https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

h−íng dÉn

qu¶n lý vµ s¶n xuÊt

rau an toµn theo VietGAP

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn ThÕ Kû

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn Duy Hïng

Thµnh viªn

TS. NguyÔn An Tiªm

TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

NguyÔn Vò Thanh H¶o

https://thuviensach.vn

h−íng dÉn

qu¶n lý vµ s¶n xuÊt

rau an toµn theo VietGAP

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn ThÕ Kû

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn Duy Hïng

Thµnh viªn

TS. NguyÔn An Tiªm

TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

NguyÔn Vò Thanh H¶o

https://thuviensach.vn

TËp thÓ tç gi¶

PGS.TS. TRÞNH KH¾C QUANG

h−íng dÉn

TS. PH¹M Mü LINH

ThS. L£ THÞ LIÔU

qu¶n lý vµ s¶n xuÊt

rau an toµn theo vietGAP

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - sù thËt Hµ néi - 2014

https://thuviensach.vn

TËp thÓ tç gi¶

PGS.TS. TRÞNH KH¾C QUANG

h−íng dÉn

TS. PH¹M Mü LINH

ThS. L£ THÞ LIÔU

qu¶n lý vµ s¶n xuÊt

rau an toµn theo vietGAP

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - sù thËt Hµ néi - 2014

https://thuviensach.vn

m« h×nh s¶n xuÊt rau, qu¶, chÌ ®−îc chøng nhËn VietGAP, GlobalGAP hoÆc MetroGAP, vµ s¶n phÈm cña cç m«

h×nh nµy ®−îc thÞ tr−êng trong vµ ngoµi n−íc chÊp nhËn, gãp phÇn qu¶ng b¸ vµ n©ng cao uy tÝn hµng n«ng Lêi nhµ xuÊt b¶n

s¶n ViÖt Nam.

Tuy nhiªn, thùc tÕ s¶n xuÊt rau an toµn hiÖn nay

®ang gÆp nhiÒu khã kh¨n, trë ng¹i, viÖc ¸p dông thùc S¶n xuÊt cç s¶n phÈm n«ng nghiÖp chÊt l−îng cao, hµnh n«ng nghiÖp tèt (GAP) ch−a thùc sù ®i vµo s¶n an toµn cho søc kháe con ng−êi vµ vËt nu«i lµ xu thÕ

xuÊt mét cçh s©u réng; nhiÒu ®Þa ph−¬ng, ®¬n vÞ ch−a

®−îc −u tiªn cña n«ng nghiÖp thÕ giíi trong thÕ kû XXI.

nhËn thøc ®Çy ®ñ vÒ thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp Trong s¶n phÈm n«ng nghiÖp, sö dông rau xanh, trong tèt víi vai trß lµ mét ph−¬ng thøc s¶n xuÊt tiªn tiÕn cÇn

®ã cã mét phÇn ®−îc sö dông ë d¹ng t−¬i sèng kh«ng

¸p dông vµo thùc tiÔn, v× an toµn vÖ sinh thùc phÈm, søc qua nÊu chÝn, lµ nhu cÇu h»ng ngµy trong khÈu phÇn kháe ng−êi tiªu dïng vµ v× sù ph¸t triÓn cña thÞ tr−êng cña mçi ng−êi d©n. Rau xanh cã tèc ®é sinh tr−ëng, n«ng s¶n n−íc ta. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn VietGAP, ph¸t triÓn nhanh, kh¶ n¨ng hÊp thu dinh d−ìng vµ cç vÊn ®Ò tæ chøc s¶n xuÊt vµ gi¸m s¸t, kiÓm tra, sù tiÕp tç nh©n g©y mÊt an toµn thùc phÈm còng rÊt cao. Bªn cËn thÞ tr−êng ®ãng vai trß quan träng ®Ó kh¼ng ®Þnh sù c¹nh ®ã, rau xanh cßn chøa mét l−îng n−íc lín (85-

¸p dông VietGAP cã thµnh c«ng hay kh«ng.

95% khèi l−îng) nªn kh¶ n¨ng hót n−íc cao, kÓ c¶ cç Nh»m cung cÊp tµi liÖu cho cç ®¬n vÞ, tæ chøc vµ c¸

t¹p chÊt trong n−íc. Do vËy, rau xanh lµ mét trong nh©n trong viÖc qu¶n lý vµ s¶n xuÊt rau an toµn theo nh÷ng s¶n phÈm ®−îc quan t©m ®Æc biÖt vÒ vÖ sinh an tiªu chuÈn VietGAP, Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia -

toµn thùc phÈm.

Sù thËt xuÊt b¶n cuèn sçh H−íng dÉn qu¶n lý vµ

Tõ nh÷ng n¨m ®Çu cña thÕ kû XXI, thùc hiÖn chñ

s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP.

tr−¬ng cña ChÝnh phñ, Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn Néi dung cuèn sçh gåm 2 phÇn, PhÇn I nªu nh÷ng n«ng th«n ®· ban hµnh nh÷ng v¨n b¶n h−íng dÉn vÊn ®Ò chung vÒ rau an toµn theo VietGAP, nh÷ng qu¶n lý, gi¸m s¸t còng nh− chøng nhËn rau an toµn

®iÓm cÇn l−u ý trong s¶n xuÊt rau an toµn theo s¶n xuÊt theo nguyªn t¾c cña thùc hµnh n«ng nghiÖp VietGAP vµ h−íng dÉn x©y dùng c¬ cÊu vïng vµ bé tèt (GAP) phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña ViÖt Nam, gäi m¸y phï hîp víi viÖc thùc hµnh h−íng dÉn n«ng chung lµ VietGAP. Thùc hiÖn cç v¨n b¶n ®ã, mét sè nghiÖp tèt,… PhÇn II giíi thiÖu quy tr×nh canh tç, b¶o 5

6

https://thuviensach.vn

m« h×nh s¶n xuÊt rau, qu¶, chÌ ®−îc chøng nhËn VietGAP, GlobalGAP hoÆc MetroGAP, vµ s¶n phÈm cña cç m«

h×nh nµy ®−îc thÞ tr−êng trong vµ ngoµi n−íc chÊp nhËn, gãp phÇn qu¶ng b¸ vµ n©ng cao uy tÝn hµng n«ng Lêi nhµ xuÊt b¶n

s¶n ViÖt Nam.

Tuy nhiªn, thùc tÕ s¶n xuÊt rau an toµn hiÖn nay

®ang gÆp nhiÒu khã kh¨n, trë ng¹i, viÖc ¸p dông thùc S¶n xuÊt cç s¶n phÈm n«ng nghiÖp chÊt l−îng cao, hµnh n«ng nghiÖp tèt (GAP) ch−a thùc sù ®i vµo s¶n an toµn cho søc kháe con ng−êi vµ vËt nu«i lµ xu thÕ

xuÊt mét cçh s©u réng; nhiÒu ®Þa ph−¬ng, ®¬n vÞ ch−a

®−îc −u tiªn cña n«ng nghiÖp thÕ giíi trong thÕ kû XXI.

nhËn thøc ®Çy ®ñ vÒ thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp Trong s¶n phÈm n«ng nghiÖp, sö dông rau xanh, trong tèt víi vai trß lµ mét ph−¬ng thøc s¶n xuÊt tiªn tiÕn cÇn

®ã cã mét phÇn ®−îc sö dông ë d¹ng t−¬i sèng kh«ng

¸p dông vµo thùc tiÔn, v× an toµn vÖ sinh thùc phÈm, søc qua nÊu chÝn, lµ nhu cÇu h»ng ngµy trong khÈu phÇn kháe ng−êi tiªu dïng vµ v× sù ph¸t triÓn cña thÞ tr−êng cña mçi ng−êi d©n. Rau xanh cã tèc ®é sinh tr−ëng, n«ng s¶n n−íc ta. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn VietGAP, ph¸t triÓn nhanh, kh¶ n¨ng hÊp thu dinh d−ìng vµ cç vÊn ®Ò tæ chøc s¶n xuÊt vµ gi¸m s¸t, kiÓm tra, sù tiÕp tç nh©n g©y mÊt an toµn thùc phÈm còng rÊt cao. Bªn cËn thÞ tr−êng ®ãng vai trß quan träng ®Ó kh¼ng ®Þnh sù c¹nh ®ã, rau xanh cßn chøa mét l−îng n−íc lín (85-

¸p dông VietGAP cã thµnh c«ng hay kh«ng.

95% khèi l−îng) nªn kh¶ n¨ng hót n−íc cao, kÓ c¶ cç Nh»m cung cÊp tµi liÖu cho cç ®¬n vÞ, tæ chøc vµ c¸

t¹p chÊt trong n−íc. Do vËy, rau xanh lµ mét trong nh©n trong viÖc qu¶n lý vµ s¶n xuÊt rau an toµn theo nh÷ng s¶n phÈm ®−îc quan t©m ®Æc biÖt vÒ vÖ sinh an tiªu chuÈn VietGAP, Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia -

toµn thùc phÈm.

Sù thËt xuÊt b¶n cuèn sçh H−íng dÉn qu¶n lý vµ

Tõ nh÷ng n¨m ®Çu cña thÕ kû XXI, thùc hiÖn chñ

s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP.

tr−¬ng cña ChÝnh phñ, Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn Néi dung cuèn sçh gåm 2 phÇn, PhÇn I nªu nh÷ng n«ng th«n ®· ban hµnh nh÷ng v¨n b¶n h−íng dÉn vÊn ®Ò chung vÒ rau an toµn theo VietGAP, nh÷ng qu¶n lý, gi¸m s¸t còng nh− chøng nhËn rau an toµn

®iÓm cÇn l−u ý trong s¶n xuÊt rau an toµn theo s¶n xuÊt theo nguyªn t¾c cña thùc hµnh n«ng nghiÖp VietGAP vµ h−íng dÉn x©y dùng c¬ cÊu vïng vµ bé tèt (GAP) phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña ViÖt Nam, gäi m¸y phï hîp víi viÖc thùc hµnh h−íng dÉn n«ng chung lµ VietGAP. Thùc hiÖn cç v¨n b¶n ®ã, mét sè nghiÖp tèt,… PhÇn II giíi thiÖu quy tr×nh canh tç, b¶o 5

6

https://thuviensach.vn

vÖ, qu¶n lý trong vµ sau thu ho¹ch mét cçh an toµn víi mét sè chñng lo¹i rau theo VietGAP nh»m t¹o ra s¶n phÈm an toµn chÊt l−îng cao ®−îc chøng nhËn cña cç c¬ quan cã thÈm quyÒn.

S¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP lµ vÊn ®Ò míi,

®ang ®−îc tiÕp tôc thö nghiÖm ë nhiÒu n¬i, nªn trong qu¸ tr×nh biªn so¹n, biªn tËp, cç tç gi¶ vµ biªn tËp viªn ®· rÊt cè g¾ng song khã tr¸nh khái cßn thiÕu sãt.

Nhµ xuÊt b¶n vµ nhãm tç gi¶ rÊt mong nhËn ®−îc ý kiÕn ®ãng gãp cña b¹n ®äc ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc hoµn thiÖn h¬n.

Xin giíi thiÖu cuèn sçh víi b¹n ®äc.

Th¸ng 02 n¨m 2014

Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù THËT

7

8

https://thuviensach.vn

vÖ, qu¶n lý trong vµ sau thu ho¹ch mét cçh an toµn víi mét sè chñng lo¹i rau theo VietGAP nh»m t¹o ra s¶n phÈm an toµn chÊt l−îng cao ®−îc chøng nhËn cña cç c¬ quan cã thÈm quyÒn.

S¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP lµ vÊn ®Ò míi,

®ang ®−îc tiÕp tôc thö nghiÖm ë nhiÒu n¬i, nªn trong qu¸ tr×nh biªn so¹n, biªn tËp, cç tç gi¶ vµ biªn tËp viªn ®· rÊt cè g¾ng song khã tr¸nh khái cßn thiÕu sãt.

Nhµ xuÊt b¶n vµ nhãm tç gi¶ rÊt mong nhËn ®−îc ý kiÕn ®ãng gãp cña b¹n ®äc ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc hoµn thiÖn h¬n.

Xin giíi thiÖu cuèn sçh víi b¹n ®äc.

Th¸ng 02 n¨m 2014

Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù THËT

7

8

https://thuviensach.vn

toµn thùc phÈm, truy nguyªn nguån gèc s¶n phÈm, b¶o vÖ m«i tr−êng vµ søc kháe, an sinh x· héi cho ng−êi lao ®éng.

- VietGAP lµ tªn viÕt t¾t cña cç ch÷ c¸i tiÕng

PhÇn I

Anh ( Vietnamese Good Agricutural Practices), cã nghÜa lµ thùc hµnh n«ng nghiÖp tèt cho rau qu¶

H¦íNG DÉN QU¶N Lý S¶N XUÊT

t−¬i phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña ViÖt Nam.

RAU AN TOµN THEO VietGAP

- Chøng nhËn VietGAP lµ ho¹t ®éng ®¸nh gi¸, xç nhËn cña tæ chøc chøng nhËn VietGAP ®èi víi s¶n 1. Kh¸i niÖm vÒ rau an toµn theo VietGAP

phÈm ®−îc s¶n xuÊt vµ/hoÆc s¬ chÕ (s¶n xuÊt/s¬ chÕ) Kh¸i niÖm vÒ rau an toµn xuÊt hiÖn ë n−íc ta phï hîp víi VietGAP.

tõ nh÷ng n¨m 1990. Theo QuyÕt ®Þnh sè 67/1998/

- §¸nh gi¸ néi bé lµ qu¸ tr×nh tù ®¸nh giçña Q§-BNN-KHCN cña Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn c¬ së s¶n xuÊt mét cçh cã hÖ thèng, ®éc lËp vµ

n«ng th«n quy ®Þnh t¹m thêi vÒ s¶n xuÊt rau an

®−îc lËp thµnh v¨n b¶n lµm b»ng chøng ®Ó xç toµn, rau ®¶m b¶o an toµn vÖ sinh thùc phÈm, gäi

®Þnh møc ®é thùc hiÖn vµ duy tr× sù phï hîp víi t¾t lµ rau an toµn lµ nh÷ng s¶n phÈm rau t−¬i (bao VietGAP trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt/s¬ chÕ s¶n phÈm gåm tÊt c¶ cç lo¹i rau ¨n cñ, th©n, l¸, hoa, qu¶) cã chÊt l−îng ®óng nh− ®Æc tÝnh gièng cña nã, hµm cña c¬ së s¶n xuÊt.

l−îng cç hoçhÊt ®éc vµ møc ®é « nhiÔm cç sinh

- T− vÊn VietGAP lµ ho¹t ®éng ®µo t¹o, tËp huÊn, vËt g©y h¹i ë d−íi møc tiªu chuÈn cho phÐp, ®¶m h−íng dÉn c¬ së s¶n xuÊt ¸p dông VietGAP vµ

b¶o an toµn cho ng−êi tiªu dïng vµ m«i tr−êng. VËy

®¸nh gi¸ néi bé.

rau an toµn theo VietGAP lµ rau an toµn ®−îc s¶n

- VietGAP kh«ng ph¶i lµ quy tr×nh kü thuËt mµ

xuÊt theo quy tr×nh thùc hµnh n«ng nghiÖp tèt.

lµ nh÷ng nguyªn t¾c, thñ tôc, tr×nh tù h−íng dÉn 2. Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ rau an toµn VietGAP

tæ chøc, c¸ nh©n s¶n xuÊt, thu ho¹ch, s¬ chÕ b¶o Thùc hµnh n«ng nghiÖp tèt (Good Agricultural

®¶m an toµn, n©ng cao chÊt l−îng s¶n phÈm, b¶o Practices - GAP) lµ tËp hîp cç tiªu chÝ do tæ chøc,

®¶m phóc lîi x· héi, søc kháe ng−êi s¶n xuÊt vµ

quèc gia, nhãm quèc gia ban hµnh h−íng dÉn ng−êi ng−êi tiªu dïng, b¶o vÖ m«i tr−êng vµ truy s¶n xuÊt ¸p dông nh»m b¶o ®¶m chÊt l−îng, an nguyªn nguån gèc s¶n phÈm.

9

10

https://thuviensach.vn

toµn thùc phÈm, truy nguyªn nguån gèc s¶n phÈm, b¶o vÖ m«i tr−êng vµ søc kháe, an sinh x· héi cho ng−êi lao ®éng.

- VietGAP lµ tªn viÕt t¾t cña cç ch÷ c¸i tiÕng

PhÇn I

Anh ( Vietnamese Good Agricutural Practices), cã nghÜa lµ thùc hµnh n«ng nghiÖp tèt cho rau qu¶

H¦íNG DÉN QU¶N Lý S¶N XUÊT

t−¬i phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña ViÖt Nam.

RAU AN TOµN THEO VietGAP

- Chøng nhËn VietGAP lµ ho¹t ®éng ®¸nh gi¸, xç nhËn cña tæ chøc chøng nhËn VietGAP ®èi víi s¶n 1. Kh¸i niÖm vÒ rau an toµn theo VietGAP

phÈm ®−îc s¶n xuÊt vµ/hoÆc s¬ chÕ (s¶n xuÊt/s¬ chÕ) Kh¸i niÖm vÒ rau an toµn xuÊt hiÖn ë n−íc ta phï hîp víi VietGAP.

tõ nh÷ng n¨m 1990. Theo QuyÕt ®Þnh sè 67/1998/

- §¸nh gi¸ néi bé lµ qu¸ tr×nh tù ®¸nh giçña Q§-BNN-KHCN cña Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn c¬ së s¶n xuÊt mét cçh cã hÖ thèng, ®éc lËp vµ

n«ng th«n quy ®Þnh t¹m thêi vÒ s¶n xuÊt rau an

®−îc lËp thµnh v¨n b¶n lµm b»ng chøng ®Ó xç toµn, rau ®¶m b¶o an toµn vÖ sinh thùc phÈm, gäi

®Þnh møc ®é thùc hiÖn vµ duy tr× sù phï hîp víi t¾t lµ rau an toµn lµ nh÷ng s¶n phÈm rau t−¬i (bao VietGAP trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt/s¬ chÕ s¶n phÈm gåm tÊt c¶ cç lo¹i rau ¨n cñ, th©n, l¸, hoa, qu¶) cã chÊt l−îng ®óng nh− ®Æc tÝnh gièng cña nã, hµm cña c¬ së s¶n xuÊt.

l−îng cç hoçhÊt ®éc vµ møc ®é « nhiÔm cç sinh

- T− vÊn VietGAP lµ ho¹t ®éng ®µo t¹o, tËp huÊn, vËt g©y h¹i ë d−íi møc tiªu chuÈn cho phÐp, ®¶m h−íng dÉn c¬ së s¶n xuÊt ¸p dông VietGAP vµ

b¶o an toµn cho ng−êi tiªu dïng vµ m«i tr−êng. VËy

®¸nh gi¸ néi bé.

rau an toµn theo VietGAP lµ rau an toµn ®−îc s¶n

- VietGAP kh«ng ph¶i lµ quy tr×nh kü thuËt mµ

xuÊt theo quy tr×nh thùc hµnh n«ng nghiÖp tèt.

lµ nh÷ng nguyªn t¾c, thñ tôc, tr×nh tù h−íng dÉn 2. Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ rau an toµn VietGAP

tæ chøc, c¸ nh©n s¶n xuÊt, thu ho¹ch, s¬ chÕ b¶o Thùc hµnh n«ng nghiÖp tèt (Good Agricultural

®¶m an toµn, n©ng cao chÊt l−îng s¶n phÈm, b¶o Practices - GAP) lµ tËp hîp cç tiªu chÝ do tæ chøc,

®¶m phóc lîi x· héi, søc kháe ng−êi s¶n xuÊt vµ

quèc gia, nhãm quèc gia ban hµnh h−íng dÉn ng−êi ng−êi tiªu dïng, b¶o vÖ m«i tr−êng vµ truy s¶n xuÊt ¸p dông nh»m b¶o ®¶m chÊt l−îng, an nguyªn nguån gèc s¶n phÈm.

9

10

https://thuviensach.vn

- Tæ chøc, c¸ nh©n lµ c¬ së s¶n xuÊt, lµ doanh 11) KiÓm tra néi bé.

nghiÖp; hîp tç x·, tæ hîp tç, hiÖp héi (c¬ së s¶n 12) KhiÕu n¹i vµ gi¶i quyÕt khiÕu n¹i.

xuÊt nhiÒu thµnh viªn hoÆc nhãm hé s¶n xuÊt);

- H−íng dÉn ®¸nh gi¸ vµ xö lý kÕt qu¶: trang tr¹i, hé gia ®×nh (c¬ së s¶n xuÊt mét thµnh

+ C¬ së s¶n xuÊt ®−îc cÊp GiÊy chøng nhËn viªn hoÆc hé s¶n xuÊt) s¶n xuÊt/s¬ chÕ s¶n phÈm VietGAP khi ®¹t 100% sè chØ tiªu møc ®é A vµ tèi rau an toµn theo VietGAP.

thiÓu 90% sè chØ tiªu møc ®é B (chØ tiªu kh«ng ®¹t kh«ng ®−îc lÆp l¹i khi ®¸nh gi¸ gi¸m s¸t).

3. Néi dung vµ nh÷ng ®iÓm cÇn l−u ý trong

+ C¬ së s¶n xuÊt nhiÒu thµnh viªn ®−îc cÊp thùc hiÖn s¶n xuÊt rau an toµn VietGAP

GiÊy chøng nhËn VietGAP khi 100% sè c¬ së thµnh

3.1. Néi dung cña VietGAP cho rau qu¶

viªn ®¹i diÖn ®−îc lùa chän ®Ó ®¸nh gi¸ ®Òu ®¹t

- VietGAP trªn rau qu¶ gåm 2 ch−¬ng: ch−¬ng yªu cÇu theo VietGAP.

I lµ nh÷ng quy ®Þnh chung, ch−¬ng II lµ 12 môc

3.2. Nh÷ng ®iÓm cÇn l−u ý trong thùc hiÖn

lín, trong ®ã cã 65 tiÓu môc ®−îc ph©n lo¹i vÒ møc

s¶n xuÊt rau an toµn VietGAP

®é thùc hiÖn A, B, C (43 chØ tiªu b¾t buéc thùc 3.2.1. §Êt trång

hiÖn lo¹i A; 24 chØ tiªu cÇn thùc hiÖn lo¹i B; 4 chØ

tiªu khuyÕn khÝch thùc hiÖn lo¹i C), ®ã lµ nh÷ng

- §Êt cao, tho¸t n−íc tèt, giµu dinh d−ìng nu«i c©y.

tiªu chÝ cÇn thùc hiÖn cña VietGAP.

- Nguån ®Êt kh«ng chÞu ¶nh h−ëng cña cç 1) §¸nh gi¸ vµ lùa chän vïng s¶n xuÊt.

yÕu tè g©y « nhiÔm nh− cçh ly khu vùc cã chÊt 2) Gièng vµ gèc ghÐp.

th¶i c«ng nghiÖp vµ bÖnh viÖn, nghÜa trang, ®−êng 3) Qu¶n lý ®Êt vµ gi¸ thÓ.

giao th«ng,...

4) Ph©n bãn vµ chÊt phô gia.

- Cç chØ tiªu (kim lo¹i nÆng, thuèc b¶o vÖ

5) N−íc t−íi.

thùc vËt,…) trong khu vùc s¶n xuÊt cÇn ®−îc 6) Thuèc b¶o vÖ thùc vËt vµ hoçhÊt.

kiÓm tra xem cã b¶o ®¶m ®ñ tiªu chuÈn ®Ó trång 7) Thu ho¹ch vµ xö lý sau thu ho¹ch.

rau an toµn hay kh«ng (Th«ng t− sè 59/2012/TT-8) Qu¶n lý vµ xö lý chÊt th¶i.

BNNPTNT). Tr−êng hîp cç chØ tiªu ph©n tÝch v−ît 9) Ng−êi lao ®éng.

qu¸ ng−ìng cho phÐp cÇn tiÕn hµnh xö lý ®Êt hoÆc 10) Ghi chÐp, l−u gi÷ hå s¬, truy nguyªn nguån gèc.

bè trÝ c¬ cÊu c©y trång phï hîp.

11

12

https://thuviensach.vn

- Tæ chøc, c¸ nh©n lµ c¬ së s¶n xuÊt, lµ doanh 11) KiÓm tra néi bé.

nghiÖp; hîp tç x·, tæ hîp tç, hiÖp héi (c¬ së s¶n 12) KhiÕu n¹i vµ gi¶i quyÕt khiÕu n¹i.

xuÊt nhiÒu thµnh viªn hoÆc nhãm hé s¶n xuÊt);

- H−íng dÉn ®¸nh gi¸ vµ xö lý kÕt qu¶: trang tr¹i, hé gia ®×nh (c¬ së s¶n xuÊt mét thµnh

+ C¬ së s¶n xuÊt ®−îc cÊp GiÊy chøng nhËn viªn hoÆc hé s¶n xuÊt) s¶n xuÊt/s¬ chÕ s¶n phÈm VietGAP khi ®¹t 100% sè chØ tiªu møc ®é A vµ tèi rau an toµn theo VietGAP.

thiÓu 90% sè chØ tiªu møc ®é B (chØ tiªu kh«ng ®¹t kh«ng ®−îc lÆp l¹i khi ®¸nh gi¸ gi¸m s¸t).

3. Néi dung vµ nh÷ng ®iÓm cÇn l−u ý trong

+ C¬ së s¶n xuÊt nhiÒu thµnh viªn ®−îc cÊp thùc hiÖn s¶n xuÊt rau an toµn VietGAP

GiÊy chøng nhËn VietGAP khi 100% sè c¬ së thµnh

3.1. Néi dung cña VietGAP cho rau qu¶

viªn ®¹i diÖn ®−îc lùa chän ®Ó ®¸nh gi¸ ®Òu ®¹t

- VietGAP trªn rau qu¶ gåm 2 ch−¬ng: ch−¬ng yªu cÇu theo VietGAP.

I lµ nh÷ng quy ®Þnh chung, ch−¬ng II lµ 12 môc

3.2. Nh÷ng ®iÓm cÇn l−u ý trong thùc hiÖn

lín, trong ®ã cã 65 tiÓu môc ®−îc ph©n lo¹i vÒ møc

s¶n xuÊt rau an toµn VietGAP

®é thùc hiÖn A, B, C (43 chØ tiªu b¾t buéc thùc 3.2.1. §Êt trång

hiÖn lo¹i A; 24 chØ tiªu cÇn thùc hiÖn lo¹i B; 4 chØ

tiªu khuyÕn khÝch thùc hiÖn lo¹i C), ®ã lµ nh÷ng

- §Êt cao, tho¸t n−íc tèt, giµu dinh d−ìng nu«i c©y.

tiªu chÝ cÇn thùc hiÖn cña VietGAP.

- Nguån ®Êt kh«ng chÞu ¶nh h−ëng cña cç 1) §¸nh gi¸ vµ lùa chän vïng s¶n xuÊt.

yÕu tè g©y « nhiÔm nh− cçh ly khu vùc cã chÊt 2) Gièng vµ gèc ghÐp.

th¶i c«ng nghiÖp vµ bÖnh viÖn, nghÜa trang, ®−êng 3) Qu¶n lý ®Êt vµ gi¸ thÓ.

giao th«ng,...

4) Ph©n bãn vµ chÊt phô gia.

- Cç chØ tiªu (kim lo¹i nÆng, thuèc b¶o vÖ

5) N−íc t−íi.

thùc vËt,…) trong khu vùc s¶n xuÊt cÇn ®−îc 6) Thuèc b¶o vÖ thùc vËt vµ hoçhÊt.

kiÓm tra xem cã b¶o ®¶m ®ñ tiªu chuÈn ®Ó trång 7) Thu ho¹ch vµ xö lý sau thu ho¹ch.

rau an toµn hay kh«ng (Th«ng t− sè 59/2012/TT-8) Qu¶n lý vµ xö lý chÊt th¶i.

BNNPTNT). Tr−êng hîp cç chØ tiªu ph©n tÝch v−ît 9) Ng−êi lao ®éng.

qu¸ ng−ìng cho phÐp cÇn tiÕn hµnh xö lý ®Êt hoÆc 10) Ghi chÐp, l−u gi÷ hå s¬, truy nguyªn nguån gèc.

bè trÝ c¬ cÊu c©y trång phï hîp.

11

12

https://thuviensach.vn

3.2.2. N−íc t−íi

chuÈn ®Ó trång, s¬ chÕ rau an toµn (Th«ng t− sè

- Kh«ng sö dông nguån n−íc t−íi bÞ nhiÔm bÈn 59/2012/TT-BNNPTNT). Tr−êng hîp n−íc nhiÔm bÈn víi cç chØ tiªu ph©n tÝch v−ît qu¸ ng−ìng

®Ó t−íi rau nh−: n−íc ao tï, kªnh, m−¬ng, r·nh, cho phÐp cÇn tiÕn hµnh xö lý. Hå s¬ cña qu¸

n−íc th¶i sinh ho¹t, n−íc th¶i bÖnh viÖn, n−íc th¶i tr×nh xö lý cÇn ®−îc l−u gi÷ trong suèt qu¸ tr×nh khu c«ng nghiÖp ch−a qua xö lý,…

s¶n xuÊt.

3.2.3. Sö dông gièng

- Yªu cÇu vÒ gièng trong s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP cÇn:

+ §¸p øng ®−îc nhu cÇu thÞ tr−êng (mµu s¾c, kÝch th−íc, h−¬ng vÞ,… cña s¶n phÈm);

+ ThÝch nghi víi ®iÒu kiÖn sinh th¸i, thæ nh−ìng;

+ Chèng chÞu s©u bÖnh;

+ HiÖu qu¶ kinh tÕ cao.

- Gièng sö dông trong s¶n xuÊt rau an toµn cÇn l−u ý:

+ Gièng ph¶i cã nguån gèc râ rµng, gièng n»m trong danh môc quy ®Þnh cña Nhµ n−íc;

+ Qu¸ tr×nh sö dông cÇn ghi chÐp vµ l−u gi÷

- CÇn sö dông n−íc tõ hå chøa, n−íc s«ng, suèi, hå s¬ vÒ nguån gèc (mua hay tù s¶n xuÊt, s¶n giÕng khoan ®ñ tiªu chuÈn sö dông cho rau an toµn xuÊt trong ®iÒu kiÖn b¶o ®¶m an toµn nh− thÕ

theo quy ®Þnh cña Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn nµo…), sè l−îng, chñng lo¹i, giç¶ ®Ó dÔ dµng N«ng th«n (Th«ng t− sè 59/2012/TT-BNNPTNT).

lËp kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, h¹ch to¸n gi¸ trÞ kinh tÕ

- Cç chØ tiªu (kim lo¹i nÆng, thuèc b¶o vÖ

cuèi cïng vµ ®¸p øng nhu cÇu ng−êi tiªu dïng thùc vËt,…) trong nguån n−íc khu vùc s¶n xuÊt, vÒ chñng lo¹i, sè l−îng, chÊt l−îng s¶n phÈm s¬ chÕ cÇn ®−îc kiÓm tra vµ ®èi chiÕu víi tiªu hµng hãa.

13

14

https://thuviensach.vn

3.2.2. N−íc t−íi

chuÈn ®Ó trång, s¬ chÕ rau an toµn (Th«ng t− sè

- Kh«ng sö dông nguån n−íc t−íi bÞ nhiÔm bÈn 59/2012/TT-BNNPTNT). Tr−êng hîp n−íc nhiÔm bÈn víi cç chØ tiªu ph©n tÝch v−ît qu¸ ng−ìng

®Ó t−íi rau nh−: n−íc ao tï, kªnh, m−¬ng, r·nh, cho phÐp cÇn tiÕn hµnh xö lý. Hå s¬ cña qu¸

n−íc th¶i sinh ho¹t, n−íc th¶i bÖnh viÖn, n−íc th¶i tr×nh xö lý cÇn ®−îc l−u gi÷ trong suèt qu¸ tr×nh khu c«ng nghiÖp ch−a qua xö lý,…

s¶n xuÊt.

3.2.3. Sö dông gièng

- Yªu cÇu vÒ gièng trong s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP cÇn:

+ §¸p øng ®−îc nhu cÇu thÞ tr−êng (mµu s¾c, kÝch th−íc, h−¬ng vÞ,… cña s¶n phÈm);

+ ThÝch nghi víi ®iÒu kiÖn sinh th¸i, thæ nh−ìng;

+ Chèng chÞu s©u bÖnh;

+ HiÖu qu¶ kinh tÕ cao.

- Gièng sö dông trong s¶n xuÊt rau an toµn cÇn l−u ý:

+ Gièng ph¶i cã nguån gèc râ rµng, gièng n»m trong danh môc quy ®Þnh cña Nhµ n−íc;

+ Qu¸ tr×nh sö dông cÇn ghi chÐp vµ l−u gi÷

- CÇn sö dông n−íc tõ hå chøa, n−íc s«ng, suèi, hå s¬ vÒ nguån gèc (mua hay tù s¶n xuÊt, s¶n giÕng khoan ®ñ tiªu chuÈn sö dông cho rau an toµn xuÊt trong ®iÒu kiÖn b¶o ®¶m an toµn nh− thÕ

theo quy ®Þnh cña Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn nµo…), sè l−îng, chñng lo¹i, giç¶ ®Ó dÔ dµng N«ng th«n (Th«ng t− sè 59/2012/TT-BNNPTNT).

lËp kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, h¹ch to¸n gi¸ trÞ kinh tÕ

- Cç chØ tiªu (kim lo¹i nÆng, thuèc b¶o vÖ

cuèi cïng vµ ®¸p øng nhu cÇu ng−êi tiªu dïng thùc vËt,…) trong nguån n−íc khu vùc s¶n xuÊt, vÒ chñng lo¹i, sè l−îng, chÊt l−îng s¶n phÈm s¬ chÕ cÇn ®−îc kiÓm tra vµ ®èi chiÕu víi tiªu hµng hãa.

13

14

https://thuviensach.vn

3.2.4. Sö dông cç lo¹i ph©n bãn cho c©y rau cÇn ®−îc bãn víi l−îng ®ñ ®Ó c©y trång ph¸t

®óng quy tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt rau an toµn triÓn vµ bãn c©n ®èi víi cç lo¹i ph©n khç.

a. Nh÷ng h¹n chÕ trong quy tr×nh bãn ph©n, Tr¸nh l¹m dông qu¸ nhiÒu ph©n ®¹m, v× bãn gi¶i ph¸p ®Ó c¶i thiÖn:

qu¸ nhiÒu lµm th©n l¸ ph¸t triÓn m¹nh, t¹o ®iÒu

kiÖn thuËn lîi cho s©u bÖnh ph¸t triÓn vµ ®Æc Thi Õu nguån cung cÊp T¨ng c−êng nguån ph©n h÷u

biÖt lµ hµm l−îng Nitrat (NO3 - chÊt g©y bÖnh ph©n h÷u c¬, ch−a tin

c¬, bæ sung b»ng ph©n vi

h¹i cho c¬ thÓ) trong rau cao, ¶nh h−ëng ®Õn søc vµ

o tç dông cña ph©n

sinh; theo dâi, ®¸nh gi¸ kÕt

vi s inh

qu¶ sö dông ph©n vi sinh

khoÎ ng−êi sö dông. §©y lµ nguyªn nh©n quan träng lµm rau mÊt an toµn.

Bã

n qu¸ nhiÒu ph©n ho¸

Gi¶m bãn ph©n ho¸ häc,

häc vµ bãn kh«ng c©n ®èi.

bãn c©n ®èi, tËp trung giai

+ Kh«ng bãn thóc ph©n ®¹m qu¸ muén, ph¶i

§Æc biÖt bãn ph©n kh«ng

®o¹n ®Çu, kÕt thóc bãn

b¶o ®¶m kÕt thóc bãn ph©n ®¹m tr−íc thêi gian

®ón g lóc, th−êng bãn s¸t

®¹m tr−íc thêi gian dù kiÕn

thêi

Gi¶i

gian thu ho¹ch nªn thu ho¹ch 10-15 ngµy

dù kiÕn thu ho¹ch Ýt nhÊt 10-15 ngµy.

kh«ng ®ñ thêi gian cçh ly

ph¸p

- Mét sè ®Æc ®iÓm cÇn chó ý khi sö dông ph©n Bãn ph©n theo kinh

CÇn tu©n thñ quy tr×nh kü

l©n:

ng

hiÖm, cã quy tr×nh kü

thuËt vµ gi¸m s¸t viÖc thùc

thu Ët s¶n xuÊt rau an hiÖn ®óng quy tr×nh, chó ý

+ Ph©n l©n chØ ph¸t huy ®−îc hÕt hiÖu qu¶ khi toµn nh−ng ng−êi s¶n

cç thao tç bãn ph©n

bãn c©n ®èi víi ph©n ®¹m.

xuÊt ch−a thùc hiÖn

+ BÊt kú lo¹i ph©n l©n nµo còng lÊy bãn lãt lµm

chÝnh, v× ph©n l©n rÊt cÇn cho qu¸ tr×nh h×nh thµnh rÔ.

b. Nh÷ng ®iÓm cÇn l−u ý khi sö dông ph©n bãn

- Mét sè ®iÓm cÇn l−u ý khi sö dông ph©n kali: trong quy tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt rau an toµn:

+ HiÖu lùc cña ph©n kali ®¹t cao nhÊt khi ®−îc

- Nh÷ng ®iÓm cÇn chó ý khi sö dông ph©n ®¹m: bãn c©n ®èi víi ph©n ®¹m vµ ph©n l©n. Ph©n kali

+ §¹m lµ mét lo¹i ph©n bãn rÊt linh ®éng, dÔ

chØ bãn riªng lÎ trong nh÷ng tr−êng hîp ®Æc biÖt bÞ mÊt do röa tr«i, bay h¬i, do ®ã cÇn tr¸nh bãn v·i nh− chèng rÐt cho c©y.

ph©n trªn mÆt ®Êt, kh«ng bãn ph©n ®¹m lóc trêi

+ Tro bÕp, ph©n chuång ®Òu giµu kali dÔ tiªu n¾ng to, m−a to.

®èi víi c©y trång kh«ng kÐm ph©n ho¸ häc. Do ®ã

+ L−îng ph©n ®¹m bãn Ýt hay nhiÒu tïy thuéc khi sö dông nhiÒu d¹ng ph©n nµy sÏ gi¶m l−îng vµo nhu cÇu cña mçi lo¹i c©y trång. Ph©n ®¹m kali ho¸ häc.

15

16

https://thuviensach.vn

3.2.4. Sö dông cç lo¹i ph©n bãn cho c©y rau cÇn ®−îc bãn víi l−îng ®ñ ®Ó c©y trång ph¸t

®óng quy tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt rau an toµn triÓn vµ bãn c©n ®èi víi cç lo¹i ph©n khç.

a. Nh÷ng h¹n chÕ trong quy tr×nh bãn ph©n, Tr¸nh l¹m dông qu¸ nhiÒu ph©n ®¹m, v× bãn gi¶i ph¸p ®Ó c¶i thiÖn:

qu¸ nhiÒu lµm th©n l¸ ph¸t triÓn m¹nh, t¹o ®iÒu

kiÖn thuËn lîi cho s©u bÖnh ph¸t triÓn vµ ®Æc Thi Õu nguån cung cÊp T¨ng c−êng nguån ph©n h÷u

biÖt lµ hµm l−îng Nitrat (NO3 - chÊt g©y bÖnh ph©n h÷u c¬, ch−a tin

c¬, bæ sung b»ng ph©n vi

h¹i cho c¬ thÓ) trong rau cao, ¶nh h−ëng ®Õn søc vµ

o tç dông cña ph©n

sinh; theo dâi, ®¸nh gi¸ kÕt

vi s inh

qu¶ sö dông ph©n vi sinh

khoÎ ng−êi sö dông. §©y lµ nguyªn nh©n quan träng lµm rau mÊt an toµn.

Bã

n qu¸ nhiÒu ph©n ho¸

Gi¶m bãn ph©n ho¸ häc,

häc vµ bãn kh«ng c©n ®èi.

bãn c©n ®èi, tËp trung giai

+ Kh«ng bãn thóc ph©n ®¹m qu¸ muén, ph¶i

§Æc biÖt bãn ph©n kh«ng

®o¹n ®Çu, kÕt thóc bãn

b¶o ®¶m kÕt thóc bãn ph©n ®¹m tr−íc thêi gian

®ón g lóc, th−êng bãn s¸t

®¹m tr−íc thêi gian dù kiÕn

thêi

Gi¶i

gian thu ho¹ch nªn thu ho¹ch 10-15 ngµy

dù kiÕn thu ho¹ch Ýt nhÊt 10-15 ngµy.

kh«ng ®ñ thêi gian cçh ly

ph¸p

- Mét sè ®Æc ®iÓm cÇn chó ý khi sö dông ph©n Bãn ph©n theo kinh

CÇn tu©n thñ quy tr×nh kü

l©n:

ng

hiÖm, cã quy tr×nh kü

thuËt vµ gi¸m s¸t viÖc thùc

thu Ët s¶n xuÊt rau an hiÖn ®óng quy tr×nh, chó ý

+ Ph©n l©n chØ ph¸t huy ®−îc hÕt hiÖu qu¶ khi toµn nh−ng ng−êi s¶n

cç thao tç bãn ph©n

bãn c©n ®èi víi ph©n ®¹m.

xuÊt ch−a thùc hiÖn

+ BÊt kú lo¹i ph©n l©n nµo còng lÊy bãn lãt lµm

chÝnh, v× ph©n l©n rÊt cÇn cho qu¸ tr×nh h×nh thµnh rÔ.

b. Nh÷ng ®iÓm cÇn l−u ý khi sö dông ph©n bãn

- Mét sè ®iÓm cÇn l−u ý khi sö dông ph©n kali: trong quy tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt rau an toµn:

+ HiÖu lùc cña ph©n kali ®¹t cao nhÊt khi ®−îc

- Nh÷ng ®iÓm cÇn chó ý khi sö dông ph©n ®¹m: bãn c©n ®èi víi ph©n ®¹m vµ ph©n l©n. Ph©n kali

+ §¹m lµ mét lo¹i ph©n bãn rÊt linh ®éng, dÔ

chØ bãn riªng lÎ trong nh÷ng tr−êng hîp ®Æc biÖt bÞ mÊt do röa tr«i, bay h¬i, do ®ã cÇn tr¸nh bãn v·i nh− chèng rÐt cho c©y.

ph©n trªn mÆt ®Êt, kh«ng bãn ph©n ®¹m lóc trêi

+ Tro bÕp, ph©n chuång ®Òu giµu kali dÔ tiªu n¾ng to, m−a to.

®èi víi c©y trång kh«ng kÐm ph©n ho¸ häc. Do ®ã

+ L−îng ph©n ®¹m bãn Ýt hay nhiÒu tïy thuéc khi sö dông nhiÒu d¹ng ph©n nµy sÏ gi¶m l−îng vµo nhu cÇu cña mçi lo¹i c©y trång. Ph©n ®¹m kali ho¸ häc.

15

16

https://thuviensach.vn

+ §èi víi rau qu¶, khi bãn ®Çy ®ñ kali sÏ lµm

+ Víi ®Êt chua, ph¶i bãn v«i tr−íc 2-3 ngµy råi cho s¶n phÈm cã vÞ ngät ®Ëm h¬n, ®Æc biÖt lµ rau míi bãn ph©n vi sinh.

¨n qu¶.

+ Kh«ng trén ph©n vi sinh víi cç lo¹i ph©n

- Mét sè ®iÓm cÇn l−u ý khi sö dông ph©n hçn ho¸ häc vµ tro bÕp.

hîp:

+ Ph©n vi sinh cÇn ®−îc b¶o qu¶n ë n¬i tho¸ng

+ Khi sö dông ph©n hçn hîp cÇn ph¶i tÝnh ®Õn m¸t. Mïa hÌ cã thÓ b¶o qu¶n trong 3 th¸ng. Mïa tû lÖ ®¹m cã trong ph©n ®Ó bãn phï hîp víi nhu

®«ng b¶o qu¶n ®−îc 4 th¸ng.

cÇu cña mçi lo¹i c©y trång. Tr¸nh bãn víi l−îng

- Mét sè ®iÓm cÇn l−u ý khi sö dông ph©n vi

®¹m cao g©y ¶nh h−ëng chÊt l−îng an toµn cña sinh Biogro bãn qua l¸:

n«ng s¶n.

+ Ph©n vi sinh bãn qua l¸ Biogro

- Mét sè ®iÓm l−u ý khi sö dông ph©n h÷u c¬: lµ chÕ phÈm ®−îc chiÕt rót tõ nh÷ng

+ Trong ph©n h÷u c¬ ch−a hoai môc vÉn cßn s¶n phÈm do vi sinh vËt t¹o ra nªn cã tån t¹i nh÷ng h¹t cá d¹i, mÇm bÖnh, vi sinh vËt tç dông nhanh h¬n ph©n bãn qua rÔ

g©y bÖnh cho c©y vµ cho ng−êi. Do vËy, nÕu bãn, (5-7 ngµy).

t−íi cho c©y rau sÏ lµ nguån g©y bÖnh cho c©y

+ Víi c©y rau, phun ph©n Biogro trång vµ s¶n phÈm kh«ng an toµn, ®Æc biÖt víi qua l¸ tõ khi c©y cã 3-4 l¸. 2 tuÇn nh÷ng lo¹i rau kh«ng qua nÊu chÝn nh− rau th¬m, phun 1 lÇn trong 1,5 th¸ng ®Çu (phun

rau gia vÞ. Do ®ã, chóng ta cÇn ph¶i tuyÖt ®èi kh«ng 3-4 lÇn/vô).

sö dông ph©n t−¬i ®Ó bãn, t−íi cho rau.

+ L¸ non hÊp thô ph©n bãn qua l¸

+ Trong ph©n h÷u c¬ hoai môc chøa nhiÒu tèt h¬n l¸ giµ.

®¹m vµ cç chÊt dinh d−ìng dÔ tiªu, ®ång thêi

+ Ph©n vi sinh bãn qua l¸ kh«ng thay ®−îc ph©n còng chøa nhiÒu vi sinh vËt ph©n hñy chÊt khã vi sinh bãn qua rÔ. Nã chØ bæ sung mét sè chÊt dinh tiªu thµnh chÊt dÔ tiªu nªn chØ dïng ph©n h÷u c¬

d−ìng cho c©y mµ rÔ kh«ng hÊp thô ®−îc.

®Ó bãn lãt cho c©y, khi bãn ph¶i vïi vµo ®Êt, chó ý ph¶i trén ®¶o ®Òu ph©n víi ®Êt.

+ Nªn phun ph©n vi sinh bãn qua l¸ vµo buæi

- Mét sè ®iÓm l−u ý khi sö dông ph©n vi sinh:

s¸ng sím hoÆc chiÒu tèi. Tèt nhÊt nªn cã b×nh phun

+ Ph©n vi sinh chØ ph¸t huy tç dông khi gi¶m riªng, nÕu sö dông b×nh phun thuèc trõ s©u ®Ó

ph©n ho¸ häc.

phun th× ph¶i tr¸ng thËt kü 5-10 lÇn.

17

18

https://thuviensach.vn

+ §èi víi rau qu¶, khi bãn ®Çy ®ñ kali sÏ lµm

+ Víi ®Êt chua, ph¶i bãn v«i tr−íc 2-3 ngµy råi cho s¶n phÈm cã vÞ ngät ®Ëm h¬n, ®Æc biÖt lµ rau míi bãn ph©n vi sinh.

¨n qu¶.

+ Kh«ng trén ph©n vi sinh víi cç lo¹i ph©n

- Mét sè ®iÓm cÇn l−u ý khi sö dông ph©n hçn ho¸ häc vµ tro bÕp.

hîp:

+ Ph©n vi sinh cÇn ®−îc b¶o qu¶n ë n¬i tho¸ng

+ Khi sö dông ph©n hçn hîp cÇn ph¶i tÝnh ®Õn m¸t. Mïa hÌ cã thÓ b¶o qu¶n trong 3 th¸ng. Mïa tû lÖ ®¹m cã trong ph©n ®Ó bãn phï hîp víi nhu

®«ng b¶o qu¶n ®−îc 4 th¸ng.

cÇu cña mçi lo¹i c©y trång. Tr¸nh bãn víi l−îng

- Mét sè ®iÓm cÇn l−u ý khi sö dông ph©n vi

®¹m cao g©y ¶nh h−ëng chÊt l−îng an toµn cña sinh Biogro bãn qua l¸:

n«ng s¶n.

+ Ph©n vi sinh bãn qua l¸ Biogro

- Mét sè ®iÓm l−u ý khi sö dông ph©n h÷u c¬: lµ chÕ phÈm ®−îc chiÕt rót tõ nh÷ng

+ Trong ph©n h÷u c¬ ch−a hoai môc vÉn cßn s¶n phÈm do vi sinh vËt t¹o ra nªn cã tån t¹i nh÷ng h¹t cá d¹i, mÇm bÖnh, vi sinh vËt tç dông nhanh h¬n ph©n bãn qua rÔ

g©y bÖnh cho c©y vµ cho ng−êi. Do vËy, nÕu bãn, (5-7 ngµy).

t−íi cho c©y rau sÏ lµ nguån g©y bÖnh cho c©y

+ Víi c©y rau, phun ph©n Biogro trång vµ s¶n phÈm kh«ng an toµn, ®Æc biÖt víi qua l¸ tõ khi c©y cã 3-4 l¸. 2 tuÇn nh÷ng lo¹i rau kh«ng qua nÊu chÝn nh− rau th¬m, phun 1 lÇn trong 1,5 th¸ng ®Çu (phun

rau gia vÞ. Do ®ã, chóng ta cÇn ph¶i tuyÖt ®èi kh«ng 3-4 lÇn/vô).

sö dông ph©n t−¬i ®Ó bãn, t−íi cho rau.

+ L¸ non hÊp thô ph©n bãn qua l¸

+ Trong ph©n h÷u c¬ hoai môc chøa nhiÒu tèt h¬n l¸ giµ.

®¹m vµ cç chÊt dinh d−ìng dÔ tiªu, ®ång thêi

+ Ph©n vi sinh bãn qua l¸ kh«ng thay ®−îc ph©n còng chøa nhiÒu vi sinh vËt ph©n hñy chÊt khã vi sinh bãn qua rÔ. Nã chØ bæ sung mét sè chÊt dinh tiªu thµnh chÊt dÔ tiªu nªn chØ dïng ph©n h÷u c¬

d−ìng cho c©y mµ rÔ kh«ng hÊp thô ®−îc.

®Ó bãn lãt cho c©y, khi bãn ph¶i vïi vµo ®Êt, chó ý ph¶i trén ®¶o ®Òu ph©n víi ®Êt.

+ Nªn phun ph©n vi sinh bãn qua l¸ vµo buæi

- Mét sè ®iÓm l−u ý khi sö dông ph©n vi sinh:

s¸ng sím hoÆc chiÒu tèi. Tèt nhÊt nªn cã b×nh phun

+ Ph©n vi sinh chØ ph¸t huy tç dông khi gi¶m riªng, nÕu sö dông b×nh phun thuèc trõ s©u ®Ó

ph©n ho¸ häc.

phun th× ph¶i tr¸ng thËt kü 5-10 lÇn.

17

18

https://thuviensach.vn

+ Khi sö dông ph©n Biogro cÇn l¾c kü lä tr−íc

- Cã n¬i chøa ph©n bãn, n¬i chÕ biÕn, phèi trén khi pha. Víi lä 100 ml pha víi 20-30 lÝt n−íc s¹ch,

®−îc che n¾ng m−a, n¬i chøa dông cô phèi trén phun cho 2 sµo.

ph©n bãn ph¶i cçh ly víi khu s¶n xuÊt (b¶o ®¶m

- Mét sè ®iÓm cÇn l−u ý khi sö dông ph©n

kh«ng ¶nh h−ëng tíi s¶n phÈm), b¶o qu¶n s¶n sinh häc WEHG:

phÈm vµ nguån n−íc t−íi.

+ Ngoµi tç dông cung cÊp chÊt dinh d−ìng cho

- Dông cô pha, b×nh b¬m phun ph¶i b¶o ®¶m

®Êt, ph©n WEHG cßn sinh ra mét lo¹i “giun ®Êt”.

an toµn vµ ®−îc vÖ sinh th−êng xuyªn.

Lo¹i “giun ®Êt” lµm cho ®Êt t¬i xèp, tho¸ng khÝ gióp

- Khi sö dông ph©n bãn ph¶i ghi chÐp vµ l−u c©y sinh tr−ëng vµ lµm n−íc thÊm s©u, qua ®ã h¹n gi÷ hå s¬ vÒ thêi gian bãn, tªn ph©n bãn, ®Þa ®iÓm, chÕ bèc h¬i n−íc. Ph©n cña lo¹i “giun ®Êt” nµy lµ mét liÒu l−îng, ph−¬ng ph¸p bãn ph©n.

lo¹i ph©n tù nhiªn cã hµm l−îng ®¹m, kali vµ l©n rÊt

- Vá bao b× ph©n bãn ®−îc thu gom vµ ®Þnh kú cao, cã tç dông lµm t¨ng ®é mµu mì cho ®Êt.

®−a ra khái khu vùc s¶n xuÊt vµ tiªu hñy theo quy

+ Ph©n WEHG cßn lµm ph¸t sinh trªn mÆt ®Êt

®Þnh cña Nhµ n−íc.

mét lo¹i c«n trïng cã Ých, gäi lµ ladybug. Chóng

- B¶o ®¶m thêi gian cçh ly theo h−íng dÉn

¨n cç lo¹i s©u rÇy nhá, bä hót, rÖp s¸p, cµo cµo cña nhµ s¶n xuÊt vµ quy tr×nh kü thuËt tõng lo¹i g©y h¹i cho cç ®èt non hay nô hoa nhá, nhê ®ã cã c©y trång.

thÓ h¹n chÕ ®−îc viÖc ph¶i sö dông thuèc b¶o vÖ

thùc vËt, b¶o vÖ mïa mµng.

3.2.5. Qu¶n lý dÞch h¹i tæng hîp vµ sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt

+ Tç dông ®èi víi h¹t gièng: KÝch thÝch lµm t¨ng kh¶ n¨ng nÈy mÇm cña h¹t gièng. H¹t gièng a. Nh÷ng h¹n chÕ trong sö dông thuèc b¶o vÖ

n¶y mÇm víi tû lÖ ®ång ®Òu cao.

thùc vËt vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc:

c. Qu¶n lý ph©n bãn trong s¶n xuÊt rau an H¹n chÕ

Gi¶i ph¸p

toµn theo VietGAP:

- Sö dông nh÷ng lo¹i thuèc ngoµi - Sö dông cç biÖn ph¸p

- Sö dông ph©n bãn cã trong danh môc ph©n danh môc nhµ n−íc cho phÐp vµ phßng trõ tæng hîp IPM.

bãn ®−îc phÐp s¶n xuÊt, kinh doanh, sö dông ë sö dông cç lo¹i thuèc kh«ng râ ChØ sö dông thuèc b¶o vÖ

ViÖt Nam do Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng nguån gèc, xuÊt xø.

thùc vËt khi cÇn thiÕt.

- Qu¸ l¹m dông thuèc b¶o vÖ - Sö dông nh÷ng lo¹i thuèc th«n ban hµnh ®ang cã hiÖu lùc, cã nguån gèc râ thùc vËt, coi ®ã lµ ph−¬ng thøc cã trong danh môc, râ nguån rµng, cÇn cã ý kiÕn cña ng−êi cã chuyªn m«n vÒ

duy nhÊt ®Ó phßng trõ s©u gèc xuÊt xø vµ ®−îc nhãm/

lÜnh vùc c©y trång, ph©n bãn.

bÖnh h¹i.

hîp tç x· thèng nhÊt.

19

20

https://thuviensach.vn

+ Khi sö dông ph©n Biogro cÇn l¾c kü lä tr−íc

- Cã n¬i chøa ph©n bãn, n¬i chÕ biÕn, phèi trén khi pha. Víi lä 100 ml pha víi 20-30 lÝt n−íc s¹ch,

®−îc che n¾ng m−a, n¬i chøa dông cô phèi trén phun cho 2 sµo.

ph©n bãn ph¶i cçh ly víi khu s¶n xuÊt (b¶o ®¶m

- Mét sè ®iÓm cÇn l−u ý khi sö dông ph©n

kh«ng ¶nh h−ëng tíi s¶n phÈm), b¶o qu¶n s¶n sinh häc WEHG:

phÈm vµ nguån n−íc t−íi.

+ Ngoµi tç dông cung cÊp chÊt dinh d−ìng cho

- Dông cô pha, b×nh b¬m phun ph¶i b¶o ®¶m

®Êt, ph©n WEHG cßn sinh ra mét lo¹i “giun ®Êt”.

an toµn vµ ®−îc vÖ sinh th−êng xuyªn.

Lo¹i “giun ®Êt” lµm cho ®Êt t¬i xèp, tho¸ng khÝ gióp

- Khi sö dông ph©n bãn ph¶i ghi chÐp vµ l−u c©y sinh tr−ëng vµ lµm n−íc thÊm s©u, qua ®ã h¹n gi÷ hå s¬ vÒ thêi gian bãn, tªn ph©n bãn, ®Þa ®iÓm, chÕ bèc h¬i n−íc. Ph©n cña lo¹i “giun ®Êt” nµy lµ mét liÒu l−îng, ph−¬ng ph¸p bãn ph©n.

lo¹i ph©n tù nhiªn cã hµm l−îng ®¹m, kali vµ l©n rÊt

- Vá bao b× ph©n bãn ®−îc thu gom vµ ®Þnh kú cao, cã tç dông lµm t¨ng ®é mµu mì cho ®Êt.

®−a ra khái khu vùc s¶n xuÊt vµ tiªu hñy theo quy

+ Ph©n WEHG cßn lµm ph¸t sinh trªn mÆt ®Êt

®Þnh cña Nhµ n−íc.

mét lo¹i c«n trïng cã Ých, gäi lµ ladybug. Chóng

- B¶o ®¶m thêi gian cçh ly theo h−íng dÉn

¨n cç lo¹i s©u rÇy nhá, bä hót, rÖp s¸p, cµo cµo cña nhµ s¶n xuÊt vµ quy tr×nh kü thuËt tõng lo¹i g©y h¹i cho cç ®èt non hay nô hoa nhá, nhê ®ã cã c©y trång.

thÓ h¹n chÕ ®−îc viÖc ph¶i sö dông thuèc b¶o vÖ

thùc vËt, b¶o vÖ mïa mµng.

3.2.5. Qu¶n lý dÞch h¹i tæng hîp vµ sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt

+ Tç dông ®èi víi h¹t gièng: KÝch thÝch lµm t¨ng kh¶ n¨ng nÈy mÇm cña h¹t gièng. H¹t gièng a. Nh÷ng h¹n chÕ trong sö dông thuèc b¶o vÖ

n¶y mÇm víi tû lÖ ®ång ®Òu cao.

thùc vËt vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc:

c. Qu¶n lý ph©n bãn trong s¶n xuÊt rau an H¹n chÕ

Gi¶i ph¸p

toµn theo VietGAP:

- Sö dông nh÷ng lo¹i thuèc ngoµi - Sö dông cç biÖn ph¸p

- Sö dông ph©n bãn cã trong danh môc ph©n danh môc nhµ n−íc cho phÐp vµ phßng trõ tæng hîp IPM.

bãn ®−îc phÐp s¶n xuÊt, kinh doanh, sö dông ë sö dông cç lo¹i thuèc kh«ng râ ChØ sö dông thuèc b¶o vÖ

ViÖt Nam do Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng nguån gèc, xuÊt xø.

thùc vËt khi cÇn thiÕt.

- Qu¸ l¹m dông thuèc b¶o vÖ - Sö dông nh÷ng lo¹i thuèc th«n ban hµnh ®ang cã hiÖu lùc, cã nguån gèc râ thùc vËt, coi ®ã lµ ph−¬ng thøc cã trong danh môc, râ nguån rµng, cÇn cã ý kiÕn cña ng−êi cã chuyªn m«n vÒ

duy nhÊt ®Ó phßng trõ s©u gèc xuÊt xø vµ ®−îc nhãm/

lÜnh vùc c©y trång, ph©n bãn.

bÖnh h¹i.

hîp tç x· thèng nhÊt.

19

20

https://thuviensach.vn

H¹n chÕ

Gi¶i ph¸p

+ HiÖn nay ng−êi s¶n xuÊt th−êng l¹m dông

- Sö dông nh÷ng lo¹i thuèc cã - Sö dông thuèc cã thêi gian thuèc b¶o vÖ thùc vËt, coi thuèc b¶o vÖ thùc vËt lµ

thêi gian cçh ly dµi, nh÷ng lo¹i cçh ly ng¾n d−íi 7 ngµy vµ

cçh duy nhÊt ®Ó phßng trõ s©u bÖnh;

thuèc kh«ng ®−îc phÐp sö ®−îc phÐp sö dông trªn rau.

+ Sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt mét cçh trµn dông trªn rau.

lan g©y ¶nh h−ëng lín ®Õn søc kháe ng−êi s¶n xuÊt,

- Kh«ng ®äc kü nh÷ng th«ng - §äc kü cç th«ng tin ®−îc m«i tr−êng, chÊt l−îng n«ng s¶n vµ søc kháe ng−êi tin cÇn thiÕt trªn bao b× nh−: ghi trªn bao b× tr−íc khi sö tiªu dïng;

c«ng dông cña thuèc, nång dông thuèc.

+ Sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt ch−a theo

®é vµ liÒu l−îng sö dông, thêi - Lµm ®óng theo cç h−íng gian cçh ly nªn:

dÉn ®· ghi trªn bao b×.

nguyªn t¾c 4 ®óng: ®óng thuèc, ®óng lóc, ®óng

+ Phun kh«ng ®óng liÒu

nång ®é, liÒu l−îng vµ ®óng kü thuËt. Sö dông l−îng, nång ®é.

kh«ng ®óng thuèc, dïng nh÷ng lo¹i thuèc kÐm

+ Kh«ng b¶o ®¶m thêi

phÈm chÊt, phun kh«ng ®óng nång ®é, liÒu gian cçh ly.

l−îng, ®óng kü thuËt dÉn ®Õn hiÖu qu¶ trõ s©u

+ HiÖu qu¶ sö dông thuèc

bÖnh kh«ng cao, lµm t¨ng tÝnh kh¸ng thuèc cña thÊp.

s©u bÖnh, ¶nh h−ëng ®Õn m«i tr−êng vµ sinh vËt b. Qu¶n lý dÞch h¹i tæng hîp trong s¶n xuÊt cã Ých.

rau an toµn theo VietGAP (IPM):

- §èi víi mét sè lo¹i s©u bÖnh h¹i, thuèc b¶o vÖ

* IPM lµ biÖn ph¸p phßng trõ dÞch h¹i mét cçh thùc vËt kh«ng ph¶i lµ biÖn ph¸p cã hiÖu qu¶ cao.

tæng hîp:

VÝ dô: con bä nh¶y cã ®Æc tÝnh nh¶y rÊt nhanh tõ

- Kh«ng qu¸ tËp trung vµo mét biÖn ph¸p nµo n¬i nµy sang n¬i khç, do vËy khi phun thuèc hiÖu mµ cã thÓ sö dông nhiÒu biÖn ph¸p thÝch hîp (biÖn qu¶ tiªu diÖt kh«ng cao.

ph¸p canh tç, vÖ sinh ®ång ruéng, sinh häc, ho¸

häc,...) tç ®éng lªn ®ång ruéng;

BÖnh vi khuÈn vµ virót: Khi c©y trång ®· bÞ vi

- T¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c©y trång vµ sinh khuÈn vµ virót x©m nhËp, g©y h¹i th× phun thuèc vËt cã Ých ph¸t triÓn, ng¨n chÆn sù ph¸t triÓn cña b¶o vÖ thùc vËt sÏ kh«ng cã hiÖu qu¶.

cç sinh vËt g©y h¹i.

V× vËy: Sö dông phèi hîp cç biÖn ph¸p canh

* BiÖn ph¸p IPM cÇn ph¶i ®−îc ¸p dông bëi: tç trong phßng trõ dÞch h¹i sÏ gióp n©ng cao

- Nh÷ng bÊt cËp trong viÖc sö dông thuèc b¶o søc sèng cña c©y trång, h¹n chÕ søc ph¸ h¹i cña vÖ thùc vËt:

s©u bÖnh.

21

22

https://thuviensach.vn

H¹n chÕ

Gi¶i ph¸p

+ HiÖn nay ng−êi s¶n xuÊt th−êng l¹m dông

- Sö dông nh÷ng lo¹i thuèc cã - Sö dông thuèc cã thêi gian thuèc b¶o vÖ thùc vËt, coi thuèc b¶o vÖ thùc vËt lµ

thêi gian cçh ly dµi, nh÷ng lo¹i cçh ly ng¾n d−íi 7 ngµy vµ

cçh duy nhÊt ®Ó phßng trõ s©u bÖnh;

thuèc kh«ng ®−îc phÐp sö ®−îc phÐp sö dông trªn rau.

+ Sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt mét cçh trµn dông trªn rau.

lan g©y ¶nh h−ëng lín ®Õn søc kháe ng−êi s¶n xuÊt,

- Kh«ng ®äc kü nh÷ng th«ng - §äc kü cç th«ng tin ®−îc m«i tr−êng, chÊt l−îng n«ng s¶n vµ søc kháe ng−êi tin cÇn thiÕt trªn bao b× nh−: ghi trªn bao b× tr−íc khi sö tiªu dïng;

c«ng dông cña thuèc, nång dông thuèc.

+ Sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt ch−a theo

®é vµ liÒu l−îng sö dông, thêi - Lµm ®óng theo cç h−íng gian cçh ly nªn:

dÉn ®· ghi trªn bao b×.

nguyªn t¾c 4 ®óng: ®óng thuèc, ®óng lóc, ®óng

+ Phun kh«ng ®óng liÒu

nång ®é, liÒu l−îng vµ ®óng kü thuËt. Sö dông l−îng, nång ®é.

kh«ng ®óng thuèc, dïng nh÷ng lo¹i thuèc kÐm

+ Kh«ng b¶o ®¶m thêi

phÈm chÊt, phun kh«ng ®óng nång ®é, liÒu gian cçh ly.

l−îng, ®óng kü thuËt dÉn ®Õn hiÖu qu¶ trõ s©u

+ HiÖu qu¶ sö dông thuèc

bÖnh kh«ng cao, lµm t¨ng tÝnh kh¸ng thuèc cña thÊp.

s©u bÖnh, ¶nh h−ëng ®Õn m«i tr−êng vµ sinh vËt b. Qu¶n lý dÞch h¹i tæng hîp trong s¶n xuÊt cã Ých.

rau an toµn theo VietGAP (IPM):

- §èi víi mét sè lo¹i s©u bÖnh h¹i, thuèc b¶o vÖ

* IPM lµ biÖn ph¸p phßng trõ dÞch h¹i mét cçh thùc vËt kh«ng ph¶i lµ biÖn ph¸p cã hiÖu qu¶ cao.

tæng hîp:

VÝ dô: con bä nh¶y cã ®Æc tÝnh nh¶y rÊt nhanh tõ

- Kh«ng qu¸ tËp trung vµo mét biÖn ph¸p nµo n¬i nµy sang n¬i khç, do vËy khi phun thuèc hiÖu mµ cã thÓ sö dông nhiÒu biÖn ph¸p thÝch hîp (biÖn qu¶ tiªu diÖt kh«ng cao.

ph¸p canh tç, vÖ sinh ®ång ruéng, sinh häc, ho¸

häc,...) tç ®éng lªn ®ång ruéng;

BÖnh vi khuÈn vµ virót: Khi c©y trång ®· bÞ vi

- T¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c©y trång vµ sinh khuÈn vµ virót x©m nhËp, g©y h¹i th× phun thuèc vËt cã Ých ph¸t triÓn, ng¨n chÆn sù ph¸t triÓn cña b¶o vÖ thùc vËt sÏ kh«ng cã hiÖu qu¶.

cç sinh vËt g©y h¹i.

V× vËy: Sö dông phèi hîp cç biÖn ph¸p canh

* BiÖn ph¸p IPM cÇn ph¶i ®−îc ¸p dông bëi: tç trong phßng trõ dÞch h¹i sÏ gióp n©ng cao

- Nh÷ng bÊt cËp trong viÖc sö dông thuèc b¶o søc sèng cña c©y trång, h¹n chÕ søc ph¸ h¹i cña vÖ thùc vËt:

s©u bÖnh.

21

22

https://thuviensach.vn

* Nguyªn lý cña phßng trõ dÞch h¹i tæng hîp IPM:

+ Th«ng qua thùc tÕ vµ kinh nghiÖm s¶n xuÊt, bµ con cÇn tÝch luü cho m×nh mét vèn hiÓu biÕt Sö dông tæng hîp cç yÕu tè m«i tr−êng nhÊt ®Þnh vÒ s©u bÖnh h¹i. §ã lµ quan s¸t xç ®Þnh N

(nhiÖt ®é, ®é Èm,...) ®Ó khèng chÕ sinh guyªn lý phßng

®óng lo¹i s©u bÖnh h¹i, cç thêi kú ph¸t triÓn cña trõ tù nhiªn

vËt g©y h¹i xuÊt hiÖn, kh«ng trë thµnh dÞch h¹i.

s©u bÖnh h¹i vµ tõng b−íc n¾m b¾t ®−îc quy luËt

ph¸t triÓn cña chóng theo mïa vô, c©y trång vµ

Lµm cho c©y trång ph¸t triÓn ®Òu, m¹nh nh÷ng biÕn ®éng cña thêi tiÕt ¶nh h−ëng ®Õn s©u khoÎ, t¨ng tÝnh chèng chÞu víi s©u bÖnh bÖnh h¹i, tõ ®ã ®Þnh ra ®−îc ph−¬ng ph¸p phßng Nguyªn lý trång

vµ víi cç yÕu tè khç nh− thêi tiÕt, trõ s©u bÖnh cã hiÖu qu¶.

c©y khoÎ

khÝ hËu.

+ §èi víi bÖnh h¹i dïng ph−¬ng ph¸p phßng lµ

chÝnh: Tç nh©n g©y bÖnh trªn c©y rau lµ nh÷ng

- N«ng d©n n¾m v÷ng cç biÖn ph¸p vi sinh vËt, khã hoÆc kh«ng quan s¸t ®−îc b»ng

phßng trõ dÞch h¹i tæng hîp vµ thùc hµnh m¾t th−êng vµ sù x©m nhiÔm, truyÒn lan bÞ ¶nh thµnh th¹o trªn ®ång ruéng.

N

guyªn lý n«ng

h−ëng trùc tiÕp bëi ®iÒu kiÖn thêi tiÕt, qu¸ tr×nh

- N«ng d©n cã kh¶ n¨ng truyÒn ®¹t cho d© n trë thµnh

ng−êi khç ch−a ®−îc häc ®Ó cïng nhau

canh tç (gièng, ph©n bãn, lµm ®Êt, kü thuËt trång ch uyªn gia

bµn b¹c vµ thùc hiÖn trªn ®ång ruéng.

trät, thu h¸i s¶n phÈm,...), mét sè lo¹i bÖnh h¹i

DÇn dÇn n«ng d©n trë thµnh chuyªn gia kh«ng kh¾c phôc ®−îc b»ng thuèc b¶o vÖ thùc vËt.

cña mçi ch−¬ng tr×nh IPM.

Do vËy cÇn kÕt hîp gi÷a vèn hiÓu biÕt cña m×nh vÒ

s©u bÖnh h¹i vµ c©y trång ®Ó chñ ®éng trong cç

* Cç biÖn ph¸p ¸p dông nguyªn lý vµ phèi hîp biÖn ph¸p kü thuËt canh tç nh»m h¹n chÕ tç h¹i cç biÖn ph¸p canh tç hîp lý trong s¶n xuÊt rau cña s©u bÖnh mét cçh thÊp nhÊt, gãp phÇn n©ng an toµn theo VietGAP:

cao hiÖu qu¶ cña s¶n xuÊt.

- N¾m ch¾c kü thuËt sö dông thuèc b¶o vÖ

- Th−êng xuyªn th¨m ®ång. T¨ng c−êng quan s¸t thùc vËt vµ b¶o ®¶m an toµn trong s¶n phÈm rau

®ång ruéng, t×m hiÓu nh÷ng ®iÒu kh«ng b×nh th−êng qu¶:

x¶y ra trong khu vùc ruéng rau cña nhµ m×nh.

+ Dïng ®óng thuèc: C¨n cø vµo ®èi t−îng s©u

- Cã hiÓu biÕt nhÊt ®Þnh vÒ t×nh h×nh s©u bÖnh bÖnh h¹i cÇn ®−îc diÖt trõ vµ c©y trång n«ng s¶n h¹i:

cÇn ®−îc b¶o vÖ ®Ó chän ®óng lo¹i thuèc, d¹ng 23

24

https://thuviensach.vn

* Nguyªn lý cña phßng trõ dÞch h¹i tæng hîp IPM:

+ Th«ng qua thùc tÕ vµ kinh nghiÖm s¶n xuÊt, bµ con cÇn tÝch luü cho m×nh mét vèn hiÓu biÕt Sö dông tæng hîp cç yÕu tè m«i tr−êng nhÊt ®Þnh vÒ s©u bÖnh h¹i. §ã lµ quan s¸t xç ®Þnh N

(nhiÖt ®é, ®é Èm,...) ®Ó khèng chÕ sinh guyªn lý phßng

®óng lo¹i s©u bÖnh h¹i, cç thêi kú ph¸t triÓn cña trõ tù nhiªn

vËt g©y h¹i xuÊt hiÖn, kh«ng trë thµnh dÞch h¹i.

s©u bÖnh h¹i vµ tõng b−íc n¾m b¾t ®−îc quy luËt

ph¸t triÓn cña chóng theo mïa vô, c©y trång vµ

Lµm cho c©y trång ph¸t triÓn ®Òu, m¹nh nh÷ng biÕn ®éng cña thêi tiÕt ¶nh h−ëng ®Õn s©u khoÎ, t¨ng tÝnh chèng chÞu víi s©u bÖnh bÖnh h¹i, tõ ®ã ®Þnh ra ®−îc ph−¬ng ph¸p phßng Nguyªn lý trång

vµ víi cç yÕu tè khç nh− thêi tiÕt, trõ s©u bÖnh cã hiÖu qu¶.

c©y khoÎ

khÝ hËu.

+ §èi víi bÖnh h¹i dïng ph−¬ng ph¸p phßng lµ

chÝnh: Tç nh©n g©y bÖnh trªn c©y rau lµ nh÷ng

- N«ng d©n n¾m v÷ng cç biÖn ph¸p vi sinh vËt, khã hoÆc kh«ng quan s¸t ®−îc b»ng

phßng trõ dÞch h¹i tæng hîp vµ thùc hµnh m¾t th−êng vµ sù x©m nhiÔm, truyÒn lan bÞ ¶nh thµnh th¹o trªn ®ång ruéng.

N

guyªn lý n«ng

h−ëng trùc tiÕp bëi ®iÒu kiÖn thêi tiÕt, qu¸ tr×nh

- N«ng d©n cã kh¶ n¨ng truyÒn ®¹t cho d© n trë thµnh

ng−êi khç ch−a ®−îc häc ®Ó cïng nhau

canh tç (gièng, ph©n bãn, lµm ®Êt, kü thuËt trång ch uyªn gia

bµn b¹c vµ thùc hiÖn trªn ®ång ruéng.

trät, thu h¸i s¶n phÈm,...), mét sè lo¹i bÖnh h¹i

DÇn dÇn n«ng d©n trë thµnh chuyªn gia kh«ng kh¾c phôc ®−îc b»ng thuèc b¶o vÖ thùc vËt.

cña mçi ch−¬ng tr×nh IPM.

Do vËy cÇn kÕt hîp gi÷a vèn hiÓu biÕt cña m×nh vÒ

s©u bÖnh h¹i vµ c©y trång ®Ó chñ ®éng trong cç

* Cç biÖn ph¸p ¸p dông nguyªn lý vµ phèi hîp biÖn ph¸p kü thuËt canh tç nh»m h¹n chÕ tç h¹i cç biÖn ph¸p canh tç hîp lý trong s¶n xuÊt rau cña s©u bÖnh mét cçh thÊp nhÊt, gãp phÇn n©ng an toµn theo VietGAP:

cao hiÖu qu¶ cña s¶n xuÊt.

- N¾m ch¾c kü thuËt sö dông thuèc b¶o vÖ

- Th−êng xuyªn th¨m ®ång. T¨ng c−êng quan s¸t thùc vËt vµ b¶o ®¶m an toµn trong s¶n phÈm rau

®ång ruéng, t×m hiÓu nh÷ng ®iÒu kh«ng b×nh th−êng qu¶:

x¶y ra trong khu vùc ruéng rau cña nhµ m×nh.

+ Dïng ®óng thuèc: C¨n cø vµo ®èi t−îng s©u

- Cã hiÓu biÕt nhÊt ®Þnh vÒ t×nh h×nh s©u bÖnh bÖnh h¹i cÇn ®−îc diÖt trõ vµ c©y trång n«ng s¶n h¹i:

cÇn ®−îc b¶o vÖ ®Ó chän ®óng lo¹i thuèc, d¹ng 23

24

https://thuviensach.vn

thuèc nh»m ®¹t ®−îc hiÖu qu¶ kinh tÕ, kü thuËt thuèc lóc trêi rÐt (d−íi 180C). §èi víi mét sè lo¹i cao, an toµn cho c©y trång, n«ng s¶n, cç sinh vËt thuèc hiÖu lùc phô thuéc vµo thêi ®iÓm phun cã Ých, ng−êi vµ vËt nu«i. Trong cç lo¹i thuèc b¶o trong ngµy. Khi cÇn thiÕt ph¶i phun thuèc cho vÖ thùc vËt cã mét sè thuèc cùc m¹nh hoÆc bÒn c©y trång ë thêi kú në hoa th× nªn tiÕn hµnh vµo v÷ng ®èi víi m«i tr−êng sèng. Cç lo¹i thuèc nµy buæi chiÒu.

kh«ng dïng cho c©y l−¬ng thùc, thùc phÈm, ®Æc

+ Dïng thuèc ®óng liÒu l−îng vµ nång ®é: LiÒu biÖt lµ nh÷ng rau qu¶, c©y lµm thuèc, c©y thøc ¨n l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt dïng cho ®¬n vÞ diÖn vµ n−íc uèng cho ng−êi, vËt nu«i (DDT, BI58,...).

tÝch th−êng ®−îc tÝnh theo gam hoÆc kg ho¹t chÊt ViÖc th−êng xuyªn thay ®æi lo¹i thuèc dïng ®Ó trõ (a,i) cho 1 ha vµ tõ ®ã tÝnh ra l−îng chÕ phÈm.

sinh vËt g©y h¹i lµ cÇn thiÕt nh»m h¹n chÕ tèi ®a Thuèc b¶o vÖ thùc vËt cã ®Çy ®ñ nh·n mç vµ

tèc ®é ph¸t triÓn vµ tÝnh chèng thuèc cña dÞch h¹i.

n»m trong danh môc ®−îc phÐp kinh doanh

+ Dïng thuèc ®óng lóc: Dïng thuèc khi sinh th−êng cã chØ dÉn vÒ liÒu l−îng vµ nång ®é phun vËt g©y h¹i cßn ph©n bè ë diÖn hÑp vµ ë cç pha trªn bao b×, qu¸ tr×nh sö dông cÇn tu©n theo ph¸t triÓn dÔ mÉn c¶m víi thuèc võa ®¹t hiÖu qu¶

h−íng dÉn.

diÖt trõ cao l¹i gi¶m ®−îc chi phÝ. VÝ dô: Êu trïng

+ Dïng ®óng cçh: Dïng n−íc trong ®Ó pha s©u t¬ h¹i b¾p c¶i tuæi 1 mÉn c¶m thuèc trõ s©u thuèc, kh«ng nªn dïng n−íc ®ôc, n−íc cã t¹p chÊt h¬n tuæi 2 gÊp 2,5 lÇn, h¬n tuæi 3 gÊp 2,8 lÇn vµ

sÏ g©y t¾c vßi b¬m vµ lµm gi¶m ®¸ng kÓ hiÖu lùc h¬n tuæi 5 gÊp 2,89 lÇn. NhiÒu lo¹i thuèc trõ bÖnh cña thuèc. Pha thuèc víi n−íc ph¶i t¹o ®−îc 1

cã tç dông phßng nªn chØ ®¹t hiÖu qu¶ cao khi dung dÞch thuèc ®ång nhÊt. NÕu pha thuèc trùc phun thuèc vµo lóc bÖnh chím ph¸t. Phun thuèc tiÕp vµo b×nh b¬m th× khi cho thuèc vµo b×nh b¬m trõ bÖnh khi bÖnh ®· ph¸t triÓn ré trªn diÖn tÝch ph¶i cã s½n 1 Ýt n−íc. KhuÊy cho thuèc ph©n t¸n c©y trång th−êng ®¹t hiÖu qu¶ kü thuËt thÊp hÕt víi n−íc míi ®æ nèt sè n−íc cßn l¹i vµo (®æ qua ngay c¶ ®èi víi lo¹i thuèc diÖt trõ ®−îc lo¹i nÊm phÔu läc), khuÊy ®Òu råi ®em phun. Phun thuèc bÖnh x©m nhËp s©u vµo m« tÕ bµo c©y. Dïng ®óng

®óng kü thuËt. Phun thuèc cho c©y trång ph¶i thêi ®iÓm trong ngµy: nªn phun thuèc vµo lóc trêi

®¶m b¶o ®óng l−îng n−íc thuèc ®−îc chØ ®Þnh cho Êm (mïa ®«ng) vµ trêi m¸t (mïa hÌ). Vµo mïa hÌ

®¬n vÞ diÖn tÝch. Muèn vËy, ng−êi ®i phun thuèc tr¸nh phun thuèc lóc trêi n¾ng g¾t, nhiÖt ®é vµ

ph¶i biÕt ®−îc c«ng suÊt ®Çu vßi b¬m (Q lÝt/phót),

®é Èm kh«ng khÝ cao. VÒ mïa ®«ng kh«ng phun l−îng n−íc thuèc chØ ®Þnh phun cho ®¬n vÞ diÖn 25

26

https://thuviensach.vn

thuèc nh»m ®¹t ®−îc hiÖu qu¶ kinh tÕ, kü thuËt thuèc lóc trêi rÐt (d−íi 180C). §èi víi mét sè lo¹i cao, an toµn cho c©y trång, n«ng s¶n, cç sinh vËt thuèc hiÖu lùc phô thuéc vµo thêi ®iÓm phun cã Ých, ng−êi vµ vËt nu«i. Trong cç lo¹i thuèc b¶o trong ngµy. Khi cÇn thiÕt ph¶i phun thuèc cho vÖ thùc vËt cã mét sè thuèc cùc m¹nh hoÆc bÒn c©y trång ë thêi kú në hoa th× nªn tiÕn hµnh vµo v÷ng ®èi víi m«i tr−êng sèng. Cç lo¹i thuèc nµy buæi chiÒu.

kh«ng dïng cho c©y l−¬ng thùc, thùc phÈm, ®Æc

+ Dïng thuèc ®óng liÒu l−îng vµ nång ®é: LiÒu biÖt lµ nh÷ng rau qu¶, c©y lµm thuèc, c©y thøc ¨n l−îng thuèc b¶o vÖ thùc vËt dïng cho ®¬n vÞ diÖn vµ n−íc uèng cho ng−êi, vËt nu«i (DDT, BI58,...).

tÝch th−êng ®−îc tÝnh theo gam hoÆc kg ho¹t chÊt ViÖc th−êng xuyªn thay ®æi lo¹i thuèc dïng ®Ó trõ (a,i) cho 1 ha vµ tõ ®ã tÝnh ra l−îng chÕ phÈm.

sinh vËt g©y h¹i lµ cÇn thiÕt nh»m h¹n chÕ tèi ®a Thuèc b¶o vÖ thùc vËt cã ®Çy ®ñ nh·n mç vµ

tèc ®é ph¸t triÓn vµ tÝnh chèng thuèc cña dÞch h¹i.

n»m trong danh môc ®−îc phÐp kinh doanh

+ Dïng thuèc ®óng lóc: Dïng thuèc khi sinh th−êng cã chØ dÉn vÒ liÒu l−îng vµ nång ®é phun vËt g©y h¹i cßn ph©n bè ë diÖn hÑp vµ ë cç pha trªn bao b×, qu¸ tr×nh sö dông cÇn tu©n theo ph¸t triÓn dÔ mÉn c¶m víi thuèc võa ®¹t hiÖu qu¶

h−íng dÉn.

diÖt trõ cao l¹i gi¶m ®−îc chi phÝ. VÝ dô: Êu trïng

+ Dïng ®óng cçh: Dïng n−íc trong ®Ó pha s©u t¬ h¹i b¾p c¶i tuæi 1 mÉn c¶m thuèc trõ s©u thuèc, kh«ng nªn dïng n−íc ®ôc, n−íc cã t¹p chÊt h¬n tuæi 2 gÊp 2,5 lÇn, h¬n tuæi 3 gÊp 2,8 lÇn vµ

sÏ g©y t¾c vßi b¬m vµ lµm gi¶m ®¸ng kÓ hiÖu lùc h¬n tuæi 5 gÊp 2,89 lÇn. NhiÒu lo¹i thuèc trõ bÖnh cña thuèc. Pha thuèc víi n−íc ph¶i t¹o ®−îc 1

cã tç dông phßng nªn chØ ®¹t hiÖu qu¶ cao khi dung dÞch thuèc ®ång nhÊt. NÕu pha thuèc trùc phun thuèc vµo lóc bÖnh chím ph¸t. Phun thuèc tiÕp vµo b×nh b¬m th× khi cho thuèc vµo b×nh b¬m trõ bÖnh khi bÖnh ®· ph¸t triÓn ré trªn diÖn tÝch ph¶i cã s½n 1 Ýt n−íc. KhuÊy cho thuèc ph©n t¸n c©y trång th−êng ®¹t hiÖu qu¶ kü thuËt thÊp hÕt víi n−íc míi ®æ nèt sè n−íc cßn l¹i vµo (®æ qua ngay c¶ ®èi víi lo¹i thuèc diÖt trõ ®−îc lo¹i nÊm phÔu läc), khuÊy ®Òu råi ®em phun. Phun thuèc bÖnh x©m nhËp s©u vµo m« tÕ bµo c©y. Dïng ®óng

®óng kü thuËt. Phun thuèc cho c©y trång ph¶i thêi ®iÓm trong ngµy: nªn phun thuèc vµo lóc trêi

®¶m b¶o ®óng l−îng n−íc thuèc ®−îc chØ ®Þnh cho Êm (mïa ®«ng) vµ trêi m¸t (mïa hÌ). Vµo mïa hÌ

®¬n vÞ diÖn tÝch. Muèn vËy, ng−êi ®i phun thuèc tr¸nh phun thuèc lóc trêi n¾ng g¾t, nhiÖt ®é vµ

ph¶i biÕt ®−îc c«ng suÊt ®Çu vßi b¬m (Q lÝt/phót),

®é Èm kh«ng khÝ cao. VÒ mïa ®«ng kh«ng phun l−îng n−íc thuèc chØ ®Þnh phun cho ®¬n vÞ diÖn 25

26

https://thuviensach.vn

tÝch (Q lÝt), diÖn tÝch ph¶i phun (S m2), bÒ réng vµ

mçi lo¹i thuèc tr−íc khi sö dông.

phun (bm) vµ tèc ®é ®i cña ng−êi phun lµ 1,5 mÐt Thuèc b¶o vÖ thùc vËt vµ chÊt ®iÒu hßa sinh (b) th× tèc ®é ®i khi phun (v) ph¶i lµ 24 m/ph v×: tr−ëng ®−îc hÊp thô vµo c©y trång khi ch−a ®−îc v (m/phót) = 2 lÝt/phót × 360 m2 : 20 lÝt × 1,5 m = 24

ph©n hñy hÕt sÏ cßn

Cã thÓ tù xç ®Þnh Q b»ng cçh ®o l−u l−îng tån t¹i vµ tÝch lòy

n−íc thuèc tho¸t ra ®Çu vßi phun trong kho¶ng thêi cao trong s¶n phÈm

gian nhÊt ®Þnh vµ tõ ®ã tÝnh ra sè lÝt trong 1 phót.

thu ho¹ch gäi lµ d−

Dïng thuèc hçn hîp: Thuèc trõ s©u vµ trõ l−îng. S¶n phÈm cã

bÖnh tæng hîp hoçhÊt ho¸ häc hçn hîp ®−îc víi d− l−îng v−ît qu¸

thuèc nguån gèc kh¸ng sinh. Hçn hîp 2 hay nhiÒu ng−ìng cho phÐp sÏ

lo¹i thuèc, th× nång ®é cña mçi lo¹i thuèc ®−îc gi÷

kh«ng cßn an toµn.

nguyªn nh− khi dïng ®¬n trong tr−êng hîp hçn MÆt khç, khi c©y

hîp víi môc ®Ých phun kÕt hîp trõ nhiÒu lo¹i s©u kh«ng hÊp thô hÕt, cç chÊt b¶o vÖ thùc vËt vµ

bÖnh hoÆc trõ bÖnh, trõ s©u.

chÊt ®iÒu hßa sinh tr−ëng cßn cã thÓ bÞ ngÊm

* L−u ý sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt trong vµo ®Êt hoÆc röa tr«i xuèng n−íc qua viÖc sö s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP:

dông kh«ng ®óng cçh hoÆc qu¸ liÒu l−îng. V×

- Kh«ng sö dông nh÷ng lo¹i thuèc trªn bao b×

vËy, khi ®äc h−íng dÉn sö dông cÇn chó ý cç kh«ng ghi râ b»ng tiÕng ViÖt (vÝ dô: thuèc Trung th«ng tin sau:

Quèc); chØ sö dông nh÷ng lo¹i thuèc trªn bao b× cã

+ C«ng dông cña thuèc.

ghi râ b»ng tiÕng ViÖt, nh÷ng lo¹i thuèc n»m

+ LiÒu l−îng dïng.

trong danh môc cho phÐp cña Nhµ n−íc, ®äc kü

+ Cçh pha, cçh phun thuèc.

c«ng dông cña thuèc, thuèc cã thÓ trõ ®−îc nh÷ng

+ Thêi gian cçh ly cña thuèc, chØ sö dông nh÷ng lo¹i s©u bÖnh h¹i nµo vµ trªn lo¹i c©y trång g×.

lo¹i thuèc cã thêi gian cçh ly ng¾n d−íi 7 ngµy.

- Kh«ng sö dông nh÷ng lo¹i thuèc cã ®é ®éc

+ §Ó b¶o ®¶m an toµn khi phun thuèc cÇn ph¶i cao (thuèc thuéc nhãm ®éc I, II).

xç ®Þnh h−íng giã, phun thuèc xu«i theo chiÒu giã

- Nªn sö dông nh÷ng lo¹i thuèc sinh häc, th¶o

®Ó thuèc kh«ng vµo ng−êi.

méc nh− BT, Neem,...

c. Cç biÖn ph¸p phèi hîp trong qu¶n lý dÞch

- §äc kü h−íng dÉn sö dông trªn bao b× cña h¹i tæng hîp:

27

28

https://thuviensach.vn

tÝch (Q lÝt), diÖn tÝch ph¶i phun (S m2), bÒ réng vµ

mçi lo¹i thuèc tr−íc khi sö dông.

phun (bm) vµ tèc ®é ®i cña ng−êi phun lµ 1,5 mÐt Thuèc b¶o vÖ thùc vËt vµ chÊt ®iÒu hßa sinh (b) th× tèc ®é ®i khi phun (v) ph¶i lµ 24 m/ph v×: tr−ëng ®−îc hÊp thô vµo c©y trång khi ch−a ®−îc v (m/phót) = 2 lÝt/phót × 360 m2 : 20 lÝt × 1,5 m = 24

ph©n hñy hÕt sÏ cßn

Cã thÓ tù xç ®Þnh Q b»ng cçh ®o l−u l−îng tån t¹i vµ tÝch lòy

n−íc thuèc tho¸t ra ®Çu vßi phun trong kho¶ng thêi cao trong s¶n phÈm

gian nhÊt ®Þnh vµ tõ ®ã tÝnh ra sè lÝt trong 1 phót.

thu ho¹ch gäi lµ d−

Dïng thuèc hçn hîp: Thuèc trõ s©u vµ trõ l−îng. S¶n phÈm cã

bÖnh tæng hîp hoçhÊt ho¸ häc hçn hîp ®−îc víi d− l−îng v−ît qu¸

thuèc nguån gèc kh¸ng sinh. Hçn hîp 2 hay nhiÒu ng−ìng cho phÐp sÏ

lo¹i thuèc, th× nång ®é cña mçi lo¹i thuèc ®−îc gi÷

kh«ng cßn an toµn.

nguyªn nh− khi dïng ®¬n trong tr−êng hîp hçn MÆt khç, khi c©y

hîp víi môc ®Ých phun kÕt hîp trõ nhiÒu lo¹i s©u kh«ng hÊp thô hÕt, cç chÊt b¶o vÖ thùc vËt vµ

bÖnh hoÆc trõ bÖnh, trõ s©u.

chÊt ®iÒu hßa sinh tr−ëng cßn cã thÓ bÞ ngÊm

* L−u ý sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt trong vµo ®Êt hoÆc röa tr«i xuèng n−íc qua viÖc sö s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP:

dông kh«ng ®óng cçh hoÆc qu¸ liÒu l−îng. V×

- Kh«ng sö dông nh÷ng lo¹i thuèc trªn bao b×

vËy, khi ®äc h−íng dÉn sö dông cÇn chó ý cç kh«ng ghi râ b»ng tiÕng ViÖt (vÝ dô: thuèc Trung th«ng tin sau:

Quèc); chØ sö dông nh÷ng lo¹i thuèc trªn bao b× cã

+ C«ng dông cña thuèc.

ghi râ b»ng tiÕng ViÖt, nh÷ng lo¹i thuèc n»m

+ LiÒu l−îng dïng.

trong danh môc cho phÐp cña Nhµ n−íc, ®äc kü

+ Cçh pha, cçh phun thuèc.

c«ng dông cña thuèc, thuèc cã thÓ trõ ®−îc nh÷ng

+ Thêi gian cçh ly cña thuèc, chØ sö dông nh÷ng lo¹i s©u bÖnh h¹i nµo vµ trªn lo¹i c©y trång g×.

lo¹i thuèc cã thêi gian cçh ly ng¾n d−íi 7 ngµy.

- Kh«ng sö dông nh÷ng lo¹i thuèc cã ®é ®éc

+ §Ó b¶o ®¶m an toµn khi phun thuèc cÇn ph¶i cao (thuèc thuéc nhãm ®éc I, II).

xç ®Þnh h−íng giã, phun thuèc xu«i theo chiÒu giã

- Nªn sö dông nh÷ng lo¹i thuèc sinh häc, th¶o

®Ó thuèc kh«ng vµo ng−êi.

méc nh− BT, Neem,...

c. Cç biÖn ph¸p phèi hîp trong qu¶n lý dÞch

- §äc kü h−íng dÉn sö dông trªn bao b× cña h¹i tæng hîp:

27

28

https://thuviensach.vn

- BiÖn ph¸p canh tç (nh÷ng viÖc cÇn lµm): hiÖn cç lo¹i dÞch h¹i cã tÝnh kh¸ng thuèc cao h¬n.

+ Lµm ®Êt: Xö lý ®Êt (bãn v«i bét vµo ®Êt, ng©m 3.2.6. Thu ho¹ch vµ s¬ chÕ s¶n phÈm rau an ngËp n−íc,...), cµy bõa kü, ph¬i ¶i;

toµn theo VietGAP

+ VÖ sinh ®ång ruéng, tiªu huû tµn d− c©y trång;

- S¶n phÈm thu ho¹ch ph¶i ®¹t cç yªu cÇu vÒ

+ Lu©n canh c©y trång khç hä;

chÊt l−îng, ®óng ®é chÝn, kÝch cì theo yªu cÇu cña

+ T−íi tiªu hîp lý;

tõng chñng lo¹i rau.

+ Bãn ph©n c©n ®èi;

- Khu vùc s¬ chÕ ph¶i ®−îc bè trÝ ë vÞ trÝ cao r¸o,

+ Trång víi mËt ®é thÝch hîp.

thuËn tiÖn vÒ giao th«ng, cã ®ñ nguån n−íc s¹ch,

- BiÖn ph¸p sinh häc (cç kü thuËt cô thÓ trong nguån cung cÊp ®iÖn vµ hÖ thèng tho¸t n−íc tèt.

biÖn ph¸p sinh häc):

- Khu vùc s¬ chÕ tËp trung ph¶i x©y dùng ë ®Þa

+ Nh©n nu«i vµ th¶ sè l−îng lín cç loµi thiªn

®iÓm cçh xa cç khu vùc cã nguån g©y « nhiÔm

®Þch.

nh− n¬i chøa hãa chÊt, chÊt th¶i sinh ho¹t,

+ G×n gi÷, b¶o vÖ nh÷ng loµi thiªn ®Þch cã Ých chuång tr¹i ch¨n nu«i,… tèi thiÓu 50 m hoÆc cã trªn ®ång ruéng.

gi¶i ph¸p cçh ly hiÖu qu¶ nh÷ng mèi nguy an

+ BÉy Pheromol.

toµn thùc phÈm tõ nh÷ng khu vùc nµy.

- BiÖn ph¸p c¬ giíi vËt lý:

- ThiÕt bÞ, dông cô thu ho¹ch, bao b× hoÆc

+ BiÖn ph¸p c¬ giíi: B¾t b»ng tay, rung, va ch¹m, bÉy,...

vËt t− tiÕp xóc trùc tiÕp víi s¶n phÈm ph¶i ®−îc

+ BiÖn ph¸p vËt lý: Sö dông nhiÖt ®é, dïng bÉy lµm tõ cç nguyªn liÖu kh«ng g©y « nhiÔm lªn

¸nh s¸ng hÊp dÉn,…

s¶n phÈm.

- BiÖn ph¸p sö dông gièng chèng chÞu.

- ThiÕt bÞ, dông cô thu ho¹ch, bao b× hay vËt

- BiÖn ph¸p hãa häc:

t− khç ph¶i b¶o ®¶m ch¾c ch¾n vµ vÖ sinh s¹ch ChØ sö dông biÖn ph¸p ho¸ häc khi cç biÖn sÏ tr−íc vµ sau khi sö dông.

ph¸p khç kh«ng cßn hiÖu qu¶. Tuy nhiªn, sö

- Khi thu ho¹ch cÇn ghi chÐp vµ l−u hå s¬

dông biÖn ph¸p hãa häc sÏ: lµm nhiÔm bÈn m«i ngµy/th¸ng/n¨m thu ho¹ch, khèi l−îng, diÖn tÝch, tr−êng, ¶nh h−ëng søc kháe ng−êi s¶n xuÊt, søc ph−¬ng ph¸p thu ho¹ch, biÖn ph¸p xö lý s¶n phÈm kháe ng−êi tiªu dïng rau khi d− l−îng v−ît qu¸

t¹i ®ång ruéng, ng−êi thu ho¹ch.

ng−ìng cho phÐp, tiªu diÖt thiªn ®Þch vµ lµm xuÊt

- Qu¸ tr×nh thu ho¹ch vµ xö lý sau thu ho¹ch 29

30

https://thuviensach.vn

- BiÖn ph¸p canh tç (nh÷ng viÖc cÇn lµm): hiÖn cç lo¹i dÞch h¹i cã tÝnh kh¸ng thuèc cao h¬n.

+ Lµm ®Êt: Xö lý ®Êt (bãn v«i bét vµo ®Êt, ng©m 3.2.6. Thu ho¹ch vµ s¬ chÕ s¶n phÈm rau an ngËp n−íc,...), cµy bõa kü, ph¬i ¶i;

toµn theo VietGAP

+ VÖ sinh ®ång ruéng, tiªu huû tµn d− c©y trång;

- S¶n phÈm thu ho¹ch ph¶i ®¹t cç yªu cÇu vÒ

+ Lu©n canh c©y trång khç hä;

chÊt l−îng, ®óng ®é chÝn, kÝch cì theo yªu cÇu cña

+ T−íi tiªu hîp lý;

tõng chñng lo¹i rau.

+ Bãn ph©n c©n ®èi;

- Khu vùc s¬ chÕ ph¶i ®−îc bè trÝ ë vÞ trÝ cao r¸o,

+ Trång víi mËt ®é thÝch hîp.

thuËn tiÖn vÒ giao th«ng, cã ®ñ nguån n−íc s¹ch,

- BiÖn ph¸p sinh häc (cç kü thuËt cô thÓ trong nguån cung cÊp ®iÖn vµ hÖ thèng tho¸t n−íc tèt.

biÖn ph¸p sinh häc):

- Khu vùc s¬ chÕ tËp trung ph¶i x©y dùng ë ®Þa

+ Nh©n nu«i vµ th¶ sè l−îng lín cç loµi thiªn

®iÓm cçh xa cç khu vùc cã nguån g©y « nhiÔm

®Þch.

nh− n¬i chøa hãa chÊt, chÊt th¶i sinh ho¹t,

+ G×n gi÷, b¶o vÖ nh÷ng loµi thiªn ®Þch cã Ých chuång tr¹i ch¨n nu«i,… tèi thiÓu 50 m hoÆc cã trªn ®ång ruéng.

gi¶i ph¸p cçh ly hiÖu qu¶ nh÷ng mèi nguy an

+ BÉy Pheromol.

toµn thùc phÈm tõ nh÷ng khu vùc nµy.

- BiÖn ph¸p c¬ giíi vËt lý:

- ThiÕt bÞ, dông cô thu ho¹ch, bao b× hoÆc

+ BiÖn ph¸p c¬ giíi: B¾t b»ng tay, rung, va ch¹m, bÉy,...

vËt t− tiÕp xóc trùc tiÕp víi s¶n phÈm ph¶i ®−îc

+ BiÖn ph¸p vËt lý: Sö dông nhiÖt ®é, dïng bÉy lµm tõ cç nguyªn liÖu kh«ng g©y « nhiÔm lªn

¸nh s¸ng hÊp dÉn,…

s¶n phÈm.

- BiÖn ph¸p sö dông gièng chèng chÞu.

