bị r|ng buộc, y không thể chọn lựa được. Mặc dầu chúng ta có thể nghĩ l| một người như thế đang chọn đi theo con đường m| những sự thu hút kéo y theo, mà thực ra, không có sự chọn lựa m| cũng không có ý tưởng chọn lựa n|o. Bao giờ m| những sự thu hút và những xô đẩy còn định đoạt con đường, mọi điều nói về tự do đều trống rỗng v| dại dột. Thậm chí dù một người n|o đó cảm thấy như y đang chọn được đối tượng ưa thích đi nữa, thì c{i cảm tưởng tự do đó chỉ l| ảo tưởng, vì y bị lôi kéo bởi sức thu hút của đối tượng v| bởi nỗi kh{t khao tìm vui thích nơi chính y. Dù ít dù nhiều [413] thì y cũng tự do, giống như sắt được thoải m{i di chuyển đến đ{ nam ch}m. Chuyển động n|y được định đoạt bởi sức mạnh của nam ch}m, và bản chất của sắt đang đ{p ứng với sức hút của nam ch}m đó.

Muốn hiểu điều m| chúng ta muốn nói về tự do của Ý

Chí, chúng ta phải xua tan c{i khó khăn sơ khởi mà chúng ta gặp phải trong từ ngữ ‚chọn lựa' (‚choice'). Khi chúng ta có vẻ được tự do lựa chọn, thì c{i gọi l| sự tự do lựa chọn đó có phải l| tự do Ý Chí hay không? Hoặc l| có đúng không khi nói rằng tự do lựa chọn chỉ có nghĩa l| không có ngoại lực n|o buộc chúng ta phải chọn c{i n|y hay c{i kh{c trong nhiều khả năng? Nhưng c}u hỏi quan trọng nằm đằng sau điều n|y Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

l|: ‚C{i gì khiến chúng ta lựa chọn?' Việc chúng ta tự do h|nh động khi chúng ta đã chọn l| một việc rất kh{c với việc chúng ta được ‚tự do' chọn lựa, hoặc sự chọn lựa được định đoạt bởi một điều gì đó nằm đ|ng sau.

Thường khi chúng ta nghe c}u nói như l| một bằng chứng của sự tự do Ý Chí sau đ}y: ‚Tôi được tự do để chọn liệu tôi sẽ rời khỏi phòng n|y hay không; Tôi được tự do để

chọn liệu tôi có buông quả c}n n|y ra hay không'. Nhưng c{ch biện luận như thế nằm ngo|i c}u hỏi. Không người n|o phủ nhận quyền lực của một người, không bị ép buộc về mặt thể chất, để rời khỏi một phòng hoặc ở lại [414] trong đó, để

thả một quả c}n hoặc giơ nó lên cao. Vấn đề lý thú l|: ‚Tại sao tôi chọn lựa?' Khi ph}n tích việc chọn lựa, chúng ta thấy rằng nó được định đoạt bởi động lực, v| người quyết định tranh luận: ‚Bắp thịt của bạn có thể giơ cao hoặc thả rơi quả

c}n, nhưng nếu có một đồ vật có gi{ trị v| dễ hỏng ở bên dưới, thì bạn sẽ không chọn c{ch thả quả c}n xuống. C{i có quyền quyết định việc bạn chọn c{ch không buông quả c}n xuống chính l| sự hiện diện của món đồ dễ vỡ đó. Việc chọn lựa của bạn được định đoạt bởi c{c động cơ v| động cơ mạnh nhất điều khiển nó'. Vấn đề không phải l|: ‚Tôi có tự do để

h|nh động hay không?', m| l|: ‚Tôi có tự do theo ý muốn không?' V| chúng ta thấy rõ rằng Ý Chí được động cơ mạnh nhất định đoạt, v| rằng, ở chừng mực n|o đó, người theo thuyết tiền định (determinist) l| đúng.

Thực ra, sự kiện rằng Ý Chí được định đoạt bởi động cơ

mạnh nhất vốn l| nền tảng của mọi Xã Hội có tổ chức, của mọi luật ph{p, của mọi hình phạt, của mọi tr{ch nhiệm, của mọi nền gi{o dục. Người n|o m| ý chí của y không được định đoạt như thế thì là vô tr{ch nhiệm, điên rồ. Y là một sinh vật không thể được yêu cầu, không thể được thuyết phục, Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

304

không thể được tin cậy, một người không có lý trí, lập luận, hay trí nhớ, không có c{c thuộc tính [415] của con người.

Theo luật ph{p, một người được xem như l| vô tr{ch nhiệm khi không có động cơ n|o lay chuyển được y, khi không có các lý do thông thường n|o có ảnh hưởng đến y; y mất trí v|

không phải chịu c{c hình phạt của luật ph{p được. Một Ý Chí vốn l| một năng lượng nhắm vào bất cứ hướng n|o, thúc đẩy tới h|nh động m| không cần động lực, không cần lý lẽ, không cần ý thức, thì có lẽ có thể được gọi l| ‚tự do', nhưng điều n|y không phải l| điều được h|m ý bởi ‚sự tự do Ý

Chí'. Ý Chí đó được quyết định bằng động lực mạnh nhất, phải được coi như l| đúng trong bất cứ cuộc b|n thảo l|nh mạnh n|o về sự tự do Ý Chí.

Vậy thì ý nghĩa của tự do Ý Chí l| gì? Tối đa thì nó chỉ

có thể l| một sự tự do có điều kiện, một sự tự do tương đối, vì Bản Ngã t{ch biệt (1) l| một th|nh phần của một Tổng Thể, v| c{i Tổng Thể phải vĩ đại hơn, phải chế ngự tất cả c{c thành phần của nó. V| điều n|y cũng đúng đối với Ch}n Ngã v|

c{c thể m| Ch}n Ngã được bao bọc trong đó. Điều chắc chắn l| c{c thể n|y ở trong lãnh vực của thiên luật v| hoạt động trong thiên luật, chỉ có thể hoạt động theo thiên lụ}t, còn c{i tự do hoạt động m| c{c thể đó có được chỉ có liên quan với nhau v| nhờ sự tương t{c của vô số c{c lực vốn không ngừng qu}n bình lẫn nhau theo c{ch thức kh{c nhau, [416] và trong cái đa dạng v| vô hạn n|y hiện ra vô số khả năng, v| như vậy có sự tự do hoạt động bên trong c{i bó buộc khắt khe. Và Ch}n Ngã cũng ở trong một lĩnh vực của thiên luật, không, 1 Bản Ngã t{ch biệt: Separated Self. Chữ ‚t{ch biệt' h|m ý rời khỏi Từ Phụ hay Đại Ngã. (ND)

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Ch}n Ngã l| chính thiên luật, vì l| th|nh phần của bản thể

vốn l| Đấng Chí Tôn của mọi sinh linh. Không có Bản Ngã t{ch rời n|o có thể tho{t ra khỏi Đại Ngã vốn l| tất cả, và tuy Bản Ngã n|y có thể tự do hoạt động với c{c Bản Ngã t{ch rời kh{c, nó vẫn không thể hoạt động bên ngo|i Sự Sống đang l|m linh hoạt nó, Sự Sống đó vốn l| bản thể v| định luật của nó, mà trong đó nó sống v| hoạt động. C{c th|nh phần này không có quyền chế ngự c{c th|nh phần kh{c, c{c Ch}n Ngã t{ch rời không thể chế ngự được c{c Ch}n Ngã t{ch rời kh{c.