- ThiÕt bÞ, dông cô thu ho¹ch, bao b× hay vËt

- BiÖn ph¸p hãa häc:

t− khç ph¶i b¶o ®¶m ch¾c ch¾n vµ vÖ sinh s¹ch ChØ sö dông biÖn ph¸p ho¸ häc khi cç biÖn sÏ tr−íc vµ sau khi sö dông.

ph¸p khç kh«ng cßn hiÖu qu¶. Tuy nhiªn, sö

- Khi thu ho¹ch cÇn ghi chÐp vµ l−u hå s¬

dông biÖn ph¸p hãa häc sÏ: lµm nhiÔm bÈn m«i ngµy/th¸ng/n¨m thu ho¹ch, khèi l−îng, diÖn tÝch, tr−êng, ¶nh h−ëng søc kháe ng−êi s¶n xuÊt, søc ph−¬ng ph¸p thu ho¹ch, biÖn ph¸p xö lý s¶n phÈm kháe ng−êi tiªu dïng rau khi d− l−îng v−ît qu¸

t¹i ®ång ruéng, ng−êi thu ho¹ch.

ng−ìng cho phÐp, tiªu diÖt thiªn ®Þch vµ lµm xuÊt

- Qu¸ tr×nh thu ho¹ch vµ xö lý sau thu ho¹ch 29

30

https://thuviensach.vn

cÇn b¶o ®¶m cç yªu cÇu kü thuËt vÒ: thêi ®iÓm thu

+ Cã tµi liÖu chøng minh t− cçh ph¸p nh©n.

ho¹ch trong ngµy ¶nh h−ëng tíi chÊt l−îng s¶n

+ Cã mét hÖ thèng t− vÊn vµ gi¸m s¸t chÆt chÏ

phÈm, thao tç, dông cô, ®å chøa tr¸nh lµm giËp qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ s¬ chÕ.

n¸t, h− háng, lµm s¹ch, ph©n lo¹i, ®ãng gãi, b¶o

+ Tèi thiÓu cã 01 c¸n bé kü thuËt chuyªn ngµnh qu¶n, vËn chuyÓn s¶n phÈm ®Õn n¬i tiªu thô,…

n«ng häc/trång trät hoÆc b¶o vÖ thùc vËt tõ trung cÊp trë lªn hoÆc ng−êi cã kinh nghiÖm ®· tham gia 3.2.7. Qu¶n lý vµ xö lý chÊt th¶i líp tËp huÊn kü thuËt t−¬ng ®−¬ng cÊp ®µo t¹o

- Khu vùc s¶n xuÊt vµ s¬ chÕ rau an toµn cÇn gi¶ng viªn cho n«ng d©n ®Ó h−íng dÉn, gi¸m s¸t cã bÓ chøa chÊt th¶i ®Ó thu gom phÕ th¶i cña qu¸

kü thuËt s¶n xuÊt rau, qu¶.

tr×nh s¶n xuÊt bao gåm: vá bao b× chøa thuèc b¶o

+ Cã kh¶ n¨ng tù kiÓm tra, gi¸m s¸t néi bé: cã vÖ thùc vËt, ph©n bãn, h¹t gièng (chai, lä, tói,...).

kiÓm tra viªn, gi¸m s¸t néi bé Ýt nhÊt mçi vô 1 lÇn BÓ chøa x©y kiªn cè cã ®¸y, m¸i che.

vÒ sù phï hîp VietGAP, kh¾c phôc lçi.

- Vá bao b× thuèc b¶o vÖ thùc vËt, ph©n bãn ®−îc

- Ng−êi lao ®éng ph¶i ®−îc ®µo t¹o qua cç líp thu gom ®Þnh kú ra khái khu vùc s¶n xuÊt vµ ®−îc tËp huÊn vÒ s¶n xuÊt vµ thu h¸i, chÕ biÕn rau, tiªu hñy.

qu¶; an toµn lao ®éng; sö dông gièng, ph©n bãn,

- Cç chÊt th¶i khç trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt: thuèc b¶o vÖ thùc vËt; vÖ sinh c¸ nh©n vµ ®−îc cá d¹i, phÕ th¶i phô cña s¶n phÈm ph¶i ®−îc thu trang bÞ quÇn ¸o b¶o hé, cã kü n¨ng ghi chÐp.

gom vµ xö lý b¶o ®¶m vÖ sinh ®Ó gi¶m thiÓu nguy c¬ « nhiÔm ë khu vùc s¶n xuÊt, nguån n−íc 3.2.9. Ghi chÐp vµ l−u tr÷ hå s¬

vµ s¶n phÈm. Cã thÓ sö dông cç quy tr×nh ñ

- Tæ chøc, c¸ nh©n s¶n xuÊt rau, qu¶ cÇn ph¶i ph©n vi sinh, cç chÕ phÈm EM ®Ó xö lý cç ghi chÐp vµ l−u gi÷ hå s¬ cç th«ng tin cã liªn chÊt th¶i lµ rç h÷u c¬ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt quan vÒ ®Þa ®iÓm s¶n xuÊt, ®Êt canh tç, gi¸ thÓ, nh»m t¹o nguån ph©n bãn h÷u c¬ cho qu¸ tr×nh n−íc t−íi, gi¸m s¸t néi bé.

s¶n xuÊt.

- Khi sö dông gièng, gèc ghÐp ph¶i ghi chÐp vµ l−u gi÷ hå s¬ vÒ nguån gèc xuÊt xø, tªn gièng, 3.2.8. Tæ chøc vµ nh©n lùc

cÊp gièng, n¬i s¶n xuÊt gièng, hoçhÊt xö lý vµ

- NÕu lµ mét c¬ së s¶n xuÊt th× cÇn:

môc ®Ých xö lý (nÕu cã).

31

32

https://thuviensach.vn

cÇn b¶o ®¶m cç yªu cÇu kü thuËt vÒ: thêi ®iÓm thu

+ Cã tµi liÖu chøng minh t− cçh ph¸p nh©n.

ho¹ch trong ngµy ¶nh h−ëng tíi chÊt l−îng s¶n

+ Cã mét hÖ thèng t− vÊn vµ gi¸m s¸t chÆt chÏ

phÈm, thao tç, dông cô, ®å chøa tr¸nh lµm giËp qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ s¬ chÕ.

n¸t, h− háng, lµm s¹ch, ph©n lo¹i, ®ãng gãi, b¶o

+ Tèi thiÓu cã 01 c¸n bé kü thuËt chuyªn ngµnh qu¶n, vËn chuyÓn s¶n phÈm ®Õn n¬i tiªu thô,…

n«ng häc/trång trät hoÆc b¶o vÖ thùc vËt tõ trung cÊp trë lªn hoÆc ng−êi cã kinh nghiÖm ®· tham gia 3.2.7. Qu¶n lý vµ xö lý chÊt th¶i líp tËp huÊn kü thuËt t−¬ng ®−¬ng cÊp ®µo t¹o

- Khu vùc s¶n xuÊt vµ s¬ chÕ rau an toµn cÇn gi¶ng viªn cho n«ng d©n ®Ó h−íng dÉn, gi¸m s¸t cã bÓ chøa chÊt th¶i ®Ó thu gom phÕ th¶i cña qu¸

kü thuËt s¶n xuÊt rau, qu¶.

tr×nh s¶n xuÊt bao gåm: vá bao b× chøa thuèc b¶o

+ Cã kh¶ n¨ng tù kiÓm tra, gi¸m s¸t néi bé: cã vÖ thùc vËt, ph©n bãn, h¹t gièng (chai, lä, tói,...).

kiÓm tra viªn, gi¸m s¸t néi bé Ýt nhÊt mçi vô 1 lÇn BÓ chøa x©y kiªn cè cã ®¸y, m¸i che.

vÒ sù phï hîp VietGAP, kh¾c phôc lçi.

- Vá bao b× thuèc b¶o vÖ thùc vËt, ph©n bãn ®−îc

- Ng−êi lao ®éng ph¶i ®−îc ®µo t¹o qua cç líp thu gom ®Þnh kú ra khái khu vùc s¶n xuÊt vµ ®−îc tËp huÊn vÒ s¶n xuÊt vµ thu h¸i, chÕ biÕn rau, tiªu hñy.

qu¶; an toµn lao ®éng; sö dông gièng, ph©n bãn,

- Cç chÊt th¶i khç trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt: thuèc b¶o vÖ thùc vËt; vÖ sinh c¸ nh©n vµ ®−îc cá d¹i, phÕ th¶i phô cña s¶n phÈm ph¶i ®−îc thu trang bÞ quÇn ¸o b¶o hé, cã kü n¨ng ghi chÐp.

gom vµ xö lý b¶o ®¶m vÖ sinh ®Ó gi¶m thiÓu nguy c¬ « nhiÔm ë khu vùc s¶n xuÊt, nguån n−íc 3.2.9. Ghi chÐp vµ l−u tr÷ hå s¬

vµ s¶n phÈm. Cã thÓ sö dông cç quy tr×nh ñ

- Tæ chøc, c¸ nh©n s¶n xuÊt rau, qu¶ cÇn ph¶i ph©n vi sinh, cç chÕ phÈm EM ®Ó xö lý cç ghi chÐp vµ l−u gi÷ hå s¬ cç th«ng tin cã liªn chÊt th¶i lµ rç h÷u c¬ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt quan vÒ ®Þa ®iÓm s¶n xuÊt, ®Êt canh tç, gi¸ thÓ, nh»m t¹o nguån ph©n bãn h÷u c¬ cho qu¸ tr×nh n−íc t−íi, gi¸m s¸t néi bé.

s¶n xuÊt.

- Khi sö dông gièng, gèc ghÐp ph¶i ghi chÐp vµ l−u gi÷ hå s¬ vÒ nguån gèc xuÊt xø, tªn gièng, 3.2.8. Tæ chøc vµ nh©n lùc

cÊp gièng, n¬i s¶n xuÊt gièng, hoçhÊt xö lý vµ

- NÕu lµ mét c¬ së s¶n xuÊt th× cÇn:

môc ®Ých xö lý (nÕu cã).

31

32

https://thuviensach.vn

- Khi sö dông ph©n bãn ph¶i ghi chÐp vµ l−u néi bé vÒ s¶n xuÊt, s¬ chÕ vµ cç khóc m¾c víi gi÷ hå s¬ vÒ thêi gian bãn, tªn ph©n bãn, ®Þa ®iÓm, khçh hµng.

liÒu l−îng, ph−¬ng ph¸p bãn ph©n.

4. X©y dùng c¬ cÊu vïng vµ tæ chøc bé m¸y

- Khi sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt ph¶i ghi phï hîp víi thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp chÐp vµ l−u gi÷ hå s¬ vÒ tªn dÞch h¹i, tªn thuèc, tèt (GAP) trong ®iÒu kiÖn ViÖt Nam ngµy/th¸ng/n¨m sö dông, liÒu l−îng sö dông, dông

4.1. Rµ so¸t ®iÒu kiÖn vïng s¶n xuÊt, tiÕn

cô, ng−êi phun thuèc.

hµnh c«ng viÖc gi¶m thiÓu cç mèi nguy cña

- Ghi chÐp vµ l−u gi÷ hå s¬ vÒ thêi gian, diÖn

®iÒu kiÖn vïng khi ¸p dông thùc hµnh s¶n

tÝch, n¨ng suÊt, s¶n l−îng thu ho¹ch.

xuÊt n«ng nghiÖp tèt cña ViÖt Nam

- C¬ së s¶n xuÊt ph¶i thiÕt lËp cç biÓu mÉu ®Ó

ghi chÐp vµ l−u gi÷ toµn bé hå s¬ trong thêi gian

- KiÓm tra cç ®iÒu kiÖn cÇn cho mét ®¬n vÞ

tèi thiÓu mét (01) n¨m.

s¶n xuÊt theo VietGAP: ®Êt, n−íc t−íi, tr×nh ®é ng−êi s¶n xuÊt, khu vùc s¬ chÕ, m¸y mãc thiÕt 3.2.10. Gi¸m s¸t néi bé

bÞ chuyªn dông, kh¶ n¨ng tiªu thô, quy tr×nh

- Tæ chøc s¶n xuÊt ph¶i cã kh¶ n¨ng tù kiÓm kü thuËt cÇn øng dông, vèn,… CÇn cã h−íng tra, gi¸m s¸t néi bé: cã kiÓm tra viªn, gi¸m s¸t néi kh¾c phôc ®Ó ®¸p øng víi yªu cÇu vïng s¶n xuÊt bé vÒ Ýt nhÊt mçi vô mét (01) lÇn/c©y trång vÒ sù tËp trung.

phï hîp VietGAP, kh¾c phôc lçi.

- Ký l¹i hîp ®ång víi n«ng d©n sö dông ®Êt, vÏ

- CÇn l−u hå s¬ vÒ qu¸ tr×nh kiÓm tra néi s¬ ®å ph©n l«.

bé: b¶ng kiÓm tra, biªn b¶n kiÓm tra, biªn b¶n

- C¾m b¶ng ph©n l« theo s¬ ®å.

kh¾c phôc lçi cã ch÷ ký cña kiÓm tra viªn, ®èi

- ThiÕt lËp hå s¬.

t−îng bÞ kiÓm tra, xç nhËn cña qu¶n lý c¬ së s¶n

- TiÕn hµnh thùc hiÖn dÇn quy tr×nh s¶n xuÊt xuÊt.

theo c«ng viÖc th−êng lµm cho ®óng mïa vô.

- LËp hÖ thèng sæ sçh ghi chÐp (Sæ ghi chÐp 3.2.11. KhiÕu n¹i vµ gi¶i quyÕt khiÕu n¹i chung cña ®¬n vÞ theo dâi hÖ thèng qu¶n lý: nhËt

§¬n vÞ cÇn cã s½n ®¬n khiÕu n¹i vµ bé phËn ký xuÊt - nhËp vËt t−, sæ theo dâi kÕ ho¹ch s¶n gi¶i quyÕt cç khiÕu n¹i xung quanh cç khóc m¾c xuÊt - tiªu thô; sæ theo dâi s¶n xuÊt - tiªu thô cña 33

34

https://thuviensach.vn

- Khi sö dông ph©n bãn ph¶i ghi chÐp vµ l−u néi bé vÒ s¶n xuÊt, s¬ chÕ vµ cç khóc m¾c víi gi÷ hå s¬ vÒ thêi gian bãn, tªn ph©n bãn, ®Þa ®iÓm, khçh hµng.

liÒu l−îng, ph−¬ng ph¸p bãn ph©n.

4. X©y dùng c¬ cÊu vïng vµ tæ chøc bé m¸y

- Khi sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt ph¶i ghi phï hîp víi thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp chÐp vµ l−u gi÷ hå s¬ vÒ tªn dÞch h¹i, tªn thuèc, tèt (GAP) trong ®iÒu kiÖn ViÖt Nam ngµy/th¸ng/n¨m sö dông, liÒu l−îng sö dông, dông

4.1. Rµ so¸t ®iÒu kiÖn vïng s¶n xuÊt, tiÕn

cô, ng−êi phun thuèc.

hµnh c«ng viÖc gi¶m thiÓu cç mèi nguy cña

- Ghi chÐp vµ l−u gi÷ hå s¬ vÒ thêi gian, diÖn

®iÒu kiÖn vïng khi ¸p dông thùc hµnh s¶n

tÝch, n¨ng suÊt, s¶n l−îng thu ho¹ch.

xuÊt n«ng nghiÖp tèt cña ViÖt Nam

- C¬ së s¶n xuÊt ph¶i thiÕt lËp cç biÓu mÉu ®Ó

ghi chÐp vµ l−u gi÷ toµn bé hå s¬ trong thêi gian

- KiÓm tra cç ®iÒu kiÖn cÇn cho mét ®¬n vÞ

tèi thiÓu mét (01) n¨m.

s¶n xuÊt theo VietGAP: ®Êt, n−íc t−íi, tr×nh ®é ng−êi s¶n xuÊt, khu vùc s¬ chÕ, m¸y mãc thiÕt 3.2.10. Gi¸m s¸t néi bé

bÞ chuyªn dông, kh¶ n¨ng tiªu thô, quy tr×nh

- Tæ chøc s¶n xuÊt ph¶i cã kh¶ n¨ng tù kiÓm kü thuËt cÇn øng dông, vèn,… CÇn cã h−íng tra, gi¸m s¸t néi bé: cã kiÓm tra viªn, gi¸m s¸t néi kh¾c phôc ®Ó ®¸p øng víi yªu cÇu vïng s¶n xuÊt bé vÒ Ýt nhÊt mçi vô mét (01) lÇn/c©y trång vÒ sù tËp trung.

phï hîp VietGAP, kh¾c phôc lçi.

- Ký l¹i hîp ®ång víi n«ng d©n sö dông ®Êt, vÏ

- CÇn l−u hå s¬ vÒ qu¸ tr×nh kiÓm tra néi s¬ ®å ph©n l«.

bé: b¶ng kiÓm tra, biªn b¶n kiÓm tra, biªn b¶n

- C¾m b¶ng ph©n l« theo s¬ ®å.

kh¾c phôc lçi cã ch÷ ký cña kiÓm tra viªn, ®èi

- ThiÕt lËp hå s¬.

t−îng bÞ kiÓm tra, xç nhËn cña qu¶n lý c¬ së s¶n

- TiÕn hµnh thùc hiÖn dÇn quy tr×nh s¶n xuÊt xuÊt.

theo c«ng viÖc th−êng lµm cho ®óng mïa vô.

- LËp hÖ thèng sæ sçh ghi chÐp (Sæ ghi chÐp 3.2.11. KhiÕu n¹i vµ gi¶i quyÕt khiÕu n¹i chung cña ®¬n vÞ theo dâi hÖ thèng qu¶n lý: nhËt

§¬n vÞ cÇn cã s½n ®¬n khiÕu n¹i vµ bé phËn ký xuÊt - nhËp vËt t−, sæ theo dâi kÕ ho¹ch s¶n gi¶i quyÕt cç khiÕu n¹i xung quanh cç khóc m¾c xuÊt - tiªu thô; sæ theo dâi s¶n xuÊt - tiªu thô cña 33

34

https://thuviensach.vn

tõng thµnh viªn: nhËt ký theo dâi vËt t−, sæ theo s©u trong s¶n xuÊt, s¬ chÕ rau qu¶ vµ vÒ y tÕ, s¬

dâi canh tç,…

cÊp cøu.

- KiÓm tra vµ trang bÞ hÖ thèng xö lý chÊt th¶i

4.3. VËn hµnh hÖ thèng qu¶n lý phï hîp

cña qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt - tiªu thô: trang

víi cç yªu cÇu cña thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng

bÞ mét sè thïng (bÓ) ®ùng rç tËp trung, thu hÕt

nghiÖp tèt trong ®iÒu kiÖn cña ViÖt Nam

cç bao b×, chÊt th¶i cßn trªn ®ång ®−a vµo thïng

- X©y dùng kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, kÕ ho¹ch tiªu (bÓ) ®ùng rç hoÆc tiªu hñy t¹i chç (®èt ®èi víi cç thô, cung øng vËt t− theo tõng mïa vô, lÊy kÕ ho¹ch lo¹i rç dÔ ch¸y); kh¬i th«ng r·nh tiªu n−íc vïng tiªu thô ®iÒu tiÕt s¶n xuÊt.

s¶n xuÊt, s¬ chÕ;…

- KiÓm so¸t hÖ thèng ghi chÐp sæ sçh: nhËt ký

- ThiÕt lËp kho chøa, tñ ®ùng thuèc b¶o vÖ thùc xuÊt - nhËp vËt t−, sæ theo dâi kÕ ho¹ch s¶n xuÊt -

vËt; kho chøa ph©n bãn, cã kÕ ho¹ch ñ vµ sö dông tiªu thô; sæ theo dâi canh tç;…

ph©n chuång nÕu muèn sö dông vÒ l©u dµi,...

- TiÕn hµnh kiÓm tra hÖ thèng ghi chÐp (sæ

- ThiÕt lËp l¹i hÖ thèng ch¨n nu«i gia sóc, gia cÇm.

ghi chÐp chung cña ®¬n vÞ theo dâi hÖ thèng

4.2. X©y dùng kÕ ho¹ch vµ tæ chøc ®µo t¹o,

qu¶n lý, sæ theo dâi s¶n xuÊt - tiªu thô cña tõng

tËp huÊn

thµnh viªn;…).

- §µo t¹o gi¸m s¸t, kiÓm tra néi bé theo GAP;

- TiÕn hµnh gi¸m s¸t, kiÓm tra néi bé, t×m ra

®µo t¹o c¸n bé qu¶n lý vÒ tæ chøc s¶n xuÊt, ph−¬ng nh÷ng ®iÓm phï hîp, nh÷ng ®iÓm kh«ng phï hîp ph¸p tiÕp cËn thÞ tr−êng rau, qu¶, chÌ phï hîp víi vµ kh¾c phôc lçi dùa vµo cç tiªu chÝ tu©n thñ cña

®Ò môc GAP.

thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt.

- TËp huÊn cho ng−êi trùc tiÕp s¶n xuÊt bao

- C«ng bè ®¹t chuÈn theo thùc hµnh s¶n xuÊt gåm: tËp huÊn VietGAP; nhËn biÕt s©u bÖnh h¹i n«ng nghiÖp tèt th«ng qua tæ chøc chøng nhËn dùa trªn rau, qu¶, chÌ, cçh sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vµo yªu cÇu trong Th«ng t− sè 59/2012/TT-BNNPTNT.

vËt an toµn; øng dông cç quy tr×nh kü thuËt canh

- Xóc tiÕn th−¬ng m¹i kÝch cÇu s¶n xuÊt tç vµ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn thÞ tr−êng rau, qu¶, th«ng qua h−íng dÉn h¹ch to¸n s¶n xuÊt dùa chÌ an toµn. §ång thêi cÇn tæ chøc líp tËp huÊn vÒ

vµo sæ sçh ghi chÐp, ®¨ng ký nh·n mç s¶n vËn hµnh vµ sö dông cç thiÕt bÞ s¶n xuÊt chuyªn phÈm, m· sè, m· v¹ch, qu¶ng c¸o, liªn kÕt, liªn 35

36

https://thuviensach.vn

tõng thµnh viªn: nhËt ký theo dâi vËt t−, sæ theo s©u trong s¶n xuÊt, s¬ chÕ rau qu¶ vµ vÒ y tÕ, s¬

dâi canh tç,…

cÊp cøu.

- KiÓm tra vµ trang bÞ hÖ thèng xö lý chÊt th¶i

4.3. VËn hµnh hÖ thèng qu¶n lý phï hîp

cña qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt - tiªu thô: trang

víi cç yªu cÇu cña thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng

bÞ mét sè thïng (bÓ) ®ùng rç tËp trung, thu hÕt

nghiÖp tèt trong ®iÒu kiÖn cña ViÖt Nam

cç bao b×, chÊt th¶i cßn trªn ®ång ®−a vµo thïng

- X©y dùng kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, kÕ ho¹ch tiªu (bÓ) ®ùng rç hoÆc tiªu hñy t¹i chç (®èt ®èi víi cç thô, cung øng vËt t− theo tõng mïa vô, lÊy kÕ ho¹ch lo¹i rç dÔ ch¸y); kh¬i th«ng r·nh tiªu n−íc vïng tiªu thô ®iÒu tiÕt s¶n xuÊt.

s¶n xuÊt, s¬ chÕ;…

- KiÓm so¸t hÖ thèng ghi chÐp sæ sçh: nhËt ký

- ThiÕt lËp kho chøa, tñ ®ùng thuèc b¶o vÖ thùc xuÊt - nhËp vËt t−, sæ theo dâi kÕ ho¹ch s¶n xuÊt -

vËt; kho chøa ph©n bãn, cã kÕ ho¹ch ñ vµ sö dông tiªu thô; sæ theo dâi canh tç;…

ph©n chuång nÕu muèn sö dông vÒ l©u dµi,...

- TiÕn hµnh kiÓm tra hÖ thèng ghi chÐp (sæ

- ThiÕt lËp l¹i hÖ thèng ch¨n nu«i gia sóc, gia cÇm.

ghi chÐp chung cña ®¬n vÞ theo dâi hÖ thèng

4.2. X©y dùng kÕ ho¹ch vµ tæ chøc ®µo t¹o,

qu¶n lý, sæ theo dâi s¶n xuÊt - tiªu thô cña tõng

tËp huÊn

thµnh viªn;…).

- §µo t¹o gi¸m s¸t, kiÓm tra néi bé theo GAP;

- TiÕn hµnh gi¸m s¸t, kiÓm tra néi bé, t×m ra

®µo t¹o c¸n bé qu¶n lý vÒ tæ chøc s¶n xuÊt, ph−¬ng nh÷ng ®iÓm phï hîp, nh÷ng ®iÓm kh«ng phï hîp ph¸p tiÕp cËn thÞ tr−êng rau, qu¶, chÌ phï hîp víi vµ kh¾c phôc lçi dùa vµo cç tiªu chÝ tu©n thñ cña

®Ò môc GAP.

thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt.

- TËp huÊn cho ng−êi trùc tiÕp s¶n xuÊt bao

- C«ng bè ®¹t chuÈn theo thùc hµnh s¶n xuÊt gåm: tËp huÊn VietGAP; nhËn biÕt s©u bÖnh h¹i n«ng nghiÖp tèt th«ng qua tæ chøc chøng nhËn dùa trªn rau, qu¶, chÌ, cçh sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vµo yªu cÇu trong Th«ng t− sè 59/2012/TT-BNNPTNT.

vËt an toµn; øng dông cç quy tr×nh kü thuËt canh

- Xóc tiÕn th−¬ng m¹i kÝch cÇu s¶n xuÊt tç vµ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn thÞ tr−êng rau, qu¶, th«ng qua h−íng dÉn h¹ch to¸n s¶n xuÊt dùa chÌ an toµn. §ång thêi cÇn tæ chøc líp tËp huÊn vÒ

vµo sæ sçh ghi chÐp, ®¨ng ký nh·n mç s¶n vËn hµnh vµ sö dông cç thiÕt bÞ s¶n xuÊt chuyªn phÈm, m· sè, m· v¹ch, qu¶ng c¸o, liªn kÕt, liªn 35

36

https://thuviensach.vn

doanh víi hÖ thèng ph©n phèi s¶n phÈm, thµnh cho cç ®¬n vÞ hoÆc c¸ nh©n s¶n xuÊt rau, qu¶, chÌ

lËp hiÖp héi,...

an toµn theo VietGAP.

4.4. KiÓm tra, ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t thùc hµnh

- Môc tiªu cña gi¸m s¸t: Gióp n«ng d©n thùc

s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt trong ®iÒu kiÖn cña

hµnh tèt cç ho¹t ®éng s¶n xuÊt ®Ó cã thÓ s¶n

ViÖt Nam (VietGAP)

xuÊt ra n«ng s¶n an toµn, chÊt l−îng, b¶o vÖ m«i 4.4.1. Cç h×nh thøc kiÓm tra, gi¸m s¸t tr−êng, tõ ®ã cã thÓ tiÕp cËn ®−îc thÞ tr−êng trong n−íc vµ quèc tÕ.

- KiÓm tra, gi¸m s¸t néi bé: Lµ cç ho¹t ®éng tù kiÓm tra, gi¸m s¸t cña ®¬n vÞ s¶n xuÊt vÒ cç 4.4.2. Nguyªn t¾c chung cho sù gi¸m s¸t vµ

ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña chÝnh ®¬n vÞ tu©n theo 12

chøng nhËn s¶n xuÊt rau, qu¶, chÌ an toµn theo môc trong VietGAP. §©y lµ mét ho¹t ®éng vµ lµ

Thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt (VietGAP)

®iÒu kiÖn b¾t buéc ®Ó cç ®¬n vÞ s¶n xuÊt ®−îc a. Tæ chøc (nhµ) s¶n xuÊt:

chøng nhËn s¶n xuÊt rau, qu¶ an toµn theo tiªu

- Kh¸i niÖm: Nhµ s¶n xuÊt lµ c¸ nh©n hoÆc chuÈn VietGAP tõ c¬ quan bªn ngoµi hoÆc tù doanh nghiÖp t¹o ra s¶n phÈm vµ lµ chñ së h÷u

®¬n vÞ c«ng bè s¶n xuÊt rau, qu¶ an toµn theo hîp ph¸p cña s¶n phÈm.

VietGAP. §Ó ho¹t ®éng kiÓm tra, gi¸m s¸t ®¹t

- Trçh nhiÖm:

hiÖu qu¶ th× cÇn ph¶i:

+ Thùc hiÖn ®óng thñ tôc ®¨ng ký vµ chÊp

+ X©y dùng ®éi ngò gi¸m s¸t viªn, kiÓm tra hµnh viÖc kiÓm tra chøng nhËn VietGAP.

viªn néi bé v÷ng m¹nh.

+ Thùc hiÖn Quy tr×nh Thùc hµnh s¶n xuÊt

+ N«ng d©n tù gi¸m s¸t lÉn nhau.

n«ng nghiÖp tèt VietGAP theo ®óng ph¹m vi ®−îc

- Gi¸m s¸t, thanh tra tõ bªn ngoµi: Lµ cç chøng nhËn. Khi cã thay ®æi ¶nh h−ëng ®Õn Quy ho¹t ®éng gi¸m s¸t, thanh tra tõ cç c¬ quan tr×nh Thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt, ph¶i chøng nhËn vµ qu¶n lý nhµ n−íc ®èi víi cç ®¬n th«ng b¸o ngay cho tæ chøc chøng nhËn ®Ó theo vÞ, c¸ nh©n s¶n xuÊt tu©n theo 12 néi dung trong dâi, gi¸m s¸t.

Quy tr×nh Thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt

+ Cã hµnh ®éng kh¾c phôc sai lçi ®óng thêi cña ViÖt Nam (VietGAP). Ho¹t ®éng nµy lµ c¬ së h¹n khi bÞ c¶nh c¸o hoÆc ®×nh chØ chøng nhËn

®Ó cç tæ chøc chøng nhËn cÊp giÊy chøng nhËn VietGAP.

37

38

https://thuviensach.vn

doanh víi hÖ thèng ph©n phèi s¶n phÈm, thµnh cho cç ®¬n vÞ hoÆc c¸ nh©n s¶n xuÊt rau, qu¶, chÌ

lËp hiÖp héi,...

an toµn theo VietGAP.

4.4. KiÓm tra, ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t thùc hµnh

- Môc tiªu cña gi¸m s¸t: Gióp n«ng d©n thùc

s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt trong ®iÒu kiÖn cña

hµnh tèt cç ho¹t ®éng s¶n xuÊt ®Ó cã thÓ s¶n

ViÖt Nam (VietGAP)

xuÊt ra n«ng s¶n an toµn, chÊt l−îng, b¶o vÖ m«i 4.4.1. Cç h×nh thøc kiÓm tra, gi¸m s¸t tr−êng, tõ ®ã cã thÓ tiÕp cËn ®−îc thÞ tr−êng trong n−íc vµ quèc tÕ.

- KiÓm tra, gi¸m s¸t néi bé: Lµ cç ho¹t ®éng tù kiÓm tra, gi¸m s¸t cña ®¬n vÞ s¶n xuÊt vÒ cç 4.4.2. Nguyªn t¾c chung cho sù gi¸m s¸t vµ

ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña chÝnh ®¬n vÞ tu©n theo 12

chøng nhËn s¶n xuÊt rau, qu¶, chÌ an toµn theo môc trong VietGAP. §©y lµ mét ho¹t ®éng vµ lµ

Thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt (VietGAP)

®iÒu kiÖn b¾t buéc ®Ó cç ®¬n vÞ s¶n xuÊt ®−îc a. Tæ chøc (nhµ) s¶n xuÊt:

chøng nhËn s¶n xuÊt rau, qu¶ an toµn theo tiªu

- Kh¸i niÖm: Nhµ s¶n xuÊt lµ c¸ nh©n hoÆc chuÈn VietGAP tõ c¬ quan bªn ngoµi hoÆc tù doanh nghiÖp t¹o ra s¶n phÈm vµ lµ chñ së h÷u

®¬n vÞ c«ng bè s¶n xuÊt rau, qu¶ an toµn theo hîp ph¸p cña s¶n phÈm.

VietGAP. §Ó ho¹t ®éng kiÓm tra, gi¸m s¸t ®¹t

- Trçh nhiÖm:

hiÖu qu¶ th× cÇn ph¶i:

+ Thùc hiÖn ®óng thñ tôc ®¨ng ký vµ chÊp

+ X©y dùng ®éi ngò gi¸m s¸t viªn, kiÓm tra hµnh viÖc kiÓm tra chøng nhËn VietGAP.

viªn néi bé v÷ng m¹nh.

+ Thùc hiÖn Quy tr×nh Thùc hµnh s¶n xuÊt

+ N«ng d©n tù gi¸m s¸t lÉn nhau.

n«ng nghiÖp tèt VietGAP theo ®óng ph¹m vi ®−îc

- Gi¸m s¸t, thanh tra tõ bªn ngoµi: Lµ cç chøng nhËn. Khi cã thay ®æi ¶nh h−ëng ®Õn Quy ho¹t ®éng gi¸m s¸t, thanh tra tõ cç c¬ quan tr×nh Thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt, ph¶i chøng nhËn vµ qu¶n lý nhµ n−íc ®èi víi cç ®¬n th«ng b¸o ngay cho tæ chøc chøng nhËn ®Ó theo vÞ, c¸ nh©n s¶n xuÊt tu©n theo 12 néi dung trong dâi, gi¸m s¸t.

Quy tr×nh Thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt

+ Cã hµnh ®éng kh¾c phôc sai lçi ®óng thêi cña ViÖt Nam (VietGAP). Ho¹t ®éng nµy lµ c¬ së h¹n khi bÞ c¶nh c¸o hoÆc ®×nh chØ chøng nhËn

®Ó cç tæ chøc chøng nhËn cÊp giÊy chøng nhËn VietGAP.

37

38

https://thuviensach.vn

+ Sö dông logo VietGAP theo ®óng néi dung

- QuyÒn h¹n vµ trçh nhiÖm: Nhµ s¶n xuÊt cã trong v¨n b¶n ñy quyÒn sö dông logo VietGAP.

quyÒn truy cËp th«ng tin tõ nhµ chøng nhËn ®Ó

+ Tr¶ chi phÝ cho tæ chøc chøng nhËn thùc hiÖn lËp quy tr×nh ¸p dông phï hîp víi tiªu chuÈn.

chøng nhËn VietGAP theo quy ®Þnh.

c. Tæ chøc (nhµ) chøng nhËn:

+ ChÞu trçh nhiÖm vÒ sù phï hîp cña cç s¶n

- Kh¸i niÖm: Nhµ chøng nhËn lµ mét tæ chøc phÈm ®−îc c«ng bè s¶n xuÊt theo VietGAP.

®−îc c«ng nhËn ®Ó thùc hiÖn kiÓm tra, ®¸nh gi¸,

+ Khi ph¸t hiÖn l« s¶n phÈm kh«ng ®¶m b¶o gi¸m s¸t qu¸ tr×nh s¶n xuÊt t¹o ra s¶n phÈm cña an toµn vÖ sinh thùc phÈm: Ph¶i t¹m dõng ph©n nhµ s¶n xuÊt th«ng qua c«ng cô lµ cç quy ®Þnh cã phèi l« s¶n phÈm, thu håi s¶n phÈm nÕu ®· ®−a ra tÝnh ph¸p lý vÒ hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng.

l−u th«ng trªn thÞ tr−êng, ®iÒu tra nguyªn nh©n

- Trçh nhiÖm:

g©y mÊt an toµn thùc phÈm vµ tiÕn hµnh biÖn

+ Thùc hiÖn ho¹t ®éng chøng nhËn VietGAP

ph¸p kh¾c phôc; ®ång thêi ghi chÐp trong hå s¬.

theo ®óng quy ®Þnh.

Tr−êng hîp kh«ng kh¾c phôc ®−îc nguy c¬ g©y

+ Trªn c¬ së tr×nh tù, thñ tôc kiÓm tra, chøng mÊt an toµn, ph¶i th«ng b¸o cho Së N«ng nghiÖp nhËn VietGAP cho rau, qu¶, chÌ an toµn x©y dùng vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n vµ tæ chøc chøng nhËn ®Ó

chi tiÕt tr×nh tù, thñ tôc kiÓm tra, chøng nhËn cã biÖn ph¸p xö lý phï hîp.

VietGAP cho tõng s¶n phÈm cô thÓ vµ th«ng b¸o

- QuyÒn h¹n:

cho cç c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n cã liªn quan.

+ §−îc b¶o l−u ý kiÕn nÕu kh«ng ®ång ý víi

+ B¶o ®¶m tÝnh khçh quan vµ c«ng b»ng trong kÕt qu¶ kiÓm tra cña ®oµn kiÓm tra.

ho¹t ®éng chøng nhËn VietGAP.

+ KhiÕu n¹i vÒ kÕt qu¶ kiÓm tra, chøng nhËn VietGAP theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.

+ B¶o mËt cç th«ng tin, sè liÖu, kÕt qu¶ ®¸nh

+ §−îc sö dông m· sè chøng nhËn VietGAP ®Ó

gi¸ sù phï hîp trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kiÓm tra, qu¶ng b¸ th−¬ng hiÖu s¶n phÈm.

chøng nhËn, trõ tr−êng hîp ®−îc c¬ quan nhµ

b. Nhµ t− vÊn:

n−íc cã thÈm quyÒn yªu cÇu.

- Kh¸i niÖm: Lµ tæ chøc hoÆc c¸ nh©n ®−îc ñy

+ Kh«ng trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp cung cÊp cç thç cña nhµ s¶n xuÊt thùc thi viÖc lËp sæ sçh dÞch vô t− vÊn vÒ VietGAP cho nhµ s¶n xuÊt ®¨ng vµ ®−a ra cç quy tr×nh c«ng nghÖ cho viÖc t¹o ra ký chøng nhËn VietGAP.

s¶n phÈm.

+ ChÞu trçh nhiÖm tr−íc ph¸p luËt vÒ kÕt qu¶

chøng nhËn VietGAP.

39

40

https://thuviensach.vn

+ Sö dông logo VietGAP theo ®óng néi dung

- QuyÒn h¹n vµ trçh nhiÖm: Nhµ s¶n xuÊt cã trong v¨n b¶n ñy quyÒn sö dông logo VietGAP.

quyÒn truy cËp th«ng tin tõ nhµ chøng nhËn ®Ó

+ Tr¶ chi phÝ cho tæ chøc chøng nhËn thùc hiÖn lËp quy tr×nh ¸p dông phï hîp víi tiªu chuÈn.

chøng nhËn VietGAP theo quy ®Þnh.

c. Tæ chøc (nhµ) chøng nhËn:

+ ChÞu trçh nhiÖm vÒ sù phï hîp cña cç s¶n

- Kh¸i niÖm: Nhµ chøng nhËn lµ mét tæ chøc phÈm ®−îc c«ng bè s¶n xuÊt theo VietGAP.

®−îc c«ng nhËn ®Ó thùc hiÖn kiÓm tra, ®¸nh gi¸,

+ Khi ph¸t hiÖn l« s¶n phÈm kh«ng ®¶m b¶o gi¸m s¸t qu¸ tr×nh s¶n xuÊt t¹o ra s¶n phÈm cña an toµn vÖ sinh thùc phÈm: Ph¶i t¹m dõng ph©n nhµ s¶n xuÊt th«ng qua c«ng cô lµ cç quy ®Þnh cã phèi l« s¶n phÈm, thu håi s¶n phÈm nÕu ®· ®−a ra tÝnh ph¸p lý vÒ hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng.

l−u th«ng trªn thÞ tr−êng, ®iÒu tra nguyªn nh©n

- Trçh nhiÖm:

g©y mÊt an toµn thùc phÈm vµ tiÕn hµnh biÖn

+ Thùc hiÖn ho¹t ®éng chøng nhËn VietGAP

ph¸p kh¾c phôc; ®ång thêi ghi chÐp trong hå s¬.

theo ®óng quy ®Þnh.

Tr−êng hîp kh«ng kh¾c phôc ®−îc nguy c¬ g©y

+ Trªn c¬ së tr×nh tù, thñ tôc kiÓm tra, chøng mÊt an toµn, ph¶i th«ng b¸o cho Së N«ng nghiÖp nhËn VietGAP cho rau, qu¶, chÌ an toµn x©y dùng vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n vµ tæ chøc chøng nhËn ®Ó

chi tiÕt tr×nh tù, thñ tôc kiÓm tra, chøng nhËn cã biÖn ph¸p xö lý phï hîp.

VietGAP cho tõng s¶n phÈm cô thÓ vµ th«ng b¸o

- QuyÒn h¹n:

cho cç c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n cã liªn quan.

+ §−îc b¶o l−u ý kiÕn nÕu kh«ng ®ång ý víi

+ B¶o ®¶m tÝnh khçh quan vµ c«ng b»ng trong kÕt qu¶ kiÓm tra cña ®oµn kiÓm tra.

ho¹t ®éng chøng nhËn VietGAP.

+ KhiÕu n¹i vÒ kÕt qu¶ kiÓm tra, chøng nhËn VietGAP theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.

+ B¶o mËt cç th«ng tin, sè liÖu, kÕt qu¶ ®¸nh

+ §−îc sö dông m· sè chøng nhËn VietGAP ®Ó

gi¸ sù phï hîp trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kiÓm tra, qu¶ng b¸ th−¬ng hiÖu s¶n phÈm.

chøng nhËn, trõ tr−êng hîp ®−îc c¬ quan nhµ

b. Nhµ t− vÊn:

n−íc cã thÈm quyÒn yªu cÇu.

- Kh¸i niÖm: Lµ tæ chøc hoÆc c¸ nh©n ®−îc ñy

+ Kh«ng trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp cung cÊp cç thç cña nhµ s¶n xuÊt thùc thi viÖc lËp sæ sçh dÞch vô t− vÊn vÒ VietGAP cho nhµ s¶n xuÊt ®¨ng vµ ®−a ra cç quy tr×nh c«ng nghÖ cho viÖc t¹o ra ký chøng nhËn VietGAP.

s¶n phÈm.

+ ChÞu trçh nhiÖm tr−íc ph¸p luËt vÒ kÕt qu¶

chøng nhËn VietGAP.

39

40

https://thuviensach.vn

+ §Þnh kú h»ng th¸ng b¸o c¸o vÒ c¬ quan chØ

®−îc theo VietGAP. Ng−êi lµm c«ng tç kiÓm tra,

®Þnh viÖc cÊp, c¶nh c¸o, ®×nh chØ, thu håi GiÊy chøng

®¸nh gi¸ ph¶i n¾m ®−îc cç nguyªn t¾c qu¶n lý nhËn VietGAP.

chÊt l−îng trong s¶n xuÊt rau, qu¶ an toµn theo

+ Th«ng b¸o cho c¬ quan chØ ®Þnh khi cã thay tiªu chÝ VietGAP; ®ång thêi cã ý kiÕn ®óng ®¾n ®Ó

®æi ¶nh h−ëng tíi n¨ng lùc ho¹t ®éng chøng nhËn

®Ò xuÊt víi l·nh ®¹o qu¶n lý hÖ thèng chÊt l−îng VietGAP trong thêi h¹n m−êi l¨m ngµy, kÓ tõ ngµy cÇn tu©n thñ cç yªu cÇu cña tiªu chuÈn VietGAP.

cã sù thay ®æi.

- NhiÖm vô cña kiÓm tra, ®¸nh gi¸ viªn theo

- QuyÒn h¹n:

VietGAP:

+ CÊp, duy tr×, gia h¹n, c¶nh c¸o, ®×nh chØ hoÆc

+ Lªn lÞch ®Þnh kú cïng cç kiÓm tra viªn trong thu håi chøng nhËn VietGAP theo quy ®Þnh t¹i nhãm kiÓm tra viÖc tu©n thñ theo VietGAP cña Quy chÕ nµy.

cç nhµ v−ên.

+ Gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn Quy tr×nh Thùc hµnh

+ KiÓm tra nhµ v−ên (n«ng hé) thùc hiÖn c«ng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt cña nhµ s¶n xuÊt ®−îc cÊp viÖc s¶n xuÊt rau, qu¶, chÌ h»ng ngµy cã tu©n theo chøng nhËn VietGAP trong ph¹m vi chøng nhËn.

quy tr×nh cña VietGAP hay kh«ng.

Tuy nhiªn, hiÖn nay viÖc chi tr¶ kinh phÝ cho

+ Xem xÐt sù kh«ng tu©n thñ cña cç nhµ v−ên thùc hiÖn chøng nhËn vµ t− vÊn phÇn lín ®−îc sù (n«ng hé), ®ång thêi ®«n ®èc, nh¾c nhë hä cÇn hç trî tõ cç nguån ng©n sçh trung −¬ng hoÆc ph¶i tu©n thñ cç ®iÓm ch−a phï hîp theo tiªu

®Þa ph−¬ng th«ng qua cç ®Ò tµi, dù ¸n, ch−¬ng chuÈn cña VietGAP.

tr×nh ph¸t triÓn,…

+ Ghi chÐp ®Çy ®ñ kÕt qu¶ kiÓm tra vµo sæ tay

®¸nh gi¸, ®ång thêi lËp b¸o c¸o tæng hîp cña cç

4.5. X©y dùng hÖ thèng kiÓm tra, gi¸m s¸t

kiÓm tra viªn vÒ c«ng tç kiÓm tra, gi¸m s¸t.

v÷ng m¹nh

Th«ng qua b¸o c¸o gi¸m s¸t néi bé, cç ®iÓm ch−a

- Yªu cÇu cç kiÓm tra viªn, ®¸nh gi¸ viªn néi tu©n thñ trong hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng t¹i c¬

bé ph¶i n¾m râ cç tiªu chÝ cña VietGAP, trªn c¬

së s¶n xuÊt ®−îc ph¶n ¸nh vµ ®Ò xuÊt ®Ó nhµ s¶n së ®ã kiÓm tra, ®¸nh gi¸ t×m ra nh÷ng ®iÓm ®·

xuÊt cã nh÷ng biÖn ph¸p kh¾c phôc kÞp thêi.

phï hîp vµ nh÷ng ®iÓm ch−a phï hîp cña qu¸

+ L−u hå s¬ toµn bé qu¸ tr×nh kiÓm tra, gi¸m tr×nh t¹o ra s¶n phÈm rau gióp ®¬n vÞ s¶n xuÊt cã s¸t (thêi h¹n hñy hå s¬ lµ sau 2 n¨m).

thÓ kh¾c phôc nh÷ng ®iÓm ch−a phï hîp ®Ó ®¹t Nh− vËy, ®éi ngò kiÓm tra, gi¸m s¸t viªn néi 41

42

https://thuviensach.vn

+ §Þnh kú h»ng th¸ng b¸o c¸o vÒ c¬ quan chØ

®−îc theo VietGAP. Ng−êi lµm c«ng tç kiÓm tra,

®Þnh viÖc cÊp, c¶nh c¸o, ®×nh chØ, thu håi GiÊy chøng

®¸nh gi¸ ph¶i n¾m ®−îc cç nguyªn t¾c qu¶n lý nhËn VietGAP.

chÊt l−îng trong s¶n xuÊt rau, qu¶ an toµn theo

+ Th«ng b¸o cho c¬ quan chØ ®Þnh khi cã thay tiªu chÝ VietGAP; ®ång thêi cã ý kiÕn ®óng ®¾n ®Ó

®æi ¶nh h−ëng tíi n¨ng lùc ho¹t ®éng chøng nhËn

®Ò xuÊt víi l·nh ®¹o qu¶n lý hÖ thèng chÊt l−îng VietGAP trong thêi h¹n m−êi l¨m ngµy, kÓ tõ ngµy cÇn tu©n thñ cç yªu cÇu cña tiªu chuÈn VietGAP.

cã sù thay ®æi.

- NhiÖm vô cña kiÓm tra, ®¸nh gi¸ viªn theo

- QuyÒn h¹n:

VietGAP:

+ CÊp, duy tr×, gia h¹n, c¶nh c¸o, ®×nh chØ hoÆc

+ Lªn lÞch ®Þnh kú cïng cç kiÓm tra viªn trong thu håi chøng nhËn VietGAP theo quy ®Þnh t¹i nhãm kiÓm tra viÖc tu©n thñ theo VietGAP cña Quy chÕ nµy.

cç nhµ v−ên.

+ Gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn Quy tr×nh Thùc hµnh

+ KiÓm tra nhµ v−ên (n«ng hé) thùc hiÖn c«ng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt cña nhµ s¶n xuÊt ®−îc cÊp viÖc s¶n xuÊt rau, qu¶, chÌ h»ng ngµy cã tu©n theo chøng nhËn VietGAP trong ph¹m vi chøng nhËn.

quy tr×nh cña VietGAP hay kh«ng.

Tuy nhiªn, hiÖn nay viÖc chi tr¶ kinh phÝ cho

+ Xem xÐt sù kh«ng tu©n thñ cña cç nhµ v−ên thùc hiÖn chøng nhËn vµ t− vÊn phÇn lín ®−îc sù (n«ng hé), ®ång thêi ®«n ®èc, nh¾c nhë hä cÇn hç trî tõ cç nguån ng©n sçh trung −¬ng hoÆc ph¶i tu©n thñ cç ®iÓm ch−a phï hîp theo tiªu

®Þa ph−¬ng th«ng qua cç ®Ò tµi, dù ¸n, ch−¬ng chuÈn cña VietGAP.

tr×nh ph¸t triÓn,…

+ Ghi chÐp ®Çy ®ñ kÕt qu¶ kiÓm tra vµo sæ tay

®¸nh gi¸, ®ång thêi lËp b¸o c¸o tæng hîp cña cç

4.5. X©y dùng hÖ thèng kiÓm tra, gi¸m s¸t

kiÓm tra viªn vÒ c«ng tç kiÓm tra, gi¸m s¸t.

v÷ng m¹nh

Th«ng qua b¸o c¸o gi¸m s¸t néi bé, cç ®iÓm ch−a

- Yªu cÇu cç kiÓm tra viªn, ®¸nh gi¸ viªn néi tu©n thñ trong hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng t¹i c¬

bé ph¶i n¾m râ cç tiªu chÝ cña VietGAP, trªn c¬

së s¶n xuÊt ®−îc ph¶n ¸nh vµ ®Ò xuÊt ®Ó nhµ s¶n së ®ã kiÓm tra, ®¸nh gi¸ t×m ra nh÷ng ®iÓm ®·

xuÊt cã nh÷ng biÖn ph¸p kh¾c phôc kÞp thêi.

phï hîp vµ nh÷ng ®iÓm ch−a phï hîp cña qu¸

+ L−u hå s¬ toµn bé qu¸ tr×nh kiÓm tra, gi¸m tr×nh t¹o ra s¶n phÈm rau gióp ®¬n vÞ s¶n xuÊt cã s¸t (thêi h¹n hñy hå s¬ lµ sau 2 n¨m).

thÓ kh¾c phôc nh÷ng ®iÓm ch−a phï hîp ®Ó ®¹t Nh− vËy, ®éi ngò kiÓm tra, gi¸m s¸t viªn néi 41

42

https://thuviensach.vn

bé cÇn ®−îc ®µo t¹o ®Ó cã kü n¨ng thùc thi tèt

• Sæ sçh ghi chÐp qu¸ tr×nh s¶n xuÊt - tiªu c«ng viÖc ®−îc giao.

thô (kÕ ho¹ch, sæ theo dâi s¶n xuÊt, sæ theo dâi

- Kü n¨ng gi¸m s¸t, kiÓm tra gi¸m s¸t néi bé tiªu thô - vËn chuyÓn, sæ xuÊt - nhËp vËt t−,... ).

+ Tr×nh tù gi¸m s¸t, kiÓm tra néi bé:

• Sæ sçh ghi chÐp qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ tiªu

• B−íc 1: ChuÈn bÞ biÓu ®Ó kiÓm tra.

thô cña cç thµnh viªn.

• B−íc 2: KiÓm tra thùc tÕ s¶n xuÊt: KiÓm tra

• KÕt qu¶ kiÓm tra mÉu ®Êt, n−íc h»ng n¨m.

hå s¬; kiÓm tra thùc ®Þa.

• Hå s¬ ®¸nh gi¸ néi bé cña nh÷ng n¨m tr−íc

• B−íc 3: B¸o c¸o ®¸nh gi¸ sù phï hîp vµ nh÷ng (nÕu cã).

®iÓm kh«ng phï hîp cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, ®Ò

- N«ng d©n tù gi¸m s¸t lÉn nhau

xuÊt kh¾c phôc lçi cho hÖ thèng s¶n xuÊt cña

+ MÆc dï viÖc tham gia s¶n xuÊt theo VietGAP

®¬n vÞ.

lµ tù nguyÖn vµ ®· cã hîp ®ång cam kÕt thùc hiÖn

+ Bé hå s¬ nhµ s¶n xuÊt cÇn ph¶i chuÈn bÞ ®Ó

nh−ng trong sè ®«ng cç hé n«ng d©n tham gia kiÓm tra, ®¸nh gi¸:

s¶n xuÊt theo VietGAP sÏ xuÊt hiÖn cç hé n«ng d©n c¸ biÖt. Do vËy, khi x©y dùng néi quy, quy chÕ,

• S¬ ®å c¬ cÊu tæ chøc, hå s¬ vÒ t− cçh ph¸p cç thµnh viªn ph¶i cã cam kÕt thùc hiÖn.

nh©n cña c¬ së, mèi liªn hÖ gi÷a cç thµnh viªn vµ

+ CÇn tËp trung gi¸m s¸t, ®éng viªn, nh¾c nhë c¬ së.

lÉn nhau gi÷a cç hé n«ng d©n b»ng nhiÒu h×nh

• Danh sçh thµnh viªn (hä tªn, ®Þa chØ, ®Þa thøc. NÕu viÖc gi¸m s¸t, ®éng viªn, nh¾c nhë ch−a

®iÓm, diÖn tÝch s¶n xuÊt) vµ cç th«ng tin liªn mang l¹i kÕt qu¶, cÇn ph¸t hµnh phiÕu theo dâi, quan ®Õn cç thµnh viªn (tËp huÊn, ®µo t¹o, h×nh b¸m s¸t néi quy, quy chÕ vµ chÕ tµi th−ëng ph¹t thøc s¶n xuÊt vµ tiªu thô) trong tr−êng hîp c¬ së cña ®¬n vÞ.

®¨ng ký kiÓm tra chøng nhËn VietGAP lµ tæ chøc cã nhiÒu thµnh viªn s¶n xuÊt/canh tç.

5. ThÞ tr−êng s¶n phÈm rau, qu¶ an toµn chÊt l−îng

• B¶n ®å gi¶i thöa vµ ph©n l« khu vùc s¶n xuÊt, b¶n thuyÕt minh vÒ thiÕt kÕ, bè trÝ mÆt b»ng

5.1. Cç ho¹t ®éng th−¬ng m¹i

khu vùc s¶n xuÊt, xö lý sau thu ho¹ch, s¬ chÕ, Th−¬ng m¹i cã rÊt nhiÒu cç ho¹t ®éng, nh−ng b¶o qu¶n.

trong ®ã cã hai ho¹t ®éng chÝnh lµ tiªu thô vµ xóc

• Quy tr×nh s¶n xuÊt/canh tç rau, qu¶ phï hîp.

43

44

https://thuviensach.vn

bé cÇn ®−îc ®µo t¹o ®Ó cã kü n¨ng thùc thi tèt

• Sæ sçh ghi chÐp qu¸ tr×nh s¶n xuÊt - tiªu c«ng viÖc ®−îc giao.

thô (kÕ ho¹ch, sæ theo dâi s¶n xuÊt, sæ theo dâi

- Kü n¨ng gi¸m s¸t, kiÓm tra gi¸m s¸t néi bé tiªu thô - vËn chuyÓn, sæ xuÊt - nhËp vËt t−,... ).

+ Tr×nh tù gi¸m s¸t, kiÓm tra néi bé:

• Sæ sçh ghi chÐp qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ tiªu

• B−íc 1: ChuÈn bÞ biÓu ®Ó kiÓm tra.

thô cña cç thµnh viªn.

• B−íc 2: KiÓm tra thùc tÕ s¶n xuÊt: KiÓm tra

• KÕt qu¶ kiÓm tra mÉu ®Êt, n−íc h»ng n¨m.

hå s¬; kiÓm tra thùc ®Þa.

• Hå s¬ ®¸nh gi¸ néi bé cña nh÷ng n¨m tr−íc

• B−íc 3: B¸o c¸o ®¸nh gi¸ sù phï hîp vµ nh÷ng (nÕu cã).

®iÓm kh«ng phï hîp cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, ®Ò

- N«ng d©n tù gi¸m s¸t lÉn nhau

xuÊt kh¾c phôc lçi cho hÖ thèng s¶n xuÊt cña

+ MÆc dï viÖc tham gia s¶n xuÊt theo VietGAP

®¬n vÞ.

lµ tù nguyÖn vµ ®· cã hîp ®ång cam kÕt thùc hiÖn

+ Bé hå s¬ nhµ s¶n xuÊt cÇn ph¶i chuÈn bÞ ®Ó

nh−ng trong sè ®«ng cç hé n«ng d©n tham gia kiÓm tra, ®¸nh gi¸:

s¶n xuÊt theo VietGAP sÏ xuÊt hiÖn cç hé n«ng d©n c¸ biÖt. Do vËy, khi x©y dùng néi quy, quy chÕ,

• S¬ ®å c¬ cÊu tæ chøc, hå s¬ vÒ t− cçh ph¸p cç thµnh viªn ph¶i cã cam kÕt thùc hiÖn.

nh©n cña c¬ së, mèi liªn hÖ gi÷a cç thµnh viªn vµ

+ CÇn tËp trung gi¸m s¸t, ®éng viªn, nh¾c nhë c¬ së.

lÉn nhau gi÷a cç hé n«ng d©n b»ng nhiÒu h×nh

• Danh sçh thµnh viªn (hä tªn, ®Þa chØ, ®Þa thøc. NÕu viÖc gi¸m s¸t, ®éng viªn, nh¾c nhë ch−a

®iÓm, diÖn tÝch s¶n xuÊt) vµ cç th«ng tin liªn mang l¹i kÕt qu¶, cÇn ph¸t hµnh phiÕu theo dâi, quan ®Õn cç thµnh viªn (tËp huÊn, ®µo t¹o, h×nh b¸m s¸t néi quy, quy chÕ vµ chÕ tµi th−ëng ph¹t thøc s¶n xuÊt vµ tiªu thô) trong tr−êng hîp c¬ së cña ®¬n vÞ.

®¨ng ký kiÓm tra chøng nhËn VietGAP lµ tæ chøc cã nhiÒu thµnh viªn s¶n xuÊt/canh tç.

5. ThÞ tr−êng s¶n phÈm rau, qu¶ an toµn chÊt l−îng

• B¶n ®å gi¶i thöa vµ ph©n l« khu vùc s¶n xuÊt, b¶n thuyÕt minh vÒ thiÕt kÕ, bè trÝ mÆt b»ng

5.1. Cç ho¹t ®éng th−¬ng m¹i

khu vùc s¶n xuÊt, xö lý sau thu ho¹ch, s¬ chÕ, Th−¬ng m¹i cã rÊt nhiÒu cç ho¹t ®éng, nh−ng b¶o qu¶n.

trong ®ã cã hai ho¹t ®éng chÝnh lµ tiªu thô vµ xóc

• Quy tr×nh s¶n xuÊt/canh tç rau, qu¶ phï hîp.

43

44

https://thuviensach.vn

h−ëng ®Õn c¶ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.

- Giç¶ mÆt hµng: Giç¶ lµ sù thÓ hiÖn b»ng 5.1.1. Kh¸i niÖm vÒ tiªu thô s¶n phÈm

tiÒn cña s¶n phÈm. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng,

- Tiªu thô lµ qu¸ tr×nh thùc hiÖn gi¸ trÞ còng giç¶ lµ mét tÝn hiÖu ph¶n ¸nh mèi quan hÖ kinh nh− gi¸ trÞ sö dông cña hµng hãa. Qua qu¸ tr×nh tÕ gi÷a ng−êi mua vµ ng−êi b¸n, gi÷a cç nhµ s¶n tiªu thô, hµng hãa chuyÓn tõ h×nh th¸i hiÖn vËt xuÊt, kinh doanh vµ thÞ tr−êng x· héi. §èi víi sang h×nh th¸i gi¸ trÞ vµ vßng chu chuyÓn vèn doanh nghiÖp, giç¶ ®−îc xem lµ mét tÝn hiÖu

®−îc h×nh thµnh.

®¸ng tin cËy ph¶n ¸nh t×nh h×nh biÕn ®éng cña

- Tiªu thô s¶n phÈm ®−îc coi lµ giai ®o¹n cuèi thÞ tr−êng.

cïng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, lµ yÕu tè

- ChÊt l−îng s¶n phÈm hµng hãa: ChÊt l−îng quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh s¶n phÈm hµng hãa lµ mét trong nh÷ng yÕu tè c¬

nghiÖp còng nh− ng−êi s¶n xuÊt.

b¶n quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña ng−êi Ho¹t ®éng tiªu thô s¶n phÈm ®−îc cÊu thµnh s¶n xuÊt. ChÊt l−îng s¶n phÈm cµng cao th× cµng bëi cç yÕu tè: chñ thÓ lµ ng−êi b¸n vµ ng−êi mua;

®−îc ng−êi tiªu dïng thõa nhËn. N©ng cao chÊt

®èi t−îng lµ s¶n phÈm hµng hãa, tiÒn tÖ; thÞ tr−êng l−îng s¶n phÈm sÏ t¹o thuËn lîi cho qu¸ tr×nh lµ n¬i gÆp gì gi÷a nh÷ng ng−êi b¸n vµ ng−êi mua.

tiªu thô s¶n phÈm, t¨ng chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶

Cç yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn tiªu thô s¶n phÈm lµ: sö dông vèn, ®ång thêi gãp phÇn t¨ng c−êng uy

- S¶n xuÊt: Muèn tiªu thô ®−îc thuËn lîi th×

tÝn cña ng−êi s¶n xuÊt trªn thÞ tr−êng.

kh©u s¶n xuÊt ph¶i ®¶m b¶o sè l−îng mét cçh

- Hµnh vi cña ng−êi tiªu dïng: Môc tiªu cña hîp lý, c¬ cÊu s¶n phÈm thÝch hîp, chÊt l−îng s¶n ng−êi tiªu dïng lµ tèi ®a hãa ®é tháa m·n. V× vËy, phÈm theo yªu cÇu, giç¶ s¶n phÈm h¹ vµ ph¶i trªn thÞ tr−êng ng−êi mua lùa chän s¶n phÈm

®−îc cung øng ®óng thêi gian cho ng−êi tiªu dïng.

hµng hãa xuÊt ph¸t tõ së thÝch, quy luËt cÇu vµ

- ThÞ tr−êng tiªu thô s¶n phÈm: Môc tiªu cña nhiÒu nh©n tè khç. Trong qu¸ tr×nh tiªu thô s¶n ng−êi s¶n xuÊt lµ lîi nhuËn. §Ó ®¹t ®−îc môc tiªu phÈm, hµnh vi cña ng−êi tiªu dïng cã ¶nh h−ëng

®ã, ng−êi s¶n xuÊt ph¶i tiªu thô ®−îc mÆt hµng rÊt lín.

cña m×nh s¶n xuÊt víi giç¶ mong muèn trªn thÞ

- ChÝnh sçh cña Nhµ n−íc trong hç trî tiªu tr−êng. Do ®ã, thÞ tr−êng tiªu thô ¶nh h−ëng trùc thô s¶n phÈm: Cç chÝnh sçh trong hç trî tiªu tiÕp ®Õn doanh thu cña ng−êi s¶n xuÊt, tøc lµ ¶nh thô s¶n phÈm còng tç ®éng trùc tiÕp hoÆc gi¸n 45

46

https://thuviensach.vn

h−ëng ®Õn c¶ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.

- Giç¶ mÆt hµng: Giç¶ lµ sù thÓ hiÖn b»ng 5.1.1. Kh¸i niÖm vÒ tiªu thô s¶n phÈm

tiÒn cña s¶n phÈm. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng,

- Tiªu thô lµ qu¸ tr×nh thùc hiÖn gi¸ trÞ còng giç¶ lµ mét tÝn hiÖu ph¶n ¸nh mèi quan hÖ kinh nh− gi¸ trÞ sö dông cña hµng hãa. Qua qu¸ tr×nh tÕ gi÷a ng−êi mua vµ ng−êi b¸n, gi÷a cç nhµ s¶n tiªu thô, hµng hãa chuyÓn tõ h×nh th¸i hiÖn vËt xuÊt, kinh doanh vµ thÞ tr−êng x· héi. §èi víi sang h×nh th¸i gi¸ trÞ vµ vßng chu chuyÓn vèn doanh nghiÖp, giç¶ ®−îc xem lµ mét tÝn hiÖu

®−îc h×nh thµnh.

®¸ng tin cËy ph¶n ¸nh t×nh h×nh biÕn ®éng cña

- Tiªu thô s¶n phÈm ®−îc coi lµ giai ®o¹n cuèi thÞ tr−êng.

cïng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, lµ yÕu tè

- ChÊt l−îng s¶n phÈm hµng hãa: ChÊt l−îng quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh s¶n phÈm hµng hãa lµ mét trong nh÷ng yÕu tè c¬

nghiÖp còng nh− ng−êi s¶n xuÊt.

b¶n quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña ng−êi Ho¹t ®éng tiªu thô s¶n phÈm ®−îc cÊu thµnh s¶n xuÊt. ChÊt l−îng s¶n phÈm cµng cao th× cµng bëi cç yÕu tè: chñ thÓ lµ ng−êi b¸n vµ ng−êi mua;

®−îc ng−êi tiªu dïng thõa nhËn. N©ng cao chÊt

®èi t−îng lµ s¶n phÈm hµng hãa, tiÒn tÖ; thÞ tr−êng l−îng s¶n phÈm sÏ t¹o thuËn lîi cho qu¸ tr×nh lµ n¬i gÆp gì gi÷a nh÷ng ng−êi b¸n vµ ng−êi mua.

tiªu thô s¶n phÈm, t¨ng chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶

Cç yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn tiªu thô s¶n phÈm lµ: sö dông vèn, ®ång thêi gãp phÇn t¨ng c−êng uy

- S¶n xuÊt: Muèn tiªu thô ®−îc thuËn lîi th×

tÝn cña ng−êi s¶n xuÊt trªn thÞ tr−êng.

kh©u s¶n xuÊt ph¶i ®¶m b¶o sè l−îng mét cçh

- Hµnh vi cña ng−êi tiªu dïng: Môc tiªu cña hîp lý, c¬ cÊu s¶n phÈm thÝch hîp, chÊt l−îng s¶n ng−êi tiªu dïng lµ tèi ®a hãa ®é tháa m·n. V× vËy, phÈm theo yªu cÇu, giç¶ s¶n phÈm h¹ vµ ph¶i trªn thÞ tr−êng ng−êi mua lùa chän s¶n phÈm

®−îc cung øng ®óng thêi gian cho ng−êi tiªu dïng.

hµng hãa xuÊt ph¸t tõ së thÝch, quy luËt cÇu vµ

- ThÞ tr−êng tiªu thô s¶n phÈm: Môc tiªu cña nhiÒu nh©n tè khç. Trong qu¸ tr×nh tiªu thô s¶n ng−êi s¶n xuÊt lµ lîi nhuËn. §Ó ®¹t ®−îc môc tiªu phÈm, hµnh vi cña ng−êi tiªu dïng cã ¶nh h−ëng

®ã, ng−êi s¶n xuÊt ph¶i tiªu thô ®−îc mÆt hµng rÊt lín.

cña m×nh s¶n xuÊt víi giç¶ mong muèn trªn thÞ

- ChÝnh sçh cña Nhµ n−íc trong hç trî tiªu tr−êng. Do ®ã, thÞ tr−êng tiªu thô ¶nh h−ëng trùc thô s¶n phÈm: Cç chÝnh sçh trong hç trî tiªu tiÕp ®Õn doanh thu cña ng−êi s¶n xuÊt, tøc lµ ¶nh thô s¶n phÈm còng tç ®éng trùc tiÕp hoÆc gi¸n 45

46

https://thuviensach.vn

tiÕp ®Õn s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp.

t×m kiÕm c¬ héi mua b¸n hµng ho¸ vµ cung øng

- Sù c¹nh tranh cña cç ®èi thñ trªn thÞ

dÞch vô, bao gåm ho¹t ®éng khuyÕn m¹i, qu¶ng tr−êng: Møc ®é c¹nh tranh phô thuéc vµo sè l−îng c¸o, tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch vô vµ héi

®¬n vÞ tham gia vµo s¶n xuÊt, kinh doanh cç mÆt chî, triÓn l·m th−¬ng m¹i.

hµng ®ã. Do ®ã, tõng ®¬n vÞ ph¶i cã ®èi sçh phï

- Qu¶ng c¸o: Qu¶ng c¸o th−¬ng m¹i lµ ho¹t hîp trong c¹nh tranh ®Ó t¨ng kh¶ n¨ng tiªu thô

®éng xóc tiÕn th−¬ng m¹i cña th−¬ng nh©n ®Ó giíi s¶n phÈm cña m×nh.

thiÖu víi khçh hµng vÒ ho¹t ®éng kinh doanh

- Kªnh ph©n phèi s¶n phÈm: Kªnh ph©n phèi hµng ho¸, dÞch vô cña m×nh. S¶n phÈm qu¶ng c¸o s¶n phÈm lµ sù kÕt hîp qua l¹i víi nhau gi÷a th−¬ng m¹i gåm nh÷ng th«ng tin b»ng h×nh ¶nh, ng−êi s¶n xuÊt vµ ng−êi trung gian ®Ó thùc hiÖn hµnh ®éng, ©m thanh, tiÕng nãi, ch÷ viÕt, biÓu viÖc chuyÓn giao hµng hãa mét cçh hîp lý nhÊt, t−îng, mµu s¾c, ¸nh s¸ng chøa ®ùng néi dung tháa m·n nhu cÇu cña ng−êi tiªu dïng cuèi cïng.

qu¶ng c¸o th−¬ng m¹i. Ph−¬ng tiÖn qu¶ng c¸o Nh÷ng ng−êi tham gia kªnh ph©n phèi s¶n phÈm th−¬ng m¹i lµ c«ng cô ®−îc sö dông ®Ó giíi thiÖu gåm: ng−êi cung øng (ng−êi s¶n xuÊt hoÆc c«ng ty cç s¶n phÈm qu¶ng c¸o th−¬ng m¹i, bao gåm: cç th−¬ng m¹i), ng−êi trung gian (ng−êi b¸n bu«n, ph−¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng, cç ph−¬ng tiÖn

®¹i lý, ng−êi b¸n lÎ vµ m«i giíi), ng−êi tiªu dïng truyÒn tin, cç lo¹i xuÊt b¶n phÈm, cç lo¹i b¶ng, (lµ ng−êi cuèi cïng cña kªnh ph©n phèi, hä mua biÓn, b¨ng, pan«, ¸p phÝch, bao b×, vËt thÓ cè ®Þnh, s¶n phÈm ®Ó tiªu dïng). Cã hai lo¹i kªnh ph©n cç ph−¬ng tiÖn giao th«ng hoÆc cç vËt thÓ di phèi s¶n phÈm lµ kªnh trùc tiÕp vµ kªnh gi¸n

®éng khç.

tiÕp. Kªnh ph©n phèi trùc tiÕp lµ ng−êi s¶n xuÊt

- Tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch vô: Tr−ng b¸n hµng trùc tiÕp cho ng−êi tiªu dïng cuèi cïng, bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch vô lµ ho¹t ®éng xóc kh«ng th«ng qua kh©u trung gian; hä cã hÖ thèng tiÕn th−¬ng m¹i cña th−¬ng nh©n dïng hµng ho¸, cöa hµng, siªu thÞ ®Ó b¸n cç s¶n phÈm s¶n xuÊt dÞch vô vµ tµi liÖu vÒ hµng ho¸, dÞch vô ®Ó giíi ra. Kªnh ph©n phèi gi¸n tiÕp lµ ng−êi s¶n xuÊt thiÖu víi khçh hµng vÒ hµng ho¸, dÞch vô ®ã. Cç b¸n hµng cho ng−êi tiªu dïng cuèi cïng th«ng qua h×nh thøc tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch vô hÖ thèng trung gian.

bao gåm: më phßng tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng

- Xóc tiÕn th−¬ng m¹i: Lµ ho¹t ®éng thóc ®Èy, ho¸, dÞch vô; tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch 47

48

https://thuviensach.vn

tiÕp ®Õn s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp.

t×m kiÕm c¬ héi mua b¸n hµng ho¸ vµ cung øng

- Sù c¹nh tranh cña cç ®èi thñ trªn thÞ

dÞch vô, bao gåm ho¹t ®éng khuyÕn m¹i, qu¶ng tr−êng: Møc ®é c¹nh tranh phô thuéc vµo sè l−îng c¸o, tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch vô vµ héi

®¬n vÞ tham gia vµo s¶n xuÊt, kinh doanh cç mÆt chî, triÓn l·m th−¬ng m¹i.

hµng ®ã. Do ®ã, tõng ®¬n vÞ ph¶i cã ®èi sçh phï

- Qu¶ng c¸o: Qu¶ng c¸o th−¬ng m¹i lµ ho¹t hîp trong c¹nh tranh ®Ó t¨ng kh¶ n¨ng tiªu thô

®éng xóc tiÕn th−¬ng m¹i cña th−¬ng nh©n ®Ó giíi s¶n phÈm cña m×nh.

thiÖu víi khçh hµng vÒ ho¹t ®éng kinh doanh

- Kªnh ph©n phèi s¶n phÈm: Kªnh ph©n phèi hµng ho¸, dÞch vô cña m×nh. S¶n phÈm qu¶ng c¸o s¶n phÈm lµ sù kÕt hîp qua l¹i víi nhau gi÷a th−¬ng m¹i gåm nh÷ng th«ng tin b»ng h×nh ¶nh, ng−êi s¶n xuÊt vµ ng−êi trung gian ®Ó thùc hiÖn hµnh ®éng, ©m thanh, tiÕng nãi, ch÷ viÕt, biÓu viÖc chuyÓn giao hµng hãa mét cçh hîp lý nhÊt, t−îng, mµu s¾c, ¸nh s¸ng chøa ®ùng néi dung tháa m·n nhu cÇu cña ng−êi tiªu dïng cuèi cïng.

qu¶ng c¸o th−¬ng m¹i. Ph−¬ng tiÖn qu¶ng c¸o Nh÷ng ng−êi tham gia kªnh ph©n phèi s¶n phÈm th−¬ng m¹i lµ c«ng cô ®−îc sö dông ®Ó giíi thiÖu gåm: ng−êi cung øng (ng−êi s¶n xuÊt hoÆc c«ng ty cç s¶n phÈm qu¶ng c¸o th−¬ng m¹i, bao gåm: cç th−¬ng m¹i), ng−êi trung gian (ng−êi b¸n bu«n, ph−¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng, cç ph−¬ng tiÖn

®¹i lý, ng−êi b¸n lÎ vµ m«i giíi), ng−êi tiªu dïng truyÒn tin, cç lo¹i xuÊt b¶n phÈm, cç lo¹i b¶ng, (lµ ng−êi cuèi cïng cña kªnh ph©n phèi, hä mua biÓn, b¨ng, pan«, ¸p phÝch, bao b×, vËt thÓ cè ®Þnh, s¶n phÈm ®Ó tiªu dïng). Cã hai lo¹i kªnh ph©n cç ph−¬ng tiÖn giao th«ng hoÆc cç vËt thÓ di phèi s¶n phÈm lµ kªnh trùc tiÕp vµ kªnh gi¸n

®éng khç.

tiÕp. Kªnh ph©n phèi trùc tiÕp lµ ng−êi s¶n xuÊt

- Tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch vô: Tr−ng b¸n hµng trùc tiÕp cho ng−êi tiªu dïng cuèi cïng, bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch vô lµ ho¹t ®éng xóc kh«ng th«ng qua kh©u trung gian; hä cã hÖ thèng tiÕn th−¬ng m¹i cña th−¬ng nh©n dïng hµng ho¸, cöa hµng, siªu thÞ ®Ó b¸n cç s¶n phÈm s¶n xuÊt dÞch vô vµ tµi liÖu vÒ hµng ho¸, dÞch vô ®Ó giíi ra. Kªnh ph©n phèi gi¸n tiÕp lµ ng−êi s¶n xuÊt thiÖu víi khçh hµng vÒ hµng ho¸, dÞch vô ®ã. Cç b¸n hµng cho ng−êi tiªu dïng cuèi cïng th«ng qua h×nh thøc tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch vô hÖ thèng trung gian.

bao gåm: më phßng tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng

- Xóc tiÕn th−¬ng m¹i: Lµ ho¹t ®éng thóc ®Èy, ho¸, dÞch vô; tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch 47

48

https://thuviensach.vn

vô t¹i cç trung t©m th−¬ng m¹i hoÆc trong cç C¬ së ®Ó thanh to¸n lµ giÊy tê giao nhËn víi ®Çy ho¹t ®éng gi¶i trÝ, thÓ thao, v¨n ho¸, nghÖ thuËt;

®ñ ch÷ ký cña 2 bªn.

tæ chøc héi nghÞ, héi th¶o cã tr−ng bµy, giíi thiÖu

+ Trçh nhiÖm cña mçi bªn: bªn mua thanh hµng ho¸, dÞch vô; tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng hãa, to¸n ®Çy ®ñ, ®óng nh− gi¸ trÞ thùc nhËn, khi muèn dÞch vô trªn Internet vµ cç h×nh thøc khç theo dõng hîp ®ång ph¶i th«ng b¸o b»ng giÊy tr−íc 2

quy ®Þnh cña ph¸p luËt.

tuÇn cho bªn b¸n vµ bªn b¸n cung cÊp s¶n phÈm

- Héi chî, triÓn l·m th−¬ng m¹i: Héi chî, triÓn theo yªu cÇu cña bªn mua víi cam kÕt vÒ chÊt l−îng, l·m th−¬ng m¹i lµ ho¹t ®éng xóc tiÕn th−¬ng m¹i khi muèn dõng hîp ®ång còng ph¶i th«ng b¸o

®−îc thùc hiÖn tËp trung trong mét thêi gian vµ

b»ng giÊy tr−íc 2 tuÇn cho bªn mua.

t¹i mét ®Þa ®iÓm nhÊt ®Þnh ®Ó th−¬ng nh©n tr−ng

+ Thêi h¹n hîp ®ång: Th«ng th−êng lµ 01 n¨m.

bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch vô nh»m môc ®Ých

+ §iÒu kho¶n khç nh»m chia sÎ rñi ro khi b¸n thóc ®Èy, t×m kiÕm c¬ héi giao kÕt hîp ®ång mua Õ vµ mét sè dÞch vô khç.

b¸n hµng ho¸, hîp ®ång dÞch vô.

+ §iÒu kho¶n chung: ph¹t, båi th−êng khi vi ph¹m.

5.1.2. Cç xóc tiÕn th−¬ng m¹i trong s¶n xuÊt

+ Nh÷ng quyÒn lîi: §−îc ®¶m b¶o vÒ sè l−îng rau an toµn theo VietGAP

vµ giç¶ theo nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Æt ra trong hîp

* Hîp ®ång vµ cç mèi quan hÖ th−êng xuyªn:

®ång; ®−îc thanh to¸n ®óng h¹n.

- Hîp ®ång lµ sù cam kÕt tõ hai phÝa gi÷a c¶

+ Cam kÕt: Trao ®æi trung thùc, cëi më víi ng−êi ng−êi b¸n vµ ng−êi mua vÒ ®iÒu kiÖn ®−îc thùc mua vÒ gi¸ mong ®îi, kh¶ n¨ng s¶n xuÊt vµ giao hiÖn trong t−¬ng lai.

hµng ®óng thêi gian; kh«ng b¸n s¶n phÈm cho

- Cç h×nh thøc hîp ®ång: b»ng miÖng vµ b»ng ng−êi mua khç dï hä mua víi giçao h¬n.

v¨n b¶n.

Tãm l¹i: Nh÷ng quyÒn lîi vµ cam kÕt cña nhãm

- Néi dung c¬ b¶n cña hîp ®ång bao gåm: n«ng d©n trong hîp ®ång cµng cã nhiÒu ®iÒu kho¶n

+ Cç c¨n cø vÒ luËt, ®¹i diÖn cç bªn.

th× cµng chÆt chÏ, ®¶m b¶o tÝnh hiÖn thùc cao.

+ Tho¶ thuËn mua - b¸n vÒ: giç¶, khèi l−îng

* Ph©n lo¹i chÊt l−îng s¶n phÈm rau:

theo yªu cÇu cña bªn mua, thêi ®iÓm giao hµng, Trong qu¸ tr×nh th−¬ng m¹i ho¸, ph©n lo¹i h×nh thøc thanh to¸n (tiÒn mÆt hoÆc chuyÓn kho¶n).

s¶n phÈm ®ãng vai trß v« cïng quan träng, gãp phÇn gia t¨ng gi¸ trÞ s¶n phÈm v× c¶ ng−êi s¶n 49

50

https://thuviensach.vn

vô t¹i cç trung t©m th−¬ng m¹i hoÆc trong cç C¬ së ®Ó thanh to¸n lµ giÊy tê giao nhËn víi ®Çy ho¹t ®éng gi¶i trÝ, thÓ thao, v¨n ho¸, nghÖ thuËt;

®ñ ch÷ ký cña 2 bªn.

tæ chøc héi nghÞ, héi th¶o cã tr−ng bµy, giíi thiÖu

+ Trçh nhiÖm cña mçi bªn: bªn mua thanh hµng ho¸, dÞch vô; tr−ng bµy, giíi thiÖu hµng hãa, to¸n ®Çy ®ñ, ®óng nh− gi¸ trÞ thùc nhËn, khi muèn dÞch vô trªn Internet vµ cç h×nh thøc khç theo dõng hîp ®ång ph¶i th«ng b¸o b»ng giÊy tr−íc 2

quy ®Þnh cña ph¸p luËt.

tuÇn cho bªn b¸n vµ bªn b¸n cung cÊp s¶n phÈm

- Héi chî, triÓn l·m th−¬ng m¹i: Héi chî, triÓn theo yªu cÇu cña bªn mua víi cam kÕt vÒ chÊt l−îng, l·m th−¬ng m¹i lµ ho¹t ®éng xóc tiÕn th−¬ng m¹i khi muèn dõng hîp ®ång còng ph¶i th«ng b¸o

®−îc thùc hiÖn tËp trung trong mét thêi gian vµ

b»ng giÊy tr−íc 2 tuÇn cho bªn mua.

t¹i mét ®Þa ®iÓm nhÊt ®Þnh ®Ó th−¬ng nh©n tr−ng

+ Thêi h¹n hîp ®ång: Th«ng th−êng lµ 01 n¨m.

bµy, giíi thiÖu hµng ho¸, dÞch vô nh»m môc ®Ých

+ §iÒu kho¶n khç nh»m chia sÎ rñi ro khi b¸n thóc ®Èy, t×m kiÕm c¬ héi giao kÕt hîp ®ång mua Õ vµ mét sè dÞch vô khç.

b¸n hµng ho¸, hîp ®ång dÞch vô.

+ §iÒu kho¶n chung: ph¹t, båi th−êng khi vi ph¹m.

5.1.2. Cç xóc tiÕn th−¬ng m¹i trong s¶n xuÊt

+ Nh÷ng quyÒn lîi: §−îc ®¶m b¶o vÒ sè l−îng rau an toµn theo VietGAP

vµ giç¶ theo nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Æt ra trong hîp

* Hîp ®ång vµ cç mèi quan hÖ th−êng xuyªn:

®ång; ®−îc thanh to¸n ®óng h¹n.

- Hîp ®ång lµ sù cam kÕt tõ hai phÝa gi÷a c¶

+ Cam kÕt: Trao ®æi trung thùc, cëi më víi ng−êi ng−êi b¸n vµ ng−êi mua vÒ ®iÒu kiÖn ®−îc thùc mua vÒ gi¸ mong ®îi, kh¶ n¨ng s¶n xuÊt vµ giao hiÖn trong t−¬ng lai.

hµng ®óng thêi gian; kh«ng b¸n s¶n phÈm cho

- Cç h×nh thøc hîp ®ång: b»ng miÖng vµ b»ng ng−êi mua khç dï hä mua víi giçao h¬n.

v¨n b¶n.

Tãm l¹i: Nh÷ng quyÒn lîi vµ cam kÕt cña nhãm

- Néi dung c¬ b¶n cña hîp ®ång bao gåm: n«ng d©n trong hîp ®ång cµng cã nhiÒu ®iÒu kho¶n

+ Cç c¨n cø vÒ luËt, ®¹i diÖn cç bªn.

th× cµng chÆt chÏ, ®¶m b¶o tÝnh hiÖn thùc cao.

+ Tho¶ thuËn mua - b¸n vÒ: giç¶, khèi l−îng

* Ph©n lo¹i chÊt l−îng s¶n phÈm rau:

theo yªu cÇu cña bªn mua, thêi ®iÓm giao hµng, Trong qu¸ tr×nh th−¬ng m¹i ho¸, ph©n lo¹i h×nh thøc thanh to¸n (tiÒn mÆt hoÆc chuyÓn kho¶n).

s¶n phÈm ®ãng vai trß v« cïng quan träng, gãp phÇn gia t¨ng gi¸ trÞ s¶n phÈm v× c¶ ng−êi s¶n 49

50

https://thuviensach.vn

xuÊt vµ ng−êi kinh doanh ®Òu rÊt mong muèn s¶n qu¶/kg, qu¶ ch¾c, kh«ng bÞ giËp n¸t, chÝn ®Òu.

phÈm cña m×nh cã th−¬ng hiÖu ®Ó b¸n víi giç¶

Khi ®ã siªu thÞ vµ nhµ s¶n xuÊt ®Òu ph¶i biÕt vµ chÊt l−îng cao. Khi cã ®−îc th−¬ng hiÖu th×

®iÒu nµy ®Ó ng−êi s¶n xuÊt ngay tõ ®Çu lùa chän nhiÒu khçh hµng s½n sµng mua s¶n phÈm víi gièng, ch¨m sãc lµm sao cã sè l−îng qu¶ cã träng giçao h¬n. V× vËy, cÇn ph¶i ph©n lo¹i chÊt l−îng l−îng tõ 100-110 g/qu¶, mµu s¾c chÝn ®Òu, t−¬i.

®Ó c¶ ng−êi s¶n xuÊt vµ ng−êi kinh doanh ®Òu

- C¨n cø ®Ó ph©n lo¹i s¶n phÈm sau thu ho¹ch nh»m cè g¾ng ®¹t ®−îc môc ®Ých n©ng cao gi¸ trÞ

lµ: h×nh d¹ng, kÝch cì, mµu s¾c. Tuy nhiªn, víi s¶n phÈm vµ ®em l¹i lîi nhuËn cao nhÊt. ViÖc mçi ®èi t−îng khç nhau, cã nhu cÇu cô thÓ vÒ

ph©n lo¹i chÊt l−îng s¶n phÈm rau ®¸p øng ®óng tõng lo¹i s¶n phÈm còng khç nhau. Th«ng th−êng yªu cÇu cña khçh hµng vÒ chñng lo¹i, kÝch cì vµ

®èi víi ng−êi tiªu dïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ tõ mµu s¾c s¶n phÈm, lµm thèng nhÊt qu¸ tr×nh triÓn møc kh¸ trë lªn th−êng chó träng vÒ chÊt l−îng khai s¶n xuÊt: gi÷a nhµ qu¶n lý vµ cç thµnh viªn (chÊt l−îng vËt chÊt vµ c¶ chÊt l−îng phi vËt trong ®¬n vÞ, ®ång thêi còng lµ kh©u ®Çu tiªn lµm chÊt). §èi víi nhµ hµng/khçh s¹n cao cÊp th−êng gia t¨ng gi¸ trÞ s¶n phÈm ngay t¹i trang tr¹i.

lùa chän cç s¶n phÈm cao cÊp: ®¶m b¶o ®é an Th«ng th−êng, yÕu tè chÊt l−îng cã ¶nh h−ëng rÊt toµn, ®Ñp vÒ mÆt h×nh thøc. §èi víi c¬ së xuÊt lín ®Õn giç¶.

khÈu ®ßi hái cç s¶n phÈm ®óng kÝch cì nh− ®·

Ng−êi tiªu dïng lµ ng−êi quyÕt ®Þnh ph©n lo¹i

®−îc xç ®Þnh vµ cã ®é ®ång ®Òu cao bªn c¹nh cç s¶n phÈm ®Ó ®¸p øng môc tiªu sö dông cña hä.

tiªu chÝ vÒ chÊt l−îng vÖ sinh. §èi víi c¬ së chÕ

Ng−êi tiªu dïng s½n sµng tr¶ cao h¬n cho s¶n biÕn còng t−¬ng tù nh− c¬ së xuÊt khÈu, yªu cÇu phÈm rau cã mét sè ®Æc thï nhÊt ®Þnh ®¸p øng s¶n phÈm theo ®óng tiªu chÝ vÒ kÝch cì, ®é chÝn mong muèn cña hä. Nh− vËy, ng−êi s¶n xuÊt vµ

nh− ®· ®−îc thèng nhÊt, ngoµi ra cßn yªu cÇu c¶

ng−êi kinh doanh cÇn biÕt vµ thèng nhÊt ®−îc l−îng hµng lín ®¶m b¶o nhu cÇu chÕ biÕn cña c¬

tiªu chÝ ph©n lo¹i s¶n phÈm ®Ó cïng nhau ®¸p së. Th«ng th−êng, ng−êi s¶n xuÊt vµ ng−êi kinh øng nhu cÇu cña ng−êi tiªu dïng. §Æc biÖt ®èi víi doanh thèng nhÊt ph©n thµnh ba lo¹i s¶n phÈm: nhµ s¶n xuÊt, hä cÇn biÕt ®−îc ®iÒu nµy ®Ó thùc

- Lo¹i I/A. §©y lµ nh÷ng s¶n phÈm ®ñ kÝch cì hiÖn s¶n xuÊt vµ ph©n lo¹i s¶n phÈm sau thu

®Æc tr−ng cña s¶n phÈm nhÊt, ®Ñp vÒ h×nh thøc ho¹ch. VÝ dô: Khçh hµng lµ nhµ tiªu dïng mong bªn ngoµi, kh«ng giËp n¸t, cã mµu s¾c ®Æc tr−ng,…

muèn mua s¶n phÈm cµ chua: h×nh bÇu dôc, 9-10

- Lo¹i II/B. §©y lµ nh÷ng s¶n phÈm gÇn ®ñ 51

52

https://thuviensach.vn

xuÊt vµ ng−êi kinh doanh ®Òu rÊt mong muèn s¶n qu¶/kg, qu¶ ch¾c, kh«ng bÞ giËp n¸t, chÝn ®Òu.

phÈm cña m×nh cã th−¬ng hiÖu ®Ó b¸n víi giç¶

Khi ®ã siªu thÞ vµ nhµ s¶n xuÊt ®Òu ph¶i biÕt vµ chÊt l−îng cao. Khi cã ®−îc th−¬ng hiÖu th×

®iÒu nµy ®Ó ng−êi s¶n xuÊt ngay tõ ®Çu lùa chän nhiÒu khçh hµng s½n sµng mua s¶n phÈm víi gièng, ch¨m sãc lµm sao cã sè l−îng qu¶ cã träng giçao h¬n. V× vËy, cÇn ph¶i ph©n lo¹i chÊt l−îng l−îng tõ 100-110 g/qu¶, mµu s¾c chÝn ®Òu, t−¬i.

®Ó c¶ ng−êi s¶n xuÊt vµ ng−êi kinh doanh ®Òu

- C¨n cø ®Ó ph©n lo¹i s¶n phÈm sau thu ho¹ch nh»m cè g¾ng ®¹t ®−îc môc ®Ých n©ng cao gi¸ trÞ

lµ: h×nh d¹ng, kÝch cì, mµu s¾c. Tuy nhiªn, víi s¶n phÈm vµ ®em l¹i lîi nhuËn cao nhÊt. ViÖc mçi ®èi t−îng khç nhau, cã nhu cÇu cô thÓ vÒ

ph©n lo¹i chÊt l−îng s¶n phÈm rau ®¸p øng ®óng tõng lo¹i s¶n phÈm còng khç nhau. Th«ng th−êng yªu cÇu cña khçh hµng vÒ chñng lo¹i, kÝch cì vµ

®èi víi ng−êi tiªu dïng cã ®iÒu kiÖn kinh tÕ tõ mµu s¾c s¶n phÈm, lµm thèng nhÊt qu¸ tr×nh triÓn møc kh¸ trë lªn th−êng chó träng vÒ chÊt l−îng khai s¶n xuÊt: gi÷a nhµ qu¶n lý vµ cç thµnh viªn (chÊt l−îng vËt chÊt vµ c¶ chÊt l−îng phi vËt trong ®¬n vÞ, ®ång thêi còng lµ kh©u ®Çu tiªn lµm chÊt). §èi víi nhµ hµng/khçh s¹n cao cÊp th−êng gia t¨ng gi¸ trÞ s¶n phÈm ngay t¹i trang tr¹i.

lùa chän cç s¶n phÈm cao cÊp: ®¶m b¶o ®é an Th«ng th−êng, yÕu tè chÊt l−îng cã ¶nh h−ëng rÊt toµn, ®Ñp vÒ mÆt h×nh thøc. §èi víi c¬ së xuÊt lín ®Õn giç¶.

khÈu ®ßi hái cç s¶n phÈm ®óng kÝch cì nh− ®·

Ng−êi tiªu dïng lµ ng−êi quyÕt ®Þnh ph©n lo¹i

®−îc xç ®Þnh vµ cã ®é ®ång ®Òu cao bªn c¹nh cç s¶n phÈm ®Ó ®¸p øng môc tiªu sö dông cña hä.

tiªu chÝ vÒ chÊt l−îng vÖ sinh. §èi víi c¬ së chÕ

Ng−êi tiªu dïng s½n sµng tr¶ cao h¬n cho s¶n biÕn còng t−¬ng tù nh− c¬ së xuÊt khÈu, yªu cÇu phÈm rau cã mét sè ®Æc thï nhÊt ®Þnh ®¸p øng s¶n phÈm theo ®óng tiªu chÝ vÒ kÝch cì, ®é chÝn mong muèn cña hä. Nh− vËy, ng−êi s¶n xuÊt vµ

nh− ®· ®−îc thèng nhÊt, ngoµi ra cßn yªu cÇu c¶

ng−êi kinh doanh cÇn biÕt vµ thèng nhÊt ®−îc l−îng hµng lín ®¶m b¶o nhu cÇu chÕ biÕn cña c¬

tiªu chÝ ph©n lo¹i s¶n phÈm ®Ó cïng nhau ®¸p së. Th«ng th−êng, ng−êi s¶n xuÊt vµ ng−êi kinh øng nhu cÇu cña ng−êi tiªu dïng. §Æc biÖt ®èi víi doanh thèng nhÊt ph©n thµnh ba lo¹i s¶n phÈm: nhµ s¶n xuÊt, hä cÇn biÕt ®−îc ®iÒu nµy ®Ó thùc

- Lo¹i I/A. §©y lµ nh÷ng s¶n phÈm ®ñ kÝch cì hiÖn s¶n xuÊt vµ ph©n lo¹i s¶n phÈm sau thu

®Æc tr−ng cña s¶n phÈm nhÊt, ®Ñp vÒ h×nh thøc ho¹ch. VÝ dô: Khçh hµng lµ nhµ tiªu dïng mong bªn ngoµi, kh«ng giËp n¸t, cã mµu s¾c ®Æc tr−ng,…

muèn mua s¶n phÈm cµ chua: h×nh bÇu dôc, 9-10

- Lo¹i II/B. §©y lµ nh÷ng s¶n phÈm gÇn ®ñ 51

52

https://thuviensach.vn

kÝch cì ®Æc tr−ng cña s¶n phÈm nhÊt, nh−ng nhá cho tõng lo¹i rau vµ tõng ®èi t−îng khçh hµng h¬n lo¹i I, ®Ñp vÒ h×nh thøc bªn ngoµi, kh«ng giËp

®−îc tèt (B¶ng 1). Ngoµi ra, c¨n cø vµo thùc tÕ

n¸t, cã mµu s¾c ®Æc tr−ng,…

nhu cÇu cña ng−êi tiªu dïng, khi b¸n s¶n phÈm,

- Lo¹i III/C. §©y lµ nh÷ng s¶n phÈm cßn l¹i chóng ta nªn chuÈn bÞ tr−íc hoÆc gîi ý khçh sau khi ®· ph©n lo¹i.

hµng ®Ó hä cã nhu cÇu ®Æt tr−íc mét sè s¶n phÈm Lo¹i khç (®«i khi) lµ nh÷ng s¶n phÈm nhá,

®· s¬ chÕ. Khi ®ã ta cã thÓ: gät vá ®èi víi cç lo¹i hoÆc h×nh d¹ng kh«ng b×nh th−êng, giËp, n¸t, th−êng rau cñ, qu¶; nhÆt rau ®èi víi cç lo¹i rau ¨n l¸:

®Ó b¸n theo mí hoÆc sö dông d−íi d¹ng s¶n phÈm rau bã, rau muèng, rau ngãt,…

tËn thu.

Nh÷ng khuyÕn c¸o ®èi víi ho¹t ®éng qu¶n lý B¶ng 1: Nh©n tè chÊt l−îng ¶nh h−ëng ®Õn gi¸ rau trong s¶n xuÊt cña ®¬n vÞ: Khi cã tiªu chuÈn ph©n

§¸nh gi¸ lý tÝnh

lo¹i s¶n phÈm th× ng−êi ®øng ®Çu vÒ s¶n xuÊt (chñ Lo¹i

Tèt (Lo¹i 1)

Trung b×nh (Lo¹i 2)

KÐm (Lo¹i 3)

nhiÖm hîp tç x·, nhãm tr−ëng cña nhãm n«ng d©n, rau

chñ trang tr¹i) cÇn:

BÝ

Qu¶ nh½n, thon, non, Qu¶ nh½n, kh¸ thon, Qu¶ xï x×, cong keo,

+ Th«ng b¸o cho cç thµnh viªn biÕt ®Ó cïng nhau thùc hiÖn, ®Ó cã thÓ thu gom ®−îc khèi l−îng xanh t−¬i, kh«ng cã vÕt mét vµi vÕt s©u bÖnh, nhiÒu vÕt s©u, bÖnh, s¶n phÈm lín vµ cã sù ®ång ®Òu cao.

s©u bÖnh.

kh«ng bÞ h− háng.

®«i khi giËp n¸t.

+ §¶m b¶o tÊt c¶ cç thµnh viªn ®· cã ®−îc Dµi > 45 cm.

Dµi > 35-45 cm.

Dµi < 35 cm.

th«ng tin ®Çy ®ñ. Do xuÊt ph¸t lµ mét yªu cÇu ®Ó

§Ëu Qu¶ dµi vµ th¼ng, Qu¶ trung b×nh, cã Qu¶ cong keo, nhiÒu tÊt c¶ cç thµnh viªn trong nhãm ®Òu ph¶i “thùc c«ve kh«ng cã vÕt s©u thÓ cong, kh«ng cã vÕt s©u, bÖnh, giËp hµnh” nªn sau khi th«ng b¸o, cÇn cã sù kiÓm tra vµ bÖnh, bÒ ngoµi vÕt s©u bÖnh, h¬i giµ n¸t, qu¶ giµ, kh«ng l¹i xem tÊt c¶ cç thµnh viªn ®· nhËn vµ hiÓu

®Ñp, t−¬i, non, kh«ng vµ cøng, ®«i khi cã ®−îc t−¬i.

®óng ®Ó cïng cã thÓ chän ra nh÷ng s¶n phÈm cã giËp n¸t.

vÕt giËp.

Dµi < 10 cm.

®é ®ång ®Òu cao hay ch−a.

Dµi ≥ 16 cm.

Dµi: 10-16 cm.

D−íi ®©y lµ ®¸nh gi¸ lý tÝnh cña mét sè lo¹i rau gióp chóng ta tham kh¶o ®Ó x©y dùng chØ tiªu 53

54

https://thuviensach.vn

kÝch cì ®Æc tr−ng cña s¶n phÈm nhÊt, nh−ng nhá cho tõng lo¹i rau vµ tõng ®èi t−îng khçh hµng h¬n lo¹i I, ®Ñp vÒ h×nh thøc bªn ngoµi, kh«ng giËp

®−îc tèt (B¶ng 1). Ngoµi ra, c¨n cø vµo thùc tÕ

n¸t, cã mµu s¾c ®Æc tr−ng,…

nhu cÇu cña ng−êi tiªu dïng, khi b¸n s¶n phÈm,

- Lo¹i III/C. §©y lµ nh÷ng s¶n phÈm cßn l¹i chóng ta nªn chuÈn bÞ tr−íc hoÆc gîi ý khçh sau khi ®· ph©n lo¹i.

hµng ®Ó hä cã nhu cÇu ®Æt tr−íc mét sè s¶n phÈm Lo¹i khç (®«i khi) lµ nh÷ng s¶n phÈm nhá,

®· s¬ chÕ. Khi ®ã ta cã thÓ: gät vá ®èi víi cç lo¹i hoÆc h×nh d¹ng kh«ng b×nh th−êng, giËp, n¸t, th−êng rau cñ, qu¶; nhÆt rau ®èi víi cç lo¹i rau ¨n l¸:

®Ó b¸n theo mí hoÆc sö dông d−íi d¹ng s¶n phÈm rau bã, rau muèng, rau ngãt,…

tËn thu.

Nh÷ng khuyÕn c¸o ®èi víi ho¹t ®éng qu¶n lý B¶ng 1: Nh©n tè chÊt l−îng ¶nh h−ëng ®Õn gi¸ rau trong s¶n xuÊt cña ®¬n vÞ: Khi cã tiªu chuÈn ph©n

§¸nh gi¸ lý tÝnh

lo¹i s¶n phÈm th× ng−êi ®øng ®Çu vÒ s¶n xuÊt (chñ Lo¹i

Tèt (Lo¹i 1)

Trung b×nh (Lo¹i 2)

KÐm (Lo¹i 3)

nhiÖm hîp tç x·, nhãm tr−ëng cña nhãm n«ng d©n, rau

chñ trang tr¹i) cÇn:

BÝ

Qu¶ nh½n, thon, non, Qu¶ nh½n, kh¸ thon, Qu¶ xï x×, cong keo,

+ Th«ng b¸o cho cç thµnh viªn biÕt ®Ó cïng nhau thùc hiÖn, ®Ó cã thÓ thu gom ®−îc khèi l−îng xanh t−¬i, kh«ng cã vÕt mét vµi vÕt s©u bÖnh, nhiÒu vÕt s©u, bÖnh, s¶n phÈm lín vµ cã sù ®ång ®Òu cao.

s©u bÖnh.

kh«ng bÞ h− háng.

®«i khi giËp n¸t.

+ §¶m b¶o tÊt c¶ cç thµnh viªn ®· cã ®−îc Dµi > 45 cm.

Dµi > 35-45 cm.

Dµi < 35 cm.

th«ng tin ®Çy ®ñ. Do xuÊt ph¸t lµ mét yªu cÇu ®Ó

§Ëu Qu¶ dµi vµ th¼ng, Qu¶ trung b×nh, cã Qu¶ cong keo, nhiÒu tÊt c¶ cç thµnh viªn trong nhãm ®Òu ph¶i “thùc c«ve kh«ng cã vÕt s©u thÓ cong, kh«ng cã vÕt s©u, bÖnh, giËp hµnh” nªn sau khi th«ng b¸o, cÇn cã sù kiÓm tra vµ bÖnh, bÒ ngoµi vÕt s©u bÖnh, h¬i giµ n¸t, qu¶ giµ, kh«ng l¹i xem tÊt c¶ cç thµnh viªn ®· nhËn vµ hiÓu

®Ñp, t−¬i, non, kh«ng vµ cøng, ®«i khi cã ®−îc t−¬i.

®óng ®Ó cïng cã thÓ chän ra nh÷ng s¶n phÈm cã giËp n¸t.

vÕt giËp.

Dµi < 10 cm.

®é ®ång ®Òu cao hay ch−a.

Dµi ≥ 16 cm.

Dµi: 10-16 cm.