Nhưng Tổng Thể chế ngự v| kiểm so{t được c{c th|nh phần, Đại Ngã (Self) chế ngự v| kiểm so{t được c{c Ch}n Ngã (Selves). Tuy nhiên ngay cả ở đ}y, vì c{c Ch}n Ngã vốn thuộc về Đại Ngã, nên c{i tự do bắt đầu từ giữa c{i bó buộc hiển nhiên, v| ‚không còn cái nào khác bó buộc nữa'.

Tự Do n|y l| tự do của một phần tử đối với c{c phần tử

kh{c trong khi vẫn ở trong cảnh r|ng buộc v|o tổng thể, có thể được nhận thấy một c{ch rõ rệt trong bản chất hồng trần.

Chúng ta l| những phần tử của một bầu thế giới đang xoay tròn qua không gian, đồng thời cũng đang quay tròn trên chính trục của nó, bao giờ cũng quay về hướng Đông. Chúng ta không biết chút gì về việc này, [417] vì chuyển động của nó mang chúng ta theo cùng với nó v| tất cả đều đồng thời di chuyển cùng nhau v| theo một hướng duy nhất. Chúng ta quay về hướng Đông cùng với bầu h|nh tinh của chúng ta v|

tuyệt nhiên chúng ta không thể l|m gì để thay đổi hướng của chúng ta được. Tuy nhiên chúng ta có thể di chuyển tự do v|

thay đổi c{c vị trí tương đối của chúng ta so với những người kh{c v| so với c{c vị trí chung quanh ta. Ví dụ, chúng ta có thể đi về phía T}y của một người hay một nơi chốn, mặc dầu cả chúng ta cùng với người đó hoặc chốn đó đều không ngừng chuyển động thật nhanh về hướng Đông. V| tôi sẽ biết Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

306

được sự chuyển động của một phần tử n|y so với một phần tử kh{c, dù cho sự chuyển động đó có nhỏ bé v| chậm chạp thế n|o đi nữa, trong khi đó đối với c{i chuyển động vô cùng nhanh đang đưa mọi phần tử tiến về hướng Đông v| mãi mãi về phía trước, tôi hoàn toàn không biết v| sẽ nói theo sự dốt n{t của tôi: ‚Hãy xem, tôi di chuyển về hướng T}y'. Còn c{c vị Thần Minh cao cả có thể cười coi thường sự vô minh của sinh vật nhỏ bé kia đang nói về hướng chuyển động của mình, m| không biết rằng nhờ sự minh triết, c{c Ng|i biết được những vận động bên trong sự chuyển động, đồng thời biết được c{i sự thực vốn sai nhưng lại đúng đó.

V| tuy thế một lần nữa chúng ta có thể thấy c{ch thức mà Ý Chí vĩ đại tiến tới theo đúng con đường tiến hóa, v| bắt buộc mọi người đi theo con đường đó, v| vẫn để [418] cho mỗi người chọn phương ph{p để đi cho y, v| c{ch hoạt động không ý thức của y. Muốn xúc tiến điều đó, Ý Chí cần mọi c{ch thức hoạt động và mọi phương ph{p tiến h|nh, v| hiểu và sử dụng tất cả. Một người tạo cho y một tính cách cao thượng, và nuôi dưỡng c{c hoài bão cao quý, luôn luôn tìm c{ch phụng sự đồng loại của mình một c{ch trung thành và có tr{ch nhiệm; bấy giờ y sẽ được sinh v|o nơi m| c{c cơ hội phụng sự d|nh cho những người hoạt động, và Ý Chí sẽ

được y thể hiện trong một quốc gia cần sự giúp đỡ như thế, v| y sẽ l|m tròn vai trò của một vị anh hùng. Đấng S{ng Tạo vĩ đại viết ra vai diễn; khả năng hoàn thành vai diễn đó thuộc về sự thực hiện của chính người đó. Hoặc là y chịu thua mọi c{m dỗ v| thường dễ theo điều xấu, và y dùng quyền năng như thế một c{ch tồi tệ khi y có nó, v| bất chấp lòng nh}n từ, sự công bằng v| lẽ phải theo c{c c{ch vặt vãnh v| trong đời sống hằng ng|y; bấy giờ y sẽ được sinh ra ở nơi n|o cần có sự

{p bức, sự hung bạo v| các đường lối xấu xa, và Ý Chí sẽ

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

được y thể hiện ra cũng trong một quốc gia đang trang trải c{c hậu quả của một qu{ khứ xấu xa, v| y sẽ ở trong số

những kẻ yếu đuối {p chế một c{ch độc {c v| đê tiện, và làm ô danh quốc gia đang cưu mang họ. Một lần nữa vai trò đã được vị S{ng Tạo vĩ đại soạn thảo, [419] v| năng lực hoàn thành nó là thuộc về việc l|m của chính người đó. Như thế

các Ý Chí nhỏ bé hoạt động bên trong Ý Chí vĩ đại.

Kế đó, khi thấy rằng Ý Chí được quyết định bởi động cơ, bị chi phối bởi c{c giới hạn của vật chất đang che bọc Chân Ngã-tách rời, v| bởi Ch}n Ngã mà Ch}n Ngã vận dụng Ý Chí chỉ l| một phần – vậy thì chúng ta muốn h|m ý điều gì khi nói đến tự do Ý Chí? Chắc chắn rằng chúng ta muốn nói rằng tự do phải được quyết định từ bên trong, còn sự lệ thuộc thì được quyết định từ bên ngo|i. Ý Chí được tự do khi Ch}n Ngã, do muốn hoạt động, nên rút động cơ của nó d|nh cho ý muốn đó từ c{c cội nguồn nằm trong chính nó, chớ không có động cơ n|o t{c động lên y từ c{c cội nguồn ở bên ngo|i.

V| đ}y l| sự tự do đích thực, vì Đại Ngã m| y đang hoạt động trong đó vốn l| một với y, ‚Ta l| C{i Đó' (‚I am That').

Và Đại Ngã Bao La (vaster Self) m| Đại Ngã (greater Self) đang hoạt động trong đó vốn l| một với Đại Ngã bao la hơn nữa, và cũng nói: ‚Ta l| C{i Đó'; và cứ thế tiếp diễn, trong c{c tầm mức ngày càng đồ sộ, nếu kể đến c{c hệ thống thế

giới v| c{c hệ thống vũ trụ. Tuy nhiên liệu c{i ‚Ngã' thấp nhất có thể biết được rằng chính y quay vào bên trong chớ

không hướng ra ngo|i, v| biết y l| một với Nội Ngã (Inner Self), [420] là Pratygatma, Đấng Duy Nhất, v| do đó thực sự

tự do hay không. Khi nhìn ra ngoài, y luôn luôn bị r|ng buộc, mặc dầu c{c giới hạn của sự lệ thuộc của y lùi xa vô tận, vô giới hạn. Khi nhìn vào trong, y luôn luôn tự do, vì y là Brahman, Đấng Vĩnh Hằng (Eternal).

Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

308

Khi một người được tự quyết (Self-determined), lúc đó, chúng ta có thể nói rằng người ấy được tự do theo mọi ý nghĩa m| từ ngữ ‚tự do' n|y có thể có gi{ trị, v| sự tự quyết của y không phải l| sự lệ thuộc theo bất kỳ ý nghĩa quấy rầy nào của từ ngữ đó. Tôi sẽ l|m những gì ở tận th}m t}m Bản Ngã của tôi, những gì m| không có ai kh{c ép buộc tôi, những gì mang dấu vết ph}n biệt giữa tự do và ràng buộc.

Theo ý nghĩa n|y của chữ tự do, ta có thể nói rằng Ý Chí của chúng ta được tự do bao xa trong chúng ta? Vì đối với phần lớn thì chỉ một ít người trong chúng ta có thể đòi hỏi c{i tự do n|y một phần nhỏ m| thôi. Ngo|i sự lệ thuộc đã nói ở trước đối với c{c mãnh lực hút v| đẩy ra, chúng ta còn bị trói buộc bên trong c{c con kênh (channels) được tạo ra bởi c{c suy nghĩ đã qua của chúng ta, bởi c{c thói quen của chúng ta –

hầu hết l| do c{c thói quen tư tưởng của chúng ta – do các tính chất v| việc thiếu c{c tính chất được mang lại từ các tiền kiếp, do c{c điểm mạnh v| [421] các điểm yếu bẩm sinh của chúng ta, do sự gi{o dục của chúng ta v| môi trường chung quanh ta, do các cưỡng b{ch độc đo{n của giai đoạn trong tiến hóa của chúng ta, do sự di truyền thể chất của chúng ta, và c{c truyền thống chủng tộc v| quốc gia của chúng ta. Do đó, chỉ một con đường hẹp được để lại cho chúng ta mà Ý

Chí của chúng ta có thể đi qua, Ý Chí đó luôn luôn va v|o dĩ

vãng vốn hiện ra như những bức tường trong hiện tại.

Gần như l| Ý Chí của chúng ta không có tự do. Nó chỉ ở

trong tiến trình trở nên tự do. Ý Chí chỉ sẽ được tự do khi Ch}n Ngã đã ho|n to|n chế ngự được c{c hiện thể v| dùng c{c hiện thể đó cho c{c mục tiêu riêng của nó, khi mọi hiện thể trở th|nh một hiện thể duy nhất, ho|n to|n đ{p ứng với mọi xung lực của Ch}n Ngã, không còn l| một con thú đang Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

vật lộn, bị thương tích, với c{c dục vọng riêng của nó(1). Khi Ch}n Ngã đã vượt qua được sự vô minh, đ{nh bại được c{c thói quen vốn l| c{c dấu vết của sự vô minh trước kia, bấy giờ Ch}n Ngã mới được tự do, v| bấy giờ người ta mới hiểu được ý nghĩa của c}u nói nghịch lý n|y: ‚Sự tự do ho|n to|n ở trong việc phụng sự kẻ kh{c' (‚in whose service is perfect freedom'). Vì lúc bấy giờ người ta mới nhận thức rằng không phải l| sự chia rẻ n|o cả, không phải Ý Chí t{ch rời n|o cả, mà vì Thiên Tính (Divinity) vốn có sẵn của chúng ta, Ý Chí của chúng ta l| một phần của Ý Chí Thiêng Liêng, v| rằng chính Ý Chí Thiêng Liêng n|y đã ban cho chúng ta sức mạnh trong suốt cuộc tiến hóa lâu d|i của chúng ta để xúc tiến cơ

tiến hóa đó, v| thực hiện sự hợp nhất Ý Chí l| thực hiện sự tự

do.

Chính nhờ theo c{c đường lối suy tư n|y m| một số

người đã tìm được việc kết thúc cuộc tranh luận l}u đời giữa

‚sự tự do' của Ý Chí với thuyết định-mệnh, và, khi nhận ra chân lý mà thuyết định mệnh bênh vực, những người n|y cũng đã bảo tồn v| b|o chữa cho c{i cảm gi{c cố hữu n|y:

‚Tôi được tự do, tôi không bị trói buộc gì cả'. Ý tưởng về

năng lượng tự ph{t đó, về mãnh lực tuôn tr|n ra từ c{c ngõ ng{ch bên trong của bản thể chúng ta, được dựa trên chính c{i bản chất của t}m thức, dựa trên c{i ‚Ngã' (‚I') vốn l|

Ch}n Ngã (Self), m| Ch}n Ngã đó tự do vì nó thiêng liêng.

2- Lý do có quá nhiều đấu tranh.

1 Điều n|y chỉ có thể l|m được khi sự sống của Ch}n Ngã l|m linh hoạt vật chất của c{c hiện thể của Ch}n Ngã, thay vì để cho lo|i tinh chất h|nh khí đang nỗ lực đi xuống (downword-striving elemental essence) l|m cho linh hoạt, nghĩa l|, khi định luật Tinh Thần của Sự Sống thay thế luật tội lỗi v| tử vong.

Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

310

Khi chúng ta nghiên cứu con đường tiến hóa l}u d|i, tức diễn trình ph{t triển chậm chạp [423] của Ý Chí, thì trong trí tất nhiên nảy sinh c{c c}u hỏi: ‚Tại sao có mọi sự đấu tranh v| khó khăn n|y? Tại sao có qu{ nhiều lỗi lầm v| qu{ nhiều thất bại? Tại sao có sự lệ thuộc l}u d|i n|y trước khi có thể

đạt đến tự do?'

Trước khi trả lời c{c c}u hỏi n|y, cần phải đưa ra một quan điểm tổng qu{t. Đó l|, để trả lời cho bất cứ c}u hỏi n|o, c{c giới hạn của c}u hỏi đó phải được ghi nhớ, v| c}u trả lời đừng nên vội bị cho l| không thích hợp chỉ vì nó không giải đ{p được cho một c}u hỏi kh{c lúc n|o cũng có sẵn ở sau.

Một c}u trả lời cho một c}u hỏi có thể l| thích hợp, nhưng không phải l| c}u trả lời cuối cùng cho mọi c}u hỏi, đồng thời sự thích hợp của nó không được đ{nh gi{ đúng nếu nó bị gạt sang một bên, giống như l| không trả lời cho một c}u hỏi kế tiếp có thể được đưa ra.

Hết ph}n nửa sự không h|i lòng của nhiều đạo sinh l|

do sự bồn chồn thiếu nhẫn nại, m| lại không có liên quan gì đến c{c c}u hỏi theo bất cứ loại trật tự n|o đang đến tới tấp trong trí, m| chỉ đòi hỏi rằng tất cả c{c c}u hỏi đó cần được trả lời ngay, v| c}u trả lời cho một c}u hỏi phải bao h|m luôn tất cả c{c c}u hỏi kh{c. Sự thích hợp của c{c phương tiện phải được ph{n đo{n dựa theo cứu c{nh m| c{c phương tiện n|y được [424] thiết kế để mang lại. Trong mọi trường hợp, c}u trả lời phải được xét đo{n bằng sự thích hợp của nó đối với c}u hỏi được nêu ra, chớ không phải bằng việc trả lời không của nó đối với một số c}u hỏi có liên quan kh{c nằm ở phía sau thể trí.