D−íi ®©y lµ ®¸nh gi¸ lý tÝnh cña mét sè lo¹i rau gióp chóng ta tham kh¶o ®Ó x©y dùng chØ tiªu 53

54

https://thuviensach.vn

§¸nh gi¸ lý tÝnh

tÝnh ®ñ chi phÝ s¶n xuÊt, bao gåm chi phÝ vËt chÊt, Lo¹i

Tèt (Lo¹i 1)

Trung b×nh (Lo¹i 2)

KÐm (Lo¹i 3)

lao ®éng, khÊu hao c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ, m¸y rau

mãc phôc vô s¶n xuÊt ra s¶n phÈm vµ cç chi phÝ

Cµ Qu¶ chÝn ®Òu, nh½n, §é chÝn võa ph¶i, cã Kh«ng chÝn ®Òu, nhiÒu ph©n bæ khç.

chua bãng, kh«ng vÕt sÑo, mét chót vÕt sÑo vµ vÕt sÑo, kh«ng ®−îc

- C«ng thøc tÝnh tæng chi phÝ s¶n xuÊt: kh«ng cã vÕt s©u ®«i khi cã vÕt giËp.

nh½n, bãng, h×nh d¹ng

Tæng chi phÝ s¶n xuÊt = Chi phÝ vËt chÊt + Chi bÖnh, r¾n ch¾c.

§−êng kÝnh: 5,5-7,5 cm. kh«ng ®ång ®Òu, phÝ lao ®éng + Chi phÝ ph©n bæ

§−êng kÝnh: 4,5- ChiÒu cao: 6-8,5 cm. nhiÒu vÕt s©u bÖnh.

Trong ®ã:

5,5 cm.

§−êng kÝnh < 4,5 cm.

+ Chi phÝ vËt chÊt: gièng; ph©n bãn (ph©n h÷u ChiÒu cao: 6-7,5 cm .

ChiÒu cao < 6 cm.

c¬, ®¹m, l©n, kali, NPK,...); thuèc b¶o vÖ thùc vËt; C¶i B¾p cuén chÆt, kh«ng B¾p cuén b×nh th−êng, Lçuèn, nhiÒu vÕt thuèc kÝch thÝch sinh tr−ëng; mµng che phñ ®Êt; b¾p cã vÕt s©u bÖnh, cã vµi vÕt s©u, t−¬i.

s©u bÖnh, b¾t ®Çu

giµn dãc, bao b× s¶n phÈm, nh·n mç,...

t−¬i, non.

§−êng kÝnh < 14 cm. thèi háng.

+ Chi phÝ lao ®éng: lao ®éng gia ®×nh, lao ®éng

§−êng kÝnh < 14 cm. ChiÒu cao: 6-8,5 cm. §−êng kÝnh > 16,5

thuª.

ChiÒu cao < 6 cm.

cm.

+ Chi phÝ ph©n bæ: KhÊu hao nhµ l−íi, thiÕt bÞ, ChiÒu cao > 8,5 cm.

m¸y mãc; n«ng cô, l·i suÊt tiÒn vay, qu¶n lý phÝ

(thuû lîi phÝ, thuÕ sö dông ®Êt n«ng nghiÖp,...).

D−a Dµi, to, qu¶ th¼ng, Mét vµi vÕt s©u bÖnh, Qu¶ nhá, cong keo,

- C«ng thøc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm (chi phÝ

chuét kh«ng vÕt s©u bÖnh, ®«i khi cã vµi vÕt giËp bÒ ngoµi kh«ng ®Ñp, s¶n xuÊt tÝnh cho 1 kg s¶n phÈm).

t−¬i.

n¸t.

nhiÒu vÕt s©u bÖnh,

§−êng kÝnh: 2-3,5 cm. qu¶ kh«ng t−¬i.

G

Tæng chi phÝ s¶n xuÊt (®ång)

i¸ thµnh s¶n

Dµi: 15-20 cm.

=

p hÈm (®/kg)

Tæng khèi l−îng s¶n phÈm

5.2. C¬ së xç ®Þnh gi¸ b¸n

thu ®−îc (kg)

§Ó xç ®Þnh gi¸ b¸n cho cç ®èi t−îng khçh L−u ý: Khi lo¹i rau trång mét lÇn thu ho¹ch hµng cã hai th«ng tin lµm c¬ së lµ:

nhiÒu lÇn, ng−êi s¶n xuÊt ph¶i −íc tÝnh chi phÝ

* Th«ng tin 1: Gi¸ thµnh s¶n phÈm:

ph¸t sinh vµ kh¶ n¨ng thu ho¹ch suèt c¶ vô ®Ó

- CÇn ph¶i tÝnh chi phÝ s¶n xuÊt: tÝnh ®óng, 55

56

https://thuviensach.vn

§¸nh gi¸ lý tÝnh

tÝnh ®ñ chi phÝ s¶n xuÊt, bao gåm chi phÝ vËt chÊt, Lo¹i

Tèt (Lo¹i 1)

Trung b×nh (Lo¹i 2)

KÐm (Lo¹i 3)

lao ®éng, khÊu hao c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ, m¸y rau

mãc phôc vô s¶n xuÊt ra s¶n phÈm vµ cç chi phÝ

Cµ Qu¶ chÝn ®Òu, nh½n, §é chÝn võa ph¶i, cã Kh«ng chÝn ®Òu, nhiÒu ph©n bæ khç.

chua bãng, kh«ng vÕt sÑo, mét chót vÕt sÑo vµ vÕt sÑo, kh«ng ®−îc

- C«ng thøc tÝnh tæng chi phÝ s¶n xuÊt: kh«ng cã vÕt s©u ®«i khi cã vÕt giËp.

nh½n, bãng, h×nh d¹ng

Tæng chi phÝ s¶n xuÊt = Chi phÝ vËt chÊt + Chi bÖnh, r¾n ch¾c.

§−êng kÝnh: 5,5-7,5 cm. kh«ng ®ång ®Òu, phÝ lao ®éng + Chi phÝ ph©n bæ

§−êng kÝnh: 4,5- ChiÒu cao: 6-8,5 cm. nhiÒu vÕt s©u bÖnh.

Trong ®ã:

5,5 cm.

§−êng kÝnh < 4,5 cm.

+ Chi phÝ vËt chÊt: gièng; ph©n bãn (ph©n h÷u ChiÒu cao: 6-7,5 cm .

ChiÒu cao < 6 cm.

c¬, ®¹m, l©n, kali, NPK,...); thuèc b¶o vÖ thùc vËt; C¶i B¾p cuén chÆt, kh«ng B¾p cuén b×nh th−êng, Lçuèn, nhiÒu vÕt thuèc kÝch thÝch sinh tr−ëng; mµng che phñ ®Êt; b¾p cã vÕt s©u bÖnh, cã vµi vÕt s©u, t−¬i.

s©u bÖnh, b¾t ®Çu

giµn dãc, bao b× s¶n phÈm, nh·n mç,...

t−¬i, non.

§−êng kÝnh < 14 cm. thèi háng.

+ Chi phÝ lao ®éng: lao ®éng gia ®×nh, lao ®éng

§−êng kÝnh < 14 cm. ChiÒu cao: 6-8,5 cm. §−êng kÝnh > 16,5

thuª.

ChiÒu cao < 6 cm.

cm.

+ Chi phÝ ph©n bæ: KhÊu hao nhµ l−íi, thiÕt bÞ, ChiÒu cao > 8,5 cm.

m¸y mãc; n«ng cô, l·i suÊt tiÒn vay, qu¶n lý phÝ

(thuû lîi phÝ, thuÕ sö dông ®Êt n«ng nghiÖp,...).

D−a Dµi, to, qu¶ th¼ng, Mét vµi vÕt s©u bÖnh, Qu¶ nhá, cong keo,

- C«ng thøc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm (chi phÝ

chuét kh«ng vÕt s©u bÖnh, ®«i khi cã vµi vÕt giËp bÒ ngoµi kh«ng ®Ñp, s¶n xuÊt tÝnh cho 1 kg s¶n phÈm).

t−¬i.

n¸t.

nhiÒu vÕt s©u bÖnh,

§−êng kÝnh: 2-3,5 cm. qu¶ kh«ng t−¬i.

G

Tæng chi phÝ s¶n xuÊt (®ång)

i¸ thµnh s¶n

Dµi: 15-20 cm.

=

p hÈm (®/kg)

Tæng khèi l−îng s¶n phÈm

5.2. C¬ së xç ®Þnh gi¸ b¸n

thu ®−îc (kg)

§Ó xç ®Þnh gi¸ b¸n cho cç ®èi t−îng khçh L−u ý: Khi lo¹i rau trång mét lÇn thu ho¹ch hµng cã hai th«ng tin lµm c¬ së lµ:

nhiÒu lÇn, ng−êi s¶n xuÊt ph¶i −íc tÝnh chi phÝ

* Th«ng tin 1: Gi¸ thµnh s¶n phÈm:

ph¸t sinh vµ kh¶ n¨ng thu ho¹ch suèt c¶ vô ®Ó

- CÇn ph¶i tÝnh chi phÝ s¶n xuÊt: tÝnh ®óng, 55

56

https://thuviensach.vn

tÝnh ®−îc gi¸ thµnh s¶n xuÊt 1 kg s¶n phÈm.

5.3. KÕ ho¹ch vÒ khèi l−îng vµ c©y trång

* Th«ng tin 2: Lîi nhuËn mong muèn th«ng

* Cç c¨n cø ®Ó x©y dùng kÕ ho¹ch vÒ c©y qua th«ng tin thÞ tr−êng (t×nh h×nh cung vµ cÇu trång vµ khèi l−îng b¸n:

®èi víi s¶n phÈm):

- C¨n cø vµo cç ®iÒu kho¶n cña cç hîp ®ång

§èi chiÕu gi¸ ë cç ®Þa ®iÓm khç nhau trong víi khçh hµng vÒ sè l−îng s¶n phÈm ®èi víi mçi chuçi cña nh÷ng n«ng d©n khç b¸n cç lo¹i s¶n c©y trång/ngµy trong mçi mïa ®Ó x©y dùng kÕ

phÈm cïng lo¹i, nh− gi¸ b¸n rau t¹i ruéng cho ho¹ch s¶n xuÊt vµ cung cÊp s¶n phÈm.

nh÷ng ng−êi mua t−¬ng tù; gi¸ b¸n rau trong cç

- Ph©n biÖt gi÷a cç c©y rau trång th−êng xuyªn, chî b¸n bu«n; chî b¸n lÎ vµ trong cç cöa hµng vµ

lµ nh÷ng lo¹i rau cã thÓ ®−îc trång quanh n¨m, siªu thÞ. Hai c¬ së nµy bæ sung cho nhau ®Ó thiÕt cung cÊp l−îng lín theo yªu cÇu vµ nh÷ng c©y lËp mét møc giçã lîi nhÊt. TÝnh chi phÝ s¶n xuÊt trång mïa vô ®Ó bè trÝ s¶n xuÊt phï hîp víi diÖn cã thÓ ®¸nh gi¸ ®−îc ®iÒu kiÖn lµ nh÷ng kho¶n tÝch s½n cã.

nµo cña gi¸ b¶o ®¶m thu nhËp cña ng−êi s¶n xuÊt.

- Tæ chøc häp mÆt theo mïa víi cç thµnh viªn MÆt khç, kiÓm tra hiÖn tr¹ng thÞ tr−êng cã thÓ

trong nhãm lîi Ých: §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng cung cÊp

®¸nh gi¸ ®−îc hiÖn tr¹ng cung vµ cÇu. NÕu cung s¶n phÈm cña mçi thµnh viªn, trªn c¬ së ®ã lËp kÕ

v−ît cÇu gi¸ sÏ gi¶m, ®«i khi cßn gi¶m xuèng tíi ho¹ch s¶n xuÊt giao cho tõng thµnh viªn vµ kÕ

møc d−íi gi¸ thµnh s¶n xuÊt dÉn ®Õn ng−êi n«ng ho¹ch cung cÊp s¶n phÈm cho khçh hµng, bao d©n cã thÓ sÏ bÞ thua lç vµ ng−îc l¹i.

gåm: khèi l−îng, chñng lo¹i, thêi ®iÓm cung cÊp.

Gi¸ b¸n s¶n phÈm (®/kg) = Gi¸ thµnh s¶n phÈm MÆt khç cÇn ®iÒu chØnh l¹i cç ®¬n ®Æt hµng theo (®/kg) + Lîi nhuËn mong muèn (®/kg)

sù ®¸nh gi¸ trªn nh»m ®¸p øng nhu cÇu cña cç Nh÷ng ®iÒu cÇn l−u ý khi tÝnh chi phÝ s¶n khçh hµng. H−íng dÉn cç thµnh viªn gi¶m nh÷ng xuÊt, ®Þnh gi¸ b¸n s¶n phÈm: Tr−íc hÕt, ph¶i më c©y trång d− thõa vµ t¨ng nh÷ng c©y trång cã nhu sæ theo dâi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Cuèn sæ nµy ghi cÇu lín (VÝ dô: thay ®æi diÖn tÝch, gièng hoÆc thêi chÐp ®Çy ®ñ cç chi phÝ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt

®iÓm trång).

mét lo¹i rau cô thÓ. §©y sÏ lµ c¬ së ®Ó tÝnh to¸n

- CÇn gi÷ mèi liªn hÖ th−êng xuyªn víi cç chi phÝ s¶n xuÊt; ®ång thêi còng lµ c¬ së ®Ó truy thµnh viªn trong nhãm ®Ó kiÓm tra vµ gi¶i quyÕt nguyªn nguån gèc s¶n phÈm, gi¸m s¸t theo dâi, tÊt c¶ cç khã kh¨n n¶y sinh trong qu¸ tr×nh thùc xem xÐt cÊp chøng chØ chÊt l−îng s¶n phÈm.

57

58

https://thuviensach.vn

tÝnh ®−îc gi¸ thµnh s¶n xuÊt 1 kg s¶n phÈm.

5.3. KÕ ho¹ch vÒ khèi l−îng vµ c©y trång

* Th«ng tin 2: Lîi nhuËn mong muèn th«ng

* Cç c¨n cø ®Ó x©y dùng kÕ ho¹ch vÒ c©y qua th«ng tin thÞ tr−êng (t×nh h×nh cung vµ cÇu trång vµ khèi l−îng b¸n:

®èi víi s¶n phÈm):

- C¨n cø vµo cç ®iÒu kho¶n cña cç hîp ®ång

§èi chiÕu gi¸ ë cç ®Þa ®iÓm khç nhau trong víi khçh hµng vÒ sè l−îng s¶n phÈm ®èi víi mçi chuçi cña nh÷ng n«ng d©n khç b¸n cç lo¹i s¶n c©y trång/ngµy trong mçi mïa ®Ó x©y dùng kÕ

phÈm cïng lo¹i, nh− gi¸ b¸n rau t¹i ruéng cho ho¹ch s¶n xuÊt vµ cung cÊp s¶n phÈm.

nh÷ng ng−êi mua t−¬ng tù; gi¸ b¸n rau trong cç

- Ph©n biÖt gi÷a cç c©y rau trång th−êng xuyªn, chî b¸n bu«n; chî b¸n lÎ vµ trong cç cöa hµng vµ

lµ nh÷ng lo¹i rau cã thÓ ®−îc trång quanh n¨m, siªu thÞ. Hai c¬ së nµy bæ sung cho nhau ®Ó thiÕt cung cÊp l−îng lín theo yªu cÇu vµ nh÷ng c©y lËp mét møc giçã lîi nhÊt. TÝnh chi phÝ s¶n xuÊt trång mïa vô ®Ó bè trÝ s¶n xuÊt phï hîp víi diÖn cã thÓ ®¸nh gi¸ ®−îc ®iÒu kiÖn lµ nh÷ng kho¶n tÝch s½n cã.

nµo cña gi¸ b¶o ®¶m thu nhËp cña ng−êi s¶n xuÊt.

- Tæ chøc häp mÆt theo mïa víi cç thµnh viªn MÆt khç, kiÓm tra hiÖn tr¹ng thÞ tr−êng cã thÓ

trong nhãm lîi Ých: §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng cung cÊp

®¸nh gi¸ ®−îc hiÖn tr¹ng cung vµ cÇu. NÕu cung s¶n phÈm cña mçi thµnh viªn, trªn c¬ së ®ã lËp kÕ

v−ît cÇu gi¸ sÏ gi¶m, ®«i khi cßn gi¶m xuèng tíi ho¹ch s¶n xuÊt giao cho tõng thµnh viªn vµ kÕ

møc d−íi gi¸ thµnh s¶n xuÊt dÉn ®Õn ng−êi n«ng ho¹ch cung cÊp s¶n phÈm cho khçh hµng, bao d©n cã thÓ sÏ bÞ thua lç vµ ng−îc l¹i.

gåm: khèi l−îng, chñng lo¹i, thêi ®iÓm cung cÊp.

Gi¸ b¸n s¶n phÈm (®/kg) = Gi¸ thµnh s¶n phÈm MÆt khç cÇn ®iÒu chØnh l¹i cç ®¬n ®Æt hµng theo (®/kg) + Lîi nhuËn mong muèn (®/kg)

sù ®¸nh gi¸ trªn nh»m ®¸p øng nhu cÇu cña cç Nh÷ng ®iÒu cÇn l−u ý khi tÝnh chi phÝ s¶n khçh hµng. H−íng dÉn cç thµnh viªn gi¶m nh÷ng xuÊt, ®Þnh gi¸ b¸n s¶n phÈm: Tr−íc hÕt, ph¶i më c©y trång d− thõa vµ t¨ng nh÷ng c©y trång cã nhu sæ theo dâi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Cuèn sæ nµy ghi cÇu lín (VÝ dô: thay ®æi diÖn tÝch, gièng hoÆc thêi chÐp ®Çy ®ñ cç chi phÝ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt

®iÓm trång).

mét lo¹i rau cô thÓ. §©y sÏ lµ c¬ së ®Ó tÝnh to¸n

- CÇn gi÷ mèi liªn hÖ th−êng xuyªn víi cç chi phÝ s¶n xuÊt; ®ång thêi còng lµ c¬ së ®Ó truy thµnh viªn trong nhãm ®Ó kiÓm tra vµ gi¶i quyÕt nguyªn nguån gèc s¶n phÈm, gi¸m s¸t theo dâi, tÊt c¶ cç khã kh¨n n¶y sinh trong qu¸ tr×nh thùc xem xÐt cÊp chøng chØ chÊt l−îng s¶n phÈm.

57

58

https://thuviensach.vn

hiÖn, tõ ®ã cã thÓ thùc hiÖn ®óng kÕ ho¹ch ®Ò ra.

* Xç ®Þnh c«ng thøc lu©n canh rau:

- Lîi Ých cña ho¹t ®éng tËp thÓ ®èi víi mçi n«ng Trªn c¬ së lÞch s¶n xuÊt vµ thu ho¹ch rau cÇn d©n trong s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP nh»m ph¶i lËp kÕ ho¹ch cung cÊp rau bao gåm: khèi kh¾c phôc ®−îc h¹n chÕ lín nhÊt hiÖn nay lµ t¨ng l−îng, chñng lo¹i rau, thêi ®iÓm cung cÊp, ®Þa khèi l−îng, t¨ng chñng lo¹i rau ®Ó ®¸p øng yªu

®iÓm cung cÊp theo yªu cÇu cña tõng khçh hµng.

cÇu cña khçh hµng, gi¶m chi phÝ giao dÞch víi BiÖn ph¸p lu©n canh c©y trång hîp lý còng gãp khçh hµng, gi¶m cç chi phÝ dÞch vô khç nh−

phÇn ®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao bªn c¹nh viÖc ph©n lo¹i, ®ãng gãi, bao b×, thuª quÇy hµng, t¨ng phßng trõ s©u bÖnh, h¹n chÕ sö dông thuèc b¶o vÖ

søc thuyÕt phôc vµ t¹o dùng lßng tin vÒ chÊt thùc vËt, sö dông tèt cç lo¹i gièng cã kh¶ n¨ng l−îng s¶n phÈm víi khçh hµng h¬n so víi khi chèng, chÞu s©u bÖnh, vÖ sinh tèt ®ång ruéng; tæ b¸n hµng ®¬n lÎ. Nh− vËy, sÏ x©y dùng ®−îc mèi chøc s¶n xuÊt rau trong nhµ l−íi, ¸p dông tèt cç liªn kÕt b¹n hµng víi siªu thÞ, c«ng ty (kh¶ n¨ng quy tr×nh kü thuËt vµo s¶n xuÊt. BiÖn ph¸p tèt më tµi kho¶n, cã ho¸ ®¬n theo quy ®Þnh), ®Èy m¹nh nhÊt lµ lu©n canh gi÷a c©y trång c¹n vµ c©y trång cç ho¹t ®éng tËp huÊn, ¸p dông tiÕn bé/chñ tr−¬ng n−íc. Nh−ng trªn thùc tÕ, nhiÒu vïng chuyªn míi, th«ng tin ®Æc biÖt trong lÜnh vùc chÊt l−îng canh rau kh«ng thÓ ®−a c©y trång chÞu n−íc vµo hiÖu qu¶ cao h¬n.

c«ng thøc lu©n canh: BiÖn ph¸p lu©n canh kh¶ thi

- Lîi Ých cña ho¹t ®éng tËp thÓ ®èi víi cç tæ nhÊt ®èi víi cç vïng nµy lµ lu©n canh víi cç c©y chøc n«ng d©n víi nhau: T¹o thµnh m¹ng l−íi s¶n trång khç hä sÏ hiÖu qu¶ vµ an toµn.

xuÊt vµ tiªu thô rau an toµn nh»m bæ sung cho nhau vÒ chñng lo¹i s¶n phÈm, sè l−îng s¶n phÈm,

5.4. Ho¹t ®éng tËp thÓ trong s¶n xuÊt rau

®¸p øng nhu cÇu ®a d¹ng cña khçh hµng, x©y

an toµn

dùng ®−îc mèi liªn kÕt b¹n hµng g¾n bã, tiªu thô

- Ho¹t ®éng tËp thÓ lµ ho¹t ®éng cña mét æn ®Þnh, thËm chÝ ngay c¶ khi s¶n l−îng rau trªn nhãm ng−êi, trong ®ã cç thµnh viªn cã thÓ tham thÞ tr−êng thõa. Tæ chøc ®−îc cç ho¹t ®éng gia trùc tiÕp hoÆc th«ng qua ®¹i diÖn mét tæ chøc, th«ng tin qu¶ng c¸o tíi khçh hµng th«ng qua cç thµnh viªn chia sÎ lîi Ých. Ho¹t ®éng tËp thÓ

cç ho¹t ®éng chung cña m¹ng l−íi: x©y dùng kh«ng tçh rêi tæ chøc vµ tæ chøc chØ ph¸t triÓn, trang Web, héi chî; ®ång thêi ®ãng gãp vµo chÝnh bÒn v÷ng khi h×nh thµnh cç ho¹t ®éng tËp thÓ

sçh ph¸t triÓn.

gi÷a cç thµnh viªn.

60

59

https://thuviensach.vn

hiÖn, tõ ®ã cã thÓ thùc hiÖn ®óng kÕ ho¹ch ®Ò ra.

* Xç ®Þnh c«ng thøc lu©n canh rau:

- Lîi Ých cña ho¹t ®éng tËp thÓ ®èi víi mçi n«ng Trªn c¬ së lÞch s¶n xuÊt vµ thu ho¹ch rau cÇn d©n trong s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP nh»m ph¶i lËp kÕ ho¹ch cung cÊp rau bao gåm: khèi kh¾c phôc ®−îc h¹n chÕ lín nhÊt hiÖn nay lµ t¨ng l−îng, chñng lo¹i rau, thêi ®iÓm cung cÊp, ®Þa khèi l−îng, t¨ng chñng lo¹i rau ®Ó ®¸p øng yªu

®iÓm cung cÊp theo yªu cÇu cña tõng khçh hµng.

cÇu cña khçh hµng, gi¶m chi phÝ giao dÞch víi BiÖn ph¸p lu©n canh c©y trång hîp lý còng gãp khçh hµng, gi¶m cç chi phÝ dÞch vô khç nh−

phÇn ®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao bªn c¹nh viÖc ph©n lo¹i, ®ãng gãi, bao b×, thuª quÇy hµng, t¨ng phßng trõ s©u bÖnh, h¹n chÕ sö dông thuèc b¶o vÖ

søc thuyÕt phôc vµ t¹o dùng lßng tin vÒ chÊt thùc vËt, sö dông tèt cç lo¹i gièng cã kh¶ n¨ng l−îng s¶n phÈm víi khçh hµng h¬n so víi khi chèng, chÞu s©u bÖnh, vÖ sinh tèt ®ång ruéng; tæ b¸n hµng ®¬n lÎ. Nh− vËy, sÏ x©y dùng ®−îc mèi chøc s¶n xuÊt rau trong nhµ l−íi, ¸p dông tèt cç liªn kÕt b¹n hµng víi siªu thÞ, c«ng ty (kh¶ n¨ng quy tr×nh kü thuËt vµo s¶n xuÊt. BiÖn ph¸p tèt më tµi kho¶n, cã ho¸ ®¬n theo quy ®Þnh), ®Èy m¹nh nhÊt lµ lu©n canh gi÷a c©y trång c¹n vµ c©y trång cç ho¹t ®éng tËp huÊn, ¸p dông tiÕn bé/chñ tr−¬ng n−íc. Nh−ng trªn thùc tÕ, nhiÒu vïng chuyªn míi, th«ng tin ®Æc biÖt trong lÜnh vùc chÊt l−îng canh rau kh«ng thÓ ®−a c©y trång chÞu n−íc vµo hiÖu qu¶ cao h¬n.

c«ng thøc lu©n canh: BiÖn ph¸p lu©n canh kh¶ thi

- Lîi Ých cña ho¹t ®éng tËp thÓ ®èi víi cç tæ nhÊt ®èi víi cç vïng nµy lµ lu©n canh víi cç c©y chøc n«ng d©n víi nhau: T¹o thµnh m¹ng l−íi s¶n trång khç hä sÏ hiÖu qu¶ vµ an toµn.

xuÊt vµ tiªu thô rau an toµn nh»m bæ sung cho nhau vÒ chñng lo¹i s¶n phÈm, sè l−îng s¶n phÈm,

5.4. Ho¹t ®éng tËp thÓ trong s¶n xuÊt rau

®¸p øng nhu cÇu ®a d¹ng cña khçh hµng, x©y

an toµn

dùng ®−îc mèi liªn kÕt b¹n hµng g¾n bã, tiªu thô

- Ho¹t ®éng tËp thÓ lµ ho¹t ®éng cña mét æn ®Þnh, thËm chÝ ngay c¶ khi s¶n l−îng rau trªn nhãm ng−êi, trong ®ã cç thµnh viªn cã thÓ tham thÞ tr−êng thõa. Tæ chøc ®−îc cç ho¹t ®éng gia trùc tiÕp hoÆc th«ng qua ®¹i diÖn mét tæ chøc, th«ng tin qu¶ng c¸o tíi khçh hµng th«ng qua cç thµnh viªn chia sÎ lîi Ých. Ho¹t ®éng tËp thÓ

cç ho¹t ®éng chung cña m¹ng l−íi: x©y dùng kh«ng tçh rêi tæ chøc vµ tæ chøc chØ ph¸t triÓn, trang Web, héi chî; ®ång thêi ®ãng gãp vµo chÝnh bÒn v÷ng khi h×nh thµnh cç ho¹t ®éng tËp thÓ

sçh ph¸t triÓn.

60

59

https://thuviensach.vn

- Mét sè ho¹t ®éng tËp thÓ trong s¶n xuÊt rau

5.5. Qu¶ng c¸o s¶n phÈm

an toµn:

- Môc ®Ých cña qu¶ng c¸o s¶n phÈm lµ nh»m

+ Liªn kÕt víi cç hÖ thèng ph©n phèi s¶n phÈm giíi thiÖu víi cç kªnh ph©n phèi khç nhau vÒ

truyÒn thèng vµ hiÖn ®¹i: siªu thÞ, c«ng ty xuÊt -

s¶n phÈm vµ cç tæ chøc s¶n xuÊt.

nhËp khÈu, ng−êi thu gom,…

- Néi dung thùc hiÖn cç h×nh thøc qu¶ng c¸o:

+ Sö dông dÞch vô c«ng: ®µo t¹o, tËp huÊn…

+ Tê r¬i: Th«ng tin vÒ nhãm s¶n xuÊt, vïng rau,

+ Liªn kÕt víi nhµ cung øng vËt t−: gièng, thuèc chñng lo¹i rau, kh¶ n¨ng cung øng, chÊt l−îng, cç b¶o vÖ thùc vËt,...

chøng nhËn ®−îc cÊp.

+ Liªn kÕt víi cç tç nh©n tiªu thô,…

+ Bao b×, nh·n mç: Ghi th«ng tin vÒ ng−êi s¶n

- Nh÷ng khã kh¨n trong tæ chøc ho¹t ®éng xuÊt vµ cç chØ tiªu t−¬ng øng vÒ chÊt l−îng.

tËp thÓ:

+ BiÓn hiÖu, ¸p phÝch (poster) trang bÞ t¹i cç

+ X©y dùng mèi liªn kÕt b¹n hµng.

quÇy b¸n.

+ Gi¸ mua/b¸n khã thèng nhÊt vÒ chi phÝ qu¶n

+ Ghi cç ®Üa CD th«ng qua cç h×nh ¶nh giíi lý, s¬ chÕ, ®ãng gãi, trçh nhiÖm.

thiÖu víi ng−êi tiªu dïng vÒ vïng s¶n xuÊt, qu¸

+ MÉu m· khã thèng nhÊt: thu non, gièng rau tr×nh s¶n xuÊt, chÕ biÕn, ®ãng gãi,... rau an toµn.

trång.

+ §−a tin th«ng qua kªnh b¸o chÝ.

+ Sè l−îng s¶n phÈm tiªu thô th«ng qua nhãm

+ §−a lªn cç trang Web cña m¹ng l−íi cç cßn Ýt.

®¬n vÞ s¶n xuÊt vµ tiªu thô rau an toµn trªn ®Þa

+ Ho¹t ®éng tËp thÓ trong viÖc gi¸m s¸t thùc bµn thµnh phè.

hµnh canh tç: ViÖc ghi chÐp sæ sçh, tªn chñng

- Tham gia giíi thiÖu s¶n phÈm t¹i cç héi chî lo¹i vËt t−, ®Æc biÖt lµ thuèc b¶o vÖ thùc vËt.

kÕt hîp víi Héi ng−êi tiªu dïng vµ cç tæ chøc

+ X©y dùng kÕ ho¹ch s¶n xuÊt cña nhãm cßn khç ®Ó ng−êi tiªu dïng cã thÓ tham quan vïng

®ang gÆp nhiÒu lóng tóng vµ khã thèng nhÊt.

s¶n xuÊt vµ thùc hµnh cña n«ng d©n.

+ Mét sè thµnh viªn trong tæ chøc chØ nghÜ ®Õn lîi Ých riªng mµ ch−a nghÜ ®Õn lîi Ých chung cña

- Giíi thiÖu cña chÝnh ng−êi mua s¶n phÈm víi nhãm nªn ch−a chñ ®éng tham gia ®ãng gãp kinh nh÷ng ng−êi tiªu dïng khç.

phÝ, ®Æc biÖt lµ ®ãng gãp ®Ó chi tr¶ cho qu¶n lý nhãm vµ tæ chøc cç ho¹t ®éng tËp thÓ.

61

62

https://thuviensach.vn

- Mét sè ho¹t ®éng tËp thÓ trong s¶n xuÊt rau

5.5. Qu¶ng c¸o s¶n phÈm

an toµn:

- Môc ®Ých cña qu¶ng c¸o s¶n phÈm lµ nh»m

+ Liªn kÕt víi cç hÖ thèng ph©n phèi s¶n phÈm giíi thiÖu víi cç kªnh ph©n phèi khç nhau vÒ

truyÒn thèng vµ hiÖn ®¹i: siªu thÞ, c«ng ty xuÊt -

s¶n phÈm vµ cç tæ chøc s¶n xuÊt.

nhËp khÈu, ng−êi thu gom,…

- Néi dung thùc hiÖn cç h×nh thøc qu¶ng c¸o:

+ Sö dông dÞch vô c«ng: ®µo t¹o, tËp huÊn…

+ Tê r¬i: Th«ng tin vÒ nhãm s¶n xuÊt, vïng rau,

+ Liªn kÕt víi nhµ cung øng vËt t−: gièng, thuèc chñng lo¹i rau, kh¶ n¨ng cung øng, chÊt l−îng, cç b¶o vÖ thùc vËt,...

chøng nhËn ®−îc cÊp.

+ Liªn kÕt víi cç tç nh©n tiªu thô,…

+ Bao b×, nh·n mç: Ghi th«ng tin vÒ ng−êi s¶n

- Nh÷ng khã kh¨n trong tæ chøc ho¹t ®éng xuÊt vµ cç chØ tiªu t−¬ng øng vÒ chÊt l−îng.

tËp thÓ:

+ BiÓn hiÖu, ¸p phÝch (poster) trang bÞ t¹i cç

+ X©y dùng mèi liªn kÕt b¹n hµng.

quÇy b¸n.

+ Gi¸ mua/b¸n khã thèng nhÊt vÒ chi phÝ qu¶n

+ Ghi cç ®Üa CD th«ng qua cç h×nh ¶nh giíi lý, s¬ chÕ, ®ãng gãi, trçh nhiÖm.

thiÖu víi ng−êi tiªu dïng vÒ vïng s¶n xuÊt, qu¸

+ MÉu m· khã thèng nhÊt: thu non, gièng rau tr×nh s¶n xuÊt, chÕ biÕn, ®ãng gãi,... rau an toµn.

trång.

+ §−a tin th«ng qua kªnh b¸o chÝ.

+ Sè l−îng s¶n phÈm tiªu thô th«ng qua nhãm

+ §−a lªn cç trang Web cña m¹ng l−íi cç cßn Ýt.

®¬n vÞ s¶n xuÊt vµ tiªu thô rau an toµn trªn ®Þa

+ Ho¹t ®éng tËp thÓ trong viÖc gi¸m s¸t thùc bµn thµnh phè.

hµnh canh tç: ViÖc ghi chÐp sæ sçh, tªn chñng

- Tham gia giíi thiÖu s¶n phÈm t¹i cç héi chî lo¹i vËt t−, ®Æc biÖt lµ thuèc b¶o vÖ thùc vËt.

kÕt hîp víi Héi ng−êi tiªu dïng vµ cç tæ chøc

+ X©y dùng kÕ ho¹ch s¶n xuÊt cña nhãm cßn khç ®Ó ng−êi tiªu dïng cã thÓ tham quan vïng

®ang gÆp nhiÒu lóng tóng vµ khã thèng nhÊt.

s¶n xuÊt vµ thùc hµnh cña n«ng d©n.

+ Mét sè thµnh viªn trong tæ chøc chØ nghÜ ®Õn lîi Ých riªng mµ ch−a nghÜ ®Õn lîi Ých chung cña

- Giíi thiÖu cña chÝnh ng−êi mua s¶n phÈm víi nhãm nªn ch−a chñ ®éng tham gia ®ãng gãp kinh nh÷ng ng−êi tiªu dïng khç.

phÝ, ®Æc biÖt lµ ®ãng gãp ®Ó chi tr¶ cho qu¶n lý nhãm vµ tæ chøc cç ho¹t ®éng tËp thÓ.

61

62

https://thuviensach.vn

l·o suy. Mãn chÌ bÝ ®á nÊu víi ®Ëu ®á, ®Ëu ®en, l¹c, g¹o nÕp lµ mãn ¨n bæ d−ìng quen thuéc, trÞ ®au

®Çu, mÊt ngñ, suy nh−îc thÇn kinh, ®au mµng ãc, viªm mµng n·o.

PhÇn II

H¹t bÝ ®á t−¬i ®−îc sö dông nh− mét lo¹i thuèc CÇ QUY TR×NH Kü THUËT CANH TÇ

giun. S¾c h¹t bÝ ®á lÊy n−íc uèng sÏ lîi tiÓu vµ

h¹ sèt.

TRONG S¶N XUÊT RAU AN TOµN

THEO TI£U CHUÈN VietGAP

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

C©y bÝ ®á lµ c©y trång cña vïng nhiÖt ®íi, C©y bÝ ®á ( Cucurbita pepo L.) thÝch hîp víi vïng ®Êt thÊp ®Õn ®Êt cao 1.500 m so víi mùc n−íc biÓn. C©y bÝ ®á −a ®iÒu kiÖn thêi BÝ ®á cã nhiÒu tªn gäi khç nhau: bÝ ng«, bÝ ö, tiÕt Êm, nhiÖt ®é thÝch hîp trung b×nh th¸ng tõ bÝ rî, bÇu lµo,...

18-270C. C©y bÝ ®á lµ c©y kh«ng kÐn ®Êt, cã thÓ

trång ë tÊt c¶ cç lo¹i ®Êt tho¸t n−íc tèt vµ thÝch 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

hîp nhÊt lµ ®Êt thÞt nhÑ, t¬i xèp vµ pH ®Êt tõ 5,5-dinh d−ìng

7,0. BÝ ®á cã thÓ chÞu h¹n rÊt tèt nh−ng l¹i kh«ng

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

chÞu ®−îc ngËp óng. §é Èm ®Êt cao dÔ lµm cho c©y C©y bÝ ®á cã nguån gèc tõ miÒn trung cña bÞ tæn th−¬ng v× l¸ dÔ bÞ bÖnh.

Mªhic«. Qu¶, ngän vµ hoa bÝ ®á ®−îc dïng nh−

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

nh÷ng lo¹i rau vµ h¹t cña nã ®−îc rang ®Ó ¨n. BÝ

ng« lµ thøc ¨n bæ d−ìng, cã tÝnh gi¶i nhiÖt, trÞ ho,

2.1. Thêi vô:

nhuËn trµng vµ lîi tiÓu. BÝ ng« ®−îc chØ ®Þnh dïng Gieo h¹t tõ th¸ng 10-11 ®Õn th¸ng 1 n¨m sau:

trong tr−êng hîp bÞ viªm ®−êng tiÕt niÖu, trÜ, viªm Gieo h¹t vµo th¸ng 10-11, sÏ ra qu¶ vµo th¸ng mËt, kiÕt lþ, mÊt ngñ, suy nh−îc, suy thËn, ®¸i 12-1 n¨m sau. Gieo h¹t vµo th¸ng 12-1 sÏ ra qu¶

th¸o ®−êng vµ cç bÖnh vÒ tim. Qu¶ dïng ®Ó ®¾p vµo th¸ng 2-3. §èi víi khÝ hËu miÒn B¾c, gieo h¹t ngoµi trÞ báng vµ cç chøng viªm, ¸p xe, ho¹i th−

cÇn ®iÒu chØnh thêi gian hîp lý, sao cho c©y bÝ ra 63

64

https://thuviensach.vn

l·o suy. Mãn chÌ bÝ ®á nÊu víi ®Ëu ®á, ®Ëu ®en, l¹c, g¹o nÕp lµ mãn ¨n bæ d−ìng quen thuéc, trÞ ®au

®Çu, mÊt ngñ, suy nh−îc thÇn kinh, ®au mµng ãc, viªm mµng n·o.

PhÇn II

H¹t bÝ ®á t−¬i ®−îc sö dông nh− mét lo¹i thuèc CÇ QUY TR×NH Kü THUËT CANH TÇ

giun. S¾c h¹t bÝ ®á lÊy n−íc uèng sÏ lîi tiÓu vµ

h¹ sèt.

TRONG S¶N XUÊT RAU AN TOµN

THEO TI£U CHUÈN VietGAP

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

C©y bÝ ®á lµ c©y trång cña vïng nhiÖt ®íi, C©y bÝ ®á ( Cucurbita pepo L.) thÝch hîp víi vïng ®Êt thÊp ®Õn ®Êt cao 1.500 m so víi mùc n−íc biÓn. C©y bÝ ®á −a ®iÒu kiÖn thêi BÝ ®á cã nhiÒu tªn gäi khç nhau: bÝ ng«, bÝ ö, tiÕt Êm, nhiÖt ®é thÝch hîp trung b×nh th¸ng tõ bÝ rî, bÇu lµo,...

18-270C. C©y bÝ ®á lµ c©y kh«ng kÐn ®Êt, cã thÓ

trång ë tÊt c¶ cç lo¹i ®Êt tho¸t n−íc tèt vµ thÝch 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

hîp nhÊt lµ ®Êt thÞt nhÑ, t¬i xèp vµ pH ®Êt tõ 5,5-dinh d−ìng

7,0. BÝ ®á cã thÓ chÞu h¹n rÊt tèt nh−ng l¹i kh«ng

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

chÞu ®−îc ngËp óng. §é Èm ®Êt cao dÔ lµm cho c©y C©y bÝ ®á cã nguån gèc tõ miÒn trung cña bÞ tæn th−¬ng v× l¸ dÔ bÞ bÖnh.

Mªhic«. Qu¶, ngän vµ hoa bÝ ®á ®−îc dïng nh−

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

nh÷ng lo¹i rau vµ h¹t cña nã ®−îc rang ®Ó ¨n. BÝ

ng« lµ thøc ¨n bæ d−ìng, cã tÝnh gi¶i nhiÖt, trÞ ho,

2.1. Thêi vô:

nhuËn trµng vµ lîi tiÓu. BÝ ng« ®−îc chØ ®Þnh dïng Gieo h¹t tõ th¸ng 10-11 ®Õn th¸ng 1 n¨m sau:

trong tr−êng hîp bÞ viªm ®−êng tiÕt niÖu, trÜ, viªm Gieo h¹t vµo th¸ng 10-11, sÏ ra qu¶ vµo th¸ng mËt, kiÕt lþ, mÊt ngñ, suy nh−îc, suy thËn, ®¸i 12-1 n¨m sau. Gieo h¹t vµo th¸ng 12-1 sÏ ra qu¶

th¸o ®−êng vµ cç bÖnh vÒ tim. Qu¶ dïng ®Ó ®¾p vµo th¸ng 2-3. §èi víi khÝ hËu miÒn B¾c, gieo h¹t ngoµi trÞ báng vµ cç chøng viªm, ¸p xe, ho¹i th−

cÇn ®iÒu chØnh thêi gian hîp lý, sao cho c©y bÝ ra 63

64

https://thuviensach.vn

hoa tr¸nh ®−îc thêi gian gi¸ rÐt, ®¶m b¶o cho c©y Chó ý: ®Êt ®åi, ®Êt chua mÆn cÇn bãn thªm v«i, ra hoa, thô phÊn vµ ®Ëu qu¶ tèt.

l−îng bãn 600-800 kg/ha r¶i ®Òu d−íi ®¸y hèc (chó ý khi bãn cÇn ph¶i ®eo g¨ng tay).

2.2. Lµm ®Êt vµ gieo h¹t

- Cçh bãn:

- Lµm ®Êt: C©y bÝ ®á cã bé rÔ vµ l¸ ph¸t triÓn C©y bÝ ®á cÇn bãn thóc vµ ch¨m sãc tèt ë 3 thêi m¹nh, nªn cã kh¶ n¨ng chèng h¹n tèt, v× thÕ ®Êt kú sau:

trång bÝ ®á ph¶i ®−îc cµy s©u, bõa kü, nhÆt s¹ch

+ LÇn 1: Khi c©y ®¹t chiÒu cao 40-50 cm, ph©n cá. Bæ hèc th¼ng hµng, hèc s©u 30-40 cm, réng

®¹m vµ ph©n kali theo l−îng dïng ®· ghi trong 40-50 cm, cç hèc cçh nhau 2-3 m tïy theo tõng lo¹i ®Êt tèt hay ®Êt xÊu.

b¶ng pha lo·ng víi tû lÖ 1/200 t−íi réng xung

- Gieo h¹t: MËt ®é trång 2.000-2.500 c©y/ha, mçi quanh gèc. Tr−íc khi t−íi cÇn xíi xung quanh hèc.

hèc gieo 5-6 h¹t cçh ®Òu nhau dïng ®Êt t¬i xèp phñ

+ LÇn 2: Thêi kú c©y ra nô, ra hoa tiÕp tôc bãn dµy 3-5 cm, sau ®ã phñ mét líp r¹ máng råi t−íi thóc víi nång ®é ph©n ®Æc h¬n, ®Ó c©y cã thÓ ®Ëu n−íc ®Ó gi÷ Èm ®¶m b¶o cho h¹t nÈy mÇm tèt.

qu¶ nhiÒu, cho n¨ng suÊt cao, khi bãn kÕt hîp víi L−îng h¹t gièng cÇn cho 1 ha lµ 2,5-3 kg.

xíi x¸o vµ vun gèc.

+ LÇn 3: Sau khi c©y cho thu qu¶ ®ît ®Çu.

2.3. Bãn ph©n

- L−îng bãn: L−îng ph©n nguyªn chÊt cÇn bãn

2.4. Ch¨m sãc

cho 1 ha bÝ ®á lµ:

- T−íi n−íc:

C©y ë giai ®o¹n cßn nhá cÇn t−íi n−íc th−êng Tæng l−îng Bãn

Bãn thóc (%)

xuyªn vµo buæi s¸ng. Trêi r©m 3-4 ngµy t−íi mét Lo¹i ph©n

ph©n bãn

lãt LÇn 1 LÇn 2 LÇn 3

lÇn, trêi n¾ng 1-2 ngµy t−íi mét lÇn sao cho ®Êt kg /ha

(%)

gi÷ Èm 50-60% ®é chøa Èm ®ång ruéng.

Ph©n

15.000 -

Khi c©y cã 3-4 l¸ th× tØa ®Þnh c©y, chän ra nh÷ng chuång

100

-

-

-

18.000

c©y tèt nhÊt trong hèc, mçi hèc ®Ó l¹i 1-2 c©y.

hoai môc

- BÊm ngän, tØa hoa ®ùc vµ l¸ vµng:

N

80 - 100

20

20

30

30

Khi c©y cã chiÒu dµi trªn 1 m th× lÊy ®Êt chÆn P O

40 - 50

100

-

-

-

2

5

®èt d©y phÇn gèc, ®Ó t¨ng thªm rÔ phô. RÔ phô cã K O

70 -80

20

20

30

30

2

tç dông t¨ng c−êng hót chÊt dinh d−ìng nu«i c©y, 65

66

https://thuviensach.vn

hoa tr¸nh ®−îc thêi gian gi¸ rÐt, ®¶m b¶o cho c©y Chó ý: ®Êt ®åi, ®Êt chua mÆn cÇn bãn thªm v«i, ra hoa, thô phÊn vµ ®Ëu qu¶ tèt.

l−îng bãn 600-800 kg/ha r¶i ®Òu d−íi ®¸y hèc (chó ý khi bãn cÇn ph¶i ®eo g¨ng tay).

2.2. Lµm ®Êt vµ gieo h¹t

- Cçh bãn:

- Lµm ®Êt: C©y bÝ ®á cã bé rÔ vµ l¸ ph¸t triÓn C©y bÝ ®á cÇn bãn thóc vµ ch¨m sãc tèt ë 3 thêi m¹nh, nªn cã kh¶ n¨ng chèng h¹n tèt, v× thÕ ®Êt kú sau:

trång bÝ ®á ph¶i ®−îc cµy s©u, bõa kü, nhÆt s¹ch

+ LÇn 1: Khi c©y ®¹t chiÒu cao 40-50 cm, ph©n cá. Bæ hèc th¼ng hµng, hèc s©u 30-40 cm, réng

®¹m vµ ph©n kali theo l−îng dïng ®· ghi trong 40-50 cm, cç hèc cçh nhau 2-3 m tïy theo tõng lo¹i ®Êt tèt hay ®Êt xÊu.

b¶ng pha lo·ng víi tû lÖ 1/200 t−íi réng xung

- Gieo h¹t: MËt ®é trång 2.000-2.500 c©y/ha, mçi quanh gèc. Tr−íc khi t−íi cÇn xíi xung quanh hèc.

hèc gieo 5-6 h¹t cçh ®Òu nhau dïng ®Êt t¬i xèp phñ

+ LÇn 2: Thêi kú c©y ra nô, ra hoa tiÕp tôc bãn dµy 3-5 cm, sau ®ã phñ mét líp r¹ máng råi t−íi thóc víi nång ®é ph©n ®Æc h¬n, ®Ó c©y cã thÓ ®Ëu n−íc ®Ó gi÷ Èm ®¶m b¶o cho h¹t nÈy mÇm tèt.

qu¶ nhiÒu, cho n¨ng suÊt cao, khi bãn kÕt hîp víi L−îng h¹t gièng cÇn cho 1 ha lµ 2,5-3 kg.

xíi x¸o vµ vun gèc.

+ LÇn 3: Sau khi c©y cho thu qu¶ ®ît ®Çu.

2.3. Bãn ph©n

- L−îng bãn: L−îng ph©n nguyªn chÊt cÇn bãn

2.4. Ch¨m sãc

cho 1 ha bÝ ®á lµ:

- T−íi n−íc:

C©y ë giai ®o¹n cßn nhá cÇn t−íi n−íc th−êng Tæng l−îng Bãn

Bãn thóc (%)

xuyªn vµo buæi s¸ng. Trêi r©m 3-4 ngµy t−íi mét Lo¹i ph©n

ph©n bãn

lãt LÇn 1 LÇn 2 LÇn 3

lÇn, trêi n¾ng 1-2 ngµy t−íi mét lÇn sao cho ®Êt kg /ha

(%)

gi÷ Èm 50-60% ®é chøa Èm ®ång ruéng.

Ph©n

15.000 -

Khi c©y cã 3-4 l¸ th× tØa ®Þnh c©y, chän ra nh÷ng chuång

100

-

-

-

18.000

c©y tèt nhÊt trong hèc, mçi hèc ®Ó l¹i 1-2 c©y.

hoai môc

- BÊm ngän, tØa hoa ®ùc vµ l¸ vµng:

N

80 - 100

20

20

30

30

Khi c©y cã chiÒu dµi trªn 1 m th× lÊy ®Êt chÆn P O

40 - 50

100

-

-

-

2

5

®èt d©y phÇn gèc, ®Ó t¨ng thªm rÔ phô. RÔ phô cã K O

70 -80

20

20

30

30

2

tç dông t¨ng c−êng hót chÊt dinh d−ìng nu«i c©y, 65

66

https://thuviensach.vn

®ång thêi ®Ó d©y bÝ b¸m ch¾c vµo ®Êt khái bÞ giã

- S©u bÖnh h¹i: so víi cç c©y rau khç c©y bÝ

lËt lµm giËp d©y, h¹i hoa, qu¶ sau nµy.

®á Ýt bÞ s©u bÖnh h¹i.

Kü thuËt trång bÝ ®á cÇn cã kü thuËt bÊm ngän Thêi kú c©y nhá, nÕu gÆp ®iÒu kiÖn kh« h¹n,

®Ó bÝ ra nhµnh. Mçi c©y ®Ó l¹i tõ 2-4 nh¸nh kháe, c©y bÝ ®á dÔ bÞ bä trÜ (Thrip spp.) tÊn c«ng. NÕu Ýt cßn l¹i bÊm ngän lµm rau ¨n.

cã thÓ b¾t b»ng tay vµo buæi s¸ng sím.

Hoa ®ùc cña bÝ ®á th−êng rÊt nhiÒu (gÊp h¬n RÖp h¹i: Khi ruéng bÝ ®á gÆp h¹n th× rÖp h¹i 20 lÇn so víi hoa c¸i), hoa ®ùc th−êng ra tr−íc cµng nhiÒu, trong ch¨m sãc bÝ ®á lu«n chó ý gi÷

hoa c¸i, nªn khi hoa c¸i ®· thô phÊn xong cÇn

®ñ Èm, tØa bá l¸ giµ, l¸ bÖnh sÏ h¹n chÕ ®−îc ng¾t bá bít hoa ®ùc, vÆt bá nh÷ng l¸ giµ óa vµ

nhiÒu s©u bÖnh h¹i. Khi rÖp nhiÒu cã thÓ dïng cç nh¸nh con kÐm ph¸t triÓn. T¹o ®é th«ng mét sè thuèc b¶o vÖ thùc vËt an toµn. Nång ®é vµ

tho¸ng cho ong b−ím dÔ t×m hoa, t¨ng thªm kh¶

thêi gian cçh ly cña tõng lo¹i thuèc sö dông theo n¨ng thô phÊn vµ tËp trung chÊt dinh d−ìng ®Ó

h−íng dÉn ghi trªn nh·n bao b×.

nu«i hoa, qu¶.

BÖnh th¸n th−.

- Thô phÊn bæ sung cho hoa c¸i: Th−êng th×

BÖnh phÊn tr¾ng.

hoa ®ùc vµ hoa c¸i trªn mét c©y bÝ ®á në hoa BÖnh s−¬ng mai.

kh«ng ®Òu. Cã khi hoa ®ùc në tr−íc vµi ba ngµy BÖnh ®èm l¸.

mµ h¹t phÊn chØ thô tinh ®−îc trong vµi giê, v× thÕ

Virót CMV.

sù thô phÊn th−êng nhê c«n trïng mang phÊn tõ hoa ®ùc cña c©y khç ®Õn. Tû lÖ ®Ëu qu¶ cña bÝ ®á

2.5. Thu ho¹ch

cã thÓ ®¹t 70-80%, nh−ng do tç nh©n thô phÊn Thu ho¹ch qu¶ bÝ ®á tïy thuéc vµo môc ®Ých sö

®Õn kh«ng kÞp thêi nªn tû lÖ nµy rÊt thÊp. V× vËy, nªn tiÕn hµnh thô phÊn bæ sung cho bÝ ®á. Buæi dông. Cã thÓ thu qu¶ non ®Ó lµm rau ¨n h»ng s¸ng tõ 7-9 giê, ng¾t hoa ®ùc, bá hÕt ®µi vµ c¸nh ngµy. Khi thu ho¹ch non, bÝ sÏ ra hoa nhiÒu ®ît, hoa råi nhÊn nhÞ ®ùc lªn ®Çu vßi nhôy cña hoa c¸i, c©y bÝ trÎ l©u. Thu ho¹ch qu¶ bÝ ®á nÕu ®Ó trong hay lÊy panh cÆp b«ng chÊm nhÑ lÊy phÊn ë nhÞ

®iÒu kiÖn nhiÖt ®é 27- 290C vµ ®é Èm 80-85% chØ

hoa ®ùc råi quÐt lªn ®Çu vßi nhôy hoa c¸i. §−îc cã thÓ b¶o qu¶n trong 10 ngµy, nh−ng nÕu ®Ó qu¶

thô phÊn nh− thÕ ®¶m b¶o ch¾c ch¾n hoa ®ã sÏ

ë kho cã nhiÖt ®é 10-130C vµ ®é Èm 70-75% sÏ b¶o

®Ëu qu¶.

qu¶n qu¶ trong 6 th¸ng.

67

68

https://thuviensach.vn

®ång thêi ®Ó d©y bÝ b¸m ch¾c vµo ®Êt khái bÞ giã

- S©u bÖnh h¹i: so víi cç c©y rau khç c©y bÝ

lËt lµm giËp d©y, h¹i hoa, qu¶ sau nµy.

®á Ýt bÞ s©u bÖnh h¹i.

Kü thuËt trång bÝ ®á cÇn cã kü thuËt bÊm ngän Thêi kú c©y nhá, nÕu gÆp ®iÒu kiÖn kh« h¹n,

®Ó bÝ ra nhµnh. Mçi c©y ®Ó l¹i tõ 2-4 nh¸nh kháe, c©y bÝ ®á dÔ bÞ bä trÜ (Thrip spp.) tÊn c«ng. NÕu Ýt cßn l¹i bÊm ngän lµm rau ¨n.

cã thÓ b¾t b»ng tay vµo buæi s¸ng sím.

Hoa ®ùc cña bÝ ®á th−êng rÊt nhiÒu (gÊp h¬n RÖp h¹i: Khi ruéng bÝ ®á gÆp h¹n th× rÖp h¹i 20 lÇn so víi hoa c¸i), hoa ®ùc th−êng ra tr−íc cµng nhiÒu, trong ch¨m sãc bÝ ®á lu«n chó ý gi÷

hoa c¸i, nªn khi hoa c¸i ®· thô phÊn xong cÇn

®ñ Èm, tØa bá l¸ giµ, l¸ bÖnh sÏ h¹n chÕ ®−îc ng¾t bá bít hoa ®ùc, vÆt bá nh÷ng l¸ giµ óa vµ

nhiÒu s©u bÖnh h¹i. Khi rÖp nhiÒu cã thÓ dïng cç nh¸nh con kÐm ph¸t triÓn. T¹o ®é th«ng mét sè thuèc b¶o vÖ thùc vËt an toµn. Nång ®é vµ

tho¸ng cho ong b−ím dÔ t×m hoa, t¨ng thªm kh¶

thêi gian cçh ly cña tõng lo¹i thuèc sö dông theo n¨ng thô phÊn vµ tËp trung chÊt dinh d−ìng ®Ó

h−íng dÉn ghi trªn nh·n bao b×.

nu«i hoa, qu¶.

BÖnh th¸n th−.

- Thô phÊn bæ sung cho hoa c¸i: Th−êng th×

BÖnh phÊn tr¾ng.

hoa ®ùc vµ hoa c¸i trªn mét c©y bÝ ®á në hoa BÖnh s−¬ng mai.

kh«ng ®Òu. Cã khi hoa ®ùc në tr−íc vµi ba ngµy BÖnh ®èm l¸.

mµ h¹t phÊn chØ thô tinh ®−îc trong vµi giê, v× thÕ

Virót CMV.

sù thô phÊn th−êng nhê c«n trïng mang phÊn tõ hoa ®ùc cña c©y khç ®Õn. Tû lÖ ®Ëu qu¶ cña bÝ ®á

2.5. Thu ho¹ch

cã thÓ ®¹t 70-80%, nh−ng do tç nh©n thô phÊn Thu ho¹ch qu¶ bÝ ®á tïy thuéc vµo môc ®Ých sö

®Õn kh«ng kÞp thêi nªn tû lÖ nµy rÊt thÊp. V× vËy, nªn tiÕn hµnh thô phÊn bæ sung cho bÝ ®á. Buæi dông. Cã thÓ thu qu¶ non ®Ó lµm rau ¨n h»ng s¸ng tõ 7-9 giê, ng¾t hoa ®ùc, bá hÕt ®µi vµ c¸nh ngµy. Khi thu ho¹ch non, bÝ sÏ ra hoa nhiÒu ®ît, hoa råi nhÊn nhÞ ®ùc lªn ®Çu vßi nhôy cña hoa c¸i, c©y bÝ trÎ l©u. Thu ho¹ch qu¶ bÝ ®á nÕu ®Ó trong hay lÊy panh cÆp b«ng chÊm nhÑ lÊy phÊn ë nhÞ

®iÒu kiÖn nhiÖt ®é 27- 290C vµ ®é Èm 80-85% chØ

hoa ®ùc råi quÐt lªn ®Çu vßi nhôy hoa c¸i. §−îc cã thÓ b¶o qu¶n trong 10 ngµy, nh−ng nÕu ®Ó qu¶

thô phÊn nh− thÕ ®¶m b¶o ch¾c ch¾n hoa ®ã sÏ

ë kho cã nhiÖt ®é 10-130C vµ ®é Èm 70-75% sÏ b¶o

®Ëu qu¶.

qu¶n qu¶ trong 6 th¸ng.

67

68

https://thuviensach.vn

Môc ®Ých thu qu¶ ®Ó lÊy h¹t, th× khi c©y ®Ëu Cµ chua lµ lo¹i rau cã gi¸ trÞ dinh d−ìng cao, nhiÒu qu¶ cÇn tØa bít qu¶ lóc cßn non, ®Ó c©y tËp chøa nhiÒu glucid, nhiÒu axÝt h÷u c¬ vµ nhiÒu lo¹i trung chÊt dinh d−ìng nu«i sè qu¶ cßn l¹i, ph¶i vitamin cÇn thiÕt cho c¬ thÓ con ng−êi. Cµ chua thu ho¹ch khi qu¶ ®· giµ, vá qu¶ cøng, cã líp sõng, cung cÊp n¨ng l−îng vµ chÊt kho¸ng, lµm t¨ng søc mµu vµng, cã phÊn, cuèng qu¶ vµng, cøng, d©y ®·

sèng, lµm c©n b»ng tÕ bµo, gi¶i nhiÖt, chèng ho¹i tµn, sè l−îng l¸ rÊt Ýt.

huyÕt, chèng nhiÔm khuÈn, chèng nhiÔm ®éc, lîi N¨ng suÊt qu¶ bÝ ®á trung b×nh ®¹t 20-30 tÊn/ha.

tiÓu, dÔ tiªu hãa. DÞch qu¶ cµ chua dïng ®Ó uèng N¨ng suÊt h¹t bÝ ®á cã thÓ ®¹t 400-1.500 kg/ha.

chèng suy nh−îc, ¨n kh«ng ngon miÖng, x¬ cøng

®éng m¹ch, thèng phong, thÊp khíp, thõa urª

C©y cµ chua

trong m¸u, sái niÖu ®¹o vµ mËt, t¸o bãn, viªm (Lycopersicon esculentum Miller)

ruét. Ngoµi ra, cµ chua cßn dïng ®Ó lµm mü phÈm, ch÷a trøng c¸. Lçµ chua cßn ®−îc dïng ®Ó xua 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

®uæi muçi vµ ong bß vÏ.

dinh d−ìng

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

- NhiÖt ®é:

C©y cµ chua cã nguån gèc ë vïng Nam Mü. Cµ

chua cã nhiÒu tªn gäi khç nhau vµ ®−îc giíi

§iÒu kiÖn khÝ hËu tèt thÝch hîp ®Ó cµ chua cã thiÖu ®i kh¾p thÕ giíi. §Çu thÕ kû XVIII, c©y cµ

n¨ng suÊt cao vµ chÊt l−îng tèt lµ nhiÖt ®é t−¬ng chua ®· trë nªn phong phó, ®a d¹ng, ®−îc nhiÒu

®èi l¹nh vµ kh«. NhiÖt ®é tèi −u ®Ó cµ chua sinh vïng trång lµm thùc phÈm. Thêi kú nµy cµ chua tr−ëng ph¸t triÓn tèt lµ 21-240C. NhiÖt ®é thÊp l¹i tõ ch©u ¢u trë l¹i B¾c Mü. Cuèi thÕ kû XVIII, d−íi 120C kÐo dµi sÏ lµm cho c©y cµ chua ngõng cµ chua míi ®−îc lµm thùc phÈm ë Nga vµ Italia.

sinh tr−ëng vµ chÕt. NhiÖt ®é trªn 270C kÐo dµi Cho ®Õn thÕ kû XIX, cµ chua míi trë thµnh lo¹i th× còng h¹n chÕ sinh tr−ëng, ra hoa vµ ®Ëu qu¶

thùc phÈm kh«ng thÓ thiÕu trong b÷a ¨n h»ng cña c©y. Cç tÕ bµo ph«i vµ h¹t phÊn sÏ bÞ huû ngµy. Ngµy nay cµ chua trë thµnh mét trong ho¹i khi nhiÖt ®é ban ngµy trªn 380C. Trong thêi nh÷ng lo¹i rau qu¶ ®−îc trång réng r·i trªn toµn gian tr−íc hoÆc sau thô phÊn nÕu nhiÖt ®é ban thÕ giíi.

®ªm qu¸ 210C kh¶ n¨ng ®Ëu qu¶ sÏ gi¶m.

69

70

https://thuviensach.vn

Môc ®Ých thu qu¶ ®Ó lÊy h¹t, th× khi c©y ®Ëu Cµ chua lµ lo¹i rau cã gi¸ trÞ dinh d−ìng cao, nhiÒu qu¶ cÇn tØa bít qu¶ lóc cßn non, ®Ó c©y tËp chøa nhiÒu glucid, nhiÒu axÝt h÷u c¬ vµ nhiÒu lo¹i trung chÊt dinh d−ìng nu«i sè qu¶ cßn l¹i, ph¶i vitamin cÇn thiÕt cho c¬ thÓ con ng−êi. Cµ chua thu ho¹ch khi qu¶ ®· giµ, vá qu¶ cøng, cã líp sõng, cung cÊp n¨ng l−îng vµ chÊt kho¸ng, lµm t¨ng søc mµu vµng, cã phÊn, cuèng qu¶ vµng, cøng, d©y ®·

sèng, lµm c©n b»ng tÕ bµo, gi¶i nhiÖt, chèng ho¹i tµn, sè l−îng l¸ rÊt Ýt.

huyÕt, chèng nhiÔm khuÈn, chèng nhiÔm ®éc, lîi N¨ng suÊt qu¶ bÝ ®á trung b×nh ®¹t 20-30 tÊn/ha.

tiÓu, dÔ tiªu hãa. DÞch qu¶ cµ chua dïng ®Ó uèng N¨ng suÊt h¹t bÝ ®á cã thÓ ®¹t 400-1.500 kg/ha.

chèng suy nh−îc, ¨n kh«ng ngon miÖng, x¬ cøng

®éng m¹ch, thèng phong, thÊp khíp, thõa urª

C©y cµ chua

trong m¸u, sái niÖu ®¹o vµ mËt, t¸o bãn, viªm (Lycopersicon esculentum Miller)

ruét. Ngoµi ra, cµ chua cßn dïng ®Ó lµm mü phÈm, ch÷a trøng c¸. Lçµ chua cßn ®−îc dïng ®Ó xua 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

®uæi muçi vµ ong bß vÏ.

dinh d−ìng

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

- NhiÖt ®é:

C©y cµ chua cã nguån gèc ë vïng Nam Mü. Cµ

chua cã nhiÒu tªn gäi khç nhau vµ ®−îc giíi

§iÒu kiÖn khÝ hËu tèt thÝch hîp ®Ó cµ chua cã thiÖu ®i kh¾p thÕ giíi. §Çu thÕ kû XVIII, c©y cµ

n¨ng suÊt cao vµ chÊt l−îng tèt lµ nhiÖt ®é t−¬ng chua ®· trë nªn phong phó, ®a d¹ng, ®−îc nhiÒu

®èi l¹nh vµ kh«. NhiÖt ®é tèi −u ®Ó cµ chua sinh vïng trång lµm thùc phÈm. Thêi kú nµy cµ chua tr−ëng ph¸t triÓn tèt lµ 21-240C. NhiÖt ®é thÊp l¹i tõ ch©u ¢u trë l¹i B¾c Mü. Cuèi thÕ kû XVIII, d−íi 120C kÐo dµi sÏ lµm cho c©y cµ chua ngõng cµ chua míi ®−îc lµm thùc phÈm ë Nga vµ Italia.

sinh tr−ëng vµ chÕt. NhiÖt ®é trªn 270C kÐo dµi Cho ®Õn thÕ kû XIX, cµ chua míi trë thµnh lo¹i th× còng h¹n chÕ sinh tr−ëng, ra hoa vµ ®Ëu qu¶

thùc phÈm kh«ng thÓ thiÕu trong b÷a ¨n h»ng cña c©y. Cç tÕ bµo ph«i vµ h¹t phÊn sÏ bÞ huû ngµy. Ngµy nay cµ chua trë thµnh mét trong ho¹i khi nhiÖt ®é ban ngµy trªn 380C. Trong thêi nh÷ng lo¹i rau qu¶ ®−îc trång réng r·i trªn toµn gian tr−íc hoÆc sau thô phÊn nÕu nhiÖt ®é ban thÕ giíi.

®ªm qu¸ 210C kh¶ n¨ng ®Ëu qu¶ sÏ gi¶m.

69

70

https://thuviensach.vn

- ¸nh s¸ng:

®Õn khi h×nh thµnh qu¶. Nh−ng d− thõa n−íc C©y cµ chua kh«ng ph¶n øng víi ®é dµi ngµy, còng ¶nh h−ëng ®Õn sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña nªn chóng cã thÓ ra hoa trong ®iÒu kiÖn ngµy dµi c©y. Khi ®é Èm quçao (95%), c©y sinh tr−ëng th©n hoÆc ng¾n. C©y cµ chua −a ¸nh s¸ng m¹nh. §ñ l¸ m¹nh, l¸ mÒm, máng, gi¶m kh¶ n¨ng chèng

¸nh s¸ng, c©y con sinh tr−ëng tèt, c©y ra qu¶

chÞu víi ®iÒu kiÖn bÊt thuËn vµ s©u bÖnh h¹i.

thuËn lîi, n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng qu¶ tèt. ThiÕu Hµm l−îng n−íc trong qu¸ tr×nh qu¶ chÝn cao,

¸nh s¸ng sÏ lµm cho c©y yÕu, l¸ nhá, máng, c©y gi¶m nång ®é cç chÊt hßa tan, qu¶ chÝn kh«ng vèng vµ ra hoa chËm. ThiÕu ¸nh s¸ng nghiªm chÞu b¶o qu¶n vµ vËn chuyÓn.

träng cßn dÉn ®Õn rông nô, rông hoa. ¸nh s¸ng Cµ chua lµ c©y kh«ng chÞu óng nªn khi chuyÓn yÕu øc chÕ qu¸ tr×nh sinh tr−ëng, lµm chËm qu¸

®ét ngét tõ chÕ ®é Èm thÊp sang chÕ ®é Èm ®é cao tr×nh chuyÓn giai ®o¹n tõ sinh tr−ëng sinh d−ìng dÔ g©y ra hiÖn t−îng nøt qu¶. §é Èm kh«ng khÝ

®Õn sinh tr−ëng sinh thùc. ¸nh s¸ng yÕu lµm 45-55% lµ thÝch hîp cho c©y sinh tr−ëng vµ ph¸t nhôy co rót, gi¶m kh¶ n¨ng tiÕp thu h¹t phÊn cña triÓn. §é Èm kh«ng khÝ cao ¶nh h−ëng ®Õn sù nóm nhôy, ®ång thêi cßn lµm gi¶m sè l−îng chïm ph¸t triÓn cña h¹t phÊn, lµm h¹t phÊn vì, gi¶m hoa trªn c©y. Thêi kú ra hoa cÇn thêi gian chiÕu nång ®é ®−êng ë nóm nhôy... dÉn ®Õn gi¶m sè hoa s¸ng lµ 9-10 giê/ngµy trë lªn.

trªn chïm.

- Èm ®é:

- §Êt vµ dinh d−ìng:

Cµ chua lµ c©y cã kh¶ n¨ng chÞu h¹n nh−ng

§Êt phï hîp víi c©y cµ chua lµ ®Êt thÞt nhÑ, kh«ng chÞu óng. H¹t nÈy mÇm tèt khi Èm ®é ®Êt

®Êt c¸t pha, t¬i xèp, t−íi tiªu dÔ dµng, cã ®é pH lµ

70%, ®ång thêi c©y con còng sinh tr−ëng tèt ë ®iÒu 5,5-7,5, song c©y sinh tr−ëng tèt nhÊt khi pH ®Êt kiÖn nµy. §é Èm thÝch hîp cho cµ chua sinh tr−ëng lµ 6-6,5. §Êt chua, ®é pH d−íi 5,5 th× cã thÓ bãn vµ ph¸t triÓn tèt lµ 70-80%. Cµ chua lµ c©y chÞu v«i vµo ®Êt tr−íc khi trång ®Ó c©n b»ng. Kh«ng h¹n nh−ng th©n l¸ ph¸t triÓn m¹nh, ra hoa, ®Ëu trång cµ chua trªn ch©n ®Êt tr−íc ®ã ®· trång c©y qu¶ nhiÒu, n¨ng suÊt cao, v× vËy trong qu¸ tr×nh hä cµ.

sinh tr−ëng, c©y cµ chua kh«ng thÓ thiÕu n−íc.

Cµ chua lµ c©y sinh tr−ëng th©n l¸ m¹nh, kh¶

ThiÕu n−íc c©y sinh tr−ëng kÐm, lãng ng¾n, l¸

n¨ng ra hoa, ra qu¶ rÊt lín, v× vËy cung cÊp ®Çy nhá, rông nô, rông hoa, rông qu¶. Thêi kú khñng

®ñ chÊt dinh d−ìng lµ yÕu tè cã tÝnh quyÕt ®Þnh ho¶ng n−íc lµ tõ khi h×nh thµnh h¹t phÊn ra hoa

®Õn n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng qu¶. Cµ chua hót 71

72

https://thuviensach.vn

- ¸nh s¸ng:

®Õn khi h×nh thµnh qu¶. Nh−ng d− thõa n−íc C©y cµ chua kh«ng ph¶n øng víi ®é dµi ngµy, còng ¶nh h−ëng ®Õn sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña nªn chóng cã thÓ ra hoa trong ®iÒu kiÖn ngµy dµi c©y. Khi ®é Èm quçao (95%), c©y sinh tr−ëng th©n hoÆc ng¾n. C©y cµ chua −a ¸nh s¸ng m¹nh. §ñ l¸ m¹nh, l¸ mÒm, máng, gi¶m kh¶ n¨ng chèng

¸nh s¸ng, c©y con sinh tr−ëng tèt, c©y ra qu¶

chÞu víi ®iÒu kiÖn bÊt thuËn vµ s©u bÖnh h¹i.

thuËn lîi, n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng qu¶ tèt. ThiÕu Hµm l−îng n−íc trong qu¸ tr×nh qu¶ chÝn cao,

¸nh s¸ng sÏ lµm cho c©y yÕu, l¸ nhá, máng, c©y gi¶m nång ®é cç chÊt hßa tan, qu¶ chÝn kh«ng vèng vµ ra hoa chËm. ThiÕu ¸nh s¸ng nghiªm chÞu b¶o qu¶n vµ vËn chuyÓn.

träng cßn dÉn ®Õn rông nô, rông hoa. ¸nh s¸ng Cµ chua lµ c©y kh«ng chÞu óng nªn khi chuyÓn yÕu øc chÕ qu¸ tr×nh sinh tr−ëng, lµm chËm qu¸

®ét ngét tõ chÕ ®é Èm thÊp sang chÕ ®é Èm ®é cao tr×nh chuyÓn giai ®o¹n tõ sinh tr−ëng sinh d−ìng dÔ g©y ra hiÖn t−îng nøt qu¶. §é Èm kh«ng khÝ

®Õn sinh tr−ëng sinh thùc. ¸nh s¸ng yÕu lµm 45-55% lµ thÝch hîp cho c©y sinh tr−ëng vµ ph¸t nhôy co rót, gi¶m kh¶ n¨ng tiÕp thu h¹t phÊn cña triÓn. §é Èm kh«ng khÝ cao ¶nh h−ëng ®Õn sù nóm nhôy, ®ång thêi cßn lµm gi¶m sè l−îng chïm ph¸t triÓn cña h¹t phÊn, lµm h¹t phÊn vì, gi¶m hoa trªn c©y. Thêi kú ra hoa cÇn thêi gian chiÕu nång ®é ®−êng ë nóm nhôy... dÉn ®Õn gi¶m sè hoa s¸ng lµ 9-10 giê/ngµy trë lªn.

trªn chïm.

- Èm ®é:

- §Êt vµ dinh d−ìng:

Cµ chua lµ c©y cã kh¶ n¨ng chÞu h¹n nh−ng

§Êt phï hîp víi c©y cµ chua lµ ®Êt thÞt nhÑ, kh«ng chÞu óng. H¹t nÈy mÇm tèt khi Èm ®é ®Êt

®Êt c¸t pha, t¬i xèp, t−íi tiªu dÔ dµng, cã ®é pH lµ

70%, ®ång thêi c©y con còng sinh tr−ëng tèt ë ®iÒu 5,5-7,5, song c©y sinh tr−ëng tèt nhÊt khi pH ®Êt kiÖn nµy. §é Èm thÝch hîp cho cµ chua sinh tr−ëng lµ 6-6,5. §Êt chua, ®é pH d−íi 5,5 th× cã thÓ bãn vµ ph¸t triÓn tèt lµ 70-80%. Cµ chua lµ c©y chÞu v«i vµo ®Êt tr−íc khi trång ®Ó c©n b»ng. Kh«ng h¹n nh−ng th©n l¸ ph¸t triÓn m¹nh, ra hoa, ®Ëu trång cµ chua trªn ch©n ®Êt tr−íc ®ã ®· trång c©y qu¶ nhiÒu, n¨ng suÊt cao, v× vËy trong qu¸ tr×nh hä cµ.

sinh tr−ëng, c©y cµ chua kh«ng thÓ thiÕu n−íc.

Cµ chua lµ c©y sinh tr−ëng th©n l¸ m¹nh, kh¶

ThiÕu n−íc c©y sinh tr−ëng kÐm, lãng ng¾n, l¸

n¨ng ra hoa, ra qu¶ rÊt lín, v× vËy cung cÊp ®Çy nhá, rông nô, rông hoa, rông qu¶. Thêi kú khñng

®ñ chÊt dinh d−ìng lµ yÕu tè cã tÝnh quyÕt ®Þnh ho¶ng n−íc lµ tõ khi h×nh thµnh h¹t phÊn ra hoa

®Õn n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng qu¶. Cµ chua hót 71

72

https://thuviensach.vn

nhiÒu nhÊt lµ kali, sau ®ã ®Õn ®¹m vµ Ýt nhÊt lµ

l©n. Khi trång 1 ha cµ chua cÇn bãn 25-30 tÊn ph©n Lµm ®Êt kü, bãn lãt 3-4 kg ph©n chuång môc/m2, chuång, ®¹m urª 300-340 kg, l©n 550-600 kg vµ

gieo 2 g h¹t/m2. H¹t ®−îc ®Æt theo hµng víi kho¶ng kali clorua 280-300 kg.

cçh hµng víi hµng 10 cm, c©y víi c©y 5 cm. Sau C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm sinh tr−ëng cã thÓ chia cµ

khi ®Æt h¹t r¾c mét líp ®Êt bét máng võa kÝn h¹t, chua thµnh cç nhãm:

sau ®ã phñ mét líp r¬m r¹ b¨m ng¾n trªn mÆt

+ Cµ chua sinh tr−ëng v« h¹n: Thêi gian sinh luèng vµ tiÕn hµnh t−íi n−íc.

tr−ëng 120-150 ngµy (nÕu thêi tiÕt thuËn lîi cã C©y con tèt nhÊt lµ gieo trong khay bÇu, th«ng thÓ sinh tr−ëng dµi h¬n), thu h¸i nhiÒu ®ît th−êng sö dông khay nhùa, khay xèp ®Ó gieo.

qu¶/c©y. N¨ng suÊt th−êng cao h¬n gièng h÷u Thµnh phÇn bÇu gåm: 40% ®Êt, 30% ph©n chuång, h¹n.

25% mïn môc, 5% l©n vµ v«i. Gi¸ thÓ ®−îc ®−a

+ Cµ chua sinh tr−ëng h÷u h¹n: Thêi gian sinh vµo bÇu, sau ®ã tiÕn hµnh gieo h¹t, mçi hèc chØ

tr−ëng 100-120 ngµy, thêi gian thu ho¹ch tËp trung gieo 1 ®Õn 2 h¹t (nÕu gièng tèt chØ gieo 1 h¹t).

2-3 ®ît/c©y.

L−îng h¹t cÇn cho 1 ha: 300-350 g.

+ Cµ chua sinh tr−ëng b¸n h÷u h¹n thuéc nhãm C©y con ®−îc 1-2 l¸ thËt th× tiÕn hµnh tØa bá trung gian gi÷a v« h¹n vµ h÷u h¹n.

c©y xÊu. C©y gièng cã 5-6 l¸ thËt th× ®em trång 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

(kho¶ng 20-25 ngµy sau gieo).

Tiªu chuÈn c©y gièng: Th©n cøng, mËp, kho¶ng

2.1. Thêi vô

cçh cç l¸ ng¾n, kh«ng bÞ s©u bÖnh h¹i.

- Vô thu ®«ng (sím): Gieo cuèi th¸ng 7 - ®Çu th¸ng 8, trång th¸ng 8, th¸ng 9.

2.3. Lµm ®Êt, bãn lãt, trång

- Vô ®«ng xu©n (chÝnh vô): Gieo cuèi th¸ng 9 -

Chän ch©n ®Êt lu©n canh víi c©y trång n−íc,

®Çu th¸ng 10, trång th¸ng 10, th¸ng 11.

giµu dinh d−ìng, ®é pH 6-6,5, ®Êt trång kh«ng bÞ

- Vô xu©n hÌ (muén): Gieo th¸ng 1, trång cuèi

« nhiÔm vµ ph¶i ®¶m b¶o t−íi tiªu chñ ®éng vµ

th¸ng 1 - ®Çu th¸ng 2.

tho¸t n−íc tèt.

Ph¬i ¶i ®Êt, lµm ®Êt kü, lªn luèng réng 1,2-1,4

2.2. V−ên −¬m

m, cao 25-30 cm, r·nh 30 cm ®Ó trång 2 hµng.

Tr−íc khi gieo xö lý h¹t b»ng thuèc tÝm hoÆc

- Víi cµ chua sinh tr−ëng v« h¹n: hµng cçh hµng n−íc Êm 35-400C.

73

74

https://thuviensach.vn

nhiÒu nhÊt lµ kali, sau ®ã ®Õn ®¹m vµ Ýt nhÊt lµ

l©n. Khi trång 1 ha cµ chua cÇn bãn 25-30 tÊn ph©n Lµm ®Êt kü, bãn lãt 3-4 kg ph©n chuång môc/m2, chuång, ®¹m urª 300-340 kg, l©n 550-600 kg vµ

gieo 2 g h¹t/m2. H¹t ®−îc ®Æt theo hµng víi kho¶ng kali clorua 280-300 kg.

cçh hµng víi hµng 10 cm, c©y víi c©y 5 cm. Sau C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm sinh tr−ëng cã thÓ chia cµ

khi ®Æt h¹t r¾c mét líp ®Êt bét máng võa kÝn h¹t, chua thµnh cç nhãm:

sau ®ã phñ mét líp r¬m r¹ b¨m ng¾n trªn mÆt

+ Cµ chua sinh tr−ëng v« h¹n: Thêi gian sinh luèng vµ tiÕn hµnh t−íi n−íc.

tr−ëng 120-150 ngµy (nÕu thêi tiÕt thuËn lîi cã C©y con tèt nhÊt lµ gieo trong khay bÇu, th«ng thÓ sinh tr−ëng dµi h¬n), thu h¸i nhiÒu ®ît th−êng sö dông khay nhùa, khay xèp ®Ó gieo.

qu¶/c©y. N¨ng suÊt th−êng cao h¬n gièng h÷u Thµnh phÇn bÇu gåm: 40% ®Êt, 30% ph©n chuång, h¹n.

25% mïn môc, 5% l©n vµ v«i. Gi¸ thÓ ®−îc ®−a

+ Cµ chua sinh tr−ëng h÷u h¹n: Thêi gian sinh vµo bÇu, sau ®ã tiÕn hµnh gieo h¹t, mçi hèc chØ

tr−ëng 100-120 ngµy, thêi gian thu ho¹ch tËp trung gieo 1 ®Õn 2 h¹t (nÕu gièng tèt chØ gieo 1 h¹t).

2-3 ®ît/c©y.

L−îng h¹t cÇn cho 1 ha: 300-350 g.

+ Cµ chua sinh tr−ëng b¸n h÷u h¹n thuéc nhãm C©y con ®−îc 1-2 l¸ thËt th× tiÕn hµnh tØa bá trung gian gi÷a v« h¹n vµ h÷u h¹n.

c©y xÊu. C©y gièng cã 5-6 l¸ thËt th× ®em trång 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

(kho¶ng 20-25 ngµy sau gieo).

Tiªu chuÈn c©y gièng: Th©n cøng, mËp, kho¶ng

2.1. Thêi vô

cçh cç l¸ ng¾n, kh«ng bÞ s©u bÖnh h¹i.

- Vô thu ®«ng (sím): Gieo cuèi th¸ng 7 - ®Çu th¸ng 8, trång th¸ng 8, th¸ng 9.

2.3. Lµm ®Êt, bãn lãt, trång

- Vô ®«ng xu©n (chÝnh vô): Gieo cuèi th¸ng 9 -

Chän ch©n ®Êt lu©n canh víi c©y trång n−íc,

®Çu th¸ng 10, trång th¸ng 10, th¸ng 11.

giµu dinh d−ìng, ®é pH 6-6,5, ®Êt trång kh«ng bÞ

- Vô xu©n hÌ (muén): Gieo th¸ng 1, trång cuèi

« nhiÔm vµ ph¶i ®¶m b¶o t−íi tiªu chñ ®éng vµ

th¸ng 1 - ®Çu th¸ng 2.

tho¸t n−íc tèt.

Ph¬i ¶i ®Êt, lµm ®Êt kü, lªn luèng réng 1,2-1,4

2.2. V−ên −¬m

m, cao 25-30 cm, r·nh 30 cm ®Ó trång 2 hµng.

Tr−íc khi gieo xö lý h¹t b»ng thuèc tÝm hoÆc

- Víi cµ chua sinh tr−ëng v« h¹n: hµng cçh hµng 73

74

https://thuviensach.vn

70 cm; c©y cçh c©y 40 cm. MËt ®é 33.000 c©y/ha.

TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc dïng n−íc bÞ « nhiÔm.

- Víi cµ chua sinh tr−ëng h÷u h¹n: hµng cçh Tr−íc khi bãn thóc ph¶i lµm cá, xíi x¸o, vun gèc hµng 70 cm; c©y cçh c©y 35 cm. MËt ®é 40.000 c©y/ha.

kÕt hîp t−íi n−íc. Vµo cç thêi kú nô, hoa, qu¶ ré vµ qu¶ ®ang lín cÇn ®¶m b¶o ®ñ n−íc, nÕu cã ®iÒu

2.4. Bãn ph©n

kiÖn th× t−íi r·nh. Sau khi mÆt luèng ®· thÊm

- L−îng bãn:

n−íc ®Òu ph¶i th¸o kiÖt n−íc ®äng trong r·nh.

Bãn

Bãn thóc (%)

L−îng bãn

2.6. Lµm giµn, bÊm ngän, tØa cµnh

Lo¹i ph©n

lãt LÇn LÇn LÇn LÇn

(kg/ha)

(%)

1

2

3

4

- BÊm ngän, tØa cµnh:

Ph©n

Trong vô ®«ng, chØ nªn ®Ó 2 nh¸nh/c©y, 7-9

25.000 -

chuång

100

-

-

-

-

chïm hoa/c©y, 4-5 qu¶ mét chïm víi gièng v«

30.000

hoai môc

h¹n; víi cç gièng cµ chua h÷u h¹n, c©y bÐ Ýt ph©n N

150

0

10

30

40

20

cµnh cã thÓ kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i tØa cµnh; nh−ng P O

90

100

-

-

-

-

2

5

trong vô hÌ hoÆc vô sím ph¶i thùc hiÖn biÖn ph¸p K O

150

-

-

30

40

30

2

tØa cµnh, ®¶m b¶o ruéng th«ng tho¸ng, h¹n chÕ

TuyÖt ®èi kh«ng sö dông ph©n t−¬i, nÕu kh«ng s©u bÖnh.

cã ph©n chuång hoai môc cã thÓ thay b»ng ph©n

- Lµm giµn:

h÷u c¬ sinh häc víi l−îng 3.000-3.500 kg/ha.

§èi víi gièng cµ chua sinh tr−ëng v« h¹n sau

- Cçh bãn:

trång 20-25 ngµy, tiÕn hµnh lµm giµn theo kiÓu

+ LÇn 1: Khi c©y håi xanh.

ch÷ A, gièng b¸n h÷u h¹n lµm giµn hµng rµo,

+ LÇn 2: Khi c©y xuÊt hiÖn hoa ®Çu.

th−êng xuyªn dïng d©y mÒm buéc c©y lªn giµn.

+ LÇn 3: Khi c©y ra qu¶ ré.

Sau khi ®· thu ho¹ch qu¶ løa ®Çu cÇn tØa bá l¸

+ LÇn 4: Sau thu qu¶ ®ît I.

giµ, l¸ bÖnh d−íi gèc.

Cã thÓ dïng cç ph©n hçn hîp NPK víi liÒu l−îng nguyªn chÊt t−¬ng ®−¬ng, hoÆc dïng cç

2.7. Phßng trõ s©u bÖnh

dung dÞch dinh d−ìng phun qua l¸.

- S©u h¹i:

+ S©u x¸m: Th−êng h¹i c©y con míi trång.

2.5. T−íi n−íc

BiÖn ph¸p trõ bÖnh lµ t¹i chç gèc c©y bÞ h¹i dïng 75

76

https://thuviensach.vn

70 cm; c©y cçh c©y 40 cm. MËt ®é 33.000 c©y/ha.

TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc dïng n−íc bÞ « nhiÔm.

- Víi cµ chua sinh tr−ëng h÷u h¹n: hµng cçh Tr−íc khi bãn thóc ph¶i lµm cá, xíi x¸o, vun gèc hµng 70 cm; c©y cçh c©y 35 cm. MËt ®é 40.000 c©y/ha.

kÕt hîp t−íi n−íc. Vµo cç thêi kú nô, hoa, qu¶ ré vµ qu¶ ®ang lín cÇn ®¶m b¶o ®ñ n−íc, nÕu cã ®iÒu

2.4. Bãn ph©n

kiÖn th× t−íi r·nh. Sau khi mÆt luèng ®· thÊm

- L−îng bãn:

n−íc ®Òu ph¶i th¸o kiÖt n−íc ®äng trong r·nh.

Bãn

Bãn thóc (%)

L−îng bãn

2.6. Lµm giµn, bÊm ngän, tØa cµnh

Lo¹i ph©n

lãt LÇn LÇn LÇn LÇn

(kg/ha)

(%)

1

2

3

4

- BÊm ngän, tØa cµnh:

Ph©n

Trong vô ®«ng, chØ nªn ®Ó 2 nh¸nh/c©y, 7-9

25.000 -

chuång

100

-

-

-

-

chïm hoa/c©y, 4-5 qu¶ mét chïm víi gièng v«

30.000

hoai môc

h¹n; víi cç gièng cµ chua h÷u h¹n, c©y bÐ Ýt ph©n N

150

0

10

30

40

20

cµnh cã thÓ kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i tØa cµnh; nh−ng P O

90

100

-

-

-

-

2

5

trong vô hÌ hoÆc vô sím ph¶i thùc hiÖn biÖn ph¸p K O

150

-

-

30

40

30

2

tØa cµnh, ®¶m b¶o ruéng th«ng tho¸ng, h¹n chÕ

TuyÖt ®èi kh«ng sö dông ph©n t−¬i, nÕu kh«ng s©u bÖnh.

cã ph©n chuång hoai môc cã thÓ thay b»ng ph©n

- Lµm giµn:

h÷u c¬ sinh häc víi l−îng 3.000-3.500 kg/ha.

§èi víi gièng cµ chua sinh tr−ëng v« h¹n sau

- Cçh bãn:

trång 20-25 ngµy, tiÕn hµnh lµm giµn theo kiÓu

+ LÇn 1: Khi c©y håi xanh.

ch÷ A, gièng b¸n h÷u h¹n lµm giµn hµng rµo,

+ LÇn 2: Khi c©y xuÊt hiÖn hoa ®Çu.

th−êng xuyªn dïng d©y mÒm buéc c©y lªn giµn.

+ LÇn 3: Khi c©y ra qu¶ ré.

Sau khi ®· thu ho¹ch qu¶ løa ®Çu cÇn tØa bá l¸

+ LÇn 4: Sau thu qu¶ ®ît I.

giµ, l¸ bÖnh d−íi gèc.

Cã thÓ dïng cç ph©n hçn hîp NPK víi liÒu l−îng nguyªn chÊt t−¬ng ®−¬ng, hoÆc dïng cç

2.7. Phßng trõ s©u bÖnh

dung dÞch dinh d−ìng phun qua l¸.

- S©u h¹i:

+ S©u x¸m: Th−êng h¹i c©y con míi trång.

2.5. T−íi n−íc

BiÖn ph¸p trõ bÖnh lµ t¹i chç gèc c©y bÞ h¹i dïng que ®µo b¾t s©u.

75

76

https://thuviensach.vn

quy tr×nh cÇn tu©n thñ nghiªm ngÆt biÖn ph¸p lu©n

+ S©u ®ôc qu¶: S©u ®Î trøng trªn l¸, khi në canh, sö dông triÖt ®Ó nguyªn t¾c IPM. Khi cÇn s©u non ph¸ h¹i l¸, sau ®ã ®ôc vµo qu¶.

thiÕt cã thÓ sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt ®· ghi

+ RÖp: §©y lµ m«i giíi truyÒn mét sè bÖnh do trong phÇn phô lôc theo liÒu l−îng vµ thêi gian virót.

cçh ly in trªn bao b×.

+ Bä phÊn: §©y lµ lo¹i c«n trïng nguy hiÓm nhÊt, nã kh«ng chØ tµn phç©y, mµ cßn lµ m«i giíi

2.8. Thu ho¹ch

nguy hiÓm truyÒn bÖnh xo¨n vµng l¸ do virót.

Cµ chua ¨n t−¬i nªn thu ho¹ch khi qu¶ gÇn

- BÖnh h¹i:

chÝn, ®Ó cµ chua tiÕp tôc chÝn trong khi vËn

+ BÖnh xo¨n l¸: Th−êng xuÊt hiÖn trong vô cµ

chuyÓn hoÆc trong thêi gian b¶o qu¶n tr−íc khi chua sím, vô xu©n hÌ. Do vi rót g©y ra vµ m«i giíi

®−a ®i tiªu thô. Th«ng th−êng cµ chua thu ho¹ch truyÒn bÖnh lµ bä phÊn,... nªn cÇn nhæ bá c©y lóc gÇn chÝn cã chÊt l−îng thÊp h¬n (vÝ dô: hµm bÖnh vµ phun thuèc trõ m«i giíi truyÒn bÖnh.

l−îng chÊt kh«, axÝt ascobic vµ hµm l−îng ®−êng)

+ BÖnh s−¬ng mai (mèc s−¬ng): BÖnh ph¸t triÓn qu¶ cµ chua chÝn c©y.

khi ®é Èm cao, nhiÖt ®é thÊp, cã thÓ h¹i trªn l¸, Ng−îc l¹i víi cµ chua ¨n t−¬i, cµ chua chÕ biÕn qu¶, th©n. BiÖn ph¸p trõ bÖnh lµ cÇn t¹o cho nhÊt thiÕt ph¶i thu ho¹ch khi chÝn c©y. Cµ chua ruéng th«ng tho¸ng (tØa cµnh, nh¸nh, l¸ gèc).

¨n t−¬i thu ho¹ch vÒ ®ãng gãi b»ng bao b× phï

+ BÖnh hÐo xanh vi khuÈn: BÖnh th−êng xuÊt hîp, tèt nhÊt dïng hép gç, hép nhùa, sät tre ®ùng hiÖn khi ®é Èm cao, ®Æc biÖt vµo vô cµ chua sím.

20 kg qu¶. Tr¸nh g©y tæn th−¬ng, giËp n¸t qu¶.

§Ó phßng trõ bÖnh cÇn lu©n canh cµ chua víi lóa n−íc. HiÖn nay ph−¬ng ph¸p h÷u hiÖu ®Ó phßng C©y cµ rèt

bÖnh nµy lµ sö dông ph−¬ng ph¸p ghÐp cµ chua lªn gèc cµ tÝm. Khi bÖnh ph¸t triÓn cÇn h¹n chÕ

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

t−íi n−íc (®Æc biÖt lµ t−íi r·nh).

dinh d−ìng

+ BÖnh tuyÕn trïng: BÖnh tuyÕn trïng rÊt nguy hiÓm, nã lµm ¶nh h−ëng ®Õn kh¶ n¨ng chèng chÞu

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

mét sè bÖnh khç.

C©y cµ rèt cã nguån gèc ë ¸pganixtan ë ng· ba

§Ó phßng ®−îc cç s©u bÖnh h¹i trªn, trong ch©n nói Himalaya vµ Hindu Kush, s¸t cç n−íc 77

78

https://thuviensach.vn

quy tr×nh cÇn tu©n thñ nghiªm ngÆt biÖn ph¸p lu©n

+ S©u ®ôc qu¶: S©u ®Î trøng trªn l¸, khi në canh, sö dông triÖt ®Ó nguyªn t¾c IPM. Khi cÇn s©u non ph¸ h¹i l¸, sau ®ã ®ôc vµo qu¶.

thiÕt cã thÓ sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt ®· ghi

+ RÖp: §©y lµ m«i giíi truyÒn mét sè bÖnh do trong phÇn phô lôc theo liÒu l−îng vµ thêi gian virót.

cçh ly in trªn bao b×.

+ Bä phÊn: §©y lµ lo¹i c«n trïng nguy hiÓm nhÊt, nã kh«ng chØ tµn phç©y, mµ cßn lµ m«i giíi

2.8. Thu ho¹ch

nguy hiÓm truyÒn bÖnh xo¨n vµng l¸ do virót.

Cµ chua ¨n t−¬i nªn thu ho¹ch khi qu¶ gÇn

- BÖnh h¹i:

chÝn, ®Ó cµ chua tiÕp tôc chÝn trong khi vËn

+ BÖnh xo¨n l¸: Th−êng xuÊt hiÖn trong vô cµ

chuyÓn hoÆc trong thêi gian b¶o qu¶n tr−íc khi chua sím, vô xu©n hÌ. Do vi rót g©y ra vµ m«i giíi

®−a ®i tiªu thô. Th«ng th−êng cµ chua thu ho¹ch truyÒn bÖnh lµ bä phÊn,... nªn cÇn nhæ bá c©y lóc gÇn chÝn cã chÊt l−îng thÊp h¬n (vÝ dô: hµm bÖnh vµ phun thuèc trõ m«i giíi truyÒn bÖnh.

l−îng chÊt kh«, axÝt ascobic vµ hµm l−îng ®−êng)

+ BÖnh s−¬ng mai (mèc s−¬ng): BÖnh ph¸t triÓn qu¶ cµ chua chÝn c©y.

khi ®é Èm cao, nhiÖt ®é thÊp, cã thÓ h¹i trªn l¸, Ng−îc l¹i víi cµ chua ¨n t−¬i, cµ chua chÕ biÕn qu¶, th©n. BiÖn ph¸p trõ bÖnh lµ cÇn t¹o cho nhÊt thiÕt ph¶i thu ho¹ch khi chÝn c©y. Cµ chua ruéng th«ng tho¸ng (tØa cµnh, nh¸nh, l¸ gèc).

¨n t−¬i thu ho¹ch vÒ ®ãng gãi b»ng bao b× phï

+ BÖnh hÐo xanh vi khuÈn: BÖnh th−êng xuÊt hîp, tèt nhÊt dïng hép gç, hép nhùa, sät tre ®ùng hiÖn khi ®é Èm cao, ®Æc biÖt vµo vô cµ chua sím.

20 kg qu¶. Tr¸nh g©y tæn th−¬ng, giËp n¸t qu¶.

§Ó phßng trõ bÖnh cÇn lu©n canh cµ chua víi lóa n−íc. HiÖn nay ph−¬ng ph¸p h÷u hiÖu ®Ó phßng C©y cµ rèt

bÖnh nµy lµ sö dông ph−¬ng ph¸p ghÐp cµ chua lªn gèc cµ tÝm. Khi bÖnh ph¸t triÓn cÇn h¹n chÕ

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

t−íi n−íc (®Æc biÖt lµ t−íi r·nh).

dinh d−ìng

+ BÖnh tuyÕn trïng: BÖnh tuyÕn trïng rÊt nguy hiÓm, nã lµm ¶nh h−ëng ®Õn kh¶ n¨ng chèng chÞu

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

mét sè bÖnh khç.

C©y cµ rèt cã nguån gèc ë ¸pganixtan ë ng· ba

§Ó phßng ®−îc cç s©u bÖnh h¹i trªn, trong ch©n nói Himalaya vµ Hindu Kush, s¸t cç n−íc 77

78

https://thuviensach.vn

Nga, Iran, Ên §é vµ Pakixtan.

Cµ rèt lµ mét trong nh÷ng lo¹i rau quý nhÊt RÊt nhiÒu nghiªn cøu cña Nauy, NhËt B¶n,

®−îc cç thÇy thuèc trªn thÕ giíi ®¸nh giçao vÒ

Ph¸p, Iran, Mü, Ixraen ®· cho thÊy nh÷ng ng−êi gi¸ trÞ dinh d−ìng vµ gi¸ trÞ ch÷a bÖnh ®èi víi

¨n nhiÒu thùc phÈm giµu nguyªn tè A hoÆc tiÒn con ng−êi.

sinh tè A (caroten) cã kh¶ n¨ng chèng ung th−, Cµ rèt lµ lo¹i rau ¨n cñ cã hµm l−îng dinh

®Æc biÖt lµ ung th− d¹ dµy, phæi, thùc qu¶n, ruét d−ìng rÊt cao, ®Æc biÖt lµ hµm l−îng caroten, trong giµ, bµng quang vµ trùc trµng.

100 g cµ rèt cã tíi 6-20 mg Beta caroten.

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

Cµ rèt kh«ng chØ lµ mét lo¹i thùc phÈm giµu

2.1. Thêi vô

chÊt dinh d−ìng, mµ cßn cã tç dông nh− mét vÞ

thuèc víi nhiÒu c«ng hiÖu. Cµ rèt giµu dinh d−ìng Vô sím: Gieo th¸ng 7-8, thu ho¹ch th¸ng 10-11.

Vô chÝnh: Gieo th¸ng 11-12, thu ho¹ch th¸ng nh−ng rÊt nghÌo n¨ng l−îng, do ®ã khi ®ãi bông 12, th¸ng 1 n¨m sau.

h·y nhai mét cñ cµ rèt võa ch¾c r¨ng, ®Ñp da l¹i Vô muén: Gieo th¸ng 1-2; thu ho¹ch th¸ng 4-chèng bÐo ph×. Nhai cµ rèt ®· gät vá, röa s¹ch gióp 5.

s¹ch r¨ng vµ lµm ch¾c r¨ng lîi.

Cµ rèt cßn cã tç dông chèng tiªu ch¶y. Mét

2.2. Gièng

100 g cµ rèt xay, mét n¾m g¹o rang, thªm mét Gièng cµ rèt NhËt B¶n lµ gièng lai F1 cã n¨ng th×a cµ phª muèi ¨n vµ 1 lÝt n−íc nÊu thµnh n−íc suÊt, chÊt l−îng cao, cñ to, ng¾n, Ýt x¬, mµu ®á ch¸o ®æ vµo b×nh cho trÎ em uèng trÞ tiªu ch¶y t−¬i, b¶o qu¶n ®−îc l©u, khèi l−îng cñ trung b×nh rÊt tèt. Kh¶ n¨ng chèng tiªu ch¶y cña cµ rèt nhê 300 g/cñ, n¨ng suÊt 1,2-1,5 tÊn/sµo.

vµo chÊt pectin ®iÒu hoµ ®−êng ruét vµ nh÷ng Ngoµi ra cßn rÊt nhiÒu gièng cµ rèt cña cç h¹t cµ rèt xay nhá li ti cã kh¶ n¨ng hÊp thô vi c«ng ty n−íc ngoµi nh− Victoria, Royal Cross.

trïng ®Ó tèng ra ngoµi. Do ®ã, nªn xay hay b¨m nhuyÔn cµ rèt ®Ó nÊu vµ cho trÎ ¨n lu«n c¶ phÇn

2.3. Lµm ®Êt, bãn ph©n

x¬ cµ rèt chø kh«ng chØ dïng n−íc ch¸o kh«ng.

Chän ®Êt thÞt nhÑ, c¸t pha, chñ ®éng t−íi tiªu.

Cµ rèt cßn cã thÓ chèng cholesterol cao trong NÕu ®Êt chua cã pH< 5,5, cÇn bãn thªm 300 kg v«i m¸u vµ t¨ng kh¶ n¨ng hÊp thô cç chÊt dinh bét/ha, bãn tr−íc khi bõa lÇn cuèi. Lµm ®Êt kü, nhÆt d−ìng khç.

79

80

https://thuviensach.vn

Nga, Iran, Ên §é vµ Pakixtan.