Như vậy sự thích đ{ng của bất cứ phương tiện n|o hiện có trong một vũ trụ phải được định đoạt bằng một cứu c{nh xét thấy l| phải được nhắm tới trong vũ trụ đó, v| chúng Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

đừng nên được ph{n đo{n như thể chỉ được trình b|y dưới hình thức một c}u trả lời cho c}u hỏi thêm nữa: ‚Tại sao có vũ trụ?' C}u hỏi n|y thực ra có thể được hỏi v| trả lời, nhưng bằng chứng về sự thích hợp của một phương tiện trong một vũ trụ đưa tới một mục đích, được thấy l| cần phải nhắm tới trong vũ trụ đó, sẽ không phải l| c}u trả lời đó. V| không có bằng chứng n|o cho thấy l| c}u trả lời cho c}u hỏi ban đầu đó l| không thích đ{ng, nếu người hỏi đ{p lại: ‚V}ng, nhưng tại sao phải có một vũ trụ?'

Khi trả lời cho c}u hỏi n|y: ‚Tại sao có c{c lỗi lầm v| sa đoạ khi bước lên con đường tiến hóa?', thì chúng ta phải xem vũ trụ như l| có thực, như l| một sự kiện m| ta phải bắt đầu v| phải nghiên cứu nó, ngõ hầu kh{m ph{ ra mục tiêu, hay l|, ít nhất l| một trong c{c mục tiêu m| việc nghiên cứu đang hướng tới. Tại sao nó có khuynh hướng về phía đó, như đã nói, [425] l| một c}u hỏi tiếp theo, và là một trong c{c c}u hỏi đ{ng quan t}m nhiều nhất; nhưng chính l| để kh{m ph{ mục tiêu n|y m| chúng ta phải ph{n đo{n c{c phương tiện được dùng để đạt tới nó.

Thậm chí một nghiên cứu qua loa về phần vũ trụ mà chúng ta ở trong đó cũng cho chúng ta thấy rằng, ít nhất, một trong c{c mục tiêu của nó – nếu không nói l| mục tiêu của nó

– l| để tạo ra ra c{c sinh linh có trình độ trí tuệ cao siêu v| có ý chí mạnh mẽ, có khả năng đảm nhận một vai trò tích cực trong việc xúc tiến v| hướng dẫn c{c hoạt động của Thiên Nhiên, và của việc hợp t{c trong hệ thống tiến hóa chung.

Việc nghiên cứu s}u xa hơn, được xúc tiến nhờ việc khai mở

c{c đặc tính bên trong v| được x{c nhận bởi c{c kinh s{ch cổ

xưa, cho chúng ta thấy rằng thế giới n|y không phải có một mình, m| chỉ l| một trong một chuỗi thế giới, nh}n loại thuộc thế giới n|y đã được trợ giúp trong việc tiến hóa nhờ bởi Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

312

những con người đã tiến hóa trước, v| thế giới n|y phải sản xuất ra những con người ph{t triển cao của riêng nó để trợ

giúp cho c{c thế giới non trẻ hơn hãy còn chưa ra đời. Hơn nữa, việc nghiên cứu đó cũng cho thấy rằng có một huyền giai rộng lớn, gồm c{c Đấng siêu nh}n loại, đang hướng dẫn v| dẫn dắt sự tiến hóa, v| Thượng Đế Ba Ngôi, tức Đấng Cai Quản (Ruler) v| l| Đấng Chủ Tể của Th{i Dương Hệ của Ngài, giữ vai trò l| trung t}m vũ trụ của Ng|i. Việc nghiên cứu cũng cho thấy rằng th|nh quả của một Th{i Dương Hệ

không những chỉ có một huyền giai vĩ đại c{c Đấng [426]

Thông Tuệ Đại Hùng, với c{c đẳng cấp có sự huy hoàng càng lúc c|ng giảm trải ra bên dưới c{c Ng|i, m| còn có sự hoàn thiện tối cao của một Thượng Đế, l| đỉnh cao nhất của tất cả.

Việc nghiên cứu n|y cũng mở ra hết viễn tượng n|y đến viễn tượng kh{c ng|y c|ng huy ho|ng hơn, c{c vũ trụ, mà mỗi Th{i Dương Hệ chỉ như l| một thế giới, v| cứ như thế tiếp tục, trong phạm vi ngày càng mở rộng với sự to|n vẹn huy ho|ng vô giới hạn của sự sống vô tận. V| bấy giờ nảy sinh c}u hỏi: ‚C{c Đấng Đại Hùng n|y tiến hóa bằng c{ch n|o, c{c Đấng vốn leo lên từ hạt bụi đến c{c ngôi sao, v| từ c{c ngôi sao n|y (vốn l| hạt bụi của c{c hệ thống còn lớn hơn) đến c{c ngôi sao, m| so với c{c hệ thống đó, c{c sao n|y giống như l|

vũng bùn của chúng ta so với mặt trời chúng ta?'

Cứ nghiên cứu như thế, thì trí tưởng tượng không thể

tìm thấy một con đường m| theo đó c{c Đấng tự chủ (Self-poised), tự quyết (Self-determined) n|y có thể đạt đến sự

thăng bằng ho|n hảo v| sự chính x{c vững chắc của minh triết, vốn l|m cho c{c Ng|i thích hợp để trở th|nh ‚khuôn mẫu' (‚nature') của một hệ thống tiến hóa (system), chỉ

ngoại trừ con đường đấu tranh v| kinh nghiệm m| theo đó ng|y nay chúng ta đang phấn đấu.

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Vì liệu có thể có một Thượng Đế ngoại vũ trụ (extra-cosmic God) với bản chất n|o kh{c hơn bản chất của Ch}n Ngã m| chúng ta thấy đang khai mở chung quanh chúng ta trong sự chắc chắn h|i hòa của một trình tự có liên kết, với bản chất không có qui luật v| bất thường, hay thay đổi v| độc đo{n, không thể lường trước được, thì bấy giờ [427] từ trong sự hỗn mang đó, có thể nảy ra một thực thể được gọi l|

‚ho|n hảo', nhưng thực ra là bất to|n nhất, vì bị hạn chế

nhất, thực thể n|y không có chút kinh nghiệm n|o đ|ng sau y; và do đó không có lý trí v| không biết xét đo{n, có thể hoạt động ‚một c{ch chính x{c' (nghĩa l| phù hợp với) trong bất cứ hệ thống đã định n|o, và l|m việc cật lực, như một c{i m{y, đúng theo trình tự chuyển động đã được sắp xếp cho nó. Nhưng một thực thể như thế chỉ thích hợp với hệ thống của riêng y, và ngoài nơi đó ra, y sẽ trở nên vô dụng, thiếu khả năng. Ở đ}y cũng không có sự sống n|o, vốn l| sự tự

thích ứng bằng c{ch thay đổi theo c{c tình trạng đổi thay m|

không có sự mất m{t, sự tan rã của trung t}m của nó. Nhờ

con đường đầy trở ngại m| chúng ta đang leo lên n|y, chúng ta đang được chuẩn bị cho mọi trường hợp cấp thiết trong các vũ trụ vị lai m| chúng ta có thể phải l|m việc với chúng, và đó là một kết quả xứng đ{ng với c{c thử th{ch m| chúng ta được đặt v|o.

Chúng ta cũng đừng quên rằng chúng ta ở đ}y l| vì chúng ta đã quyết chí khai mở c{c quyền năng của chúng ta qua c{c kinh nghiệm của sự sống trên c{c cõi thấp; đừng quên rằng số phận của chúng ta l| do ta tự chọn chớ không phải bị {p đặt; đừng quên rằng chúng ta đang ở tại cõi n|y l|

thể theo kết quả của ‚Ý-Muốn-[428] Linh-Hoạt' (‚Will-toLive') của chính chúng ta (của chính Ch}n Thần chúng ta–

ND), đừng quên rằng nếu Ý-Muốn đó bị thay đổi – mặc dù Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

314

trong thực tế nó không thay đổi như thế – thì chúng ta sẽ

chấm dứt việc sống ở cõi n|y v| trở lại chốn An Bình (the Peace), mà không thu lượm được kết quả n|o m| vì đó, ta mới đến cõi n|y, ‚Không có ai kh{c ép buộc được ta' (‚None else compels').