Cµ rèt lµ mét trong nh÷ng lo¹i rau quý nhÊt RÊt nhiÒu nghiªn cøu cña Nauy, NhËt B¶n,

®−îc cç thÇy thuèc trªn thÕ giíi ®¸nh giçao vÒ

Ph¸p, Iran, Mü, Ixraen ®· cho thÊy nh÷ng ng−êi gi¸ trÞ dinh d−ìng vµ gi¸ trÞ ch÷a bÖnh ®èi víi

¨n nhiÒu thùc phÈm giµu nguyªn tè A hoÆc tiÒn con ng−êi.

sinh tè A (caroten) cã kh¶ n¨ng chèng ung th−, Cµ rèt lµ lo¹i rau ¨n cñ cã hµm l−îng dinh

®Æc biÖt lµ ung th− d¹ dµy, phæi, thùc qu¶n, ruét d−ìng rÊt cao, ®Æc biÖt lµ hµm l−îng caroten, trong giµ, bµng quang vµ trùc trµng.

100 g cµ rèt cã tíi 6-20 mg Beta caroten.

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

Cµ rèt kh«ng chØ lµ mét lo¹i thùc phÈm giµu

2.1. Thêi vô

chÊt dinh d−ìng, mµ cßn cã tç dông nh− mét vÞ

thuèc víi nhiÒu c«ng hiÖu. Cµ rèt giµu dinh d−ìng Vô sím: Gieo th¸ng 7-8, thu ho¹ch th¸ng 10-11.

Vô chÝnh: Gieo th¸ng 11-12, thu ho¹ch th¸ng nh−ng rÊt nghÌo n¨ng l−îng, do ®ã khi ®ãi bông 12, th¸ng 1 n¨m sau.

h·y nhai mét cñ cµ rèt võa ch¾c r¨ng, ®Ñp da l¹i Vô muén: Gieo th¸ng 1-2; thu ho¹ch th¸ng 4-chèng bÐo ph×. Nhai cµ rèt ®· gät vá, röa s¹ch gióp 5.

s¹ch r¨ng vµ lµm ch¾c r¨ng lîi.

Cµ rèt cßn cã tç dông chèng tiªu ch¶y. Mét

2.2. Gièng

100 g cµ rèt xay, mét n¾m g¹o rang, thªm mét Gièng cµ rèt NhËt B¶n lµ gièng lai F1 cã n¨ng th×a cµ phª muèi ¨n vµ 1 lÝt n−íc nÊu thµnh n−íc suÊt, chÊt l−îng cao, cñ to, ng¾n, Ýt x¬, mµu ®á ch¸o ®æ vµo b×nh cho trÎ em uèng trÞ tiªu ch¶y t−¬i, b¶o qu¶n ®−îc l©u, khèi l−îng cñ trung b×nh rÊt tèt. Kh¶ n¨ng chèng tiªu ch¶y cña cµ rèt nhê 300 g/cñ, n¨ng suÊt 1,2-1,5 tÊn/sµo.

vµo chÊt pectin ®iÒu hoµ ®−êng ruét vµ nh÷ng Ngoµi ra cßn rÊt nhiÒu gièng cµ rèt cña cç h¹t cµ rèt xay nhá li ti cã kh¶ n¨ng hÊp thô vi c«ng ty n−íc ngoµi nh− Victoria, Royal Cross.

trïng ®Ó tèng ra ngoµi. Do ®ã, nªn xay hay b¨m nhuyÔn cµ rèt ®Ó nÊu vµ cho trÎ ¨n lu«n c¶ phÇn

2.3. Lµm ®Êt, bãn ph©n

x¬ cµ rèt chø kh«ng chØ dïng n−íc ch¸o kh«ng.

Chän ®Êt thÞt nhÑ, c¸t pha, chñ ®éng t−íi tiªu.

Cµ rèt cßn cã thÓ chèng cholesterol cao trong NÕu ®Êt chua cã pH< 5,5, cÇn bãn thªm 300 kg v«i m¸u vµ t¨ng kh¶ n¨ng hÊp thô cç chÊt dinh bét/ha, bãn tr−íc khi bõa lÇn cuèi. Lµm ®Êt kü, nhÆt 79

80

https://thuviensach.vn

s¹ch cá d¹i, lªn luèng cao 20-25 cm, réng 1-1,2 m.

®Ëp nhÑ, vß kü cho g·y hÕt l«ng, sau ®ã trén h¹t Ph©n bãn lãt lµ chñ yÕu.

víi mïn theo tû lÖ 1:1, bá vµo chËu t−íi n−íc cho

- L−îng bãn

Èm, ®¶o ®Òu råi ®Ëy l¹i, sau 8-10 giê l¹i t−íi Èm Lo¹i

Tæng

Bãn

Bãn thóc (%)

lÇn n÷a. ñ 2 ngµy ®ªm, sau ®ã ®em gieo, h¹t sÏ

mäc ®Òu. Gieo h¹t xong lÊy cµo trang cµo ®i cµo l¹i ph©n

l−îng

lãt

vµi ba lÇn cho ®Êt lÊp h¹t, råi lÊy r¹ phñ lªn.

ph©n

(%)

bãn

2.5. Ch¨m sãc

(kg/ha)

T−íi n−íc: Gieo h¹t xong cÇn t−íi n−íc ngay, LÇn

LÇn

LÇn

mçi ngµy t−íi 1 lÇn, ®Õn khi cµ rèt mäc ®Òu th× 3-1

2

3

5 ngµy t−íi mét lÇn. Khi cñ b¾t ®Çu ph¸t triÓn, Ph©n

15.000

100

-

-

-

mçi tuÇn chØ cÇn t−íi mét lÇn, ®¶m b¶o ®é Èm 60-chuång -

70%.

hoai

20.000

TØa, vun xíi: Khi c©y cao 5-8 cm th× tØa, xíi lÇn môc

thø nhÊt, lo¹i bá nh÷ng c©y xÊu. Khi c©y cao 12-15 cm th× tØa, xíi lÇn thø hai (tØa ®Þnh c©y), ®Ó

N

20

-

30

40

30

kho¶ng cçh c©y × c©y 10-12 cm, hµng cçh hµng P2O5

40 - 50

100

-

-

-

20 cm. Xíi ®Êt khi c©y cßn nhá lµ biÖn ph¸p kü K

thuËt cã tç dông ®Õn n¨ng suÊt, v× ngoµi viÖc lµm 2O

40

-

30

40

30

t¬i xèp ®Êt cho cñ ph¸t triÓn, cßn cã tç dông diÖt Cç lo¹i ph©n trén ®Òu råi r¶i vµo luèng khi lµm cá d¹i, ®¶m b¶o ®Çy ®ñ chÕ ®é ¸nh s¸ng cho c©y cµ

®Êt. Cã thÓ bãn 30 kg ph©n NPK lo¹i (5:10:3) + 2 kg rèt quang hîp. NÕu c©y mäc kÐm cã thÓ bãn thóc kali/sµo thay ®¹m, l©n, kali cho hiÖu qu¶ kinh tÕ h¬n.

b»ng cçh t−íi thªm n−íc ph©n chuång ng©m ngÊu

2.4. Gieo h¹t

víi supe l©n + 1-2 kg urª/sµo. Sau khi tØa ®Þnh Cµ rèt gieo liÒn ch©n, v·i cho ®Òu. L−îng h¹t cÇn c©y, nÕu c©y sinh tr−ëng kÐm cã thÓ t−íi thóc 160-180 g/sµo. Vô sím gieo th−a, vô chÝnh gieo dµy.

thªm mét lÇn n÷a víi l−îng ph©n nh− trªn.

Tr−íc khi gieo, bá h¹t gièng vµo mét tói v¶i Cã thÓ dïng ph©n bãn qua l¸ K-Humate hay 81

82

https://thuviensach.vn

s¹ch cá d¹i, lªn luèng cao 20-25 cm, réng 1-1,2 m.

®Ëp nhÑ, vß kü cho g·y hÕt l«ng, sau ®ã trén h¹t Ph©n bãn lãt lµ chñ yÕu.

víi mïn theo tû lÖ 1:1, bá vµo chËu t−íi n−íc cho

- L−îng bãn

Èm, ®¶o ®Òu råi ®Ëy l¹i, sau 8-10 giê l¹i t−íi Èm Lo¹i

Tæng

Bãn

Bãn thóc (%)

lÇn n÷a. ñ 2 ngµy ®ªm, sau ®ã ®em gieo, h¹t sÏ

mäc ®Òu. Gieo h¹t xong lÊy cµo trang cµo ®i cµo l¹i ph©n

l−îng

lãt

vµi ba lÇn cho ®Êt lÊp h¹t, råi lÊy r¹ phñ lªn.

ph©n

(%)

bãn

2.5. Ch¨m sãc

(kg/ha)

T−íi n−íc: Gieo h¹t xong cÇn t−íi n−íc ngay, LÇn

LÇn

LÇn

mçi ngµy t−íi 1 lÇn, ®Õn khi cµ rèt mäc ®Òu th× 3-1

2

3

5 ngµy t−íi mét lÇn. Khi cñ b¾t ®Çu ph¸t triÓn, Ph©n

15.000

100

-

-

-

mçi tuÇn chØ cÇn t−íi mét lÇn, ®¶m b¶o ®é Èm 60-chuång -

70%.

hoai

20.000

TØa, vun xíi: Khi c©y cao 5-8 cm th× tØa, xíi lÇn môc

thø nhÊt, lo¹i bá nh÷ng c©y xÊu. Khi c©y cao 12-15 cm th× tØa, xíi lÇn thø hai (tØa ®Þnh c©y), ®Ó

N

20

-

30

40

30

kho¶ng cçh c©y × c©y 10-12 cm, hµng cçh hµng P2O5

40 - 50

100

-

-

-

20 cm. Xíi ®Êt khi c©y cßn nhá lµ biÖn ph¸p kü K

thuËt cã tç dông ®Õn n¨ng suÊt, v× ngoµi viÖc lµm 2O

40

-

30

40

30

t¬i xèp ®Êt cho cñ ph¸t triÓn, cßn cã tç dông diÖt Cç lo¹i ph©n trén ®Òu råi r¶i vµo luèng khi lµm cá d¹i, ®¶m b¶o ®Çy ®ñ chÕ ®é ¸nh s¸ng cho c©y cµ

®Êt. Cã thÓ bãn 30 kg ph©n NPK lo¹i (5:10:3) + 2 kg rèt quang hîp. NÕu c©y mäc kÐm cã thÓ bãn thóc kali/sµo thay ®¹m, l©n, kali cho hiÖu qu¶ kinh tÕ h¬n.

b»ng cçh t−íi thªm n−íc ph©n chuång ng©m ngÊu

2.4. Gieo h¹t

víi supe l©n + 1-2 kg urª/sµo. Sau khi tØa ®Þnh Cµ rèt gieo liÒn ch©n, v·i cho ®Òu. L−îng h¹t cÇn c©y, nÕu c©y sinh tr−ëng kÐm cã thÓ t−íi thóc 160-180 g/sµo. Vô sím gieo th−a, vô chÝnh gieo dµy.

thªm mét lÇn n÷a víi l−îng ph©n nh− trªn.

Tr−íc khi gieo, bá h¹t gièng vµo mét tói v¶i Cã thÓ dïng ph©n bãn qua l¸ K-Humate hay 81

82

https://thuviensach.vn

K-H + Multi-K (13:0:46) phun cho cµ rèt 2-3 lÇn, Röa s¹ch s¶n phÈm b»ng cçh xÞt n−íc m¸y mçi lÇn cçh nhau 10 ngµy, n¨ng suÊt cã thÓ t¨ng vµo cñ cho s¹ch ®Êt, ph©n lo¹i, ®Ó cñ cµ rèt r¸o thªm 20-30%.

n−íc míi ®ãng gãi bao b× cã in nh·n mç vµ ®−a ®i

2.6. Phßng trõ s©u bÖnh h¹i

tiªu thô.

C©y c¶i bao

C©y cµ rèt bÞ rÊt Ýt s©u bÖnh h¹i, nh−ng trong (Brassica campestris ssp. pekinensis)

®iÒu kiÖn thêi tiÕt Èm −ít kÐo dµi vµ vÖ sinh ®ång ruéng kh«ng tèt c©y cµ rèt cã thÓ bÞ mét sè s©u C©y c¶i bao cßn cã cç tªn gäi khç nh−: c¶i bÖnh h¹i nh− sau:

th¶o, c¶i Trung Quèc, c¶i B¾c Kinh.

- S©u h¹i: S©u xanh ¨n l¸: dïng thuèc trõ s©u sinh häc BT phun theo liÒu l−îng ghi trªn bao b×.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

- BÖnh h¹i: bÖnh phÊn tr¾ng h¹i l¸ vµ h¹i cñ, dinh d−ìng

bÖnh ®èm vi khuÈn , bÖnh lë cæ rÔ.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

BÖnh thèi nhòn vµ tuyÕn trïng: th−êng xuÊt hiÖn trªn ®Êt nÆng vµ ®Êt trång cµ rèt liªn tôc C¶i bao cã nguån gèc tõ Trung Quèc. HiÖn nay, nhiÒu vô.

c¶i bao ®−îc trång réng r·i trªn thÕ giíi. C¶i bao cã Cç lo¹i s©u bÖnh h¹i khi cÇn thiÕt sö dông cç thÓ dïng ®Ó ¨n sèng, trén dÇu giÊm. C¶i bao cã thÓ

thuèc b¶o vÖ thùc vËt an toµn ®· ghi trong phÇn x¾t miÕng cïng víi cµ rèt thªm hµnh, tái, ít, gõng phô lôc theo liÒu l−îng vµ thêi gian cçh ly trªn

®em muèi cã vÞ chua ngät, cay nång ¨n rÊt ngon, lµ

bao b×.

mãn Kim Chi cña ng−êi Hµn Quèc. Ngµy nay, ë ViÖt Nam rÊt nhiÒu ng−êi thÝch mãn ¨n nµy.

2.7. Thu ho¹ch

C¶i bao cã tç dông lîi tiÓu, tiªu phï. H¹t cña Khi l¸ gèc ng¶ vµng, l¸ non ngõng sinh tr−ëng c¶i bao cã vÞ cay, cã tç dông lîi khÝ, long ®êm, th× tiÕn hµnh thu ho¹ch. Kh«ng nªn ®Ó qu¸ giµ, th«ng kinh l¹c, tiªu viªm. C¶i bao chñ yÕu ®−îc chÊt l−îng s¶n phÈm gi¶m. H¹n chÕ tèi ®a lµm dïng lµm thuèc ch÷a ®êm tÝch tô, ho nhiÒu cã ®êm s©y s¸t cñ.

(nÊu uèng), gi· n¸t hßa víi giÊm ®¾p vµo chç s−ng tÊy ®Ó trõ môn nhät, ch÷a chøng èng ch©n s−ng

2.8. Sau Thu ho¹ch

(c−íc khÝ) vµ chøng ®au nhøc v× giã.

83

84

https://thuviensach.vn

K-H + Multi-K (13:0:46) phun cho cµ rèt 2-3 lÇn, Röa s¹ch s¶n phÈm b»ng cçh xÞt n−íc m¸y mçi lÇn cçh nhau 10 ngµy, n¨ng suÊt cã thÓ t¨ng vµo cñ cho s¹ch ®Êt, ph©n lo¹i, ®Ó cñ cµ rèt r¸o thªm 20-30%.

n−íc míi ®ãng gãi bao b× cã in nh·n mç vµ ®−a ®i

2.6. Phßng trõ s©u bÖnh h¹i

tiªu thô.

C©y c¶i bao

C©y cµ rèt bÞ rÊt Ýt s©u bÖnh h¹i, nh−ng trong (Brassica campestris ssp. pekinensis)

®iÒu kiÖn thêi tiÕt Èm −ít kÐo dµi vµ vÖ sinh ®ång ruéng kh«ng tèt c©y cµ rèt cã thÓ bÞ mét sè s©u C©y c¶i bao cßn cã cç tªn gäi khç nh−: c¶i bÖnh h¹i nh− sau:

th¶o, c¶i Trung Quèc, c¶i B¾c Kinh.

- S©u h¹i: S©u xanh ¨n l¸: dïng thuèc trõ s©u sinh häc BT phun theo liÒu l−îng ghi trªn bao b×.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

- BÖnh h¹i: bÖnh phÊn tr¾ng h¹i l¸ vµ h¹i cñ, dinh d−ìng

bÖnh ®èm vi khuÈn , bÖnh lë cæ rÔ.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

BÖnh thèi nhòn vµ tuyÕn trïng: th−êng xuÊt hiÖn trªn ®Êt nÆng vµ ®Êt trång cµ rèt liªn tôc C¶i bao cã nguån gèc tõ Trung Quèc. HiÖn nay, nhiÒu vô.

c¶i bao ®−îc trång réng r·i trªn thÕ giíi. C¶i bao cã Cç lo¹i s©u bÖnh h¹i khi cÇn thiÕt sö dông cç thÓ dïng ®Ó ¨n sèng, trén dÇu giÊm. C¶i bao cã thÓ

thuèc b¶o vÖ thùc vËt an toµn ®· ghi trong phÇn x¾t miÕng cïng víi cµ rèt thªm hµnh, tái, ít, gõng phô lôc theo liÒu l−îng vµ thêi gian cçh ly trªn

®em muèi cã vÞ chua ngät, cay nång ¨n rÊt ngon, lµ

bao b×.

mãn Kim Chi cña ng−êi Hµn Quèc. Ngµy nay, ë ViÖt Nam rÊt nhiÒu ng−êi thÝch mãn ¨n nµy.

2.7. Thu ho¹ch

C¶i bao cã tç dông lîi tiÓu, tiªu phï. H¹t cña Khi l¸ gèc ng¶ vµng, l¸ non ngõng sinh tr−ëng c¶i bao cã vÞ cay, cã tç dông lîi khÝ, long ®êm, th× tiÕn hµnh thu ho¹ch. Kh«ng nªn ®Ó qu¸ giµ, th«ng kinh l¹c, tiªu viªm. C¶i bao chñ yÕu ®−îc chÊt l−îng s¶n phÈm gi¶m. H¹n chÕ tèi ®a lµm dïng lµm thuèc ch÷a ®êm tÝch tô, ho nhiÒu cã ®êm s©y s¸t cñ.

(nÊu uèng), gi· n¸t hßa víi giÊm ®¾p vµo chç s−ng tÊy ®Ó trõ môn nhät, ch÷a chøng èng ch©n s−ng

2.8. Sau Thu ho¹ch

(c−íc khÝ) vµ chøng ®au nhøc v× giã.

83

84

https://thuviensach.vn

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

C¶i bao sinh tr−ëng tèt vµ cho n¨ng suÊt cao

2.2. Gièng

trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é 12oC - 220C, bëi vËy ë khu vùc nhiÖt ®íi chØ cã thÓ trång c¶i bao cã hiÖu qu¶

Nguån gièng: ®−îc nhËp tõ Trung Quèc, Th¸i Lan, trªn vïng ®Êt cao (500-1.500 m). NhiÖt ®é trªn 25oC

§µi Loan vµ NhËt B¶n.

k×m h·m qu¸ tr×nh t¹o b¾p c¶i bao vµ cã thÓ xuÊt L−îng h¹t cÇn thiÕt lµ 550-700 g/ha.

hiÖn cç hiÖn t−îng rèi lo¹n sinh lý (ch¸y l¸) vµ

2.3. V−ên −¬m

nhiÒu lo¹i bÖnh h¹i khç. Tuy nhiªn, hiÖn nay ®·

cã nh÷ng gièng c¶i bao chÞu nhiÖt, cã thÓ sinh Cã hai cçh gieo h¹t trong v−ên −¬m: gieo trùc tr−ëng vµ cuèn b¾p ë nhiÖt ®é khçao. Cç gièng tiÕp xuèng ®Êt vµ gieo vµo khay bÇu.

c¶i chÞu nhiÖt cÇn ®−îc bè trÝ trång trät vµo vô Cçh thø 1:

sím hoÆc vô muén.

- Gieo trùc tiÕp xuèng ®Êt: §Êt ®−îc cµy bõa kü, C¶i bao yªu cÇu l−îng n−íc rÊt lín trong thêi nhÆt s¹ch cá d¹i, 1 ha c¶i bao cÇn 200-250 m2 v−ên kú tr¶i l¸ vµ ®Æc biÖt ë giai ®o¹n h×nh thµnh b¾p.

−¬m. Lªn luèng cao 25-30 cm, ruéng 80-100 cm.

Tuy nhiªn, c¶i bao kh«ng chÞu ngËp óng, nÕu gÆp

- L−îng ph©n bãn lãt cho 1 m2 v−ên −¬m lµ: 1,5 kg óng trong vßng 3-5 ngµy c¶i bao sÏ chÕt.

ph©n chuång, 150 g ph©n l©n supe, 100 g kali.

§Êt phï hîp cho trång c¶i bao lµ ®Êt giµu dinh

- Cçh bãn: R¶i ph©n ®Òu trªn mÆt luèng, ®¶o d−ìng, mïn nhiÒu, ®é pH: 6,0-6,5 vµ chñ ®éng

®Òu ®Êt vµ ph©n, vÐt ®Êt ë r·nh phñ lªn mÆt luèng t−íi tiªu.

dµy 1,5-2 cm.

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

- L−îng h¹t gieo cho 1 m2 v−ên −¬m lµ 2,0-2,5 g.

Cçh gieo h¹t: H¹t gièng nªn ng©m trong

2.1. Thêi vô

n−íc Êm (3 s«i 2 l¹nh) trong thêi gian 20 phót Vô sím: gieo cuèi th¸ng 7 ®Çu th¸ng 8, thu tr−íc khi gieo. H¹t gieo ®Òu trªn mÆt luèng, sau ho¹ch th¸ng 9-10.

khi gieo phñ mét líp trÊu hoÆc r¬m r¹ chÆt ng¾n Vô chÝnh: gieo cuèi th¸ng 9 ®Õn th¸ng 11.

5-10 cm, sau ®ã dïng « roa t−íi ®Ém n−íc.

Vô muén: gieo cuèi th¸ng 12 ®Çu th¸ng 1.

Trong 3-5 ngµy sau gieo, t−íi n−íc 1-2 lÇn/ngµy, (Cã thÓ ¸p dông cç biÖn ph¸p che phñ ®Ó

khi h¹t ®· nÈy mÇm nh« lªn khái mÆt ®Êt trång c¶i bao trong mïa hÌ).

85

86

https://thuviensach.vn

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

C¶i bao sinh tr−ëng tèt vµ cho n¨ng suÊt cao

2.2. Gièng

trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é 12oC - 220C, bëi vËy ë khu vùc nhiÖt ®íi chØ cã thÓ trång c¶i bao cã hiÖu qu¶

Nguån gièng: ®−îc nhËp tõ Trung Quèc, Th¸i Lan, trªn vïng ®Êt cao (500-1.500 m). NhiÖt ®é trªn 25oC

§µi Loan vµ NhËt B¶n.

k×m h·m qu¸ tr×nh t¹o b¾p c¶i bao vµ cã thÓ xuÊt L−îng h¹t cÇn thiÕt lµ 550-700 g/ha.

hiÖn cç hiÖn t−îng rèi lo¹n sinh lý (ch¸y l¸) vµ

2.3. V−ên −¬m

nhiÒu lo¹i bÖnh h¹i khç. Tuy nhiªn, hiÖn nay ®·

cã nh÷ng gièng c¶i bao chÞu nhiÖt, cã thÓ sinh Cã hai cçh gieo h¹t trong v−ên −¬m: gieo trùc tr−ëng vµ cuèn b¾p ë nhiÖt ®é khçao. Cç gièng tiÕp xuèng ®Êt vµ gieo vµo khay bÇu.

c¶i chÞu nhiÖt cÇn ®−îc bè trÝ trång trät vµo vô Cçh thø 1:

sím hoÆc vô muén.

- Gieo trùc tiÕp xuèng ®Êt: §Êt ®−îc cµy bõa kü, C¶i bao yªu cÇu l−îng n−íc rÊt lín trong thêi nhÆt s¹ch cá d¹i, 1 ha c¶i bao cÇn 200-250 m2 v−ên kú tr¶i l¸ vµ ®Æc biÖt ë giai ®o¹n h×nh thµnh b¾p.

−¬m. Lªn luèng cao 25-30 cm, ruéng 80-100 cm.

Tuy nhiªn, c¶i bao kh«ng chÞu ngËp óng, nÕu gÆp

- L−îng ph©n bãn lãt cho 1 m2 v−ên −¬m lµ: 1,5 kg óng trong vßng 3-5 ngµy c¶i bao sÏ chÕt.

ph©n chuång, 150 g ph©n l©n supe, 100 g kali.

§Êt phï hîp cho trång c¶i bao lµ ®Êt giµu dinh

- Cçh bãn: R¶i ph©n ®Òu trªn mÆt luèng, ®¶o d−ìng, mïn nhiÒu, ®é pH: 6,0-6,5 vµ chñ ®éng

®Òu ®Êt vµ ph©n, vÐt ®Êt ë r·nh phñ lªn mÆt luèng t−íi tiªu.

dµy 1,5-2 cm.

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

- L−îng h¹t gieo cho 1 m2 v−ên −¬m lµ 2,0-2,5 g.

Cçh gieo h¹t: H¹t gièng nªn ng©m trong

2.1. Thêi vô

n−íc Êm (3 s«i 2 l¹nh) trong thêi gian 20 phót Vô sím: gieo cuèi th¸ng 7 ®Çu th¸ng 8, thu tr−íc khi gieo. H¹t gieo ®Òu trªn mÆt luèng, sau ho¹ch th¸ng 9-10.

khi gieo phñ mét líp trÊu hoÆc r¬m r¹ chÆt ng¾n Vô chÝnh: gieo cuèi th¸ng 9 ®Õn th¸ng 11.

5-10 cm, sau ®ã dïng « roa t−íi ®Ém n−íc.

Vô muén: gieo cuèi th¸ng 12 ®Çu th¸ng 1.

Trong 3-5 ngµy sau gieo, t−íi n−íc 1-2 lÇn/ngµy, (Cã thÓ ¸p dông cç biÖn ph¸p che phñ ®Ó

khi h¹t ®· nÈy mÇm nh« lªn khái mÆt ®Êt 85

86

https://thuviensach.vn

ngõng t−íi 1-2 ngµy, sau ®ã cø 2 ngµy t−íi 1

6,0-6,5. §Êt ph¶i b»ng ph¼ng, gÇn nguån n−íc lÇn. Khi c©y ®−îc 2-3 l¸ thËt th× tØa bá c©y s¹ch vµ dÔ tho¸t n−íc.

bÖnh, c©y dÞ d¹ng, ®Ó kho¶ng cçh c©y × c©y 3-

§Êt ®−îc cµy bõa kü, lµm s¹ch cá tr−íc khi gieo.

4cm/c©y. TuyÖt ®èi kh«ng t−íi ph©n ®¹m trong KÝch th−íc luèng 1,3-1,4 m, mÆt luèng réng 1,1-1,2 m, giai ®o¹n v−ên −¬m.

cao 25-30 cm.

Cçh thø 2: Gieo h¹t vµo khay bÇu

2.5. MËt ®é, kho¶ng cçh

§Ó tiÕt kiÖm h¹t gièng, c«ng ch¨m sãc c©y giai

- Gièng ng¾n ngµy: 30×30 cm/c©y. MËt ®é: 6,7

®o¹n ®Çu vµ t¨ng ®é ®ång ®Òu c©y, cÇn s¶n xuÊt v¹n c©y/ha;

c©y con trong khay xèp hoÆc khay nhùa cã kÝch

- Gièng trung b×nh: 40×30 cm/c©y. MËt ®é: 4,8

th−íc 60×45 cm víi 40 hèc/khay.

v¹n c©y/ha;

VËt liÖu lµm bÇu gåm 40% ®Êt, 30% trÊu hun

- Gièng dµi ngµy: 40×50 cm/c©y. MËt ®é: 3,6

hoÆc mïn môc vµ 30% ph©n chuång môc. Cç thµnh v¹n c©y/ha.

phÇn trªn ®−îc trén ®Òu, lo¹i bá r¬m, rç, vËt r¾n,

2.6. Ph©n bãn

sau ®ã ®æ ®Çy cç hèc trªn khay, Ên nhÑ råi xÕp khay trªn giçao cçh mÆt ®Êt Ýt nhÊt 50 cm

- L−îng bãn

trong nhµ l−íi cã che m¸i b»ng vËt liÖu s¸ng Tæng l−îng Bãn

Bãn thóc (%)

(nilon hoÆc tÊm nhùa tr¾ng).

Lo¹i ph©n

ph©n bãn

lãt LÇn

LÇn

LÇn

Tiªu chuÈn c©y gièng tèt: phiÕn l¸ trßn, ®èt sÝt, (kg /ha)

(%)

1

2

3

mËp, lïn. C©y cã 5 - 6 l¸ thËt th× nhæ trång. Sau Ph©n

khi gieo h¹t 20-25 ngµy c©y con sÏ ®¹t tiªu chuÈn chuång

15.000

100

-

-

-

hoai môc

®em trång.

N

100 - 120

20

20

30

30

2.4. Lµm ®Êt

P O

40 - 60

100

-

-

-

2

5

K O

70 - 100

20

20

30

30

Chän ®Êt tr−íc ®ã trång cç c©y khç hä nh−

2

lóa, ng«, khoai, ®Ëu,... lo¹i ®Êt thÞt nhÑ, ®Êt c¸t TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc dïng ph©n chuång t−¬i, pha, t¬i xèp, giµu mïn vµ dinh d−ìng, ®é pH tõ ph©n b¾c t−¬i vµ n−íc ph©n t−¬i ®Ó bãn hoÆc t−íi.

87

88

https://thuviensach.vn

ngõng t−íi 1-2 ngµy, sau ®ã cø 2 ngµy t−íi 1

6,0-6,5. §Êt ph¶i b»ng ph¼ng, gÇn nguån n−íc lÇn. Khi c©y ®−îc 2-3 l¸ thËt th× tØa bá c©y s¹ch vµ dÔ tho¸t n−íc.

bÖnh, c©y dÞ d¹ng, ®Ó kho¶ng cçh c©y × c©y 3-

§Êt ®−îc cµy bõa kü, lµm s¹ch cá tr−íc khi gieo.

4cm/c©y. TuyÖt ®èi kh«ng t−íi ph©n ®¹m trong KÝch th−íc luèng 1,3-1,4 m, mÆt luèng réng 1,1-1,2 m, giai ®o¹n v−ên −¬m.

cao 25-30 cm.

Cçh thø 2: Gieo h¹t vµo khay bÇu

2.5. MËt ®é, kho¶ng cçh

§Ó tiÕt kiÖm h¹t gièng, c«ng ch¨m sãc c©y giai

- Gièng ng¾n ngµy: 30×30 cm/c©y. MËt ®é: 6,7

®o¹n ®Çu vµ t¨ng ®é ®ång ®Òu c©y, cÇn s¶n xuÊt v¹n c©y/ha;

c©y con trong khay xèp hoÆc khay nhùa cã kÝch

- Gièng trung b×nh: 40×30 cm/c©y. MËt ®é: 4,8

th−íc 60×45 cm víi 40 hèc/khay.

v¹n c©y/ha;

VËt liÖu lµm bÇu gåm 40% ®Êt, 30% trÊu hun

- Gièng dµi ngµy: 40×50 cm/c©y. MËt ®é: 3,6

hoÆc mïn môc vµ 30% ph©n chuång môc. Cç thµnh v¹n c©y/ha.

phÇn trªn ®−îc trén ®Òu, lo¹i bá r¬m, rç, vËt r¾n,

2.6. Ph©n bãn

sau ®ã ®æ ®Çy cç hèc trªn khay, Ên nhÑ råi xÕp khay trªn giçao cçh mÆt ®Êt Ýt nhÊt 50 cm

- L−îng bãn

trong nhµ l−íi cã che m¸i b»ng vËt liÖu s¸ng Tæng l−îng Bãn

Bãn thóc (%)

(nilon hoÆc tÊm nhùa tr¾ng).

Lo¹i ph©n

ph©n bãn

lãt LÇn

LÇn

LÇn

Tiªu chuÈn c©y gièng tèt: phiÕn l¸ trßn, ®èt sÝt, (kg /ha)

(%)

1

2

3

mËp, lïn. C©y cã 5 - 6 l¸ thËt th× nhæ trång. Sau Ph©n

khi gieo h¹t 20-25 ngµy c©y con sÏ ®¹t tiªu chuÈn chuång

15.000

100

-

-

-

hoai môc

®em trång.

N

100 - 120

20

20

30

30

2.4. Lµm ®Êt

P O

40 - 60

100

-

-

-

2

5

K O

70 - 100

20

20

30

30

Chän ®Êt tr−íc ®ã trång cç c©y khç hä nh−

2

lóa, ng«, khoai, ®Ëu,... lo¹i ®Êt thÞt nhÑ, ®Êt c¸t TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc dïng ph©n chuång t−¬i, pha, t¬i xèp, giµu mïn vµ dinh d−ìng, ®é pH tõ ph©n b¾c t−¬i vµ n−íc ph©n t−¬i ®Ó bãn hoÆc t−íi.

87

88

https://thuviensach.vn

- Cçh bãn thóc:

mét sè thuèc b¶o vÖ thùc vËt an toµn. Nång ®é vµ

+ LÇn 1: Sau khi c©y bÐn rÔ håi xanh.

thêi gian cçh ly cña tõng lo¹i thuèc sö dông theo

+ LÇn 2: Thêi kú tr¶i l¸.

h−íng dÉn ghi trªn nh·n bao b×.

+ LÇn 3: B¾t ®Çu vµo cuèn.

+ S©u xanh b−ím tr¾ng, s©u khoang: trong khi Cã thÓ dïng d¹ng ph©n hçn hîp, phøc hîp ch¨m sãc nÕu qu¶n lý tèt s©u t¬ vµ rÖp sÏ h¹n chÕ

NPK ®Ó bãn víi liÒu nguyªn chÊt t−¬ng øng.

®−îc sù xuÊt hiÖn vµ møc ®é g©y h¹i cña cç lo¹i Ngoµi biÖn ph¸p bãn vµo ®Êt, cã thÓ phun qua s©u xanh b−ím tr¾ng, s©u khoang. Khi nh÷ng s©u lçç dung dÞch dinh d−ìng ®a l−îng, trung nµy h¹i nÆng cã thÓ dïng cç thuèc an toµn hoÆc l−îng, vi l−îng theo h−íng dÉn sö dông cña trång lu©n canh gi÷a rau c¶i bao víi lóa n−íc hoÆc h·ng s¶n xuÊt.

cç nhãm rau khç hä (®Ëu, cµ). Trªn cïng ruéng ChØ thu ho¹ch sau khi bãn ph©n ®¹m Ýt nhÊt cã thÓ trång xen canh c¶i bao víi cµ chua, hµnh ®Ó

15 ngµy.

h¹n chÕ g©y h¹i cña s©u t¬.

- BÖnh h¹i:

2.7. T−íi n−íc

Cç bÖnh h¹i chÝnh lµ: thèi nhòn do vi khuÈn, Sö dông nguån n−íc s¹ch ®Ó t−íi, lu«n ®¶m bÖnh thèi do nÊm, bÖnh ®èm l¸, bÖnh th¸n th−.

b¶o ®é Èm ®Êt 80%.

H¹n chÕ bÖnh b»ng cçh kh«ng ®Ó ruéng qu¸ Èm,

2.8. Phßng trõ s©u bÖnh

óng kÐo dµi, th−êng xuyªn lµm vÖ sinh ®ång ruéng, lµm cá, thu gom cç l¸ giµ, l¸ bÖnh,... lµm

- S©u h¹i

cho ruéng s¹ch, th«ng tho¸ng.

+ S©u t¬: Lµ s©u g©y h¹i nguy hiÓm nhÊt, chóng Khi sö dông: nång ®é vµ thêi gian cçh ly ph¶i ph¸t sinh vµ g©y h¹i liªn tôc tõ th¸ng 10 ®Õn tu©n thñ theo ®óng h−íng dÉn trªn nh·n bao b×

th¸ng 3 n¨m sau. S©u rÊt nhanh quen thuèc nªn cña tõng lo¹i thuèc.

ph¶i ¸p dông biÖn ph¸p phßng trõ tæng hîp. Khi cÇn thiÕt nªn dïng thuèc. LiÒu l−îng phun theo

2.9. Thu ho¹ch

chØ dÉn in trªn nh·n bao b×.

C¶i bao tr−íc khi thu ho¹ch cÇn kiÓm tra b»ng

+ RÖp: Khi ruéng c¶i bao gÆp h¹n th× rÖp h¹i cçh: dïng hai tay Ên m¹nh vµo b¾p thÊy r¾n ch¾c cµng nhiÒu, trong ch¨m sãc c¶i bao lu«n chó ý gi÷

lµ thu ho¹ch ®−îc; tr−íc khi thu ho¹ch thÊy b¾p

®ñ Èm, tØa bá l¸ giµ, l¸ bÖnh sÏ h¹n chÕ ®−îc kh«ng to thªm n÷a, l¸ xung quanh bªn ngoµi trë nhiÒu s©u bÖnh h¹i. Khi rÖp nhiÒu cã thÓ dïng nªn tr¾ng vµ gißn.

89

90

https://thuviensach.vn

- Cçh bãn thóc:

mét sè thuèc b¶o vÖ thùc vËt an toµn. Nång ®é vµ

+ LÇn 1: Sau khi c©y bÐn rÔ håi xanh.

thêi gian cçh ly cña tõng lo¹i thuèc sö dông theo

+ LÇn 2: Thêi kú tr¶i l¸.

h−íng dÉn ghi trªn nh·n bao b×.

+ LÇn 3: B¾t ®Çu vµo cuèn.

+ S©u xanh b−ím tr¾ng, s©u khoang: trong khi Cã thÓ dïng d¹ng ph©n hçn hîp, phøc hîp ch¨m sãc nÕu qu¶n lý tèt s©u t¬ vµ rÖp sÏ h¹n chÕ

NPK ®Ó bãn víi liÒu nguyªn chÊt t−¬ng øng.

®−îc sù xuÊt hiÖn vµ møc ®é g©y h¹i cña cç lo¹i Ngoµi biÖn ph¸p bãn vµo ®Êt, cã thÓ phun qua s©u xanh b−ím tr¾ng, s©u khoang. Khi nh÷ng s©u lçç dung dÞch dinh d−ìng ®a l−îng, trung nµy h¹i nÆng cã thÓ dïng cç thuèc an toµn hoÆc l−îng, vi l−îng theo h−íng dÉn sö dông cña trång lu©n canh gi÷a rau c¶i bao víi lóa n−íc hoÆc h·ng s¶n xuÊt.

cç nhãm rau khç hä (®Ëu, cµ). Trªn cïng ruéng ChØ thu ho¹ch sau khi bãn ph©n ®¹m Ýt nhÊt cã thÓ trång xen canh c¶i bao víi cµ chua, hµnh ®Ó

15 ngµy.

h¹n chÕ g©y h¹i cña s©u t¬.

- BÖnh h¹i:

2.7. T−íi n−íc

Cç bÖnh h¹i chÝnh lµ: thèi nhòn do vi khuÈn, Sö dông nguån n−íc s¹ch ®Ó t−íi, lu«n ®¶m bÖnh thèi do nÊm, bÖnh ®èm l¸, bÖnh th¸n th−.

b¶o ®é Èm ®Êt 80%.

H¹n chÕ bÖnh b»ng cçh kh«ng ®Ó ruéng qu¸ Èm,

2.8. Phßng trõ s©u bÖnh

óng kÐo dµi, th−êng xuyªn lµm vÖ sinh ®ång ruéng, lµm cá, thu gom cç l¸ giµ, l¸ bÖnh,... lµm

- S©u h¹i

cho ruéng s¹ch, th«ng tho¸ng.

+ S©u t¬: Lµ s©u g©y h¹i nguy hiÓm nhÊt, chóng Khi sö dông: nång ®é vµ thêi gian cçh ly ph¶i ph¸t sinh vµ g©y h¹i liªn tôc tõ th¸ng 10 ®Õn tu©n thñ theo ®óng h−íng dÉn trªn nh·n bao b×

th¸ng 3 n¨m sau. S©u rÊt nhanh quen thuèc nªn cña tõng lo¹i thuèc.

ph¶i ¸p dông biÖn ph¸p phßng trõ tæng hîp. Khi cÇn thiÕt nªn dïng thuèc. LiÒu l−îng phun theo

2.9. Thu ho¹ch

chØ dÉn in trªn nh·n bao b×.

C¶i bao tr−íc khi thu ho¹ch cÇn kiÓm tra b»ng

+ RÖp: Khi ruéng c¶i bao gÆp h¹n th× rÖp h¹i cçh: dïng hai tay Ên m¹nh vµo b¾p thÊy r¾n ch¾c cµng nhiÒu, trong ch¨m sãc c¶i bao lu«n chó ý gi÷

lµ thu ho¹ch ®−îc; tr−íc khi thu ho¹ch thÊy b¾p

®ñ Èm, tØa bá l¸ giµ, l¸ bÖnh sÏ h¹n chÕ ®−îc kh«ng to thªm n÷a, l¸ xung quanh bªn ngoµi trë nhiÒu s©u bÖnh h¹i. Khi rÖp nhiÒu cã thÓ dïng nªn tr¾ng vµ gißn.

89

90

https://thuviensach.vn

C¶i bao khi thu ho¹ch ph¶i c¾t s¸t gèc, kh«ng C©y c¶i b¾p cã nguån gèc tõ t©y b¾c ch©u ¢u, lµm giËp n¸t b¾p. C¾t bá bít l¸ ngoµi, ®Ó l¹i kho¶ng nh−ng ®Õn kho¶ng gi÷a thÕ kû XVI c©y c¶i b¾p 2-3 l¸ ngoµi ®Ó b¶o vÖ b¾p trong khi vËn chuyÓn míi trë thµnh lo¹i rau quan träng nhÊt cña ch©u

®−a ®i tiªu thô.

¢u. Sau ®ã tõ ch©u ¢u c©y c¶i b¾p ®−îc ®−a ®i N¨ng suÊt c¶i bao phô thuéc rÊt nhiÒu vµo thêi trång réng r·i ë nhiÒu n¬i trªn thÕ giíi. Tuy vô trång vµ gièng trång. N¨ng suÊt c¶i bao cã thÓ

nhiªn, s¶n xuÊt c¶i b¾p ë khu vùc nhiÖt ®íi vµ ¸

tõ 10-60 tÊn/ha. Khèi l−îng trung b×nh 1 c©y c¶i nhiÖt ®íi cßn h¹n chÕ bëi v× c¶i b¾p sinh tr−ëng bao dao ®éng tõ 0,5 - 4,5 kg.

thÝch hîp víi nh÷ng vïng nói cao hoÆc n¬i cã mïa

®«ng l¹nh. C¶i b¾p ®−îc sö dông lµm thuèc ë ch©u

2.10. Sau thu ho¹ch

¢u tõ thêi Th−îng cæ. Ng−êi ta gäi nã lµ “thÇy HÇu hÕt cç n−íc thuéc vïng khÝ hËu nhiÖt ®íi thuèc cña ng−êi nghÌo”. Ngµy nay ng−êi ta ®· biÕt

®Òu gÆp khã kh¨n trong viÖc vËn chuyÓn vµ b¶o nhiÒu tç dông cña c¶i b¾p. C¶i b¾p lµ thuèc trÞ

qu¶n s¶n phÈm rau t−¬i. Sät tre lµ vËt liÖu th−êng giun rÊt tèt, lµm liÒn sÑo cç vÕt th−¬ng, trÞ môn

®−îc sö dông ®Ó ®ãng gãi s¶n phÈm ë ViÖt Nam vµ

nhät, nã cßn lµ thuèc gi¶m ®au trong ®iÒu trÞ bÖnh mét sè n−íc §«ng Nam ¸. S¶n phÈm rau ®−îc thÊp khíp, thèng phong, ®au d©y thÇn kinh h«ng

®ùng qu¸ nhiÒu vµo sät tre lµm cho rau bÞ giËp (lÊy cç l¸ b¾p c¶i dïng bµn lµ ñi cho mÒm, sau ®ã n¸t, gi¸ trÞ th−¬ng phÈm bÞ gi¶m rÊt nhiÒu. Do

®¾p lªn phÇn bÞ ®au). C¶i b¾p cßn ®−îc dïng lµm vËy, cçh tèt nhÊt lµ dïng cç thïng catton, sät thuèc chèng ho¹i huyÕt, trÞ lþ vµ cung cÊp cho c¬

nhùa, xÕp c¶i bao lÇn l−ît tr¸nh giËp n¸t, khi thÓ mét yÕu tè quan träng lµ l−u huúnh (S). N−íc ch−a kÞp tiªu thô nªn ®Ó ë kho m¸t, s¹ch sÏ.

s¾c c¶i b¾p ®−îc dïng ®Ó läc m¸u, nã cßn lµ lo¹i thuèc m¹nh ®Ó chèng kÝch thÝch thÇn kinh vµ

C©y c¶i b¾p

chøng mÊt ngñ. Trong c¶i b¾p cã chÊt chèng loÐt (Bassica oleracea L. var. capitata) gäi lµ vitamin U, do vËy c¶i b¾p ®−îc dïng lµm thuèc ®Ó ch÷a bÖnh loÐt d¹ dµy, t¸ trµng. Vitamin 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

U rÊt dÔ bÞ ph©n hñy khi ë nhiÖt ®é cao, do vËy dinh d−ìng

ng−êi ta ph¶i dïng n−íc Ðp c¶i b¾p t−¬i.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

91

92

https://thuviensach.vn

C¶i bao khi thu ho¹ch ph¶i c¾t s¸t gèc, kh«ng C©y c¶i b¾p cã nguån gèc tõ t©y b¾c ch©u ¢u, lµm giËp n¸t b¾p. C¾t bá bít l¸ ngoµi, ®Ó l¹i kho¶ng nh−ng ®Õn kho¶ng gi÷a thÕ kû XVI c©y c¶i b¾p 2-3 l¸ ngoµi ®Ó b¶o vÖ b¾p trong khi vËn chuyÓn míi trë thµnh lo¹i rau quan träng nhÊt cña ch©u

®−a ®i tiªu thô.

¢u. Sau ®ã tõ ch©u ¢u c©y c¶i b¾p ®−îc ®−a ®i N¨ng suÊt c¶i bao phô thuéc rÊt nhiÒu vµo thêi trång réng r·i ë nhiÒu n¬i trªn thÕ giíi. Tuy vô trång vµ gièng trång. N¨ng suÊt c¶i bao cã thÓ

nhiªn, s¶n xuÊt c¶i b¾p ë khu vùc nhiÖt ®íi vµ ¸

tõ 10-60 tÊn/ha. Khèi l−îng trung b×nh 1 c©y c¶i nhiÖt ®íi cßn h¹n chÕ bëi v× c¶i b¾p sinh tr−ëng bao dao ®éng tõ 0,5 - 4,5 kg.

thÝch hîp víi nh÷ng vïng nói cao hoÆc n¬i cã mïa

®«ng l¹nh. C¶i b¾p ®−îc sö dông lµm thuèc ë ch©u

2.10. Sau thu ho¹ch

¢u tõ thêi Th−îng cæ. Ng−êi ta gäi nã lµ “thÇy HÇu hÕt cç n−íc thuéc vïng khÝ hËu nhiÖt ®íi thuèc cña ng−êi nghÌo”. Ngµy nay ng−êi ta ®· biÕt

®Òu gÆp khã kh¨n trong viÖc vËn chuyÓn vµ b¶o nhiÒu tç dông cña c¶i b¾p. C¶i b¾p lµ thuèc trÞ

qu¶n s¶n phÈm rau t−¬i. Sät tre lµ vËt liÖu th−êng giun rÊt tèt, lµm liÒn sÑo cç vÕt th−¬ng, trÞ môn

®−îc sö dông ®Ó ®ãng gãi s¶n phÈm ë ViÖt Nam vµ

nhät, nã cßn lµ thuèc gi¶m ®au trong ®iÒu trÞ bÖnh mét sè n−íc §«ng Nam ¸. S¶n phÈm rau ®−îc thÊp khíp, thèng phong, ®au d©y thÇn kinh h«ng

®ùng qu¸ nhiÒu vµo sät tre lµm cho rau bÞ giËp (lÊy cç l¸ b¾p c¶i dïng bµn lµ ñi cho mÒm, sau ®ã n¸t, gi¸ trÞ th−¬ng phÈm bÞ gi¶m rÊt nhiÒu. Do

®¾p lªn phÇn bÞ ®au). C¶i b¾p cßn ®−îc dïng lµm vËy, cçh tèt nhÊt lµ dïng cç thïng catton, sät thuèc chèng ho¹i huyÕt, trÞ lþ vµ cung cÊp cho c¬

nhùa, xÕp c¶i bao lÇn l−ît tr¸nh giËp n¸t, khi thÓ mét yÕu tè quan träng lµ l−u huúnh (S). N−íc ch−a kÞp tiªu thô nªn ®Ó ë kho m¸t, s¹ch sÏ.

s¾c c¶i b¾p ®−îc dïng ®Ó läc m¸u, nã cßn lµ lo¹i thuèc m¹nh ®Ó chèng kÝch thÝch thÇn kinh vµ

C©y c¶i b¾p

chøng mÊt ngñ. Trong c¶i b¾p cã chÊt chèng loÐt (Bassica oleracea L. var. capitata) gäi lµ vitamin U, do vËy c¶i b¾p ®−îc dïng lµm thuèc ®Ó ch÷a bÖnh loÐt d¹ dµy, t¸ trµng. Vitamin 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

U rÊt dÔ bÞ ph©n hñy khi ë nhiÖt ®é cao, do vËy dinh d−ìng

ng−êi ta ph¶i dïng n−íc Ðp c¶i b¾p t−¬i.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

91

92

https://thuviensach.vn

- NhiÖt ®é:

d−ìng, hµm l−îng mïn cao, tho¸t n−íc tèt, Èm vµ

H¹t c¶i b¾p nÈy mÇm tèt nhÊt ë nhiÖt ®é 18-

®é pH 6-6,5. C¶i b¾p −a ®Êt thÞt nhÑ pha c¸t, tèt 200C. C©y c¶i b¾p sinh tr−ëng tèt nhÊt khi nhiÖt nhÊt lµ ®Êt phï sa ®−îc båi h»ng n¨m. C©y c¶i

®é trung b×nh ngµy 15-200C, biªn ®é dao ®éng nhiÖt b¾p ®Ó ®¹t ®−îc n¨ng suÊt 80 tÊn/ha, chóng lÊy tõ

®é ngµy vµ ®ªm lµ 50C - ë ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é nµy

®Êt 214 kg ®¹m, 79 kg l©n vµ 200 kg kali, tøc lµ

b¾p c¶i cã chÊt l−îng tèt nhÊt (l¸ mÒm, cuén ch¾c, t−¬ng ®−¬ng víi l−îng bãn 610 kg ®¹m urª, 400 kg

¨n ngon, ngät). Vïng nhiÖt ®íi chØ gÆp ®iÒu kiÖn supe l©n vµ 500 kg kali.

nµy ë n¬i cã ®é cao trªn 800 m so víi mùc n−íc Nh− vËy, ®Ó ®¶m b¶o cho c©y c¶i b¾p ®¹t n¨ng biÓn. NhiÖt ®é v−ît qu¸ 25oC, c¶i b¾p vÉn sinh suÊt cao cÇn bãn ®ñ ph©n lãt vµ ph©n thóc.

tr−ëng nh−ng kh¶ n¨ng cuén b¾p h¹n chÕ, chÊt 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

l−îng b¾p kÐm, lçøng kh«ng ngät.

Tuy nhiªn, ph¶n øng víi chÕ ®é nhiÖt cßn phô

2.1. Thêi vô

thuéc vµo ®Æc tÝnh cña gièng. Cç gièng c¶i b¾p

+ Vô sím: Gieo cuèi th¸ng 7 ®Õn ®Çu th¸ng 8.

sím (KK Cross, T40 (Takii) vµ Thóy Phong,...) cã

+ Vô chÝnh: Gieo cuèi th¸ng 9 ®Õn ®Çu th¸ng 10.

thÓ t¹o b¾p ngay trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é t−¬ng

+ Vô muén: Gieo th¸ng 11 ®Õn gi÷a th¸ng 12.

®èi cao trong mïa hÌ cña miÒn B¾c ViÖt Nam.

Gièng dïng cho vô sím: T40 (Takii), KK Cross,

- ¸nh s¸ng:

Thóy Phong.

Trong ®iÒu kiÖn vô ®«ng xu©n cña miÒn B¾c ViÖt Nam cã thêi gian chiÕu s¸ng ng¾n (8-10 giê/ngµy) Gièng dïng cho vô chÝnh vµ vô muén lµ NS

nªn c¶i b¾p sinh tr−ëng tèt, nhiÒu kh¶ n¨ng ®¹t Cross vµ KY Cross.

n¨ng suÊt cao.

Cã thÓ dïng gièng c¶i b¾p tÝm Sakata - trång

- §é Èm:

vô sím vµ chÝnh vô.

§é Èm ®Êt thÝch hîp lµ 75-85%, ®é Èm kh«ng khÝ kho¶ng 80- 90%. §Êt qu¸ Èm (trªn 90%) trong

2.2. V−ên −¬m

2-3 ngµy sÏ lµm tæn th−¬ng rÔ c©y vµ g©y h¹i toµn Cã hai cçh gieo h¹t trong v−ên −¬m: Gieo trùc bé ruéng c¶i b¾p.

tiÕp xuèng ®Êt vµ gieo vµo khay bÇu.

- §Êt vµ dinh d−ìng:

Cçh thø 1: Gieo trùc tiÕp xuèng ®Êt: C©y c¶i b¾p thÝch hîp trªn ®Êt giµu dinh

- §Êt ®−îc cµy bõa kü, nhÆt s¹ch cá d¹i. Xö 93

94

https://thuviensach.vn

- NhiÖt ®é:

d−ìng, hµm l−îng mïn cao, tho¸t n−íc tèt, Èm vµ

H¹t c¶i b¾p nÈy mÇm tèt nhÊt ë nhiÖt ®é 18-

®é pH 6-6,5. C¶i b¾p −a ®Êt thÞt nhÑ pha c¸t, tèt 200C. C©y c¶i b¾p sinh tr−ëng tèt nhÊt khi nhiÖt nhÊt lµ ®Êt phï sa ®−îc båi h»ng n¨m. C©y c¶i

®é trung b×nh ngµy 15-200C, biªn ®é dao ®éng nhiÖt b¾p ®Ó ®¹t ®−îc n¨ng suÊt 80 tÊn/ha, chóng lÊy tõ

®é ngµy vµ ®ªm lµ 50C - ë ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é nµy

®Êt 214 kg ®¹m, 79 kg l©n vµ 200 kg kali, tøc lµ

b¾p c¶i cã chÊt l−îng tèt nhÊt (l¸ mÒm, cuén ch¾c, t−¬ng ®−¬ng víi l−îng bãn 610 kg ®¹m urª, 400 kg

¨n ngon, ngät). Vïng nhiÖt ®íi chØ gÆp ®iÒu kiÖn supe l©n vµ 500 kg kali.

nµy ë n¬i cã ®é cao trªn 800 m so víi mùc n−íc Nh− vËy, ®Ó ®¶m b¶o cho c©y c¶i b¾p ®¹t n¨ng biÓn. NhiÖt ®é v−ît qu¸ 25oC, c¶i b¾p vÉn sinh suÊt cao cÇn bãn ®ñ ph©n lãt vµ ph©n thóc.

tr−ëng nh−ng kh¶ n¨ng cuén b¾p h¹n chÕ, chÊt 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

l−îng b¾p kÐm, lçøng kh«ng ngät.

Tuy nhiªn, ph¶n øng víi chÕ ®é nhiÖt cßn phô

2.1. Thêi vô

thuéc vµo ®Æc tÝnh cña gièng. Cç gièng c¶i b¾p

+ Vô sím: Gieo cuèi th¸ng 7 ®Õn ®Çu th¸ng 8.

sím (KK Cross, T40 (Takii) vµ Thóy Phong,...) cã

+ Vô chÝnh: Gieo cuèi th¸ng 9 ®Õn ®Çu th¸ng 10.

thÓ t¹o b¾p ngay trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é t−¬ng

+ Vô muén: Gieo th¸ng 11 ®Õn gi÷a th¸ng 12.

®èi cao trong mïa hÌ cña miÒn B¾c ViÖt Nam.

Gièng dïng cho vô sím: T40 (Takii), KK Cross,

- ¸nh s¸ng:

Thóy Phong.

Trong ®iÒu kiÖn vô ®«ng xu©n cña miÒn B¾c ViÖt Nam cã thêi gian chiÕu s¸ng ng¾n (8-10 giê/ngµy) Gièng dïng cho vô chÝnh vµ vô muén lµ NS

nªn c¶i b¾p sinh tr−ëng tèt, nhiÒu kh¶ n¨ng ®¹t Cross vµ KY Cross.

n¨ng suÊt cao.

Cã thÓ dïng gièng c¶i b¾p tÝm Sakata - trång

- §é Èm:

vô sím vµ chÝnh vô.

§é Èm ®Êt thÝch hîp lµ 75-85%, ®é Èm kh«ng khÝ kho¶ng 80- 90%. §Êt qu¸ Èm (trªn 90%) trong

2.2. V−ên −¬m

2-3 ngµy sÏ lµm tæn th−¬ng rÔ c©y vµ g©y h¹i toµn Cã hai cçh gieo h¹t trong v−ên −¬m: Gieo trùc bé ruéng c¶i b¾p.

tiÕp xuèng ®Êt vµ gieo vµo khay bÇu.

- §Êt vµ dinh d−ìng:

Cçh thø 1: Gieo trùc tiÕp xuèng ®Êt: C©y c¶i b¾p thÝch hîp trªn ®Êt giµu dinh

- §Êt ®−îc cµy bõa kü, nhÆt s¹ch cá d¹i. Xö 93

94

https://thuviensach.vn

lý ®Êt b»ng mocab (20 ml/8 lÝt) vµ sincosin (30

Cçh thø 2: Gieo h¹t vµo khay bÇu: ml/8 lÝt) t−íi hoÆc phun ®Òu tr−íc khi phay ®Êt

§Ó tiÕt kiÖm h¹t gièng, c«ng ch¨m sãc c©y giai

®Ó h¹n chÕ tuyÕn trïng. Mét hÐcta c¶i b¾p cÇn

®o¹n ®Çu vµ t¨ng ®é ®ång ®Òu c©y, cÇn s¶n xuÊt 200-250 m2 v−ên −¬m, lªn luèng cao 25-30 cm, c©y con trong khay xèp hoÆc khay nhùa cã kÝch ruéng 80-100 cm.

th−íc 60 × 45 cm víi 40 hèc/khay.

- L−îng ph©n bãn lãt cho 1 m2 v−ên −¬m lµ: 1,5 kg VËt liÖu lµm bÇu gåm 40% ®Êt, 30% trÊu hun ph©n chuång, 150 g ph©n l©n supe, 100 g kali.

hoÆc mïn môc vµ 30% ph©n chuång môc. Cç

- Cçh bãn: R¶i ph©n ®Òu trªn mÆt luèng, ®¶o thµnh phÇn trªn ®−îc trén ®Òu, lo¹i bá r¬m, rç,

®Òu ®Êt vµ ph©n, vÐt ®Êt ë r·nh phñ lªn mÆt luèng vËt r¾n sau ®ã ®æ ®Çy cç hèc trªn khay, Ên nhÑ

dµy 1,5-2 cm.

råi xÕp khay trªn giçao cçh mÆt ®Êt Ýt nhÊt 50 cm

- L−îng h¹t cÇn cho 1 ha lµ 400-600, l−îng h¹t trong nhµ l−íi cã che m¸i b»ng vËt liÖu s¸ng gieo cho 1 m2 v−ên −¬m lµ 1,5-2,0 g.

(nilon hoÆc tÊm nhùa tr¾ng).

Cçh gieo h¹t: H¹t gièng nªn ng©m trong n−íc Tiªu chuÈn c©y gièng tèt: phiÕn l¸ trßn, ®èt Êm (3 s«i 2 l¹nh) trong thêi gian 20 phót tr−íc khi sÝt, mËp, lïn. C©y cã 5-6 l¸ thËt th× nhæ trång.

gieo. H¹t gieo ®Òu trªn mÆt luèng, sau khi gieo Sau khi gieo h¹t 20-25 ngµy c©y con sÏ ®¹t tiªu phñ 1 líp trÊu hoÆc r¬m r¹ chÆt ng¾n 5-10 cm, chuÈn xuÊt v−ên.

sau ®ã dïng « roa t−íi ®Ém n−íc. Trong 3-5 ngµy sau gieo t−íi n−íc 1-2 lÇn/ngµy, khi h¹t ®· nÈy

2.3. Lµm ®Êt, bãn lãt trång c©y

mÇm nh« lªn khái mÆt ®Êt ngõng t−íi 1-2 ngµy,

- Chän ®Êt lu©n canh víi lóa, ng«, khoai, ®Ëu,...

sau ®ã cø 2 ngµy t−íi 1 lÇn. Khi c©y ®−îc 2-3 l¸

®Êt trång cã ®é pH 6-6,5, ®Êt giµu mïn. N¬i thËt tØa bá c©y bÖnh, c©y dÞ d¹ng, ®Ó kho¶ng cçh trång c¶i b¾p an toµn ph¶i xa nguån n−íc th¶i, c©y × c©y 3-4 cm/c©y. TuyÖt ®èi kh«ng t−íi ph©n cç khu c«ng nghiÖp. §Êt trång ph¶i ®¶m b¶o

®¹m trong giai ®o¹n v−ên −¬m.

t−íi tiªu chñ ®éng.

V−ên −¬m gieo c©y con nªn cã m¸i nilon che

- Lµm ®Êt kü, nhá, t¬i xèp, lªn luèng réng 1-1,2

m−a hoÆc tèt nhÊt gieo trong nhµ l−íi s¸ng ®Ó

m, r·nh luèng 0,2-0,3 m, cao 0,2-0,25 cm. Trång 2

gi÷ cho c©y kh«ng bÞ ¶nh h−ëng bëi m−a hoÆc hµng/luèng, hµng cçh hµng 70 cm.

n¾ng qu¸.

R¶i v«i ®Òu (100 kg/1.000 m2), cµy xíi kü tíi ®é 95

96

https://thuviensach.vn

lý ®Êt b»ng mocab (20 ml/8 lÝt) vµ sincosin (30

Cçh thø 2: Gieo h¹t vµo khay bÇu: ml/8 lÝt) t−íi hoÆc phun ®Òu tr−íc khi phay ®Êt

§Ó tiÕt kiÖm h¹t gièng, c«ng ch¨m sãc c©y giai

®Ó h¹n chÕ tuyÕn trïng. Mét hÐcta c¶i b¾p cÇn

®o¹n ®Çu vµ t¨ng ®é ®ång ®Òu c©y, cÇn s¶n xuÊt 200-250 m2 v−ên −¬m, lªn luèng cao 25-30 cm, c©y con trong khay xèp hoÆc khay nhùa cã kÝch ruéng 80-100 cm.

th−íc 60 × 45 cm víi 40 hèc/khay.

- L−îng ph©n bãn lãt cho 1 m2 v−ên −¬m lµ: 1,5 kg VËt liÖu lµm bÇu gåm 40% ®Êt, 30% trÊu hun ph©n chuång, 150 g ph©n l©n supe, 100 g kali.

hoÆc mïn môc vµ 30% ph©n chuång môc. Cç

- Cçh bãn: R¶i ph©n ®Òu trªn mÆt luèng, ®¶o thµnh phÇn trªn ®−îc trén ®Òu, lo¹i bá r¬m, rç,

®Òu ®Êt vµ ph©n, vÐt ®Êt ë r·nh phñ lªn mÆt luèng vËt r¾n sau ®ã ®æ ®Çy cç hèc trªn khay, Ên nhÑ

dµy 1,5-2 cm.

råi xÕp khay trªn giçao cçh mÆt ®Êt Ýt nhÊt 50 cm

- L−îng h¹t cÇn cho 1 ha lµ 400-600, l−îng h¹t trong nhµ l−íi cã che m¸i b»ng vËt liÖu s¸ng gieo cho 1 m2 v−ên −¬m lµ 1,5-2,0 g.

(nilon hoÆc tÊm nhùa tr¾ng).

Cçh gieo h¹t: H¹t gièng nªn ng©m trong n−íc Tiªu chuÈn c©y gièng tèt: phiÕn l¸ trßn, ®èt Êm (3 s«i 2 l¹nh) trong thêi gian 20 phót tr−íc khi sÝt, mËp, lïn. C©y cã 5-6 l¸ thËt th× nhæ trång.

gieo. H¹t gieo ®Òu trªn mÆt luèng, sau khi gieo Sau khi gieo h¹t 20-25 ngµy c©y con sÏ ®¹t tiªu phñ 1 líp trÊu hoÆc r¬m r¹ chÆt ng¾n 5-10 cm, chuÈn xuÊt v−ên.

sau ®ã dïng « roa t−íi ®Ém n−íc. Trong 3-5 ngµy sau gieo t−íi n−íc 1-2 lÇn/ngµy, khi h¹t ®· nÈy

2.3. Lµm ®Êt, bãn lãt trång c©y

mÇm nh« lªn khái mÆt ®Êt ngõng t−íi 1-2 ngµy,

- Chän ®Êt lu©n canh víi lóa, ng«, khoai, ®Ëu,...

sau ®ã cø 2 ngµy t−íi 1 lÇn. Khi c©y ®−îc 2-3 l¸

®Êt trång cã ®é pH 6-6,5, ®Êt giµu mïn. N¬i thËt tØa bá c©y bÖnh, c©y dÞ d¹ng, ®Ó kho¶ng cçh trång c¶i b¾p an toµn ph¶i xa nguån n−íc th¶i, c©y × c©y 3-4 cm/c©y. TuyÖt ®èi kh«ng t−íi ph©n cç khu c«ng nghiÖp. §Êt trång ph¶i ®¶m b¶o

®¹m trong giai ®o¹n v−ên −¬m.

t−íi tiªu chñ ®éng.

V−ên −¬m gieo c©y con nªn cã m¸i nilon che

- Lµm ®Êt kü, nhá, t¬i xèp, lªn luèng réng 1-1,2

m−a hoÆc tèt nhÊt gieo trong nhµ l−íi s¸ng ®Ó

m, r·nh luèng 0,2-0,3 m, cao 0,2-0,25 cm. Trång 2

gi÷ cho c©y kh«ng bÞ ¶nh h−ëng bëi m−a hoÆc hµng/luèng, hµng cçh hµng 70 cm.

n¾ng qu¸.

R¶i v«i ®Òu (100 kg/1.000 m2), cµy xíi kü tíi ®é 95

96

https://thuviensach.vn

s©u 20-25 cm. Xö lý ®Êt b»ng mocab (20 ml/8 lÝt) K O

180 - 200

20

20

30

30

2

vµ sincosin (30 ml/8 lÝt) t−íi hoÆc phun ®Òu tr−íc Bãn thóc lµm 3 ®ît:

khi phay ®Êt ®Ó h¹n chÕ tuyÕn trïng.

+ LÇn 1: Sau trång 15 ngµy.

- MËt ®é trång:

+ LÇn 2: Thêi kú tr¶i l¸ bµng.

+ T40 vµ Thóy Phong: 40.000 c©y/ha (c©y cçh

+ LÇn 3: B¾t ®Çu vµo cuèn.

c©y 30-35 cm).

Cã thÓ dïng cç d¹ng ph©n hçn hîp, phøc hîp

+ KKCross, KY Cross: 35.000 c©y/ha (c©y cçh NPK ®Ó bãn víi liÒu nguyªn chÊt t−¬ng øng. Ngoµi c©y 35-40 cm).

biÖn ph¸p bãn vµo ®Êt, cã thÓ phun qua lçç dung

+ NS Cross: 30.000 c©y/ha (c©y cçh c©y 40 cm, dÞch dinh d−ìng ®a l−îng, trung l−îng, vi l−îng theo h−íng dÉn sö dông cña h·ng s¶n xuÊt.

hµng cçh hµng 60-70 cm).

2.5. T−íi n−íc

2.4. Bãn ph©n

- TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc dïng nguån n−íc th¶i, L−îng ph©n chuång cho 1 ha lµ 25-30 tÊn n−íc ao tï ch−a ®−îc xö lý ®Ó t−íi.

- Sau khi trång ph¶i t−íi n−íc ngay, ngµy t−íi dïng bãn lãt, chØ sö dông ph©n chuång ñ môc, 2 lÇn vµo s¸ng sím vµ chiÒu m¸t cho ®Õn khi c©y tuyÖt ®èi kh«ng dïng ph©n t−¬i, nÕu kh«ng cã håi xanh, sau ®ã 3-5 ngµy t−íi 1 lÇn phô thuéc ph©n chuång hoai môc cã thÓ dïng ph©n h÷u c¬

vµo ®é Èm ®Êt.

sinh häc víi l−îng dïng 1-3 tÊn/ha tïy vµo tõng

- Cç ®ît bãn thóc ®Òu ph¶i kÕp hîp lµm cá, lo¹i ®Êt.

xíi x¸o, vun gèc, t−íi n−íc.

LiÒu l−îng vµ cçh bãn ph©n cho 1 ha nh− sau:

- Khi c©y tr¶i l¸ bµng cã thÓ t−íi r·nh, sau ®ã ph¶i th¸o n−íc ngay tr¸nh ngËp óng.

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

Bãn lãt

Lo¹i ph©n

ph©n bãn

LÇn LÇn LÇn

(%)

2.6. Ch¨m sãc

(kg /ha)

1

2

3

Khi c©y vµo cuèn ph¶i tØa bá l¸ gèc, l¸ giµ - nh÷ng Ph©n chuång

25.000-

100

-

-

-

l¸ nµy kh«ng cßn kh¶ n¨ng quang hîp. C«ng viÖc hoai môc

30.000

nµy ph¶i lµm th−êng xuyªn cho ®Õn lóc thu ho¹ch.

N

120 - 140

20

20

30

30

Chó ý kh«ng lµm giËp, gÉy cç l¸ non.

P O

40 - 50

100

-

-

-

2

5

K O

180 - 200

20

20

30

30

2

98

97

https://thuviensach.vn

s©u 20-25 cm. Xö lý ®Êt b»ng mocab (20 ml/8 lÝt) K O

180 - 200

20

20

30

30

2

vµ sincosin (30 ml/8 lÝt) t−íi hoÆc phun ®Òu tr−íc Bãn thóc lµm 3 ®ît:

khi phay ®Êt ®Ó h¹n chÕ tuyÕn trïng.

+ LÇn 1: Sau trång 15 ngµy.

- MËt ®é trång:

+ LÇn 2: Thêi kú tr¶i l¸ bµng.

+ T40 vµ Thóy Phong: 40.000 c©y/ha (c©y cçh

+ LÇn 3: B¾t ®Çu vµo cuèn.

c©y 30-35 cm).

Cã thÓ dïng cç d¹ng ph©n hçn hîp, phøc hîp

+ KKCross, KY Cross: 35.000 c©y/ha (c©y cçh NPK ®Ó bãn víi liÒu nguyªn chÊt t−¬ng øng. Ngoµi c©y 35-40 cm).

biÖn ph¸p bãn vµo ®Êt, cã thÓ phun qua lçç dung

+ NS Cross: 30.000 c©y/ha (c©y cçh c©y 40 cm, dÞch dinh d−ìng ®a l−îng, trung l−îng, vi l−îng theo h−íng dÉn sö dông cña h·ng s¶n xuÊt.

hµng cçh hµng 60-70 cm).

2.5. T−íi n−íc

2.4. Bãn ph©n

- TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc dïng nguån n−íc th¶i, L−îng ph©n chuång cho 1 ha lµ 25-30 tÊn n−íc ao tï ch−a ®−îc xö lý ®Ó t−íi.

- Sau khi trång ph¶i t−íi n−íc ngay, ngµy t−íi dïng bãn lãt, chØ sö dông ph©n chuång ñ môc, 2 lÇn vµo s¸ng sím vµ chiÒu m¸t cho ®Õn khi c©y tuyÖt ®èi kh«ng dïng ph©n t−¬i, nÕu kh«ng cã håi xanh, sau ®ã 3-5 ngµy t−íi 1 lÇn phô thuéc ph©n chuång hoai môc cã thÓ dïng ph©n h÷u c¬

vµo ®é Èm ®Êt.

sinh häc víi l−îng dïng 1-3 tÊn/ha tïy vµo tõng

- Cç ®ît bãn thóc ®Òu ph¶i kÕp hîp lµm cá, lo¹i ®Êt.

xíi x¸o, vun gèc, t−íi n−íc.

LiÒu l−îng vµ cçh bãn ph©n cho 1 ha nh− sau:

- Khi c©y tr¶i l¸ bµng cã thÓ t−íi r·nh, sau ®ã ph¶i th¸o n−íc ngay tr¸nh ngËp óng.

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

Bãn lãt

Lo¹i ph©n

ph©n bãn

LÇn LÇn LÇn

(%)

2.6. Ch¨m sãc

(kg /ha)

1

2

3

Khi c©y vµo cuèn ph¶i tØa bá l¸ gèc, l¸ giµ - nh÷ng Ph©n chuång

25.000-

100

-

-

-

l¸ nµy kh«ng cßn kh¶ n¨ng quang hîp. C«ng viÖc hoai môc

30.000

nµy ph¶i lµm th−êng xuyªn cho ®Õn lóc thu ho¹ch.

N

120 - 140

20

20

30

30

Chó ý kh«ng lµm giËp, gÉy cç l¸ non.

P O

40 - 50

100

-

-

-

2

5

98

https://thuviensach.vn

2.7. Phßng trõ s©u bÖnh

(Raphanus sativus L.)

ViÖc phßng trõ s©u bÖnh ®èi víi c©y c¶i b¾p 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

còng gièng nh− c©y c¶i bao.

Khi cÇn cã thÓ dïng cç thuèc hãa häc ghi dinh d−ìng

trong phÇn phô lôc. Khi sö dông: nång ®é vµ thêi

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

gian cçh ly ph¶i tu©n thñ theo ®óng h−íng dÉn C©y c¶i cñ cho ®Õn nay vÉn ch−a râ nguån gèc, trªn nh·n bao b× cña tõng lo¹i thuèc.

nh−ng vïng trång nhiÒu c¶i cñ nhÊt lµ phÝa ®«ng

2.8. Thu ho¹ch

cña §Þa Trung H¶i. C¶i cñ lµ c©y trång tõ rÊt xa x−a cña §Þa Trung H¶i (tõ n¨m 2000 tr−íc C«ng Thu ho¹ch khi b¾p c¶i cuén chÆt, mÆt b¾p mÞn, nguyªn), tõ ®ã ®−îc trång ë Trung Quèc kho¶ng l¸ xÕp ph¼ng vµ c¨ng, gèc chuyÓn sang mµu tr¾ng n¨m 500 tr−íc C«ng nguyªn vµ ®Õn NhËt B¶n

®ôc hay tr¾ng s÷a, ngµ vµng. Lo¹i bá l¸ gèc, l¸ bÞ

kho¶ng n¨m 700 sau C«ng nguyªn. HiÖn nay nã ®−îc bÖnh, kh«ng ng©m n−íc, kh«ng lµm giËp n¸t.

trång ë kh¾p n¬i trªn thÕ giíi.

N¨ng suÊt c¶i b¾p hiÖn nay:

C¶i cñ cã tÝnh chÊt khai vÞ, gióp ¨n ngon miÖng, Tr¸i vô: 15-25 tÊn/ha.

dïng ®Ó chèng ho¹i huyÕt, chèng cßi x−¬ng, s¸t Vô sím: 25-30 tÊn/ha.

khuÈn nãi chung, läc gan vµ thËn, lµm long ®êm.

ChÝnh vô: 35-40 tÊn/ha.

C¶i cñ th−êng dïng lµm thuèc ch÷a bÖnh cho nh÷ng ng−êi ¨n kh«ng biÕt ngon miÖng, thiÕu

2.9. Sau thu ho¹ch

kho¸ng, lªn men trong ruét, ®au gan m¹n, vµng C¶i b¾p cã thÓ b¶o qu¶n ®−îc 7-10 ngµy ë da, sái mËt, viªm khíp, bÖnh vÒ ®−êng h« hÊp nh−

®iÒu kiÖn nhiÖt ®é m¸t (200C), tho¸ng khÝ vµ tèi.

ho, hen. Trong y häc d©n téc, cñ c¶i cã vÞ ngät, h¬i C¶i b¾p sau thu ho¹ch nªn ®Ó trong cç hép cã cay ®¾ng, kh«ng cã chÊt ®éc, cã tç dông long ®êm lç, trong tói l−íi. ë ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é 10C, Èm tiªu thøc ¨n, lîi tiÓu, tiªu ø huyÕt, dïng ch÷a kiÕt

®é 95-98%, c¶i b¾p cã thÓ ®Ó ®−îc trong thêi gian lþ, gi¶i ®éc. Ng−êi bÞ nhiÔm khãi than chÕt ngÊt 2-3 th¸ng.

dïng c¶i cñ hay lçña nã gi· nhá, v¾t lÊy n−íc cèt

®æ cho uèng sÏ tØnh. C¶i cñ cßn ®−îc dïng ®Ó ch÷a báng nh− gi· n¸t ®¾p vµo vÕt báng.

99

100

https://thuviensach.vn

C©y c¶i cñ

2.7. Phßng trõ s©u bÖnh

(Raphanus sativus L.)

ViÖc phßng trõ s©u bÖnh ®èi víi c©y c¶i b¾p 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

còng gièng nh− c©y c¶i bao.

Khi cÇn cã thÓ dïng cç thuèc hãa häc ghi dinh d−ìng

trong phÇn phô lôc. Khi sö dông: nång ®é vµ thêi

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

gian cçh ly ph¶i tu©n thñ theo ®óng h−íng dÉn C©y c¶i cñ cho ®Õn nay vÉn ch−a râ nguån gèc, trªn nh·n bao b× cña tõng lo¹i thuèc.

nh−ng vïng trång nhiÒu c¶i cñ nhÊt lµ phÝa ®«ng

2.8. Thu ho¹ch

cña §Þa Trung H¶i. C¶i cñ lµ c©y trång tõ rÊt xa x−a cña §Þa Trung H¶i (tõ n¨m 2000 tr−íc C«ng Thu ho¹ch khi b¾p c¶i cuén chÆt, mÆt b¾p mÞn, nguyªn), tõ ®ã ®−îc trång ë Trung Quèc kho¶ng l¸ xÕp ph¼ng vµ c¨ng, gèc chuyÓn sang mµu tr¾ng n¨m 500 tr−íc C«ng nguyªn vµ ®Õn NhËt B¶n

®ôc hay tr¾ng s÷a, ngµ vµng. Lo¹i bá l¸ gèc, l¸ bÞ

kho¶ng n¨m 700 sau C«ng nguyªn. HiÖn nay nã ®−îc bÖnh, kh«ng ng©m n−íc, kh«ng lµm giËp n¸t.

trång ë kh¾p n¬i trªn thÕ giíi.

N¨ng suÊt c¶i b¾p hiÖn nay:

C¶i cñ cã tÝnh chÊt khai vÞ, gióp ¨n ngon miÖng, Tr¸i vô: 15-25 tÊn/ha.

dïng ®Ó chèng ho¹i huyÕt, chèng cßi x−¬ng, s¸t Vô sím: 25-30 tÊn/ha.

khuÈn nãi chung, läc gan vµ thËn, lµm long ®êm.

ChÝnh vô: 35-40 tÊn/ha.

C¶i cñ th−êng dïng lµm thuèc ch÷a bÖnh cho nh÷ng ng−êi ¨n kh«ng biÕt ngon miÖng, thiÕu

2.9. Sau thu ho¹ch

kho¸ng, lªn men trong ruét, ®au gan m¹n, vµng C¶i b¾p cã thÓ b¶o qu¶n ®−îc 7-10 ngµy ë da, sái mËt, viªm khíp, bÖnh vÒ ®−êng h« hÊp nh−

®iÒu kiÖn nhiÖt ®é m¸t (200C), tho¸ng khÝ vµ tèi.

ho, hen. Trong y häc d©n téc, cñ c¶i cã vÞ ngät, h¬i C¶i b¾p sau thu ho¹ch nªn ®Ó trong cç hép cã cay ®¾ng, kh«ng cã chÊt ®éc, cã tç dông long ®êm lç, trong tói l−íi. ë ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é 10C, Èm tiªu thøc ¨n, lîi tiÓu, tiªu ø huyÕt, dïng ch÷a kiÕt

®é 95-98%, c¶i b¾p cã thÓ ®Ó ®−îc trong thêi gian lþ, gi¶i ®éc. Ng−êi bÞ nhiÔm khãi than chÕt ngÊt 2-3 th¸ng.

dïng c¶i cñ hay lçña nã gi· nhá, v¾t lÊy n−íc cèt

®æ cho uèng sÏ tØnh. C¶i cñ cßn ®−îc dïng ®Ó ch÷a báng nh− gi· n¸t ®¾p vµo vÕt báng.

99

100

https://thuviensach.vn

Lç¶i cñ còng gióp cho sù tiªu hãa thøc ¨n, cá d¹i. Lªn luèng réng 1,2-1,5 m, cao, r·nh réng 30

ch÷a kh¶n tiÕng, ch÷a xuÊt huyÕt ë ruét, ch÷a cm ®Ó khi m−a to dÔ tho¸t n−íc, dÔ ch¨m sãc.

suyÔn cña ng−êi giµ. C¶i cñ s¾c lÊy n−íc uèng sÏ

- Trång c¶i cñ bãn ph©n lãt lµ chÝnh.

tiªu n−íc, xäp phï rÊt nhanh.

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

Bãn lãt

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

Lo¹i ph©n

ph©n bãn

LÇn LÇn LÇn

(%)

(kg/ha)

1

2

3

C¶i cñ lµ lo¹i rau ¨n cñ cã rÔ c¸i (rÔ cäc) ph¸t Ph©n chuång

12.000-

triÓn ph×nh to ra gäi lµ cñ, cñ cã thÓ trßn hay dµi.

100

-

-

-

hoai môc

15.000

Cñ ¨n næi trªn mÆt ®Êt, l¸ th−a, däc nhá vµ ng¾n.

§é dµi cñ trung b×nh 18-20 cm, ®−êng kÝnh cñ 3-5

N

30 - 50

20

20

30

30

cm. Cç rÔ dinh d−ìng kÐm ph¸t triÓn, do ®ã chÞu P O

30 - 40

100

-

-

-

2

5

h¹n, chÞu óng kÐm. §é Èm thÝch hîp 60-65%, thÝch K O

50

40

20

20

20

2

nghi trªn cç lo¹i ®Êt c¸t pha, ®Êt phï sa, cã kh¶

+ Cçh bãn lãt:

n¨ng tho¸t n−íc nhanh.

R¶i ph©n trªn mÆt luèng råi trén ®Òu víi ®Êt, C©y c¶i cñ −a khÝ hËu m¸t l¹nh, nhiÖt ®é thÝch

®Ó 1-2 ngµy sau ®ã tiÕn hµnh gieo h¹t.

+ Cçh bãn thóc:

hîp 18-25oC, khi nhiÖt ®é lªn trªn 30oC sù ra cñ bÞ

LÇn 1: Khi c©y cã 2-3 l¸ thËt th× tØa th−a lÇn øc chÕ. V× vËy, ë vô chiªm cñ c¶i kh«ng to lçøng, thø nhÊt kÕt hîp víi bãn thóc.

¨n h¨ng, kÐm ngon.

LÇn 2: Sau lÇn 1 kho¶ng 5-7 ngµy tiÕn hµnh 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

bãn thóc lÇn thø 2 kÕt hîp víi tØa c©y vun xíi vµ

®Ó l¹i kho¶ng cçh c©y cçh c©y 15-20 cm.

2.1. Thêi vô

LÇn 3: Khi cñ ®ang ph¸t triÓn (cñ to b»ng ngãn

- ChÝnh vô: Gieo tõ th¸ng 8 ®Õn cuèi th¸ng 9.

tay c¸i).

- Vô muén: Gieo th¸ng 10 - th¸ng 11.

2.3. Gieo h¹t

- Vô xu©n hÌ: Gieo th¸ng 4 - th¸ng 5.

- Gieo h¹t theo luèng: Bá ph©n vµo luèng, phñ

2.2. Lµm ®Êt, bãn ph©n

®Êt lªn vµi h«m råi gieo.

- Lµm ®Êt s©u, nhá võa ®Ó ¶i, nhÆt bá sái ®¸, Gieo h¹t xong, lÊy ®Êt t¬i xèp lÊp mét líp máng 101

10

2

https://thuviensach.vn

Lç¶i cñ còng gióp cho sù tiªu hãa thøc ¨n, cá d¹i. Lªn luèng réng 1,2-1,5 m, cao, r·nh réng 30

ch÷a kh¶n tiÕng, ch÷a xuÊt huyÕt ë ruét, ch÷a cm ®Ó khi m−a to dÔ tho¸t n−íc, dÔ ch¨m sãc.

suyÔn cña ng−êi giµ. C¶i cñ s¾c lÊy n−íc uèng sÏ

- Trång c¶i cñ bãn ph©n lãt lµ chÝnh.

tiªu n−íc, xäp phï rÊt nhanh.

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

Bãn lãt

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

Lo¹i ph©n

ph©n bãn

LÇn LÇn LÇn

(%)

(kg/ha)

1

2

3

C¶i cñ lµ lo¹i rau ¨n cñ cã rÔ c¸i (rÔ cäc) ph¸t Ph©n chuång

12.000-

triÓn ph×nh to ra gäi lµ cñ, cñ cã thÓ trßn hay dµi.

100

-

-

-

hoai môc

15.000

Cñ ¨n næi trªn mÆt ®Êt, l¸ th−a, däc nhá vµ ng¾n.

§é dµi cñ trung b×nh 18-20 cm, ®−êng kÝnh cñ 3-5

N

30 - 50

20

20

30

30

cm. Cç rÔ dinh d−ìng kÐm ph¸t triÓn, do ®ã chÞu P O

30 - 40

100

-

-

-

2

5

h¹n, chÞu óng kÐm. §é Èm thÝch hîp 60-65%, thÝch K O

50

40

20

20

20

2

nghi trªn cç lo¹i ®Êt c¸t pha, ®Êt phï sa, cã kh¶

+ Cçh bãn lãt:

n¨ng tho¸t n−íc nhanh.

R¶i ph©n trªn mÆt luèng råi trén ®Òu víi ®Êt, C©y c¶i cñ −a khÝ hËu m¸t l¹nh, nhiÖt ®é thÝch

®Ó 1-2 ngµy sau ®ã tiÕn hµnh gieo h¹t.

+ Cçh bãn thóc:

hîp 18-25oC, khi nhiÖt ®é lªn trªn 30oC sù ra cñ bÞ

LÇn 1: Khi c©y cã 2-3 l¸ thËt th× tØa th−a lÇn øc chÕ. V× vËy, ë vô chiªm cñ c¶i kh«ng to lçøng, thø nhÊt kÕt hîp víi bãn thóc.

¨n h¨ng, kÐm ngon.

LÇn 2: Sau lÇn 1 kho¶ng 5-7 ngµy tiÕn hµnh 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

bãn thóc lÇn thø 2 kÕt hîp víi tØa c©y vun xíi vµ

®Ó l¹i kho¶ng cçh c©y cçh c©y 15-20 cm.

2.1. Thêi vô

LÇn 3: Khi cñ ®ang ph¸t triÓn (cñ to b»ng ngãn

- ChÝnh vô: Gieo tõ th¸ng 8 ®Õn cuèi th¸ng 9.

tay c¸i).

- Vô muén: Gieo th¸ng 10 - th¸ng 11.

2.3. Gieo h¹t

- Vô xu©n hÌ: Gieo th¸ng 4 - th¸ng 5.

- Gieo h¹t theo luèng: Bá ph©n vµo luèng, phñ

2.2. Lµm ®Êt, bãn ph©n

®Êt lªn vµi h«m råi gieo.

- Lµm ®Êt s©u, nhá võa ®Ó ¶i, nhÆt bá sái ®¸, Gieo h¹t xong, lÊy ®Êt t¬i xèp lÊp mét líp máng 101

10

2

https://thuviensach.vn

lªn trªn, t−íi n−íc råi phñ r¬m r¹ ®Ó gi÷ Èm cho

¨n c¶ l¸ nh−ng cñ bÐ, ¨n kÐm ngon.

h¹t nÈy mÇm tèt.

C¶i cñ cho n¨ng suÊt 17-30 tÊn/ha, tïy thuéc

- L−îng h¹t gieo trªn 1 ha lµ: 11-12 kg.

vµo ®iÒu kiÖn ch¨m sãc, c©y gièng vµ thêi vô gieo trång cã thÓ cho n¨ng suÊt cao h¬n hoÆc thÊp h¬n.

2.4. Ch¨m sãc

TiÕn hµnh xíi vµ vun, khi xíi ph¶i nhÑ tay, C©y c¶i xanh ngät

kh«ng xíi s©u vµ gÇn gèc qu¸ dÔ bÞ ®øt rÔ, c©y (Brassica juncea L.)

long gèc kÐm ph¸t triÓn hoÆc bÞ chÕt. Th−êng kÕt hîp cç lÇn vun xíi víi cç lÇn bãn thóc cho c©y.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

dinh d−ìng

2.5. Phßng trõ s©u bÖnh

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

C©y c¶i cñ cã cç lo¹i s©u bÖnh h¹i gièng s©u bÖnh h¹i cç c©y hä c¶i khç nh−: s©u t¬, rÖp , s©u C¶i xanh ngät ®−îc gieo trång ë nhiÒu n¬i trªn xanh b−ím tr¾ng, s©u khoang, bä nh¶y,... chñ yÕu thÕ giíi nh−ng phæ biÕn vµ tËp trung ë cç n−íc dïng bÉy b¶ sinh häc hoÆc b¾t b»ng tay nh−ng khi ch©u ¸, ®Æc biÖt lµ Trung Quèc. Cã nhiÒu ý kiÕn cho mËt ®é s©u h¹i cao cã thÓ dïng mét sè thuèc trõ r»ng, trung t©m ®a d¹ng cña c¶i xanh lµ Trung ¸.

s©u sinh häc (xem trong Phô lôc) ®Ó diÖt trõ kÞp C¶i xanh ngät lµ lo¹i rau lîi tiÓu. H¹t c¶i cã vÞ

thêi. Trong qu¸ tr×nh c©y sinh tr−ëng, ph¸t triÓn cay, tÝnh Êm, cã tç dông tiªu hãa ®êm, ch÷a ho nÕu ruéng, v−ên kÐm tho¸t n−íc, bãn thóc qu¸

hen, lµm tan khÝ trÖ, gi¶m ®au, ch÷a kÕt h¹ch. §Ó

nhiÒu ph©n ®¹m hoÆc ®Ó c©y qu¸ dµy, sÏ xuÊt hiÖn ch÷a ho hen, ®êm suyÔn ë ng−êi giµ, ng−êi ta bÖnh thèi nhòn. Kh«ng nªn gieo 2-3 ®ît c¶i cñ dïng h¹t c¶i xanh, h¹t c¶i cñ, tÝa t«, ba thø b»ng trªn cïng mét diÖn tÝch.

nhau (mçi vÞ 8-12 g) s¾c uèng mçi lÇn 4-6 g, ngµy

2.6. Thu ho¹ch

uèng 2-3 lÇn.

- Vô chÝnh: Sau khi gieo h¹t 60-70 ngµy lµ cho

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

thu ho¹ch.

- Vô muén: 80-100 ngµy míi cho thu ho¹ch.

- NhiÖt ®é:

- Vô chiªm: 25-35 ngµy ®· cho thu ho¹ch c¶ c©y, C¶i xanh ngät cã kh¶ n¨ng chÞu khÝ hËu nãng, 103

10

4

https://thuviensach.vn

lªn trªn, t−íi n−íc råi phñ r¬m r¹ ®Ó gi÷ Èm cho

¨n c¶ l¸ nh−ng cñ bÐ, ¨n kÐm ngon.

h¹t nÈy mÇm tèt.

C¶i cñ cho n¨ng suÊt 17-30 tÊn/ha, tïy thuéc

- L−îng h¹t gieo trªn 1 ha lµ: 11-12 kg.

vµo ®iÒu kiÖn ch¨m sãc, c©y gièng vµ thêi vô gieo trång cã thÓ cho n¨ng suÊt cao h¬n hoÆc thÊp h¬n.

2.4. Ch¨m sãc

TiÕn hµnh xíi vµ vun, khi xíi ph¶i nhÑ tay, C©y c¶i xanh ngät

kh«ng xíi s©u vµ gÇn gèc qu¸ dÔ bÞ ®øt rÔ, c©y (Brassica juncea L.)

long gèc kÐm ph¸t triÓn hoÆc bÞ chÕt. Th−êng kÕt hîp cç lÇn vun xíi víi cç lÇn bãn thóc cho c©y.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

dinh d−ìng

2.5. Phßng trõ s©u bÖnh

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

C©y c¶i cñ cã cç lo¹i s©u bÖnh h¹i gièng s©u bÖnh h¹i cç c©y hä c¶i khç nh−: s©u t¬, rÖp , s©u C¶i xanh ngät ®−îc gieo trång ë nhiÒu n¬i trªn xanh b−ím tr¾ng, s©u khoang, bä nh¶y,... chñ yÕu thÕ giíi nh−ng phæ biÕn vµ tËp trung ë cç n−íc dïng bÉy b¶ sinh häc hoÆc b¾t b»ng tay nh−ng khi ch©u ¸, ®Æc biÖt lµ Trung Quèc. Cã nhiÒu ý kiÕn cho mËt ®é s©u h¹i cao cã thÓ dïng mét sè thuèc trõ r»ng, trung t©m ®a d¹ng cña c¶i xanh lµ Trung ¸.

s©u sinh häc (xem trong Phô lôc) ®Ó diÖt trõ kÞp C¶i xanh ngät lµ lo¹i rau lîi tiÓu. H¹t c¶i cã vÞ

thêi. Trong qu¸ tr×nh c©y sinh tr−ëng, ph¸t triÓn cay, tÝnh Êm, cã tç dông tiªu hãa ®êm, ch÷a ho nÕu ruéng, v−ên kÐm tho¸t n−íc, bãn thóc qu¸

hen, lµm tan khÝ trÖ, gi¶m ®au, ch÷a kÕt h¹ch. §Ó

nhiÒu ph©n ®¹m hoÆc ®Ó c©y qu¸ dµy, sÏ xuÊt hiÖn ch÷a ho hen, ®êm suyÔn ë ng−êi giµ, ng−êi ta bÖnh thèi nhòn. Kh«ng nªn gieo 2-3 ®ît c¶i cñ dïng h¹t c¶i xanh, h¹t c¶i cñ, tÝa t«, ba thø b»ng trªn cïng mét diÖn tÝch.

nhau (mçi vÞ 8-12 g) s¾c uèng mçi lÇn 4-6 g, ngµy

2.6. Thu ho¹ch

uèng 2-3 lÇn.

- Vô chÝnh: Sau khi gieo h¹t 60-70 ngµy lµ cho

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

thu ho¹ch.

- Vô muén: 80-100 ngµy míi cho thu ho¹ch.

- NhiÖt ®é:

- Vô chiªm: 25-35 ngµy ®· cho thu ho¹ch c¶ c©y, C¶i xanh ngät cã kh¶ n¨ng chÞu khÝ hËu nãng, 103

10

4

https://thuviensach.vn

Èm. Trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt l¹nh, c¶i xanh sinh Nh×n chung, c©y c¶i xanh ngät dÔ trång, kh«ng tr−ëng nhanh vµ cho n¨ng suÊt cao trªn ®Êt giµu cã ®ßi hái kh¾t khe ®èi víi cç ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai, mïn. C¶i xanh ngät cã thÓ sinh tr−ëng vµ ph¸t ph©n bãn. C©y c¶i xanh ngät thÝch hîp trång triÓn tèt trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é tõ 10-270C. Do trªn ®Êt giµu dinh d−ìng, hµm l−îng mïn cao, cã ph¹m vi nhiÖt ®é réng nªn c¶i xanh ngät cã thÓ

tho¸t n−íc tèt, Èm vµ ®é pH 6-6,5. C©y c¶i xanh gieo trång quanh n¨m ë n−íc ta.

ngät cho n¨ng suÊt cao khi gieo trång trªn ®Êt

- ¸nh s¸ng:

thÞt nhÑ pha c¸t, tèt nhÊt lµ ®Êt phï sa ®−îc båi C¶i xanh ngät −a thÝch thêi gian chiÕu s¸ng h»ng n¨m.

Tuy nhiªn, ®Ó ®¹t n¨ng suÊt cao vµ n©ng cao dµi. Trong qu¸ tr×nh sinh tr−ëng, ph¸t triÓn c©y chÊt l−îng th× yªu cÇu l−îng ph©n bãn cho c©y cßn c¶i xanh yªu cÇu thêi gian chiÕu s¸ng dµi, c−êng tuú thuéc vµo tõng lo¹i ®Êt. Th«ng th−êng l−îng

®é ¸nh s¸ng trung b×nh. NÕu c−êng ®é ¸nh s¸ng ph©n dïng cho gieo trång 1 ha c¶i xanh ngät lµ: qu¸ m¹nh kh«ng thuËn lîi cho qu¸ tr×nh tæng hîp ph©n chuång 20 tÊn, ®¹m urª 150 kg, supe l©n vitamin C.

350-400 kg, kali sunphat 70 kg. Ngoµi ra, cßn cã

- §é Èm:

thÓ cung cÊp ph©n bãn l¸ trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt C¶i xanh ngät lµ c©y −a Èm, −a t−íi, nh−ng Èm −ít, m−a kÐo dµi b»ng cçh hoµ víi n−íc ®Ó

kh«ng chÞu h¹n còng kh«ng chÞu ngËp óng. Do bé phun.

rÔ ¨n n«ng nªn hót n−íc ë tÇng ®Êt d−íi kÐm. C¶i xanh ngät cã bé l¸ ph¸t triÓn, to b¶n nh−ng máng, 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

nªn kh¶ n¨ng chÞu h¹n kÐm. Khi ®Êt vµ kh«ng khÝ

2.1. Thêi vô

thiÕu Èm th× c©y cßi cäc, sinh tr−ëng chËm, l¸ nhá, th©n ng¾n, n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng ®Òu gi¶m.

- Vô xu©n hÌ: Gieo h¹t tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng 6.

§é Èm ®Êt thÝch hîp lµ tõ 80%, ®é Èm kh«ng

- Vô thu ®«ng: Gieo h¹t tõ th¸ng 8 ®Õn th¸ng 11.

khÝ kho¶ng 85-90% gióp c©y sinh tr−ëng vµ ph¸t Cã thÓ dïng cç biÖn ph¸p che phñ ®Ó trång triÓn tèt. C¶i xanh ngät kh«ng chÞu ngËp óng, nÕu c©y c¶i xanh ngät quanh n¨m.

®é Èm ®Êt quçao vµ kÐo dµi 2-3 ngµy sÏ lµm bé

2.2. V−ên −¬m

rÔ bÞ h−, lµm gi¶m n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng.

- §Êt vµ dinh d−ìng:

C©y c¶i xanh ngät cã thÓ gieo th¼ng hoÆc gieo 105

10

6

https://thuviensach.vn

Èm. Trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt l¹nh, c¶i xanh sinh Nh×n chung, c©y c¶i xanh ngät dÔ trång, kh«ng tr−ëng nhanh vµ cho n¨ng suÊt cao trªn ®Êt giµu cã ®ßi hái kh¾t khe ®èi víi cç ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai, mïn. C¶i xanh ngät cã thÓ sinh tr−ëng vµ ph¸t ph©n bãn. C©y c¶i xanh ngät thÝch hîp trång triÓn tèt trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é tõ 10-270C. Do trªn ®Êt giµu dinh d−ìng, hµm l−îng mïn cao, cã ph¹m vi nhiÖt ®é réng nªn c¶i xanh ngät cã thÓ

tho¸t n−íc tèt, Èm vµ ®é pH 6-6,5. C©y c¶i xanh gieo trång quanh n¨m ë n−íc ta.

ngät cho n¨ng suÊt cao khi gieo trång trªn ®Êt

- ¸nh s¸ng:

thÞt nhÑ pha c¸t, tèt nhÊt lµ ®Êt phï sa ®−îc båi C¶i xanh ngät −a thÝch thêi gian chiÕu s¸ng h»ng n¨m.

Tuy nhiªn, ®Ó ®¹t n¨ng suÊt cao vµ n©ng cao dµi. Trong qu¸ tr×nh sinh tr−ëng, ph¸t triÓn c©y chÊt l−îng th× yªu cÇu l−îng ph©n bãn cho c©y cßn c¶i xanh yªu cÇu thêi gian chiÕu s¸ng dµi, c−êng tuú thuéc vµo tõng lo¹i ®Êt. Th«ng th−êng l−îng

®é ¸nh s¸ng trung b×nh. NÕu c−êng ®é ¸nh s¸ng ph©n dïng cho gieo trång 1 ha c¶i xanh ngät lµ: qu¸ m¹nh kh«ng thuËn lîi cho qu¸ tr×nh tæng hîp ph©n chuång 20 tÊn, ®¹m urª 150 kg, supe l©n vitamin C.

350-400 kg, kali sunphat 70 kg. Ngoµi ra, cßn cã

- §é Èm:

thÓ cung cÊp ph©n bãn l¸ trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt C¶i xanh ngät lµ c©y −a Èm, −a t−íi, nh−ng Èm −ít, m−a kÐo dµi b»ng cçh hoµ víi n−íc ®Ó

kh«ng chÞu h¹n còng kh«ng chÞu ngËp óng. Do bé phun.

rÔ ¨n n«ng nªn hót n−íc ë tÇng ®Êt d−íi kÐm. C¶i xanh ngät cã bé l¸ ph¸t triÓn, to b¶n nh−ng máng, 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

nªn kh¶ n¨ng chÞu h¹n kÐm. Khi ®Êt vµ kh«ng khÝ

2.1. Thêi vô

thiÕu Èm th× c©y cßi cäc, sinh tr−ëng chËm, l¸ nhá, th©n ng¾n, n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng ®Òu gi¶m.

- Vô xu©n hÌ: Gieo h¹t tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng 6.

§é Èm ®Êt thÝch hîp lµ tõ 80%, ®é Èm kh«ng

- Vô thu ®«ng: Gieo h¹t tõ th¸ng 8 ®Õn th¸ng 11.

khÝ kho¶ng 85-90% gióp c©y sinh tr−ëng vµ ph¸t Cã thÓ dïng cç biÖn ph¸p che phñ ®Ó trång triÓn tèt. C¶i xanh ngät kh«ng chÞu ngËp óng, nÕu c©y c¶i xanh ngät quanh n¨m.

®é Èm ®Êt quçao vµ kÐo dµi 2-3 ngµy sÏ lµm bé

2.2. V−ên −¬m

rÔ bÞ h−, lµm gi¶m n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng.

- §Êt vµ dinh d−ìng:

C©y c¶i xanh ngät cã thÓ gieo th¼ng hoÆc gieo 105

10

6

https://thuviensach.vn

v−ên −¬m. §Ó −¬m c©y c¶i xanh ngät cÇn ph¶i lµm N

70 - 75

30

40

30

®Êt nhá, lªn luèng réng 1 m, cao 0,3 m, r·nh réng 0,3

P O

60

100

-

-

2

5

m. Bãn lãt b»ng ph©n chuång hoai môc 2-3 kg/m2.

K O

70

50

30

20

2

NÕu gieo th¼ng: 1 m2 gieo 0,5-1 g h¹t gièng; nÕu gieo v−ên −¬m råi cÊy: 1 m2 gieo 1-1,2 g h¹t gièng.

Kh«ng dïng ph©n t−¬i ch−a hoai môc ®Ó bãn H¹t ®−îc ng©m 2 giê trong n−íc Êm 30-350C, sau cho c©y, nÕu kh«ng cã ph©n chuång hoai môc cã

®ã vít ra vµ thanh h¹t h¬i kh« ®Ó gieo. Gieo h¹t thÓ dïng ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng 1.000-xong phñ trÊu hoÆc r¬m r¹ trªn mÆt luèng råi t−íi 2.000 kg/ha tïy tõng lo¹i ®Êt.

®Òu b»ng « roa mçi ngµy 1 lÇn vµo buæi s¸ng.

- Cçh bãn: Bãn thóc:

+ LÇn 1: Khi c©y håi xanh (sau trång 7-10 ngµy).

2.3. Lµm ®Êt, trång c©y

+ LÇn 2: Sau trång 15-20 ngµy.

Chän ®Êt c¸t pha hoÆc thÞt nhÑ cã ®é pH 5,5-6,5. Lµm ®Êt nhá, lªn luèng, bãn ph©n cho ®Êt (nh−

2.5. T−íi n−íc, ch¨m sãc

nªu trªn).

NÕu gieo ®Ó liÒn ch©n th× tØa lµm 2 ®ît khi c©y C©y c¶i xanh ngät lµ c©y ng¾n ngµy vµ rÊt cÇn n−íc ®Ó sinh tr−ëng nªn ph¶i gi÷ Èm th−êng xuyªn cã 2-3 l¸ thËt vµ 4-5 l¸ thËt víi kho¶ng cçh 12-15

sau khi trång, mçi ngµy t−íi 1 lÇn, sau ®ã 2-3 ngµy cm. NÕu cÊy th× ®Ó víi kho¶ng cçh 20-30 cm, t−íi 1 lÇn, kÕp hîp bãn ph©n thóc víi t−íi n−íc, nhÆt

®¶m b¶o mËt ®é trång tõ 80-100 ngµn c©y/ha.

s¹ch cá d¹i vµ xíi vun gèc tõ 1-2 lÇn.

2.4. Bãn ph©n

2.6. Phßng trõ s©u bÖnh

- L−îng bãn:

Cç lo¹i s©u bÖnh h¹i chÝnh: C©y con th−êng Tæng

Bãn thóc (%)

xuÊt hiÖn bÖnh lë cæ rÔ, bÖnh thèi nhòn ë giai l−îng

Bãn lãt

®o¹n c©y to, cç bÖnh nµy th−êng xuÊt hiÖn khi cã Lo¹i ph©n

ph©n bãn

(%)

LÇn 1

LÇn 2

®é Èm cao. C©y c¶i xanh ngät th−êng xuÊt hiÖn (kg/ha)

rÖp cç lo¹i, bä nh¶y, s©u x¸m, s©u t¬, s©u xanh.

C¶i xanh ngät lµ c©y cã thêi gian sinh tr−ëng Ph©n chuång

20.000

100

-

-

ng¾n, v× vËy cÇn ¸p dông tèt cç biÖn ph¸p phßng ñ môc

trõ tæng hîp. Trong tr−êng hîp s©u bÖnh xuÊt 107

10

8

https://thuviensach.vn

v−ên −¬m. §Ó −¬m c©y c¶i xanh ngät cÇn ph¶i lµm N

70 - 75

30

40

30

®Êt nhá, lªn luèng réng 1 m, cao 0,3 m, r·nh réng 0,3

P O

60

100

-

-

2

5

m. Bãn lãt b»ng ph©n chuång hoai môc 2-3 kg/m2.

K O

70

50

30

20

2

NÕu gieo th¼ng: 1 m2 gieo 0,5-1 g h¹t gièng; nÕu gieo v−ên −¬m råi cÊy: 1 m2 gieo 1-1,2 g h¹t gièng.

Kh«ng dïng ph©n t−¬i ch−a hoai môc ®Ó bãn H¹t ®−îc ng©m 2 giê trong n−íc Êm 30-350C, sau cho c©y, nÕu kh«ng cã ph©n chuång hoai môc cã

®ã vít ra vµ thanh h¹t h¬i kh« ®Ó gieo. Gieo h¹t thÓ dïng ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng 1.000-xong phñ trÊu hoÆc r¬m r¹ trªn mÆt luèng råi t−íi 2.000 kg/ha tïy tõng lo¹i ®Êt.

®Òu b»ng « roa mçi ngµy 1 lÇn vµo buæi s¸ng.

- Cçh bãn: Bãn thóc:

+ LÇn 1: Khi c©y håi xanh (sau trång 7-10 ngµy).

2.3. Lµm ®Êt, trång c©y

+ LÇn 2: Sau trång 15-20 ngµy.

Chän ®Êt c¸t pha hoÆc thÞt nhÑ cã ®é pH 5,5-6,5. Lµm ®Êt nhá, lªn luèng, bãn ph©n cho ®Êt (nh−

2.5. T−íi n−íc, ch¨m sãc

nªu trªn).

NÕu gieo ®Ó liÒn ch©n th× tØa lµm 2 ®ît khi c©y C©y c¶i xanh ngät lµ c©y ng¾n ngµy vµ rÊt cÇn n−íc ®Ó sinh tr−ëng nªn ph¶i gi÷ Èm th−êng xuyªn cã 2-3 l¸ thËt vµ 4-5 l¸ thËt víi kho¶ng cçh 12-15

sau khi trång, mçi ngµy t−íi 1 lÇn, sau ®ã 2-3 ngµy cm. NÕu cÊy th× ®Ó víi kho¶ng cçh 20-30 cm, t−íi 1 lÇn, kÕp hîp bãn ph©n thóc víi t−íi n−íc, nhÆt

®¶m b¶o mËt ®é trång tõ 80-100 ngµn c©y/ha.

s¹ch cá d¹i vµ xíi vun gèc tõ 1-2 lÇn.

2.4. Bãn ph©n

2.6. Phßng trõ s©u bÖnh

- L−îng bãn:

Cç lo¹i s©u bÖnh h¹i chÝnh: C©y con th−êng Tæng

Bãn thóc (%)

xuÊt hiÖn bÖnh lë cæ rÔ, bÖnh thèi nhòn ë giai l−îng

Bãn lãt

®o¹n c©y to, cç bÖnh nµy th−êng xuÊt hiÖn khi cã Lo¹i ph©n

ph©n bãn

(%)

LÇn 1

LÇn 2

®é Èm cao. C©y c¶i xanh ngät th−êng xuÊt hiÖn (kg/ha)

rÖp cç lo¹i, bä nh¶y, s©u x¸m, s©u t¬, s©u xanh.

C¶i xanh ngät lµ c©y cã thêi gian sinh tr−ëng Ph©n chuång

20.000

100

-

-

ng¾n, v× vËy cÇn ¸p dông tèt cç biÖn ph¸p phßng ñ môc

trõ tæng hîp. Trong tr−êng hîp s©u bÖnh xuÊt 107

10

8

https://thuviensach.vn

hiÖn chØ ®−îc dïng cç thuèc d¹ng sinh häc, th¶o chuét trång. Theo A. Decandoole (n¨m 1912) th×

méc hoÆc thuèc cã thêi gian cçh ly sö dông ng¾n.

vïng xuÊt xø d−a chuét lµ t©y b¾c Ên §é, tõ ®©y nã ®−îc ph¸t triÓn lªn phÝa t©y (Trung §«ng) vµ

2.7. Thu ho¹ch

sau ®ã sang §«ng Nam ¸.

Khi thu ho¹ch cÇn lo¹i bá cç l¸ gèc, l¸ giµ, l¸

Vavilop (n¨m 1926), G.Taracanov (n¨m 1968) bÞ s©u bÖnh, chó ý röa s¹ch, kh«ng ®Ó giËp n¸t cho l¹i cho r»ng, khu vùc miÒn nói phÝa B¾c ViÖt Nam vµo bao b× s¹ch ®Ó sö dông. NÕu lµm ®óng quy gi¸p Lµo lµ n¬i ph¸t sinh c©y d−a chuét, v× ë ®©y tr×nh trªn cã thÓ ®¹t 15-20 tÊn/ha.

cßn tån t¹i cç d¹ng d−a chuét hoang d¹i.

D−a chuét lµ lo¹i rau th«ng dông vµ −a C©y d−a chuét

chuéng trong b÷a ¨n h»ng ngµy. D−a chuét cßn (Cucumis sativus L.)

cã tç dông gi¶i kh¸t, läc m¸u, hßa tan axÝt uric, cç muèi cña axÝt uric (urat), lîi tiÓu vµ

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

g©y ngñ nhÑ. D−a chuét th−êng ®−îc dïng dinh d−ìng

trong cç tr−êng hîp nh− sèt nhÑ, nhiÔm ®éc,

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

®au bông vµ kÝch thÝch ruét, thèng phong, t¹ng khíp, sái bÖnh trùc khuÈn E.coli. D−a chuét còng HiÖn nay cã nhiÒu ý kiÕn khç nhau vÒ nguån

®−îc dïng ®¾p ngoµi trÞ ngøa, nÊm ngoµi da, gèc xuÊt xø cña c©y d−a chuét. Theo tµi liÖu dïng trong mü phÈm lµm kem b«i mÆt, thuèc nghiªn cøu cña De Candolle, c©y d−a chuét cã gi÷ Èm cho da. Do cã hµm l−îng kali cao nªn nguån gèc tõ Ên §é (Nam ¸) vµ ®−îc trång trät d−a chuét rÊt cÇn cho ng−êi bÞ bÖnh tim m¹ch, tõ 3000 n¨m tr−íc. Loµi hoang d¹i cucumis v× nã sÏ ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh ®µo th¶i n−íc vµ

hardiwickii Royle lµ loµi d−a chuét qu¶ nhá cã vÞ

muèi ¨n ra khái c¬ thÓ.

®¾ng ®−îc ph¸t hiÖn mäc hoang d¹i ë d−íi ch©n nói Himalaya. Khi lai tù do gi÷a loµi nµy víi loµi

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

trång (cucumis sativus L.), Denkin vµ céng sù (n¨m 1971) ®· ph¸t hiÖn thÊy ®é h÷u thô ë thÕ hÖ

C©y d−a chuét thÝch nghi víi ®iÒu kiÖn khÝ hËu F2 kh«ng bÞ gi¶m ®i vµ «ng ®· cho r»ng cucumis nãng Èm, nhiÖt ®é tèi thÝch víi sinh tr−ëng cña hardiwickii R. rÊt cã thÓ lµ tæ tiªn cña loµi d−a d−a chuét lµ 300C vÒ ban ngµy vµ 18-210C vÒ ban 109

11

0

https://thuviensach.vn

hiÖn chØ ®−îc dïng cç thuèc d¹ng sinh häc, th¶o chuét trång. Theo A. Decandoole (n¨m 1912) th×

méc hoÆc thuèc cã thêi gian cçh ly sö dông ng¾n.

vïng xuÊt xø d−a chuét lµ t©y b¾c Ên §é, tõ ®©y nã ®−îc ph¸t triÓn lªn phÝa t©y (Trung §«ng) vµ

2.7. Thu ho¹ch

sau ®ã sang §«ng Nam ¸.

Khi thu ho¹ch cÇn lo¹i bá cç l¸ gèc, l¸ giµ, l¸

Vavilop (n¨m 1926), G.Taracanov (n¨m 1968) bÞ s©u bÖnh, chó ý röa s¹ch, kh«ng ®Ó giËp n¸t cho l¹i cho r»ng, khu vùc miÒn nói phÝa B¾c ViÖt Nam vµo bao b× s¹ch ®Ó sö dông. NÕu lµm ®óng quy gi¸p Lµo lµ n¬i ph¸t sinh c©y d−a chuét, v× ë ®©y tr×nh trªn cã thÓ ®¹t 15-20 tÊn/ha.

cßn tån t¹i cç d¹ng d−a chuét hoang d¹i.

D−a chuét lµ lo¹i rau th«ng dông vµ −a C©y d−a chuét

chuéng trong b÷a ¨n h»ng ngµy. D−a chuét cßn (Cucumis sativus L.)

cã tç dông gi¶i kh¸t, läc m¸u, hßa tan axÝt uric, cç muèi cña axÝt uric (urat), lîi tiÓu vµ

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

g©y ngñ nhÑ. D−a chuét th−êng ®−îc dïng dinh d−ìng

trong cç tr−êng hîp nh− sèt nhÑ, nhiÔm ®éc,

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

®au bông vµ kÝch thÝch ruét, thèng phong, t¹ng khíp, sái bÖnh trùc khuÈn E.coli. D−a chuét còng HiÖn nay cã nhiÒu ý kiÕn khç nhau vÒ nguån

®−îc dïng ®¾p ngoµi trÞ ngøa, nÊm ngoµi da, gèc xuÊt xø cña c©y d−a chuét. Theo tµi liÖu dïng trong mü phÈm lµm kem b«i mÆt, thuèc nghiªn cøu cña De Candolle, c©y d−a chuét cã gi÷ Èm cho da. Do cã hµm l−îng kali cao nªn nguån gèc tõ Ên §é (Nam ¸) vµ ®−îc trång trät d−a chuét rÊt cÇn cho ng−êi bÞ bÖnh tim m¹ch, tõ 3000 n¨m tr−íc. Loµi hoang d¹i cucumis v× nã sÏ ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh ®µo th¶i n−íc vµ

hardiwickii Royle lµ loµi d−a chuét qu¶ nhá cã vÞ

muèi ¨n ra khái c¬ thÓ.

®¾ng ®−îc ph¸t hiÖn mäc hoang d¹i ë d−íi ch©n nói Himalaya. Khi lai tù do gi÷a loµi nµy víi loµi

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

trång (cucumis sativus L.), Denkin vµ céng sù (n¨m 1971) ®· ph¸t hiÖn thÊy ®é h÷u thô ë thÕ hÖ

C©y d−a chuét thÝch nghi víi ®iÒu kiÖn khÝ hËu F2 kh«ng bÞ gi¶m ®i vµ «ng ®· cho r»ng cucumis nãng Èm, nhiÖt ®é tèi thÝch víi sinh tr−ëng cña hardiwickii R. rÊt cã thÓ lµ tæ tiªn cña loµi d−a d−a chuét lµ 300C vÒ ban ngµy vµ 18-210C vÒ ban 109

11

0

https://thuviensach.vn

®ªm. ¸nh s¸ng nhiÒu lµm qu¶ lín nhanh, mËp, thµnh phÇn trªn ®−îc trén ®Òu, lo¹i bá r¬m, rç, chÊt l−îng qu¶ tèt. Trong ®iÒu kiÖn ngµy ng¾n d−a vËt r¾n, sau ®ã ®æ ®Çy cç hèc trªn khay, Ên nhÑ

chuét th−êng cã nhiÒu l¸ vµ sai qu¶.

råi xÕp khay trªn giçao cçh mÆt ®Êt Ýt nhÊt Nhu cÇu n−íc cña d−a chuét cao nh−ng kh«ng 50 cm trong nhµ l−íi cã che m¸i b»ng vËt liÖu chÞu ®−îc óng. C©y sinh tr−ëng thÝch hîp trªn s¸ng (nilon hoÆc tÊm nhùa tr¾ng).

®Êt giµu dinh d−ìng, tho¸t n−íc tèt vµ pH trong H¹t ng©m trong n−íc Êm 35-400C trong thêi kho¶ng 6,0-6,5.

gian 3 giê, sau ®ã ñ ë nhiÖt ®é 27-300C. Khi h¹t nøt nanh th× ®em gieo vµo cç hèc, mçi hèc 2 h¹t 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

vµ t−íi ®ñ Èm. Sau ®ã h»ng ngµy ®Òu ph¶i t−íi gi÷

2.1. Gièng vµ thêi vô

Èm cho c©y cho ®Õn tr−íc khi trång 2-3 ngµy th×

ngõng t−íi.

D−a chuét gåm cã cç gièng qu¶ nhá, qu¶ trung L−îng h¹t gieo cho mçi hÐcta:

b×nh vµ nhãm qu¶ to nªn chän gièng cã chÊt l−îng D−a chuét qu¶ nhá, qu¶ to cÇn tõ 700-1.000 g/ha.

tèt, n¨ng suÊt cao vµ chÞu ®−îc s©u bÖnh.

D−a chuét bao tö cÇn tõ 500-600 g/ha.

- Vô xu©n: Gieo tõ cuèi th¸ng 1 ®Õn cuèi th¸ng 2 d−¬ng lÞch.

2.3. Lµm ®Êt, trång c©y

- Vô ®«ng: Gieo tõ ®Çu th¸ng 9 ®Õn cuèi th¸ng 10.

Chän ®Êt cao, dÔ tho¸t n−íc nh−ng chñ ®éng Trång gi÷a 2 vô lóa cÇn lµm bÇu ®Ó tranh thñ nguån n−íc t−íi. §Êt thÞt nhÑ hoÆc c¸t pha cã ®é thêi vô.

pH tõ 5,5 ®Õn 6,5. Tr−íc ®ã hai vô kh«ng trång cç c©y cïng hä bÇu bÝ.

2.2. Gieo c©y con

Do bé rÔ d−a chuét yÕu nªn ®Êt trång cÇn cµy

§Ó tiÕt kiÖm h¹t gièng, c«ng ch¨m sãc c©y giai bõa kü, nhá, t¬i xèp, nhÆt s¹ch cá d¹i. Lªn luèng

®o¹n ®Çu vµ t¨ng ®é ®ång ®Òu c©y, cÇn s¶n xuÊt réng 1,2 m, cao 0,3 m, r·nh réng 0,3 m.

c©y con trong khay xèp hoÆc khay nhùa cã kÝch Sau khi lªn luèng, r¹ch 2 hµng víi kho¶ng th−íc 60×45 cm víi sè l−îng 60 hèc/khay.

cçh 60-70 cm, cçh mÐp luèng 20-30 cm råi bãn VËt liÖu lµm bÇu gåm 40% ®Êt, 30% trÊu hun ph©n vµo r·nh.

hoÆc mïn môc vµ 30% ph©n chuång môc. Cç Trång c©y: Sau khi lo¹i bá nh÷ng c©y khç 111

11

2

https://thuviensach.vn

®ªm. ¸nh s¸ng nhiÒu lµm qu¶ lín nhanh, mËp, thµnh phÇn trªn ®−îc trén ®Òu, lo¹i bá r¬m, rç, chÊt l−îng qu¶ tèt. Trong ®iÒu kiÖn ngµy ng¾n d−a vËt r¾n, sau ®ã ®æ ®Çy cç hèc trªn khay, Ên nhÑ

chuét th−êng cã nhiÒu l¸ vµ sai qu¶.

råi xÕp khay trªn giçao cçh mÆt ®Êt Ýt nhÊt Nhu cÇu n−íc cña d−a chuét cao nh−ng kh«ng 50 cm trong nhµ l−íi cã che m¸i b»ng vËt liÖu chÞu ®−îc óng. C©y sinh tr−ëng thÝch hîp trªn s¸ng (nilon hoÆc tÊm nhùa tr¾ng).

®Êt giµu dinh d−ìng, tho¸t n−íc tèt vµ pH trong H¹t ng©m trong n−íc Êm 35-400C trong thêi kho¶ng 6,0-6,5.

gian 3 giê, sau ®ã ñ ë nhiÖt ®é 27-300C. Khi h¹t nøt nanh th× ®em gieo vµo cç hèc, mçi hèc 2 h¹t 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

vµ t−íi ®ñ Èm. Sau ®ã h»ng ngµy ®Òu ph¶i t−íi gi÷

2.1. Gièng vµ thêi vô

Èm cho c©y cho ®Õn tr−íc khi trång 2-3 ngµy th×

ngõng t−íi.

D−a chuét gåm cã cç gièng qu¶ nhá, qu¶ trung L−îng h¹t gieo cho mçi hÐcta:

b×nh vµ nhãm qu¶ to nªn chän gièng cã chÊt l−îng D−a chuét qu¶ nhá, qu¶ to cÇn tõ 700-1.000 g/ha.

tèt, n¨ng suÊt cao vµ chÞu ®−îc s©u bÖnh.

D−a chuét bao tö cÇn tõ 500-600 g/ha.

- Vô xu©n: Gieo tõ cuèi th¸ng 1 ®Õn cuèi th¸ng 2 d−¬ng lÞch.

2.3. Lµm ®Êt, trång c©y

- Vô ®«ng: Gieo tõ ®Çu th¸ng 9 ®Õn cuèi th¸ng 10.

Chän ®Êt cao, dÔ tho¸t n−íc nh−ng chñ ®éng Trång gi÷a 2 vô lóa cÇn lµm bÇu ®Ó tranh thñ nguån n−íc t−íi. §Êt thÞt nhÑ hoÆc c¸t pha cã ®é thêi vô.

pH tõ 5,5 ®Õn 6,5. Tr−íc ®ã hai vô kh«ng trång cç c©y cïng hä bÇu bÝ.

2.2. Gieo c©y con

Do bé rÔ d−a chuét yÕu nªn ®Êt trång cÇn cµy

§Ó tiÕt kiÖm h¹t gièng, c«ng ch¨m sãc c©y giai bõa kü, nhá, t¬i xèp, nhÆt s¹ch cá d¹i. Lªn luèng

®o¹n ®Çu vµ t¨ng ®é ®ång ®Òu c©y, cÇn s¶n xuÊt réng 1,2 m, cao 0,3 m, r·nh réng 0,3 m.

c©y con trong khay xèp hoÆc khay nhùa cã kÝch Sau khi lªn luèng, r¹ch 2 hµng víi kho¶ng th−íc 60×45 cm víi sè l−îng 60 hèc/khay.

cçh 60-70 cm, cçh mÐp luèng 20-30 cm råi bãn VËt liÖu lµm bÇu gåm 40% ®Êt, 30% trÊu hun ph©n vµo r·nh.

hoÆc mïn môc vµ 30% ph©n chuång môc. Cç Trång c©y: Sau khi lo¹i bá nh÷ng c©y khç 111

11

2

https://thuviensach.vn

d¹ng, c©y bÞ bÖnh, chuyÓn khay ra ®ång, nhÊc nhÑ

dông ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng 3.000-3.500 kg/ha.

bÇu c©y ra khái khay vµ r¶i ®Òu c©y theo kho¶ng

- Cçh bãn ph©n:

cçh quy ®Þnh. Vïi kÝn bÇu c©y d−íi ®Êt vµ t−íi

+ LÇn 1: Sau khi c©y bÐn rÔ håi xanh. Bãn kÕt thÊm gèc, cho chÆt gèc.

hîp víi vun xíi nhÑ.

+ LÇn 2: Khi c©y b¾t ®Çu ra hoa c¸i.

2.4. MËt ®é, kho¶ng cçh

+ LÇn 3: Sau khi thu qu¶ ®ît ®Çu.

- Gièng d−a chuét qu¶ nhá vµ d−a chuét ¨n t−¬i:

2.6. T−íi n−íc, bãn thóc

C©y cçh c©y: 35 cm trong vô ®«ng vµ 40 cm D−a chuét cã bé rÔ ¨n n«ng nªn cÇn nhiÒu trong vô xu©n.

n−íc. Nguån n−íc t−íi lµ n−íc giÕng khoan, n−íc MËt ®é: 30.000-33.000 c©y/ha.

s«ng. Tr−íc khi c¾m giµn (20-30 ngµy sau trång),

- Gièng d−a chuét bao tö:

cÇn t−íi r·nh, ®Ó n−íc ngÊm vµo luèng råi th¸o C©y cçh c©y: 60 cm trong vô ®«ng vµ 70 cm hÕt n−íc. Trong vô thu - ®«ng, cã thÓ t−íi r·nh ®Ó

trong vô xu©n.

cung cÊp n−íc cho c©y. CÇn th−êng xuyªn gi÷ Èm MËt ®é: 15.000-20.000 c©y/ha.

®Êt tõ giai ®o¹n c©y ra hoa, ®Æc biÖt tõ khi thu qu¶ ®Ó t¨ng chÊt l−îng th−¬ng phÈm qu¶ (khi

2.5. Bãn ph©n

thiÕu n−íc, qu¶ th−êng bÞ ®¾ng vµ cong). KÕt hîp

- L−îng bãn:

gi÷a t−íi n−íc víi bãn thóc ë ba thêi kú: khi c©y Bãn

Bãn thóc (%)

bÐn rÔ håi xanh, khi c©y b¾t ®Çu ra hoa c¸i vµ sau Sè l−îng

Lo¹i ph©n

lãt

khi thu qu¶ ®ît ®Çu.

(kg/ha)

LÇn LÇn LÇn

(%)

Ngoµi ra cã thÓ bæ sung dinh d−ìng cho c©y 1

2

3

b»ng cçh dïng ph©n l©n ng©m víi n−íc ph©n Ph©n chuång

20.000 -

100

-

-

-

chuång hoai môc hoÆc b· ®Ëu ®Ó t−íi cho c©y.

hoai môc

30.000

NÕu vµo thêi ®iÓm bãn thóc gÆp trêi m−a liÒn N

120

0

20

40

40

nhiÒu ngµy th× chuyÓn sang sö dông ph©n bãn l¸

P O

90

50

25

25

-

theo h−íng dÉn trªn nh·n mç bao b×.

2

5

K O

120

30

10

30

30

2

2.7. Ch¨m sãc

NÕu kh«ng cã ph©n chuång hoai môc cã thÓ sö C©y 5-6 l¸ thËt, lóc ra tua cuèn cÇn tiÕn hµnh 113

11

4

https://thuviensach.vn

d¹ng, c©y bÞ bÖnh, chuyÓn khay ra ®ång, nhÊc nhÑ

dông ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng 3.000-3.500 kg/ha.

bÇu c©y ra khái khay vµ r¶i ®Òu c©y theo kho¶ng

- Cçh bãn ph©n:

cçh quy ®Þnh. Vïi kÝn bÇu c©y d−íi ®Êt vµ t−íi

+ LÇn 1: Sau khi c©y bÐn rÔ håi xanh. Bãn kÕt thÊm gèc, cho chÆt gèc.

hîp víi vun xíi nhÑ.

+ LÇn 2: Khi c©y b¾t ®Çu ra hoa c¸i.

2.4. MËt ®é, kho¶ng cçh

+ LÇn 3: Sau khi thu qu¶ ®ît ®Çu.

- Gièng d−a chuét qu¶ nhá vµ d−a chuét ¨n t−¬i:

2.6. T−íi n−íc, bãn thóc

C©y cçh c©y: 35 cm trong vô ®«ng vµ 40 cm D−a chuét cã bé rÔ ¨n n«ng nªn cÇn nhiÒu trong vô xu©n.

n−íc. Nguån n−íc t−íi lµ n−íc giÕng khoan, n−íc MËt ®é: 30.000-33.000 c©y/ha.

s«ng. Tr−íc khi c¾m giµn (20-30 ngµy sau trång),

- Gièng d−a chuét bao tö:

cÇn t−íi r·nh, ®Ó n−íc ngÊm vµo luèng råi th¸o C©y cçh c©y: 60 cm trong vô ®«ng vµ 70 cm hÕt n−íc. Trong vô thu - ®«ng, cã thÓ t−íi r·nh ®Ó

trong vô xu©n.

cung cÊp n−íc cho c©y. CÇn th−êng xuyªn gi÷ Èm MËt ®é: 15.000-20.000 c©y/ha.

®Êt tõ giai ®o¹n c©y ra hoa, ®Æc biÖt tõ khi thu qu¶ ®Ó t¨ng chÊt l−îng th−¬ng phÈm qu¶ (khi

2.5. Bãn ph©n

thiÕu n−íc, qu¶ th−êng bÞ ®¾ng vµ cong). KÕt hîp

- L−îng bãn:

gi÷a t−íi n−íc víi bãn thóc ë ba thêi kú: khi c©y Bãn

Bãn thóc (%)

bÐn rÔ håi xanh, khi c©y b¾t ®Çu ra hoa c¸i vµ sau Sè l−îng

Lo¹i ph©n

lãt

khi thu qu¶ ®ît ®Çu.

(kg/ha)

LÇn LÇn LÇn

(%)

Ngoµi ra cã thÓ bæ sung dinh d−ìng cho c©y 1

2

3

b»ng cçh dïng ph©n l©n ng©m víi n−íc ph©n Ph©n chuång

20.000 -

100

-

-

-

chuång hoai môc hoÆc b· ®Ëu ®Ó t−íi cho c©y.

hoai môc

30.000

NÕu vµo thêi ®iÓm bãn thóc gÆp trêi m−a liÒn N

120

0

20

40

40

nhiÒu ngµy th× chuyÓn sang sö dông ph©n bãn l¸

P O

90

50

25

25

-

theo h−íng dÉn trªn nh·n mç bao b×.

2

5

K O

120

30

10

30

30

2

2.7. Ch¨m sãc

NÕu kh«ng cã ph©n chuång hoai môc cã thÓ sö C©y 5-6 l¸ thËt, lóc ra tua cuèn cÇn tiÕn hµnh 113

11

4

https://thuviensach.vn

c¾m giµn cho c©y. Giµn d−a chuét c¾m theo h×nh thuèc ho¸ häc an toµn theo h−íng dÉn cña c¬ quan ch÷ nh©n cao 1,2-1,6 m, mçi hÐcta cÇn 42-45 ngh×n b¶o vÖ thùc vËt hay trªn bao b× thuèc.

c©y dãc. Sau khi c¾m giµn ch¾c ch¾n, dïng d©y mÒm treo ngän d−a lªn giµn theo h×nh sè 8, c«ng

2.9. Thu ho¹ch

viÖc nµy lµm th−êng xuyªn cho ®Õn khi c©y ngõng Khi qu¶ ®¹t tiªu chuÈn kho¶ng 4-5 ngµy tuæi sinh tr−ëng.

lµ cã thÓ thu ho¹ch. NÕu ®Ó qu¸ giµ sÏ ¶nh h−ëng Th−êng xuyªn nhÆt s¹ch cá ë gèc c©y, c¾t bá tíi sù ra hoa vµ ®Ëu qu¶ cña cç løa sau. Thu h¸i nh÷ng l¸ giµ ë phÝa d−íi ®Ó t¹o sù th«ng tho¸ng nhÑ nhµng ®Ó tr¸nh ®øt d©y. Qu¶ thu ho¹ch sau cho ruéng.

khi ph©n lo¹i ®−îc xÕp vµo khay, sät, chuyÓn vÒ

Gi÷ 3-4 cµnh cÊp 1, mçi cµnh chØ ®Ó 1-2 ®èt n¬i s¬ chÕ, ®ãng bao b× ®−a ®i tiªu thô.

qu¶, cßn l¹i c¾t bá ®Ó tËp trung dinh d−ìng cho qu¶ ë th©n chÝnh.

C©y d−a hÊu

2.8. Phßng trõ s©u bÖnh

(Citrullus laNatus)

- S©u h¹i chÝnh:

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

+ S©u x¸m.

dinh d−ìng

+ RÖp.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

+ Bä trÜ.

C©y d−a hÊu cã nguån gèc tõ cç khu vùc ®Êt

- BÖnh h¹i chÝnh:

kh« h¹n thuéc vïng nhiÖt ®íi vµ ¸ nhiÖt ®íi, ch©u

+ BÖnh s−¬ng mai.

Phi. Ngµy nay, c©y d−a hÊu ®· ®−îc trång réng r·i

+ BÖnh phÊn tr¾ng.

ë kh¾p cç khu vùc cã khÝ hËu nhiÖt ®íi vµ cËn

+ BÖnh lë cæ rÔ.

nhiÖt ®íi trªn thÕ giíi.

+ BÖnh th¸n th−.

+ BÖnh virót.

D−a hÊu ®−îc ®−a ®Õn Trung Quèc vµ miÒn

+ TuyÕn trïng.

§«ng n−íc Nga vµo thÕ kû X vµ ®Õn Anh vµo Ngoµi cç biÖn ph¸p phßng trõ tæng hîp kÕt n¨m 1960.

hîp víi lu©n canh vµ th©m canh hîp lý, bãn ph©n ë n−íc ta, d−a hÊu ®−îc biÕt ®Õn tõ rÊt l©u qua c©n ®èi, ®óng thêi kú vµ vÖ sinh ®ång ruéng nh−

sù tÝch d−a hÊu An Tiªm.

®· tr×nh bµy ë trªn, khi cÇn thiÕt vÉn sö dông D−a hÊu cã tÝnh m¸t, cã tç dông gi¶i nhiÖt, lîi 115

11

6

https://thuviensach.vn

c¾m giµn cho c©y. Giµn d−a chuét c¾m theo h×nh thuèc ho¸ häc an toµn theo h−íng dÉn cña c¬ quan ch÷ nh©n cao 1,2-1,6 m, mçi hÐcta cÇn 42-45 ngh×n b¶o vÖ thùc vËt hay trªn bao b× thuèc.

c©y dãc. Sau khi c¾m giµn ch¾c ch¾n, dïng d©y mÒm treo ngän d−a lªn giµn theo h×nh sè 8, c«ng

2.9. Thu ho¹ch

viÖc nµy lµm th−êng xuyªn cho ®Õn khi c©y ngõng Khi qu¶ ®¹t tiªu chuÈn kho¶ng 4-5 ngµy tuæi sinh tr−ëng.

lµ cã thÓ thu ho¹ch. NÕu ®Ó qu¸ giµ sÏ ¶nh h−ëng Th−êng xuyªn nhÆt s¹ch cá ë gèc c©y, c¾t bá tíi sù ra hoa vµ ®Ëu qu¶ cña cç løa sau. Thu h¸i nh÷ng l¸ giµ ë phÝa d−íi ®Ó t¹o sù th«ng tho¸ng nhÑ nhµng ®Ó tr¸nh ®øt d©y. Qu¶ thu ho¹ch sau cho ruéng.

khi ph©n lo¹i ®−îc xÕp vµo khay, sät, chuyÓn vÒ

Gi÷ 3-4 cµnh cÊp 1, mçi cµnh chØ ®Ó 1-2 ®èt n¬i s¬ chÕ, ®ãng bao b× ®−a ®i tiªu thô.

qu¶, cßn l¹i c¾t bá ®Ó tËp trung dinh d−ìng cho qu¶ ë th©n chÝnh.

C©y d−a hÊu

2.8. Phßng trõ s©u bÖnh

(Citrullus laNatus)

- S©u h¹i chÝnh:

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

+ S©u x¸m.

dinh d−ìng

+ RÖp.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

+ Bä trÜ.

C©y d−a hÊu cã nguån gèc tõ cç khu vùc ®Êt

- BÖnh h¹i chÝnh:

kh« h¹n thuéc vïng nhiÖt ®íi vµ ¸ nhiÖt ®íi, ch©u

+ BÖnh s−¬ng mai.

Phi. Ngµy nay, c©y d−a hÊu ®· ®−îc trång réng r·i

+ BÖnh phÊn tr¾ng.

ë kh¾p cç khu vùc cã khÝ hËu nhiÖt ®íi vµ cËn

+ BÖnh lë cæ rÔ.

nhiÖt ®íi trªn thÕ giíi.

+ BÖnh th¸n th−.

+ BÖnh virót.

D−a hÊu ®−îc ®−a ®Õn Trung Quèc vµ miÒn

+ TuyÕn trïng.

§«ng n−íc Nga vµo thÕ kû X vµ ®Õn Anh vµo Ngoµi cç biÖn ph¸p phßng trõ tæng hîp kÕt n¨m 1960.

hîp víi lu©n canh vµ th©m canh hîp lý, bãn ph©n ë n−íc ta, d−a hÊu ®−îc biÕt ®Õn tõ rÊt l©u qua c©n ®èi, ®óng thêi kú vµ vÖ sinh ®ång ruéng nh−

sù tÝch d−a hÊu An Tiªm.

®· tr×nh bµy ë trªn, khi cÇn thiÕt vÉn sö dông D−a hÊu cã tÝnh m¸t, cã tç dông gi¶i nhiÖt, lîi 115

11

6

https://thuviensach.vn

tiÓu, ch÷a nhiÖt lþ ra m¸u. Vá qu¶ d−a hÊu ph¬i trång d−a hÊu ph¶i ®−îc gi÷ Èm th−êng xuyªn. §é kh« ®èt thµnh than, t¸n bét hoÆc s¾c n−íc ngËm Èm thÝch hîp nhÊt cho c©y sinh tr−ëng vµ ph¸t khái viªm miÖng, lë trong miÖng l−ìi. H¹t d−a triÓn lµ 70-80%. §é Èm cao, m−a nhiÒu sÏ lµm cho hÊu còng cã tç dông ch÷a ®au l−ng,...

c©y sinh tr−ëng theo h−íng t¹o ra th©n l¸ nhiÒu nh−ng Ýt qu¶, chÊt l−îng kÐm vµ qu¶ dÔ thèi. C©y

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

d−a hÊu kh«ng chÞu ®−îc ngËp óng, do vËy khi

- NhiÖt ®é:

trång lo¹i c©y nµy yªu cÇu ph¶i cã hÖ thèng t−íi D−a hÊu sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn tèt trong tiªu tèt.

®iÒu kiÖn nhiÖt ®é cao, cã kh¶ n¨ng chÞu nãng

- §Êt vµ dinh d−ìng:

nh−ng rÊt mÉn c¶m víi l¹nh vµ ®«ng gi¸.

C©y d−a hÊu −a thÝch ®Êt c¸t pha, ®Êt thÞt NhiÖt ®é thÝch hîp cho d−a hÊu sinh tr−ëng tõ nhÑ, ®é pH 6-6,8. Tuy nhiªn, c©y cã thÓ sinh 20-300C, cã kh¶ n¨ng chÞu nhiÖt ®é cao tíi 350C.

tr−ëng trªn ®Êt thÞt trung b×nh nh−ng cÇn t¨ng NhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt cho h¹t d−a hÊu nÈy mÇm c−êng bãn ph©n h÷u c¬ ®Ó c¶i t¹o ®Êt.

lµ 25- 350C.

C©y d−a hÊu cÇn nhiÒu chÊt dinh d−ìng, song

- ¸nh s¸ng:

l−îng dinh d−ìng cung cÊp cho c©y cßn tuú thuéc D−a hÊu lµ c©y trung tÝnh, khi ra hoa thêi gian vµo tõng lo¹i ®Êt vµ kÕt qu¶ ph©n tÝch ®Êt nÕu cã.

chiÕu s¸ng trung b×nh kh«ng ¶nh h−ëng g× ®Õn CÇn bãn c©n ®èi cç lo¹i ph©n, thêi kú c©y con c©y. Nh−ng c©y vµ qu¶ ph¸t triÓn kÐm trong ®iÒu

®Õn ra hoa cÇn cung cÊp ®¹m vµ l©n. Cuèi thêi kú kiÖn ¸nh s¸ng kÐm vµ nhiÖt ®é thÊp. D−a hÊu sinh tr−ëng cÇn bãn kali vµ l©n, hai yÕu tè nµy thÝch ¸nh s¸ng m¹nh, ë ®iÒu kiÖn ¸nh s¸ng nhiÒu, gãp phÇn c¶i thiÖn chÊt l−îng qu¶. Th«ng th−êng khÝ hËu t−¬ng ®èi kh« th× c©y sinh tr−ëng nhanh l−îng ph©n h÷u c¬ ®−îc bãn lµ 25-30 tÊn/ha, ph©n vµ sai qu¶.

®¹m urª 280-300 kg/ha, ph©n l©n 280-300 kg/ha ë giai ®o¹n c©y con nÕu thiÕu ¸nh s¸ng, trêi vµ kali 340-380 kg/ha.

©m u cã m−a nhiÒu c©y dÔ bÞ bÖnh x©m nhiÔm.

- §é Èm:

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

Do cã nguån gèc ë vïng nhiÖt ®íi, kh«, nªn c©y

2.1. Thêi vô

d−a hÊu cã kh¶ n¨ng chÞu h¹n. Nh−ng ®a sè c©y C©y d−a hÊu cã thÓ trång ë cç thêi vô sau: cã khèi l−îng th©n l¸ lín, qu¶ nhiÒu n−íc nªn ®Êt 117

11

8

https://thuviensach.vn

tiÓu, ch÷a nhiÖt lþ ra m¸u. Vá qu¶ d−a hÊu ph¬i trång d−a hÊu ph¶i ®−îc gi÷ Èm th−êng xuyªn. §é kh« ®èt thµnh than, t¸n bét hoÆc s¾c n−íc ngËm Èm thÝch hîp nhÊt cho c©y sinh tr−ëng vµ ph¸t khái viªm miÖng, lë trong miÖng l−ìi. H¹t d−a triÓn lµ 70-80%. §é Èm cao, m−a nhiÒu sÏ lµm cho hÊu còng cã tç dông ch÷a ®au l−ng,...

c©y sinh tr−ëng theo h−íng t¹o ra th©n l¸ nhiÒu nh−ng Ýt qu¶, chÊt l−îng kÐm vµ qu¶ dÔ thèi. C©y

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

d−a hÊu kh«ng chÞu ®−îc ngËp óng, do vËy khi

- NhiÖt ®é:

trång lo¹i c©y nµy yªu cÇu ph¶i cã hÖ thèng t−íi D−a hÊu sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn tèt trong tiªu tèt.

®iÒu kiÖn nhiÖt ®é cao, cã kh¶ n¨ng chÞu nãng

- §Êt vµ dinh d−ìng:

nh−ng rÊt mÉn c¶m víi l¹nh vµ ®«ng gi¸.

C©y d−a hÊu −a thÝch ®Êt c¸t pha, ®Êt thÞt NhiÖt ®é thÝch hîp cho d−a hÊu sinh tr−ëng tõ nhÑ, ®é pH 6-6,8. Tuy nhiªn, c©y cã thÓ sinh 20-300C, cã kh¶ n¨ng chÞu nhiÖt ®é cao tíi 350C.

tr−ëng trªn ®Êt thÞt trung b×nh nh−ng cÇn t¨ng NhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt cho h¹t d−a hÊu nÈy mÇm c−êng bãn ph©n h÷u c¬ ®Ó c¶i t¹o ®Êt.

lµ 25- 350C.

C©y d−a hÊu cÇn nhiÒu chÊt dinh d−ìng, song

- ¸nh s¸ng:

l−îng dinh d−ìng cung cÊp cho c©y cßn tuú thuéc D−a hÊu lµ c©y trung tÝnh, khi ra hoa thêi gian vµo tõng lo¹i ®Êt vµ kÕt qu¶ ph©n tÝch ®Êt nÕu cã.

chiÕu s¸ng trung b×nh kh«ng ¶nh h−ëng g× ®Õn CÇn bãn c©n ®èi cç lo¹i ph©n, thêi kú c©y con c©y. Nh−ng c©y vµ qu¶ ph¸t triÓn kÐm trong ®iÒu

®Õn ra hoa cÇn cung cÊp ®¹m vµ l©n. Cuèi thêi kú kiÖn ¸nh s¸ng kÐm vµ nhiÖt ®é thÊp. D−a hÊu sinh tr−ëng cÇn bãn kali vµ l©n, hai yÕu tè nµy thÝch ¸nh s¸ng m¹nh, ë ®iÒu kiÖn ¸nh s¸ng nhiÒu, gãp phÇn c¶i thiÖn chÊt l−îng qu¶. Th«ng th−êng khÝ hËu t−¬ng ®èi kh« th× c©y sinh tr−ëng nhanh l−îng ph©n h÷u c¬ ®−îc bãn lµ 25-30 tÊn/ha, ph©n vµ sai qu¶.

®¹m urª 280-300 kg/ha, ph©n l©n 280-300 kg/ha ë giai ®o¹n c©y con nÕu thiÕu ¸nh s¸ng, trêi vµ kali 340-380 kg/ha.

©m u cã m−a nhiÒu c©y dÔ bÞ bÖnh x©m nhiÔm.

- §é Èm:

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

Do cã nguån gèc ë vïng nhiÖt ®íi, kh«, nªn c©y

2.1. Thêi vô

d−a hÊu cã kh¶ n¨ng chÞu h¹n. Nh−ng ®a sè c©y C©y d−a hÊu cã thÓ trång ë cç thêi vô sau: cã khèi l−îng th©n l¸ lín, qu¶ nhiÒu n−íc nªn ®Êt 117

11

8

https://thuviensach.vn

- Vô xu©n hÌ (chÝnh vô): Gieo tõ ngµy 15-2 ®Õn lµm r·nh t−íi n−íc, kho¶ng cçh cç luèng kÐp ngµy 15-3, thu ho¹ch cuèi th¸ng 5 ®Çu th¸ng 6.

tÝnh tõ t©m lµ 5 m, c©y trång 1 hµng trªn tõng

- Vô ®«ng xu©n: Gieo tõ ngµy 20-8 ®Õn ngµy 10-9

luèng ®¬n. Sö dông nilon 2 mÆt (mÆt ®en phñ (kh«ng qu¸ ngµy 20-9), thu ho¹ch trong th¸ng 12.

xuèng d−íi, mÆt ¸nh b¹c lªn trªn) hoÆc r¬m r¹ ®Ó

Cç gièng d−a hÊu trång phæ biÕn hiÖn nay: phñ mÆt luèng. Nilon phñ ph¶i ®−îc chÌn hoÆc HMN CS 202, HMN SCUD 359, H¾c Mü Nh©n,...

ghim chÆt, sau ®ã tiÕn hµnh ®ôc lç theo mËt ®é ®·

2.2. Lµm ®Êt, trång c©y

®Þnh, th«ng th−êng kho¶ng cçh gi÷a cç lç lµ 50

cm/hµng.

- §Êt trång d−a hÊu lµ ®Êt giµu dinh d−ìng, C©y ®−îc trång vµo chiÒu m¸t hoÆc lóc thêi tiÕt nhiÒu mïn, dÔ tho¸t n−íc, chñ ®éng t−íi tiªu, ®é r©m m¸t, mçi lç ®Æt mét c©y. Dïng dÇm xíi ®Êt ®Ó

pH 6-6,5. Vïng trång d−a hÊu ®Êt kh«ng bÞ « nhiÔm

®Æt bÇu c©y vµ lÊp nhÑ ®Êt lªn kÝn bÇu, råi t−íi hoÆc kh«ng cã nguy c¬ tiÒm Èn « nhiÔm.

n−íc ®Ó thÊm gèc.

Lµm ®Êt kü, nhá, t¬i xèp, cã thÓ kÕt hîp ph¬i ¶i.

§Êt trång ph¶i ®−îc xö lý b»ng v«i bét (500 kg/ha),

2.3. Gieo h¹t

thuèc xö lý ®Êt tr−íc khi trång b»ng mocab (20

- L−îng h¹t cÇn cho 1 ha: 1,1-1,3 kg (40-50 g/sµo).

ml/8 lÝt) vµ sincosin (30 ml/8 lÝt) t−íi hoÆc phun

- Tr−íc khi gieo, h¹t ®−îc ng©m trong n−íc Êm

®Òu tr−íc khi phay ®Êt ®Ó h¹n chÕ tuyÕn trïng.

30-350C, sau ®ã ®·i s¹ch nhít, ñ víi c¸t hoÆc trÊu

- Luèng trång d−a hÊu phæ biÕn hiÖn nay cã Èm ®Ó n¬i nhiÖt ®é 28-300C cho nøt nanh råi gieo, mét sè d¹ng sau: luèng réng 2-2,5 m, h¬i dèc cã thÓ gieo h¹t vµo bÇu hoÆc gieo th¼ng lªn m« ®Êt kho¶ng 5-10®é ®Ó dÔ tho¸t n−íc, r·nh réng 30 cm,

®· ®Þnh s½n ë luèng trång.

cao 20-30 cm, c©y trång 1 hµng/luèng, cçh mÐp Cã thÓ sö dông khay xèp, khay nhùa chuyªn luèng 20 cm vÒ phÝa mÐp luèng cao nhÊt. Luèng dïng cho gieo c©y gièng rau, hoÆc tói nilon cã réng 5-5,5 m, cao 20-30 cm, r·nh réng 30 cm, c©y

®−êng kÝnh 3-4 cm, s©u 4-5 cm. §Êt bÇu gåm 55%

trång 2 hµng/luèng, trång ë gi÷a luèng vµ ®Þnh c©y

®Êt bét + 40% ph©n chuång môc vµ 5% v«i víi l©n.

ra hai bªn hoÆc trång trªn hai mÐp luèng, ®Þnh c©y Mçi bÇu gieo 1 h¹t. C©y mäc 7-15 ngµy (2-3 l¸

vµo trong luèng. §èi víi vïng ®Êt thÊp, tròng th×

thËt) trong bÇu th× ®−a ra trång.

lªn luèng kÐp, h×nh vßm, mçi luèng cao 40 cm, réng NÕu gieo th¼ng, ®Ó mÇm quay xuèng d−íi ë ®é 50-60 cm, hai luèng kÐp cçh nhau 20 cm ®Ó t¹o s©u 1-1,5 cm. Sau khi phñ ®Êt cÇn thªm mét líp 119

12

0

https://thuviensach.vn

- Vô xu©n hÌ (chÝnh vô): Gieo tõ ngµy 15-2 ®Õn lµm r·nh t−íi n−íc, kho¶ng cçh cç luèng kÐp ngµy 15-3, thu ho¹ch cuèi th¸ng 5 ®Çu th¸ng 6.

tÝnh tõ t©m lµ 5 m, c©y trång 1 hµng trªn tõng

- Vô ®«ng xu©n: Gieo tõ ngµy 20-8 ®Õn ngµy 10-9

luèng ®¬n. Sö dông nilon 2 mÆt (mÆt ®en phñ (kh«ng qu¸ ngµy 20-9), thu ho¹ch trong th¸ng 12.

xuèng d−íi, mÆt ¸nh b¹c lªn trªn) hoÆc r¬m r¹ ®Ó

Cç gièng d−a hÊu trång phæ biÕn hiÖn nay: phñ mÆt luèng. Nilon phñ ph¶i ®−îc chÌn hoÆc HMN CS 202, HMN SCUD 359, H¾c Mü Nh©n,...

ghim chÆt, sau ®ã tiÕn hµnh ®ôc lç theo mËt ®é ®·

2.2. Lµm ®Êt, trång c©y

®Þnh, th«ng th−êng kho¶ng cçh gi÷a cç lç lµ 50

cm/hµng.

- §Êt trång d−a hÊu lµ ®Êt giµu dinh d−ìng, C©y ®−îc trång vµo chiÒu m¸t hoÆc lóc thêi tiÕt nhiÒu mïn, dÔ tho¸t n−íc, chñ ®éng t−íi tiªu, ®é r©m m¸t, mçi lç ®Æt mét c©y. Dïng dÇm xíi ®Êt ®Ó

pH 6-6,5. Vïng trång d−a hÊu ®Êt kh«ng bÞ « nhiÔm

®Æt bÇu c©y vµ lÊp nhÑ ®Êt lªn kÝn bÇu, råi t−íi hoÆc kh«ng cã nguy c¬ tiÒm Èn « nhiÔm.

n−íc ®Ó thÊm gèc.

Lµm ®Êt kü, nhá, t¬i xèp, cã thÓ kÕt hîp ph¬i ¶i.

§Êt trång ph¶i ®−îc xö lý b»ng v«i bét (500 kg/ha),

2.3. Gieo h¹t

thuèc xö lý ®Êt tr−íc khi trång b»ng mocab (20

- L−îng h¹t cÇn cho 1 ha: 1,1-1,3 kg (40-50 g/sµo).

ml/8 lÝt) vµ sincosin (30 ml/8 lÝt) t−íi hoÆc phun

- Tr−íc khi gieo, h¹t ®−îc ng©m trong n−íc Êm

®Òu tr−íc khi phay ®Êt ®Ó h¹n chÕ tuyÕn trïng.

30-350C, sau ®ã ®·i s¹ch nhít, ñ víi c¸t hoÆc trÊu

- Luèng trång d−a hÊu phæ biÕn hiÖn nay cã Èm ®Ó n¬i nhiÖt ®é 28-300C cho nøt nanh råi gieo, mét sè d¹ng sau: luèng réng 2-2,5 m, h¬i dèc cã thÓ gieo h¹t vµo bÇu hoÆc gieo th¼ng lªn m« ®Êt kho¶ng 5-10®é ®Ó dÔ tho¸t n−íc, r·nh réng 30 cm,

®· ®Þnh s½n ë luèng trång.

cao 20-30 cm, c©y trång 1 hµng/luèng, cçh mÐp Cã thÓ sö dông khay xèp, khay nhùa chuyªn luèng 20 cm vÒ phÝa mÐp luèng cao nhÊt. Luèng dïng cho gieo c©y gièng rau, hoÆc tói nilon cã réng 5-5,5 m, cao 20-30 cm, r·nh réng 30 cm, c©y

®−êng kÝnh 3-4 cm, s©u 4-5 cm. §Êt bÇu gåm 55%

trång 2 hµng/luèng, trång ë gi÷a luèng vµ ®Þnh c©y

®Êt bét + 40% ph©n chuång môc vµ 5% v«i víi l©n.

ra hai bªn hoÆc trång trªn hai mÐp luèng, ®Þnh c©y Mçi bÇu gieo 1 h¹t. C©y mäc 7-15 ngµy (2-3 l¸

vµo trong luèng. §èi víi vïng ®Êt thÊp, tròng th×

thËt) trong bÇu th× ®−a ra trång.

lªn luèng kÐp, h×nh vßm, mçi luèng cao 40 cm, réng NÕu gieo th¼ng, ®Ó mÇm quay xuèng d−íi ë ®é 50-60 cm, hai luèng kÐp cçh nhau 20 cm ®Ó t¹o s©u 1-1,5 cm. Sau khi phñ ®Êt cÇn thªm mét líp trÊu hoÆc mïn máng.

119

12

0

https://thuviensach.vn

- D−a hÊu cÇn Èm, nh−ng kh«ng chÞu ®−îc óng, cÇn t−íi vµo s¸ng sím vµ chiÒu tèi, t−íi vµo

2.4. Bãn ph©n

gèc, tr¸nh t−íi vµo ngän, lµm cá xíi kÞp thêi vµo

- LiÒu l−îng vµ cçh bãn ph©n cho 1 ha nh− sau: cç lÇn bãn thóc.

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

- Khi th©n d−a dµi 50-100 cm th× phñ r¬m Bãn lãt

Lo¹i ph©n

ph©n bãn

LÇn LÇn LÇn

quanh gèc ®Ó tua cuèn gi÷ cho c©y kh«ng bÞ giã (%)

(kg /ha)

1

2

3

lay, gi÷ Èm quanh gèc, tr¸nh cá d¹i, tr¸nh thèi Ph©n chuång

25.000 -

qu¶. Ngoµi ra, dïng ghim hoÆc ®Êt ®Ó cè ®Þnh 100

-

-

-

hoai môc

30.000

th©n c©y.

N

120 - 150

20

20

30

30

- Ph©n bè ®Òu ngän c©y trªn mÆt luèng, h−íng ngän vµo gi÷a luèng, bé l¸ dµy th× tØa bít l¸ giµ

P O

90

100

-

-

-

2

5

kh«ng ®Ó l¸ qu¸ dµy.

K O

120 - 150

20

20

30

30

2

- Bãn thóc lµm 3 ®ît:

2.6. Thô phÊn nh©n t¹o

+ LÇn 1: Khi c©y ng¶ ngän (15-20 ngµy sau khi Mçi c©y ®Ó 1-2 qu¶ (hoa c¸i thø 2-3), v× vËy cç trång).

hoa c¸i khç nªn lo¹i bá ®Ó tËp trung dinh d−ìng

+ LÇn 2: Khi c©y ra hoa ré, b¾t ®Çu vµo qu¶

cho qu¶ (lÊy qu¶ tõ ®èt 17-25).

(30-35 ngµy sau khi trång).

Nªn thô phÊn bæ sung, dïng phÊn hoa ®ùc míi

+ LÇn 3: Dïng ®Ó t−íi sau khi ®Þnh qu¶ trªn në chÊm lªn nhôy hoa c¸i vµo buæi s¸ng tõ 8-10

c©y (40-45 ngµy sau khi trång).

giê trong ngµy.

TuyÖt ®èi kh«ng dïng ph©n t−¬i, n−íc ph©n

2.7. Phßng trõ s©u bÖnh

t−¬i ®Ó t−íi bãn, cã thÓ dïng ph©n h÷u c¬ sinh häc

- S©u h¹i:

thay ph©n chuång víi l−îng 1.000-3.000 kg/ha.

Khi c©y cßn non hay cã s©u x¸m, do vËy cÇn dïng

2.5. T−íi n−íc, ch¨m sãc

que ®µo quanh gèc vµo s¸ng sím ®Ó b¾t diÖt s©u.

- Dïng n−íc s¹ch, n−íc s«ng hoÆc n−íc giÕng

+ Bä trÜ .

khoan ®Ó t−íi. Kh«ng dïng n−íc th¶i c«ng nghiÖp,

+ RÖp.

n−íc th¶i sinh ho¹t... ch−a qua xö lý.

- BÖnh h¹i:

121

122

https://thuviensach.vn

- D−a hÊu cÇn Èm, nh−ng kh«ng chÞu ®−îc óng, cÇn t−íi vµo s¸ng sím vµ chiÒu tèi, t−íi vµo

2.4. Bãn ph©n

gèc, tr¸nh t−íi vµo ngän, lµm cá xíi kÞp thêi vµo

- LiÒu l−îng vµ cçh bãn ph©n cho 1 ha nh− sau: cç lÇn bãn thóc.

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

- Khi th©n d−a dµi 50-100 cm th× phñ r¬m Bãn lãt

Lo¹i ph©n

ph©n bãn

LÇn LÇn LÇn

quanh gèc ®Ó tua cuèn gi÷ cho c©y kh«ng bÞ giã (%)

(kg /ha)

1

2

3

lay, gi÷ Èm quanh gèc, tr¸nh cá d¹i, tr¸nh thèi Ph©n chuång

25.000 -

qu¶. Ngoµi ra, dïng ghim hoÆc ®Êt ®Ó cè ®Þnh 100

-

-

-

hoai môc

30.000

th©n c©y.

N

120 - 150

20

20

30

30

- Ph©n bè ®Òu ngän c©y trªn mÆt luèng, h−íng ngän vµo gi÷a luèng, bé l¸ dµy th× tØa bít l¸ giµ

P O

90

100

-

-

-

2

5

kh«ng ®Ó l¸ qu¸ dµy.

K O

120 - 150

20

20

30

30

2

- Bãn thóc lµm 3 ®ît:

2.6. Thô phÊn nh©n t¹o

+ LÇn 1: Khi c©y ng¶ ngän (15-20 ngµy sau khi Mçi c©y ®Ó 1-2 qu¶ (hoa c¸i thø 2-3), v× vËy cç trång).

hoa c¸i khç nªn lo¹i bá ®Ó tËp trung dinh d−ìng

+ LÇn 2: Khi c©y ra hoa ré, b¾t ®Çu vµo qu¶

cho qu¶ (lÊy qu¶ tõ ®èt 17-25).

(30-35 ngµy sau khi trång).

Nªn thô phÊn bæ sung, dïng phÊn hoa ®ùc míi

+ LÇn 3: Dïng ®Ó t−íi sau khi ®Þnh qu¶ trªn në chÊm lªn nhôy hoa c¸i vµo buæi s¸ng tõ 8-10

c©y (40-45 ngµy sau khi trång).

giê trong ngµy.

TuyÖt ®èi kh«ng dïng ph©n t−¬i, n−íc ph©n

2.7. Phßng trõ s©u bÖnh

t−¬i ®Ó t−íi bãn, cã thÓ dïng ph©n h÷u c¬ sinh häc

- S©u h¹i:

thay ph©n chuång víi l−îng 1.000-3.000 kg/ha.

Khi c©y cßn non hay cã s©u x¸m, do vËy cÇn dïng

2.5. T−íi n−íc, ch¨m sãc

que ®µo quanh gèc vµo s¸ng sím ®Ó b¾t diÖt s©u.

- Dïng n−íc s¹ch, n−íc s«ng hoÆc n−íc giÕng

+ Bä trÜ .

khoan ®Ó t−íi. Kh«ng dïng n−íc th¶i c«ng nghiÖp,

+ RÖp.

n−íc th¶i sinh ho¹t... ch−a qua xö lý.

- BÖnh h¹i:

121

122

https://thuviensach.vn

+ BÖnh hÐo vµng.

phæ biÕn ë §«ng Phi, B¾c Mü, Nam Mü, Nam ¸ vµ

+ BÖnh th¸n th−: G©y h¹i toµn bé c©y, lµm gi¶m phÝa t©y vµ nam ch©u ¢u.

n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng qu¶; bÖnh xuÊt hiÖn khi Trong qu¶ ®Ëu c«ve leo cã chøa chÊt glucoquinin Èm ®é kh«ng khÝ cao vµ lan truyÒn qua tµn d− c©y vµ nhiÒu axÝt silicic. Vá qu¶ ®Ëu lµ thuèc lîi tiÓu vô tr−íc.

vµ cã thÓ lµm gi¶m l−îng ®−êng huyÕt cña ng−êi

- BÖnh ch¶y g«m.

bÞ bÖnh ®¸i th¸o ®−êng (tç dông kh«ng æn ®Þnh).

Trång d−a hÊu ph¶i chó ý lu©n canh víi cç Cç qu¶ ®Ëu chÝn cã chøa chÊt albumin ®éc c©y trång thuéc hä khç, cã thÓ sö dông ph−¬ng nh−ng l¹i bÞ ph¸ hñy khi ®un s«i. Vá qu¶ ®Ëu ph¸p ghÐp lªn gèc c©y bÇu ®Ó h¹n chÕ cç bÖnh cã c«ve ®−îc sö dông ®Ó ch÷a bÖnh b»ng cçh s¾c lÊy nguån gèc tõ ®Êt. Sö dông triÖt ®Ó ph−¬ng ph¸p n−íc nh−: lÊy 3-4 vá qu¶ ®Ëu kh« ng©m vµo 2 lÝt IPM, vÖ sinh ®ång ruéng. Khi cÇn thiÕt cã thÓ

n−íc trong vµi giê cho mÒm råi ®un nhanh vµ ®Ó

dïng thuèc b¶o vÖ thùc vËt theo liÒu l−îng vµ thêi cho ngÊm, dïng trÞ thñy thòng vµ ®¸i ®−êng.

gian cçh ly ghi trªn bao b×.

N−íc s¾c vá qu¶ ®Ëu chØ cã tç dông lµm gi¶m phÇn nµo bÖnh ®¸i th¸o ®−êng chø kh«ng ®iÒu trÞ

2.8. Thu ho¹ch

khái h¼n ®−îc.

Thu ho¹ch lÊy h¹t gièng khi cuèng qu¶ kh«

(qu¶ ®−îc 30-35 ngµy tuæi) th× thu qu¶ vÒ ®Ó chÝn

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

sinh lý thªm 5-10 ngµy míi bæ. Thu ho¹ch qu¶

§Ëu c«ve sinh tr−ëng tèt ë ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é th−¬ng phÈm khi vá qu¶ nh½n xuÊt hiÖn phÊn 18-25oC. NhiÖt ®é thÊp h¬n 13oC hoÆc cao h¬n tr¾ng, b¶o qu¶n n¬i m¸t mÎ.

25oC sÏ lµm cho c©y ph¸t triÓn rÊt kÐm. §Êt trång C©y ®Ëu c«ve leo - c©y ®Ëu vµng

®Ëu c«ve cÇn cã ®é pH kho¶ng 5,5-6,5, ®Êt qu¸

(Phaseolus vulgaris L.)

nhiÒu kiÒm hay quçhua ®Òu kh«ng thÝch hîp, mÆc dï ®Ëu c«ve cã thÓ trång trªn mäi lo¹i ®Êt 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

nhÑ, nÆng khç nhau nh−ng thÝch hîp nhÊt vÉn lµ

dinh d−ìng

®Êt phï sa hay ®Êt thÞt.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

§Ëu c«ve cã nguån gèc ë Trung Mü, ®−îc trång 123

124

https://thuviensach.vn

+ BÖnh hÐo vµng.

phæ biÕn ë §«ng Phi, B¾c Mü, Nam Mü, Nam ¸ vµ

+ BÖnh th¸n th−: G©y h¹i toµn bé c©y, lµm gi¶m phÝa t©y vµ nam ch©u ¢u.

n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng qu¶; bÖnh xuÊt hiÖn khi Trong qu¶ ®Ëu c«ve leo cã chøa chÊt glucoquinin Èm ®é kh«ng khÝ cao vµ lan truyÒn qua tµn d− c©y vµ nhiÒu axÝt silicic. Vá qu¶ ®Ëu lµ thuèc lîi tiÓu vô tr−íc.

vµ cã thÓ lµm gi¶m l−îng ®−êng huyÕt cña ng−êi

- BÖnh ch¶y g«m.

bÞ bÖnh ®¸i th¸o ®−êng (tç dông kh«ng æn ®Þnh).

Trång d−a hÊu ph¶i chó ý lu©n canh víi cç Cç qu¶ ®Ëu chÝn cã chøa chÊt albumin ®éc c©y trång thuéc hä khç, cã thÓ sö dông ph−¬ng nh−ng l¹i bÞ ph¸ hñy khi ®un s«i. Vá qu¶ ®Ëu ph¸p ghÐp lªn gèc c©y bÇu ®Ó h¹n chÕ cç bÖnh cã c«ve ®−îc sö dông ®Ó ch÷a bÖnh b»ng cçh s¾c lÊy nguån gèc tõ ®Êt. Sö dông triÖt ®Ó ph−¬ng ph¸p n−íc nh−: lÊy 3-4 vá qu¶ ®Ëu kh« ng©m vµo 2 lÝt IPM, vÖ sinh ®ång ruéng. Khi cÇn thiÕt cã thÓ

n−íc trong vµi giê cho mÒm råi ®un nhanh vµ ®Ó

dïng thuèc b¶o vÖ thùc vËt theo liÒu l−îng vµ thêi cho ngÊm, dïng trÞ thñy thòng vµ ®¸i ®−êng.

gian cçh ly ghi trªn bao b×.

N−íc s¾c vá qu¶ ®Ëu chØ cã tç dông lµm gi¶m phÇn nµo bÖnh ®¸i th¸o ®−êng chø kh«ng ®iÒu trÞ

2.8. Thu ho¹ch

khái h¼n ®−îc.

Thu ho¹ch lÊy h¹t gièng khi cuèng qu¶ kh«

(qu¶ ®−îc 30-35 ngµy tuæi) th× thu qu¶ vÒ ®Ó chÝn

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

sinh lý thªm 5-10 ngµy míi bæ. Thu ho¹ch qu¶

§Ëu c«ve sinh tr−ëng tèt ë ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é th−¬ng phÈm khi vá qu¶ nh½n xuÊt hiÖn phÊn 18-25oC. NhiÖt ®é thÊp h¬n 13oC hoÆc cao h¬n tr¾ng, b¶o qu¶n n¬i m¸t mÎ.

25oC sÏ lµm cho c©y ph¸t triÓn rÊt kÐm. §Êt trång C©y ®Ëu c«ve leo - c©y ®Ëu vµng

®Ëu c«ve cÇn cã ®é pH kho¶ng 5,5-6,5, ®Êt qu¸

(Phaseolus vulgaris L.)

nhiÒu kiÒm hay quçhua ®Òu kh«ng thÝch hîp, mÆc dï ®Ëu c«ve cã thÓ trång trªn mäi lo¹i ®Êt 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

nhÑ, nÆng khç nhau nh−ng thÝch hîp nhÊt vÉn lµ

dinh d−ìng

®Êt phï sa hay ®Êt thÞt.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

§Ëu c«ve cã nguån gèc ë Trung Mü, ®−îc trång 123

124

https://thuviensach.vn

2.1. Thêi vô

Ph©n chuång

20.000

100

-

-

-

- Vô thu ®«ng: Gieo h¹t tõ ngµy 20-8 ®Õn ngµy N

100

-

30

30

40

10-9.

P O

60 - 70

100

-

-

-

2

5

- Vô ®«ng xu©n (vô chÝnh): Gieo h¹t tõ ngµy K O

100

-

30

30

40

2

5-10 ®Õn ngµy 15-11.

TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc dïng ph©n t−¬i vµ n−íc

- Vô xu©n hÌ (vô muén): Gieo h¹t tõ ngµy 20-1

ph©n t−¬i ®Ó bãn hoÆc t−íi cho c©y. NÕu thiÕu

®Õn ngµy 15-2.

ph©n chuång cã thÓ bæ sung thay thÕ b»ng ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng 1-2 tÊn/ha. §Êt chua

2.2. Lµm ®Êt, trång

cÇn bãn thªm v«i bét 300-500 kg/ha.

Chän ®Êt thÞt nhÑ cã ®é pH kho¶ng 5,5-6,5 chñ Bãn thóc 3 ®ît:

®éng t−íi tiªu, kh«ng bÞ « nhiÔm. §Êt ®−îc cµy

+ LÇn 1: Khi c©y cã 2-3 l¸ thËt.

bõa kü, t¬i xèp, lµm s¹ch cá, ®¶m b¶o chÕ ®é lu©n

+ LÇn 2: Khi c©y ph©n cµnh nh¸nh (®Ëu c«ve canh víi lóa n−íc.

vµng).

Luèng réng 1-1,2 m (c¶ r·nh) cao 20-25 cm,

+ LÇn 3: Khi c©y ra qu¶ ré.

r·nh luèng réng 25-30 cm.

Khi bãn thóc cÇn kÕt hîp víi xíi, vun gèc.

MËt ®é kho¶ng cçh:

LÇn bãn 2 kÕt hîp vun gèc cao cho ®Ëu c«ve

- §Ëu lïn: Hµng cçh hµng: 40 cm, c©y cçh lïn vµ c¾m giµn ®èi víi ®Ëu c«ve leo.

c©y: 15 cm.

- §Ëu leo: Hµng cçh hµng: 60 cm, c©y cçh c©y:

2.4. T−íi n−íc

25-30 cm.

Sö dông nguån n−íc s¹ch ®Ó t−íi, ph¶i ®¶m L−îng h¹t gieo: 1,5 kg/sµo.

b¶o ®Êt lu«n ®ñ Èm; vµo thêi kú ra hoa ré vµ qu¶

Sè dãc lµm giµn (®Ëu leo): 1.500-1.600 c©y/sµo.

lín, nÕu m−a to cÇn th¸o n−íc tr¸nh ngËp óng.

2.3. Ph©n bãn vµ cçh bãn

2.5. Phßng trõ s©u bÖnh

Tæng

Bãn

- Thùc hiÖn triÖt ®Ó cç biÖn ph¸p phßng trõ Bãn thóc (%)

Lo¹i ph©n

sè

lãt

tæng hîp: lu©n canh c©y trång, vÖ sinh ®ång ruéng,

(kg/ha)

(%)

§ît 1 §ît 2 §ît 3

bãn ph©n c©n ®èi. Trong tr−êng hîp thËt cÇn thiÕt 125

126

https://thuviensach.vn

2.1. Thêi vô

Ph©n chuång

20.000

100

-

-

-

- Vô thu ®«ng: Gieo h¹t tõ ngµy 20-8 ®Õn ngµy N

100

-

30

30

40

10-9.

P O

60 - 70

100

-

-

-

2

5

- Vô ®«ng xu©n (vô chÝnh): Gieo h¹t tõ ngµy K O

100

-

30

30

40

2

5-10 ®Õn ngµy 15-11.

TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc dïng ph©n t−¬i vµ n−íc

- Vô xu©n hÌ (vô muén): Gieo h¹t tõ ngµy 20-1

ph©n t−¬i ®Ó bãn hoÆc t−íi cho c©y. NÕu thiÕu

®Õn ngµy 15-2.

ph©n chuång cã thÓ bæ sung thay thÕ b»ng ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng 1-2 tÊn/ha. §Êt chua

2.2. Lµm ®Êt, trång

cÇn bãn thªm v«i bét 300-500 kg/ha.

Chän ®Êt thÞt nhÑ cã ®é pH kho¶ng 5,5-6,5 chñ Bãn thóc 3 ®ît:

®éng t−íi tiªu, kh«ng bÞ « nhiÔm. §Êt ®−îc cµy

+ LÇn 1: Khi c©y cã 2-3 l¸ thËt.

bõa kü, t¬i xèp, lµm s¹ch cá, ®¶m b¶o chÕ ®é lu©n

+ LÇn 2: Khi c©y ph©n cµnh nh¸nh (®Ëu c«ve canh víi lóa n−íc.

vµng).

Luèng réng 1-1,2 m (c¶ r·nh) cao 20-25 cm,

+ LÇn 3: Khi c©y ra qu¶ ré.

r·nh luèng réng 25-30 cm.

Khi bãn thóc cÇn kÕt hîp víi xíi, vun gèc.

MËt ®é kho¶ng cçh:

LÇn bãn 2 kÕt hîp vun gèc cao cho ®Ëu c«ve

- §Ëu lïn: Hµng cçh hµng: 40 cm, c©y cçh lïn vµ c¾m giµn ®èi víi ®Ëu c«ve leo.

c©y: 15 cm.

- §Ëu leo: Hµng cçh hµng: 60 cm, c©y cçh c©y:

2.4. T−íi n−íc

25-30 cm.

Sö dông nguån n−íc s¹ch ®Ó t−íi, ph¶i ®¶m L−îng h¹t gieo: 1,5 kg/sµo.

b¶o ®Êt lu«n ®ñ Èm; vµo thêi kú ra hoa ré vµ qu¶

Sè dãc lµm giµn (®Ëu leo): 1.500-1.600 c©y/sµo.

lín, nÕu m−a to cÇn th¸o n−íc tr¸nh ngËp óng.

2.3. Ph©n bãn vµ cçh bãn

2.5. Phßng trõ s©u bÖnh

Tæng

Bãn

- Thùc hiÖn triÖt ®Ó cç biÖn ph¸p phßng trõ Bãn thóc (%)

Lo¹i ph©n

sè

lãt

tæng hîp: lu©n canh c©y trång, vÖ sinh ®ång ruéng,

(kg/ha)

(%)

§ît 1 §ît 2 §ît 3

bãn ph©n c©n ®èi. Trong tr−êng hîp thËt cÇn thiÕt 125

126

https://thuviensach.vn

míi dïng biÖn ph¸p ho¸ häc (®· ghi trong phÇn phô lôc) víi l−îng dïng vµ thêi gian cçh ly theo h−íng dÉn ghi trªn nh·n bao b×.

C©y ®Ëu Hµ Lan

- Mét sè loµi s©u h¹i th−êng gÆp nh− s©u ®ôc (Pium sativum L.)

th©n, gißi ®ôc l¸, s©u ®ôc qu¶.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

- Vµo giai ®o¹n thu ho¹ch khi thËt cÇn thiÕt dinh d−ìng

(mËt ®é s©u nhiÒu) th× dïng cç lo¹i thuèc trõ s©u sinh häc ®Ó phun phßng s©u ®ôc qu¶.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

- Cç bÖnh h¹i nh−: bÖnh gØ s¾t, bÖnh thèi

§Ëu Hµ Lan ®−îc trång

®en qu¶.

tõ rÊt l©u, nh−ng nguån

gèc cña nã ®−îc trång tõ

2.6. Thu ho¹ch

bao giê vµ b¾t nguån tõ

- Víi c©y ®Ëu vµng:

®Çu th× vÉn ch−a ®−îc

Thu ho¹ch khi qu¶ cã mµu vµng vµ míi kÕt xç ®Þnh râ.

h¹t. Thu ho¹ch tõng løa, tr¸nh lµm giËp n¸t, h−

NhiÒu nhµ khoa häc

háng. Cç lÇn thu ho¹ch cçh nhau tõ 3 ®Õn 4

c¨n cø vµo sù ph©n bè gen cña loµi nµy cho r»ng, ngµy tuú thuéc vµo gièng vµ ®iÒu kiÖn ch¨m sãc.

®Ëu Hµ Lan cã nguån gèc ë vïng CËn §«ng,

- Víi c©y ®Ëu c«ve leo:

Trung ¸.

Thu ho¹ch khi qu¶ b¾t ®Çu næi h¹t, thu tõng Trong qu¶ ®Ëu Hµ Lan, ngoµi tinh bét vµ

løa, tr¸nh giËp n¸t, h− háng.

®−êng cßn cã rÊt nhiÒu phèt pho, s¾t, kali vµ cç vitamin A, B, C. §Ëu Hµ Lan cã chøa nhiÒu lizin Thêi gian thu ho¹ch: 3-4 ngµy thu 1 lÇn tuú thuéc cao h¬n so víi nhiÒu lo¹i ®Ëu khç. §Ëu Hµ Lan vµo gièng vµ ®iÒu kiÖn ch¨m sãc.

lµm t¨ng n¨ng l−îng. §Ëu Hµ Lan th−êng ®−îc sö

2.7. Sau thu ho¹ch

dông ®Ó lµm ®å ¨n nh− nÊu, xµo rÊt dÔ tiªu hãa vµ

lµm cho tiªu hãa ®−êng ruét ®−îc dÔ dµng (chèng Lo¹i bá qu¶ cã vÕt s©u bÖnh h¹i, dÞ d¹ng. Kh«ng chØ ®Þnh víi ng−êi bÞ viªm ruét).

röa n−íc tr−íc khi ®ãng gãi vµ ®−a vµo b¶o qu¶n còng nh− vËn chuyÓn.

127

128

https://thuviensach.vn

míi dïng biÖn ph¸p ho¸ häc (®· ghi trong phÇn phô lôc) víi l−îng dïng vµ thêi gian cçh ly theo h−íng dÉn ghi trªn nh·n bao b×.

C©y ®Ëu Hµ Lan

- Mét sè loµi s©u h¹i th−êng gÆp nh− s©u ®ôc (Pium sativum L.)

th©n, gißi ®ôc l¸, s©u ®ôc qu¶.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

- Vµo giai ®o¹n thu ho¹ch khi thËt cÇn thiÕt dinh d−ìng

(mËt ®é s©u nhiÒu) th× dïng cç lo¹i thuèc trõ s©u sinh häc ®Ó phun phßng s©u ®ôc qu¶.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

- Cç bÖnh h¹i nh−: bÖnh gØ s¾t, bÖnh thèi

§Ëu Hµ Lan ®−îc trång

®en qu¶.

tõ rÊt l©u, nh−ng nguån

gèc cña nã ®−îc trång tõ

2.6. Thu ho¹ch

bao giê vµ b¾t nguån tõ

- Víi c©y ®Ëu vµng:

®Çu th× vÉn ch−a ®−îc

Thu ho¹ch khi qu¶ cã mµu vµng vµ míi kÕt xç ®Þnh râ.

h¹t. Thu ho¹ch tõng løa, tr¸nh lµm giËp n¸t, h−

NhiÒu nhµ khoa häc

háng. Cç lÇn thu ho¹ch cçh nhau tõ 3 ®Õn 4

c¨n cø vµo sù ph©n bè gen cña loµi nµy cho r»ng, ngµy tuú thuéc vµo gièng vµ ®iÒu kiÖn ch¨m sãc.

®Ëu Hµ Lan cã nguån gèc ë vïng CËn §«ng,

- Víi c©y ®Ëu c«ve leo:

Trung ¸.

Thu ho¹ch khi qu¶ b¾t ®Çu næi h¹t, thu tõng Trong qu¶ ®Ëu Hµ Lan, ngoµi tinh bét vµ

løa, tr¸nh giËp n¸t, h− háng.

®−êng cßn cã rÊt nhiÒu phèt pho, s¾t, kali vµ cç vitamin A, B, C. §Ëu Hµ Lan cã chøa nhiÒu lizin Thêi gian thu ho¹ch: 3-4 ngµy thu 1 lÇn tuú thuéc cao h¬n so víi nhiÒu lo¹i ®Ëu khç. §Ëu Hµ Lan vµo gièng vµ ®iÒu kiÖn ch¨m sãc.

lµm t¨ng n¨ng l−îng. §Ëu Hµ Lan th−êng ®−îc sö

2.7. Sau thu ho¹ch

dông ®Ó lµm ®å ¨n nh− nÊu, xµo rÊt dÔ tiªu hãa vµ

lµm cho tiªu hãa ®−êng ruét ®−îc dÔ dµng (chèng Lo¹i bá qu¶ cã vÕt s©u bÖnh h¹i, dÞ d¹ng. Kh«ng chØ ®Þnh víi ng−êi bÞ viªm ruét).

röa n−íc tr−íc khi ®ãng gãi vµ ®−a vµo b¶o qu¶n 127

128

https://thuviensach.vn

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

nhËp khÈu cho n¨ng suÊt cao, phÈm chÊt tèt MÆc dï hiÖn nay ®Ëu Hµ Lan ®−îc trång ë nh−ng tÝnh chèng chÞu bÖnh kÐm, ®Æc biÖt lµ bÖnh nhiÒu n−íc khç nhau trªn thÕ giíi nh−ng chóng phÊn tr¾ng.

chØ sinh tr−ëng tèt vµ cho n¨ng suÊt cao trong

- Gièng ®Ëu Hµ Lan leo cÇn 40-50 kg h¹t/ha

®iÒu kiÖn nhiÖt ®é 18-200C, khÝ hËu m¸t l¹nh. NhiÖt (1,5-1,8 kg/sµo B¾c Bé).

®é trªn 250C vµ d−íi 120C c©y sinh tr−ëng chËm

- Gièng ®Ëu Hµ Lan lïn cÇn 60-80 kg h¹t/ha (3

vµ ë 350C c©y tµn lôi nhanh.

kg/sµo B¾c Bé).

§Ëu Hµ Lan yªu cÇu dinh d−ìng kho¸ng kh«ng cao. C©y cã thÓ sinh tr−ëng ph¸t triÓn trªn nhiÒu

2.3. Lµm ®Êt

lo¹i ®Êt, tõ ®Êt c¸t nhÑ nhiÒu mïn ®Õn ®Êt sÐt

- Chän lo¹i ®Êt gi÷ Èm tèt, ch©n ®Êt cao, dÔ

nÆng, nh−ng tèt nhÊt lµ ®Êt nhiÒu mïn ®Õn ®Êt tho¸t n−íc (nÕu ®Êt chua pH d−íi 5,5 ph¶i bãn 10-sÐt nhiÒu mïn. Trªn ®Êt nhÑ, ®Êt c¸t kh«ng gi÷

15 kg v«i bét/1.000 m2).

®−îc Èm nªn n¨ng suÊt cã xu h−íng gi¶m. §é

- §Êt ®−îc cµy bõa kü, lµm s¹ch cá tr−íc khi chua cña ®Êt trång ®Ëu Hµ Lan thÝch hîp lµ pH

gieo. CÇn thùc hiÖn chÕ ®é lu©n canh víi c©y khç kho¶ng 5,5-6,5.

hä, ®Æc biÖt lµ c©y l−¬ng thùc (lóa).

- Lªn luèng réng 1,2 m, cao 25-30 cm, r·nh réng 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

25-30 cm.

2.1. Thêi vô

Gieo trång tõ ngµy 5-10 ®Õn ngµy 5-11, thu

2.4. MËt ®é, kho¶ng cçh

ho¹ch tõ th¸ng 12 ®Õn ®Çu th¸ng 3 n¨m sau. NÕu Gieo ba hµng víi ®Ëu Hµ Lan lïn, hai hµng víi gieo muén, bÖnh phÊn tr¾ng g©y h¹i nÆng lµm n¨ng

®Ëu Hµ Lan leo trªn luèng ®Ó tiÖn c¾m giµn.

suÊt gi¶m râ rÖt.

Kho¶ng cçh gieo:

2.2. Gièng

- §Ëu Hµ Lan thÊp c©y: hµng × hµng 30 cm,

- Gièng ®Þa ph−¬ng: V¨n §øc (Gia L©m - Hµ Néi), c©y × c©y 7 cm, mËt ®é 320.000 c©y/ha.

V¨n L©m (H−ng Yªn).

- §Ëu Hµ Lan leo: hµng × hµng 60-70cm, c©y ×

- Gièng nhËp khÈu: Tõ Th¸i Lan, §µi Loan, c©y 20 cm/c©y, mËt ®é 100.000-120.000 c©y/ha.

Trung Quèc, NhËt B¶n vµ Ph¸p. Nguån gièng 129

13

0

https://thuviensach.vn

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

nhËp khÈu cho n¨ng suÊt cao, phÈm chÊt tèt MÆc dï hiÖn nay ®Ëu Hµ Lan ®−îc trång ë nh−ng tÝnh chèng chÞu bÖnh kÐm, ®Æc biÖt lµ bÖnh nhiÒu n−íc khç nhau trªn thÕ giíi nh−ng chóng phÊn tr¾ng.

chØ sinh tr−ëng tèt vµ cho n¨ng suÊt cao trong

- Gièng ®Ëu Hµ Lan leo cÇn 40-50 kg h¹t/ha

®iÒu kiÖn nhiÖt ®é 18-200C, khÝ hËu m¸t l¹nh. NhiÖt (1,5-1,8 kg/sµo B¾c Bé).

®é trªn 250C vµ d−íi 120C c©y sinh tr−ëng chËm

- Gièng ®Ëu Hµ Lan lïn cÇn 60-80 kg h¹t/ha (3

vµ ë 350C c©y tµn lôi nhanh.

kg/sµo B¾c Bé).

§Ëu Hµ Lan yªu cÇu dinh d−ìng kho¸ng kh«ng cao. C©y cã thÓ sinh tr−ëng ph¸t triÓn trªn nhiÒu

2.3. Lµm ®Êt

lo¹i ®Êt, tõ ®Êt c¸t nhÑ nhiÒu mïn ®Õn ®Êt sÐt

- Chän lo¹i ®Êt gi÷ Èm tèt, ch©n ®Êt cao, dÔ

nÆng, nh−ng tèt nhÊt lµ ®Êt nhiÒu mïn ®Õn ®Êt tho¸t n−íc (nÕu ®Êt chua pH d−íi 5,5 ph¶i bãn 10-sÐt nhiÒu mïn. Trªn ®Êt nhÑ, ®Êt c¸t kh«ng gi÷

15 kg v«i bét/1.000 m2).

®−îc Èm nªn n¨ng suÊt cã xu h−íng gi¶m. §é

- §Êt ®−îc cµy bõa kü, lµm s¹ch cá tr−íc khi chua cña ®Êt trång ®Ëu Hµ Lan thÝch hîp lµ pH

gieo. CÇn thùc hiÖn chÕ ®é lu©n canh víi c©y khç kho¶ng 5,5-6,5.

hä, ®Æc biÖt lµ c©y l−¬ng thùc (lóa).

- Lªn luèng réng 1,2 m, cao 25-30 cm, r·nh réng 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

25-30 cm.

2.1. Thêi vô

Gieo trång tõ ngµy 5-10 ®Õn ngµy 5-11, thu

2.4. MËt ®é, kho¶ng cçh

ho¹ch tõ th¸ng 12 ®Õn ®Çu th¸ng 3 n¨m sau. NÕu Gieo ba hµng víi ®Ëu Hµ Lan lïn, hai hµng víi gieo muén, bÖnh phÊn tr¾ng g©y h¹i nÆng lµm n¨ng

®Ëu Hµ Lan leo trªn luèng ®Ó tiÖn c¾m giµn.

suÊt gi¶m râ rÖt.

Kho¶ng cçh gieo:

2.2. Gièng

- §Ëu Hµ Lan thÊp c©y: hµng × hµng 30 cm,

- Gièng ®Þa ph−¬ng: V¨n §øc (Gia L©m - Hµ Néi), c©y × c©y 7 cm, mËt ®é 320.000 c©y/ha.

V¨n L©m (H−ng Yªn).

- §Ëu Hµ Lan leo: hµng × hµng 60-70cm, c©y ×

- Gièng nhËp khÈu: Tõ Th¸i Lan, §µi Loan, c©y 20 cm/c©y, mËt ®é 100.000-120.000 c©y/ha.

Trung Quèc, NhËt B¶n vµ Ph¸p. Nguån gièng 129

13

0

https://thuviensach.vn

2.5. Ph©n bãn

theo h−íng dÉn sö dông cña h·ng s¶n xuÊt.

L−îng bãn:

§Ëu Hµ Lan leo cã thêi gian thu ho¹ch dµi h¬n nªn sau 2 lÇn thu qu¶ cÇn t−íi thªm n−íc Tæng

Bãn thóc (%)

Bãn

ph©n môc.

l−îng

Lo¹i ph©n

lãt LÇn LÇn LÇn

Lµm cá, xíi, vun gèc kÕt hîp víi bãn thóc, lµm ph©n bãn

(%)

1

2

3

giµn khi c©y cao 20-25 cm.

(kg/ha)

Ph©n chuång

15.000 -

2.6. C¾m giµn

100

-

-

-

hoai môc

20.000

Cã nhiÒu cçh lµm giµn cho ®Ëu Hµ Lan, nh−ng N

150

25

20

25

30

®Ó tiÖn ch¨m sãc, phßng trõ s©u bÖnh h¹i vµ thu P O

50

100

-

-

-

2

5

h¸i nªn b¾c giµn ®øng cho tõng hµng. Dïng cäc K O

150

25

20

25

30

2

tre 2 m ch«n däc theo hµng c©y víi kho¶ng cçh 2-TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc dïng ph©n chuång t−¬i, 3 m mét cäc, chèng hoÆc nÐo ®Çu hµng cho ch¾c, ph©n b¾c t−¬i vµ n−íc ph©n t−¬i ®Ó bãn hoÆc t−íi.

råi dïng d©y nilon hay d©y kÏm quÊn vµo cç cäc Cã thÓ dïng ph©n h÷u c¬ sinh häc hoÆc ph©n rç tre däc theo hµng c©y. D©y ch¨ng cçh mÆt ®Êt chÕ biÕn thay thÕ ph©n chuång víi l−îng b»ng 25-30 cm, cø 25-30 cm l¹i ch¨ng 1 hµng. C©y ®Ëu 1.000-3.000 kg/ha l−îng ph©n chuång.

cã thÓ tù leo lªn giµn, nh−ng giai ®o¹n ®Çu nªn Cçh bãn thóc:

buéc dÉn c©y lªn cho th¼ng. Khi c©y ®· lªn giµn,

- LÇn 1: Khi c©y cã 4-5 l¸ thËt.

th−êng xuyªn kiÓm tra ®ì nh÷ng c©y tuét khái

- LÇn 2: B¾t ®Çu në hoa (tr−íc khi c¾m giµn).

giµn. Nh÷ng gièng ph©n cµnh m¹nh, tØa bá bít

- LÇn 3: Sau thu qu¶ ®ît 4 vµ ®ît 5.

nh¸nh, chØ ®Ó tèi ®a 1-2 nh¸nh trªn c©y.

Cã thÓ dïng cç d¹ng ®¹m nitrat am«m, ®¹m

2.7. T−íi n−íc

sunphat am«n thay cho urª, cloruakali thay cho kali sunphat hoÆc cç d¹ng ph©n hçn hîp NPK ®Ó

Sö dông nguån n−íc t−íi s¹ch ®Ó t−íi. Sau khi bãn víi liÒu nguyªn chÊt t−¬ng øng. Ngoµi biÖn gieo, cÇn th−êng xuyªn gi÷ ®é Èm ®Êt 70-75%.

ph¸p bãn vµo ®Êt, cã thÓ phun qua lçç dung NÕu t−íi r·nh cho ®Ëu Hµ Lan th× kh«ng ®−îc dÞch dinh d−ìng ®a l−îng, trung l−îng, vi l−îng, ng©m n−íc qu¸ l©u, khi ®Êt ngÊm ®ñ n−íc cÇn th¸o kiÖt n−íc ngay.

131

13

2

https://thuviensach.vn

2.5. Ph©n bãn

theo h−íng dÉn sö dông cña h·ng s¶n xuÊt.

L−îng bãn:

§Ëu Hµ Lan leo cã thêi gian thu ho¹ch dµi h¬n nªn sau 2 lÇn thu qu¶ cÇn t−íi thªm n−íc Tæng

Bãn thóc (%)

Bãn

ph©n môc.

l−îng

Lo¹i ph©n

lãt LÇn LÇn LÇn

Lµm cá, xíi, vun gèc kÕt hîp víi bãn thóc, lµm ph©n bãn

(%)

1

2

3

giµn khi c©y cao 20-25 cm.

(kg/ha)

Ph©n chuång

15.000 -

2.6. C¾m giµn

100

-

-

-

hoai môc

20.000

Cã nhiÒu cçh lµm giµn cho ®Ëu Hµ Lan, nh−ng N

150

25

20

25

30

®Ó tiÖn ch¨m sãc, phßng trõ s©u bÖnh h¹i vµ thu P O

50

100

-

-

-

2

5

h¸i nªn b¾c giµn ®øng cho tõng hµng. Dïng cäc K O

150

25

20

25

30

2

tre 2 m ch«n däc theo hµng c©y víi kho¶ng cçh 2-TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc dïng ph©n chuång t−¬i, 3 m mét cäc, chèng hoÆc nÐo ®Çu hµng cho ch¾c, ph©n b¾c t−¬i vµ n−íc ph©n t−¬i ®Ó bãn hoÆc t−íi.

råi dïng d©y nilon hay d©y kÏm quÊn vµo cç cäc Cã thÓ dïng ph©n h÷u c¬ sinh häc hoÆc ph©n rç tre däc theo hµng c©y. D©y ch¨ng cçh mÆt ®Êt chÕ biÕn thay thÕ ph©n chuång víi l−îng b»ng 25-30 cm, cø 25-30 cm l¹i ch¨ng 1 hµng. C©y ®Ëu 1.000-3.000 kg/ha l−îng ph©n chuång.

cã thÓ tù leo lªn giµn, nh−ng giai ®o¹n ®Çu nªn Cçh bãn thóc:

buéc dÉn c©y lªn cho th¼ng. Khi c©y ®· lªn giµn,

- LÇn 1: Khi c©y cã 4-5 l¸ thËt.

th−êng xuyªn kiÓm tra ®ì nh÷ng c©y tuét khái

- LÇn 2: B¾t ®Çu në hoa (tr−íc khi c¾m giµn).

giµn. Nh÷ng gièng ph©n cµnh m¹nh, tØa bá bít

- LÇn 3: Sau thu qu¶ ®ît 4 vµ ®ît 5.

nh¸nh, chØ ®Ó tèi ®a 1-2 nh¸nh trªn c©y.

Cã thÓ dïng cç d¹ng ®¹m nitrat am«m, ®¹m

2.7. T−íi n−íc

sunphat am«n thay cho urª, cloruakali thay cho kali sunphat hoÆc cç d¹ng ph©n hçn hîp NPK ®Ó

Sö dông nguån n−íc t−íi s¹ch ®Ó t−íi. Sau khi bãn víi liÒu nguyªn chÊt t−¬ng øng. Ngoµi biÖn gieo, cÇn th−êng xuyªn gi÷ ®é Èm ®Êt 70-75%.

ph¸p bãn vµo ®Êt, cã thÓ phun qua lçç dung NÕu t−íi r·nh cho ®Ëu Hµ Lan th× kh«ng ®−îc dÞch dinh d−ìng ®a l−îng, trung l−îng, vi l−îng, ng©m n−íc qu¸ l©u, khi ®Êt ngÊm ®ñ n−íc cÇn th¸o kiÖt n−íc ngay.

131

13

2

https://thuviensach.vn

2.8. Phßng trõ s©u bÖnh

tu©n thñ h−íng dÉn ghi trªn nh·n bao b× cña tõng S©u h¹i: S©u th−êng gÆp lµ bä trÜ, s©u x¸m, lo¹i thuèc.

s©u xanh, s©u vÏ bïa, rÖp h¹i, s©u ®ôc qu¶ vµ

2.9. Thu ho¹ch

nhÖn ®á.

§Ëu Hµ Lan sö dông qu¶ non, thu ho¹ch khi BÖnh h¹i: ®Ëu Hµ Lan th−êng gÆp mét sè h¹t non chím ph×nh to. Thu ho¹ch vµo s¸ng sím bÖnh h¹i nh−: bÖnh phÊn tr¾ng, bÖnh ch¸y l¸ vµ

sÏ cã chÊt l−îng qu¶ tèt vµ t−¬i h¬n, cã kh¶ n¨ng

®èm l¸ do vi khuÈn; cç bÖnh sinh ra tõ ®Êt nh−: b¶o qu¶n vµ vËn chuyÓn tèt h¬n. Khi thu ho¹ch bÖnh hÐo rò ( Fusarium oxysporum), bÖnh thèi tr¸nh lµm trÇy x−íc hoÆc bong líp phÊn trªn vá

®en rÔ,...

qu¶. Lo¹i bá cç qu¶ cã vÕt s©u bÖnh, giËp n¸t Thùc hiÖn triÖt ®Ó cç biÖn ph¸p phßng trõ hoÆc dÞ d¹ng.

tæng hîp: lu©n canh c©y trång, vÖ sinh ®ång

§èi víi ®Ëu ¨n h¹t non thu muén h¬n (khi vá ruéng, bãn ph©n c©n ®èi, trong tr−êng hîp thËt qu¶ ®æi mµu), h¹t ®ã ph×nh to vµ t−¬ng ®èi cøng, cÇn thiÕt míi dïng biÖn ph¸p ho¸ häc.

nh−ng ch−a qu¸ giµ hoÆc kh«. H¹t ®−îc tçh ra

§Ó phßng trõ mét sè s©u bÖnh h¹i khi chóng dïng ngay hoÆc chÕ biÕn, b¶o qu¶n ®Ó tiªu thô g©y h¹i nÆng cã thÓ dïng thuèc b¶o vÖ thùc vËt an dÇn. H¹t ®Ëu non ®−îc chÕ biÕn chñ yÕu b»ng cç toµn, liÒu l−îng vµ thêi gian cçh ly theo chØ dÉn ph−¬ng ph¸p cÊp ®«ng hoÆc ®ãng hép.

in trªn nh·n bao b×.

§Ëu Hµ Lan lÊy h¹t kh« ®−îc thu ho¹ch khi

§Ó tr¸nh mét sè bÖnh h¹i sinh ra tõ ®Êt, h¹t giµ, kh«, vá qu¶ b¹c. CÇn thu ho¹ch kÞp thêi, kh«ng nªn trång ®Ëu liªn tôc nhiÒu vô trªn cïng kh«ng ®Ó qu¶ kh« v× mét sè gièng cã kh¶ n¨ng tù mét m¶nh ®Êt mµ cÇn lu©n canh víi cç rau khç tçh vá ngay trªn c©y. Thu ho¹ch vµ ph¬i kh«

hä nh− hä thËp tù, hä cµ hay lóa n−íc. §Êt trång nguyªn qu¶, sau ®ã tçh h¹t vµ tiÕp tôc ph¬i h¹t

®Ëu Hµ Lan kh«ng ®−îc ®Ó ngËp óng kÐo dµi, ph¶i cho thËt kh« tr−íc khi ®ãng gãi.

tho¸t n−íc tèt. Khi thu ho¹ch xong ph¶i thu dän C©y hµnh t©y

vµ xö lý cç tµn d− g©y bÖnh lµm ruéng th«ng tho¸ng, (Allium cepa L.)

s¹ch sÏ.

Kü thuËt phun thuèc vµ thêi gian cçh ly ph¶i 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

133

13

4

https://thuviensach.vn

2.8. Phßng trõ s©u bÖnh

tu©n thñ h−íng dÉn ghi trªn nh·n bao b× cña tõng S©u h¹i: S©u th−êng gÆp lµ bä trÜ, s©u x¸m, lo¹i thuèc.

s©u xanh, s©u vÏ bïa, rÖp h¹i, s©u ®ôc qu¶ vµ

2.9. Thu ho¹ch

nhÖn ®á.

§Ëu Hµ Lan sö dông qu¶ non, thu ho¹ch khi BÖnh h¹i: ®Ëu Hµ Lan th−êng gÆp mét sè h¹t non chím ph×nh to. Thu ho¹ch vµo s¸ng sím bÖnh h¹i nh−: bÖnh phÊn tr¾ng, bÖnh ch¸y l¸ vµ

sÏ cã chÊt l−îng qu¶ tèt vµ t−¬i h¬n, cã kh¶ n¨ng

®èm l¸ do vi khuÈn; cç bÖnh sinh ra tõ ®Êt nh−: b¶o qu¶n vµ vËn chuyÓn tèt h¬n. Khi thu ho¹ch bÖnh hÐo rò ( Fusarium oxysporum), bÖnh thèi tr¸nh lµm trÇy x−íc hoÆc bong líp phÊn trªn vá

®en rÔ,...

qu¶. Lo¹i bá cç qu¶ cã vÕt s©u bÖnh, giËp n¸t Thùc hiÖn triÖt ®Ó cç biÖn ph¸p phßng trõ hoÆc dÞ d¹ng.

tæng hîp: lu©n canh c©y trång, vÖ sinh ®ång

§èi víi ®Ëu ¨n h¹t non thu muén h¬n (khi vá ruéng, bãn ph©n c©n ®èi, trong tr−êng hîp thËt qu¶ ®æi mµu), h¹t ®ã ph×nh to vµ t−¬ng ®èi cøng, cÇn thiÕt míi dïng biÖn ph¸p ho¸ häc.

nh−ng ch−a qu¸ giµ hoÆc kh«. H¹t ®−îc tçh ra

§Ó phßng trõ mét sè s©u bÖnh h¹i khi chóng dïng ngay hoÆc chÕ biÕn, b¶o qu¶n ®Ó tiªu thô g©y h¹i nÆng cã thÓ dïng thuèc b¶o vÖ thùc vËt an dÇn. H¹t ®Ëu non ®−îc chÕ biÕn chñ yÕu b»ng cç toµn, liÒu l−îng vµ thêi gian cçh ly theo chØ dÉn ph−¬ng ph¸p cÊp ®«ng hoÆc ®ãng hép.

in trªn nh·n bao b×.

§Ëu Hµ Lan lÊy h¹t kh« ®−îc thu ho¹ch khi

§Ó tr¸nh mét sè bÖnh h¹i sinh ra tõ ®Êt, h¹t giµ, kh«, vá qu¶ b¹c. CÇn thu ho¹ch kÞp thêi, kh«ng nªn trång ®Ëu liªn tôc nhiÒu vô trªn cïng kh«ng ®Ó qu¶ kh« v× mét sè gièng cã kh¶ n¨ng tù mét m¶nh ®Êt mµ cÇn lu©n canh víi cç rau khç tçh vá ngay trªn c©y. Thu ho¹ch vµ ph¬i kh«

hä nh− hä thËp tù, hä cµ hay lóa n−íc. §Êt trång nguyªn qu¶, sau ®ã tçh h¹t vµ tiÕp tôc ph¬i h¹t

®Ëu Hµ Lan kh«ng ®−îc ®Ó ngËp óng kÐo dµi, ph¶i cho thËt kh« tr−íc khi ®ãng gãi.

tho¸t n−íc tèt. Khi thu ho¹ch xong ph¶i thu dän C©y hµnh t©y

vµ xö lý cç tµn d− g©y bÖnh lµm ruéng th«ng tho¸ng, (Allium cepa L.)

s¹ch sÏ.

Kü thuËt phun thuèc vµ thêi gian cçh ly ph¶i 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

dinh d−ìng

133

13

4

https://thuviensach.vn

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

- NhiÖt ®é:

N¬i ph¸t sinh cç gièng hµnh trång hiÖn nay lµ

C©y hµnh t©y −a thÝch khÝ hËu l¹nh, kh¶ n¨ng vïng T©y Nam ¸, ¸pganixtan, Iran. Ngµy nay, hµnh thÝch nghi víi nhiÖt ®é rÊt réng, võa cã thÓ chÞu t©y ®−îc trång réng r·i trªn kh¾p thÕ giíi tõ vÜ ®é rÐt, l¹i võa cã kh¶ n¨ng chÞu nhiÖt ®é cao. NhiÖt 5 ®Õn vÜ ®é 60 ë c¶ hai nöa b¸n cÇu.