3- Quyền năng của Ý Chí.

Quyền năng n|y – trong Huyền Linh Học (Occultism), được nhận biết dưới hình thức năng lượng tinh thần trong con người, nó cùng loại với năng lượng đang xạ ra, đang n}ng đỡ v| đang phát ra trong các cõi giới – m| hiện nay đang được thế giới bên ngo|i dò dẫm tìm kiếm, v| đang được nhiều người sử dụng gần như một c{ch vô thức như một phương tiện mang lại c{c kết quả không thể đạt được bằng c{ch n|o kh{c. C{c trường ph{i của Khoa Học Cơ Đốc, Khoa T}m Thần Học, Chữa Trị T}m Thần v.v<, tất cả đều dựa v|o quyền năng đang tuôn ra của Ý Chí n|y cho c{c kết quả của chúng. Nhiều bệnh tật nhường chỗ cho dòng năng lượng đó, chứ không chỉ c{c x{o trộn thần kinh như một số người tưởng như thế. C{c x{o trộn thần kinh chịu thua dễ d|ng nhất, bởi vì hệ thần kinh đã được định hình cho sự biểu lộ

của c{c quyền năng t}m linh trên cõi trần. Các kết quả nhanh chóng nhất khi n|o hệ thần kinh [429] giao cảm được t{c động trước tiên, vì đó l| hệ thống có liên quan trực tiếp với trạng th{i Ý Chí dưới hình thức Dục Vọng, trong khi hệ thần kinh não tủy có liên hệ trực tiếp hơn với trạng th{i Nhận Thức v| trạng th{i Ý Chí thuần túy. Việc l|m tan c{c khối u (tumours), c{c ung thư (cancers) v.v<, và việc ph{ hủy các nguyên nh}n của chúng, việc chữa trị c{c vết thương và các chỗ gảy xương, trong hầu hết trường hợp đều h|m ý có sự

hiểu biết đ{ng kể về phía người chữa trị. Tôi nói ‚hầu hết'

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

bởi vì có thể l| Ý Chí được dẫn dắt từ cõi cao, thậm chí ở nơi m| kiến thức ở cõi trần không có, như trong trường hợp của một nh| giải phẫu ở trình độ tiến hóa cao. Khi có sự hiểu biết đó thì phương ph{p chữa trị sẽ như sau: nh| giải phẩu sẽ

dùng thể trí tạo ra một hình ảnh ho|n to|n khỏe mạnh của cơ

quan cần chữa trị, y tạo ra phần đó trong chất trí bằng sự

tưởng tượng, kế đó y đắp thêm chất cảm dục v|o hình ảnh đó, nhờ thế l|m cho hình ảnh dày đặc hơn, rồi kế đó dùng từ

lực l|m cô đặc thêm nữa bằng chất dĩ th{i, đắp c{c chất liệu trọng trược hơn như c{c chất khí, lỏng v| đặc v|o c{i khuôn n|y bằng c{ch dùng c{c chất liệu có sẵn trong thể x{c v| bổ

sung từ bên ngo|i vào bất cứ chỗ khiếm khuyết n|o. [430]

Trong mọi việc n|y, Ý Chí l| năng lượng hướng dẫn, còn việc vận dụng chất liệu như thế chỉ l| một vấn đề hiểu biết, dù cho ở cõi n|y hay trên c{c cõi cao. Không có nguy hiểm n|o trong c{c chữa trị được tiến h|nh theo phương ph{p n|y, vốn đi kèm với những phương pháp được thực hiện bởi một hệ

thống dễ d|ng hơn, và do đó, thông thường hơn, bằng việc t{c động trên hệ thần kinh giao cảm đã nói ở trên.

Trong một số phương ph{p được phổ biến hiện nay, mọi người được khuyên tập trung tư tưởng v|o bí huyệt nhật tùng (solar plexus) v| ‚sống dưới sự kiểm so{t của bí huyệt n|y'. Hệ thần kinh giao cảm chi phối c{c tiến trình sự sống –

như việc hoạt động của tim, phổi, bộ m{y tiêu hóa – v| nhật tùng tạo th|nh bí huyệt quan trọng nhất của hệ giao cảm.

Như đã giải thích ở trước (Phần I, ch.X, 1) việc hoạt động của c{c tiến trình sự sống n|y được đặt dưới sự kiểm so{t của hệ

thần kinh giao cảm theo tiến trình tiến hóa hiện nay, trong khi hệ thần kinh não tủy trở nên ng|y c|ng quan trọng hơn.

Việc phục hồi sự kiểm so{t của hệ giao cảm bằng Ý Chí, bằng tiến trình tập trung tư tưởng v|o đó, l| một tho{i bộ chớ

Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

316

không phải l| một bước tiến, cho dầu nó thường mang lại

[431] một mức độ nhãn thông n|o đó. Như đã nói, phương ph{p n|y được nhiều người ở Ấn Độ trong hệ-ph{i được gọi l| Hatha Yoga đi theo, và môn sinh học c{ch kiểm so{t sự

hoạt động của tim, phổi v| bộ m{y tiêu hóa. Như vậy y có thể

ngăn cản tim đập, làm phổi ngưng thở, có thể đảo ngược nhu động (1) v.v< Khi l|m được điều n|y, một c}u hỏi nảy sinh: Với sự th|nh công đó, bạn thu lượm được gì? Một lần nữa, bạn đưa v|o, dưới sự kiểm so{t của Ý Chí, một hệ thống m|

trong diễn trình tiến hóa, hệ thống đó đã được l|m cho trở

th|nh tự động, đem lại tiện lợi rất nhiều cho người chủ của c{c chức năng thấp kém n|y, v| như thế l| một sự tụt hậu trong cơ tiến hóa. Khi l|m được điều n|y có nghĩa l| cuối cùng sẽ thất bại, cho dù có thể tạm thời có một kết quả rõ rệt để phô trương.

Hơn nữa,việc tập trung tư tưởng v|o một trung t}m của hệ thần kinh giao cảm, v| nhất l| v|o bí huyệt nhật tùng, có nghĩa l| tạo ra một nguy hiểm nghiêm trọng cho thể x{c, trừ

phi h|nh giả được đặt dưới sự theo dõi trực tiếp của sư phụ

y, hoặc l| h|nh giả có thể nhận được v| đưa qua bộ óc x{c thịt c{c gi{o huấn từ [431] cõi cao được ban xuống cho y. Việc định trí v|o bí huyệt nhật tùng có khuynh hướng g}y ra bệnh tật thuộc loại khó trị. Bệnh ph{t ra ở tình trạng u uất s}u sắc, hầu như không thể loại bỏ, trong những cơn trầm cảm khủng khiếp, v| đôi khi ở một hình thức tê liệt.