®é thÝch hîp nhÊt cho c©y sinh tr−ëng lµ 16-220C.

Hµnh t©y rÊt giµu ®−êng, vitamin vµ muèi H¹t hµnh cã thÓ nÈy mÇm trong ®iÒu kiÖn nhiÖt kho¸ng. Hµnh t©y cã tç dông lîi tiÓu, hßa tan vµ

®é thÊp víi Èm ®é ®Êt 80-90%, h¹t nÈy mÇm lµm gi¶m urª, chèng thÊp khíp, chèng bÖnh ho¹i nhanh ë nhiÖt ®é 20-220C. NhiÖt ®é thÝch hîp cho huyÕt, s¸t khuÈn vµ chèng nhiÔm khuÈn, trÞ ho, c©y con sinh tr−ëng lµ 22-250C, nhiÖt ®é cho th©n lµm dÔ tiªu hãa, chèng x¬ cøng ®éng m¹ch. Hµnh cñ sinh tr−ëng tèt lµ 18-200C, khi nhiÖt ®é cao 30-t©y cã tç dông chèng ®¸i ®−êng, chèng trµng 350C c©y sinh tr−ëng nhanh nh−ng sau ®ã gi¶m nh¹c, trÞ giun, g©y ngñ nhÑ. Hµnh t©y ®−îc dïng sót. Hµnh t©y chÞu l¹nh rÊt tèt, nã cã thÓ chÞu s¸t khuÈn, tan s−ng, chèng ®au, xua muçi.

®−îc - 70C.

Hµnh t©y ®−îc chØ dÉn ®Ó trÞ mÖt mái, suy

- ¸nh s¸ng:

nh−îc c¬ thÓ vµ thÇn kinh. Hµnh t©y dïng ngoµi Hµnh t©y lµ c©y −a ¸nh s¸ng, qu¸ tr×nh h×nh cã thÓ trÞ ¸p xe, chÝn mÐ, nhät, ong bß vÏ, ®au nöa thµnh vµ chÝn cña cñ hµnh diÔn ra nhanh vµ sím

®Çu, sung huyÕt n·o, ®au d©y thÇn kinh r¨ng.

trong ®iÒu kiÖn ngµy dµi vµ ¸nh s¸ng m¹nh. Sù Cçh dïng th«ng th−êng nhÊt lµ ¨n sèng, cã thÓ

thay ®æi phô thuéc vµo gièng, cã thÓ ph©n lµm ng©m trong n−íc nãng (trÞ c¶m cóm) hoÆc ®un s«i hai nhãm:

10-15 phót (trÞ Øa ch¶y, thÊp khíp).

+ Gièng ng¾n ngµy, h×nh thµnh cñ trong ®iÒu Cã thÓ ng©m hµnh t©y trong cån 900 lµm r−îu kiÖn thêi gian chiÕu s¸ng ng¾n 10-12 giê, kh«ng thuèc 20%. Dïng hµnh t©y d−íi d¹ng thuèc ®¾p trÞ

h×nh thµnh trong ®iÒu kiÖn ¸nh s¸ng ngµy dµi.

thÊp khíp, ®au ®Çu, sung huyÕt n·o, viªm mµng

+ Gièng dµi ngµy, h×nh thµnh cñ trong ®iÒu kiÖn n·o. C¾t ®«i cñ hµnh ®Ó c¹nh gi−êng cã tç dông thêi gian chiÕu s¸ng dµi trªn 15 giê/ngµy, kh«ng h×nh xua ®uæi muçi.

thµnh cñ khi thêi gian chiÕu s¸ng ng¾n.

135

136

https://thuviensach.vn

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

- NhiÖt ®é:

N¬i ph¸t sinh cç gièng hµnh trång hiÖn nay lµ

C©y hµnh t©y −a thÝch khÝ hËu l¹nh, kh¶ n¨ng vïng T©y Nam ¸, ¸pganixtan, Iran. Ngµy nay, hµnh thÝch nghi víi nhiÖt ®é rÊt réng, võa cã thÓ chÞu t©y ®−îc trång réng r·i trªn kh¾p thÕ giíi tõ vÜ ®é rÐt, l¹i võa cã kh¶ n¨ng chÞu nhiÖt ®é cao. NhiÖt 5 ®Õn vÜ ®é 60 ë c¶ hai nöa b¸n cÇu.

®é thÝch hîp nhÊt cho c©y sinh tr−ëng lµ 16-220C.

Hµnh t©y rÊt giµu ®−êng, vitamin vµ muèi H¹t hµnh cã thÓ nÈy mÇm trong ®iÒu kiÖn nhiÖt kho¸ng. Hµnh t©y cã tç dông lîi tiÓu, hßa tan vµ

®é thÊp víi Èm ®é ®Êt 80-90%, h¹t nÈy mÇm lµm gi¶m urª, chèng thÊp khíp, chèng bÖnh ho¹i nhanh ë nhiÖt ®é 20-220C. NhiÖt ®é thÝch hîp cho huyÕt, s¸t khuÈn vµ chèng nhiÔm khuÈn, trÞ ho, c©y con sinh tr−ëng lµ 22-250C, nhiÖt ®é cho th©n lµm dÔ tiªu hãa, chèng x¬ cøng ®éng m¹ch. Hµnh cñ sinh tr−ëng tèt lµ 18-200C, khi nhiÖt ®é cao 30-t©y cã tç dông chèng ®¸i ®−êng, chèng trµng 350C c©y sinh tr−ëng nhanh nh−ng sau ®ã gi¶m nh¹c, trÞ giun, g©y ngñ nhÑ. Hµnh t©y ®−îc dïng sót. Hµnh t©y chÞu l¹nh rÊt tèt, nã cã thÓ chÞu s¸t khuÈn, tan s−ng, chèng ®au, xua muçi.

®−îc - 70C.

Hµnh t©y ®−îc chØ dÉn ®Ó trÞ mÖt mái, suy

- ¸nh s¸ng:

nh−îc c¬ thÓ vµ thÇn kinh. Hµnh t©y dïng ngoµi Hµnh t©y lµ c©y −a ¸nh s¸ng, qu¸ tr×nh h×nh cã thÓ trÞ ¸p xe, chÝn mÐ, nhät, ong bß vÏ, ®au nöa thµnh vµ chÝn cña cñ hµnh diÔn ra nhanh vµ sím

®Çu, sung huyÕt n·o, ®au d©y thÇn kinh r¨ng.

trong ®iÒu kiÖn ngµy dµi vµ ¸nh s¸ng m¹nh. Sù Cçh dïng th«ng th−êng nhÊt lµ ¨n sèng, cã thÓ

thay ®æi phô thuéc vµo gièng, cã thÓ ph©n lµm ng©m trong n−íc nãng (trÞ c¶m cóm) hoÆc ®un s«i hai nhãm:

10-15 phót (trÞ Øa ch¶y, thÊp khíp).

+ Gièng ng¾n ngµy, h×nh thµnh cñ trong ®iÒu Cã thÓ ng©m hµnh t©y trong cån 900 lµm r−îu kiÖn thêi gian chiÕu s¸ng ng¾n 10-12 giê, kh«ng thuèc 20%. Dïng hµnh t©y d−íi d¹ng thuèc ®¾p trÞ

h×nh thµnh trong ®iÒu kiÖn ¸nh s¸ng ngµy dµi.

thÊp khíp, ®au ®Çu, sung huyÕt n·o, viªm mµng

+ Gièng dµi ngµy, h×nh thµnh cñ trong ®iÒu kiÖn n·o. C¾t ®«i cñ hµnh ®Ó c¹nh gi−êng cã tç dông thêi gian chiÕu s¸ng dµi trªn 15 giê/ngµy, kh«ng h×nh xua ®uæi muçi.

thµnh cñ khi thêi gian chiÕu s¸ng ng¾n.

135

136

https://thuviensach.vn

Thêi gian chiÕu s¸ng trong ngµy ng¾n 8 giê/ngµy

§èi víi viÖc trång c©y hµnh t©y, vÊn ®Ò quan lµm gi¶m kh¶ n¨ng tæng hîp vitamin C, t¨ng c−êng träng lµ kü thuËt bãn ph©n vµ c«ng thøc phèi hîp sinh tr−ëng th©n l¸, kÐo dµi thêi gian sinh tr−ëng, gi÷a cç lo¹i ph©n cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh ®Õn kh«ng cã kh¶ n¨ng t¹o cñ.

n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng cña c©y. ë giai ®o¹n ®Çu,

¸nh s¸ng ng¾n, nhiÖt ®é cao sÏ kÝch thÝch sù khi b¾t ®Çu h×nh thµnh cñ th× bãn nhiÒu ®¹m, kali ra l¸ trªn c©y.

vµ l©n võa ph¶i. Lóc cñ ph×nh to cho ®Õn thêi kú

- §é Èm:

thµnh thôc cÇn t¨ng c−êng bãn l©n, kali h¹n chÕ

Hµnh t©y nÈy mÇm tèt ë ®é Èm ®Êt 80-90%. RÔ

bãn ®¹m hoÆc ngõng bãn ®¹m tuú theo t×nh h×nh hµnh t©y yÕu nªn kh«ng cã kh¶ n¨ng chÞu h¹n.

sinh tr−ëng. L−îng ph©n bãn cho c©y cßn tuú Thêi kú tõ nÈy mÇm ®Õn 4-5 l¸ thËt yªu cÇu ®é thuéc vµo tõng lo¹i ®Êt vµ kÕt qu¶ ph©n tÝch ®Êt.

Èm cao, ®Êt ph¶i Èm th−êng xuyªn. Khi thiÕu Èm Th«ng th−êng trång 1 ha hµnh t©y cÇn bãn: 27 tÊn l¸ ngõng sinh tr−ëng, cñ nhá. §é Èm ë cç giai ph©n chuång, 260-300 kg ®¹m urª, 540-600 kg l©n

®o¹n sinh tr−ëng tõ 70-80%, Èm ®é kh«ng khÝ 45-L©m Thao vµ 200-240 kg kali.

55%, nÕu ®é Èm kh«ng khÝ cao c©y bÞ bÖnh. Nh÷ng Hµnh t©y rÊt mÉn cÈm víi sù thiÕu hôt cç n¬i kh« h¹n, ®é Èm khã kiÓm so¸t. §é Èm thÊp nguyªn tè vi l−îng. ThiÕu ®ång (Cu) lµm c©y

¶nh h−ëng ®¸ng kÓ ®Õn h×nh d¹ng cñ vµ thêi gian cho thu ho¹ch do hÖ rÔ bÞ kh« hÐo vµ chÕt. N−íc hµnh m¶nh yÕu, mµu s¾c cñ kÐm lµm gi¶m kh¶

qu¸ d− thõa lµm c©y kh«ng chÝn giµ vµ kh«ng kh«

n¨ng b¶o qu¶n. §Êt thiÕu magiª (Mg) g©y hiÖn

®−îc do cæ hµnh to, sï.

t−îng vµng l¸, ®Æc biÖt nÆng trªn ®Êt giµu mïn

- §Êt vµ dinh d−ìng:

cã tÝnh kiÒm cao, cã thÓ lµm c©y chÕt. C©y cã hiÖn

§Êt c¸t pha, thÞt nhÑ, giµu mïn khi trång hµnh t−îng g©n l¸ vµng, lçong vµ nh¨n lµ do thiÕu t©y th−êng cho n¨ng suÊt cao. Hµnh t©y tuy chÞu mangan (Mn).

®−îc ®Êt h¬i chua, nh−ng ®é pH 6,0-6,8 biÓu hiÖn Chó ý: HiÖn nay trªn thÞ tr−êng cã b¸n rÊt tèt víi ®iÒu kiÖn cung cÊp ®Çy ®ñ chÊt dinh d−ìng.

nhiÒu lo¹i ph©n vi l−îng dïng cho c©y, ng−êi s¶n NÕu ®é pH < 6 lµm gi¶m n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng.

xuÊt cã thÓ t×m mua vµ sö dông theo chØ dÉn trªn C©y hµnh t©y cã thÓ sinh tr−ëng tèt ë pH 7,5-7,8

bao b×.

víi ®iÒu kiÖn ®Çy ®ñ chÊt dinh d−ìng.

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

137

138

https://thuviensach.vn

Thêi gian chiÕu s¸ng trong ngµy ng¾n 8 giê/ngµy

§èi víi viÖc trång c©y hµnh t©y, vÊn ®Ò quan lµm gi¶m kh¶ n¨ng tæng hîp vitamin C, t¨ng c−êng träng lµ kü thuËt bãn ph©n vµ c«ng thøc phèi hîp sinh tr−ëng th©n l¸, kÐo dµi thêi gian sinh tr−ëng, gi÷a cç lo¹i ph©n cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh ®Õn kh«ng cã kh¶ n¨ng t¹o cñ.

n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng cña c©y. ë giai ®o¹n ®Çu,

¸nh s¸ng ng¾n, nhiÖt ®é cao sÏ kÝch thÝch sù khi b¾t ®Çu h×nh thµnh cñ th× bãn nhiÒu ®¹m, kali ra l¸ trªn c©y.

vµ l©n võa ph¶i. Lóc cñ ph×nh to cho ®Õn thêi kú

- §é Èm:

thµnh thôc cÇn t¨ng c−êng bãn l©n, kali h¹n chÕ

Hµnh t©y nÈy mÇm tèt ë ®é Èm ®Êt 80-90%. RÔ

bãn ®¹m hoÆc ngõng bãn ®¹m tuú theo t×nh h×nh hµnh t©y yÕu nªn kh«ng cã kh¶ n¨ng chÞu h¹n.

sinh tr−ëng. L−îng ph©n bãn cho c©y cßn tuú Thêi kú tõ nÈy mÇm ®Õn 4-5 l¸ thËt yªu cÇu ®é thuéc vµo tõng lo¹i ®Êt vµ kÕt qu¶ ph©n tÝch ®Êt.

Èm cao, ®Êt ph¶i Èm th−êng xuyªn. Khi thiÕu Èm Th«ng th−êng trång 1 ha hµnh t©y cÇn bãn: 27 tÊn l¸ ngõng sinh tr−ëng, cñ nhá. §é Èm ë cç giai ph©n chuång, 260-300 kg ®¹m urª, 540-600 kg l©n

®o¹n sinh tr−ëng tõ 70-80%, Èm ®é kh«ng khÝ 45-L©m Thao vµ 200-240 kg kali.

55%, nÕu ®é Èm kh«ng khÝ cao c©y bÞ bÖnh. Nh÷ng Hµnh t©y rÊt mÉn cÈm víi sù thiÕu hôt cç n¬i kh« h¹n, ®é Èm khã kiÓm so¸t. §é Èm thÊp nguyªn tè vi l−îng. ThiÕu ®ång (Cu) lµm c©y

¶nh h−ëng ®¸ng kÓ ®Õn h×nh d¹ng cñ vµ thêi gian cho thu ho¹ch do hÖ rÔ bÞ kh« hÐo vµ chÕt. N−íc hµnh m¶nh yÕu, mµu s¾c cñ kÐm lµm gi¶m kh¶

qu¸ d− thõa lµm c©y kh«ng chÝn giµ vµ kh«ng kh«

n¨ng b¶o qu¶n. §Êt thiÕu magiª (Mg) g©y hiÖn

®−îc do cæ hµnh to, sï.

t−îng vµng l¸, ®Æc biÖt nÆng trªn ®Êt giµu mïn

- §Êt vµ dinh d−ìng:

cã tÝnh kiÒm cao, cã thÓ lµm c©y chÕt. C©y cã hiÖn

§Êt c¸t pha, thÞt nhÑ, giµu mïn khi trång hµnh t−îng g©n l¸ vµng, lçong vµ nh¨n lµ do thiÕu t©y th−êng cho n¨ng suÊt cao. Hµnh t©y tuy chÞu mangan (Mn).

®−îc ®Êt h¬i chua, nh−ng ®é pH 6,0-6,8 biÓu hiÖn Chó ý: HiÖn nay trªn thÞ tr−êng cã b¸n rÊt tèt víi ®iÒu kiÖn cung cÊp ®Çy ®ñ chÊt dinh d−ìng.

nhiÒu lo¹i ph©n vi l−îng dïng cho c©y, ng−êi s¶n NÕu ®é pH < 6 lµm gi¶m n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng.

xuÊt cã thÓ t×m mua vµ sö dông theo chØ dÉn trªn C©y hµnh t©y cã thÓ sinh tr−ëng tèt ë pH 7,5-7,8

bao b×.

víi ®iÒu kiÖn ®Çy ®ñ chÊt dinh d−ìng.

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

137

138

https://thuviensach.vn

2.1. Thêi vô

C©y hµnh t©y nªn trång ë nh÷ng n¬i ®Êt ®−îc

- Vô sím: Gieo tõ gi÷a th¸ng 8, trång ®Çu lu©n canh víi lóa n−íc (®Ó h¹n chÕ s©u bÖnh), ®Êt th¸ng 9.

thÞt nhÑ giµu mïn, ®é pH 5,5-6. §Êt lµm nhá, t¬i

- ChÝnh vô: Gieo tõ ®Çu th¸ng 9, trång gi÷a xèp, s¹ch cá d¹i, lªn luèng réng 1 m, cao 25 cm, r·nh th¸ng 10.

réng 25 cm.

- Kho¶ng cçh trång: 25×15 cm (mËt ®é

2.2. V−ên −¬m

60.000-65.000 c©y/ha).

Sö dông ®Êt c¸t pha hoÆc thÞt nhÑ, pH > 6. Ph¬i

2.4. Bãn ph©n

¶i 7-10 ngµy, cµy bõa kü, ®Êt nhá, t¬i xèp; lªn luèng réng 1-1,2 m. Xö lý ®Êt b»ng v«i bét tr−íc

- L−îng bãn:

khi gieo 7 ngµy.

L−îng ph©n nguyªn chÊt cho 1 ha:

- Bãt lãt: 500-800 kg ph©n chuång hoai môc +

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

Bãn lãt

7 kg supe l©n + 2 kg kali sunphat/sµo B¾c Bé.

Lo¹i ph©n

ph©n bãn

LÇn LÇn LÇn

(%)

- L−îng h¹t gieo: 80 g h¹t gieo trªn 24 m2 trång (Kg/ha)

1

2

3

cho 1 sµo B¾c Bé.

Ph©n chuång

27.000 -

Sau khi gieo r¾c líp ®Êt nhá lªn trªn, dïng r¬m 100

-

-

-

hoai môc

30.000

r¹ ng¾n 4-5 cm phñ lªn mÆt luèng.

N

100 - 120

20

30

30

20

- T−íi n−íc th−êng xuyªn 1-2 lÇn/ngµy cho ®Õn P O

60 - 90

100

-

-

-

2

5

tr−íc khi nhæ 1 tuÇn th× ngõng t−íi ®Ó luyÖn c©y K O

100 - 120

30

20

30

30

2

con. Tr−íc khi nhæ 5-6 giê t−íi n−íc ®Ém cho dÔ

- Cçh bãn thóc:

nhæ, h¹n chÕ ®øt rÔ. CÇn lµm vßm che cho v−ên

+ LÇn 1: Thêi kú håi xanh, bãn 30% ph©n ®¹m.

−¬m ®Ó kh¾c phôc thêi tiÕt n¾ng g¾t, m−a to.

+ LÇn 2: Sau håi xanh 15-20 ngµy, bãn 30%

Thêi kú c©y con 35-40 ngµy nhæ ®em trång.

®¹m + 50% kali.

- Tiªu chuÈn c©y gièng: cao 15-18 cm, l¸

+ LÇn 3: Sau ®ît 2: 15-20 ngµy, bãn sè ph©n th¼ng, cøng, xanh, rÔ th¼ng, cã 4- 5 l¸ thËt.

®¹m vµ kali cßn l¹i, kÕp hîp vun gèc.

2.3. Lµm ®Êt, trång c©y

2.5. T−íi n−íc

139

140

https://thuviensach.vn

2.1. Thêi vô

C©y hµnh t©y nªn trång ë nh÷ng n¬i ®Êt ®−îc

- Vô sím: Gieo tõ gi÷a th¸ng 8, trång ®Çu lu©n canh víi lóa n−íc (®Ó h¹n chÕ s©u bÖnh), ®Êt th¸ng 9.

thÞt nhÑ giµu mïn, ®é pH 5,5-6. §Êt lµm nhá, t¬i

- ChÝnh vô: Gieo tõ ®Çu th¸ng 9, trång gi÷a xèp, s¹ch cá d¹i, lªn luèng réng 1 m, cao 25 cm, r·nh th¸ng 10.

réng 25 cm.

- Kho¶ng cçh trång: 25×15 cm (mËt ®é

2.2. V−ên −¬m

60.000-65.000 c©y/ha).

Sö dông ®Êt c¸t pha hoÆc thÞt nhÑ, pH > 6. Ph¬i

2.4. Bãn ph©n

¶i 7-10 ngµy, cµy bõa kü, ®Êt nhá, t¬i xèp; lªn luèng réng 1-1,2 m. Xö lý ®Êt b»ng v«i bét tr−íc

- L−îng bãn:

khi gieo 7 ngµy.

L−îng ph©n nguyªn chÊt cho 1 ha:

- Bãt lãt: 500-800 kg ph©n chuång hoai môc +

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

Bãn lãt

7 kg supe l©n + 2 kg kali sunphat/sµo B¾c Bé.

Lo¹i ph©n

ph©n bãn

LÇn LÇn LÇn

(%)

- L−îng h¹t gieo: 80 g h¹t gieo trªn 24 m2 trång (Kg/ha)

1

2

3

cho 1 sµo B¾c Bé.

Ph©n chuång

27.000 -

Sau khi gieo r¾c líp ®Êt nhá lªn trªn, dïng r¬m 100

-

-

-

hoai môc

30.000

r¹ ng¾n 4-5 cm phñ lªn mÆt luèng.

N

100 - 120

20

30

30

20

- T−íi n−íc th−êng xuyªn 1-2 lÇn/ngµy cho ®Õn P O

60 - 90

100

-

-

-

2

5

tr−íc khi nhæ 1 tuÇn th× ngõng t−íi ®Ó luyÖn c©y K O

100 - 120

30

20

30

30

2

con. Tr−íc khi nhæ 5-6 giê t−íi n−íc ®Ém cho dÔ

- Cçh bãn thóc:

nhæ, h¹n chÕ ®øt rÔ. CÇn lµm vßm che cho v−ên

+ LÇn 1: Thêi kú håi xanh, bãn 30% ph©n ®¹m.

−¬m ®Ó kh¾c phôc thêi tiÕt n¾ng g¾t, m−a to.

+ LÇn 2: Sau håi xanh 15-20 ngµy, bãn 30%

Thêi kú c©y con 35-40 ngµy nhæ ®em trång.

®¹m + 50% kali.

- Tiªu chuÈn c©y gièng: cao 15-18 cm, l¸

+ LÇn 3: Sau ®ît 2: 15-20 ngµy, bãn sè ph©n th¼ng, cøng, xanh, rÔ th¼ng, cã 4- 5 l¸ thËt.

®¹m vµ kali cßn l¹i, kÕp hîp vun gèc.

2.3. Lµm ®Êt, trång c©y

2.5. T−íi n−íc

139

140

https://thuviensach.vn

Dïng n−íc s¹ch ®Ó t−íi, kÕt hîp víi lµm cá, vun xíi, ®¶m b¶o ®é Èm th−êng xuyªn cho c©y.

2.7. Thu ho¹ch

2.6. Phßng trõ s©u bÖnh

Khi cñ ®Õn ®é chÝn th× tiÕn hµnh thu ho¹ch,

- C©y hµnh t©y th−êng bÞ bÖnh ch¸y l¸, bÖnh n¨ng suÊt trung b×nh ®¹t 15-20 tÊn/ha. Cñ hµnh s−¬ng mai vµ bÖnh thèi nhòn.

t©y thu ®−îc ®−a vµo cç tói l−íi. Tói ®ùng hµnh Do vËy, cÇn ¸p dông cç biÖn ph¸p phßng trõ t©y kh«ng qu¸ 20 kg. Hµnh t©y trong ®iÒu kiÖn tæng hîp (IPM), vÖ sinh ®ång ruéng, bãn ph©n c©n nhiÖt ®é 00C sÏ b¶o qu¶n ®−îc 6 th¸ng.

®èi vµ bãn ®óng giai ®o¹n. §¶m b¶o chÕ ®é t−íi n−íc hîp lý nhÊt lµ nh÷ng ngµy nhiÖt ®é cao, trêi C©y m−íp (m−íp ta)

©m u, sè giê n¾ng Ýt vµ m−a kÐo dµi. Kh«ng dïng (Luffa cylindrica L.)

cç lo¹i thuèc ®· cÊm sö dông vµ ph¶i ®¶m b¶o thêi gian cçh ly tr−íc khi thu ho¹ch. Bªn c¹nh 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

dinh d−ìng

®ã, c©y hµnh t©y cßn gÆp cç bÖnh nh−:

+ BÖnh th¸n th−.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

+ BÖnh s−¬ng mai th−êng xuÊt hiÖn vµo giai Cã rÊt nhiÒu ý kiÕn khç nhau vÒ nguån gèc

®o¹n nhiÖt ®é thÊp (<20oC), Èm ®é kh«ng khÝ cao cña c©y m−íp nh−ng cho ®Õn nay ng−êi ta vÉn tin (trªn 90%).

r»ng c©y m−íp cã nguån gèc tõ Ên §é, v× ë Ên §é

+ BÖnh thèi cñ do vi khuÈn.

vÉn cßn nh÷ng d¹ng c©y m−íp d¹i sinh sèng. Ngµy

+ BÖnh ch¸y l¸.

nay, c©y m−íp cã nhiÒu ë §«ng Nam ¸ vµ hÇu hÕt

+ BÖnh vi rót.

cç vïng nhiÖt ®íi, ¸ nhiÖt ®íi.

+ TuyÕn trïng.

M−íp cã thÓ sö dông qu¶, l¸ non, hoa nh−

- S©u h¹i: s©u x¸m, bä trÜ.

nh÷ng lo¹i rau rÊt bæ d−ìng. Qu¶ m−íp cã vÞ ngät, Cçh phßng trõ s©u bÖnh h¹i tèt nhÊt víi c©y tÝnh b×nh cã tç dông lîi tiÓu, tiªu ®êm, lµm m¸t hµnh t©y lµ lu©n canh víi c©y trång thuéc hä m¸u, gi¶i ®éc, th«ng kinh m¹ch, th«ng s÷a, khái lë khç, ph¬i ¶i ®Êt thËt kü d−íi ¸nh mÆt trêi ngay s−ng, ®au nhøc, bæ khÝ, an thai. Nã cã tç dông sau khi thu ho¹ch. Khi cÇn thiÕt cã thÓ dïng lµm kÝch thÝch sù tiÕt s÷a ë cç bµ mÑ nu«i con vµ

thuèc ho¸ häc.

141

142

https://thuviensach.vn

Dïng n−íc s¹ch ®Ó t−íi, kÕt hîp víi lµm cá, vun xíi, ®¶m b¶o ®é Èm th−êng xuyªn cho c©y.

2.7. Thu ho¹ch

2.6. Phßng trõ s©u bÖnh

Khi cñ ®Õn ®é chÝn th× tiÕn hµnh thu ho¹ch,

- C©y hµnh t©y th−êng bÞ bÖnh ch¸y l¸, bÖnh n¨ng suÊt trung b×nh ®¹t 15-20 tÊn/ha. Cñ hµnh s−¬ng mai vµ bÖnh thèi nhòn.

t©y thu ®−îc ®−a vµo cç tói l−íi. Tói ®ùng hµnh Do vËy, cÇn ¸p dông cç biÖn ph¸p phßng trõ t©y kh«ng qu¸ 20 kg. Hµnh t©y trong ®iÒu kiÖn tæng hîp (IPM), vÖ sinh ®ång ruéng, bãn ph©n c©n nhiÖt ®é 00C sÏ b¶o qu¶n ®−îc 6 th¸ng.

®èi vµ bãn ®óng giai ®o¹n. §¶m b¶o chÕ ®é t−íi n−íc hîp lý nhÊt lµ nh÷ng ngµy nhiÖt ®é cao, trêi C©y m−íp (m−íp ta)

©m u, sè giê n¾ng Ýt vµ m−a kÐo dµi. Kh«ng dïng (Luffa cylindrica L.)

cç lo¹i thuèc ®· cÊm sö dông vµ ph¶i ®¶m b¶o thêi gian cçh ly tr−íc khi thu ho¹ch. Bªn c¹nh 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

dinh d−ìng

®ã, c©y hµnh t©y cßn gÆp cç bÖnh nh−:

+ BÖnh th¸n th−.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

+ BÖnh s−¬ng mai th−êng xuÊt hiÖn vµo giai Cã rÊt nhiÒu ý kiÕn khç nhau vÒ nguån gèc

®o¹n nhiÖt ®é thÊp (<20oC), Èm ®é kh«ng khÝ cao cña c©y m−íp nh−ng cho ®Õn nay ng−êi ta vÉn tin (trªn 90%).

r»ng c©y m−íp cã nguån gèc tõ Ên §é, v× ë Ên §é

+ BÖnh thèi cñ do vi khuÈn.

vÉn cßn nh÷ng d¹ng c©y m−íp d¹i sinh sèng. Ngµy

+ BÖnh ch¸y l¸.

nay, c©y m−íp cã nhiÒu ë §«ng Nam ¸ vµ hÇu hÕt

+ BÖnh vi rót.

cç vïng nhiÖt ®íi, ¸ nhiÖt ®íi.

+ TuyÕn trïng.

M−íp cã thÓ sö dông qu¶, l¸ non, hoa nh−

- S©u h¹i: s©u x¸m, bä trÜ.

nh÷ng lo¹i rau rÊt bæ d−ìng. Qu¶ m−íp cã vÞ ngät, Cçh phßng trõ s©u bÖnh h¹i tèt nhÊt víi c©y tÝnh b×nh cã tç dông lîi tiÓu, tiªu ®êm, lµm m¸t hµnh t©y lµ lu©n canh víi c©y trång thuéc hä m¸u, gi¶i ®éc, th«ng kinh m¹ch, th«ng s÷a, khái lë khç, ph¬i ¶i ®Êt thËt kü d−íi ¸nh mÆt trêi ngay s−ng, ®au nhøc, bæ khÝ, an thai. Nã cã tç dông sau khi thu ho¹ch. Khi cÇn thiÕt cã thÓ dïng lµm kÝch thÝch sù tiÕt s÷a ë cç bµ mÑ nu«i con vµ

141

142

https://thuviensach.vn

t¨ng c−êng sù tuÇn hoµn cña m¸u.

2.1. Thêi vô

X¬ m−íp cã vÞ ngät, tÝnh b×nh cã tç dông Gieo h¹t: th¸ng 2-3 cã thÓ gieo liÒn ch©n hay kh¸ng viªm, th«ng m¹ch, lîi tiÓu. §−îc chØ ®Þnh gieo ë v−ên cho ®Õn khi c©y cã 2-3 l¸ thËt th× ®em dïng ®Ó trÞ ®au thÊp khíp, ®au c¬, ®au ngùc, mÊt

®i trång.

kinh, viªm vó, t¾c tia s÷a, phï thóng vµ dïng ®Ó

HiÖn nay cã nhiÒu lo¹i gièng m−íp nh−: m−íp cÇm m¸u.

tr©u, m−íp h−¬ng, m−íp quúnh 7 l¸.

L¸ m−íp cã vÞ ®¾ng vµ chua, tÝnh h¬i l¹nh, cã tç dông kh¸ng viªm, lµm long ®êm, chèng ho. L¸

2.2. Lµm ®Êt

m−íp gi· nhá v¾t lÊy n−íc ch÷a lë ®Çu ë trÎ em.

§Êt ®−îc cµy s©u bõa kü, lªn luèng réng 2,5-H¹t m−íp cã vÞ ngät, tÝnh b×nh cã tç dông chèng 3,0 m, r¹ch 1 hµng/luèng ®Ó bãn lãt ph©n.

ho, long ®êm, giun ®òa vµ t¸o bãn.

Gieo h¹t: gieo h¹t theo khãm: 30-40 cm gieo 1

RÔ m−íp cã vÞ ngät, tÝnh b×nh cã tç dông kh¸ng khãm, 2-3 h¹t/khãm, sau khi mäc tØa ®i ®Ó l¹i 2

viªm, th−êng dïng ®Ó ch÷a viªm mòi, viªm xoang.

c©y/khãm.

Tua cuèn cña m−íp dïng ®Ó ch÷a ®au th¾t l−ng, MËt ®é trång: 7.000-10.000 c©y/ha.

ho, viªm mòi, viªm khÝ qu¶n.

L−îng h¹t gièng cho 1 ha: 900-1.200 g.

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

2.3. Bãn ph©n

C©y m−íp sinh tr−ëng ph¸t triÓn tèt ë vïng

- L−îng bãn

nhiÖt ®íi cã ®é Èm thÊp, ®é cao trªn 500 m so víi Tæng

Bãn thóc (%)

Bãn

mùc n−íc biÓn. V× c©y m−íp cã nguån gèc nhiÖt l−îng

Lo¹i ph©n

lãt LÇn LÇn LÇn LÇn LÇn

®íi, nªn c©y m−íp sinh tr−ëng ph¸t triÓn rÊt tèt ph©n bãn (%) 1 2 3 4 5

trong mïa hÌ. Trong mïa hÌ nÕu gÆp m−a to vµo

(kg /ha)

Ph©n

thêi kú ra hoa vµ ®Ëu qu¶ rÊt kh«ng cã lîi cho c©y.

chuång

15.000

100

-

-

-

-

-

C©y m−íp thÝch hîp nhÊt víi ®Êt giµu dinh d−ìng, hoai môc

tho¸t n−íc tèt, pH 6,5-7,5. §Êt c¸t cã thÓ trång P O

90

100

-

-

-

-

-

®−îc m−íp nh−ng ph¶i bãn bæ sung rÊt nhiÒu 2

5

K O

150

20

10 20 20 20 10

2

dinh d−ìng.

- Cçh bãn:

2. Cç biÖn ph¸p kü thuËt

143

14

4

https://thuviensach.vn

t¨ng c−êng sù tuÇn hoµn cña m¸u.

2.1. Thêi vô

X¬ m−íp cã vÞ ngät, tÝnh b×nh cã tç dông Gieo h¹t: th¸ng 2-3 cã thÓ gieo liÒn ch©n hay kh¸ng viªm, th«ng m¹ch, lîi tiÓu. §−îc chØ ®Þnh gieo ë v−ên cho ®Õn khi c©y cã 2-3 l¸ thËt th× ®em dïng ®Ó trÞ ®au thÊp khíp, ®au c¬, ®au ngùc, mÊt

®i trång.

kinh, viªm vó, t¾c tia s÷a, phï thóng vµ dïng ®Ó

HiÖn nay cã nhiÒu lo¹i gièng m−íp nh−: m−íp cÇm m¸u.

tr©u, m−íp h−¬ng, m−íp quúnh 7 l¸.

L¸ m−íp cã vÞ ®¾ng vµ chua, tÝnh h¬i l¹nh, cã tç dông kh¸ng viªm, lµm long ®êm, chèng ho. L¸

2.2. Lµm ®Êt

m−íp gi· nhá v¾t lÊy n−íc ch÷a lë ®Çu ë trÎ em.

§Êt ®−îc cµy s©u bõa kü, lªn luèng réng 2,5-H¹t m−íp cã vÞ ngät, tÝnh b×nh cã tç dông chèng 3,0 m, r¹ch 1 hµng/luèng ®Ó bãn lãt ph©n.

ho, long ®êm, giun ®òa vµ t¸o bãn.

Gieo h¹t: gieo h¹t theo khãm: 30-40 cm gieo 1

RÔ m−íp cã vÞ ngät, tÝnh b×nh cã tç dông kh¸ng khãm, 2-3 h¹t/khãm, sau khi mäc tØa ®i ®Ó l¹i 2

viªm, th−êng dïng ®Ó ch÷a viªm mòi, viªm xoang.

c©y/khãm.

Tua cuèn cña m−íp dïng ®Ó ch÷a ®au th¾t l−ng, MËt ®é trång: 7.000-10.000 c©y/ha.

ho, viªm mòi, viªm khÝ qu¶n.

L−îng h¹t gièng cho 1 ha: 900-1.200 g.

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

2.3. Bãn ph©n

C©y m−íp sinh tr−ëng ph¸t triÓn tèt ë vïng

- L−îng bãn

nhiÖt ®íi cã ®é Èm thÊp, ®é cao trªn 500 m so víi Tæng

Bãn thóc (%)

Bãn

mùc n−íc biÓn. V× c©y m−íp cã nguån gèc nhiÖt l−îng

Lo¹i ph©n

lãt LÇn LÇn LÇn LÇn LÇn

®íi, nªn c©y m−íp sinh tr−ëng ph¸t triÓn rÊt tèt ph©n bãn (%) 1 2 3 4 5

trong mïa hÌ. Trong mïa hÌ nÕu gÆp m−a to vµo

(kg /ha)

Ph©n

thêi kú ra hoa vµ ®Ëu qu¶ rÊt kh«ng cã lîi cho c©y.

chuång

15.000

100

-

-

-

-

-

C©y m−íp thÝch hîp nhÊt víi ®Êt giµu dinh d−ìng, hoai môc

tho¸t n−íc tèt, pH 6,5-7,5. §Êt c¸t cã thÓ trång P O

90

100

-

-

-

-

-

®−îc m−íp nh−ng ph¶i bãn bæ sung rÊt nhiÒu 2

5

K O

150

20

10 20 20 20 10

2

dinh d−ìng.

- Cçh bãn:

2. Cç biÖn ph¸p kü thuËt

143

14

4

https://thuviensach.vn

Bãn thóc cho m−íp ®ßi hái ph¶i rÊt cÈn thËn s−¬ng mai, bÖnh phÊn tr¾ng, s©u ®ôc qu¶ nh−ng v× c©y m−íp rÊt dÔ mÉn c¶m víi ph©n ®¹m, c©y nh÷ng s©u bÖnh h¹i nµy kh«ng lµm h¹i nhiÒu dÔ bÞ “lèp” ph©n, tøc lµ c©y chØ leo giµn mµ kh«ng

®Õn m−íp.

hÒ ra qu¶.

MÆc dï nh÷ng s©u bÖnh ®èi víi c©y m−íp kh«ng Bãn thóc ®−îc tiÕn hµnh vµo cç thêi kú sau: h¹i nhiÒu ®Õn n¨ng suÊt cña m−íp nh−ng trong kü

+ LÇn 1: Khi c©y m−íp ®−îc 20-25 ngµy tuæi.

thuËt s¶n xuÊt m−íp ®Ó thu ®−îc n¨ng suÊt cao vµ

+ LÇn 2: Khi c©y b¾t ®Çu ra hoa.

®¶m b¶o ®é an toµn cho s¶n phÈm cÇn thiÕt ph¶i chó

+ LÇn 3, lÇn 4 vµ lÇn 5: Mçi lÇn cçh nhau 3- 4

träng ®Õn kh©u vÖ sinh ®ång ruéng, tØa bá l¸ gèc, l¸

tuÇn.

bÖnh, t¹o th«ng tho¸ng cho ruéng trång m−íp.

Khi qu¶ ré cã thÓ t¸t n−íc vµo r·nh råi lÊy g¸o

2.6. Thu ho¹ch

tÐ lªn luèng gi÷ cho ®Êt ®ñ Èm.

M−íp cÇn thu ho¹ch ®óng løa, n¨ng suÊt m−íp

2.4. Lµm giµn

trung b×nh ®¹t 40-50 tÊn/ha.

Khi c©y ®· mäc ®Òu ®−îc 2-3 l¸ thËt ph¶i cho

2.7. Sau thu ho¹ch

c©y leo lªn giµn. Giµn m−íp nªn lµm theo kiÓu Qu¶ m−íp thu ho¹ch vÒ ph¶i ®Ó nhÑ nhµng, bëi m¸i b»ng. Tèt nhÊt nªn lµm giµn ë khu cè ®Þnh ®Ó

qu¶ m−íp rÊt dÔ bÞ háng. Qu¶ m−íp ph¶i ®−îc bäc tËp trung ®Çu t− lµm giµn cho tèt. Giµn nªn lµm nilon xÕp vµo hép ®−a ®i tiªu thô. Qu¶ ®Ó trong kho cäc s¾t hoÆc cäc bªt«ng ®óc s½n, m¸i giµn lµm l¹nh 12-160C cã thÓ b¶o qu¶n ®−îc 2-3 tuÇn.

b»ng d©y thÐp lín, giµn cao 2 m. Khi c©y cao 20-30

cm c¾m cho mçi c©y mét c©y dãc ®Ó c©y leo lªn C©y m−íp ®¾ng

giµn. Khi c©y ®· leo lªn giµn nªn tØa bá hÕt l¸ gèc (Momordica charantia)

cho tho¸ng ruéng. Khi m−íp ra qu¶ chó ý th¶

thâng qu¶ xuèng cho qu¶ th¼ng ®Ñp, Ýt s©u bÖnh.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

dinh d−ìng

2.5. S©u bÖnh h¹i

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

C©y m−íp kh«ng mÉn c¶m nhiÒu víi s©u bÖnh h¹i. Tuy nhiªn, v× lµ c©y thuéc hä bÇu bÝ nªn còng C©y m−íp ®¾ng cã nguån gèc ë ch©u Phi, ch©u ¸

bÞ ¶nh h−ëng bëi mét sè s©u bÖnh h¹i nh−: bÖnh vµ ®Õn nay ng−êi ta cho r»ng c©y m−íp ®¾ng lµ

145

14

6

https://thuviensach.vn

Bãn thóc cho m−íp ®ßi hái ph¶i rÊt cÈn thËn s−¬ng mai, bÖnh phÊn tr¾ng, s©u ®ôc qu¶ nh−ng v× c©y m−íp rÊt dÔ mÉn c¶m víi ph©n ®¹m, c©y nh÷ng s©u bÖnh h¹i nµy kh«ng lµm h¹i nhiÒu dÔ bÞ “lèp” ph©n, tøc lµ c©y chØ leo giµn mµ kh«ng

®Õn m−íp.

hÒ ra qu¶.

MÆc dï nh÷ng s©u bÖnh ®èi víi c©y m−íp kh«ng Bãn thóc ®−îc tiÕn hµnh vµo cç thêi kú sau: h¹i nhiÒu ®Õn n¨ng suÊt cña m−íp nh−ng trong kü

+ LÇn 1: Khi c©y m−íp ®−îc 20-25 ngµy tuæi.

thuËt s¶n xuÊt m−íp ®Ó thu ®−îc n¨ng suÊt cao vµ

+ LÇn 2: Khi c©y b¾t ®Çu ra hoa.

®¶m b¶o ®é an toµn cho s¶n phÈm cÇn thiÕt ph¶i chó

+ LÇn 3, lÇn 4 vµ lÇn 5: Mçi lÇn cçh nhau 3- 4

träng ®Õn kh©u vÖ sinh ®ång ruéng, tØa bá l¸ gèc, l¸

tuÇn.

bÖnh, t¹o th«ng tho¸ng cho ruéng trång m−íp.

Khi qu¶ ré cã thÓ t¸t n−íc vµo r·nh råi lÊy g¸o

2.6. Thu ho¹ch

tÐ lªn luèng gi÷ cho ®Êt ®ñ Èm.

M−íp cÇn thu ho¹ch ®óng løa, n¨ng suÊt m−íp

2.4. Lµm giµn

trung b×nh ®¹t 40-50 tÊn/ha.

Khi c©y ®· mäc ®Òu ®−îc 2-3 l¸ thËt ph¶i cho

2.7. Sau thu ho¹ch

c©y leo lªn giµn. Giµn m−íp nªn lµm theo kiÓu Qu¶ m−íp thu ho¹ch vÒ ph¶i ®Ó nhÑ nhµng, bëi m¸i b»ng. Tèt nhÊt nªn lµm giµn ë khu cè ®Þnh ®Ó

qu¶ m−íp rÊt dÔ bÞ háng. Qu¶ m−íp ph¶i ®−îc bäc tËp trung ®Çu t− lµm giµn cho tèt. Giµn nªn lµm nilon xÕp vµo hép ®−a ®i tiªu thô. Qu¶ ®Ó trong kho cäc s¾t hoÆc cäc bªt«ng ®óc s½n, m¸i giµn lµm l¹nh 12-160C cã thÓ b¶o qu¶n ®−îc 2-3 tuÇn.

b»ng d©y thÐp lín, giµn cao 2 m. Khi c©y cao 20-30

cm c¾m cho mçi c©y mét c©y dãc ®Ó c©y leo lªn C©y m−íp ®¾ng

giµn. Khi c©y ®· leo lªn giµn nªn tØa bá hÕt l¸ gèc (Momordica charantia)

cho tho¸ng ruéng. Khi m−íp ra qu¶ chó ý th¶

thâng qu¶ xuèng cho qu¶ th¼ng ®Ñp, Ýt s©u bÖnh.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

dinh d−ìng

2.5. S©u bÖnh h¹i

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

C©y m−íp kh«ng mÉn c¶m nhiÒu víi s©u bÖnh h¹i. Tuy nhiªn, v× lµ c©y thuéc hä bÇu bÝ nªn còng C©y m−íp ®¾ng cã nguån gèc ë ch©u Phi, ch©u ¸

bÞ ¶nh h−ëng bëi mét sè s©u bÖnh h¹i nh−: bÖnh vµ ®Õn nay ng−êi ta cho r»ng c©y m−íp ®¾ng lµ

145

14

6

https://thuviensach.vn

c©y b¶n ®Þa cña vïng nhiÖt ®íi Ên §é vµ khu vùc triÓn tèt ë ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é 18-300C. ë nhiÖt ®é

§«ng Nam ¸. ë nh÷ng vïng nµy, m−íp ®¾ng ®−îc 50C hÇu hÕt cç gièng m−íp ®¾ng ngõng sinh gieo trång nh− c©y thùc phÈm vµ ®−îc coi lµ mét tr−ëng. Khi nhiÖt ®é cao sÏ dÉn ®Õn qu¶ ng¾n, dÞ

lo¹i c©y thuèc cã tõ l©u ®êi trong lÞch sö. Ngµy h×nh, trªn 400C cã thÓ lµm th©n l¸ bÞ hÐo.

nay, c©y m−íp ®¾ng ®−îc trång réng r·i ë kh¾p

- ¸nh s¸ng:

cç n¬i trong vïng nhiÖt ®íi vµ cËn nhiÖt ®íi.

M−íp ®¾ng lµ c©y −a ¸nh s¸ng ngµy ng¾n vµ

Qu¶ m−íp ®¾ng rÊt quý, v× nã võa lµ mét lo¹i trung, c−êng ®é ¸nh s¸ng t−¬ng ®èi m¹nh. Ph¶n rau võa lµ mét vÞ thuèc cã vÞ ®¾ng, tÝnh m¸t. Khi øng ¸ng s¸ng cña m−íp ®¾ng cßn phô thuéc vµo cßn xanh qu¶ m−íp ®¾ng cã tÝnh chÊt gi¶i nhiÖt, gièng vµ thêi vô gieo trång. ¸nh s¸ng thiÕu vµ yÕu tiªu ®êm, s¸ng m¾t, m¸t tim, nhuËn trµng, bæ c©y sinh tr−ëng ph¸t triÓn kÐm, ra hoa c¸i muén thËn, lîi tiÓu, gi¶m ®au nhøc x−¬ng. Khi qu¶ chÝn vµ dÔ bÞ rông, n¨ng suÊt qu¶ thÊp, chÊt l−îng cã tç dông bæ m¸u, gi¶i nhiÖt, gi¶m ho, trÞ giun, gi¶m, h−¬ng vÞ kÐm.

s¸t trïng, h¹ ®¸i ®−êng. Qu¶ m−íp ®¾ng cßn dïng

- §é Èm:

®Ó t¾m ®ì nhät s¶y vµ trÞ chèc ®Çu. ë Trung Quèc M−íp ®¾ng −a thÝch Èm, c©y sinh tr−ëng vµ

ng−êi ta cßn dïng m−íp ®¾ng ®Ó trÞ ®ét quþ tim, ph¸t triÓn tèt trong ®iÒu kiÖn ®é Èm ®Êt 70-80%.

bÖnh sèt, kh« miÖng. H¹t m−íp ®¾ng cã tç dông M−íp ®¾ng lµ c©y kÐm chÞu h¹n vµ chÞu óng.

bæ d−¬ng, tr¸ng khÝ, dïng ch÷a ho, viªm häng. Hoa, L−îng m−a vµ ®é Èm cïng víi nhiÖt ®é cao lµ

rÔ, l¸ m−íp ®¾ng còng ®−îc dïng ®Ó ch÷a bÖnh lþ, nguyªn nh©n chñ yÕu dÉn ®Õn nh÷ng c©y trong hä nhÊt lµ lþ amip.

bÇu bÝ nhiÔm bÖnh ë l¸ vµ th©n cµnh. Thêi kú ra qu¶ ré vµ qu¶ ph¸t triÓn yªu cÇu ®é Èm cao tõ 80-

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

90%, v× hµm l−îng n−íc trong th©n l¸, qu¶ cña

- NhiÖt ®é:

m−íp ®¾ng trªn 90%.

C©y m−íp ®¾ng còng nh− cç c©y hä bÇu bÝ rÊt

- §Êt vµ dinh d−ìng:

mÉn c¶m víi s−¬ng gi¸, ®Æc biÖt nhiÖt ®é thÊp M−íp ®¾ng cã thÓ trång trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, d−íi 00C. C©y m−íp ®¾ng yªu cÇu nhiÖt ®é ®Êt Êm nh−ng −a thÝch ®Êt ®ai mµu mì, giµu chÊt h÷u c¬,

®Ó nÈy mÇm, nhiÖt ®é trung b×nh tèi thiÓu 15-180C.

®Êt t¬i xèp, dÔ t−íi tiªu, ®é pH 5,5-6,8 vµ tèt nhÊt NhiÖt ®é thÝch hîp cho h¹t m−íp ®¾ng nÈy mÇm lµ 6-6,5. M−íp ®¾ng gieo trång trªn ®Êt thÞt nhÑ, lµ 16-350C. C©y m−íp ®¾ng sinh tr−ëng vµ ph¸t

®Êt c¸t pha th−êng cho n¨ng suÊt cao, chÊt l−îng 147

14

8

https://thuviensach.vn

c©y b¶n ®Þa cña vïng nhiÖt ®íi Ên §é vµ khu vùc triÓn tèt ë ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é 18-300C. ë nhiÖt ®é

§«ng Nam ¸. ë nh÷ng vïng nµy, m−íp ®¾ng ®−îc 50C hÇu hÕt cç gièng m−íp ®¾ng ngõng sinh gieo trång nh− c©y thùc phÈm vµ ®−îc coi lµ mét tr−ëng. Khi nhiÖt ®é cao sÏ dÉn ®Õn qu¶ ng¾n, dÞ

lo¹i c©y thuèc cã tõ l©u ®êi trong lÞch sö. Ngµy h×nh, trªn 400C cã thÓ lµm th©n l¸ bÞ hÐo.

nay, c©y m−íp ®¾ng ®−îc trång réng r·i ë kh¾p

- ¸nh s¸ng:

cç n¬i trong vïng nhiÖt ®íi vµ cËn nhiÖt ®íi.

M−íp ®¾ng lµ c©y −a ¸nh s¸ng ngµy ng¾n vµ

Qu¶ m−íp ®¾ng rÊt quý, v× nã võa lµ mét lo¹i trung, c−êng ®é ¸nh s¸ng t−¬ng ®èi m¹nh. Ph¶n rau võa lµ mét vÞ thuèc cã vÞ ®¾ng, tÝnh m¸t. Khi øng ¸ng s¸ng cña m−íp ®¾ng cßn phô thuéc vµo cßn xanh qu¶ m−íp ®¾ng cã tÝnh chÊt gi¶i nhiÖt, gièng vµ thêi vô gieo trång. ¸nh s¸ng thiÕu vµ yÕu tiªu ®êm, s¸ng m¾t, m¸t tim, nhuËn trµng, bæ c©y sinh tr−ëng ph¸t triÓn kÐm, ra hoa c¸i muén thËn, lîi tiÓu, gi¶m ®au nhøc x−¬ng. Khi qu¶ chÝn vµ dÔ bÞ rông, n¨ng suÊt qu¶ thÊp, chÊt l−îng cã tç dông bæ m¸u, gi¶i nhiÖt, gi¶m ho, trÞ giun, gi¶m, h−¬ng vÞ kÐm.

s¸t trïng, h¹ ®¸i ®−êng. Qu¶ m−íp ®¾ng cßn dïng

- §é Èm:

®Ó t¾m ®ì nhät s¶y vµ trÞ chèc ®Çu. ë Trung Quèc M−íp ®¾ng −a thÝch Èm, c©y sinh tr−ëng vµ

ng−êi ta cßn dïng m−íp ®¾ng ®Ó trÞ ®ét quþ tim, ph¸t triÓn tèt trong ®iÒu kiÖn ®é Èm ®Êt 70-80%.

bÖnh sèt, kh« miÖng. H¹t m−íp ®¾ng cã tç dông M−íp ®¾ng lµ c©y kÐm chÞu h¹n vµ chÞu óng.

bæ d−¬ng, tr¸ng khÝ, dïng ch÷a ho, viªm häng. Hoa, L−îng m−a vµ ®é Èm cïng víi nhiÖt ®é cao lµ

rÔ, l¸ m−íp ®¾ng còng ®−îc dïng ®Ó ch÷a bÖnh lþ, nguyªn nh©n chñ yÕu dÉn ®Õn nh÷ng c©y trong hä nhÊt lµ lþ amip.

bÇu bÝ nhiÔm bÖnh ë l¸ vµ th©n cµnh. Thêi kú ra qu¶ ré vµ qu¶ ph¸t triÓn yªu cÇu ®é Èm cao tõ 80-

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

90%, v× hµm l−îng n−íc trong th©n l¸, qu¶ cña

- NhiÖt ®é:

m−íp ®¾ng trªn 90%.

C©y m−íp ®¾ng còng nh− cç c©y hä bÇu bÝ rÊt

- §Êt vµ dinh d−ìng:

mÉn c¶m víi s−¬ng gi¸, ®Æc biÖt nhiÖt ®é thÊp M−íp ®¾ng cã thÓ trång trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, d−íi 00C. C©y m−íp ®¾ng yªu cÇu nhiÖt ®é ®Êt Êm nh−ng −a thÝch ®Êt ®ai mµu mì, giµu chÊt h÷u c¬,

®Ó nÈy mÇm, nhiÖt ®é trung b×nh tèi thiÓu 15-180C.

®Êt t¬i xèp, dÔ t−íi tiªu, ®é pH 5,5-6,8 vµ tèt nhÊt NhiÖt ®é thÝch hîp cho h¹t m−íp ®¾ng nÈy mÇm lµ 6-6,5. M−íp ®¾ng gieo trång trªn ®Êt thÞt nhÑ, lµ 16-350C. C©y m−íp ®¾ng sinh tr−ëng vµ ph¸t

®Êt c¸t pha th−êng cho n¨ng suÊt cao, chÊt l−îng 147

qu¶ tèt.

14

8

https://thuviensach.vn

C©y m−íp ®¾ng yªu cÇu ®é ph× trong ®Êt cao.

- §Êt cµy ®−îc bõa kü, lµm ®Êt nhá t¬i xèp, s¹ch Dinh d−ìng kho¸ng kh«ng ®−îc cung cÊp ®Çy ®ñ cá tr−íc khi gieo.

sÏ ¶nh h−ëng kh«ng tèt ®Õn sù sinh tr−ëng vµ

- Lªn luèng 1,3-1,4 m, mÆt luèng réng 1,0-1,1 m, ph¸t triÓn cña c©y. Bãn ph©n c©n ®èi, hîp lý gióp cao 30 cm.

c©y sinh tr−ëng tèt vµ cho n¨ng suÊt cao. L−îng

2.4. MËt ®é, kho¶ng cçh trång

ph©n th−êng dïng bãn cho 1 ha trång m−íp ®¾ng lµ 20 tÊn ph©n chuång ñ môc, ®¹m urª 220 kg, Kho¶ng cçh: 75-80 cm × 25 cm/c©y; mËt ®é: 5-supe l©n 360-400 kg, kali sunphat 180-200 kg.

5,7 v¹n c©y/ha.

Chó ý: m−íp ®¾ng cÇn ph¶i lµm giµn, tiÕn hµnh 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

c¾m giµn khi c©y cao 25-30 cm (cÇn 1.000-1.100 c©y

2.1. Thêi vô

dãc/sµo).

M−íp ®¾ng gieo tõ ®Çu th¸ng 3 ®Õn th¸ng 9,

2.5. Ph©n bãn

thu ho¹ch tõ th¸ng 5 ®Õn th¸ng 12. Tuy nhiªn,

- LiÒu l−îng:

nÕu gieo cµng muén th× n¨ng suÊt gi¶m vµ s©u Tæng l−îng Bãn

Bãn thóc (%)

bÖnh h¹i t¨ng lªn.

Lo¹i ph©n ph©n bãn

lãt

LÇn LÇn LÇn LÇn

2.2. Gièng

(kg/ha)

(%)

1

2

3

4

Ph©n

20.000 -

- Gièng qu¶ xanh: cña Thµnh phè Hå ChÝ Minh.

100

chuång

25.000

- Gièng qu¶ tr¾ng: Lµ nh÷ng gièng nhËp, cho N

110 - 120

0

25

25

25

25

n¨ng suÊt cao h¬n, nh−ng kÐm chÞu rÐt.

P O

60 - 70

100

0

0

0

0

2

5

2.3. Lµm ®Êt

K O

90

50

25

25

0

0

2

- Nªn chän lo¹i ®Êt thÞt nhÑ, ®Êt c¸t pha, t¬i

- Ph−¬ng ph¸p bãn ph©n ho¸ häc:

xèp, mÆt ruéng b»ng ph¼ng, dÔ t−íi vµ tho¸t n−íc,

+ LÇn 1: C©y cã 4-5 l¸ thËt.

cã ®é pH 5,5-6,5. §Êt trång kh«ng bÞ « nhiÔm, xa

+ LÇn 2: B¾t ®Çu në hoa.

khu c«ng nghiÖp, bÖnh viÖn, nghÜa trang, ®−êng

+ LÇn 3: Thu qu¶ ®ît 1.

quèc lé.

149

150

https://thuviensach.vn

C©y m−íp ®¾ng yªu cÇu ®é ph× trong ®Êt cao.

- §Êt cµy ®−îc bõa kü, lµm ®Êt nhá t¬i xèp, s¹ch Dinh d−ìng kho¸ng kh«ng ®−îc cung cÊp ®Çy ®ñ cá tr−íc khi gieo.

sÏ ¶nh h−ëng kh«ng tèt ®Õn sù sinh tr−ëng vµ

- Lªn luèng 1,3-1,4 m, mÆt luèng réng 1,0-1,1 m, ph¸t triÓn cña c©y. Bãn ph©n c©n ®èi, hîp lý gióp cao 30 cm.

c©y sinh tr−ëng tèt vµ cho n¨ng suÊt cao. L−îng

2.4. MËt ®é, kho¶ng cçh trång

ph©n th−êng dïng bãn cho 1 ha trång m−íp ®¾ng lµ 20 tÊn ph©n chuång ñ môc, ®¹m urª 220 kg, Kho¶ng cçh: 75-80 cm × 25 cm/c©y; mËt ®é: 5-supe l©n 360-400 kg, kali sunphat 180-200 kg.

5,7 v¹n c©y/ha.

Chó ý: m−íp ®¾ng cÇn ph¶i lµm giµn, tiÕn hµnh 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

c¾m giµn khi c©y cao 25-30 cm (cÇn 1.000-1.100 c©y

2.1. Thêi vô

dãc/sµo).

M−íp ®¾ng gieo tõ ®Çu th¸ng 3 ®Õn th¸ng 9,

2.5. Ph©n bãn

thu ho¹ch tõ th¸ng 5 ®Õn th¸ng 12. Tuy nhiªn,

- LiÒu l−îng:

nÕu gieo cµng muén th× n¨ng suÊt gi¶m vµ s©u Tæng l−îng Bãn

Bãn thóc (%)

bÖnh h¹i t¨ng lªn.

Lo¹i ph©n ph©n bãn

lãt

LÇn LÇn LÇn LÇn

2.2. Gièng

(kg/ha)

(%)

1

2

3

4

Ph©n

20.000 -

- Gièng qu¶ xanh: cña Thµnh phè Hå ChÝ Minh.

100

chuång

25.000

- Gièng qu¶ tr¾ng: Lµ nh÷ng gièng nhËp, cho N

110 - 120

0

25

25

25

25

n¨ng suÊt cao h¬n, nh−ng kÐm chÞu rÐt.

P O

60 - 70

100

0

0

0

0

2

5

2.3. Lµm ®Êt

K O

90

50

25

25

0

0

2

- Nªn chän lo¹i ®Êt thÞt nhÑ, ®Êt c¸t pha, t¬i

- Ph−¬ng ph¸p bãn ph©n ho¸ häc:

xèp, mÆt ruéng b»ng ph¼ng, dÔ t−íi vµ tho¸t n−íc,

+ LÇn 1: C©y cã 4-5 l¸ thËt.

cã ®é pH 5,5-6,5. §Êt trång kh«ng bÞ « nhiÔm, xa

+ LÇn 2: B¾t ®Çu në hoa.

khu c«ng nghiÖp, bÖnh viÖn, nghÜa trang, ®−êng

+ LÇn 3: Thu qu¶ ®ît 1.

149

150

https://thuviensach.vn

+ LÇn 4: Thu qu¶ ®ît 3.

BÖnh phÊn tr¾ng: H¹i chñ yÕu trªn l¸, cÇn phßng Ngoµi biÖn ph¸p bãn vµo ®Êt, cã thÓ phun qua trõ sím.

lçç dung dÞch dinh d−ìng ®a l−îng, vi l−îng theo Thùc hiÖn triÖt ®Ó cç nguyªn t¾c IPM, vÖ sinh h−íng dÉn sö dông cña h·ng s¶n xuÊt.

®ång ruéng tèt vµ chÕ ®é lu©n canh nghiªm ngÆt.

Sö dông n−íc ph©n ñ hoai môc t−íi xen kÏ

Khi thËt cÇn thiÕt cã thÓ dïng thuèc b¶o vÖ thùc cç ®ît bãn ph©n ho¸ häc ®Ó duy tr× sinh tr−ëng vËt tu©n theo h−íng dÉn trªn nh·n bao b× cña cña c©y.

tõng lo¹i thuèc.

- Lµm cá, xíi, vun kÕt hîp víi 2 lÇn bãn thóc

2.8. Thu ho¹ch

®Çu - chñ yÕu xíi ®Êt vµ vun cao tr−íc khi c¾m giµn.

ChØ thu ho¹ch qu¶ sau khi bãn ®¹m Ýt nhÊt

- Sau khi gieo 48-50 ngµy (gièng ®Þa ph−¬ng) 10 ngµy.

vµ 45-50 ngµy (gièng nhËp ngo¹i) th× b¾t ®Çu ®−îc thu qu¶ (sau khi thô phÊn kho¶ng 7-10 ngµy).

2.6. T−íi n−íc

- CÇn chó ý thu ®óng thêi kú chÝn th−¬ng phÈm

- Dïng nguån n−íc s¹ch ®¶m b¶o vÖ sinh ®Ó t−íi

®Ó ®¹t c¶ n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng.

cho c©y.

- C¾t tØa bá qu¶ bÞ s©u h¹i vµ qu¶ nhá trong

- CÇn gi÷ ®é Èm ®Êt 80-85% vµo cç ®ît hoa qu¸ tr×nh ch¨m sãc.

c¸i në ré.

Thùc hiÖn ®Çy ®ñ quy tr×nh nµy, n¨ng suÊt cã thÓ ®¹t tõ 20-25 tÊn/ha.

2.7. Phßng trõ s©u bÖnh

- S©u h¹i:

C©y ít

+ Gißi ®ôc qu¶: Ph¶i chó ý phßng trõ sím khi (Capsicum)

ruåi míi ®Î trøng, th−êng vµo giai ®o¹n qu¶ míi

®Ëu hoÆc cßn non.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

+ S©u xanh: S©u h¹i hoa vµ qu¶ ë tÊt c¶ cç dinh d−ìng

thêi kú.

+ Gißi ®ôc l¸: Lµm tr¾ng l¸, ¶nh h−ëng lín ®Õn

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

sinh tr−ëng cña c©y.

C©y ít cã nguån gèc tõ Nam Mü, tõ mét loµi ít

- BÖnh h¹i:

cay hoang d¹i, ®−îc thuÇn hãa vµ trång ë ch©u ¢u, 151

15

2

https://thuviensach.vn

+ LÇn 4: Thu qu¶ ®ît 3.

BÖnh phÊn tr¾ng: H¹i chñ yÕu trªn l¸, cÇn phßng Ngoµi biÖn ph¸p bãn vµo ®Êt, cã thÓ phun qua trõ sím.

lçç dung dÞch dinh d−ìng ®a l−îng, vi l−îng theo Thùc hiÖn triÖt ®Ó cç nguyªn t¾c IPM, vÖ sinh h−íng dÉn sö dông cña h·ng s¶n xuÊt.

®ång ruéng tèt vµ chÕ ®é lu©n canh nghiªm ngÆt.

Sö dông n−íc ph©n ñ hoai môc t−íi xen kÏ

Khi thËt cÇn thiÕt cã thÓ dïng thuèc b¶o vÖ thùc cç ®ît bãn ph©n ho¸ häc ®Ó duy tr× sinh tr−ëng vËt tu©n theo h−íng dÉn trªn nh·n bao b× cña cña c©y.

tõng lo¹i thuèc.

- Lµm cá, xíi, vun kÕt hîp víi 2 lÇn bãn thóc

2.8. Thu ho¹ch

®Çu - chñ yÕu xíi ®Êt vµ vun cao tr−íc khi c¾m giµn.

ChØ thu ho¹ch qu¶ sau khi bãn ®¹m Ýt nhÊt

- Sau khi gieo 48-50 ngµy (gièng ®Þa ph−¬ng) 10 ngµy.

vµ 45-50 ngµy (gièng nhËp ngo¹i) th× b¾t ®Çu ®−îc thu qu¶ (sau khi thô phÊn kho¶ng 7-10 ngµy).

2.6. T−íi n−íc

- CÇn chó ý thu ®óng thêi kú chÝn th−¬ng phÈm

- Dïng nguån n−íc s¹ch ®¶m b¶o vÖ sinh ®Ó t−íi

®Ó ®¹t c¶ n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng.

cho c©y.

- C¾t tØa bá qu¶ bÞ s©u h¹i vµ qu¶ nhá trong

- CÇn gi÷ ®é Èm ®Êt 80-85% vµo cç ®ît hoa qu¸ tr×nh ch¨m sãc.

c¸i në ré.

Thùc hiÖn ®Çy ®ñ quy tr×nh nµy, n¨ng suÊt cã thÓ ®¹t tõ 20-25 tÊn/ha.

2.7. Phßng trõ s©u bÖnh

- S©u h¹i:

C©y ít

+ Gißi ®ôc qu¶: Ph¶i chó ý phßng trõ sím khi (Capsicum)

ruåi míi ®Î trøng, th−êng vµo giai ®o¹n qu¶ míi

®Ëu hoÆc cßn non.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

+ S©u xanh: S©u h¹i hoa vµ qu¶ ë tÊt c¶ cç dinh d−ìng

thêi kú.

+ Gißi ®ôc l¸: Lµm tr¾ng l¸, ¶nh h−ëng lín ®Õn

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

sinh tr−ëng cña c©y.

C©y ít cã nguån gèc tõ Nam Mü, tõ mét loµi ít

- BÖnh h¹i:

cay hoang d¹i, ®−îc thuÇn hãa vµ trång ë ch©u ¢u, 151

15

2

https://thuviensach.vn

Ên §é cçh ®©y h¬n 500 n¨m. ít ®−îc dïng nh−

sau gieo 10-12 ngµy vµ c©y sinh tr−ëng ph¸t triÓn mét lo¹i gia vÞ ¨n t−¬i, ng©m giÊm, muèi, lµm bét chËm. ë nhiÖt ®é trªn 320C c©y sinh tr−ëng kÐm, vµ lµm t−¬ng. ít còng ®−îc dïng lµm thuèc chèng hoa bÞ rông nhiÒu nªn tû lÖ ®Ëu qu¶ thÊp. C©y ít khã tiªu, lªn men ruét, Øa ch¶y, kiÕt lþ, n«n möa cÇn nhiÒu ¸nh s¸ng, thiÕu ¸nh s¸ng nhÊt lµ thêi kh«ng cÇm ®−îc, trÜ ngo¹i, thÊp khíp, thèng kú c©y ra hoa sÏ lµm gi¶m ®¸ng kÓ tû lÖ ®Ëu qu¶.

phong, thñy thòng, viªm thanh qu¶n, ho gµ vµ

ít lµ c©y chÞu h¹n tèt, song ë thêi kú ra hoa vµ

mét sè chøng liÖt. L¸ ít cßn ®−îc dïng ®Ó ®¾p trÞ

®Ëu qu¶, ®é Èm ®Êt vµ kh«ng khÝ ®ãng vai trß môn nhät kh«ng vì mñ, vÕt r¾n, rÕt c¾n.

quan träng trong viÖc h×nh thµnh khèi l−îng vµ

ít cã hai nhãm phæ biÕn: ít cay vµ ít ngät.

chÊt l−îng qu¶. §é Èm ®Êt thÊp (d−íi 70%) qu¶

ít ngät ®−îc trång nhiÒu ë ch©u ¢u, ch©u Mü hay bÞ cong, vá qu¶ kh«ng mÞn.

vµ mét vµi n−íc ch©u ¸. ít ngät ®−îc sö dông C©y ít chÞu óng kÐm, nÕu ®é Èm ®Êt >80% lµm nh− mét lo¹i rau xanh hoÆc dïng ®Ó chÕ biÕn. ít bé rÔ kÐm ph¸t triÓn, c©y cßi cäc.

ngät míi ®−îc ®−a vµo trång ë n−íc ta tõ cuèi nh÷ng n¨m 1960 víi diÖn tÝch nhá, nh−ng ®Õn 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

nay diÖn tÝch ít ngät ®· t¨ng lªn ®¸ng kÓ.

2.1. Cç gièng trång

ít cay: §−îc trång phæ biÕn ë Ên §é, ch©u Phi

- ít cay cã rÊt nhiÒu gièng nh−:

vµ cç n−íc nhiÖt ®íi khç. ít cay ®−îc dïng lµm

+ ít sõng bß: Trång nhiÒu ë miÒn B¾c vµ Trung gia vÞ. ít cay lµ c©y cã gi¸ trÞ kinh tÕ vµ trång phæ du B¾c Bé: Phó Thä, VÜnh Phóc, B¾c Ninh, Hµ Néi, biÕn h¬n ít ngät.

Th¸i B×nh, H¶i D−¬ng. Gièng cã thêi gian sinh ít lµ c©y trång mét n¨m nh−ng d¹ng hoang tr−ëng 110-115 ngµy tïy theo thêi vô trång. Qu¶

d¹i (qu¶ rÊt nhá) cã thÓ sèng vµ cho qu¶ liªn tôc dµi 10-12 cm, ®−êng kÝnh qu¶ 1,0- 1,5 cm, mµu ®á trong nhiÒu n¨m.

t−¬i. Thêi gian cho thu qu¶ 35-40 ngµy, n¨ng suÊt 10-12 tÊn/ha. Hµm l−îng chÊt kh« ®¹t 21-22%.

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

+ ít ch×a v«i: Phæ biÕn ë cç tØnh Qu¶ng B×nh, ít lµ c©y −a nhiÖt. NhiÖt ®é thÝch hîp cho sinh Qu¶ng TrÞ, HuÕ vµ duyªn h¶i Nam Trung Bé.

tr−ëng ph¸t triÓn cña ít lµ 25-280C ban ngµy vµ

Gièng cã thêi gian sinh tr−ëng 115-120 ngµy, c©y 18-200C ban ®ªm. ë nhiÖt ®é 150C h¹t nÈy mÇm cao 40-45 cm, c©y cã 4-5 cµnh. Mçi c©y cã 40-45

153

15

4

https://thuviensach.vn

Ên §é cçh ®©y h¬n 500 n¨m. ít ®−îc dïng nh−

sau gieo 10-12 ngµy vµ c©y sinh tr−ëng ph¸t triÓn mét lo¹i gia vÞ ¨n t−¬i, ng©m giÊm, muèi, lµm bét chËm. ë nhiÖt ®é trªn 320C c©y sinh tr−ëng kÐm, vµ lµm t−¬ng. ít còng ®−îc dïng lµm thuèc chèng hoa bÞ rông nhiÒu nªn tû lÖ ®Ëu qu¶ thÊp. C©y ít khã tiªu, lªn men ruét, Øa ch¶y, kiÕt lþ, n«n möa cÇn nhiÒu ¸nh s¸ng, thiÕu ¸nh s¸ng nhÊt lµ thêi kh«ng cÇm ®−îc, trÜ ngo¹i, thÊp khíp, thèng kú c©y ra hoa sÏ lµm gi¶m ®¸ng kÓ tû lÖ ®Ëu qu¶.

phong, thñy thòng, viªm thanh qu¶n, ho gµ vµ

ít lµ c©y chÞu h¹n tèt, song ë thêi kú ra hoa vµ

mét sè chøng liÖt. L¸ ít cßn ®−îc dïng ®Ó ®¾p trÞ

®Ëu qu¶, ®é Èm ®Êt vµ kh«ng khÝ ®ãng vai trß môn nhät kh«ng vì mñ, vÕt r¾n, rÕt c¾n.

quan träng trong viÖc h×nh thµnh khèi l−îng vµ

ít cã hai nhãm phæ biÕn: ít cay vµ ít ngät.

chÊt l−îng qu¶. §é Èm ®Êt thÊp (d−íi 70%) qu¶

ít ngät ®−îc trång nhiÒu ë ch©u ¢u, ch©u Mü hay bÞ cong, vá qu¶ kh«ng mÞn.

vµ mét vµi n−íc ch©u ¸. ít ngät ®−îc sö dông C©y ít chÞu óng kÐm, nÕu ®é Èm ®Êt >80% lµm nh− mét lo¹i rau xanh hoÆc dïng ®Ó chÕ biÕn. ít bé rÔ kÐm ph¸t triÓn, c©y cßi cäc.

ngät míi ®−îc ®−a vµo trång ë n−íc ta tõ cuèi nh÷ng n¨m 1960 víi diÖn tÝch nhá, nh−ng ®Õn 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

nay diÖn tÝch ít ngät ®· t¨ng lªn ®¸ng kÓ.

2.1. Cç gièng trång

ít cay: §−îc trång phæ biÕn ë Ên §é, ch©u Phi

- ít cay cã rÊt nhiÒu gièng nh−:

vµ cç n−íc nhiÖt ®íi khç. ít cay ®−îc dïng lµm

+ ít sõng bß: Trång nhiÒu ë miÒn B¾c vµ Trung gia vÞ. ít cay lµ c©y cã gi¸ trÞ kinh tÕ vµ trång phæ du B¾c Bé: Phó Thä, VÜnh Phóc, B¾c Ninh, Hµ Néi, biÕn h¬n ít ngät.

Th¸i B×nh, H¶i D−¬ng. Gièng cã thêi gian sinh ít lµ c©y trång mét n¨m nh−ng d¹ng hoang tr−ëng 110-115 ngµy tïy theo thêi vô trång. Qu¶

d¹i (qu¶ rÊt nhá) cã thÓ sèng vµ cho qu¶ liªn tôc dµi 10-12 cm, ®−êng kÝnh qu¶ 1,0- 1,5 cm, mµu ®á trong nhiÒu n¨m.

t−¬i. Thêi gian cho thu qu¶ 35-40 ngµy, n¨ng suÊt 10-12 tÊn/ha. Hµm l−îng chÊt kh« ®¹t 21-22%.

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

+ ít ch×a v«i: Phæ biÕn ë cç tØnh Qu¶ng B×nh, ít lµ c©y −a nhiÖt. NhiÖt ®é thÝch hîp cho sinh Qu¶ng TrÞ, HuÕ vµ duyªn h¶i Nam Trung Bé.

tr−ëng ph¸t triÓn cña ít lµ 25-280C ban ngµy vµ

Gièng cã thêi gian sinh tr−ëng 115-120 ngµy, c©y 18-200C ban ®ªm. ë nhiÖt ®é 150C h¹t nÈy mÇm cao 40-45 cm, c©y cã 4-5 cµnh. Mçi c©y cã 40-45

153

15

4

https://thuviensach.vn

qu¶. N¨ng suÊt trung b×nh ®¹t 10-13 tÊn/ha. Hµm

+ Vô xu©n hÌ: Gieo h¹t tõ th¸ng 1-2, trång th¸ng l−îng chÊt kh« 18%.

2-3, thu ho¹ch th¸ng 4-5 ®Õn th¸ng 6-7.

C¶ hai gièng ít trªn ®Òu cã sè qu¶/c©y nhiÒu,

+ Vô thu ®«ng: Gieo h¹t tõ th¸ng 8-9, trång qu¶ to >10 g/qu¶, mµu qu¶ ®Ñp, chÊt l−îng tèt th¸ng 9-10 vµ thu ho¹ch th¸ng 12-1 n¨m sau.

nh−ng bÞ bÖnh th¸n th− tõ trung b×nh ®Õn nÆng, ít thÝch hîp nhiÖt ®é cao tõ 25-300C, do ®ã virót vµ nhÖn tr¾ng h¹i nÆng.

nªn bè trÝ trång vô xu©n hÌ sÏ cho n¨ng suÊt cao.

+ Gièng HB9 vµ HB14 lµ hai gièng ít lai F1

- ít ngät:

cña ViÖn Nghiªn cøu Rau qu¶ t¹o ra, thêi gian tõ ThÝch hîp trªn d−íi 20oC, cho nªn trång vô trång ®Õn thu qu¶ ®Çu 90-95 ngµy, n¨ng suÊt

®«ng xu©n thÝch hîp h¬n trång vô xu©n hÌ vµ

trung b×nh vô thu ®«ng ®¹t tõ 19-21 tÊn/ha, xu©n trång mïa hÌ rÊt dÔ nhiÔm bÖnh thèi nhòn, r¸m hÌ ®¹t tõ 22-25 tÊn/ha, gièng cã kh¶ n¨ng chèng qu¶. Lo¹i ít ngät rÊt nh¹y c¶m víi h¹n, dÔ bÞ rông chÞu bÖnh th¸n th− kh¸, qu¶ chÝn bãng ®á ®Ñp hÊp hoa, qu¶; −a ®Êt Èm, khÝ hËu kh«. Gieo h¹t th¸ng dÉn ng−êi tiªu dïng vµ ®Æc biÖt phï hîp cho chÕ

9, trång th¸ng 10-11, thu ho¹ch th¸ng 1- 2. Thêi biÕn xuÊt khÈu.

gian sinh tr−ëng 120-140 ngµy. Cã thÓ thªm vô hÌ

+ Ngoµi ra cßn cç gièng ít cay cña Hµn Quèc thu gieo th¸ng 6-7 trång th¸ng 8-9.

nh− Red Chilli vµ Hot Chilli,...

2.3. Chän vµ lµm ®Êt

- ít ngät: ít ngät qu¶ to h¬n h¼n ít cay. Cã nhiÒu h×nh d¹ng: trßn dÑt nh− qu¶ cµ chua, trßn

- §èi víi ít cay:

dµi nh− qu¶ cµ tÝm, trßn bÇu nh− qu¶ lª, hoÆc d¹ng

+ Chän ®Êt tho¸t n−íc tèt, cã c¬ cÊu tho¸ng sõng bß. Vá dµy 1-5 mm tïy gièng, ruét rçng; còng xèp nh−: ®Êt c¸t pha, ®Êt thÞt pha sÐt, ®Êt phï sa cã nh÷ng gièng qu¶ dµi 20-22 cm, ®−êng kÝnh 8-9

ven s«ng vµ ®Êt canh tç lóa. §Êt kh«ng hoÆc Ýt cm, vá dµy 5 mm.

nhiÔm phÌn mÆn, cã hµm l−îng dinh d−ìng kh¸, pH ®Êt thÝch hîp 5,5-6,5.

2.2. Thêi vô trång

+ Cã nguån n−íc t−íi tèt vµ giao th«ng vËn chuyÓn

- ít cay:

s¶n phÈm thuËn tiÖn.

ít ®−îc gieo trång vµo hai thêi vô chÝnh:

+ §Êt: ®−îc cµy bõa kü s©u 20-25 cm, ph¬i ¶i 10-15 ngµy.

155

15

6

https://thuviensach.vn

qu¶. N¨ng suÊt trung b×nh ®¹t 10-13 tÊn/ha. Hµm

+ Vô xu©n hÌ: Gieo h¹t tõ th¸ng 1-2, trång th¸ng l−îng chÊt kh« 18%.

2-3, thu ho¹ch th¸ng 4-5 ®Õn th¸ng 6-7.

C¶ hai gièng ít trªn ®Òu cã sè qu¶/c©y nhiÒu,

+ Vô thu ®«ng: Gieo h¹t tõ th¸ng 8-9, trång qu¶ to >10 g/qu¶, mµu qu¶ ®Ñp, chÊt l−îng tèt th¸ng 9-10 vµ thu ho¹ch th¸ng 12-1 n¨m sau.

nh−ng bÞ bÖnh th¸n th− tõ trung b×nh ®Õn nÆng, ít thÝch hîp nhiÖt ®é cao tõ 25-300C, do ®ã virót vµ nhÖn tr¾ng h¹i nÆng.

nªn bè trÝ trång vô xu©n hÌ sÏ cho n¨ng suÊt cao.

+ Gièng HB9 vµ HB14 lµ hai gièng ít lai F1

- ít ngät:

cña ViÖn Nghiªn cøu Rau qu¶ t¹o ra, thêi gian tõ ThÝch hîp trªn d−íi 20oC, cho nªn trång vô trång ®Õn thu qu¶ ®Çu 90-95 ngµy, n¨ng suÊt

®«ng xu©n thÝch hîp h¬n trång vô xu©n hÌ vµ

trung b×nh vô thu ®«ng ®¹t tõ 19-21 tÊn/ha, xu©n trång mïa hÌ rÊt dÔ nhiÔm bÖnh thèi nhòn, r¸m hÌ ®¹t tõ 22-25 tÊn/ha, gièng cã kh¶ n¨ng chèng qu¶. Lo¹i ít ngät rÊt nh¹y c¶m víi h¹n, dÔ bÞ rông chÞu bÖnh th¸n th− kh¸, qu¶ chÝn bãng ®á ®Ñp hÊp hoa, qu¶; −a ®Êt Èm, khÝ hËu kh«. Gieo h¹t th¸ng dÉn ng−êi tiªu dïng vµ ®Æc biÖt phï hîp cho chÕ

9, trång th¸ng 10-11, thu ho¹ch th¸ng 1- 2. Thêi biÕn xuÊt khÈu.

gian sinh tr−ëng 120-140 ngµy. Cã thÓ thªm vô hÌ

+ Ngoµi ra cßn cç gièng ít cay cña Hµn Quèc thu gieo th¸ng 6-7 trång th¸ng 8-9.

nh− Red Chilli vµ Hot Chilli,...

2.3. Chän vµ lµm ®Êt

- ít ngät: ít ngät qu¶ to h¬n h¼n ít cay. Cã nhiÒu h×nh d¹ng: trßn dÑt nh− qu¶ cµ chua, trßn

- §èi víi ít cay:

dµi nh− qu¶ cµ tÝm, trßn bÇu nh− qu¶ lª, hoÆc d¹ng

+ Chän ®Êt tho¸t n−íc tèt, cã c¬ cÊu tho¸ng sõng bß. Vá dµy 1-5 mm tïy gièng, ruét rçng; còng xèp nh−: ®Êt c¸t pha, ®Êt thÞt pha sÐt, ®Êt phï sa cã nh÷ng gièng qu¶ dµi 20-22 cm, ®−êng kÝnh 8-9

ven s«ng vµ ®Êt canh tç lóa. §Êt kh«ng hoÆc Ýt cm, vá dµy 5 mm.

nhiÔm phÌn mÆn, cã hµm l−îng dinh d−ìng kh¸, pH ®Êt thÝch hîp 5,5-6,5.

2.2. Thêi vô trång

+ Cã nguån n−íc t−íi tèt vµ giao th«ng vËn chuyÓn

- ít cay:

s¶n phÈm thuËn tiÖn.

ít ®−îc gieo trång vµo hai thêi vô chÝnh:

+ §Êt: ®−îc cµy bõa kü s©u 20-25 cm, ph¬i ¶i 10-15 ngµy.

155

15

6

https://thuviensach.vn

+ Luèng: ®¸nh cao thÊp tuú mïa vô: mïa m−a

• L−îng ph©n bãn lãt cho 1 m2 v−ên −¬m lµ: 1,5 kg luèng cao 25-30 cm, mïa kh« luèng cao 20-25 cm, ph©n chuång, 150 g ph©n l©n supe, 100 g kali.

mÆt luèng réng 40-50 cm (trång mét hµng) r·nh

• Cçh bãn: R¶i ph©n ®Òu trªn mÆt luèng, ®¶o réng 40- 50 cm; trång hµng ®«i mÆt luèng réng

®Òu ®Êt vµ ph©n, vÐt ®Êt ë r·nh phñ lªn mÆt luèng 1-1,2 m.

dµy 1,5-2 cm.

- §èi víi ít ngät:

• L−îng h¹t cÇn cho 1 ha lµ 250-300 g, l−îng h¹t

§Êt trång lµ ®Êt c¸t pha, thÞt pha. Cã thÓ trång c¶

gieo cho 1 m2 v−ên −¬m lµ 1,5-2,0 g.

trªn ®Êt 2 vô lóa (tøc lµ trång tõ vô ®«ng). Trång Cçh gieo h¹t: H¹t gièng nªn ng©m trong thuÇn, kho¶ng cçh 60

n−íc Êm (3 s«i 2 l¹nh) trong thêi gian 2-3 giê vít

×20 cm. CÇn lu©n canh,

ra ®·i s¹ch vµ ñ 2-3 ngµy trong tói v¶i gi÷ Èm vµ

kh«ng trång trªn ®Êt ®· trång khoai t©y, cµ chua.

gi÷ Êm h¹t sÏ mäc mÇm. H¹t gieo ®Òu trªn mÆt

§Êt ®−îc ®Ó ¶i 10-15 ngµy cµng tèt. Lªn luèng, luèng, sau khi gieo phñ mét líp trÊu hoÆc r¬m r¹

bãn ®ñ ph©n lãt. Ph©n gµ rÊt hîp víi c©y ít. §µo chÆt ng¾n 5-10 cm, sau ®ã dïng « roa t−íi ®Ém hè trång theo kho¶ng cçh 50×50 cm. NÕu trång n−íc. Trong 3-5 ngµy sau gieo t−íi n−íc 1-2

xen vµo c©y khç th× ®Ó c©y cao 10-15 cm bæ hèc lÇn/ngµy, khi h¹t ®· nÈy mÇm nh« lªn khái mÆt vµ bãn ph©n ngay vµo hèc ®Ó trång.

®Êt ngõng t−íi 1 - 2 ngµy, sau ®ã cø 2 ngµy t−íi 1

2.4. Gieo vµ trång

lÇn. Khi c©y ®−îc 2-3 l¸ thËt tØa bá c©y bÖnh, c©y dÞ d¹ng, ®Ó kho¶ng cçh c©y × c©y 3-4 cm/c©y.

- §èi víi ít cay

TuyÖt ®èi kh«ng t−íi ph©n ®¹m trong giai ®o¹n Giai ®o¹n v−ên −¬m, cã hai cçh gieo h¹t: gieo v−ên −¬m.

trùc tiÕp xuèng ®Êt vµ gieo vµo khay bÇu.

V−ên −¬m gieo c©y con nªn cã m¸i PVC che

+ Cçh thø 1: Gieo trùc tiÕp xuèng ®Êt: m−a hoÆc tèt nhÊt gieo trong nhµ l−íi s¸ng ®Ó

• §Êt ®−îc cµy bõa kü, nhÆt s¹ch cá d¹i. Xö lý ®Êt gi÷ cho c©y kh«ng bÞ ¶nh h−ëng bëi m−a hoÆc b»ng mocab (20 ml/8 lÝt) vµ sincosin (30 ml/8 lÝt) t−íi n¾ng qu¸.

hoÆc phun ®Òu tr−íc khi phay ®Êt ®Ó h¹n chÕ tuyÕn

+ Cçh thø 2: Gieo h¹t vµo khay bÇu.

trïng. Trång mét hÐcta ít cÇn 100-150 m2 v−ên −¬m.

§Ó tiÕt kiÖm h¹t gièng, c«ng ch¨m sãc c©y giai Lªn luèng cao 25-30 cm, ruéng 80-100 cm.

®o¹n ®Çu vµ t¨ng ®é ®ång ®Òu c©y, cÇn s¶n xuÊt 157

15

8

https://thuviensach.vn

+ Luèng: ®¸nh cao thÊp tuú mïa vô: mïa m−a

• L−îng ph©n bãn lãt cho 1 m2 v−ên −¬m lµ: 1,5 kg luèng cao 25-30 cm, mïa kh« luèng cao 20-25 cm, ph©n chuång, 150 g ph©n l©n supe, 100 g kali.

mÆt luèng réng 40-50 cm (trång mét hµng) r·nh

• Cçh bãn: R¶i ph©n ®Òu trªn mÆt luèng, ®¶o réng 40- 50 cm; trång hµng ®«i mÆt luèng réng

®Òu ®Êt vµ ph©n, vÐt ®Êt ë r·nh phñ lªn mÆt luèng 1-1,2 m.

dµy 1,5-2 cm.

- §èi víi ít ngät:

• L−îng h¹t cÇn cho 1 ha lµ 250-300 g, l−îng h¹t

§Êt trång lµ ®Êt c¸t pha, thÞt pha. Cã thÓ trång c¶

gieo cho 1 m2 v−ên −¬m lµ 1,5-2,0 g.

trªn ®Êt 2 vô lóa (tøc lµ trång tõ vô ®«ng). Trång Cçh gieo h¹t: H¹t gièng nªn ng©m trong thuÇn, kho¶ng cçh 60

n−íc Êm (3 s«i 2 l¹nh) trong thêi gian 2-3 giê vít

×20 cm. CÇn lu©n canh,

ra ®·i s¹ch vµ ñ 2-3 ngµy trong tói v¶i gi÷ Èm vµ

kh«ng trång trªn ®Êt ®· trång khoai t©y, cµ chua.

gi÷ Êm h¹t sÏ mäc mÇm. H¹t gieo ®Òu trªn mÆt

§Êt ®−îc ®Ó ¶i 10-15 ngµy cµng tèt. Lªn luèng, luèng, sau khi gieo phñ mét líp trÊu hoÆc r¬m r¹

bãn ®ñ ph©n lãt. Ph©n gµ rÊt hîp víi c©y ít. §µo chÆt ng¾n 5-10 cm, sau ®ã dïng « roa t−íi ®Ém hè trång theo kho¶ng cçh 50×50 cm. NÕu trång n−íc. Trong 3-5 ngµy sau gieo t−íi n−íc 1-2

xen vµo c©y khç th× ®Ó c©y cao 10-15 cm bæ hèc lÇn/ngµy, khi h¹t ®· nÈy mÇm nh« lªn khái mÆt vµ bãn ph©n ngay vµo hèc ®Ó trång.

®Êt ngõng t−íi 1 - 2 ngµy, sau ®ã cø 2 ngµy t−íi 1

2.4. Gieo vµ trång

lÇn. Khi c©y ®−îc 2-3 l¸ thËt tØa bá c©y bÖnh, c©y dÞ d¹ng, ®Ó kho¶ng cçh c©y × c©y 3-4 cm/c©y.

- §èi víi ít cay

TuyÖt ®èi kh«ng t−íi ph©n ®¹m trong giai ®o¹n Giai ®o¹n v−ên −¬m, cã hai cçh gieo h¹t: gieo v−ên −¬m.

trùc tiÕp xuèng ®Êt vµ gieo vµo khay bÇu.

V−ên −¬m gieo c©y con nªn cã m¸i PVC che

+ Cçh thø 1: Gieo trùc tiÕp xuèng ®Êt: m−a hoÆc tèt nhÊt gieo trong nhµ l−íi s¸ng ®Ó

• §Êt ®−îc cµy bõa kü, nhÆt s¹ch cá d¹i. Xö lý ®Êt gi÷ cho c©y kh«ng bÞ ¶nh h−ëng bëi m−a hoÆc b»ng mocab (20 ml/8 lÝt) vµ sincosin (30 ml/8 lÝt) t−íi n¾ng qu¸.

hoÆc phun ®Òu tr−íc khi phay ®Êt ®Ó h¹n chÕ tuyÕn

+ Cçh thø 2: Gieo h¹t vµo khay bÇu.

trïng. Trång mét hÐcta ít cÇn 100-150 m2 v−ên −¬m.

§Ó tiÕt kiÖm h¹t gièng, c«ng ch¨m sãc c©y giai Lªn luèng cao 25-30 cm, ruéng 80-100 cm.

®o¹n ®Çu vµ t¨ng ®é ®ång ®Òu c©y, cÇn s¶n xuÊt 157

15

8

https://thuviensach.vn

c©y con trong khay xèp hoÆc khay nhùa cã kÝch

+ Sau khi gieo h¹t hoÆc trång c©y con, cÇn t−íi th−íc 60×45 cm víi 40 hèc/khay.

Èm vµ che n¾ng lóc c©y con ch−a bÐn rÔ. Sau khi VËt liÖu lµm bÇu gåm 40% ®Êt, 30% trÊu hun trång 20-25 ngµy tiÕn hµnh lµm cá kÕt hîp vun hoÆc mïn môc vµ 30% ph©n chuång môc. Cç gèc cho c©y. Th−êng xuyªn tØa bá l¸ giµ ë gèc vµ l¸

thµnh phÇn trªn ®−îc trén ®Òu, lo¹i bá r¬m, rç, bÖnh ®Ó t¹o ®é th«ng tho¸ng cho c©y, h¹n chÕ n¬i vËt r¾n sau ®ã ®æ ®Çy cç hèc trªn khay, Ên nhÑ

c− tró cña s©u bÖnh h¹i. Tr−íc khi c©y ra hoa tiÕn råi xÕp khay trªn giçao cçh mÆt ®Êt Ýt nhÊt 50

hµnh tØa cµnh, mçi c©y chØ ®Ó 3-4 cµnh.

cm trong nhµ l−íi cã che m¸i b»ng vËt liÖu s¸ng

+ Ph©n bãn cho 1ha:

(nilon hoÆc tÊm nhùa tr¾ng).

L−îng ph©n chuång cho 1 ha lµ 20-25 tÊn Tiªu chuÈn c©y gièng tèt: c©y cøng c¸p, ®èt sÝt, ph©n chuång môc - tèt nhÊt lµ ph©n gia cÇm dïng mËp, lïn. C©y cã 5-6 l¸ thËt th× nhæ trång. Sau bãn lãt, chØ sö dông ph©n chuång ñ môc, tuyÖt ®èi khi gieo h¹t 30-35 ngµy trong vô ®«ng vµ 45-50

kh«ng dïng ph©n t−¬i. CÇn ph¶i bãn thªm c¶

ngµy trong vô xu©n c©y con sÏ ®¹t tiªu chuÈn xuÊt ph©n kali v× ph©n kali kh¸ quan träng, nã quyÕt v−ên. Tr−íc khi trång 7 ngµy t−íi Ýt n−íc vµ cho

®Þnh ®é cay cña ít.

c©y ra ngoµi n¾ng ®Ó luyÖn cho c©y cøng c¸p, khi LiÒu l−îng nguyªn chÊt ph©n hãa häc bãn cho

®em ®i trång cÇn t−íi ®Ém n−íc.

1 ha lµ:

- §èi víi ít ngät:

Tæng

Bãn thóc (%)

¦¬m c©y gièng: H¹t ng©m n−íc 2 ®ªm råi bäc Bãn

l−îng

vµo v¶i trén víi mïn ñ 3-4 ngµy cho h¹t mäc Lo¹i ph©n

lãt

ph©n bãn

LÇn 1 LÇn 2 LÇn 3

mÇm.

(%)

Gieo xong phñ mét líp ®Êt bét máng vµ mét líp (kg /ha)

trÊu. T−íi n−íc gi÷ Èm. Khi c©y mäc (sau khi gieo Ph©n chuång

20.000-

100

-

-

-

8-10 ngµy) nÕu gi¸ rÐt, s−¬ng muèi cÇn che phªn.

hoai môc

25.000

2.5. Ch¨m sãc vµ bãn ph©n

N

120 - 140

20

20

30

30

P O

40 - 50

100

-

-

-

- §èi víi ít cay

2

5

159

https://thuviensach.vn

16

0

c©y con trong khay xèp hoÆc khay nhùa cã kÝch

+ Sau khi gieo h¹t hoÆc trång c©y con, cÇn t−íi th−íc 60×45 cm víi 40 hèc/khay.

Èm vµ che n¾ng lóc c©y con ch−a bÐn rÔ. Sau khi VËt liÖu lµm bÇu gåm 40% ®Êt, 30% trÊu hun trång 20-25 ngµy tiÕn hµnh lµm cá kÕt hîp vun hoÆc mïn môc vµ 30% ph©n chuång môc. Cç gèc cho c©y. Th−êng xuyªn tØa bá l¸ giµ ë gèc vµ l¸

thµnh phÇn trªn ®−îc trén ®Òu, lo¹i bá r¬m, rç, bÖnh ®Ó t¹o ®é th«ng tho¸ng cho c©y, h¹n chÕ n¬i vËt r¾n sau ®ã ®æ ®Çy cç hèc trªn khay, Ên nhÑ

c− tró cña s©u bÖnh h¹i. Tr−íc khi c©y ra hoa tiÕn råi xÕp khay trªn giçao cçh mÆt ®Êt Ýt nhÊt 50

hµnh tØa cµnh, mçi c©y chØ ®Ó 3-4 cµnh.

cm trong nhµ l−íi cã che m¸i b»ng vËt liÖu s¸ng

+ Ph©n bãn cho 1ha:

(nilon hoÆc tÊm nhùa tr¾ng).

L−îng ph©n chuång cho 1 ha lµ 20-25 tÊn Tiªu chuÈn c©y gièng tèt: c©y cøng c¸p, ®èt sÝt, ph©n chuång môc - tèt nhÊt lµ ph©n gia cÇm dïng mËp, lïn. C©y cã 5-6 l¸ thËt th× nhæ trång. Sau bãn lãt, chØ sö dông ph©n chuång ñ môc, tuyÖt ®èi khi gieo h¹t 30-35 ngµy trong vô ®«ng vµ 45-50

kh«ng dïng ph©n t−¬i. CÇn ph¶i bãn thªm c¶

ngµy trong vô xu©n c©y con sÏ ®¹t tiªu chuÈn xuÊt ph©n kali v× ph©n kali kh¸ quan träng, nã quyÕt v−ên. Tr−íc khi trång 7 ngµy t−íi Ýt n−íc vµ cho

®Þnh ®é cay cña ít.

c©y ra ngoµi n¾ng ®Ó luyÖn cho c©y cøng c¸p, khi LiÒu l−îng nguyªn chÊt ph©n hãa häc bãn cho

®em ®i trång cÇn t−íi ®Ém n−íc.

1 ha lµ:

- §èi víi ít ngät:

Tæng

Bãn thóc (%)

¦¬m c©y gièng: H¹t ng©m n−íc 2 ®ªm råi bäc Bãn

l−îng

vµo v¶i trén víi mïn ñ 3-4 ngµy cho h¹t mäc Lo¹i ph©n

lãt

ph©n bãn

LÇn 1 LÇn 2 LÇn 3

mÇm.

(%)

Gieo xong phñ mét líp ®Êt bét máng vµ mét líp (kg /ha)

trÊu. T−íi n−íc gi÷ Èm. Khi c©y mäc (sau khi gieo Ph©n chuång

20.000-

100

-

-

-

8-10 ngµy) nÕu gi¸ rÐt, s−¬ng muèi cÇn che phªn.

hoai môc

25.000

2.5. Ch¨m sãc vµ bãn ph©n

N

120 - 140

20

20

30

30

P O

40 - 50

100

-

-

-

- §èi víi ít cay

2

5

K O

200 - 250

20

20

30

30

159

2

16

0

https://thuviensach.vn

boocd« 0,5% phun trõ. BÖnh truyÒn qua h¹t nªn Cçh bãn:

ph¶i xö lý h¹t tr−íc khi gieo.

Bãn thóc lÇn 1: Sau khi c©y bÐn rÔ håi xanh.

+ BÖnh s−¬ng mai: Ph¸ ho¹i tÊt c¶ cç bé phËn Bãn thóc lÇn 2: Khi c©y ra hoa ré.

trªn c©y. BÖnh ph¸t sinh tõ mÐp l¸, sau ®ã lan nhanh ra c¶ c©y, g©y thèi nhòn, sau ®ã kh« gißn Bãn thóc lÇn 3: Sau khi thu qu¶ ®ît ®Çu.

vµ g·y. Hoa bÞ bÖnh chuyÓn thµnh mµu n©u vµ

Chó ý: NÕu kh«ng cã ph©n chuång hoai môc cã rông. Khi xuÊt hiÖn bÖnh, dïng zineb 0,1% phun thÓ thay b»ng ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng cÇn

®Þnh kú.

dïng lµ 1.000-3.000 kg/ha.

+ BÖnh hÐo rò (Fusarium oxysporum f. lycopensici):

- §èi víi ít ngät: Ch¨m sãc vµ bãn ph©n nh−

XuÊt hiÖn chñ yÕu ë giai ®o¹n c©y con ®Õn khi ra

®èi víi ít cay. Song ®èi víi ph©n bãn tèt nhÊt lµ

hoa. Dïng hçn hîp kasuzan 0,2%, fudazon 0,1%

ph©n chuång ñ môc.

phun lªn l¸ vµ t−íi vµo gèc c©y.

+ NhÖn tr¾ng: G©y hiÖn t−îng xo¨n ngän, xo¨n

2.6. Phßng trõ s©u bÖnh

l¸. Dïng kental phun víi nång ®é 0,2% hoÆc nuvacron

- §èi víi ít cay: Cç lo¹i s©u bÖnh h¹i lµ: 1,5%, dimecron phun ®Òu trõ ®−îc.

+ BÖnh th¸n th−: §©y lµ bÖnh nguy hiÓm g©y

+ RÖp: Th−êng xuÊt hiÖn vµo cuèi th¸ng 4 ®Çu thèi hµng lo¹t. TÊt c¶ cç vïng trång ít tËp trung th¸ng 5. Dïng actara phun khi ph¸t hiÖn rÖp ë mÆt

®Òu bÞ bÖnh nµy ph¸ ho¹i nÆng. Do bÖnh xuÊt hiÖn tr¸i l¸.

vµo lóc qu¶ chÝn ré, vµo thêi ®iÓm nhiÖt ®é cao

- §èi víi ít ngät: cç lo¹i s©u bÖnh h¹i vµ cçh phßng trõ nh− ®èi víi ít cay.