Một môn sinh nghiêm túc muốn có sự hiểu biết về Ch}n Ngã thì không nên đi theo c{c đường lối n|y. Khi có được sự

hiểu biết đó thì x{c th}n trở th|nh khí cụ m| Ch}n Ngã có thể

1 Nhu động: hoạt động co thắt của ruột, giống hình con s}u (nhu) đang di chuyển, để loại bỏ chất ra ngo|i cơ thể. (ND) Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

t{c động lên, v| trong khi chờ đợi, tất cả những gì cần l|m l|

thanh luyện v| thanh lọc x{c th}n, sao cho x{c th}n đó có thể

hòa hợp được với c{c thể cao, v| được chuẩn bị để rung động nhịp nh|ng với c{c thể cao đó. Như thế bộ óc sẽ trở nên dễ

đ{p ứng hơn, v| nhờ việc suy tư cần mẫn v| thực h|nh thiền định – không phải dựa trên bộ óc, m| l| dựa trên c{c ý tưởng cao siêu – bộ óc sẽ dần dần được cải thiện. Bộ óc trở th|nh một cơ quan ho|n hảo hơn khi nó được luyện tập, và điều này thì ở trên đường tiến hóa. Tr{i lại, t{c động trực tiếp trên mạng lưới thần kinh của hệ giao cảm l| ở trên con đường tho{i hóa. Nhiều người đến, cầu xin được giải cứu khỏi c{c hậu quả của những c{ch thực h|nh n|y, v| người ta chỉ có thể trả lời một c{ch buồn bã: ‚Phải mất nhiều năm mới xóa bỏ được sự tổn hại n|y'. Có thể đạt được kết quả mau lẹ

[433] bằng c{ch đi lùi lại, nhưng tốt hơn l| tìm hướng đi lên, v| tiếp theo l| vận dụng c{i khí cụ hồng trần từ bên trên, chớ

không phải từ bên dưới.

Trong việc chữa trị bệnh tật bằng Ý Chí, có một vấn đề

kh{c cần được xem xét, đó l| nguy hiểm của việc đuổi bệnh tật v|o một thể cao khi đuổi nó ra khỏi thể x{c. Thường thường bệnh tật l| thể hiện cuối cùng của một điều tệ hại (evil) vốn có trước đ}y trên các cõi cao, v| bấy giờ tốt hơn hết l| để cho nó thể hiện hơn l| ngăn trở nó bằng sức mạnh v|

ném nó trở lại v|o thể tinh anh hơn. Đó l| sự thể hiện cuối cùng của một ham muốn tệ hại hay tư tưởng xấu xa, v| trong trường hợp này, việc dùng phương tiện vật lý để chữa trị lại an to|n hơn l| dùng phương tiện trí não, vì c{ch trước không thể ném bệnh tật trở lại c{c cõi cao, trong khi c{ch sau có thể

l|m được như thế. Chữa trị bằng thôi miên không lâm vào cái nguy hiểm n|y vì nó thuộc về cõi trần. Bất cứ người n|o có đời sống, tư tưởng v| ham muốn trong sạch đều có thể sử

Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

318

dụng phương ph{p n|y. Nhưng v|o lúc m| c{c mãnh lực của Ý Chí được tuôn đổ v|o thể x{c, thì có một mối nguy hiểm của sự phản ứng v| của việc đẩy bệnh tật trở lại c{c thể tinh anh m| từ đó nó xuất ph{t. [434]

Nếu việc chữa trị bằng trí được thi h|nh bằng c{ch thanh lọc tư tưởng v| dục vọng, và sự t{c động yên tĩnh tự

nhiên của c{c tư tưởng v| dục vọng đã được thanh lọc lên thể

x{c không thể g}y ra hậu quả tai hại n|o. Phục hồi sự h|i hòa cho thể x{c bằng c{ch tạo h|i hòa cho thể trí v| thể cảm dục l|

một phương ph{p đúng để chữa trị bằng trí, nhưng nó không nhanh như c{ch chữa trị bằng Ý Chí v| khó hơn nhiều. Thể

trí có trong sạch thì thể x{c mới l|nh mạnh; v| chính ý tưởng này – trí được trong sạch, x{c mới được l|nh mạnh – đã đưa nhiều người đến chỗ chấp nhận c{c phương ph{p chữa trị

bằng trí này.

Người n|o có thể trí ho|n to|n trong sạch v| ho|n to|n qu}n bình, sẽ không l|m nảy sinh bệnh hoạn mới trong thể

x{c, mặc dầu người ấy có thể có nghiệp quả chưa cạn kiệt n|o đó cần được trang trải, hoặc l| người đó có thể thu nhận v|o chính mình một số c{c bất h|i hòa do kẻ kh{c g}y ra. Trong sạch v| khỏe mạnh quả thật đi đôi với nhau.

Khi có trường hợp một vị th{nh n|o đó chịu đau đớn về

x{c th}n, thì đó l| trường hợp hoặc l| vị n|y đang thanh to{n hậu quả của tư tưởng thiếu tốt l|nh trong qu{ khứ, hoặc l|

đang mang trong chính ng|i c{i gì đó bất h|i hòa của thế

gian, chuyển qua cho chính ng|i c{c mãnh lực bất h|i hòa đó, l|m cho chúng th|nh h|i hòa trong chính c{c hiện thể của ngài [435] v| phóng chúng ra lại dưới hình thức c{c luồng an bình và thiện chí. Nhiều người lấy l|m khó hiểu khi thấy có người cao thượng nhất v| trong sạch nhất chịu đau khổ cả về

trí tuệ lẫn x{c th}n. Họ đau khổ vì người kh{c chớ không Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

phải vì chính họ, v| họ thực sự l| c{c nh| Huyền linh học (White Magicians), đang chuyển hóa bằng thuật giả kim tinh thần, trong c{c lò luyện bằng x{c th}n g{nh chịu đau khổ của chính họ, c{c kim loại thường, l| c{c đam mê của con người, thành vàng ròng, là bác ái và an bình.

Ngo|i c}u hỏi về các c{ch t{c động lên x{c th}n bằng Ý

Chí, một c}u hỏi kh{c nảy sinh trong đầu óc biết suy tư: Có nên dùng Ý Chí theo c{ch n|y để tự giúp chính mình không?

Phải chăng không có việc giảm gi{ trị khi dùng quyền năng cao siêu nhất của Đấng Th{nh Linh (Divine) bên trong chúng ta v|o việc phụng sự x{c thân chúng ta, để mang lại chỉ một tình trạng sức khỏe tốt đẹp m| thôi? Có tốt đẹp chăng khi Đức Th{nh Linh nên biến đ{ th|nh b{nh mì v| vì thế sa ngã dưới chính sự c{m dỗ m| Đức Chirst đã chống lại? C}u chuyện n|y có thể được xem l| có thật hay l| huyền thoại đều không th|nh vấn đề. Nó có chứa một ch}n lý t}m linh s}u xa v| một ví dụ về việc tu}n theo một định luật huyền linh. C}u trả lời của [436] kẻ bị thử th{ch vẫn đúng: ‚Con người không phải sống chỉ bằng b{nh mì, m| còn bằng mọi lời nói ph{t ra từ miệng của Thượng Đế'. C}u nói đạo đức n|y dường như

thuộc về cõi cao siêu hơn l| cõi đang r|ng buộc Th{nh Linh v|o việc phụng sự thể x{c. Một trong c{c nguy hại của thời nay l| tôn thờ x{c th}n, đặt x{c th}n lên tận đỉnh cao – đ}y l|

một phản ứng lại việc khổ hạnh th{i qu{. Khi dùng Ý Chí phụng sự x{c th}n l| chúng ta biến Ý Chí th|nh nô lệ cho x{c th}n. V| khi lúc n|o cũng dùng Ý Chí để xua đi những c{i đau nho nhỏ, thì vô tình l|m mất đi tính chất cao siêu của việc chịu đựng. Người n|o h|nh động như thế thường thì hay nổi nóng vì những c{i khó chịu nhỏ ở x{c th}n m| Ý Chí không thể xua đi được, v| c{i quyền năng cao siêu của Ý Chí vốn có thể kiểm so{t x{c th}n v| n}ng đỡ nó trong công việc Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

320

của nó, mặc dù nó đang đau khổ, lại bị hủy hoại đi. Việc do dự khi dùng quyền năng của Ý Chí cho việc trợ giúp nhu cầu x{c th}n không xuất ph{t từ bất cứ sự nghi ngờ n|o đối với sự hợp lý của tư tưởng, tính xác thực của định luật mà hành động như thế dựa v|o; m| l| xuất ph{t từ một sự e ngại rằng con người có thể sa ngã dưới sự c{m dỗ của việc dùng những gì có thể n}ng họ lên đến c{c lĩnh vực t}m linh như l| vị mục sư của [437] thể x{c, v| như vậy có thể trở th|nh những kẻ nô lệ của x{c th}n, v| trở nên vô dụng khi mà xác thân không giúp họ được trong lúc cần thiết.

Có một định luật huyền linh r|ng buộc mọi Điểm đạo đồ, ấy l| y không được phép dùng quyền năng huyền bí để

tự giúp chính y; nếu l|m thế vị Đạo Đồ sẽ mất đi năng lực giúp đỡ kẻ kh{c, v| thật l| không đ{ng chút n|o khi mất đi c{i lớn m| chỉ lấy được c{i nhỏ. C}u chuyện thường được nói đến về sự c{m dỗ của Đức Christ có một ý nghĩa cao xa hơn l| hầu hết mọi người hiểu. Nếu Ng|i đã dùng năng lực huyền bí của Ng|i để biến đ{ th|nh b{nh mì hầu giúp cho Ng|i qua cơn đói, thay vì dùng nghị lực kiên nhẫn chờ thực phẩm do các Thiên Thần (Shining Ones) mang lại, thì sau n|y Ng|i sẽ

không có khả năng chịu đựng được sự hy sinh huyền bí trên Thập Gi{. Bởi đó, lời ch}m chọc được hướng v|o Ng|i có chứa đựng một ch}n lý huyền linh: ‚Ng|i đã cứu những kẻ

khác, mà Ngài không thể cứu chính Ng|i'. Ng|i không thể

dùng c{i quyền năng đã l|m s{ng mắt người mù v| chữa l|nh người hủi để tr{nh cho chính Ng|i sự đau khổ được.

Những ai muốn tự cứu mình thì phải từ bỏ c{i sứ mệnh thiêng liêng trở th|nh các Đấng Cứu Thế. Họ phải chọn giữa nhiệm vụ n|y với nhiệm vụ kia khi họ tiến hóa. Nếu trong lúc

[438] tiến hóa, họ chọn nhiệm vụ thấp, v| dùng c{c quyền năng to t{t m| họ đã đạt được để phụng sự cho chính họ v|

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

cho x{c th}n họ, thì bấy giờ họ phải từ bỏ nhiệm vụ cao cả

hơn của việc dùng c{c quyền năng đó cứu độ nh}n loại. Hiện nay có một hoạt động trí tuệ rộng lớn đến nỗi có nhu cầu lớn lao cho việc sử dụng c{c quyền năng của trí tuệ v|o c{c mục tiêu cao cả nhất.

4- Huyền linh thuật và Hắc thuật.

Huyền thuật (magic) l| việc sử dụng Ý Chí để hướng dẫn các quyền năng của thiên nhiên bên ngo|i, v| thật ra, như tên của nó hàm ý, l| một khoa học vĩ đại. Ý chí con người, l| quyền năng của Đấng Th{nh Linh trong con người, có thể khuất phục v| kiểm so{t c{c năng lượng thấp kém, và như vậy mang lại c{c kết quả mong muốn. Sự dị-biệt giữa Chánh Thuật (White Magic) với Hắc Thuật (Black Magic) nằm trong động cơ quyết định Ý Chí. Khi Ý Chí đó được khởi động để đem lợi ích cho người kh{c, để trợ giúp v| ban phúc cho tất cả những ai đến trong phạm vi của Ý Chí đó, thì bấy giờ người đó là Nh| Huyền Linh thuật (White Magician), và các kết quả m| người n|y mang lại bằng việc thực h|nh Ý Chí có huấn luyện của y có lợi ích, và giúp v|o dòng tiến hóa của nh}n loại. [439] Nhờ thực h|nh như thế, nh| huyền linh thuật luôn luôn mở rộng, trở nên ng|y c|ng ít t{ch ra khỏi đồng loại của y, và là một trung t}m cứu trợ rộng lớn.

Nhưng khi Ý Chí được dùng cho c{i lợi của ph|m ngã, khi nó được dùng cho c{c mục đích v| mục tiêu cá nhân, thì bấy giờ người đó là một Nh| Hắc Thuật, một mối nguy cho nh}n loại, và c{c kết quả của y chỉ g}y cản trở v| trì hoãn sự

tiến hóa của nh}n loại. Do h|nh động như thế, y luôn luôn co rút lại, v| ng|y c|ng t{ch khỏi đồng loại của y, tự nhốt kín trong một c{i vỏ vốn cô lập y, v| c{i vỏ n|y trở nên ngày càng d|y đặc v| trọng trược hơn theo cùng với việc thực h|nh c{c Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

322

quyền năng m| y đã luyện tập. Ý Chí của Nh| Ph{p Thuật (Magician) bao giờ cũng mạnh, nhưng Ý Chí của Nh| Huyền Linh Thuật thì mạnh theo cùng với sức mạnh của sự sống, uyển chuyển khi cần, cứng rắn khi cần, nhưng bao giờ cũng đồng hóa với Ý Chí vĩ đại, với Thiên Luật của vũ trụ. Ý Chí của Nh| Hắc Thuật có sức mạnh sắt đ{, luôn luôn hướng về

mục đích c{ nh}n, chống lại với Ý Chí vĩ đại, không sớm thì muộn cũng tự vỡ tan th|nh từng mảnh trước Thiên Ý. Chính vì c{i nguy hại của Hắc Thuật m| đạo sinh Huyền linh học được Thiên luật bảo vệ để chống lại Hắc Thuật, Thiên Luật ngăn cấm đạo sinh dùng c{c quyền năng huyền bí của y cho

[440] chính y, vì không một ai trở th|nh Nh| Hắc Thuật nếu kẻ đó không cố t}m lấy Ý Chí c{ nh}n của mình chống lại Thiên Luật, ai cũng nên biết rõ c{i bản chất của Hắc Thuật v|

nên ngăn chận từ chính lúc bắt đầu sự {c.

Như đã nói ở trên, vị th{nh làm h|i hòa c{c mãnh lực bất h|i hòa trong chính Ng|i, thực sự l| Nh| Huyền Linh Thuật, còn nếu vị n|y dùng tất cả c{c sức mạnh có được nhờ

hiểu biết, đưa chúng v|o việc phụng sự cho tính chất chia rẽ

của riêng mình, l|m tăng thêm sự bất h|i hòa của thế gian bằng sự tham lam ích kỷ của mình, trong khi tìm c{ch bảo to|n sự h|i hòa trong c{c hiện thể riêng của mình, thì đó l|

Nh| Hắc Thuật.