(30oC), m−a nhiÒu nªn rÊt khã kh¨n trong viÖc phßng trõ b»ng thuèc hãa häc. Do nÊm bÖnh tån

2.7. Thu ho¹ch

t¹i trªn tµn d− c©y trång nªn ph¶i thùc hiÖn lu©n

- §èi víi ít cay: ít cay cã thêi gian ra hoa vµ

canh nghiªm ngÆt: Kh«ng trång liªn tôc ít trªn t¹o qu¶ dµi nªn thêi gian thu ho¹ch còng rÊt dµi, mét ch©n ruéng hoÆc trång ít sau cç c©y hä cµ

cã gièng tíi 100-120 ngµy. Nh÷ng qu¶ chÝn nªn khç (nh− cµ, cµ chua,...).

h¸i ngay ®Ó kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn hoa vµ qu¶

Khi ph¸t hiÖn bÖnh, dïng thuèc zineb 0,1%,

®ang lín. H¸i c¶ cuèng, nÕu nghiÒn bét th× sau 161

162

https://thuviensach.vn

boocd« 0,5% phun trõ. BÖnh truyÒn qua h¹t nªn Cçh bãn:

ph¶i xö lý h¹t tr−íc khi gieo.

Bãn thóc lÇn 1: Sau khi c©y bÐn rÔ håi xanh.

+ BÖnh s−¬ng mai: Ph¸ ho¹i tÊt c¶ cç bé phËn Bãn thóc lÇn 2: Khi c©y ra hoa ré.

trªn c©y. BÖnh ph¸t sinh tõ mÐp l¸, sau ®ã lan nhanh ra c¶ c©y, g©y thèi nhòn, sau ®ã kh« gißn Bãn thóc lÇn 3: Sau khi thu qu¶ ®ît ®Çu.

vµ g·y. Hoa bÞ bÖnh chuyÓn thµnh mµu n©u vµ

Chó ý: NÕu kh«ng cã ph©n chuång hoai môc cã rông. Khi xuÊt hiÖn bÖnh, dïng zineb 0,1% phun thÓ thay b»ng ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng cÇn

®Þnh kú.

dïng lµ 1.000-3.000 kg/ha.

+ BÖnh hÐo rò (Fusarium oxysporum f. lycopensici):

- §èi víi ít ngät: Ch¨m sãc vµ bãn ph©n nh−

XuÊt hiÖn chñ yÕu ë giai ®o¹n c©y con ®Õn khi ra

®èi víi ít cay. Song ®èi víi ph©n bãn tèt nhÊt lµ

hoa. Dïng hçn hîp kasuzan 0,2%, fudazon 0,1%

ph©n chuång ñ môc.

phun lªn l¸ vµ t−íi vµo gèc c©y.

+ NhÖn tr¾ng: G©y hiÖn t−îng xo¨n ngän, xo¨n

2.6. Phßng trõ s©u bÖnh

l¸. Dïng kental phun víi nång ®é 0,2% hoÆc nuvacron

- §èi víi ít cay: Cç lo¹i s©u bÖnh h¹i lµ: 1,5%, dimecron phun ®Òu trõ ®−îc.

+ BÖnh th¸n th−: §©y lµ bÖnh nguy hiÓm g©y

+ RÖp: Th−êng xuÊt hiÖn vµo cuèi th¸ng 4 ®Çu thèi hµng lo¹t. TÊt c¶ cç vïng trång ít tËp trung th¸ng 5. Dïng actara phun khi ph¸t hiÖn rÖp ë mÆt

®Òu bÞ bÖnh nµy ph¸ ho¹i nÆng. Do bÖnh xuÊt hiÖn tr¸i l¸.

vµo lóc qu¶ chÝn ré, vµo thêi ®iÓm nhiÖt ®é cao

- §èi víi ít ngät: cç lo¹i s©u bÖnh h¹i vµ cçh phßng trõ nh− ®èi víi ít cay.

(30oC), m−a nhiÒu nªn rÊt khã kh¨n trong viÖc phßng trõ b»ng thuèc hãa häc. Do nÊm bÖnh tån

2.7. Thu ho¹ch

t¹i trªn tµn d− c©y trång nªn ph¶i thùc hiÖn lu©n

- §èi víi ít cay: ít cay cã thêi gian ra hoa vµ

canh nghiªm ngÆt: Kh«ng trång liªn tôc ít trªn t¹o qu¶ dµi nªn thêi gian thu ho¹ch còng rÊt dµi, mét ch©n ruéng hoÆc trång ít sau cç c©y hä cµ

cã gièng tíi 100-120 ngµy. Nh÷ng qu¶ chÝn nªn khç (nh− cµ, cµ chua,...).

h¸i ngay ®Ó kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn hoa vµ qu¶

Khi ph¸t hiÖn bÖnh, dïng thuèc zineb 0,1%,

®ang lín. H¸i c¶ cuèng, nÕu nghiÒn bét th× sau 161

162

https://thuviensach.vn

khi thu ho¹ch ®em ph¬i n¾ng ngay. NÕu gÆp m−a

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

kÐo dµi, cÇn ph¶i sÊy ®Ó ít kh«ng bÞ mèc, gi¶m NhiÖt ®é: Rau muèng yªu cÇu nhiÖt ®é cao.

phÈm chÊt.

NhiÖt ®é thÝch hîp 25-300C. Rau nµy kh«ng

- §èi víi ít ngät: ít cã nhiÒu løa hoa, võa chÝn kÐn ®Êt, c©y chØ sinh tr−ëng tèt trong ®iÒu kiÖn võa h×nh thµnh qu¶ vµ ra thªm hoa. Qu¶ ®· chÝn

®ñ n−íc.

h¸i c¶ cuèng, kh«ng h¸i qu¶ xanh. H¸i ®−îc ®Õn

®©u th× t·i ra n¬i tho¸ng giã mét ®ªm cho chÝn ®Òu 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

vµ b¸n ngay kh«ng nªn dù tr÷ t−¬i l©u. NÕu b¶o

2.1. Thêi vô

qu¶n l©u th× ph¶i ph¬i n¾ng.

Gieo h¹t tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng 8 h»ng n¨m. Cã thÓ gieo v·i trªn luèng hoÆc r¶i theo r¹ch. L−îng C¢Y RAU MUèNG

h¹t gieo cho 1 ha lµ 45-50 kg.

(Impomea aquatica )

Cã hai lo¹i gièng rau muèng lµ rau muèng ®á 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

vµ rau muèng tr¾ng.

dinh d−ìng

2.2. Kü thuËt trång vµ ch¨m sãc rau muèng

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

- Trång vµ ch¨m sãc rau muèng c¹n: Rau muèng lµ lo¹i rau ¨n l¸. Trong 100 g rau

§Êt cµy bõa kü, nhá, bãn lãt cho 1 ha: 15-20

phÇn ¨n ®−îc cã 23 kcal, 3,2 g protein, 380 microgam tÊn ph©n chuång hoai môc + 150-160 kg N + 20-vitamin A, 2,3 g vitamin C. Rau muèng thÝch øng 30 kg P2O5 + 15-20 kg K2O.

réng, dÔ trång. Thêi gian cho thu ho¹ch dµi: Tõ Luèng réng 1,2-1,5 m, cao 15-20 cm. Trång rau 1-3 n¨m sau. Rau muèng lµ mét trong nh÷ng lo¹i muèng theo chiÒu réng luèng, kho¶ng cçh hµng rau gãp phÇn gi¶i quyÕt rau gi¸p vô.

cçh hµng lµ 15-20 cm.

Rau muèng cã thÓ ¨n sèng, luéc, xµo, nÊu canh.

Kho¶ng cçh c©y cçh c©y 10-15 cm. Mçi khãm Mçi n¨m rau muèng cho thu ho¹ch 8-10 løa.

trång 2-3 ngän.

N¨ng suÊt trung b×nh ®¹t 20-30 tÊn/ha.

Khi trång chän ngän b¸nh tÎ, dµi 20-25 cm, 163

164

https://thuviensach.vn

khi thu ho¹ch ®em ph¬i n¾ng ngay. NÕu gÆp m−a

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

kÐo dµi, cÇn ph¶i sÊy ®Ó ít kh«ng bÞ mèc, gi¶m NhiÖt ®é: Rau muèng yªu cÇu nhiÖt ®é cao.

phÈm chÊt.

NhiÖt ®é thÝch hîp 25-300C. Rau nµy kh«ng

- §èi víi ít ngät: ít cã nhiÒu løa hoa, võa chÝn kÐn ®Êt, c©y chØ sinh tr−ëng tèt trong ®iÒu kiÖn võa h×nh thµnh qu¶ vµ ra thªm hoa. Qu¶ ®· chÝn

®ñ n−íc.

h¸i c¶ cuèng, kh«ng h¸i qu¶ xanh. H¸i ®−îc ®Õn

®©u th× t·i ra n¬i tho¸ng giã mét ®ªm cho chÝn ®Òu 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

vµ b¸n ngay kh«ng nªn dù tr÷ t−¬i l©u. NÕu b¶o

2.1. Thêi vô

qu¶n l©u th× ph¶i ph¬i n¾ng.

Gieo h¹t tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng 8 h»ng n¨m. Cã thÓ gieo v·i trªn luèng hoÆc r¶i theo r¹ch. L−îng C¢Y RAU MUèNG

h¹t gieo cho 1 ha lµ 45-50 kg.

(Impomea aquatica )

Cã hai lo¹i gièng rau muèng lµ rau muèng ®á 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

vµ rau muèng tr¾ng.

dinh d−ìng

2.2. Kü thuËt trång vµ ch¨m sãc rau muèng

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

- Trång vµ ch¨m sãc rau muèng c¹n: Rau muèng lµ lo¹i rau ¨n l¸. Trong 100 g rau

§Êt cµy bõa kü, nhá, bãn lãt cho 1 ha: 15-20

phÇn ¨n ®−îc cã 23 kcal, 3,2 g protein, 380 microgam tÊn ph©n chuång hoai môc + 150-160 kg N + 20-vitamin A, 2,3 g vitamin C. Rau muèng thÝch øng 30 kg P2O5 + 15-20 kg K2O.

réng, dÔ trång. Thêi gian cho thu ho¹ch dµi: Tõ Luèng réng 1,2-1,5 m, cao 15-20 cm. Trång rau 1-3 n¨m sau. Rau muèng lµ mét trong nh÷ng lo¹i muèng theo chiÒu réng luèng, kho¶ng cçh hµng rau gãp phÇn gi¶i quyÕt rau gi¸p vô.

cçh hµng lµ 15-20 cm.

Rau muèng cã thÓ ¨n sèng, luéc, xµo, nÊu canh.

Kho¶ng cçh c©y cçh c©y 10-15 cm. Mçi khãm Mçi n¨m rau muèng cho thu ho¹ch 8-10 løa.

trång 2-3 ngän.

N¨ng suÊt trung b×nh ®¹t 20-30 tÊn/ha.

Khi trång chän ngän b¸nh tÎ, dµi 20-25 cm, 163

164

https://thuviensach.vn

®Æt h¬i xiªn, lÊp ®Êt s©u 3-4 ®èt nÐn chÆt vµ t−íi Cç lo¹i s©u h¹i rau muèng chñ yÕu lµ: s©u n−íc ngay sau khi trång vµ th−êng xuyªn gi÷ Èm.

khoang, s©u ba ba,... Cç lo¹i s©u nµy th−êng tËp Chó ý: Ngän gièng ®em trång ph¶i t−¬i, sau trung ph¸ h¹i tõ th¸ng 3 trë ®i.

trång ph¶i gi÷ Èm th−êng xuyªn cho rau muèng.

Phßng trõ:

NÕu trång b»ng h¹t th× ®¸nh r¹ch ngang trªn

- Khi ph¸t hiÖn thÊy s©u, cÇn th¸o n−íc vµo mÆt luèng cçh nhau 20 cm. Gieo h¹t xong lÊp ®Êt ruéng råi lïa vÞt vµo. VÞt b¾t hÕt s©u khoang còng kÝn h¹t. T−íi ®ñ Èm. L−îng h¹t cÇn 5-10 g/m2.

nh− s©u ba ba.

Sau trång 20-25 ngµy cã thÓ thu h¸i løa ®Çu.

- Dïng sµo, gËy ®Ëp nhÑ vµo c©y cho s©u r¬i xuèng n−íc sau ®ã r¾c v«i bét vµ bå hãng vµo ®Ó

Khi h¸i cÇn ®Ó l¹i 2-3 ®èt.

diÖt s©u. Cç chÊt nµy võa diÖt ®−îc s©u võa lµm

- Trång vµ ch¨m sãc rau muèng ruéng: cho rau muèng phôc håi nhanh.

Rau muèng n−íc th−êng trång ë ruéng tròng.

Bãn lãt l−îng ph©n vµ lo¹i ph©n gièng nh− ®èi víi C©y su su

rau muèng c¹n. Ruéng chia thµnh tõng b¨ng réng (Sechium edule Sw)

1,5-2,0 m. Rau muèng trång theo hµng cçh nhau 20-25 cm. Trªn hµng cç khãm cçh nhau 15 cm.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

Mçi khãm cÊy 2-3 ngän rau. L−îng ngän rau dinh d−ìng

gièng cÇn cho 1 ha lµ 6.000-8.000 kg.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

Sau trång 10-15 ngµy tiÕn hµnh bãn thóc, sau C©y su su ®−îc cho lµ loµi c©y hoang d¹i phæ bãn thóc 10-15 ngµy thu ho¹ch løa ®Çu, l−u ý biÕn nhÊt, nã cã nguån gèc ë Trung Mü. Ngµy nay, ph¶i c¾t cçh gèc 3-4 ®èt ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho cç c©y su su ®−îc trång phæ biÕn ë cç vïng nhiÖt ®íi nh¸nh sau nµy ra mËp vµ ngon.

vµ cËn nhiÖt ®íi bao gåm c¶ vïng §«ng Nam ¸.

TÊt c¶ cç bé phËn cña c©y su su ®Òu cã thÓ sö

2.3. Phßng trõ s©u bÖnh

dông lµm rau ®−îc nh− qu¶, l¸, ngän, cñ, nh−ng

§èi víi rau muèng ng−êi ta Ýt chó ý ®Õn bÖnh quan träng nhÊt lµ qu¶ vµ ngän su su. Ngän non vµ

h¹i. Do ®Æc ®iÓm cña c©y vµ kü thuËt canh tç, lçña su su cã gi¸ trÞ dinh d−ìng rÊt cao, v× nã chøa nªn bÖnh h¹i rau muèng th−êng g©y h¹i lÎ tÎ, Ýt khi nhiÒu vitamin nh− vitamin A, B, C, canxi vµ s¾t.

ph¸t sinh thµnh dÞch.

1.2. Yªu cÇu sinh th¸i

165

166

https://thuviensach.vn

®Æt h¬i xiªn, lÊp ®Êt s©u 3-4 ®èt nÐn chÆt vµ t−íi Cç lo¹i s©u h¹i rau muèng chñ yÕu lµ: s©u n−íc ngay sau khi trång vµ th−êng xuyªn gi÷ Èm.

khoang, s©u ba ba,... Cç lo¹i s©u nµy th−êng tËp Chó ý: Ngän gièng ®em trång ph¶i t−¬i, sau trung ph¸ h¹i tõ th¸ng 3 trë ®i.

trång ph¶i gi÷ Èm th−êng xuyªn cho rau muèng.

Phßng trõ:

NÕu trång b»ng h¹t th× ®¸nh r¹ch ngang trªn

- Khi ph¸t hiÖn thÊy s©u, cÇn th¸o n−íc vµo mÆt luèng cçh nhau 20 cm. Gieo h¹t xong lÊp ®Êt ruéng råi lïa vÞt vµo. VÞt b¾t hÕt s©u khoang còng kÝn h¹t. T−íi ®ñ Èm. L−îng h¹t cÇn 5-10 g/m2.

nh− s©u ba ba.

Sau trång 20-25 ngµy cã thÓ thu h¸i løa ®Çu.

- Dïng sµo, gËy ®Ëp nhÑ vµo c©y cho s©u r¬i xuèng n−íc sau ®ã r¾c v«i bét vµ bå hãng vµo ®Ó

Khi h¸i cÇn ®Ó l¹i 2-3 ®èt.

diÖt s©u. Cç chÊt nµy võa diÖt ®−îc s©u võa lµm

- Trång vµ ch¨m sãc rau muèng ruéng: cho rau muèng phôc håi nhanh.

Rau muèng n−íc th−êng trång ë ruéng tròng.

Bãn lãt l−îng ph©n vµ lo¹i ph©n gièng nh− ®èi víi C©y su su

rau muèng c¹n. Ruéng chia thµnh tõng b¨ng réng (Sechium edule Sw)

1,5-2,0 m. Rau muèng trång theo hµng cçh nhau 20-25 cm. Trªn hµng cç khãm cçh nhau 15 cm.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

Mçi khãm cÊy 2-3 ngän rau. L−îng ngän rau dinh d−ìng

gièng cÇn cho 1 ha lµ 6.000-8.000 kg.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

Sau trång 10-15 ngµy tiÕn hµnh bãn thóc, sau C©y su su ®−îc cho lµ loµi c©y hoang d¹i phæ bãn thóc 10-15 ngµy thu ho¹ch løa ®Çu, l−u ý biÕn nhÊt, nã cã nguån gèc ë Trung Mü. Ngµy nay, ph¶i c¾t cçh gèc 3-4 ®èt ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho cç c©y su su ®−îc trång phæ biÕn ë cç vïng nhiÖt ®íi nh¸nh sau nµy ra mËp vµ ngon.

vµ cËn nhiÖt ®íi bao gåm c¶ vïng §«ng Nam ¸.

TÊt c¶ cç bé phËn cña c©y su su ®Òu cã thÓ sö

2.3. Phßng trõ s©u bÖnh

dông lµm rau ®−îc nh− qu¶, l¸, ngän, cñ, nh−ng

§èi víi rau muèng ng−êi ta Ýt chó ý ®Õn bÖnh quan träng nhÊt lµ qu¶ vµ ngän su su. Ngän non vµ

h¹i. Do ®Æc ®iÓm cña c©y vµ kü thuËt canh tç, lçña su su cã gi¸ trÞ dinh d−ìng rÊt cao, v× nã chøa nªn bÖnh h¹i rau muèng th−êng g©y h¹i lÎ tÎ, Ýt khi nhiÒu vitamin nh− vitamin A, B, C, canxi vµ s¾t.

ph¸t sinh thµnh dÞch.

1.2. Yªu cÇu sinh th¸i

165

166

https://thuviensach.vn

Su su yªu cÇu ®é Èm rÊt cao (80-85%), ë nh÷ng hoai môc hoÆc 2-3 kg ph©n h÷u c¬ sinh häc, 0,5 kg vïng cã l−îng m−a trung b×nh h»ng n¨m lµ 1.500-K2O vµ 200 g P2O5.

2.000 mm, nhiÖt ®é trung b×nh thÝch hîp 20-250C

Mçi hèc trång 3-4 qu¶, sau ®ã lÊp ®Êt phñ kÝn víi nhiÖt ®é thÊp nhÊt vµ cao nhÊt lµ 12-280C. C©y qu¶ chØ ®Ó hë mÇm.

su su sinh tr−ëng tèt nhÊt ë ®é cao 300-2.000 m so Mét hÐcta cÇn 250-360 kg qu¶ gièng ®Ó ®¶m víi mùc n−íc biÓn. ë vïng cã ®é cao so víi mùc n−íc b¶o mËt ®é 1.000-1.500 c©y/ha.

biÓn thÊp c©y sinh tr−ëng kÐm vµ kh«ng ra qu¶, ë

2.3. Ch¨m sãc

vïng cao h¬n c©y sinh tr−ëng tèt h¬n nh−ng ngõng C«ng viÖc ch¨m sãc su su rÊt ®¬n gi¶n gåm cç sinh tr−ëng khi thêi tiÕt nãng. C©y su su rÊt mÉn thao tç sau:

c¶m víi s−¬ng gi¸, kh« h¹n vµ giã to. M«i tr−êng

- Che n¾ng cho qu¶ gièng lóc míi trång.

sèng tù nhiªn cña su su lµ vïng ®åi nói Èm dèc.

- KiÓm tra sau mäc ®Ó khái bÞ mÊt kho¶ng.

- Khi c©y ®· mäc ®Òu ph¶i lµm giµn theo kiÓu 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

m¸i b»ng. Tèt nhÊt lµ nªn lµm giµn ë khu cè ®Þnh

2.1. Gièng vµ thêi vô

®Ó tËp trung ®Çu t− lµm giµn cho tèt. Giµn nªn lµm

- Gièng: Phæ biÕn cã hai lo¹i su su lµ su su tr¬n cäc s¾t hoÆc cäc bª t«ng ®óc s½n, m¸i giµn lµm b»ng vµ su su gai.

d©y thÐp lín, giµn cao 2 m. Khi c©y cao 20-30 cm

- Thêi vô: Su su ®−îc gieo trång tõ th¸ng 9 ®Õn c¾m cho mçi c©y mét c©y dãc ®Ó c©y leo lªn giµn. Bè th¸ng 11. Sau khi trång 3 th¸ng c©y sÏ cho thu trÝ san d©y cho ®Òu, chó ý kh«ng ®−îc bÊm ngän su ho¹ch, thêi gian thu ho¹ch kÐo dµi 5 th¸ng.

su nh− víi cç c©y khç thuéc hä bÇu bÝ.

Khi c©y ®· lªn giµn cÇn tiÕn hµnh xíi, vun gèc

2.2. Lµm ®Êt

cho su su.

§Êt ®−îc cµy bõa kü, lªn luèng réng 2,5-3,0 m,

®µo nh÷ng hè réng 80-100 cm, s©u 40-50 cm, cç

2.4. Bãn ph©n

hè nµy ®µo th¼ng hµng, ®µo 1 hµng hè trªn 1 luèng,

- L−îng ph©n dïng ®Ó bãn thóc cho su su lµ: cç hè cçh nhau 30-40 cm.

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

§æ nhiÒu ph©n chuång hoai môc hoÆc ph©n Lo¹i

ph©n bãn thóc LÇn LÇn LÇn LÇn LÇn h÷u c¬ sinh häc ®Ó mét tuÇn míi ®Æt qu¶ gièng ®·

ph©n

kg/ha

1

2

3

4

5

cã mÇm xuèng. Mçi hè ®æ 10-15 kg ph©n chuång N

150

20

30

20

20

10

167

168

https://thuviensach.vn

Su su yªu cÇu ®é Èm rÊt cao (80-85%), ë nh÷ng hoai môc hoÆc 2-3 kg ph©n h÷u c¬ sinh häc, 0,5 kg vïng cã l−îng m−a trung b×nh h»ng n¨m lµ 1.500-K2O vµ 200 g P2O5.

2.000 mm, nhiÖt ®é trung b×nh thÝch hîp 20-250C

Mçi hèc trång 3-4 qu¶, sau ®ã lÊp ®Êt phñ kÝn víi nhiÖt ®é thÊp nhÊt vµ cao nhÊt lµ 12-280C. C©y qu¶ chØ ®Ó hë mÇm.

su su sinh tr−ëng tèt nhÊt ë ®é cao 300-2.000 m so Mét hÐcta cÇn 250-360 kg qu¶ gièng ®Ó ®¶m víi mùc n−íc biÓn. ë vïng cã ®é cao so víi mùc n−íc b¶o mËt ®é 1.000-1.500 c©y/ha.

biÓn thÊp c©y sinh tr−ëng kÐm vµ kh«ng ra qu¶, ë

2.3. Ch¨m sãc

vïng cao h¬n c©y sinh tr−ëng tèt h¬n nh−ng ngõng C«ng viÖc ch¨m sãc su su rÊt ®¬n gi¶n gåm cç sinh tr−ëng khi thêi tiÕt nãng. C©y su su rÊt mÉn thao tç sau:

c¶m víi s−¬ng gi¸, kh« h¹n vµ giã to. M«i tr−êng

- Che n¾ng cho qu¶ gièng lóc míi trång.

sèng tù nhiªn cña su su lµ vïng ®åi nói Èm dèc.

- KiÓm tra sau mäc ®Ó khái bÞ mÊt kho¶ng.

- Khi c©y ®· mäc ®Òu ph¶i lµm giµn theo kiÓu 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

m¸i b»ng. Tèt nhÊt lµ nªn lµm giµn ë khu cè ®Þnh

2.1. Gièng vµ thêi vô

®Ó tËp trung ®Çu t− lµm giµn cho tèt. Giµn nªn lµm

- Gièng: Phæ biÕn cã hai lo¹i su su lµ su su tr¬n cäc s¾t hoÆc cäc bª t«ng ®óc s½n, m¸i giµn lµm b»ng vµ su su gai.

d©y thÐp lín, giµn cao 2 m. Khi c©y cao 20-30 cm

- Thêi vô: Su su ®−îc gieo trång tõ th¸ng 9 ®Õn c¾m cho mçi c©y mét c©y dãc ®Ó c©y leo lªn giµn. Bè th¸ng 11. Sau khi trång 3 th¸ng c©y sÏ cho thu trÝ san d©y cho ®Òu, chó ý kh«ng ®−îc bÊm ngän su ho¹ch, thêi gian thu ho¹ch kÐo dµi 5 th¸ng.

su nh− víi cç c©y khç thuéc hä bÇu bÝ.

Khi c©y ®· lªn giµn cÇn tiÕn hµnh xíi, vun gèc

2.2. Lµm ®Êt

cho su su.

§Êt ®−îc cµy bõa kü, lªn luèng réng 2,5-3,0 m,

®µo nh÷ng hè réng 80-100 cm, s©u 40-50 cm, cç

2.4. Bãn ph©n

hè nµy ®µo th¼ng hµng, ®µo 1 hµng hè trªn 1 luèng,

- L−îng ph©n dïng ®Ó bãn thóc cho su su lµ: cç hè cçh nhau 30-40 cm.

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

§æ nhiÒu ph©n chuång hoai môc hoÆc ph©n Lo¹i

ph©n bãn thóc LÇn LÇn LÇn LÇn LÇn h÷u c¬ sinh häc ®Ó mét tuÇn míi ®Æt qu¶ gièng ®·

ph©n

kg/ha

1

2

3

4

5

cã mÇm xuèng. Mçi hè ®æ 10-15 kg ph©n chuång N

150

20

30

20

20

10

167

168

https://thuviensach.vn

P O

50

30

30

20

20

-

2

5

2.6. Thu ho¹ch

K O

150

20

30

20

20

10

2

Su su thu ho¹ch khi võa tíi løa, qu¶ thu ho¹ch 5-

- Cçh bãn:

7 ngµy thu 1 lÇn, ngän thu ho¹ch 10-14 ngµy 1 lÇn.

+ LÇn 1: Tr−íc khi c©y leo lªn giµn, bãn kÕt hîp N¨ng suÊt qu¶ phô thuéc nhiÒu vµo mïa vô vµ

víi xíi, vun gèc.

vïng s¶n xuÊt, n¨ng suÊt trung b×nh 30-50 tÊn/ha.

+ LÇn 2: Khi c©y b¾t ®Çu ra hoa.

2.7. Sau thu ho¹ch

+ LÇn 3, lÇn 4 vµ lÇn 5: mçi lÇn cçh nhau 3- 4

tuÇn.

Qu¶ thu vÒ ®Ó n¬i m¸t, kh« vµ tèi chØ sau 2

T−íi n−íc: C©y su su yªu cÇu l−îng n−íc rÊt tuÇn qu¶ sÏ nÈy mÇm. NÕu ®Ó trong kho l¹nh sÏ

lín, kho¶ng 50 mm/tuÇn trong suèt thêi kú sinh gi÷ ®−îc qu¶ trong vµi tuÇn.

tr−ëng ph¸t triÓn.

C©y sóp l¬

2.5. S©u bÖnh h¹i

(Brasisica cauliflora L.)

C©y su su rÊt mÉn c¶m víi mét sè bÖnh h¹i nh− bÖnh do nÊm, do virót vµ tuyÕn trïng.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

- BÖnh s−¬ng mai.

dinh d−ìng

- BÖnh phÊn tr¾ng.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

Khi thËt cÇn thiÕt cã thÓ dïng cç thuèc hãa häc an toµn víi liÒu l−îng vµ thêi gian cçh ly Sóp l¬ cã nguån gèc tõ vïng bê biÓn §Þa Trung H¶i Êm vµ Èm. Sóp l¬ lµ lo¹i

theo chØ dÉn in trªn bao b×.

rau quý, gi¸ trÞ dinh d−ìng rÊt

Dïng thuèc hãa häc sÏ giÕt h¹i nh÷ng c«n phong phó. Bé phËn ®−îc

trïng cã Ých thô phÊn cho su su v× thÕ mµ lµm dïng lµm thøc ¨n lµ toµn bé

gi¶m ®¸ng kÓ n¨ng suÊt cña su su. Trong kü thuËt phÇn hoa ch−a në, bé phËn

s¶n xuÊt su su, ®Ó thu ®−îc n¨ng suÊt cao vµ ®¶m nµy mÒm, xèp, kh«ng chÞu

b¶o ®é an toµn cho s¶n phÈm cÇn thiÕt ph¶i chó

®−îc m−a n¾ng, vËn chuyÓn

träng ®Õn kh©u vÖ sinh ®ång ruéng, tØa bá l¸ gèc,

®−êng dµi b¶o qu¶n khã kh¨n,

l¸ bÖnh t¹o kh«ng gian tho¸ng cho ruéng su su.

dÔ bÞ biÕn chÊt. Bé rÔ ph¸t triÓn kÐm, ¨n n«ng vµ Ýt 169

170

https://thuviensach.vn

P O

50

30

30

20

20

-

2

5

2.6. Thu ho¹ch

K O

150

20

30

20

20

10

2

Su su thu ho¹ch khi võa tíi løa, qu¶ thu ho¹ch 5-

- Cçh bãn:

7 ngµy thu 1 lÇn, ngän thu ho¹ch 10-14 ngµy 1 lÇn.

+ LÇn 1: Tr−íc khi c©y leo lªn giµn, bãn kÕt hîp N¨ng suÊt qu¶ phô thuéc nhiÒu vµo mïa vô vµ

víi xíi, vun gèc.

vïng s¶n xuÊt, n¨ng suÊt trung b×nh 30-50 tÊn/ha.

+ LÇn 2: Khi c©y b¾t ®Çu ra hoa.

2.7. Sau thu ho¹ch

+ LÇn 3, lÇn 4 vµ lÇn 5: mçi lÇn cçh nhau 3- 4

tuÇn.

Qu¶ thu vÒ ®Ó n¬i m¸t, kh« vµ tèi chØ sau 2

T−íi n−íc: C©y su su yªu cÇu l−îng n−íc rÊt tuÇn qu¶ sÏ nÈy mÇm. NÕu ®Ó trong kho l¹nh sÏ

lín, kho¶ng 50 mm/tuÇn trong suèt thêi kú sinh gi÷ ®−îc qu¶ trong vµi tuÇn.

tr−ëng ph¸t triÓn.

C©y sóp l¬

2.5. S©u bÖnh h¹i

(Brasisica cauliflora L.)

C©y su su rÊt mÉn c¶m víi mét sè bÖnh h¹i nh− bÖnh do nÊm, do virót vµ tuyÕn trïng.

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

- BÖnh s−¬ng mai.

dinh d−ìng

- BÖnh phÊn tr¾ng.

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

Khi thËt cÇn thiÕt cã thÓ dïng cç thuèc hãa häc an toµn víi liÒu l−îng vµ thêi gian cçh ly Sóp l¬ cã nguån gèc tõ vïng bê biÓn §Þa Trung H¶i Êm vµ Èm. Sóp l¬ lµ lo¹i

theo chØ dÉn in trªn bao b×.

rau quý, gi¸ trÞ dinh d−ìng rÊt

Dïng thuèc hãa häc sÏ giÕt h¹i nh÷ng c«n phong phó. Bé phËn ®−îc

trïng cã Ých thô phÊn cho su su v× thÕ mµ lµm dïng lµm thøc ¨n lµ toµn bé

gi¶m ®¸ng kÓ n¨ng suÊt cña su su. Trong kü thuËt phÇn hoa ch−a në, bé phËn

s¶n xuÊt su su, ®Ó thu ®−îc n¨ng suÊt cao vµ ®¶m nµy mÒm, xèp, kh«ng chÞu

b¶o ®é an toµn cho s¶n phÈm cÇn thiÕt ph¶i chó

®−îc m−a n¾ng, vËn chuyÓn

träng ®Õn kh©u vÖ sinh ®ång ruéng, tØa bá l¸ gèc,

®−êng dµi b¶o qu¶n khã kh¨n,

l¸ bÖnh t¹o kh«ng gian tho¸ng cho ruéng su su.

dÔ bÞ biÕn chÊt. Bé rÔ ph¸t triÓn kÐm, ¨n n«ng vµ Ýt 169

170

https://thuviensach.vn

lan réng, v× thÕ tÝnh chÞu h¹n, chÞu n−íc kÐm.

r»ng, chÊt indole cã tç dông thóc ®Èy sù trung hßa Sóp l¬ xanh chøa rÊt nhiÒu vitamin C, lµ nguån chÊt kÝch thÝch tè n÷ hãc m«n estrogene lµ nh©n tè cung cÊp vitamin A, folate, mét sè l−îng nhá protein, g©y ra chøng ung th− vó cña phô n÷.

calcium, iron vµ mét vµi chÊt kho¸ng khç, ®Æc MÆc dï sóp l¬ xanh cã thÓ ¨n sèng ®−îc, nh−ng biÖt chøa nhiÒu chÊt bioflavonoids vµ nh÷ng hãa phÇn lín ng−êi ta vÉn thÝch ¨n chÝn hay gÇn chÝn.

chÊt cã kh¶ n¨ng ng¨n ngõa bÖnh ung th−. Ngoµi Sóp l¬ xanh hÊp hay xµo s¬ trªn ch¶o dÇu nãng ra, sóp l¬ còng chøa nhiÒu chÊt x¬ vµ cung cÊp Ýt vÉn cßn gi÷ ®−îc ®Çy ®ñ cç chÊt dinh d−ìng. NÊu calories. Broccoli ®−îc cç nhµ dinh d−ìng häc quçhÝn th−êng hñy diÖt cç chÊt ®Ò kh¸ng ung Hoa Kú mÖnh danh lµ "thøc ¨n chèng ung th−

th− vµ vitamin.

quan träng nhÊt", lµ mét lo¹i rau giµu chÊt dinh Do ®Æc tÝnh cña c©y sóp l¬ nªn ë n−íc ta c©y cã d−ìng nhÊt trong tÊt c¶ cç lo¹i rau, nã còng lµ

ph¹m vi ph©n bè hÑp, chñ yÕu trång ë vïng ®ång lo¹i rau cã nhiÒu kh¶ n¨ng ®Ò kh¸ng nhÊt, chèng b»ng B¾c Bé - vô ®«ng xu©n vµ t¹i §µ L¹t, L©m l¹i nhiÒu chøng bÖnh ung th− th«ng th−êng. Nh÷ng hãa chÊt cã trong sóp l¬ xanh nµy mang nhiÒu

§ång cã thÓ trång sóp l¬ quanh n¨m. Tuy nhiªn, d−îc tÝnh, mét sè ng¨n c¶n cç ho¹t ®éng kÝch vô thu ®«ng vµ vô ®«ng xu©n c©y sóp l¬ cho n¨ng thÝch t¹o mÇm ung th− cña hãc m«n, mét sè khç suÊt vµ phÈm chÊt cao h¬n. Gièng sóp l¬ NhËt B¶n ng¨n c¶n sù ph¸t triÓn cç u b−íu hoÆc gia t¨ng

®ang trång phæ biÕn lµ milkyway F1 vµ VL1502 F1

sù phßng vÖ cç chÊt xóc tç enzymes. Sóp l¬ xanh

®ang dÇn thay thÕ gièng sóp l¬ ®Þa ph−¬ng bëi ®Æc còng chøa rÊt nhiÒu chÊt bioflavonoids vµ chÊt tÝnh tèt nh− thêi gian sinh tr−ëng ng¾n hoa në antioxidants, nh÷ng chÊt b¶o vÖ cç tÕ bµo chèng

®ång ®Òu, chÊt l−îng tèt.

l¹i sù ph¸ ho¹i cña cç ph©n tö kh«ng æn ®Þnh (unstable molecules).

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

RÊt nhiÒu nghiªn cøu khoa häc ®· t×m thÊy

- NhiÖt ®é:

nh÷ng ng−êi ¨n nhiÒu sóp l¬ xanh gi¶m ®−îc nguy c¬

Sóp l¬ thuéc lo¹i c©y 2 n¨m, chÞu ®−îc l¹nh, ung th− nh− ung th− trùc trµng, ung th− vó, cæ tö nhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt cho sinh tr−ëng vµ ph¸t cung, thùc qu¶n, thanh qu¶n vµ ung th− bµng quang.

triÓn lµ 15-180C. Tõ 250C trë lªn c©y sinh tr−ëng Ngoµi chÊt sulforaphane, sóp l¬ xanh cßn mang kÐm, mau hãa giµ, hoa në bÐ. Tr¸i l¹i ë giai ®o¹n nhiÒu chÊt hãa häc indole cã kh¶ n¨ng khö trõ

®ang ra hoa nÕu nhiÖt ®é d−íi 10oC hoa sóp l¬ në nh÷ng nh©n tè g©y ra chøng ung th−. Hä gi¶i thÝch bÐ, phÈm chÊt gi¶m. V× thÕ giai ®o¹n nµy nÕu gÆp 171

172

https://thuviensach.vn

lan réng, v× thÕ tÝnh chÞu h¹n, chÞu n−íc kÐm.

r»ng, chÊt indole cã tç dông thóc ®Èy sù trung hßa Sóp l¬ xanh chøa rÊt nhiÒu vitamin C, lµ nguån chÊt kÝch thÝch tè n÷ hãc m«n estrogene lµ nh©n tè cung cÊp vitamin A, folate, mét sè l−îng nhá protein, g©y ra chøng ung th− vó cña phô n÷.

calcium, iron vµ mét vµi chÊt kho¸ng khç, ®Æc MÆc dï sóp l¬ xanh cã thÓ ¨n sèng ®−îc, nh−ng biÖt chøa nhiÒu chÊt bioflavonoids vµ nh÷ng hãa phÇn lín ng−êi ta vÉn thÝch ¨n chÝn hay gÇn chÝn.

chÊt cã kh¶ n¨ng ng¨n ngõa bÖnh ung th−. Ngoµi Sóp l¬ xanh hÊp hay xµo s¬ trªn ch¶o dÇu nãng ra, sóp l¬ còng chøa nhiÒu chÊt x¬ vµ cung cÊp Ýt vÉn cßn gi÷ ®−îc ®Çy ®ñ cç chÊt dinh d−ìng. NÊu calories. Broccoli ®−îc cç nhµ dinh d−ìng häc quçhÝn th−êng hñy diÖt cç chÊt ®Ò kh¸ng ung Hoa Kú mÖnh danh lµ "thøc ¨n chèng ung th−

th− vµ vitamin.

quan träng nhÊt", lµ mét lo¹i rau giµu chÊt dinh Do ®Æc tÝnh cña c©y sóp l¬ nªn ë n−íc ta c©y cã d−ìng nhÊt trong tÊt c¶ cç lo¹i rau, nã còng lµ

ph¹m vi ph©n bè hÑp, chñ yÕu trång ë vïng ®ång lo¹i rau cã nhiÒu kh¶ n¨ng ®Ò kh¸ng nhÊt, chèng b»ng B¾c Bé - vô ®«ng xu©n vµ t¹i §µ L¹t, L©m l¹i nhiÒu chøng bÖnh ung th− th«ng th−êng. Nh÷ng hãa chÊt cã trong sóp l¬ xanh nµy mang nhiÒu

§ång cã thÓ trång sóp l¬ quanh n¨m. Tuy nhiªn, d−îc tÝnh, mét sè ng¨n c¶n cç ho¹t ®éng kÝch vô thu ®«ng vµ vô ®«ng xu©n c©y sóp l¬ cho n¨ng thÝch t¹o mÇm ung th− cña hãc m«n, mét sè khç suÊt vµ phÈm chÊt cao h¬n. Gièng sóp l¬ NhËt B¶n ng¨n c¶n sù ph¸t triÓn cç u b−íu hoÆc gia t¨ng

®ang trång phæ biÕn lµ milkyway F1 vµ VL1502 F1

sù phßng vÖ cç chÊt xóc tç enzymes. Sóp l¬ xanh

®ang dÇn thay thÕ gièng sóp l¬ ®Þa ph−¬ng bëi ®Æc còng chøa rÊt nhiÒu chÊt bioflavonoids vµ chÊt tÝnh tèt nh− thêi gian sinh tr−ëng ng¾n hoa në antioxidants, nh÷ng chÊt b¶o vÖ cç tÕ bµo chèng

®ång ®Òu, chÊt l−îng tèt.

l¹i sù ph¸ ho¹i cña cç ph©n tö kh«ng æn ®Þnh (unstable molecules).

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

RÊt nhiÒu nghiªn cøu khoa häc ®· t×m thÊy

- NhiÖt ®é:

nh÷ng ng−êi ¨n nhiÒu sóp l¬ xanh gi¶m ®−îc nguy c¬

Sóp l¬ thuéc lo¹i c©y 2 n¨m, chÞu ®−îc l¹nh, ung th− nh− ung th− trùc trµng, ung th− vó, cæ tö nhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt cho sinh tr−ëng vµ ph¸t cung, thùc qu¶n, thanh qu¶n vµ ung th− bµng quang.

triÓn lµ 15-180C. Tõ 250C trë lªn c©y sinh tr−ëng Ngoµi chÊt sulforaphane, sóp l¬ xanh cßn mang kÐm, mau hãa giµ, hoa në bÐ. Tr¸i l¹i ë giai ®o¹n nhiÒu chÊt hãa häc indole cã kh¶ n¨ng khö trõ

®ang ra hoa nÕu nhiÖt ®é d−íi 10oC hoa sóp l¬ në nh÷ng nh©n tè g©y ra chøng ung th−. Hä gi¶i thÝch bÐ, phÈm chÊt gi¶m. V× thÕ giai ®o¹n nµy nÕu gÆp 171

172

https://thuviensach.vn

l¹nh, m−a, cÇn cã biÖn ph¸p che phñ, chèng rÐt

- Gièng F1: milkyway, thêi gian sinh tr−ëng tõ cho hoa sóp l¬.

60-70 ngµy.

- ¸nh s¸ng:

- Gièng VL1502 F1, chñ yÕu trång vô ®«ng xu©n, ë thêi kú c©y con cÇn nhiÒu ¸nh s¸ng, sau khi thêi gian sinh tr−ëng 75-85 ngµy, n¨ng suÊt cao.

bé l¸ ®· ph¸t triÓn ®Çy ®ñ råi th× yªu cÇu ¸nh s¸ng

- Gièng grandisimo (c«ng ty Seminis - Hoa Kú) l¹i gi¶m ®i. Ngµy dµi sÏ rót ng¾n sù sinh tr−ëng vµ

−a thêi tiÕt m¸t vµ chÞu l¹nh trong vô ®«ng, cã thÓ

ph¸t triÓn cña sóp l¬. Khi ra hoa yªu cÇu ¸nh s¸ng sinh tr−ëng ph¸t triÓn tèt ë nhiÖt ®é 15-30oC

nhÑ míi ®¹t n¨ng suÊt vµ phÈm chÊt cao. C©y sóp (thÝch hîp nhÊt ë 18-25oC), thêi gian cho thu l¬ kh«ng chÞu ®−îc nãng vµ ¸nh s¸ng trùc x¹, nhiÖt ho¹ch sau trång: 75-80 ngµy. §iÓm næi tréi cña

®é cao vµ ¸nh s¸ng qu¸ m¹nh th−êng lµm cho nô gièng sóp l¬ nµy lµ c©y sinh tr−ëng ph¸t triÓn rÊt hoa tõ mµu vµng tr¾ng chuyÓn sang mµu vµng råi kháe, træ hoa ®ång ®Òu, kh«ng ph¸t sinh nh¸nh vµ

vµng thÉm, cuèi cïng biÕn thµnh mµu n©u.

kh¸ng bÖnh ch¸y l¸, thèi nhòn; hoa sóp l¬ dµy,

- §é Èm:

hoa kÐp, mÆt hoa mÞn, mµu xanh ®Ñp, chÊt l−îng C©y sóp l¬ ®−îc xÕp vµo lo¹i c©y −a Èm. NÕu ®é

¨n bïi, mÒm ngon vµ bæ d−ìng. Thêi gian b¶o Èm kh«ng khÝ thÊp, nhiÖt ®é cao, ®Êt l¹i kh«ng ®ñ qu¶n l©u h¬n nhiÒu gièng khç. Träng l−îng trung Èm (d−íi 50-60%) th× hoa nhá, n¨ng suÊt thÊp.

b×nh: 600-700g/hoa.

Tr¸i l¹i, nÕu ®é Èm kh«ng khÝ cao (trªn 90%), kÕt

- Gièng top green trång vô sím vµ chÝnh vô.

hîp nhiÖt ®é cao lµm hoa dÔ bÞ bÖnh vi khuÈn lµm

- Gièng 155 trång chÝnh vô.

thèi rÔ. Do vËy, ®é Èm thÝch hîp lµ 70-80% ®é Èm Nh×n chung, c©y sóp l¬ thuéc d¹ng th©n cao, l¸

®ång ruéng.

hÑp h×nh th×a, phiÕn lçã r¨ng c−a ph©n bè ®Òu,

- §Êt vµ dinh d−ìng:

r¨ng c−a n«ng, chåi nçh Ýt ph¸t triÓn, bé phËn sö C©y sóp l¬ −a ®Êt thÞt nhÑ, nhiÒu mïn, cã ®é dông lµ cç cµnh vµ nô hoa. Sóp l¬ lµ c©y h»ng pH 6- 6,5, yªu cÇu l−îng ph©n bãn cao, 70-75%

n¨m, yªu cÇu nhiÖt ®é, ®é Èm, ¸nh s¸ng nghiªm l−îng chÊt dinh d−ìng tËp trung vµo thêi kú tr¶i ngÆt h¬n cç biÕn chñng khç.

l¸ vµ chuÈn bÞ ra hoa. V× thÕ bãn thóc cho sóp l¬

rÊt cã hiÖu qu¶.

2.2. Thêi vô

ë ®ång b»ng B¾c Bé, c©y sóp l¬ chØ thÝch hîp 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

trong vô ®«ng, ®«ng xu©n. Thêi gian tõ th¸ng 9

2.1. Gièng

®Õn th¸ng 2 n¨m sau.

173

174

https://thuviensach.vn

l¹nh, m−a, cÇn cã biÖn ph¸p che phñ, chèng rÐt

- Gièng F1: milkyway, thêi gian sinh tr−ëng tõ cho hoa sóp l¬.

60-70 ngµy.

- ¸nh s¸ng:

- Gièng VL1502 F1, chñ yÕu trång vô ®«ng xu©n, ë thêi kú c©y con cÇn nhiÒu ¸nh s¸ng, sau khi thêi gian sinh tr−ëng 75-85 ngµy, n¨ng suÊt cao.

bé l¸ ®· ph¸t triÓn ®Çy ®ñ råi th× yªu cÇu ¸nh s¸ng

- Gièng grandisimo (c«ng ty Seminis - Hoa Kú) l¹i gi¶m ®i. Ngµy dµi sÏ rót ng¾n sù sinh tr−ëng vµ

−a thêi tiÕt m¸t vµ chÞu l¹nh trong vô ®«ng, cã thÓ

ph¸t triÓn cña sóp l¬. Khi ra hoa yªu cÇu ¸nh s¸ng sinh tr−ëng ph¸t triÓn tèt ë nhiÖt ®é 15-30oC

nhÑ míi ®¹t n¨ng suÊt vµ phÈm chÊt cao. C©y sóp (thÝch hîp nhÊt ë 18-25oC), thêi gian cho thu l¬ kh«ng chÞu ®−îc nãng vµ ¸nh s¸ng trùc x¹, nhiÖt ho¹ch sau trång: 75-80 ngµy. §iÓm næi tréi cña

®é cao vµ ¸nh s¸ng qu¸ m¹nh th−êng lµm cho nô gièng sóp l¬ nµy lµ c©y sinh tr−ëng ph¸t triÓn rÊt hoa tõ mµu vµng tr¾ng chuyÓn sang mµu vµng råi kháe, træ hoa ®ång ®Òu, kh«ng ph¸t sinh nh¸nh vµ

vµng thÉm, cuèi cïng biÕn thµnh mµu n©u.

kh¸ng bÖnh ch¸y l¸, thèi nhòn; hoa sóp l¬ dµy,

- §é Èm:

hoa kÐp, mÆt hoa mÞn, mµu xanh ®Ñp, chÊt l−îng C©y sóp l¬ ®−îc xÕp vµo lo¹i c©y −a Èm. NÕu ®é

¨n bïi, mÒm ngon vµ bæ d−ìng. Thêi gian b¶o Èm kh«ng khÝ thÊp, nhiÖt ®é cao, ®Êt l¹i kh«ng ®ñ qu¶n l©u h¬n nhiÒu gièng khç. Träng l−îng trung Èm (d−íi 50-60%) th× hoa nhá, n¨ng suÊt thÊp.

b×nh: 600-700g/hoa.

Tr¸i l¹i, nÕu ®é Èm kh«ng khÝ cao (trªn 90%), kÕt

- Gièng top green trång vô sím vµ chÝnh vô.

hîp nhiÖt ®é cao lµm hoa dÔ bÞ bÖnh vi khuÈn lµm

- Gièng 155 trång chÝnh vô.

thèi rÔ. Do vËy, ®é Èm thÝch hîp lµ 70-80% ®é Èm Nh×n chung, c©y sóp l¬ thuéc d¹ng th©n cao, l¸

®ång ruéng.

hÑp h×nh th×a, phiÕn lçã r¨ng c−a ph©n bè ®Òu,

- §Êt vµ dinh d−ìng:

r¨ng c−a n«ng, chåi nçh Ýt ph¸t triÓn, bé phËn sö C©y sóp l¬ −a ®Êt thÞt nhÑ, nhiÒu mïn, cã ®é dông lµ cç cµnh vµ nô hoa. Sóp l¬ lµ c©y h»ng pH 6- 6,5, yªu cÇu l−îng ph©n bãn cao, 70-75%

n¨m, yªu cÇu nhiÖt ®é, ®é Èm, ¸nh s¸ng nghiªm l−îng chÊt dinh d−ìng tËp trung vµo thêi kú tr¶i ngÆt h¬n cç biÕn chñng khç.

l¸ vµ chuÈn bÞ ra hoa. V× thÕ bãn thóc cho sóp l¬

rÊt cã hiÖu qu¶.

2.2. Thêi vô

ë ®ång b»ng B¾c Bé, c©y sóp l¬ chØ thÝch hîp 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

trong vô ®«ng, ®«ng xu©n. Thêi gian tõ th¸ng 9

2.1. Gièng

®Õn th¸ng 2 n¨m sau.

173

174

https://thuviensach.vn

ë L©m §ång - §µ L¹t, c©y sóp l¬ cã thÓ trång

®−îc quanh n¨m.

+ Thóc lÇn 2: Sau trång 25-30 ngµy bãn thóc

2.3. §Êt vµ ph©n bãn

ph©n lÇn 2 kÕt hîp vun cao.

Chó ý, ®èi víi c©y sóp l¬ do cã th©n cao, l¸

- §Êt: §Êt cµy bõa kü, lªn luèng réng 1,2 m c¶

r·nh. NÕu mïa m−a lªn luèng cao 10-15 cm.

nhiÒu, rÔ ¨n n«ng nªn cÇn vun cao ®Ó gi÷ cho gèc

- Ph©n bãn:

ch¾c ch¾n, tr¸nh ®æ ng·, nhÊt lµ khi cã giã lín.

L−îng ph©n chuång vµ ph©n hãa häc bãn cho 1

+ Thóc lÇn 3: Sau thóc lÇn 2 tõ 10-15 ngµy.

ha lµ:

Bãn nèt l−îng ph©n bãn cßn l¹i.

KÕt hîp víi bãn ph©n qua rÔ, cÇn phun thªm Tæng

Bãn thóc (%)

ph©n bãn qua l¸ ®Ó c©y hÊp thu nhanh vµ bæ sung l−îng Bãn lãt

Lo¹i ph©n

LÇn LÇn LÇn

®Çy ®ñ cç nguyªn tè vi l−îng cÇn thiÕt cho c©y ph©n bãn (%)

1

2

3

nh−: Mg, Ca, S, Bo, Zn, Cu,... ®Ó c©y sinh tr−ëng (kg /ha)

tèt vµ træ ®ång ®Òu. Trong ®ã nguyªn tè vi l−îng Ph©n chuång

15.000

100

-

-

-

Bo lµ rÊt quan träng, nã h¹n chÕ mét sè bÖnh sinh hoai môc

lý nh− bÖnh ®en b«ng.

N

90 - 120

20

20

30

30

P O

60 - 65

100

-

-

-

2.4. MËt ®é - kho¶ng cçh

2

5

K O

90 - 120

20

20

30

30

2

C©y sóp l¬ thuéc lo¹i rau cã th©n cao nªn khi

§èi víi ph©n v« c¬ cã thÓ dïng ph©n ®¬n hoÆc trång ph¶i chó ý ®iÒu chØnh mËt ®é cho thÝch hîp.

ph©n hçn hîp nh−ng ph¶i c©n ®èi theo l−îng nguyªn MÆt khç, khi xç ®Þnh mËt ®é cÇn nghiªn cøu ®Æc chÊt trªn.

tÝnh cña gièng vµ thêi vô trång.

NÕu kh«ng cã ph©n chuång hoai môc cã thÓ dïng Kho¶ng cçh thÝch hîp cho trång c©y sóp l¬ lµ

40

cç ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng 1-3 tÊn/ha, tïy

×45 cm, mËt ®é tõ 3.000-3.300 c©y/1.000 m2.

thuéc vµo tõng lo¹i ®Êt.

2.5. Ch¨m sãc

Cçh bãn ph©n bãn:

- C©y sóp l¬ gièng míi cã thêi gian sinh tr−ëng

+ Thóc lÇn 1: 7-10 ngµy sau trång, xíi nhÑ kÕt ng¾n, hoa në ré, bé phËn sö dông lµ nô hoa hîp bãn ph©n urª.

175

176

https://thuviensach.vn

ë L©m §ång - §µ L¹t, c©y sóp l¬ cã thÓ trång

®−îc quanh n¨m.

+ Thóc lÇn 2: Sau trång 25-30 ngµy bãn thóc

2.3. §Êt vµ ph©n bãn

ph©n lÇn 2 kÕt hîp vun cao.

Chó ý, ®èi víi c©y sóp l¬ do cã th©n cao, l¸

- §Êt: §Êt cµy bõa kü, lªn luèng réng 1,2 m c¶

r·nh. NÕu mïa m−a lªn luèng cao 10-15 cm.

nhiÒu, rÔ ¨n n«ng nªn cÇn vun cao ®Ó gi÷ cho gèc

- Ph©n bãn:

ch¾c ch¾n, tr¸nh ®æ ng·, nhÊt lµ khi cã giã lín.

L−îng ph©n chuång vµ ph©n hãa häc bãn cho 1

+ Thóc lÇn 3: Sau thóc lÇn 2 tõ 10-15 ngµy.

ha lµ:

Bãn nèt l−îng ph©n bãn cßn l¹i.

KÕt hîp víi bãn ph©n qua rÔ, cÇn phun thªm Tæng

Bãn thóc (%)

ph©n bãn qua l¸ ®Ó c©y hÊp thu nhanh vµ bæ sung l−îng Bãn lãt

Lo¹i ph©n

LÇn LÇn LÇn

®Çy ®ñ cç nguyªn tè vi l−îng cÇn thiÕt cho c©y ph©n bãn (%)

1

2

3

nh−: Mg, Ca, S, Bo, Zn, Cu,... ®Ó c©y sinh tr−ëng (kg /ha)

tèt vµ træ ®ång ®Òu. Trong ®ã nguyªn tè vi l−îng Ph©n chuång

15.000

100

-

-

-

Bo lµ rÊt quan träng, nã h¹n chÕ mét sè bÖnh sinh hoai môc

lý nh− bÖnh ®en b«ng.

N

90 - 120

20

20

30

30

P O

60 - 65

100

-

-

-

2.4. MËt ®é - kho¶ng cçh

2

5

K O

90 - 120

20

20

30

30

2

C©y sóp l¬ thuéc lo¹i rau cã th©n cao nªn khi

§èi víi ph©n v« c¬ cã thÓ dïng ph©n ®¬n hoÆc trång ph¶i chó ý ®iÒu chØnh mËt ®é cho thÝch hîp.

ph©n hçn hîp nh−ng ph¶i c©n ®èi theo l−îng nguyªn MÆt khç, khi xç ®Þnh mËt ®é cÇn nghiªn cøu ®Æc chÊt trªn.

tÝnh cña gièng vµ thêi vô trång.

NÕu kh«ng cã ph©n chuång hoai môc cã thÓ dïng Kho¶ng cçh thÝch hîp cho trång c©y sóp l¬ lµ

40

cç ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng 1-3 tÊn/ha, tïy

×45 cm, mËt ®é tõ 3.000-3.300 c©y/1.000 m2.

thuéc vµo tõng lo¹i ®Êt.

2.5. Ch¨m sãc

Cçh bãn ph©n bãn:

- C©y sóp l¬ gièng míi cã thêi gian sinh tr−ëng

+ Thóc lÇn 1: 7-10 ngµy sau trång, xíi nhÑ kÕt ng¾n, hoa në ré, bé phËn sö dông lµ nô hoa 175

176

https://thuviensach.vn

nh−ng chØ trªn c¬ së th©n l¸ ph¸t triÓn tèt míi hiÖu ®iÓm sinh tr−ëng ®· xuÊt hiÖn, nô hoa cã cho thu ho¹ch cao, v× vËy t¨ng c−êng ph¸t triÓn

®−êng kÝnh 4-5 cm th× tiÕn hµnh che hoa. Khi che bé l¸ lµ kh©u kü thuËt cã tç dông rÊt quan träng cã thÓ bÎ nh÷ng l¸ phÝa d−íi ®Ëy lªn hoa.

quyÕt ®Þnh ®Õn n¨ng suÊt, nô hoa míi ph©n hãa sím vµ nhiÒu.

2.6. Phßng trõ s©u bÖnh

- Nguyªn t¾c bãn thóc cho c©y sóp l¬ lµ bãn Sóp l¬ lµ ®èi t−îng cña rÊt nhiÒu s©u bÖnh g©y sím, bãn ®óng lóc, bãn lµm nhiÒu lÇn.

h¹i, song nÕu phßng trõ tèt mét sè s©u bÖnh h¹i

- T−íi n−íc: Sóp l¬ lµ c©y −a n−íc, song kh¶

chÝnh sau ®©y th× nh÷ng s©u bÖnh h¹i khç sÏ

n¨ng chÞu óng vµ m−a nhiÒu l¹i rÊt kÐm, do ®ã kh«ng cßn quan träng n÷a:

ph¶i ®¶m b¶o t−íi ®ñ Èm trong mïa kh«, l−îng

- S©u t¬:

n−íc t−íi ph¶i nhiÒu vµ nªn t−íi vµo buæi s¸ng, S©u t¬ lµ loµi g©y h¹i chÝnh trªn c©y rau hä nhÊt lµ khi c©y ®· ra hoa ®Ó hoa ®−îc kh« r¸o h¹n thËp tù ë c¶ vïng nhiÖt ®íi vµ «n ®íi. Nã cã thÓ

chÕ n−íc ®äng lµm hoa dÔ bÞ thèi.

g©y h¹i 39 lo¹i rau khç nhau. S©u t¬ còng lµ lo¹i Trong ®iÒu kiÖn mïa m−a, m−a nhiÒu, ®é Èm s©u h×nh thµnh tÝnh kh¸ng thuèc nhanh nhÊt. ë cao, nªn trång sóp l¬ trong nhµ cã m¸i che ®Ó h¹n

§µ L¹t, mËt ®é s©u t¬ th−êng gia t¨ng vµ g©y h¹i chÕ bÖnh h¹i.

nÆng vµo cuèi mïa kh« - sang ®Çu mïa m−a (vµo

- Che ®Ëy hoa:

th¸ng 3 - 4 - 5) g©y ¶nh h−ëng ®Õn sinh tr−ëng vµ

Che hoa lµ mét biÖn ph¸p kü thuËt rÊt cÇn ph¸t triÓn cña c©y.

thiÕt trong kü thuËt trång sóp l¬. Che hoa lµ lµm

+ Tr−ëng thµnh th−êng gäi lµ s©u bay, con c¸i cho hoa tr¾ng, mÒm, non vµ ngon. NÕu kh«ng che cã mµu s¸ng, bông to h¬n con ®ùc. Tr−ëng thµnh hoa, ®Ó nô hoa chÞu ¶nh h−ëng trùc tiÕp cña nhiÖt Ýt bay mµ th−êng di chuyÓn theo giã, chóng ho¹t

®é cao vµ ¸nh s¸ng trùc x¹ th× sÏ lµm cho hoa tõ

®éng m¹nh vµ th−êng giao phèi vµo lóc chËp tèi mµu vµng tr¾ng chuyÓn sang mµu vµng sÉm råi

®Õn nöa ®ªm. Do ®ã, ¸p dông biÖn ph¸p t−íi mµu n©u, nh− vËy sÏ lµm gi¶m gi¸ trÞ dinh d−ìng phun m−a vµo lóc chiÒu tèi ®Ó c¶n trë sù giao vµ gi¸ trÞ th−¬ng phÈm cña s¶n phÈm. Ng−êi phèi cña tr−ëng thµnh còng lµ mét biÖn ph¸p trång sóp l¬ th−êng rÊt coi träng vÊn ®Ò nµy.

Sau khi trång ®−îc kho¶ng 45-50 ngµy, khi 2

phßng trõ tèt.

l¸ ë gi÷a nhá h¼n ®i vµ b¾t chÐo nhau, ®ã lµ dÊu

+ Trøng: th−êng mét con c¸i ®Î tõ 50-400 trøng.

177

178

https://thuviensach.vn

nh−ng chØ trªn c¬ së th©n l¸ ph¸t triÓn tèt míi hiÖu ®iÓm sinh tr−ëng ®· xuÊt hiÖn, nô hoa cã cho thu ho¹ch cao, v× vËy t¨ng c−êng ph¸t triÓn

®−êng kÝnh 4-5 cm th× tiÕn hµnh che hoa. Khi che bé l¸ lµ kh©u kü thuËt cã tç dông rÊt quan träng cã thÓ bÎ nh÷ng l¸ phÝa d−íi ®Ëy lªn hoa.

quyÕt ®Þnh ®Õn n¨ng suÊt, nô hoa míi ph©n hãa sím vµ nhiÒu.

2.6. Phßng trõ s©u bÖnh

- Nguyªn t¾c bãn thóc cho c©y sóp l¬ lµ bãn Sóp l¬ lµ ®èi t−îng cña rÊt nhiÒu s©u bÖnh g©y sím, bãn ®óng lóc, bãn lµm nhiÒu lÇn.

h¹i, song nÕu phßng trõ tèt mét sè s©u bÖnh h¹i

- T−íi n−íc: Sóp l¬ lµ c©y −a n−íc, song kh¶

chÝnh sau ®©y th× nh÷ng s©u bÖnh h¹i khç sÏ

n¨ng chÞu óng vµ m−a nhiÒu l¹i rÊt kÐm, do ®ã kh«ng cßn quan träng n÷a:

ph¶i ®¶m b¶o t−íi ®ñ Èm trong mïa kh«, l−îng

- S©u t¬:

n−íc t−íi ph¶i nhiÒu vµ nªn t−íi vµo buæi s¸ng, S©u t¬ lµ loµi g©y h¹i chÝnh trªn c©y rau hä nhÊt lµ khi c©y ®· ra hoa ®Ó hoa ®−îc kh« r¸o h¹n thËp tù ë c¶ vïng nhiÖt ®íi vµ «n ®íi. Nã cã thÓ

chÕ n−íc ®äng lµm hoa dÔ bÞ thèi.

g©y h¹i 39 lo¹i rau khç nhau. S©u t¬ còng lµ lo¹i Trong ®iÒu kiÖn mïa m−a, m−a nhiÒu, ®é Èm s©u h×nh thµnh tÝnh kh¸ng thuèc nhanh nhÊt. ë cao, nªn trång sóp l¬ trong nhµ cã m¸i che ®Ó h¹n

§µ L¹t, mËt ®é s©u t¬ th−êng gia t¨ng vµ g©y h¹i chÕ bÖnh h¹i.

nÆng vµo cuèi mïa kh« - sang ®Çu mïa m−a (vµo

- Che ®Ëy hoa:

th¸ng 3 - 4 - 5) g©y ¶nh h−ëng ®Õn sinh tr−ëng vµ

Che hoa lµ mét biÖn ph¸p kü thuËt rÊt cÇn ph¸t triÓn cña c©y.

thiÕt trong kü thuËt trång sóp l¬. Che hoa lµ lµm

+ Tr−ëng thµnh th−êng gäi lµ s©u bay, con c¸i cho hoa tr¾ng, mÒm, non vµ ngon. NÕu kh«ng che cã mµu s¸ng, bông to h¬n con ®ùc. Tr−ëng thµnh hoa, ®Ó nô hoa chÞu ¶nh h−ëng trùc tiÕp cña nhiÖt Ýt bay mµ th−êng di chuyÓn theo giã, chóng ho¹t

®é cao vµ ¸nh s¸ng trùc x¹ th× sÏ lµm cho hoa tõ

®éng m¹nh vµ th−êng giao phèi vµo lóc chËp tèi mµu vµng tr¾ng chuyÓn sang mµu vµng sÉm råi

®Õn nöa ®ªm. Do ®ã, ¸p dông biÖn ph¸p t−íi mµu n©u, nh− vËy sÏ lµm gi¶m gi¸ trÞ dinh d−ìng phun m−a vµo lóc chiÒu tèi ®Ó c¶n trë sù giao vµ gi¸ trÞ th−¬ng phÈm cña s¶n phÈm. Ng−êi phèi cña tr−ëng thµnh còng lµ mét biÖn ph¸p trång sóp l¬ th−êng rÊt coi träng vÊn ®Ò nµy.

Sau khi trång ®−îc kho¶ng 45-50 ngµy, khi 2

phßng trõ tèt.

l¸ ë gi÷a nhá h¼n ®i vµ b¾t chÐo nhau, ®ã lµ dÊu

+ Trøng: th−êng mét con c¸i ®Î tõ 50-400 trøng.

177

178

https://thuviensach.vn

Trøng nhá, mµu vµng, cã h×nh bÇu dôc. Trøng ®Î

thµnh ra ré còng lµ biÖn ph¸p phßng trõ s©u t¬

r¶i rç hoÆc thµnh tõng æ ë mÆt d−íi l¸, trung tèt ®Ó ng¨n c¶n viÖc giao phèi vµ ®Î trøng cña b×nh tõ 10-20 trøng. Trøng tõ 4-5 ngµy th× në tr−ëng thµnh.

thµnh s©u non.

+ Theo dâi diÔn biÕn thµnh phÇn thiªn ®Þch vµ

+ S©u non: S©u non cã mµu xanh nh¹t, cã 5

s©u non, phun thuèc khi s©u cßn nhá tuæi, kh«ng tuæi, chóng ¨n lç©y chñ yÕu lµ phÇn thÞt l¸, khi phun thuèc khi mËt ®é ký sinh, thiªn ®Þch cao.

bÞ ®¸nh ®éng chóng nhanh nhÑn lÈn trèn hoÆc Khi c©y ®· cã nô hoa t¨ng c−êng sö dông thuèc vi nh¶ t¬ ®u m×nh r¬i xuèng khái mÆt l¸. Toµn bé giai sinh, thuèc Ýt ®éc h¹i vµ thuèc cã thêi gian cçh ly

®o¹n s©u non kÐo dµi tõ 10-14 ngµy.

ng¾n. Ph¶i lu©n phiªn thay ®æi cç lo¹i thuèc khi

+ Nhéng: Khi s©u non ®Éy søc th× hãa nhéng.

sö dông.

Nhéng thon, khi cßn non cã mµu xanh, sau chuyÓn

+ Khi mËt ®é s©u cao, sö dông cç lo¹i thuèc sang mµu vµng, tr−íc khi vò hãa cã mµu n©u hoÆc th«ng dông (trong phÇn phô lôc).

n©u ®en. Giai ®o¹n nhéng kÐo dµi 6-8 ngµy. Toµn

- S©u x¸m:

S©u x¸m lµ lo¹i s©u ¨n t¹p, ph¸ h¹i hÇu hÕt bé vßng ®êi cña s©u t¬ kÐo dµi tõ 20-26 ngµy tïy cç lo¹i c©y trång, ®Æc biÖt lµ c©y con hay c©y míi theo ®iÒu kiÖn thêi tiÕt khÝ hËu.

trång. Tuy nhiªn, viÖc phßng trõ s©u x¸m kh«ng S©u t¬ ¨n vµ ph¸ hñy bé lçña c©y, khi mËt mÊy khã kh¨n khi ng−êi n«ng d©n biÕt cçh phßng

®é s©u cao chØ cßn l¹i g©n l¸. S©u non cã thÓ ¨n trõ kÞp thêi.

chåi hoÆc bóp non lµm cho c©y kh«ng thÓ ph¸t

+ Tr−ëng thµnh to ®en, th©n mµu x¸m, ho¹t triÓn ®−îc.

®éng vµo ban ®ªm vµ cã thÓ bay kh¸ xa, tr−ëng Trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt nãng vµ kh« cµng lµm thµnh ®Î kh¸ nhiÒu trøng.

cho s©u t¬ h¹i nhiÒu h¬n. Tuy nhiªn, c©y sóp l¬ cã

+ Trøng ®−îc ®Î riªng lÎ hoÆc theo tõng côm bé l¸ ph¸t triÓn, s©u non th−êng g©y h¹i ë l¸ giµ

nhá xung quanh gèc c©y, ë l¸ hay trªn th©n c©y.

vµ l¸ b¸nh tÎ, do ®ã thiÖt h¹i kh«ng lín l¾m.

Trøng cã säc næi, lóc míi ®Î cã mµu vµng nh¹t, BiÖn ph¸p qu¶n lý:

sau chuyÓn sang mµu kem hoÆc mµu n©u. Sau 3-5

+ Hñy bá tµn d− c©y trång gióp gi¶m mËt ®é s©u.

ngµy trøng në.

+ T−íi phun m−a vµo lóc trêi chiÒu tèi khi tr−ëng

+ S©u non cã mµu n©u ®en, cã ®−êng kÎ mµu 179

180

https://thuviensach.vn

Trøng nhá, mµu vµng, cã h×nh bÇu dôc. Trøng ®Î

thµnh ra ré còng lµ biÖn ph¸p phßng trõ s©u t¬

r¶i rç hoÆc thµnh tõng æ ë mÆt d−íi l¸, trung tèt ®Ó ng¨n c¶n viÖc giao phèi vµ ®Î trøng cña b×nh tõ 10-20 trøng. Trøng tõ 4-5 ngµy th× në tr−ëng thµnh.

thµnh s©u non.

+ Theo dâi diÔn biÕn thµnh phÇn thiªn ®Þch vµ

+ S©u non: S©u non cã mµu xanh nh¹t, cã 5

s©u non, phun thuèc khi s©u cßn nhá tuæi, kh«ng tuæi, chóng ¨n lç©y chñ yÕu lµ phÇn thÞt l¸, khi phun thuèc khi mËt ®é ký sinh, thiªn ®Þch cao.

bÞ ®¸nh ®éng chóng nhanh nhÑn lÈn trèn hoÆc Khi c©y ®· cã nô hoa t¨ng c−êng sö dông thuèc vi nh¶ t¬ ®u m×nh r¬i xuèng khái mÆt l¸. Toµn bé giai sinh, thuèc Ýt ®éc h¹i vµ thuèc cã thêi gian cçh ly

®o¹n s©u non kÐo dµi tõ 10-14 ngµy.

ng¾n. Ph¶i lu©n phiªn thay ®æi cç lo¹i thuèc khi

+ Nhéng: Khi s©u non ®Éy søc th× hãa nhéng.

sö dông.

Nhéng thon, khi cßn non cã mµu xanh, sau chuyÓn

+ Khi mËt ®é s©u cao, sö dông cç lo¹i thuèc sang mµu vµng, tr−íc khi vò hãa cã mµu n©u hoÆc th«ng dông (trong phÇn phô lôc).

n©u ®en. Giai ®o¹n nhéng kÐo dµi 6-8 ngµy. Toµn

- S©u x¸m:

S©u x¸m lµ lo¹i s©u ¨n t¹p, ph¸ h¹i hÇu hÕt bé vßng ®êi cña s©u t¬ kÐo dµi tõ 20-26 ngµy tïy cç lo¹i c©y trång, ®Æc biÖt lµ c©y con hay c©y míi theo ®iÒu kiÖn thêi tiÕt khÝ hËu.

trång. Tuy nhiªn, viÖc phßng trõ s©u x¸m kh«ng S©u t¬ ¨n vµ ph¸ hñy bé lçña c©y, khi mËt mÊy khã kh¨n khi ng−êi n«ng d©n biÕt cçh phßng

®é s©u cao chØ cßn l¹i g©n l¸. S©u non cã thÓ ¨n trõ kÞp thêi.

chåi hoÆc bóp non lµm cho c©y kh«ng thÓ ph¸t

+ Tr−ëng thµnh to ®en, th©n mµu x¸m, ho¹t triÓn ®−îc.

®éng vµo ban ®ªm vµ cã thÓ bay kh¸ xa, tr−ëng Trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt nãng vµ kh« cµng lµm thµnh ®Î kh¸ nhiÒu trøng.

cho s©u t¬ h¹i nhiÒu h¬n. Tuy nhiªn, c©y sóp l¬ cã

+ Trøng ®−îc ®Î riªng lÎ hoÆc theo tõng côm bé l¸ ph¸t triÓn, s©u non th−êng g©y h¹i ë l¸ giµ

nhá xung quanh gèc c©y, ë l¸ hay trªn th©n c©y.

vµ l¸ b¸nh tÎ, do ®ã thiÖt h¹i kh«ng lín l¾m.

Trøng cã säc næi, lóc míi ®Î cã mµu vµng nh¹t, BiÖn ph¸p qu¶n lý:

sau chuyÓn sang mµu kem hoÆc mµu n©u. Sau 3-5

+ Hñy bá tµn d− c©y trång gióp gi¶m mËt ®é s©u.

ngµy trøng në.

+ T−íi phun m−a vµo lóc trêi chiÒu tèi khi tr−ëng

+ S©u non cã mµu n©u ®en, cã ®−êng kÎ mµu 179

180

https://thuviensach.vn

n©u nh¹t ë gi÷a vµ hai säc hai bªn. §Çu rÊt ®en víi hai ®iÓm tr¾ng. S©u non th−êng ho¹t ®éng vµo

- S©u khoang:

ban ®ªm, ban ngµy th× lÈn tr¸nh trong ®Êt hoÆc S©u khoang ph©n bè rÊt réng r·i ë nhiÒu vïng, trong rç r−ëi, cã thÓ t×m thÊy chóng ë ®é s©u 12

lµ lo¹i s©u ¨n t¹p, cã thÓ g©y h¹i nhiÒu lo¹i c©y cm. S©u th−êng cuén trßn khi bÞ ®éng. S©u non cã trång khç nhau.

5-6 tuæi, kÐo dµi kho¶ng 28-35 ngµy.

+ Tr−ëng thµnh: C¸nh tr−íc mµu n©u vµng,

+ Nhéng: Nhéng mµu ®á ®Ëm, dµi kho¶ng 25

c¸nh sau mµu tr¾ng, cã th©n dµi 16-21 mm. Tr−ëng mm, giai ®o¹n nhéng kÐo dµi 7-10 ngµy. S©u x¸m thµnh th−êng vò hãa vµo buæi chiÒu, lóc chËp chØ cã thÓ sèng trªn ®Êt kh«, khi ngËp óng s©u cã cho¹ng tèi th× bay ra ho¹t ®éng. Tr−ëng thµnh dÔ

thÓ bÞ chÕt. S©u x¸m cã thÓ g©y h¹i nÆng cho c©y bÞ hÊp dÉn bëi cç chÊt cã mïi chua ngät vµ víi gièng vµ c©y míi trång. Ban ®ªm s©u non chui lªn

¸nh s¸ng ®Ìn. Nã ®Î trøng cã tÝnh chän läc ký chñ mÆt ®Êt vµ ¨n th©n c©y s¸t mÆt ®Êt. ë ®Êt c¸t, gÇn râ rÖt.

bê hoÆc lïm c©y rËm r¹p th−êng bÞ h¹i nÆng. §Êt

+ Trøng: Trøng h×nh b¸n cÇu, khi míi ®Î cã cã cá rËm r¹p lµ n¬i s©u x¸m tró ngô nhiÒu nhÊt mµu tr¾ng vµng, sau chuyÓn dÇn thµnh mµu v× con tr−ëng thµnh thÝch nh÷ng chç nµy ®Ó ®Î

vµng tro, ®Õn lóc s¾p në cã mµu tro tèi. Trøng trøng. ë ruéng nhiÒu cá, s©u x¸m g©y h¹i nÆng xÕp víi nhau thµnh æ cã l«ng mµu n©u vµng phñ h¬n ë nh÷ng ruéng s¹ch cá.

ë ngoµi. Trªn c©y sóp l¬, s©u non th−êng ®Î trøng BiÖn ph¸p phßng trõ:

thµnh æ trªn nh÷ng l¸ b¸nh tÎ ë mÆt sau cña l¸,

+ T−íi ngËp n−íc ®Ó tiªu diÖt s©u non vµ nhéng mét æ trøng cã tíi vµi tr¨m trøng. Sau 5-10 ngµy trªn nh÷ng ruéng cã nhiÒu s©u x¸m.

trøng në.

+ Cµy xíi ®Ó s©u non vµ nhéng lé lªn lµm måi

+ S©u non: Th−êng tËp trung thµnh tõng ®¸m cho chim vµ cç ®éng vËt khç. §èi víi nh÷ng ruéng gÆm ¨n thÞt l¸ vµ biÓu b× mÆt d−íi l¸, chõa l¹i nhá cã thÓ b¾t s©u b»ng tay.

biÓu b× trªn vµ g©n l¸. Khi s©u lín dÇn th× ph¸t

+ ViÖc phun thuèc trùc tiÕp vµo gèc c©y khi míi t¸n ph¸ h¹i vµ lóc nµy s©u cã thÓ ¨n khuyÕt l¸

trång còng cã thÓ diÖt ®−îc s©u x¸m nh−ng hiÖu hoÆc c¾n trôi l¸, chui ®ôc khoÐt vµo hoa sóp l¬, qu¶ kh«ng cao.

chóng th¶i ph©n lµm ®iÒu kiÖn cho nÊm bÖnh x©m

+ Khi cÇn thiÕt nªn phun thuèc vµo chiÒu tèi nhËp vµ ph¸t triÓn ¶nh h−ëng ®Õn n¨ng suÊt vµ

b»ng mét sè lo¹i thuèc th«ng dông (nh− trong phÈm chÊt hoa sóp l¬. S©u non ®Éy søc cã mµu phô lôc).

181

182

https://thuviensach.vn

n©u nh¹t ë gi÷a vµ hai säc hai bªn. §Çu rÊt ®en víi hai ®iÓm tr¾ng. S©u non th−êng ho¹t ®éng vµo

- S©u khoang:

ban ®ªm, ban ngµy th× lÈn tr¸nh trong ®Êt hoÆc S©u khoang ph©n bè rÊt réng r·i ë nhiÒu vïng, trong rç r−ëi, cã thÓ t×m thÊy chóng ë ®é s©u 12

lµ lo¹i s©u ¨n t¹p, cã thÓ g©y h¹i nhiÒu lo¹i c©y cm. S©u th−êng cuén trßn khi bÞ ®éng. S©u non cã trång khç nhau.

5-6 tuæi, kÐo dµi kho¶ng 28-35 ngµy.

+ Tr−ëng thµnh: C¸nh tr−íc mµu n©u vµng,

+ Nhéng: Nhéng mµu ®á ®Ëm, dµi kho¶ng 25

c¸nh sau mµu tr¾ng, cã th©n dµi 16-21 mm. Tr−ëng mm, giai ®o¹n nhéng kÐo dµi 7-10 ngµy. S©u x¸m thµnh th−êng vò hãa vµo buæi chiÒu, lóc chËp chØ cã thÓ sèng trªn ®Êt kh«, khi ngËp óng s©u cã cho¹ng tèi th× bay ra ho¹t ®éng. Tr−ëng thµnh dÔ

thÓ bÞ chÕt. S©u x¸m cã thÓ g©y h¹i nÆng cho c©y bÞ hÊp dÉn bëi cç chÊt cã mïi chua ngät vµ víi gièng vµ c©y míi trång. Ban ®ªm s©u non chui lªn

¸nh s¸ng ®Ìn. Nã ®Î trøng cã tÝnh chän läc ký chñ mÆt ®Êt vµ ¨n th©n c©y s¸t mÆt ®Êt. ë ®Êt c¸t, gÇn râ rÖt.

bê hoÆc lïm c©y rËm r¹p th−êng bÞ h¹i nÆng. §Êt

+ Trøng: Trøng h×nh b¸n cÇu, khi míi ®Î cã cã cá rËm r¹p lµ n¬i s©u x¸m tró ngô nhiÒu nhÊt mµu tr¾ng vµng, sau chuyÓn dÇn thµnh mµu v× con tr−ëng thµnh thÝch nh÷ng chç nµy ®Ó ®Î

vµng tro, ®Õn lóc s¾p në cã mµu tro tèi. Trøng trøng. ë ruéng nhiÒu cá, s©u x¸m g©y h¹i nÆng xÕp víi nhau thµnh æ cã l«ng mµu n©u vµng phñ h¬n ë nh÷ng ruéng s¹ch cá.

ë ngoµi. Trªn c©y sóp l¬, s©u non th−êng ®Î trøng BiÖn ph¸p phßng trõ:

thµnh æ trªn nh÷ng l¸ b¸nh tÎ ë mÆt sau cña l¸,

+ T−íi ngËp n−íc ®Ó tiªu diÖt s©u non vµ nhéng mét æ trøng cã tíi vµi tr¨m trøng. Sau 5-10 ngµy trªn nh÷ng ruéng cã nhiÒu s©u x¸m.

trøng në.

+ Cµy xíi ®Ó s©u non vµ nhéng lé lªn lµm måi

+ S©u non: Th−êng tËp trung thµnh tõng ®¸m cho chim vµ cç ®éng vËt khç. §èi víi nh÷ng ruéng gÆm ¨n thÞt l¸ vµ biÓu b× mÆt d−íi l¸, chõa l¹i nhá cã thÓ b¾t s©u b»ng tay.

biÓu b× trªn vµ g©n l¸. Khi s©u lín dÇn th× ph¸t

+ ViÖc phun thuèc trùc tiÕp vµo gèc c©y khi míi t¸n ph¸ h¹i vµ lóc nµy s©u cã thÓ ¨n khuyÕt l¸

trång còng cã thÓ diÖt ®−îc s©u x¸m nh−ng hiÖu hoÆc c¾n trôi l¸, chui ®ôc khoÐt vµo hoa sóp l¬, qu¶ kh«ng cao.

chóng th¶i ph©n lµm ®iÒu kiÖn cho nÊm bÖnh x©m

+ Khi cÇn thiÕt nªn phun thuèc vµo chiÒu tèi nhËp vµ ph¸t triÓn ¶nh h−ëng ®Õn n¨ng suÊt vµ

b»ng mét sè lo¹i thuèc th«ng dông (nh− trong phÈm chÊt hoa sóp l¬. S©u non ®Éy søc cã mµu 181

182

https://thuviensach.vn

n©u ®en hoÆc n©u tèi. Khi míi në s©u non sèng Chóng thÝch ®Î trøng vµo nh÷ng c©y lín h¬n lµ

tËp trung, khi cã ®éng th× bß ph©n t¸n ra xung nh÷ng c©y nhá.

quanh. S©u lín lªn th× cã ph¶n øng víi ¸nh s¸ng

+ Trøng: Con c¸i ®Î trøng cã nh÷ng khÝa trªn râ rÖt, ban ngµy th−êng Èn nÊp ë n¬i tèi hoÆc khe trøng, trøng míi ®Î cã mµu tr¾ng sau chuyÓn

®Êt. Trong nh÷ng ngµy trêi r©m hoÆc m−a nhÑ th×

sang mµu hång. Trøng ®−îc ®Î thµnh tõng nhãm s©u non bß lªn c¾n phç©y. Thêi gian s©u non kho¶ng 50 trøng ë mÆt d−íi l¸ vµ në thµnh s©u trung b×nh 20-27 ngµy.

non trong vßng 6-8 ngµy.

+ Nhéng: Nhéng h×nh èng mµu n©u t−¬i hoÆc n©u

+ S©u non cã 4 tuæi, 3 tuæi ®Çu mµu xanh nh−ng tèi. Thêi gian ph¸t dôc cña nhéng tõ 10-18 ngµy.

s©u tuæi 4 cã mµu ®en h¬i n©u vµ bông mµu xanh S©u khoang −a nhiÖt ®é Êm nãng, ®é Èm cao.

vµng. Mét sè c¸ thÓ cã thÓ hoµn toµn chuyÓn mµu NhiÖt ®é thÝch hîp cho ph¸t dôc lµ 29-300C vµ ®é

®en. S©u th−êng cuén m×nh l¹i khi bÞ ®éng. Giai Èm thÝch hîp trªn 90%.

®o¹n s©u non kho¶ng 25-30 ngµy.

BiÖn ph¸p phßng trõ:

Ban ®Çu s©u non mµu xanh ¨n trªn l¸ theo nhãm.

+ Ph¸t hiÖn kÞp thêi b¾t æ trøng hoÆc s©u non S©u non tuæi 4 ph©n t¸n vµ ®ôc vµo trong b«ng.

míi në. §©y lµ biÖn ph¸p thiÕt thùc trong viÖc S©u non xuÊt hiÖn víi mËt ®é lín th× ph¸ trôi phßng trõ s©u khoang.

cç l¸ ngoµi mét cçh nhanh chãng vµ ®«i khi

+ Lµm ®Êt ph¬i ¶i kü, xíi lµm cá kÞp thêi sau chóng còng cã thÓ ph¸ hñy c¶ nh÷ng c©y cßn nhá.

khi ®· trång c©y.

Mét sè con ®ôc vµo trong hoa, th−êng th× kh«ng

+ Khi cÇn thiÕt sö dông mét sè lo¹i thuèc th«ng thÊy cã c©y chÕt. HÇu hÕt sù thÊt thu vÒ n¨ng suÊt dông (®· ghi trong phÇn phô lôc).

lµ do s©u non ®· th¶i ph©n ra lµm hoa bÞ nhiÔm

- S©u xanh ®ôc hoa:

bÈn lµm ¶nh h−ëng ®Õn phÈm chÊt s¶n phÈm.

S©u xanh ®ôc hoa lµ lo¹i s©u phæ biÕn, g©y

+ Nhéng: S©u non ®Éy søc rêi khái c©y vµ vïi h¹i trªn nhiÒu lo¹i c©y trång vµ cã ph¹m vi c©y vµo trong ®Êt ®Ó hãa nhéng. Nhéng cã mµu n©u chñ réng.

bãng. Giai ®o¹n nhéng kÐo dµi kho¶ng 12-15

+ Tr−ëng thµnh: Con tr−ëng thµnh cã cç c¸nh ngµy.

tr−íc lèm ®èm, cã thÓ cã mµu x¸m - xanh lç©y, BiÖn ph¸p phßng trõ:

n©u hoÆc ®en. Tr−ëng thµnh cña lo¹i s©u nµy

+ Cµy ®Êt: cã thÓ ph¬i nh÷ng con nhéng cßn th−êng Ýt thÊy v× chóng ho¹t ®éng vµo ban ®ªm.

sèng trªn ruéng d−íi ¸nh n¾ng mÆt trêi hoÆc ®Ó

183

184

https://thuviensach.vn

n©u ®en hoÆc n©u tèi. Khi míi në s©u non sèng Chóng thÝch ®Î trøng vµo nh÷ng c©y lín h¬n lµ

tËp trung, khi cã ®éng th× bß ph©n t¸n ra xung nh÷ng c©y nhá.

quanh. S©u lín lªn th× cã ph¶n øng víi ¸nh s¸ng

+ Trøng: Con c¸i ®Î trøng cã nh÷ng khÝa trªn râ rÖt, ban ngµy th−êng Èn nÊp ë n¬i tèi hoÆc khe trøng, trøng míi ®Î cã mµu tr¾ng sau chuyÓn

®Êt. Trong nh÷ng ngµy trêi r©m hoÆc m−a nhÑ th×

sang mµu hång. Trøng ®−îc ®Î thµnh tõng nhãm s©u non bß lªn c¾n phç©y. Thêi gian s©u non kho¶ng 50 trøng ë mÆt d−íi l¸ vµ në thµnh s©u trung b×nh 20-27 ngµy.

non trong vßng 6-8 ngµy.

+ Nhéng: Nhéng h×nh èng mµu n©u t−¬i hoÆc n©u

+ S©u non cã 4 tuæi, 3 tuæi ®Çu mµu xanh nh−ng tèi. Thêi gian ph¸t dôc cña nhéng tõ 10-18 ngµy.

s©u tuæi 4 cã mµu ®en h¬i n©u vµ bông mµu xanh S©u khoang −a nhiÖt ®é Êm nãng, ®é Èm cao.

vµng. Mét sè c¸ thÓ cã thÓ hoµn toµn chuyÓn mµu NhiÖt ®é thÝch hîp cho ph¸t dôc lµ 29-300C vµ ®é

®en. S©u th−êng cuén m×nh l¹i khi bÞ ®éng. Giai Èm thÝch hîp trªn 90%.

®o¹n s©u non kho¶ng 25-30 ngµy.

BiÖn ph¸p phßng trõ:

Ban ®Çu s©u non mµu xanh ¨n trªn l¸ theo nhãm.

+ Ph¸t hiÖn kÞp thêi b¾t æ trøng hoÆc s©u non S©u non tuæi 4 ph©n t¸n vµ ®ôc vµo trong b«ng.

míi në. §©y lµ biÖn ph¸p thiÕt thùc trong viÖc S©u non xuÊt hiÖn víi mËt ®é lín th× ph¸ trôi phßng trõ s©u khoang.

cç l¸ ngoµi mét cçh nhanh chãng vµ ®«i khi

+ Lµm ®Êt ph¬i ¶i kü, xíi lµm cá kÞp thêi sau chóng còng cã thÓ ph¸ hñy c¶ nh÷ng c©y cßn nhá.

khi ®· trång c©y.

Mét sè con ®ôc vµo trong hoa, th−êng th× kh«ng

+ Khi cÇn thiÕt sö dông mét sè lo¹i thuèc th«ng thÊy cã c©y chÕt. HÇu hÕt sù thÊt thu vÒ n¨ng suÊt dông (®· ghi trong phÇn phô lôc).

lµ do s©u non ®· th¶i ph©n ra lµm hoa bÞ nhiÔm

- S©u xanh ®ôc hoa:

bÈn lµm ¶nh h−ëng ®Õn phÈm chÊt s¶n phÈm.

S©u xanh ®ôc hoa lµ lo¹i s©u phæ biÕn, g©y

+ Nhéng: S©u non ®Éy søc rêi khái c©y vµ vïi h¹i trªn nhiÒu lo¹i c©y trång vµ cã ph¹m vi c©y vµo trong ®Êt ®Ó hãa nhéng. Nhéng cã mµu n©u chñ réng.

bãng. Giai ®o¹n nhéng kÐo dµi kho¶ng 12-15

+ Tr−ëng thµnh: Con tr−ëng thµnh cã cç c¸nh ngµy.

tr−íc lèm ®èm, cã thÓ cã mµu x¸m - xanh lç©y, BiÖn ph¸p phßng trõ:

n©u hoÆc ®en. Tr−ëng thµnh cña lo¹i s©u nµy

+ Cµy ®Êt: cã thÓ ph¬i nh÷ng con nhéng cßn th−êng Ýt thÊy v× chóng ho¹t ®éng vµo ban ®ªm.

sèng trªn ruéng d−íi ¸nh n¾ng mÆt trêi hoÆc ®Ó

183

184

https://thuviensach.vn

lµm måi cho cç sinh vËt khç.

Cç l¸ bÞ nhiÔm nÆng Èm −ít cã mµu vµng ®en.

+ Th«ng th−êng, khi mËt ®é s©u cao, sù g©y BÖnh nÆng cã thÓ g©y ra hµng lo¹t cç ®èm ®en h¹i cña s©u chØ cã thÓ g©y ra thiÖt h¹i cho c©y lâm khç nhau vÒ kÝch cì tõ nh÷ng chÊm nhá ®Õn trång khi s©u non ë tuæi 4. V× vËy, phßng trõ s©u ë nh÷ng diÖn tÝch lín h¬n vµ cã thÓ lµm cho c©y bÞ

tr−íc tuæi 4 lµ tèt nhÊt. V× s©u ¨n theo nhãm cho thèi nhòn.

®Õn tËn tuæi 4 nªn ph¶i theo dâi ®ång ruéng th−êng Nguån gèc vµ sù truyÒn lan: NÊm lan truyÒn xuyªn ®Ó phßng trõ cho kÞp thêi.

qua ®−êng h¹t gièng vµ cã thÓ sèng trong rÔ, trong

+ CÇn ph¸t hiÖn sím, phun nh÷ng lo¹i thuèc nh÷ng bé phËn bÞ bÖnh. Trªn c©y hä thËp tù, khi néi hÊp, l−u dÉn th«ng dông (trong phÇn phô lôc) cç rÔ b¾t ®Çu h×nh thµnh, nÊm còng ph¸t triÓn

®Ó phßng trõ.

vµ theo mÇm míi mäc lªn mÆt ®Êt.

- BÖnh s−¬ng mai:

Sîi nÊm cã thÓ x©m nhiÔm vµo l¸ qua cç lç

§©y lµ mét bÖnh nÊm ®Æc biÖt g©y h¹i trong khÝ khæng vµ ph¸t triÓn trong cç m« thùc vËt.

giai ®o¹n v−ên −¬m vµ c¶ trong thêi kú s¶n xuÊt, Bµo tö ph¸t triÓn trªn bÒ mÆt l¸ ®Ó råi l¹i gi¶i bÖnh nÆng g©y thiÖt h¹i nghiªm träng ¶nh h−ëng phãng ra cç bµo tö. NÕu ®iÒu kiÖn thêi tiÕt thuËn lín tíi n¨ng suÊt vµ phÈm chÊt s¶n phÈm.

lîi, cç bµo tö nÈy mÇm chØ trong mét vµi giê råi Trong giai ®o¹n v−ên −¬m: ë thêi kú ®Çu lµ

x©m nhiÔm vµo c©y míi.

cç ®èm nhá mµu vµng nh¹t ph¸t triÓn trªn cç NhiÖt ®é tèi thÝch cho bÖnh ph¸t triÓn lµ 15-180C

l¸ vµ cç l¸ mÇm cña c©y con trong v−ên −¬m.

kÌm theo ®é Èm kh«ng khÝ cao. §é Èm cao th−êng Cç ®èm nµy sau chuyÓn sang mµu n©u. Khi thêi xuÊt hiÖn trong mïa m−a, trong thêi gian cã tiÕt Èm −ít, cã ®¸m mèc mµu tr¾ng xèp xuÊt hiÖn nhiÒu s−¬ng, mËt ®é trång dµy.

ë mÆt d−íi l¸. Cç ®¸m mèc ®ã chÝnh lµ cç bµo BiÖn ph¸p phßng trõ:

tö cña nÊm bÖnh. Nh÷ng diÖn tÝch lçhÕt xuÊt

+ Sö dông gièng chèng bÖnh.

hiÖn trong vïng vµng ë chãp l¸, th−êng cã h×nh

+ Kh«ng nªn trång víi mËt ®é qu¸ dµy, v× nÕu lèm ®èm.

trång dµy sÏ lµm ®é Èm trong ruéng cao t¹o ®iÒu TriÖu chøng bÖnh trªn cç c©y lín lµ nh÷ng kiÖn thuËn lîi cho sù x©m nhËp cña bÖnh. Kh«ng vïng mµu n©u vµng gi÷a nh÷ng g©n lçhÝnh. Mét nªn t−íi vµo buæi chiÒu tèi.

lÇn n÷a, trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt Èm −ít cç ®èm

+ Bãn ph©n c©n ®èi, t¨ng c−êng bãn kali.

mèc tr¾ng xèp cña nÊm xuÊt hiÖn ë mÆt d−íi l¸.

+ Khi bÖnh chím xuÊt hiÖn, cÇn phun sím b»ng 185

186

https://thuviensach.vn

lµm måi cho cç sinh vËt khç.

Cç l¸ bÞ nhiÔm nÆng Èm −ít cã mµu vµng ®en.

+ Th«ng th−êng, khi mËt ®é s©u cao, sù g©y BÖnh nÆng cã thÓ g©y ra hµng lo¹t cç ®èm ®en h¹i cña s©u chØ cã thÓ g©y ra thiÖt h¹i cho c©y lâm khç nhau vÒ kÝch cì tõ nh÷ng chÊm nhá ®Õn trång khi s©u non ë tuæi 4. V× vËy, phßng trõ s©u ë nh÷ng diÖn tÝch lín h¬n vµ cã thÓ lµm cho c©y bÞ

tr−íc tuæi 4 lµ tèt nhÊt. V× s©u ¨n theo nhãm cho thèi nhòn.

®Õn tËn tuæi 4 nªn ph¶i theo dâi ®ång ruéng th−êng Nguån gèc vµ sù truyÒn lan: NÊm lan truyÒn xuyªn ®Ó phßng trõ cho kÞp thêi.

qua ®−êng h¹t gièng vµ cã thÓ sèng trong rÔ, trong

+ CÇn ph¸t hiÖn sím, phun nh÷ng lo¹i thuèc nh÷ng bé phËn bÞ bÖnh. Trªn c©y hä thËp tù, khi néi hÊp, l−u dÉn th«ng dông (trong phÇn phô lôc) cç rÔ b¾t ®Çu h×nh thµnh, nÊm còng ph¸t triÓn

®Ó phßng trõ.

vµ theo mÇm míi mäc lªn mÆt ®Êt.

- BÖnh s−¬ng mai:

Sîi nÊm cã thÓ x©m nhiÔm vµo l¸ qua cç lç

§©y lµ mét bÖnh nÊm ®Æc biÖt g©y h¹i trong khÝ khæng vµ ph¸t triÓn trong cç m« thùc vËt.

giai ®o¹n v−ên −¬m vµ c¶ trong thêi kú s¶n xuÊt, Bµo tö ph¸t triÓn trªn bÒ mÆt l¸ ®Ó råi l¹i gi¶i bÖnh nÆng g©y thiÖt h¹i nghiªm träng ¶nh h−ëng phãng ra cç bµo tö. NÕu ®iÒu kiÖn thêi tiÕt thuËn lín tíi n¨ng suÊt vµ phÈm chÊt s¶n phÈm.

lîi, cç bµo tö nÈy mÇm chØ trong mét vµi giê råi Trong giai ®o¹n v−ên −¬m: ë thêi kú ®Çu lµ

x©m nhiÔm vµo c©y míi.

cç ®èm nhá mµu vµng nh¹t ph¸t triÓn trªn cç NhiÖt ®é tèi thÝch cho bÖnh ph¸t triÓn lµ 15-180C

l¸ vµ cç l¸ mÇm cña c©y con trong v−ên −¬m.

kÌm theo ®é Èm kh«ng khÝ cao. §é Èm cao th−êng Cç ®èm nµy sau chuyÓn sang mµu n©u. Khi thêi xuÊt hiÖn trong mïa m−a, trong thêi gian cã tiÕt Èm −ít, cã ®¸m mèc mµu tr¾ng xèp xuÊt hiÖn nhiÒu s−¬ng, mËt ®é trång dµy.

ë mÆt d−íi l¸. Cç ®¸m mèc ®ã chÝnh lµ cç bµo BiÖn ph¸p phßng trõ:

tö cña nÊm bÖnh. Nh÷ng diÖn tÝch lçhÕt xuÊt

+ Sö dông gièng chèng bÖnh.

hiÖn trong vïng vµng ë chãp l¸, th−êng cã h×nh

+ Kh«ng nªn trång víi mËt ®é qu¸ dµy, v× nÕu lèm ®èm.

trång dµy sÏ lµm ®é Èm trong ruéng cao t¹o ®iÒu TriÖu chøng bÖnh trªn cç c©y lín lµ nh÷ng kiÖn thuËn lîi cho sù x©m nhËp cña bÖnh. Kh«ng vïng mµu n©u vµng gi÷a nh÷ng g©n lçhÝnh. Mét nªn t−íi vµo buæi chiÒu tèi.

lÇn n÷a, trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt Èm −ít cç ®èm

+ Bãn ph©n c©n ®èi, t¨ng c−êng bãn kali.

mèc tr¾ng xèp cña nÊm xuÊt hiÖn ë mÆt d−íi l¸.

+ Khi bÖnh chím xuÊt hiÖn, cÇn phun sím b»ng 185

186

https://thuviensach.vn

cç lo¹i thuèc th«ng dông ®Ó h¹n chÕ sù ph¸t triÓn c©y bªn c¹nh. Sù lan truyÒn trªn ®ång ruéng cã cña bÖnh.

thÓ nhê n−íc, nhê giã, dông cô lao ®éng, c©y bÖnh

- BÖnh thèi gèc:

®−îc mang tõ n¬i nµy sang n¬i khç trong ruéng.

§©y lµ bÖnh nÊm ®−îc gäi lµ bÖnh thèi môc, Cç vÕt th−¬ng s©y s¸t cã thÓ t¹o ®iÒu kiÖn th−êng lµm khuyÕt c©y g©y thiÖt h¹i lín tíi n¨ng thuËn lîi cho nÊm x©m nhËp vµ ph¸t triÓn. Mét vµi suÊt. Cã nh÷ng ®iÓm nhiÔm nÆng thiÖt h¹i lªn c©y con bÞ nhiÔm tõ v−ên −¬m cã thÓ dÔ dµng x©m tíi 30-40%.

nhËp sang nhiÒu c©y khç. Tèc ®é sinh tr−ëng ph¸t TriÖu chøng: Cç triÖu chøng ban ®Çu lµ nh÷ng triÓn cña nÊm trong c©y phô thuéc vµo nhiÖt ®é.

vÕt nøt thèi lâm xuÊt hiÖn trªn gèc th©n c©y vµ

D−íi 100C vµ trªn 280C nÊm sinh tr−ëng kÐm.

sau nµy cã thÓ xuÊt hiÖn trªn lçã h×nh ®èm trßn NhiÖt ®é thÝch hîp cho nÊm ph¸t triÓn lµ 15-200C.

mµu n©u. Nh÷ng c©y bÞ nhiÔm cã kÝch th−íc nhá NÊm cÇn ®é Èm kh«ng khÝ cao hoÆc m−a lµ ®iÒu h¬n. Cç vÕt thèi môc lan réng vµ bao lÊy th©n, kiÖn cÇn thiÕt cho bµo tö nÈy mÇm vµ ph¸t triÓn.

hÇu nh− ë mÆt ®Êt, lµm cho c©y bÞ hÐo vµ ®æ. Th©n BiÖn ph¸p phßng trõ:

c©y kh« vµ hãa gç, m« c©y chuyÓn mµu ®en.