3- Tiến vào cõi an bình.

Khi Ch}n Ngã đã trở nên dửng dưng trước c{c hiện thể

mà y trú ngụ trong đó đến nỗi những rung động của c{c hiện thể đó không còn ảnh hưởng đến y nữa; khi y có thể dùng c{c hiện thể n|y v|o bất cứ mục tiêu n|o; khi c{i thấy của trở nên thấu suốt ho|n to|n; khi c{c hiện thể không còn tỏ ra đối kh{ng nữa vì sự sống h|nh khí (elemental life) đã rời khỏi Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

chúng rồi v| chỉ có sự sống đang tuôn tr|n từ chính Chân Ngã l|m sinh động c{c hiện thể, thì lúc bấy giờ sự an bình (Peace) mới bao phủ [441] Ch}n Ngã v| mục tiêu của sự đấu tranh lâu dài mới được đạt tới. Một người an trụ v|o Ch}n Ngã thì không còn lầm lộn y với c{c hiện thể của y nữa.

Chúng giờ đ}y là c{c dụng cụ để cho Ch}n Ngã tùy ý hoạt động v| sử dụng. Lúc đó y đã nhận thức được sự an bình của Ch}n Sư, Đấng ho|n to|n l|m chủ c{c hiện thể của Ng|i, do đó l|m chủ được sự sống v| c{i chết. Một người như thế có khả năng thu nhận v|o c{c hiện thể của mình sự x{o trộn của thế gian v| có khả năng đưa sự x{o trộn đó v|o h|i ho|. Một người như thế có khả năng cảm nhận, xuyên qua các hiện thể

của mình, những nỗi đau của kẻ kh{c m| chính mình không bị đau khổ nhờ đã t{ch mình ra khỏi mọi phong ba. Tuy nhiên, bao giờ người n|y cũng có thể cúi xuống đi v|o cơn bão để nhấc kẻ kh{c lên m| không mất đi chỗ đặt ch}n của mình trên tảng đ{ của Đấng Th{nh Linh, nhờ biết rõ chính mình l| chính Đấng Th{nh Linh. C{c Ch}n Sư thật ra l| như

thế, v| sự an bình của c{c Ng|i đôi khi được cảm nhận, ít nhất là trong một lúc, bởi những người đang cố gắng bước lên cùng con đường, tuy những người n|y chưa đạt đến cùng tảng đ{ của Đấng Th{nh Linh Hữu Ngã thức (Sefl-conscious Divine).

Sự hợp nhất đó của Ý Chí riêng rẽ với Ý Chí duy nhất để giúp đỡ thế gian l| mục tiêu dường như đ{ng đạt đến hơn l| bất cứ điều gì có thể có được ở thế gian. [442] Đừng tách biệt khỏi con người, m| hãy hợp nhất với họ; đừng gi|nh lấy sự an bình v| phúc lạc một mình, m| hãy nói với Đấng Chân Phước người Trung Hoa (Chinese Blessed One): ‚Tôi sẽ

không bao giờ đi v|o chốn an bình một mình, m| luôn luôn và ở mọi nơi, tôi sẽ chịu đau khổ v| đấu tranh cho đến khi Xúc cảm (tiếp theo)

https://thuviensach.vn

324

mọi người cùng v|o với tôi' – đó l| phần thưởng của nhân loại. Trong sự c}n xứng, chúng ta có thể hiểu được rằng sự

đau khổ v| sự đấu tranh c|ng hữu hiệu hơn khi chúng ta chỉ

đau khổ trong những đau khổ của kẻ kh{c, chớ không cảm thấy đau cho chính chúng ta, thì chúng ta sẽ leo lên vào Đấng Th{nh Linh, sẽ bước lên ‚con đường đạo mỏng như dao cạo'

m| c{c Đấng Cao Cả đã bước lên, v| sẽ thấy rằng Ý Chí (vốn đã dẫn dắt chúng ta theo con đường đó, v| hiểu được chính nó trong khi bước trên con đường đó) thậm chí đủ mạnh để

đau khổ v| để đấu tranh, cho đến khi sự đau khổ v| sự xung đột đối với mọi người đã chấm dứt, v| mọi người cùng nhau tiến v|o chốn An Bình./.

NGUYỆN CẦU VẠN VẬT THÁI BÌNH

(Peace To All Beings)

Khảo cứu về T}m Thức

https://thuviensach.vn

Table of Contents

LỜI NÓI ĐẦU ........................................................................................

PHẦN I .............................................................................................

2- Cội nguồn của Chân Thần ....................................................................... 1

CHƯƠNG I ...........................................................................................

2- Tinh thần – Vật chất ............................................................................

3- Các Cõi Phụ (The sub-planes) ................................................................. 26

4- Năm cõi .........................................................................................

CHƯƠNG II ..........................................................................................

2- Các Chân Thần ...................................................................................

CHƯƠNG III .........................................................................................

2- Sự Đan Kết (weaving) ............................................................................

3- Bảy Luồng Thần Lực ..............................................................................

4- Các Đấng Quang Minh ............................................................................

CHƯƠNG IV .........................................................................................

2- Lưới Sự Sống ....................................................................................

3- Việc chọn lựa các nguyên tử thường tồn ............................................... 78

4- Công dụng của các nguyên tử thường tồn ............................................. 80

5- Tác động của Chân Thần trên vi tử thường tồn ..................................... 89

CHƯƠNG V ...........................................................................................

2- Sự Phân chia Hồn-Khóm ......................................................................... 9

CHƯƠNG VI ...................................................................................... 108

2- Tính đồng nhất của tâm thức hồng trần............................................... 110

3- Ý nghĩa của tâm thức hồng trần ........................................................... 116

CHƯƠNG VII ..................................................................................... 122

2- Thể cảm dục .....................................................................................

3- Sự tương ứng trong các căn chủng (Root-Races) ................................. 133

CHƯƠNG VIII ................................................................................... 135

2- Sự phát triển của con người ................................................................. 138

3- Những linh hồn và thể xác thiếu hài hòa .............................................. 142

4- Hé mở tâm thức trên cõi cảm dục ........................................................ 145

CHƯƠNG IX ....................................................................................... 15

2- Ngã thức ........................................................................................

3- Chân và giả......................................................................................

CHƯƠNG X ........................................................................................ 16

2- Tâm thức tỉnh thức ..............................................................................

3- Tâm thức siêu phàm .............................................................................

CHƯƠNG XI ....................................................................................... 18

2- Người tiến hóa ..................................................................................

3- Tuyến yên và tuyến tùng quả ............................................................... 193

4- Con đường của tâm thức ...................................................................... 196

CHƯƠNG XII ..................................................................................... 198

2 – Những thay đổi trong các hiện thể và trong tâm thức. ...................... 202

3- Ký ức ...........................................................................................

4- Ký ức là gì? ....................................................................................

5- Nhớ và quên .....................................................................................

6- Sự chú ý ........................................................................................

7- Tâm thức duy nhất ...............................................................................

PHẦN II ............................................................................................

CHƯƠNG II ........................................................................................ 2

2- Việc đánh thức Dục Vọng ..................................................................... 228