+ Dïng h¹t gièng s¹ch bÖnh, nªn xö lý h¹t gièng Trong giai ®o¹n tiÕp theo cña bÖnh, trªn vÕt tr−íc khi gieo b»ng n−íc nãng 500C trong 30 phót.

bÖnh xuÊt hiÖn tói bµo tö mµu ®en dÔ ph©n biÖt.

+ Kh«ng trång c©y con bÞ nhiÔm bÖnh ra ngoµi BÖnh cã thÓ x©m nhiÔm c¶ c©y con vµ c©y lín.

ruéng s¶n xuÊt.

NÊm cã thÓ x©m nhiÔm vµo trong c©y khi h¹t

+ Tr¸nh t−íi phun m−a vµo buæi tèi sÏ lµm cho gièng nÈy mÇm, dÊu hiÖu ®Çu tiªn xuÊt hiÖn trªn giät n−íc ®äng l¹i trªn l¸ vµ trªn hoa t¹o ®iÒu l¸ mÇm. NÊm s¶n sinh ra nhiÒu bµo tö trªn nh÷ng kiÖn cho nÊm bÖnh ph¸t triÓn.

c©y con vµ nh÷ng c©y nµy cã kh¶ n¨ng g©y ra

+ VÖ sinh ®ång ruéng triÖt ®Ó, nhæ bá c¶ gèc nhiÒu sù x©m nhiÔm tiÕp theo.

nh÷ng c©y bÞ bÖnh mang tiªu hñy.

Nguån gèc vµ sù l©y lan: NÊm cã thÓ tån t¹i

+ Phun phßng bÖnh sím ngay tõ giai ®o¹n c©y trong h¹t gièng vµ trong tµn d− c©y bÖnh. Trong con b»ng cç lo¹i thuèc th«ng dông (®· nªu trong tµn d− c©y bÖnh nÊm cã thÓ tån t¹i tíi 3 n¨m, phÇn phô lôc) ®Ó phßng bÖnh. Nªn phun kü cho nÕu cç c©y bÞ bÖnh kh«ng ®−îc dän s¹ch khái phÇn gèc tiÕp xóc ®−îc víi thuèc.

ruéng th× nÊm cã thÓ dÔ dµng truyÒn lan sang cç

+ Xö lý CuS04 liÒu l−îng 2,5-3 kg/1.000 m2 trªn 187

188

https://thuviensach.vn

cç lo¹i thuèc th«ng dông ®Ó h¹n chÕ sù ph¸t triÓn c©y bªn c¹nh. Sù lan truyÒn trªn ®ång ruéng cã cña bÖnh.

thÓ nhê n−íc, nhê giã, dông cô lao ®éng, c©y bÖnh

- BÖnh thèi gèc:

®−îc mang tõ n¬i nµy sang n¬i khç trong ruéng.

§©y lµ bÖnh nÊm ®−îc gäi lµ bÖnh thèi môc, Cç vÕt th−¬ng s©y s¸t cã thÓ t¹o ®iÒu kiÖn th−êng lµm khuyÕt c©y g©y thiÖt h¹i lín tíi n¨ng thuËn lîi cho nÊm x©m nhËp vµ ph¸t triÓn. Mét vµi suÊt. Cã nh÷ng ®iÓm nhiÔm nÆng thiÖt h¹i lªn c©y con bÞ nhiÔm tõ v−ên −¬m cã thÓ dÔ dµng x©m tíi 30-40%.

nhËp sang nhiÒu c©y khç. Tèc ®é sinh tr−ëng ph¸t TriÖu chøng: Cç triÖu chøng ban ®Çu lµ nh÷ng triÓn cña nÊm trong c©y phô thuéc vµo nhiÖt ®é.

vÕt nøt thèi lâm xuÊt hiÖn trªn gèc th©n c©y vµ

D−íi 100C vµ trªn 280C nÊm sinh tr−ëng kÐm.

sau nµy cã thÓ xuÊt hiÖn trªn lçã h×nh ®èm trßn NhiÖt ®é thÝch hîp cho nÊm ph¸t triÓn lµ 15-200C.

mµu n©u. Nh÷ng c©y bÞ nhiÔm cã kÝch th−íc nhá NÊm cÇn ®é Èm kh«ng khÝ cao hoÆc m−a lµ ®iÒu h¬n. Cç vÕt thèi môc lan réng vµ bao lÊy th©n, kiÖn cÇn thiÕt cho bµo tö nÈy mÇm vµ ph¸t triÓn.

hÇu nh− ë mÆt ®Êt, lµm cho c©y bÞ hÐo vµ ®æ. Th©n BiÖn ph¸p phßng trõ:

c©y kh« vµ hãa gç, m« c©y chuyÓn mµu ®en.

+ Dïng h¹t gièng s¹ch bÖnh, nªn xö lý h¹t gièng Trong giai ®o¹n tiÕp theo cña bÖnh, trªn vÕt tr−íc khi gieo b»ng n−íc nãng 500C trong 30 phót.

bÖnh xuÊt hiÖn tói bµo tö mµu ®en dÔ ph©n biÖt.

+ Kh«ng trång c©y con bÞ nhiÔm bÖnh ra ngoµi BÖnh cã thÓ x©m nhiÔm c¶ c©y con vµ c©y lín.

ruéng s¶n xuÊt.

NÊm cã thÓ x©m nhiÔm vµo trong c©y khi h¹t

+ Tr¸nh t−íi phun m−a vµo buæi tèi sÏ lµm cho gièng nÈy mÇm, dÊu hiÖu ®Çu tiªn xuÊt hiÖn trªn giät n−íc ®äng l¹i trªn l¸ vµ trªn hoa t¹o ®iÒu l¸ mÇm. NÊm s¶n sinh ra nhiÒu bµo tö trªn nh÷ng kiÖn cho nÊm bÖnh ph¸t triÓn.

c©y con vµ nh÷ng c©y nµy cã kh¶ n¨ng g©y ra

+ VÖ sinh ®ång ruéng triÖt ®Ó, nhæ bá c¶ gèc nhiÒu sù x©m nhiÔm tiÕp theo.

nh÷ng c©y bÞ bÖnh mang tiªu hñy.

Nguån gèc vµ sù l©y lan: NÊm cã thÓ tån t¹i

+ Phun phßng bÖnh sím ngay tõ giai ®o¹n c©y trong h¹t gièng vµ trong tµn d− c©y bÖnh. Trong con b»ng cç lo¹i thuèc th«ng dông (®· nªu trong tµn d− c©y bÖnh nÊm cã thÓ tån t¹i tíi 3 n¨m, phÇn phô lôc) ®Ó phßng bÖnh. Nªn phun kü cho nÕu cç c©y bÞ bÖnh kh«ng ®−îc dän s¹ch khái phÇn gèc tiÕp xóc ®−îc víi thuèc.

ruéng th× nÊm cã thÓ dÔ dµng truyÒn lan sang cç

+ Xö lý CuS04 liÒu l−îng 2,5-3 kg/1.000 m2 trªn ruéng bÞ nhiÔm bÖnh.

187

188

https://thuviensach.vn

thÓ kh¾c phôc ®−îc b»ng kh©u gièng vµ biÖn ph¸p

+ Lu©n canh c©y trång triÖt ®Ó víi cç c©y khç kü thuËt canh tç hîp lý.

hä ®Ó h¹n chÕ nguån bÖnh.

Trong biÖn ph¸p phßng trõ s©u bÖnh trªn c©y 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

sóp l¬ quan träng nhÊt lµ trong ®iÒu kiÖn mïa dinh d−ìng

m−a cÇn chó ý ®Õn bÖnh thèi hoa do ®iÒu kiÖn thêi

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

tiÕt m−a nhiÒu, ®é Èm cao. Do vËy, ®Ó h¹n chÕ

thiÖt h¹i, cÇn trång sóp l¬ trong nhµ cã m¸i che ®Ó

XuÊt xø cña hµnh tái nãi chung lµ ë cç n−íc gi¶m bÖnh.

thuéc Trung ¸. Cç d¹ng hoang d¹i hiÖn cßn t×m Khi sóp l¬ ®· cã hoa kh«ng ®−îc dïng thuèc thÊy ë ¸pganixtan, Iran,..., n¬i cã n¾ng nhiÒu, ®é hãa häc ®Ó ®¶m b¶o an toµn cho ng−êi sö dông.

Èm kh«ng khÝ thÊp, biªn ®é nhiÖt ®é ngµy ®ªm vµ

2.7. Thu ho¹ch

gi÷a cç mïa chªnh lÖch nhau râ rÖt.

Tái cã gi¸ trÞ dinh d−ìng nh− sau:

Thêi gian thu ho¹ch phô thuéc vµo nhiÖt ®é

- Tái lµ chÊt kh¸ng sinh vµ s¸t khuÈn nãi vµ gièng. Trong ®iÒu kiÖn b×nh th−êng th× sau chung. H¬i tái cã tç dông tiªu diÖt cç vi trïng khi cã nô tõ 7-10 ngµy lµ cã thÓ thu ho¹ch ®−îc.

nguy hiÓm. Trong tr−êng hîp c¶m l¹nh, hen phÕ

Thu qu¸ sím th× n¨ng suÊt gi¶m, nÕu thu muén qu¶n vµ ho gµ, ng−êi ta xoa ngùc víi tái gi· n¸t.

th× nô hoa sÏ në lµm gi¶m n¨ng suÊt vµ phÈm Dïng mét tÐp tái t−¬i xoa ngoµi da trÞ chµm, nÊm chÊt s¶n phÈm.

tãc vµ môn cãc mµ nh÷ng ph−¬ng ph¸p trÞ khç kh«ng lµnh. Ta th−êng dïng cån tái ®Ó nhá mòi C©y tái ta

hoÆc cho ngöi tái còng ®Ó trÞ lµnh cç bÖnh cóm, (Allium sativum L.)

viªm häng, sæ mòi lóc míi khëi ph¸t. §èi víi cç Tái lµ mét trong ba lo¹i s¶n phÈm (cïng víi ít bÖnh ho gµ, viªm phæi, viªm tai, viªm niªm m¹c m¾t dïng tái ®Ó trÞ bÖnh còng tèt.

vµ h¹t tiªu) gi÷ vai trß chÝnh trong mÆt hµng gia

- Tái ®iÒu hßa hÖ sinh vËt cña ruét. Tái ng¨n vÞ xuÊt khÈu cña ViÖt Nam. Trong nh÷ng n¨m qua, c¶n sù ph¸t triÓn cña mét sè vi khuÈn nguy hiÓm ViÖt Nam ®· xuÊt khÈu h¬n 2.000 tÊn tái/n¨m. MÆc trong èng tiªu hãa vµ ®−îc sö dông trong cç dï chÊt l−îng s¶n phÈm cßn ch−a cao, nh−ng cã tr−êng hîp Øa ch¶y, lþ, co cøng d¹ dµy, khã tiªu, 189

190

https://thuviensach.vn

thÓ kh¾c phôc ®−îc b»ng kh©u gièng vµ biÖn ph¸p

+ Lu©n canh c©y trång triÖt ®Ó víi cç c©y khç kü thuËt canh tç hîp lý.

hä ®Ó h¹n chÕ nguån bÖnh.

Trong biÖn ph¸p phßng trõ s©u bÖnh trªn c©y 1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

sóp l¬ quan träng nhÊt lµ trong ®iÒu kiÖn mïa dinh d−ìng

m−a cÇn chó ý ®Õn bÖnh thèi hoa do ®iÒu kiÖn thêi

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

tiÕt m−a nhiÒu, ®é Èm cao. Do vËy, ®Ó h¹n chÕ

thiÖt h¹i, cÇn trång sóp l¬ trong nhµ cã m¸i che ®Ó

XuÊt xø cña hµnh tái nãi chung lµ ë cç n−íc gi¶m bÖnh.

thuéc Trung ¸. Cç d¹ng hoang d¹i hiÖn cßn t×m Khi sóp l¬ ®· cã hoa kh«ng ®−îc dïng thuèc thÊy ë ¸pganixtan, Iran,..., n¬i cã n¾ng nhiÒu, ®é hãa häc ®Ó ®¶m b¶o an toµn cho ng−êi sö dông.

Èm kh«ng khÝ thÊp, biªn ®é nhiÖt ®é ngµy ®ªm vµ

2.7. Thu ho¹ch

gi÷a cç mïa chªnh lÖch nhau râ rÖt.

Tái cã gi¸ trÞ dinh d−ìng nh− sau:

Thêi gian thu ho¹ch phô thuéc vµo nhiÖt ®é

- Tái lµ chÊt kh¸ng sinh vµ s¸t khuÈn nãi vµ gièng. Trong ®iÒu kiÖn b×nh th−êng th× sau chung. H¬i tái cã tç dông tiªu diÖt cç vi trïng khi cã nô tõ 7-10 ngµy lµ cã thÓ thu ho¹ch ®−îc.

nguy hiÓm. Trong tr−êng hîp c¶m l¹nh, hen phÕ

Thu qu¸ sím th× n¨ng suÊt gi¶m, nÕu thu muén qu¶n vµ ho gµ, ng−êi ta xoa ngùc víi tái gi· n¸t.

th× nô hoa sÏ në lµm gi¶m n¨ng suÊt vµ phÈm Dïng mét tÐp tái t−¬i xoa ngoµi da trÞ chµm, nÊm chÊt s¶n phÈm.

tãc vµ môn cãc mµ nh÷ng ph−¬ng ph¸p trÞ khç kh«ng lµnh. Ta th−êng dïng cån tái ®Ó nhá mòi C©y tái ta

hoÆc cho ngöi tái còng ®Ó trÞ lµnh cç bÖnh cóm, (Allium sativum L.)

viªm häng, sæ mòi lóc míi khëi ph¸t. §èi víi cç Tái lµ mét trong ba lo¹i s¶n phÈm (cïng víi ít bÖnh ho gµ, viªm phæi, viªm tai, viªm niªm m¹c m¾t dïng tái ®Ó trÞ bÖnh còng tèt.

vµ h¹t tiªu) gi÷ vai trß chÝnh trong mÆt hµng gia

- Tái ®iÒu hßa hÖ sinh vËt cña ruét. Tái ng¨n vÞ xuÊt khÈu cña ViÖt Nam. Trong nh÷ng n¨m qua, c¶n sù ph¸t triÓn cña mét sè vi khuÈn nguy hiÓm ViÖt Nam ®· xuÊt khÈu h¬n 2.000 tÊn tái/n¨m. MÆc trong èng tiªu hãa vµ ®−îc sö dông trong cç dï chÊt l−îng s¶n phÈm cßn ch−a cao, nh−ng cã tr−êng hîp Øa ch¶y, lþ, co cøng d¹ dµy, khã tiªu, 189

190

https://thuviensach.vn

ch−íng bông..., nãi chung lµ ®iÒu hßa sù tiªu hãa

®Çu ®éc nicotin vµ cç chÊt « nhiÔm khç.

vµ sù ho¹t ®éng cña ruét.

Nh÷ng ng−êi m¾c bÖnh cao huyÕt ¸p vµ x¬ v÷a

- Tái lµ thuèc trÞ giun ®Æc biÖt, cã tç dông ®èi

®éng m¹ch nªn ¨n mçi ngµy 2- 3 tÐp tái ®Ó lµm víi tÊt c¶ cç lo¹i giun kÓ c¶ giun ®òa vµ nhÊt lµ

gi·n cç m¹ch m¸u vµ tr¸nh ®−îc chøng nhøc

®èi víi giun kim.

®Çu, chãng mÆt, mÊt ngñ. Kinh nghiÖm l©u ®êi

- Tái lµ chÊt kÝch thÝch c¬ thÓ vµ ®iÒu hßa cç cña nh©n d©n ta lµ hßa tái víi r−îu (1 phÇn tái/5

chøc n¨ng chñ yÕu nh− rèi lo¹n gan (bÖnh vµng da) phÇn r−îu 600) uèng 2-3 lÇn trong ngµy, mçi lÇn vµ cç tuyÕn néi tiÕt, thèng phong, ®au d©y thÇn 25-30 giät ®Ó ch÷a cao huyÕt ¸p.

kinh h«ng, chãng mÆt, ï tai, c¬n nãng th×nh l×nh,...

Tái còng rÊt cÇn ®èi víi nh÷ng ng−êi lµm viÖc

- Tái lµ thuèc ch÷a bÖnh ®¸i ®−êng, v× nã cã ë mét chç, Ýt ®i l¹i, nhÊt lµ ®èi víi nh÷ng ng−êi thÓ ®iÒu hßa hµm l−îng glucose trong m¸u vµ nã ho¹t ®éng trÝ ãc, v× nã kÝch thÝch n·o, tim vµ cç tèt cho nh÷ng ng−êi bÞ bÖnh bÐo ph×.

tuyÕn sinh dôc.

- Tái lµ chÊt phßng ngõa tr¹ng th¸i ung th−,

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

nhÊt lµ nh÷ng tr¹ng th¸i ung th− cña èng tiªu Tái −a nhiÖt ®é m¸t vµ lµ c©y chÞu l¹nh. NhiÖt hãa, khi cã sù b¸o hiÖu cña t¸o bãn mµ tái ®ãng

®é cÇn thiÕt ®Ó c©y sinh tr−ëng, ph¸t triÓn kho¶ng vai trß tù chèng ®éc, ë ®ã nã kÝch thÝch sù tiÕt dÞch 18-20oC, cßn ®Ó t¹o cñ cÇn 20-22oC.

cña d¹ dµy ®ång thêi lµm m¹nh ruét.

Tái thuéc lo¹i c©y −a ¸nh s¸ng ngµy dµi. Sè giê Cç nhµ nghiªn cøu NhËt B¶n ®· ghÐp vµo n¾ng 12-13 giê/ngµy kÝch thÝch c©y h×nh thµnh cñ thó vËt nh÷ng tÕ bµo ung th− ®· ®−îc ng©m sím. §èi víi cç gièng cã nguån gèc phÝa nam trong cao tái víi nh÷ng sè l−îng t¨ng dÇn vµ

Trung Quèc, ¸nh s¸ng ngµy ng¾n hoÆc trung b×nh nhËn thÊy ngay c¶ nh÷ng liÒu thËt m¹nh còng thÝch hîp h¬n cho c©y cñ hoÆc ®Ó gièng.

kh«ng t¹o nªn u.

§é Èm ®Êt tïy giai ®o¹n sinh tr−ëng, ph¸t

- Tái cßn lµ ng−êi b¹n cña sù tuÇn hoµn.

triÓn cña c©y, cÇn ë møc 70-80% cho ph¸t triÓn Kh«ng nh÷ng nã cã tç dông h¹ huyÕt ¸p mµ cßn th©n l¸, 60% cho cñ lín. ThiÕu n−íc, c©y ph¸t lµm mÒm cç m¹ch m¸u (chèng x¬ cøng ®éng triÓn kÐm, cñ nhá. Ng−îc l¹i, nÕu thõa n−íc c©y m¹ch), ®iÒu hßa tû lÖ cholesterol, t¨ng c−êng sù dÔ ph¸t sinh cç bÖnh thèi −ít, thèi nhòn, ¶nh lµm viÖc cña hång cÇu vËn chuyÓn «xy, c¶n trë sù h−ëng tíi qu¸ tr×nh b¶o qu¶n cñ.

191

192

https://thuviensach.vn

ch−íng bông..., nãi chung lµ ®iÒu hßa sù tiªu hãa

®Çu ®éc nicotin vµ cç chÊt « nhiÔm khç.

vµ sù ho¹t ®éng cña ruét.

Nh÷ng ng−êi m¾c bÖnh cao huyÕt ¸p vµ x¬ v÷a

- Tái lµ thuèc trÞ giun ®Æc biÖt, cã tç dông ®èi

®éng m¹ch nªn ¨n mçi ngµy 2- 3 tÐp tái ®Ó lµm víi tÊt c¶ cç lo¹i giun kÓ c¶ giun ®òa vµ nhÊt lµ

gi·n cç m¹ch m¸u vµ tr¸nh ®−îc chøng nhøc

®èi víi giun kim.

®Çu, chãng mÆt, mÊt ngñ. Kinh nghiÖm l©u ®êi

- Tái lµ chÊt kÝch thÝch c¬ thÓ vµ ®iÒu hßa cç cña nh©n d©n ta lµ hßa tái víi r−îu (1 phÇn tái/5

chøc n¨ng chñ yÕu nh− rèi lo¹n gan (bÖnh vµng da) phÇn r−îu 600) uèng 2-3 lÇn trong ngµy, mçi lÇn vµ cç tuyÕn néi tiÕt, thèng phong, ®au d©y thÇn 25-30 giät ®Ó ch÷a cao huyÕt ¸p.

kinh h«ng, chãng mÆt, ï tai, c¬n nãng th×nh l×nh,...

Tái còng rÊt cÇn ®èi víi nh÷ng ng−êi lµm viÖc

- Tái lµ thuèc ch÷a bÖnh ®¸i ®−êng, v× nã cã ë mét chç, Ýt ®i l¹i, nhÊt lµ ®èi víi nh÷ng ng−êi thÓ ®iÒu hßa hµm l−îng glucose trong m¸u vµ nã ho¹t ®éng trÝ ãc, v× nã kÝch thÝch n·o, tim vµ cç tèt cho nh÷ng ng−êi bÞ bÖnh bÐo ph×.

tuyÕn sinh dôc.

- Tái lµ chÊt phßng ngõa tr¹ng th¸i ung th−,

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

nhÊt lµ nh÷ng tr¹ng th¸i ung th− cña èng tiªu Tái −a nhiÖt ®é m¸t vµ lµ c©y chÞu l¹nh. NhiÖt hãa, khi cã sù b¸o hiÖu cña t¸o bãn mµ tái ®ãng

®é cÇn thiÕt ®Ó c©y sinh tr−ëng, ph¸t triÓn kho¶ng vai trß tù chèng ®éc, ë ®ã nã kÝch thÝch sù tiÕt dÞch 18-20oC, cßn ®Ó t¹o cñ cÇn 20-22oC.

cña d¹ dµy ®ång thêi lµm m¹nh ruét.

Tái thuéc lo¹i c©y −a ¸nh s¸ng ngµy dµi. Sè giê Cç nhµ nghiªn cøu NhËt B¶n ®· ghÐp vµo n¾ng 12-13 giê/ngµy kÝch thÝch c©y h×nh thµnh cñ thó vËt nh÷ng tÕ bµo ung th− ®· ®−îc ng©m sím. §èi víi cç gièng cã nguån gèc phÝa nam trong cao tái víi nh÷ng sè l−îng t¨ng dÇn vµ

Trung Quèc, ¸nh s¸ng ngµy ng¾n hoÆc trung b×nh nhËn thÊy ngay c¶ nh÷ng liÒu thËt m¹nh còng thÝch hîp h¬n cho c©y cñ hoÆc ®Ó gièng.

kh«ng t¹o nªn u.

§é Èm ®Êt tïy giai ®o¹n sinh tr−ëng, ph¸t

- Tái cßn lµ ng−êi b¹n cña sù tuÇn hoµn.

triÓn cña c©y, cÇn ë møc 70-80% cho ph¸t triÓn Kh«ng nh÷ng nã cã tç dông h¹ huyÕt ¸p mµ cßn th©n l¸, 60% cho cñ lín. ThiÕu n−íc, c©y ph¸t lµm mÒm cç m¹ch m¸u (chèng x¬ cøng ®éng triÓn kÐm, cñ nhá. Ng−îc l¹i, nÕu thõa n−íc c©y m¹ch), ®iÒu hßa tû lÖ cholesterol, t¨ng c−êng sù dÔ ph¸t sinh cç bÖnh thèi −ít, thèi nhòn, ¶nh lµm viÖc cña hång cÇu vËn chuyÓn «xy, c¶n trë sù h−ëng tíi qu¸ tr×nh b¶o qu¶n cñ.

191

192

https://thuviensach.vn

§Êt trång tái ph¶i lµ ®Êt thÞt nhÑ, t¬i xèp, giµu c«ng thøc lu©n canh gi÷a 2 vô lóa (mïa sím vµ

mïn ®é pH thÝch hîp 6-6,5.

xu©n) nªn thêi vô thÝch hîp trång lµ tõ ngµy 25-9

®Õn ngµy 5-10, thu ho¹ch tõ ngµy 30-01 ®Õn ngµy 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

5-02 vÉn ®¶m b¶o ®ñ thêi gian sinh tr−ëng vµ

2.1. Gièng tái

kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn thêi vô cña lóa. Tuy nhiªn, Cç gièng tái ®Þa ph−¬ng cã tái giÐ, tái tr©u, v× kh«ng cã thêi gian cho ®Êt nghØ nªn viÖc lµm trång nhiÒu ë cç tØnh miÒn nói phÝa B¾c. Cç tØnh

®Êt ph¶i tÝnh to¸n kü, tõ viÖc chän ruéng trång duyªn h¶i miÒn Trung th−êng trång cç gièng tái

®Õn viÖc chñ ®éng chÕ ®é n−íc cho lóa mïa. NÕu nhËp ngo¹i cñ to nªn cßn gäi lµ tái t©y (nhãm allium

®Ó tái gièng víi thêi gian sinh tr−ëng trªn 140

porrum L.)

ngµy, tái ph¶i trång ®Êt b·i ven s«ng, kh«ng cÊy ë cç vïng tái chuyªn canh nh− H¶i D−¬ng, lóa xu©n.

VÜnh Phóc, B¾c Ninh, B¾c Giang,... n«ng d©n th−êng

- ë khu vùc miÒn Trung, tái trång vµo th¸ng trång hai gièng tái lµ tái tr¾ng vµ tái tÝa.

9-10, thu ho¹ch cñ vµo th¸ng 1-2.

- Tái tr¾ng cã ®Æc ®iÓm l¸ xanh ®Ëm, to b¶n, cñ

2.3. Lµm ®Êt, bãn ph©n, trång cñ

to. §−êng kÝnh cñ ®¹t 4-4,5 cm. Khi thu ho¹ch vá

- §Êt trång tái chän ch©n vµm cao, dÔ tho¸t lôa cñ mµu tr¾ng. Gièng tái nµy kh¶ n¨ng b¶o n−íc. Sau khi gÆt xong lóa mïa sím, lµm ®Êt kü qu¶n kÐm, hay bÞ ãp.

vµ lªn luèng ngay ®Ó tr¸nh gÆp m−a muén. Luèng

- Tái tÝa l¸ dµy cøng, mµu l¸ xanh nh¹t. Cñ réng 1,2- 1,5 m, r·nh réng 0,3 m. Sau khi lªn ch¾c vµ cay h¬n tái tr¾ng. Däc th©n gÇn cñ cã mµu tÝa. Khi thu ho¹ch cã mµu tr¾ng ngµ. Mçi cñ luèng, r¹ch hµng bãn ph©n. Mçi luèng trång 5- 6

cã 10-11 nh¸nh. §−êng kÝnh cñ 3,5-4 cm. Gièng hµng, kho¶ng cçh hµng 20 cm.

nµy cã h−¬ng vÞ ®Æc biÖt nªn ®−îc trång nhiÒu

- LiÒu l−îng vµ cçh bãn ph©n cho 1 ha nh− sau: h¬n tái tr¾ng.

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

Bãn lãt

N¨ng suÊt cña hai gièng tái trªn trung b×nh Lo¹i ph©n

ph©n bãn

LÇn LÇn LÇn

(%)

®¹t 5-8 tÊn cñ kh«/ha (180- 280 kg/sµo B¾c Bé).

(kg /ha)

1

2

3

Ph©n chuång

2.2. Thêi vô

20.000

100

-

-

-

hoai môc

- ë vïng ®ång b»ng s«ng Hång, tái n»m trong 193

194

https://thuviensach.vn

§Êt trång tái ph¶i lµ ®Êt thÞt nhÑ, t¬i xèp, giµu c«ng thøc lu©n canh gi÷a 2 vô lóa (mïa sím vµ

mïn ®é pH thÝch hîp 6-6,5.

xu©n) nªn thêi vô thÝch hîp trång lµ tõ ngµy 25-9

®Õn ngµy 5-10, thu ho¹ch tõ ngµy 30-01 ®Õn ngµy 2. BiÖn ph¸p kü thuËt

5-02 vÉn ®¶m b¶o ®ñ thêi gian sinh tr−ëng vµ

2.1. Gièng tái

kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn thêi vô cña lóa. Tuy nhiªn, Cç gièng tái ®Þa ph−¬ng cã tái giÐ, tái tr©u, v× kh«ng cã thêi gian cho ®Êt nghØ nªn viÖc lµm trång nhiÒu ë cç tØnh miÒn nói phÝa B¾c. Cç tØnh

®Êt ph¶i tÝnh to¸n kü, tõ viÖc chän ruéng trång duyªn h¶i miÒn Trung th−êng trång cç gièng tái

®Õn viÖc chñ ®éng chÕ ®é n−íc cho lóa mïa. NÕu nhËp ngo¹i cñ to nªn cßn gäi lµ tái t©y (nhãm allium

®Ó tái gièng víi thêi gian sinh tr−ëng trªn 140

porrum L.)

ngµy, tái ph¶i trång ®Êt b·i ven s«ng, kh«ng cÊy ë cç vïng tái chuyªn canh nh− H¶i D−¬ng, lóa xu©n.

VÜnh Phóc, B¾c Ninh, B¾c Giang,... n«ng d©n th−êng

- ë khu vùc miÒn Trung, tái trång vµo th¸ng trång hai gièng tái lµ tái tr¾ng vµ tái tÝa.

9-10, thu ho¹ch cñ vµo th¸ng 1-2.

- Tái tr¾ng cã ®Æc ®iÓm l¸ xanh ®Ëm, to b¶n, cñ

2.3. Lµm ®Êt, bãn ph©n, trång cñ

to. §−êng kÝnh cñ ®¹t 4-4,5 cm. Khi thu ho¹ch vá

- §Êt trång tái chän ch©n vµm cao, dÔ tho¸t lôa cñ mµu tr¾ng. Gièng tái nµy kh¶ n¨ng b¶o n−íc. Sau khi gÆt xong lóa mïa sím, lµm ®Êt kü qu¶n kÐm, hay bÞ ãp.

vµ lªn luèng ngay ®Ó tr¸nh gÆp m−a muén. Luèng

- Tái tÝa l¸ dµy cøng, mµu l¸ xanh nh¹t. Cñ réng 1,2- 1,5 m, r·nh réng 0,3 m. Sau khi lªn ch¾c vµ cay h¬n tái tr¾ng. Däc th©n gÇn cñ cã mµu tÝa. Khi thu ho¹ch cã mµu tr¾ng ngµ. Mçi cñ luèng, r¹ch hµng bãn ph©n. Mçi luèng trång 5- 6

cã 10-11 nh¸nh. §−êng kÝnh cñ 3,5-4 cm. Gièng hµng, kho¶ng cçh hµng 20 cm.

nµy cã h−¬ng vÞ ®Æc biÖt nªn ®−îc trång nhiÒu

- LiÒu l−îng vµ cçh bãn ph©n cho 1 ha nh− sau: h¬n tái tr¾ng.

Tæng l−îng

Bãn thóc (%)

Bãn lãt

N¨ng suÊt cña hai gièng tái trªn trung b×nh Lo¹i ph©n

ph©n bãn

LÇn LÇn LÇn

(%)

®¹t 5-8 tÊn cñ kh«/ha (180- 280 kg/sµo B¾c Bé).

(kg /ha)

1

2

3

Ph©n chuång

2.2. Thêi vô

20.000

100

-

-

-

hoai môc

- ë vïng ®ång b»ng s«ng Hång, tái n»m trong 193

194

https://thuviensach.vn

N

140 - 150

30

10

30

30

P O

90

100

-

-

-

Ngoµi ra, nh÷ng ngµy cã s−¬ng nªn t−íi röa s−¬ng 2

5

K O

100 - 120

30

10

30

30

cho c©y hoÆc r¾c tro bÕp còng lµ biÖn ph¸p tèt.

2

§Êt chua cÇn bãn thªm v«i bét. Khèi l−îng v«i

- BÖnh than ®en: BÖnh xuÊt hiÖn trªn cñ khi tïy thuéc theo ®é chua cña ®Êt, th«ng th−êng bãn cñ s¾p thu ho¹ch vµ c¶ trong thêi kú b¶o qu¶n. §Ó

300 kg v«i bét/ha.

phßng chèng bÖnh nµy cÇn ph¶i cçh ly nh÷ng cñ

- Tái gièng chän nh÷ng nh¸nh tõ cñ ch¾c, träng bÞ bÖnh.

l−îng cñ tõ 12-15 g, cã 10-12 nh¸nh. Mçi hÐcta

2.6. Thu ho¹ch, ®Ó gièng

cÇn 1 tÊn tái gièng. Kho¶ng cçh trång mçi nh¸nh Cñ th−¬ng phÈm thu ho¹ch sau khi trång 125-tõ 8-10 cm, Ên s©u xuèng ®Êt 2/3 nh¸nh tái, phñ 130 ngµy lóc l¸ ®· giµ gÇn kh«. Nhæ cñ, giò s¹ch

®Êt nhá lªn trªn. Sau khi trång dïng r¬m r¹ b¨m

®Êt bã thµnh tõng chïm, treo trªn d©y ë chç nhá phñ mét líp dµy 5 cm ®Ó gi÷ Èm vµ h¹n chÕ

tho¸ng ®Ó b¶o qu¶n. NÕu cã nhiÒu ®Ó vµo kho, cá mäc.

trªn giµn nhiÒu tÇng.

2.4. Ch¨m sãc

Cñ gièng ph¶i cã thêi gian sinh tr−ëng trªn T−íi n−íc ®Òu ®Õn khi c©y mäc vµ khi cã 3-4 l¸

140 ngµy. Chän nh÷ng cñ ®−êng kÝnh 3,5-4 cm, cã thËt th× t−íi n−íc vµo r·nh ®Ó n−íc thÊm lªn dÇn.

10-12 nh¸nh, kh«ng bÞ bÖnh ®Ó riªng vµ bã thµnh C¶ thêi gian sinh tr−ëng t−íi 3 lÇn. Tr−íc mçi bã nhá treo n¬i tho¸ng m¸t hoÆc trªn gç bÕp.

lÇn t−íi r·nh nªn kÕt hîp bãn thóc ph©n hãa häc.

C©y xµ lçh

2.5. Phßng trõ s©u bÖnh

(Lactura sativa car capitala L.)

C©y tái th−êng bÞ cç bÖnh sau:

- BÖnh s−¬ng mai: XuÊt hiÖn vµo cuèi th¸ng 11

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

d−¬ng lÞch, khi cã nhiÖt ®é thÊp vµ ®é Èm kh«ng dinh d−ìng

khÝ cao. Phßng bÖnh tèt nhÊt lµ tr−íc khi bÖnh

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

xuÊt hiÖn phun ®Þnh kú dung dÞch boocd« 1% (1 kg Xµ lçh cã nguån gèc tõ Trung ¸, nã ®−îc phÌn xanh + 1 kg v«i côc + 100 lÝt n−íc l·), hoÆc dïng lµm rau ¨n vµ lµm thuèc tõ n¨m 4.500

cç thuèc trõ nÊm.

195

196

https://thuviensach.vn

N

140 - 150

30

10

30

30

P O

90

100

-

-

-

Ngoµi ra, nh÷ng ngµy cã s−¬ng nªn t−íi röa s−¬ng 2

5

K O

100 - 120

30

10

30

30

cho c©y hoÆc r¾c tro bÕp còng lµ biÖn ph¸p tèt.

2

§Êt chua cÇn bãn thªm v«i bét. Khèi l−îng v«i

- BÖnh than ®en: BÖnh xuÊt hiÖn trªn cñ khi tïy thuéc theo ®é chua cña ®Êt, th«ng th−êng bãn cñ s¾p thu ho¹ch vµ c¶ trong thêi kú b¶o qu¶n. §Ó

300 kg v«i bét/ha.

phßng chèng bÖnh nµy cÇn ph¶i cçh ly nh÷ng cñ

- Tái gièng chän nh÷ng nh¸nh tõ cñ ch¾c, träng bÞ bÖnh.

l−îng cñ tõ 12-15 g, cã 10-12 nh¸nh. Mçi hÐcta

2.6. Thu ho¹ch, ®Ó gièng

cÇn 1 tÊn tái gièng. Kho¶ng cçh trång mçi nh¸nh Cñ th−¬ng phÈm thu ho¹ch sau khi trång 125-tõ 8-10 cm, Ên s©u xuèng ®Êt 2/3 nh¸nh tái, phñ 130 ngµy lóc l¸ ®· giµ gÇn kh«. Nhæ cñ, giò s¹ch

®Êt nhá lªn trªn. Sau khi trång dïng r¬m r¹ b¨m

®Êt bã thµnh tõng chïm, treo trªn d©y ë chç nhá phñ mét líp dµy 5 cm ®Ó gi÷ Èm vµ h¹n chÕ

tho¸ng ®Ó b¶o qu¶n. NÕu cã nhiÒu ®Ó vµo kho, cá mäc.

trªn giµn nhiÒu tÇng.

2.4. Ch¨m sãc

Cñ gièng ph¶i cã thêi gian sinh tr−ëng trªn T−íi n−íc ®Òu ®Õn khi c©y mäc vµ khi cã 3-4 l¸

140 ngµy. Chän nh÷ng cñ ®−êng kÝnh 3,5-4 cm, cã thËt th× t−íi n−íc vµo r·nh ®Ó n−íc thÊm lªn dÇn.

10-12 nh¸nh, kh«ng bÞ bÖnh ®Ó riªng vµ bã thµnh C¶ thêi gian sinh tr−ëng t−íi 3 lÇn. Tr−íc mçi bã nhá treo n¬i tho¸ng m¸t hoÆc trªn gç bÕp.

lÇn t−íi r·nh nªn kÕt hîp bãn thóc ph©n hãa häc.

C©y xµ lçh

2.5. Phßng trõ s©u bÖnh

(Lactura sativa car capitala L.)

C©y tái th−êng bÞ cç bÖnh sau:

- BÖnh s−¬ng mai: XuÊt hiÖn vµo cuèi th¸ng 11

1. Nguån gèc, ®Æc tÝnh sinh häc vµ gi¸ trÞ

d−¬ng lÞch, khi cã nhiÖt ®é thÊp vµ ®é Èm kh«ng dinh d−ìng

khÝ cao. Phßng bÖnh tèt nhÊt lµ tr−íc khi bÖnh

1.1. Nguån gèc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng

xuÊt hiÖn phun ®Þnh kú dung dÞch boocd« 1% (1 kg Xµ lçh cã nguån gèc tõ Trung ¸, nã ®−îc phÌn xanh + 1 kg v«i côc + 100 lÝt n−íc l·), hoÆc dïng lµm rau ¨n vµ lµm thuèc tõ n¨m 4.500

195

196

https://thuviensach.vn

tr−íc C«ng nguyªn. Nã lµ rau phæ biÕn ë Hy L¹p ngñ, mÊt kho¸ng chÊt, ho, ho gµ, ho thÇn kinh, vµ Italia. ë cç n−íc T©y ¢u, xµ lçh cuèn míi suyÔn, ®¸i ®−êng, thèng phong, t¹ng khíp, bÖnh

®−îc biÕt vµ sö dông vµo thÕ kû XIV, nh−ng lo¹i sái, viªm thËn, hµnh kinh ®au bông, vµng da, xµ lçh xo¨n th× ®−îc dïng tõ rÊt l©u. Ngµy nay, sung huyÕt gan, t¸o bãn.

xµ lçh lµ lo¹i rau ¨n sèng quan träng cña hÇu Ng−êi ta cã thÓ dïng xµ lçh víi liÒu ®iÒu trÞ lµ

hÕt cç n−íc trªn thÕ giíi.

½ th×a cµ phª dÞch, ngµy thø hai 1 th×a, ngµy thø Trong y häc cæ truyÒn, xµ lçh cã vÞ ®¾ng, tÝnh ba 1 th×a ½, cho ®Õn ngµy thø 10 uèng 5 th×a råi l¹nh, bæ g©n cèt, cã tç dông ch÷a bÖnh gan, chøng gi¶m dÇn trë l¹i ½ th×a. HoÆc dïng lactucarium, mÊt ngñ,... HiÖn nay, qua nghiªn cøu cho thÊy trong tøc lµ dÞch kh« cña c©y. Nã cã hiÖu qu¶ ®èi víi th©n lçña xµ lçh cã cç thµnh phÇn nh−

bÖnh thÊp khíp, thèng phong, ho, hen vµ cç rèi lactucarium cã tç dông cã thÓ so s¸nh víi thuèc lo¹n thÇn kinh.

phiÖn, lactucerin, lactucin, acid lactucic, asparagin,

§Ó dïng ngoµi, cã thÓ s¾c n−íc dïng röa trÞ

hioscyamin, chlorophin, vitamin A, C, D, E, cç bÖnh nÊm hoÆc lÊy l¸ nÊu lªn lÉn dÇu dõa dïng kho¸ng chÊt Fe, Ca, P, I, Mn, Zn, Cu, Na, Cl, K, Co,

®¾p trÞ môn nhät, ¸pxe, báng. Dïng ®¾p liªn tiÕp As, cç phosphas, sulffat, sterol, caroten,...

vµo ngùc vµ vµo l−ng ®Ó trÞ ho.

Ng−êi ta ®· t×m thÊy trong xµ lçh cã mét ®¬n CÇn chó ý lµ chÊt lactucarium kh«ng cã h¹i nh−

vÞ vitamin E/50 g vµ 17,7 mg vitamin C/100 g c©y thuèc phiÖn v× nã lµm dÞu sù kÝch thÝch thÇn kinh.

t−¬i. §Ó trong 3 ngµy l−îng vitamin C gi¶m xuèng Nã kh«ng g©y nªn t¸o bãn vµ lµm mÊt c¶m giç ¨n 4 mg nÕu ta kh«ng gi÷ rÔ c©y cÈn thËn trong n−íc.

ngon miÖng vµ kh«ng cã tç dông tæn th−¬ng ®Õn Tõ thµnh phÇn phong phó trªn, ng−êi ta ®·

cç bé m¸y tuÇn hoµn vµ tiªu hãa.

xç ®Þnh ®−îc cç tÝnh chÊt cña xµ lçh lµ gi¶i Tïy gièng mµ lçã thÓ khç nhau, cuèn (xµ

nhiÖt, läc m¸u, khai vÞ (vµo ®Çu b÷a ¨n, nã kÝch lçh) hay kh«ng cuèn (rau diÕp). Xµ lçh thuéc thÝch cç tuyÕn tiªu hãa), cung cÊp cç chÊt kho¸ng, gi¶m ®au, g©y ngñ, trÞ ho, trÞ ®¸i ®−êng, lîi s÷a, lo¹i th©n th¶o vµ cã mét lo¹i dÞch tr¾ng nh− s÷a dÉn mËt, chèng thèi.

cã thÓ dïng lµm thuèc trong y häc. Xµ lçh cßn cã Xµ lçh ®−îc chØ ®Þnh dïng lµm thuèc trong bé rÔ rÊt ph¸t triÓn vµ ph¸t triÓn rÊt nhanh.

cç tr−êng hîp thÇn kinh dÔ kÝch thÝch, suy nh−îc

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

t©m thÇn, ®¸nh trèng ngùc, co giËt néi t¹ng, chøng

®au d¹ dµy, di méng tinh, kÝch thÝch sinh lý, mÊt

- NhiÖt ®é: Xµ lçh ph¸t triÓn tèt ë nhiÖt ®é 197

198

https://thuviensach.vn

tr−íc C«ng nguyªn. Nã lµ rau phæ biÕn ë Hy L¹p ngñ, mÊt kho¸ng chÊt, ho, ho gµ, ho thÇn kinh, vµ Italia. ë cç n−íc T©y ¢u, xµ lçh cuèn míi suyÔn, ®¸i ®−êng, thèng phong, t¹ng khíp, bÖnh

®−îc biÕt vµ sö dông vµo thÕ kû XIV, nh−ng lo¹i sái, viªm thËn, hµnh kinh ®au bông, vµng da, xµ lçh xo¨n th× ®−îc dïng tõ rÊt l©u. Ngµy nay, sung huyÕt gan, t¸o bãn.

xµ lçh lµ lo¹i rau ¨n sèng quan träng cña hÇu Ng−êi ta cã thÓ dïng xµ lçh víi liÒu ®iÒu trÞ lµ

hÕt cç n−íc trªn thÕ giíi.

½ th×a cµ phª dÞch, ngµy thø hai 1 th×a, ngµy thø Trong y häc cæ truyÒn, xµ lçh cã vÞ ®¾ng, tÝnh ba 1 th×a ½, cho ®Õn ngµy thø 10 uèng 5 th×a råi l¹nh, bæ g©n cèt, cã tç dông ch÷a bÖnh gan, chøng gi¶m dÇn trë l¹i ½ th×a. HoÆc dïng lactucarium, mÊt ngñ,... HiÖn nay, qua nghiªn cøu cho thÊy trong tøc lµ dÞch kh« cña c©y. Nã cã hiÖu qu¶ ®èi víi th©n lçña xµ lçh cã cç thµnh phÇn nh−

bÖnh thÊp khíp, thèng phong, ho, hen vµ cç rèi lactucarium cã tç dông cã thÓ so s¸nh víi thuèc lo¹n thÇn kinh.

phiÖn, lactucerin, lactucin, acid lactucic, asparagin,

§Ó dïng ngoµi, cã thÓ s¾c n−íc dïng röa trÞ

hioscyamin, chlorophin, vitamin A, C, D, E, cç bÖnh nÊm hoÆc lÊy l¸ nÊu lªn lÉn dÇu dõa dïng kho¸ng chÊt Fe, Ca, P, I, Mn, Zn, Cu, Na, Cl, K, Co,

®¾p trÞ môn nhät, ¸pxe, báng. Dïng ®¾p liªn tiÕp As, cç phosphas, sulffat, sterol, caroten,...

vµo ngùc vµ vµo l−ng ®Ó trÞ ho.

Ng−êi ta ®· t×m thÊy trong xµ lçh cã mét ®¬n CÇn chó ý lµ chÊt lactucarium kh«ng cã h¹i nh−

vÞ vitamin E/50 g vµ 17,7 mg vitamin C/100 g c©y thuèc phiÖn v× nã lµm dÞu sù kÝch thÝch thÇn kinh.

t−¬i. §Ó trong 3 ngµy l−îng vitamin C gi¶m xuèng Nã kh«ng g©y nªn t¸o bãn vµ lµm mÊt c¶m giç ¨n 4 mg nÕu ta kh«ng gi÷ rÔ c©y cÈn thËn trong n−íc.

ngon miÖng vµ kh«ng cã tç dông tæn th−¬ng ®Õn Tõ thµnh phÇn phong phó trªn, ng−êi ta ®·

cç bé m¸y tuÇn hoµn vµ tiªu hãa.

xç ®Þnh ®−îc cç tÝnh chÊt cña xµ lçh lµ gi¶i Tïy gièng mµ lçã thÓ khç nhau, cuèn (xµ

nhiÖt, läc m¸u, khai vÞ (vµo ®Çu b÷a ¨n, nã kÝch lçh) hay kh«ng cuèn (rau diÕp). Xµ lçh thuéc thÝch cç tuyÕn tiªu hãa), cung cÊp cç chÊt kho¸ng, gi¶m ®au, g©y ngñ, trÞ ho, trÞ ®¸i ®−êng, lîi s÷a, lo¹i th©n th¶o vµ cã mét lo¹i dÞch tr¾ng nh− s÷a dÉn mËt, chèng thèi.

cã thÓ dïng lµm thuèc trong y häc. Xµ lçh cßn cã Xµ lçh ®−îc chØ ®Þnh dïng lµm thuèc trong bé rÔ rÊt ph¸t triÓn vµ ph¸t triÓn rÊt nhanh.

cç tr−êng hîp thÇn kinh dÔ kÝch thÝch, suy nh−îc

1.2. Yªu cÇu ngo¹i c¶nh

t©m thÇn, ®¸nh trèng ngùc, co giËt néi t¹ng, chøng

®au d¹ dµy, di méng tinh, kÝch thÝch sinh lý, mÊt

- NhiÖt ®é: Xµ lçh ph¸t triÓn tèt ë nhiÖt ®é 197

198

https://thuviensach.vn

8-25oC, cßn rau diÕp tõ 10-27oC. NhiÖt ®é thÝch hîp cho toµn bé qu¸ tr×nh sinh tr−ëng lµ 15-20oC.

- Rau diÕp xo¨n: Gieo th¸ng 8 ®Õn th¸ng 3.

- ¸nh s¸ng: ¸nh s¸ng ngµy tõ 10-12 giê rÊt

- Rau diÕp ta: Gieo th¸ng 8 ®Õn th¸ng 3, thuËn lîi ®Ó ®¹t n¨ng suÊt cao.

nh−ng còng cã thÓ gieo chËm h¬n còng ®−îc.

- §é Èm: §é Èm thÝch hîp cña ®Êt lµ 70- 80%.

Trång mét hÐcta xµ lçh cÇn 350-450 g h¹t (13-16

- §Êt vµ chÊt dinh d−ìng: Xµ lçh kh«ng kÐn g/sµo). Tuæi c©y gièng 25-30 ngµy.

®Êt, chØ yªu cÇu tho¸t n−íc; ®é pH 5,8-6,6. Xµ lçh sau khi trång 28-40 ngµy ®· ®−îc thu ho¹ch, do

2.3. Lµm ®Êt, bãn ph©n

®ã cÇn cç lo¹i ph©n dÔ tiªu.

- §Êt yªu cÇu lµm nhá, t¬i, kü, luèng cao 7-10

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

cm. Chñ yÕu lµ bãn lãt b»ng ph©n chuång hoai môc, nÕu kh«ng cã ph©n chuång hoai môc cã thÓ

2.1. Cç gièng xµ lçh vµ rau diÕp trång ë

sö dông ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng dïng 800-

n−íc ta

1.000 kg/ha tïy vµo tõng lo¹i ®Êt.

- Rau diÕp:

- L−îng ph©n cÇn bãn cho 1 ha nh− sau:

+ Rau diÕp xo¨n (rau diÕp ng«) mÐp l¸ xo¨n, Tæng l−îng ph©n Bãn lãt Bãn thóc

¨n gißn.

Lo¹i ph©n

bãn (kg /ha)

(%)

(%)

+ Rau diÕp ta (cã lo¹i l¸ vµng vµ lo¹i l¸ xanh).

Ph©n chuång

- Xµ lçh:

7.000-10.000

100

-

hoai môc

+ Xµ lçh trøng: L¸ tr¾ng, chÞu ®−îc m−a n¾ng, N

7-10

-

100

cuén ch¾c.

K O

20 - 25

40

60

2

+ Xµ lçh li ti: L¸ xanh nh¹t, t¸n lín, Ýt cuén ChØ bãn ®¹m khi thÊy c©y cã hiÖn t−îng ®ãi xèp, chÞu óng.

®¹m vµ kÕt thóc bãn ph©n tr−íc khi thu ho¹ch 10-15 ngµy.

2.2. Thêi vô

Bãn ph©n kÕt hîp víi xíi ®Êt, lµm cá.

- Xµ lçh trøng: Gieo tõ th¸ng 7 ®Õn th¸ng 2.

2.4. Trång c©y

- Xµ lçh li ti: Gieo tõ th¸ng 3 ®Õn th¸ng 4 ®Ó

C©y cçh c©y 15-18 cm, ®¶m b¶o mËt ®é 200.000-

¨n trong vô hÌ.

199

200

https://thuviensach.vn

8-25oC, cßn rau diÕp tõ 10-27oC. NhiÖt ®é thÝch hîp cho toµn bé qu¸ tr×nh sinh tr−ëng lµ 15-20oC.

- Rau diÕp xo¨n: Gieo th¸ng 8 ®Õn th¸ng 3.

- ¸nh s¸ng: ¸nh s¸ng ngµy tõ 10-12 giê rÊt

- Rau diÕp ta: Gieo th¸ng 8 ®Õn th¸ng 3, thuËn lîi ®Ó ®¹t n¨ng suÊt cao.

nh−ng còng cã thÓ gieo chËm h¬n còng ®−îc.

- §é Èm: §é Èm thÝch hîp cña ®Êt lµ 70- 80%.

Trång mét hÐcta xµ lçh cÇn 350-450 g h¹t (13-16

- §Êt vµ chÊt dinh d−ìng: Xµ lçh kh«ng kÐn g/sµo). Tuæi c©y gièng 25-30 ngµy.

®Êt, chØ yªu cÇu tho¸t n−íc; ®é pH 5,8-6,6. Xµ lçh sau khi trång 28-40 ngµy ®· ®−îc thu ho¹ch, do

2.3. Lµm ®Êt, bãn ph©n

®ã cÇn cç lo¹i ph©n dÔ tiªu.

- §Êt yªu cÇu lµm nhá, t¬i, kü, luèng cao 7-10

2. BiÖn ph¸p kü thuËt

cm. Chñ yÕu lµ bãn lãt b»ng ph©n chuång hoai môc, nÕu kh«ng cã ph©n chuång hoai môc cã thÓ

2.1. Cç gièng xµ lçh vµ rau diÕp trång ë

sö dông ph©n h÷u c¬ sinh häc víi l−îng dïng 800-

n−íc ta

1.000 kg/ha tïy vµo tõng lo¹i ®Êt.

- Rau diÕp:

- L−îng ph©n cÇn bãn cho 1 ha nh− sau:

+ Rau diÕp xo¨n (rau diÕp ng«) mÐp l¸ xo¨n, Tæng l−îng ph©n Bãn lãt Bãn thóc

¨n gißn.

Lo¹i ph©n

bãn (kg /ha)

(%)

(%)

+ Rau diÕp ta (cã lo¹i l¸ vµng vµ lo¹i l¸ xanh).

Ph©n chuång

- Xµ lçh:

7.000-10.000

100

-

hoai môc

+ Xµ lçh trøng: L¸ tr¾ng, chÞu ®−îc m−a n¾ng, N

7-10

-

100

cuén ch¾c.

K O

20 - 25

40

60

2

+ Xµ lçh li ti: L¸ xanh nh¹t, t¸n lín, Ýt cuén ChØ bãn ®¹m khi thÊy c©y cã hiÖn t−îng ®ãi xèp, chÞu óng.

®¹m vµ kÕt thóc bãn ph©n tr−íc khi thu ho¹ch 10-15 ngµy.

2.2. Thêi vô

Bãn ph©n kÕt hîp víi xíi ®Êt, lµm cá.

- Xµ lçh trøng: Gieo tõ th¸ng 7 ®Õn th¸ng 2.

2.4. Trång c©y

- Xµ lçh li ti: Gieo tõ th¸ng 3 ®Õn th¸ng 4 ®Ó

C©y cçh c©y 15-18 cm, ®¶m b¶o mËt ®é 200.000-300.000 c©y/ha.

199

200

https://thuviensach.vn

nhá víi n¨ng suÊt thÊp vµ sè l−îng kh«ng ®¸p øng

®−îc nhu cÇu tiªu dïng. §Ó më réng s¶n xuÊt rau

2.5. Ch¨m sãc

b¶n ®Þa, cÇn ph¶i chó ý ®Çu t− bao gåm s¶n xuÊt T−íi n−íc: Trång xong t−íi ngay, mçi ngµy mét h¹t gièng, kü thuËt vµ trî gióp, t− vÊn ®¨ng ký lÇn, sau ®ã chØ t−íi gi÷ Èm, 2- 3 ngµy míi t−íi.

nh·n mç, th−¬ng hiÖu, thÞ tr−êng.

2.6. Thu ho¹ch

Mét sè lo¹i rau b¶n ®Þa hiÖn nay cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao lµ:

Trång ®−îc 30-40 ngµy th× thu ho¹ch. N¨ng suÊt

- DiÕp c¸ (Houttuynia cordata): Lµ lo¹i thùc vËt xµ lçh cña n−íc ta hiÖn nay tõ 30- 45 t¹/ha.

th©n th¶o, mäc tù nhiªn, th©n dµi 20-80 cm. PhÇn th©n mäc ®øng trªn mÆt ®Êt cao. L¸ ®¬n mäc cçh, Mét sè loµi rau b¶n ®Þa

cã cuèng dµi, phiÕn l¸ h×nh tim dµi 4-9 cm, réng 3-Rau b¶n ®Þa lµ rau tù nhiªn, kh«ng ®−îc trång 8 cm. Hoa nhá mµu vµng nh¹t, tËp hîp thµnh trät nh−ng vÉn ®−îc sö dông. Chóng cã ®Æc tÝnh b«ng dµi 2,5 cm. Qu¶ nang nhiÒu h¹t.

chèng chÞu bÖnh tèt h¬n, dÔ thÝch nghi víi ®iÒu C©y diÕp c¸ mäc hoang trªn cç b·i ven suèi, kiÖn m«i tr−êng. Nh÷ng rau b¶n ®Þa nhiÖt ®íi cã bê ruéng, n¬i ®Êt Èm, nhiÒu ¸nh s¸ng. C©y cã thÓ

thÓ sö dông mét phÇn lµm hµng hãa cung cÊp lan nhanh trong v−ên nhµ vµ rÊt khã diÖt s¹ch.

dinh d−ìng víi gi¸ thµnh thÊp h¬n vµ cã thÓ trång Toµn c©y cã mïi tanh cña c¸, do vËy nã kh«ng

®−îc trong ®iÒu kiÖn tr¸i vô.

®−îc nhiÒu ng−êi −a thÝch nh− rau hóng, b¹c hµ

HÇu hÕt cç lo¹i rau b¶n ®Þa ®Òu cã nguån gèc hoÆc nh÷ng rau gia vÞ khç. Rau diÕp cçòng tõ cç ®Þa ph−¬ng, chóng cã thÓ sinh tr−ëng trong

®−îc sö dông nh− mét lo¹i thuèc. ë Trung Quèc, nh÷ng ®iÒu kiÖn thÝch hîp. S¶n xuÊt lo¹i rau nµy rÔ cña c©y diÕp c¸ ®−îc sö dông nh− rau ¨n rÔ.

cÇn Ýt ®Êt, Ýt tèn c«ng vµ ®Çu t− Ýt. Trong nh÷ng

- C©y thiªn lý (Telosma cordata) thuéc hä n¨m gÇn ®©y, nhu cÇu rau b¶n ®Þa ngµy cµng Asclepiadoideae. C©y thiªn lý thuéc d¹ng c©y leo t¨ng, ®Æc biÖt lµ nh÷ng vïng du lÞch vµ cç nhµ

giµn, hoa th¬m ng¸t. C©y −a s¸ng, hoa në vµo hµng. Gi¸ b¸n cña cç lo¹i rau nµy rÊt cao nªn cã mïa xu©n hÌ vµ mïa thu. Nã cã thÓ trång ë s©n thÓ ®em l¹i thu nhËp cao cho n«ng d©n.

hay v−ên. Hoa mµu vµng ®Ýnh ngay trªn th©n.

Tuy nhiªn, s¶n xuÊt rau b¶n ®Þa vÉn ë quy m«

Nh÷ng hoa ®¬n lÎ në kÕ tiÕp nhau trong kho¶ng 1

tuÇn cã mïi th¬m ng¸t c¶ ngµy vµ ®ªm. C©y sinh 201

202

https://thuviensach.vn

nhá víi n¨ng suÊt thÊp vµ sè l−îng kh«ng ®¸p øng

®−îc nhu cÇu tiªu dïng. §Ó më réng s¶n xuÊt rau

2.5. Ch¨m sãc

b¶n ®Þa, cÇn ph¶i chó ý ®Çu t− bao gåm s¶n xuÊt T−íi n−íc: Trång xong t−íi ngay, mçi ngµy mét h¹t gièng, kü thuËt vµ trî gióp, t− vÊn ®¨ng ký lÇn, sau ®ã chØ t−íi gi÷ Èm, 2- 3 ngµy míi t−íi.

nh·n mç, th−¬ng hiÖu, thÞ tr−êng.

2.6. Thu ho¹ch

Mét sè lo¹i rau b¶n ®Þa hiÖn nay cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao lµ:

Trång ®−îc 30-40 ngµy th× thu ho¹ch. N¨ng suÊt

- DiÕp c¸ (Houttuynia cordata): Lµ lo¹i thùc vËt xµ lçh cña n−íc ta hiÖn nay tõ 30- 45 t¹/ha.

th©n th¶o, mäc tù nhiªn, th©n dµi 20-80 cm. PhÇn th©n mäc ®øng trªn mÆt ®Êt cao. L¸ ®¬n mäc cçh, Mét sè loµi rau b¶n ®Þa

cã cuèng dµi, phiÕn l¸ h×nh tim dµi 4-9 cm, réng 3-Rau b¶n ®Þa lµ rau tù nhiªn, kh«ng ®−îc trång 8 cm. Hoa nhá mµu vµng nh¹t, tËp hîp thµnh trät nh−ng vÉn ®−îc sö dông. Chóng cã ®Æc tÝnh b«ng dµi 2,5 cm. Qu¶ nang nhiÒu h¹t.

chèng chÞu bÖnh tèt h¬n, dÔ thÝch nghi víi ®iÒu C©y diÕp c¸ mäc hoang trªn cç b·i ven suèi, kiÖn m«i tr−êng. Nh÷ng rau b¶n ®Þa nhiÖt ®íi cã bê ruéng, n¬i ®Êt Èm, nhiÒu ¸nh s¸ng. C©y cã thÓ

thÓ sö dông mét phÇn lµm hµng hãa cung cÊp lan nhanh trong v−ên nhµ vµ rÊt khã diÖt s¹ch.

dinh d−ìng víi gi¸ thµnh thÊp h¬n vµ cã thÓ trång Toµn c©y cã mïi tanh cña c¸, do vËy nã kh«ng

®−îc trong ®iÒu kiÖn tr¸i vô.

®−îc nhiÒu ng−êi −a thÝch nh− rau hóng, b¹c hµ

HÇu hÕt cç lo¹i rau b¶n ®Þa ®Òu cã nguån gèc hoÆc nh÷ng rau gia vÞ khç. Rau diÕp cçòng tõ cç ®Þa ph−¬ng, chóng cã thÓ sinh tr−ëng trong

®−îc sö dông nh− mét lo¹i thuèc. ë Trung Quèc, nh÷ng ®iÒu kiÖn thÝch hîp. S¶n xuÊt lo¹i rau nµy rÔ cña c©y diÕp c¸ ®−îc sö dông nh− rau ¨n rÔ.

cÇn Ýt ®Êt, Ýt tèn c«ng vµ ®Çu t− Ýt. Trong nh÷ng

- C©y thiªn lý (Telosma cordata) thuéc hä n¨m gÇn ®©y, nhu cÇu rau b¶n ®Þa ngµy cµng Asclepiadoideae. C©y thiªn lý thuéc d¹ng c©y leo t¨ng, ®Æc biÖt lµ nh÷ng vïng du lÞch vµ cç nhµ

giµn, hoa th¬m ng¸t. C©y −a s¸ng, hoa në vµo hµng. Gi¸ b¸n cña cç lo¹i rau nµy rÊt cao nªn cã mïa xu©n hÌ vµ mïa thu. Nã cã thÓ trång ë s©n thÓ ®em l¹i thu nhËp cao cho n«ng d©n.

hay v−ên. Hoa mµu vµng ®Ýnh ngay trªn th©n.

Tuy nhiªn, s¶n xuÊt rau b¶n ®Þa vÉn ë quy m«

Nh÷ng hoa ®¬n lÎ në kÕ tiÕp nhau trong kho¶ng 1

tuÇn cã mïi th¬m ng¸t c¶ ngµy vµ ®ªm. C©y sinh 201

202

https://thuviensach.vn

tr−ëng m¹nh trong suèt nh÷ng ngµy Êm ¸p, thêi n−íc biÓn, hÇu hÕt ë nh÷ng vïng nói ViÖt Nam, gian chiÕu s¸ng dµi cña mïa hÌ vµ sinh tr−ëng

®Æc biÖt lµ cç tØnh miÒn nói phÝa B¾c. Bß khai cao chËm dÇn khi nhiÖt ®é thÊp vµ ngõng sinh tr−ëng 5-10 m, c©y nh½n nhôi kh«ng cã l«ng, l¸ kh«ng bÞ

trong ®iÒu kiÖn mïa ®«ng. ë miÒn Nam ViÖt Nam, rông, cã tua cuèn ë nçh l¸. Cuèng l¸ dµi 3-10 cm, lç©y thiªn lý cã thÓ ra hoa sau trång 4-5 th¸ng vµ

h×nh «van dµi, «van trßn hoÆc «van tam giç. Côm ra hoa trong suèt 8 th¸ng/n¨m. Hoa thiªn lý ¨n hoa réng 6-18 cm, cã rÊt nhiÒu hoa. C©y bß khai rÊt ngon, giµu carbohydrate, protein, vitamin A vµ

cã thµnh phÇn dinh d−ìng cao víi 6 g% protein, vitamin C. C©y thiªn lý võa lµ c©y c¶nh leo giµn 6,1 g% hydrocarbon, 7,5 g% chÊt x¬, 138 mg% Ca, cã hoa th¬m, hoa thiªn lý cßn lµ thøc ¨n bæ d−ìng.

40,7 mg% P, 2,6 mg% Caroten, 60 mg% vitamin C.

Nã cßn ®−îc dïng lµm thuèc bæ cho gan, cai Nã cã thÓ cho thu ho¹ch tõ th¸ng 3 ®Õn th¸ng 9

nghiÖn, lîi tiÓu,... C©y thiªn lý dÔ trång, cho thu h»ng n¨m. Ngän vµ l¸ non cã thÓ dïng ®Ó nÊu nhËp cao, cÇn t¨ng diÖn tÝch trång ë miÒn B¾c vµ

canh hoÆc xµo víi thÞt bß, thÞt gµ. Nã lµ mãn ¨n miÒn Nam ViÖt Nam.

ngon miÖng. Nã cã thÓ ®−îc sö dông nh− mét vÞ

- C©y rau s¾ng (Melientha suavis pierre) lµ

thuèc ®Ó ch÷a bÖnh thËn, t¨ng c−êng søc kháe vµ

c©y hoang d¹i, sinh tr−ëng ë vïng nói cao ë cç

®Æc biÖt lµ rÔ cña nã ch÷a ®−îc bÖnh chuét rót.

tØnh miÒn B¾c vµ miÒn Trung. C©y mäc thµnh bôi, th©n gç nhá cao 4-8 m. V× sinh tr−ëng chËm, c©y rau s¾ng ®−îc xem lµ c©y rau b¶n ®Þa cã gi¸ trÞ

kinh tÕ cao. Rau s¾ng cã thÓ b¸n víi gi¸ 150-300

®ång/kg. Rau s¾ng cã thÓ thu ho¹ch vµo th¸ng 3, th¸ng 4. Lçã thÓ dïng ®Ó nÊu canh rÊt ngon vµ

rÊt bæ d−ìng. Rau s¾ng cã hµm l−îng protein lµ

5,5% vµ hµm l−îng carbohydrate 5,3%. Nhu cÇu rau s¾ng cña thÞ tr−êng ®ang rÊt cao vµ rÊt cÇn ph¶i ®¸p øng.

- C©y bß khai (Erythropalum scandens Blume) thuéc hä Olacaceae. Nã cã ë nh÷ng vïng ®Êt phï sa vµ trªn nói víi ®é cao 100-1.500 m so víi mÆt 203

204

https://thuviensach.vn

tr−ëng m¹nh trong suèt nh÷ng ngµy Êm ¸p, thêi n−íc biÓn, hÇu hÕt ë nh÷ng vïng nói ViÖt Nam, gian chiÕu s¸ng dµi cña mïa hÌ vµ sinh tr−ëng

®Æc biÖt lµ cç tØnh miÒn nói phÝa B¾c. Bß khai cao chËm dÇn khi nhiÖt ®é thÊp vµ ngõng sinh tr−ëng 5-10 m, c©y nh½n nhôi kh«ng cã l«ng, l¸ kh«ng bÞ

trong ®iÒu kiÖn mïa ®«ng. ë miÒn Nam ViÖt Nam, rông, cã tua cuèn ë nçh l¸. Cuèng l¸ dµi 3-10 cm, lç©y thiªn lý cã thÓ ra hoa sau trång 4-5 th¸ng vµ

h×nh «van dµi, «van trßn hoÆc «van tam giç. Côm ra hoa trong suèt 8 th¸ng/n¨m. Hoa thiªn lý ¨n hoa réng 6-18 cm, cã rÊt nhiÒu hoa. C©y bß khai rÊt ngon, giµu carbohydrate, protein, vitamin A vµ

cã thµnh phÇn dinh d−ìng cao víi 6 g% protein, vitamin C. C©y thiªn lý võa lµ c©y c¶nh leo giµn 6,1 g% hydrocarbon, 7,5 g% chÊt x¬, 138 mg% Ca, cã hoa th¬m, hoa thiªn lý cßn lµ thøc ¨n bæ d−ìng.

40,7 mg% P, 2,6 mg% Caroten, 60 mg% vitamin C.

Nã cßn ®−îc dïng lµm thuèc bæ cho gan, cai Nã cã thÓ cho thu ho¹ch tõ th¸ng 3 ®Õn th¸ng 9

nghiÖn, lîi tiÓu,... C©y thiªn lý dÔ trång, cho thu h»ng n¨m. Ngän vµ l¸ non cã thÓ dïng ®Ó nÊu nhËp cao, cÇn t¨ng diÖn tÝch trång ë miÒn B¾c vµ

canh hoÆc xµo víi thÞt bß, thÞt gµ. Nã lµ mãn ¨n miÒn Nam ViÖt Nam.

ngon miÖng. Nã cã thÓ ®−îc sö dông nh− mét vÞ

- C©y rau s¾ng (Melientha suavis pierre) lµ

thuèc ®Ó ch÷a bÖnh thËn, t¨ng c−êng søc kháe vµ

c©y hoang d¹i, sinh tr−ëng ë vïng nói cao ë cç

®Æc biÖt lµ rÔ cña nã ch÷a ®−îc bÖnh chuét rót.

tØnh miÒn B¾c vµ miÒn Trung. C©y mäc thµnh bôi, th©n gç nhá cao 4-8 m. V× sinh tr−ëng chËm, c©y rau s¾ng ®−îc xem lµ c©y rau b¶n ®Þa cã gi¸ trÞ

kinh tÕ cao. Rau s¾ng cã thÓ b¸n víi gi¸ 150-300

®ång/kg. Rau s¾ng cã thÓ thu ho¹ch vµo th¸ng 3, th¸ng 4. Lçã thÓ dïng ®Ó nÊu canh rÊt ngon vµ

rÊt bæ d−ìng. Rau s¾ng cã hµm l−îng protein lµ

5,5% vµ hµm l−îng carbohydrate 5,3%. Nhu cÇu rau s¾ng cña thÞ tr−êng ®ang rÊt cao vµ rÊt cÇn ph¶i ®¸p øng.

- C©y bß khai (Erythropalum scandens Blume) thuéc hä Olacaceae. Nã cã ë nh÷ng vïng ®Êt phï sa vµ trªn nói víi ®é cao 100-1.500 m so víi mÆt 203

204

https://thuviensach.vn

2. Quy m« ®èi t−îng xin cÊp chøng nhËn:

Tªn c¸nh ®ång §Þa chØ DiÖn tÝch (ha) Lo¹i c©y trång PHô LôC

Phô lôc 1:

3. Cç th«ng tin cÇn thiÕt

MéT Sè BIÓU MÉU LI£N QUAN

3.1. Sè ng−êi lao ®éng vµ cç líp ®µo t¹o, tËp

§ÕN QU¸ TR×NH Tæ CHøC S¶N XUÊT,

huÊn: .........................................................................

GI¸M S¸T KIÓM TRA S¶N XUÊT RAU

3.2. KÕt qu¶ ph©n tÝch ®· cã vÒ d− l−îng thuèc, THEO VietGAP

vi sinh vËt, kim lo¹i nÆng trong ®Êt, n−íc: ..............

3.3. §iÒu kiÖn s¬ chÕ (diÖn tÝch, kho, nguån n−íc, BiÓu mÉu 1: B¶n tù ®¸nh giç¬ së

bao gãi,...):.................................................................

3.4. Nguån n−íc t−íi ®−îc sö dông t¹i ®¬n vÞ: CéNG HOµ X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

* N−íc s«ng:

N−íc ngÇm:

N−íc hå:

N−íc ao:

N−íc giÕng:

3.5. Lo¹i ph©n bãn ®−îc sö dông t¹i ®¬n vi: B¶N Tù §¸NH GI¸

- Ph©n h÷u c¬: (Lo¹i g×? .............................. .) S¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP

- Ph©n v« c¬:

(Lo¹i g×? ................................. .) KÝnh göi: …………………………………..

- Ph©n khç:

(Lo¹i g×? ................................ )

1. Tªn tæ chøc nhËn s¶n xuÊt (Chñ trang 3.6. Cç thuèc b¶o vÖ thùc vËt tõng ®−îc sö dông tr¹i, hîp tç x·, c«ng ty): .........................................

thêi gian qua (2 n¨m gÇn ®©y):

Tªn ng−êi ®¹i diÖn: ...........................................

C©y rau

Tªn thuèc

Thêi gian sö dông

§Þa chØ: ..............................................................

§iÖn tho¹i:........... Fax: ......................................

E-mail: ..............................................................

205

206

https://thuviensach.vn

2. Quy m« ®èi t−îng xin cÊp chøng nhËn:

Tªn c¸nh ®ång §Þa chØ DiÖn tÝch (ha) Lo¹i c©y trång PHô LôC

Phô lôc 1:

3. Cç th«ng tin cÇn thiÕt

MéT Sè BIÓU MÉU LI£N QUAN

3.1. Sè ng−êi lao ®éng vµ cç líp ®µo t¹o, tËp

§ÕN QU¸ TR×NH Tæ CHøC S¶N XUÊT,

huÊn: .........................................................................

GI¸M S¸T KIÓM TRA S¶N XUÊT RAU

3.2. KÕt qu¶ ph©n tÝch ®· cã vÒ d− l−îng thuèc, THEO VietGAP

vi sinh vËt, kim lo¹i nÆng trong ®Êt, n−íc: ..............

3.3. §iÒu kiÖn s¬ chÕ (diÖn tÝch, kho, nguån n−íc, BiÓu mÉu 1: B¶n tù ®¸nh giç¬ së

bao gãi,...):.................................................................

3.4. Nguån n−íc t−íi ®−îc sö dông t¹i ®¬n vÞ: CéNG HOµ X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

* N−íc s«ng:

N−íc ngÇm:

N−íc hå:

N−íc ao:

N−íc giÕng:

3.5. Lo¹i ph©n bãn ®−îc sö dông t¹i ®¬n vi: B¶N Tù §¸NH GI¸

- Ph©n h÷u c¬: (Lo¹i g×? .............................. .) S¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP

- Ph©n v« c¬:

(Lo¹i g×? ................................. .) KÝnh göi: …………………………………..

- Ph©n khç:

(Lo¹i g×? ................................ )

1. Tªn tæ chøc nhËn s¶n xuÊt (Chñ trang 3.6. Cç thuèc b¶o vÖ thùc vËt tõng ®−îc sö dông tr¹i, hîp tç x·, c«ng ty): .........................................

thêi gian qua (2 n¨m gÇn ®©y):

Tªn ng−êi ®¹i diÖn: ...........................................

C©y rau

Tªn thuèc

Thêi gian sö dông

§Þa chØ: ..............................................................

§iÖn tho¹i:........... Fax: ......................................

E-mail: ..............................................................

205

206

https://thuviensach.vn

3.7. Khèi l−îng s¶n phÈm vµ ph−¬ng thøc tiªu BiÓu mÉu 2: §¬n ®¨ng ký

thô 2 n¨m gÇn ®©y:

chøng nhËn VietGAP

a) Theo hîp ®ång hoÆc ®Æt hµng (tªn bªn mua, khèi l−îng,…):

CéNG HOµ X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

b) B¸n tù do:

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

- Chî ®Þa ph−¬ng:

(Tªn ....................... )

- Chî ®Çu mèi:

(Tªn ....................... )

§¥N §¡NG Ký CHøNG NHËN VietGAP

- Ng−êi thu gom hµng: (Tªn ....................... )

KÝnh göi: Tæ chøc Chøng nhËn

3.8. §¬n vÞ ®ã ®−îc chøng nhËn cña bÊt kú mét hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng nµo ch−a? (Chi côc

- Tªn nhµ s¶n xuÊt: ...........................................

B¶o vÖ thùc vËt, Së N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn

- §Þa chØ: .......................................... ………….

n«ng th«n, Së Khoa häc vµ C«ng nghÖ,...):....

- Sè ®iÖn tho¹i: .. ............... Fax: (nÕu cã)...........

Sau khi nghiªn cøu Quy chÕ chøng nhËn

4. §Ò nghÞ:

Quy tr×nh Thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt (VietGAP) cho rau, qu¶ vµ chÌ an toµn ban hµnh

§¬n vÞ chóng t«i chÞu trçh nhiÖm vÒ sù trung kÌm theo QuyÕt ®Þnh sè 84/2008/Q§-BNN ngµy thùc cña cç sè liÖu trªn. §Ò nghÞ Tæ chøc chøng 28-7-2008 cña Bé tr−ëng Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t nhËn ®¸nh gi¸ vµ cÊp GiÊy chøng nhËn s¶n xuÊt triÓn n«ng th«n, chóng t«i xin ®¨ng ký kiÓm tra rau an toµn theo VietGAP cho ®¬n vÞ theo quy ®Þnh.

chøng nhËn Quy tr×nh Thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt cho m« h×nh:

Ngµy... th¸ng ... n¨m...

Trang tr¹i

§¹i diÖn ®¬n vÞ

Hîp tç x· (tæ hîp tç,...)

(Ký tªn, ®ãng dÊu)

- DiÖn tÝch s¶n xuÊt: .......................m2 hoÆc ha.

- §Þa ®iÓm: th«n..............x· (ph−êng) . ..............

huyÖn (quËn)....................tØnh/thµnh phè................

- Tªn s¶n phÈm ®¨ng ký chøng nhËn VietGAP ....

..............................................................................

- S¶n l−îng dù kiÕn: ........... kg hoÆc tÊn/®¬n vÞ

thêi gian.

207

208

https://thuviensach.vn

3.7. Khèi l−îng s¶n phÈm vµ ph−¬ng thøc tiªu BiÓu mÉu 2: §¬n ®¨ng ký

thô 2 n¨m gÇn ®©y:

chøng nhËn VietGAP

a) Theo hîp ®ång hoÆc ®Æt hµng (tªn bªn mua, khèi l−îng,…):

CéNG HOµ X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

b) B¸n tù do:

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

- Chî ®Þa ph−¬ng:

(Tªn ....................... )

- Chî ®Çu mèi:

(Tªn ....................... )

§¥N §¡NG Ký CHøNG NHËN VietGAP

- Ng−êi thu gom hµng: (Tªn ....................... )

KÝnh göi: Tæ chøc Chøng nhËn

3.8. §¬n vÞ ®ã ®−îc chøng nhËn cña bÊt kú mét hÖ thèng qu¶n lý chÊt l−îng nµo ch−a? (Chi côc

- Tªn nhµ s¶n xuÊt: ...........................................

B¶o vÖ thùc vËt, Së N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn

- §Þa chØ: .......................................... ………….

n«ng th«n, Së Khoa häc vµ C«ng nghÖ,...):....

- Sè ®iÖn tho¹i: .. ............... Fax: (nÕu cã)...........

Sau khi nghiªn cøu Quy chÕ chøng nhËn

4. §Ò nghÞ:

Quy tr×nh Thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt (VietGAP) cho rau, qu¶ vµ chÌ an toµn ban hµnh

§¬n vÞ chóng t«i chÞu trçh nhiÖm vÒ sù trung kÌm theo QuyÕt ®Þnh sè 84/2008/Q§-BNN ngµy thùc cña cç sè liÖu trªn. §Ò nghÞ Tæ chøc chøng 28-7-2008 cña Bé tr−ëng Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t nhËn ®¸nh gi¸ vµ cÊp GiÊy chøng nhËn s¶n xuÊt triÓn n«ng th«n, chóng t«i xin ®¨ng ký kiÓm tra rau an toµn theo VietGAP cho ®¬n vÞ theo quy ®Þnh.

chøng nhËn Quy tr×nh Thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt cho m« h×nh:

Ngµy... th¸ng ... n¨m...

Trang tr¹i

§¹i diÖn ®¬n vÞ

Hîp tç x· (tæ hîp tç,...)

(Ký tªn, ®ãng dÊu)

- DiÖn tÝch s¶n xuÊt: .......................m2 hoÆc ha.

- §Þa ®iÓm: th«n..............x· (ph−êng) . ..............

huyÖn (quËn)....................tØnh/thµnh phè................

- Tªn s¶n phÈm ®¨ng ký chøng nhËn VietGAP ....

..............................................................................

- S¶n l−îng dù kiÕn: ........... kg hoÆc tÊn/®¬n vÞ

thêi gian.

207

208

https://thuviensach.vn

- Ph¹m vi s¶n xuÊt: ...........................................

BiÓu mÉu 3: MÉu hîp ®ång

§Ò nghÞ Tæ chøc Chøng nhËn kiÓm tra vµ cÊp GiÊy chøng nhËn VietGAP.

CéNG HOµ X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

Tµi liÖu kÌm theo:

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

- B¶n tù ®¸nh giçña c¬ së;

- B¶n ®å gi¶i thöa vµ ph©n l« khu vùc s¶n xuÊt, HîP §åNG CHøNG NHËN

b¶n thuyÕt minh vÒ thiÕt kÕ, bè trÝ mÆt b»ng khu S¶N XUÊT RAU AN TOµN THEO VietGAP

vùc s¶n xuÊt, xö lý sau thu ho¹ch, s¬ chÕ, b¶o

- C¨n cø vµo LuËt d©n sù ngµy 03-3-2005

qu¶n (nÕu cã);

Quèc héi kho¸ X kú häp thø 7 cña Quèc héi n−íc

- KÕt qu¶ kiÓm tra néi bé;

Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam th«ng qua

- Danh sçh thµnh viªn hîp tç x· (hä tªn, ®Þa ngµy 14-6-2007;

chØ, ®Þa ®iÓm, diÖn tÝch s¶n xuÊt, m· sè ®Þa ®iÓm

- C¨n cø QuyÕt ®Þnh sè ……ngµy 21-4-2006

s¶n xuÊt (nÕu cã)).

cña ……..quy ®Þnh chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ c¬ cÊu

…… , ngµy…

tæ chøc cña ………. ;

th¸ng… n¨m……

- C¨n cø QuyÕt ®Þnh sè….. vÒ viÖc chØ ®Þnh

§¹i diÖn nhµ s¶n xuÊt

………….lµ tæ chøc chøng nhËn s¶n xuÊt rau an (Ký tªn vµ ®ãng dÊu nÕu cã)

toµn theo VietGAP ;

H«m

nay,

ngµy

…. th¸ng

……n¨m

…….t¹i….., chóng t«i gåm:

Bªn A:

§¹i diÖn:.......................Chøc vô: ........................

§Þa chØ: ...............................................................

§iÖn tho¹i: ..........................................................

Tµi kho¶n (nÕu cã):...................T¹i:....................

Bªn B: Tæ chøc chøng nhËn

§¹i diÖn: .................Chøc vô: ............................

§Þa chØ: ..............................................................

209

210

https://thuviensach.vn

- Ph¹m vi s¶n xuÊt: ...........................................

BiÓu mÉu 3: MÉu hîp ®ång

§Ò nghÞ Tæ chøc Chøng nhËn kiÓm tra vµ cÊp GiÊy chøng nhËn VietGAP.

CéNG HOµ X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

Tµi liÖu kÌm theo:

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

- B¶n tù ®¸nh giçña c¬ së;

- B¶n ®å gi¶i thöa vµ ph©n l« khu vùc s¶n xuÊt, HîP §åNG CHøNG NHËN

b¶n thuyÕt minh vÒ thiÕt kÕ, bè trÝ mÆt b»ng khu S¶N XUÊT RAU AN TOµN THEO VietGAP

vùc s¶n xuÊt, xö lý sau thu ho¹ch, s¬ chÕ, b¶o

- C¨n cø vµo LuËt d©n sù ngµy 03-3-2005

qu¶n (nÕu cã);

Quèc héi kho¸ X kú häp thø 7 cña Quèc héi n−íc

- KÕt qu¶ kiÓm tra néi bé;

Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam th«ng qua

- Danh sçh thµnh viªn hîp tç x· (hä tªn, ®Þa ngµy 14-6-2007;

chØ, ®Þa ®iÓm, diÖn tÝch s¶n xuÊt, m· sè ®Þa ®iÓm

- C¨n cø QuyÕt ®Þnh sè ……ngµy 21-4-2006

s¶n xuÊt (nÕu cã)).

cña ……..quy ®Þnh chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ c¬ cÊu

…… , ngµy…

tæ chøc cña ………. ;

th¸ng… n¨m……

- C¨n cø QuyÕt ®Þnh sè….. vÒ viÖc chØ ®Þnh

§¹i diÖn nhµ s¶n xuÊt

………….lµ tæ chøc chøng nhËn s¶n xuÊt rau an (Ký tªn vµ ®ãng dÊu nÕu cã)

toµn theo VietGAP ;

H«m

nay,

ngµy

…. th¸ng

……n¨m

…….t¹i….., chóng t«i gåm:

Bªn A:

§¹i diÖn:.......................Chøc vô: ........................

§Þa chØ: ...............................................................

§iÖn tho¹i: ..........................................................

Tµi kho¶n (nÕu cã):...................T¹i:....................

Bªn B: Tæ chøc chøng nhËn

§¹i diÖn: .................Chøc vô: ............................

§Þa chØ: ..............................................................

209

210

https://thuviensach.vn

§iÖn tho¹i: ..........Fax: .........E-mail: .................

§iÒu 3: Trçh nhiÖm cña bªn B

Tµi kho¶n sè : ....................................................

- KiÓm tra hå s¬ vµ xç ®Þnh râ nh÷ng v¨n T¹i Ng©n hµng ..................................................

b¶n, tµi liÖu cña bªn A cÇn bæ sung hoµn thiÖn.

Hai bªn cïng nhÊt trÝ nh÷ng ®iÒu kho¶n sau:

- §¸nh gi¸ viÖc duy tr× ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt, s¬

chÕ vµ thùc hiÖn quy tr×nh s¶n xuÊt rau an toµn

§iÒu 1: Hai bªn thèng nhÊt cç chñng lo¹i rau, theo VietGAP cña bªn A. Th«ng b¸o cho bªn A quy m« diÖn tÝch ®−îc ®¸nh gi¸ ®Ó cÊp GiÊy chøng nh÷ng h¹n chÕ, thêi gian vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc.

nhËn s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP (cã danh

- LÊy mÉu kiÓm tra theo tiªu chuÈn chÊt l−îng môc trong phô lôc kÌm theo).

rau an toµn.

§iÒu 2: Trçh nhiÖm cña bªn A

- CÊp giÊy chøng nhËn s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP cho Bªn A víi nh÷ng chñng lo¹i ®¨ng

- Thùc hiÖn ®óng cç quy tr×nh s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP mét cçh tù giç vµ nghiªm tóc.

ký nÕu ®¸p øng cç yªu cÇu theo quy ®Þnh.

- Cã biÖn ph¸p kh¾c phôc kÞp thêi nh÷ng vi

- Gi¸m s¸t trong thêi gian hiÖu lùc cña giÊy ph¹m theo th«ng b¸o cña bªn B.

chøng nhËn cã hiÖu lùc. Th«ng b¸o cho bªn A

- NÕu kh«ng ®¸p øng ®−îc cç yªu cÇu cña s¶n nh÷ng h¹n chÕ, thêi gian vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc.

xuÊt rau an toµn theo tiªu chuÈn VietGAP th×

- §×nh chØ, thu håi giÊy chøng nhËn nÕu bªn A vi kh«ng ®−îc bªn B cÊp giÊy chøng nhËn s¶n xuÊt ph¹m tiªu chÝ tu©n thñ b¾t buéc tõ 2 lÇn trë lªn.

rau an toµn theo VietGAP vµ kh«ng ®−îc hoµn tr¶

l¹i kinh phÝ, ®ång thêi ®ång ý ®Ó bªn B th«ng b¸o

§iÒu 4: HiÖu lùc cña hîp ®ång

kÕt qu¶ nµy ®Õn ng−êi tiªu dïng.

GiÊy chøng nhËn s¶n xuÊt rau an toµn theo

- Trong thêi gian hiÖu lùc cña giÊy chøng nhËn VietGAP cã hiÖu lùc trong 01 n¨m, nÕu bªn A cÇn ph¶i cö ng−êi th−êng trùc ®Ó bªn B tiÕn hµnh kh«ng cã vi ph¹m g× trong suèt qu¸ tr×nh s¶n kiÓm tra ®ét xuÊt theo quy ®Þnh cña VietGAP.

xuÊt, s¬ chÕ.

- BÞ ®×nh chØ, thu håi giÊy chøng nhËn nÕu vi ph¹m cç tiªu chÝ tu©n thñ b¾t buéc lo¹i A tõ 2

§iÒu 5: Kinh phÝ cña hîp ®ång

lÇn trë lªn vµ ®ång ý ®Ó bªn B th«ng b¸o trªn cç Bªn A cã trçh nhiÖm thanh to¸n kinh phÝ

ph−¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng.

theo tháa thuËn (01 n¨m) lµ …… ® (sè tiÒn b»ng 211

212

https://thuviensach.vn

§iÖn tho¹i: ..........Fax: .........E-mail: .................

§iÒu 3: Trçh nhiÖm cña bªn B

Tµi kho¶n sè : ....................................................

- KiÓm tra hå s¬ vµ xç ®Þnh râ nh÷ng v¨n T¹i Ng©n hµng ..................................................

b¶n, tµi liÖu cña bªn A cÇn bæ sung hoµn thiÖn.

Hai bªn cïng nhÊt trÝ nh÷ng ®iÒu kho¶n sau:

- §¸nh gi¸ viÖc duy tr× ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt, s¬

chÕ vµ thùc hiÖn quy tr×nh s¶n xuÊt rau an toµn

§iÒu 1: Hai bªn thèng nhÊt cç chñng lo¹i rau, theo VietGAP cña bªn A. Th«ng b¸o cho bªn A quy m« diÖn tÝch ®−îc ®¸nh gi¸ ®Ó cÊp GiÊy chøng nh÷ng h¹n chÕ, thêi gian vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc.

nhËn s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP (cã danh

- LÊy mÉu kiÓm tra theo tiªu chuÈn chÊt l−îng môc trong phô lôc kÌm theo).

rau an toµn.

§iÒu 2: Trçh nhiÖm cña bªn A

- CÊp giÊy chøng nhËn s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP cho Bªn A víi nh÷ng chñng lo¹i ®¨ng

- Thùc hiÖn ®óng cç quy tr×nh s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP mét cçh tù giç vµ nghiªm tóc.

ký nÕu ®¸p øng cç yªu cÇu theo quy ®Þnh.

- Cã biÖn ph¸p kh¾c phôc kÞp thêi nh÷ng vi

- Gi¸m s¸t trong thêi gian hiÖu lùc cña giÊy ph¹m theo th«ng b¸o cña bªn B.

chøng nhËn cã hiÖu lùc. Th«ng b¸o cho bªn A

- NÕu kh«ng ®¸p øng ®−îc cç yªu cÇu cña s¶n nh÷ng h¹n chÕ, thêi gian vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc.

xuÊt rau an toµn theo tiªu chuÈn VietGAP th×

- §×nh chØ, thu håi giÊy chøng nhËn nÕu bªn A vi kh«ng ®−îc bªn B cÊp giÊy chøng nhËn s¶n xuÊt ph¹m tiªu chÝ tu©n thñ b¾t buéc tõ 2 lÇn trë lªn.

rau an toµn theo VietGAP vµ kh«ng ®−îc hoµn tr¶

l¹i kinh phÝ, ®ång thêi ®ång ý ®Ó bªn B th«ng b¸o

§iÒu 4: HiÖu lùc cña hîp ®ång

kÕt qu¶ nµy ®Õn ng−êi tiªu dïng.

GiÊy chøng nhËn s¶n xuÊt rau an toµn theo

- Trong thêi gian hiÖu lùc cña giÊy chøng nhËn VietGAP cã hiÖu lùc trong 01 n¨m, nÕu bªn A cÇn ph¶i cö ng−êi th−êng trùc ®Ó bªn B tiÕn hµnh kh«ng cã vi ph¹m g× trong suèt qu¸ tr×nh s¶n kiÓm tra ®ét xuÊt theo quy ®Þnh cña VietGAP.

xuÊt, s¬ chÕ.

- BÞ ®×nh chØ, thu håi giÊy chøng nhËn nÕu vi ph¹m cç tiªu chÝ tu©n thñ b¾t buéc lo¹i A tõ 2

§iÒu 5: Kinh phÝ cña hîp ®ång

lÇn trë lªn vµ ®ång ý ®Ó bªn B th«ng b¸o trªn cç Bªn A cã trçh nhiÖm thanh to¸n kinh phÝ

ph−¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng.

theo tháa thuËn (01 n¨m) lµ …… ® (sè tiÒn b»ng 211

212

https://thuviensach.vn

ch÷) cho bªn B. Thanh to¸n: 50% ngay sau khi BiÓu mÉu 5 : MÉu b¶n cam kÕt

thanh tra lÇn 1 vµ 50% ngay sau khi cã kÕt qu¶

thanh tra ®éc lËp. Ph−¬ng thøc thanh to¸n: chuyÓn CéNG HOµ X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

kho¶n hoÆc tr¶ b»ng tiÒn mÆt. Nguån kinh phÝ

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

®−îc chi tr¶…….. % gi¸ trÞ cña hîp ®ång.

……., ngµy... th¸ng...n¨m 20…

§iÒu 6: §iÒu kho¶n chung

- Hai bªn cam kÕt thùc hiÖn cç néi dung ®·

CAM KÕT X¢Y DùNG VïNG S¶N XUÊT

nªu trong hîp ®ång, bªn nµo vi ph¹m ph¶i chÞu RAU AN TOµN THEO TI£U CHUÈN VietGAP

trçh nhiÖm nh− ®· quy ®Þnh trong hîp ®ång vµ

tr−íc ph¸p luËt.

- Hîp ®ång cã gi¸ trÞ kÓ tõ ngµy ký vµ ®−îc lËp

§¹i diÖn ban l·nh ®¹o hîp tç x· (nhãm): thµnh 06 b¶n cã gi¸ trÞ ph¸p lý nh− nhau, mçi bªn

- ¤ng (bµ): ..........................................................

gi÷ 03 b¶n.

- §Þa chØ: .............................................................

- §iÖn tho¹i: .......................................................

§¹i diÖn bªn A

§¹i diÖn bªn B

(Ký tªn, ®ãng dÊu)

(Ký tªn, ®ãng dÊu)

§¹i diÖn hé, gia ®×nh tham gia x©y dùng vïng s¶n xuÊt rau an toµn:

- ¤ng (bµ): ..........................................................

- §Þa chØ: .............................................................

- §iÖn tho¹i: .......................................................

Cam kÕt thùc hiÖn cç néi dung sau trong viÖc x©y dùng vïng s¶n xuÊt rau (qu¶, chÌ) an toµn theo tiªu chuÈn VietGAP t¹i…. :.....

Cam kÕt cña hîp tç x· (nhãm):

- X©y dùng hÖ thèng qu¶n lý hîp tç x· s¶n xuÊt rau an toµn theo mÉu tiªu chuÈn ch−¬ng tr×nh thùc 213

214

https://thuviensach.vn

ch÷) cho bªn B. Thanh to¸n: 50% ngay sau khi BiÓu mÉu 5 : MÉu b¶n cam kÕt

thanh tra lÇn 1 vµ 50% ngay sau khi cã kÕt qu¶

thanh tra ®éc lËp. Ph−¬ng thøc thanh to¸n: chuyÓn CéNG HOµ X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

kho¶n hoÆc tr¶ b»ng tiÒn mÆt. Nguån kinh phÝ

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

®−îc chi tr¶…….. % gi¸ trÞ cña hîp ®ång.

……., ngµy... th¸ng...n¨m 20…

§iÒu 6: §iÒu kho¶n chung

- Hai bªn cam kÕt thùc hiÖn cç néi dung ®·

CAM KÕT X¢Y DùNG VïNG S¶N XUÊT

nªu trong hîp ®ång, bªn nµo vi ph¹m ph¶i chÞu RAU AN TOµN THEO TI£U CHUÈN VietGAP

trçh nhiÖm nh− ®· quy ®Þnh trong hîp ®ång vµ

tr−íc ph¸p luËt.

- Hîp ®ång cã gi¸ trÞ kÓ tõ ngµy ký vµ ®−îc lËp

§¹i diÖn ban l·nh ®¹o hîp tç x· (nhãm): thµnh 06 b¶n cã gi¸ trÞ ph¸p lý nh− nhau, mçi bªn

- ¤ng (bµ): ..........................................................

gi÷ 03 b¶n.

- §Þa chØ: .............................................................

- §iÖn tho¹i: .......................................................

§¹i diÖn bªn A

§¹i diÖn bªn B

(Ký tªn, ®ãng dÊu)

(Ký tªn, ®ãng dÊu)

§¹i diÖn hé, gia ®×nh tham gia x©y dùng vïng s¶n xuÊt rau an toµn:

- ¤ng (bµ): ..........................................................

- §Þa chØ: .............................................................

- §iÖn tho¹i: .......................................................

Cam kÕt thùc hiÖn cç néi dung sau trong viÖc x©y dùng vïng s¶n xuÊt rau (qu¶, chÌ) an toµn theo tiªu chuÈn VietGAP t¹i…. :.....

Cam kÕt cña hîp tç x· (nhãm):

- X©y dùng hÖ thèng qu¶n lý hîp tç x· s¶n xuÊt rau an toµn theo mÉu tiªu chuÈn ch−¬ng tr×nh thùc 213

214

https://thuviensach.vn

hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt GAP bao gåm: ban

- Tu©n thñ sù kiÓm tra cña cç thanh tra viªn thanh tra gi¸m s¸t néi bé, ban qu¶n lý (m¹ng l−íi vµ gi¸m s¸t viªn trong øng dông cç quy tr×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô). §iÒu tiÕt s¶n xuÊt theo thÞ

thùc hµnh n«ng nghiÖp tèt cho rau (qu¶, chÌ) t−¬i tr−êng nh»m mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao cho theo tiªu chuÈn ViÖt Nam.

tÊt c¶ mäi ng−êi tham gia.

- Tu©n thñ sù ®iÒu hµnh cña ban qu¶n lý hîp

- Tæ chøc tËp huÊn, h−íng dÉn ng−êi trång rau tç x· (nhãm) trong tæ chøc s¶n xuÊt vµ tiªu thô (qu¶, chÌ) thùc hiÖn cç biÖn ph¸p kü thuËt s¶n s¶n phÈm rau (qu¶, chÌ) an toµn.

xuÊt rau an toµn.

- Tæ chøc triÓn khai vµ gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn

§¹i diÖn hîp tç x· (nhãm) §¹i diÖn hé, gia ®×nh cç biÖn ph¸p kü thuËt trªn ®èi víi cç hé, gia

®×nh nh»m ®¹t ®−îc s¶n phÈm chÊt l−îng vÖ sinh an toµn.

- H−íng dÉn ghi chÐp vµ cËp nhËt sè liÖu vµo sæ nhËt ký, h−íng dÉn viÖc tù kiÓm tra, gi¸m s¸t c«ng viÖc.

- Thùc hiÖn nguyªn t¾c c«ng khai vµ d©n chñ trong qu¶n lý tµi chÝnh vµ qu¶n lý c«ng viÖc.

Cam kÕt cña ng−êi trång rau (qu¶, chÌ):

- Cam kÕt tham gia x©y dùng vïng s¶n xuÊt rau (qu¶, chÌ) an toµn t¹i …...

- Tham gia cç líp tËp huÊn, h−íng dÉn kü thuËt s¶n xuÊt rau (qu¶, chÌ) an toµn.

- Thùc hiÖn ®Çy ®ñ c«ng tç ghi chÐp sæ sçh, theo dâi c«ng viÖc.

- Tu©n thñ h−íng dÉn cña c¸n bé kü thuËt vÒ

thùc hiÖn cç biÖn ph¸p kü thuËt s¶n xuÊt rau (qu¶, chÌ) an toµn, chÞu sù chØ ®¹o vµ gi¸m s¸t cña c¸n bé kü thuËt vÒ cç c«ng viÖc trªn.

215

216

https://thuviensach.vn

hµnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt GAP bao gåm: ban

- Tu©n thñ sù kiÓm tra cña cç thanh tra viªn thanh tra gi¸m s¸t néi bé, ban qu¶n lý (m¹ng l−íi vµ gi¸m s¸t viªn trong øng dông cç quy tr×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô). §iÒu tiÕt s¶n xuÊt theo thÞ

thùc hµnh n«ng nghiÖp tèt cho rau (qu¶, chÌ) t−¬i tr−êng nh»m mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao cho theo tiªu chuÈn ViÖt Nam.

tÊt c¶ mäi ng−êi tham gia.

- Tu©n thñ sù ®iÒu hµnh cña ban qu¶n lý hîp

- Tæ chøc tËp huÊn, h−íng dÉn ng−êi trång rau tç x· (nhãm) trong tæ chøc s¶n xuÊt vµ tiªu thô (qu¶, chÌ) thùc hiÖn cç biÖn ph¸p kü thuËt s¶n s¶n phÈm rau (qu¶, chÌ) an toµn.

xuÊt rau an toµn.

- Tæ chøc triÓn khai vµ gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn

§¹i diÖn hîp tç x· (nhãm) §¹i diÖn hé, gia ®×nh cç biÖn ph¸p kü thuËt trªn ®èi víi cç hé, gia

®×nh nh»m ®¹t ®−îc s¶n phÈm chÊt l−îng vÖ sinh an toµn.

- H−íng dÉn ghi chÐp vµ cËp nhËt sè liÖu vµo sæ nhËt ký, h−íng dÉn viÖc tù kiÓm tra, gi¸m s¸t c«ng viÖc.

- Thùc hiÖn nguyªn t¾c c«ng khai vµ d©n chñ trong qu¶n lý tµi chÝnh vµ qu¶n lý c«ng viÖc.

Cam kÕt cña ng−êi trång rau (qu¶, chÌ):

- Cam kÕt tham gia x©y dùng vïng s¶n xuÊt rau (qu¶, chÌ) an toµn t¹i …...

- Tham gia cç líp tËp huÊn, h−íng dÉn kü thuËt s¶n xuÊt rau (qu¶, chÌ) an toµn.

- Thùc hiÖn ®Çy ®ñ c«ng tç ghi chÐp sæ sçh, theo dâi c«ng viÖc.

- Tu©n thñ h−íng dÉn cña c¸n bé kü thuËt vÒ

thùc hiÖn cç biÖn ph¸p kü thuËt s¶n xuÊt rau (qu¶, chÌ) an toµn, chÞu sù chØ ®¹o vµ gi¸m s¸t cña c¸n bé kü thuËt vÒ cç c«ng viÖc trªn.

215

216

https://thuviensach.vn

BiÓu mÉu 6

B¶ng 1: Mua h¹t gièng, c©y gièng

Thµnh

Chñng

§¬n

Sè

Tªn cöa

Ngµy,

tiÒn

lo¹i, n¬i

vÞ

l−îng

hµng,

th¸ng

( 1.000

s¶n xuÊt tÝnh

ng−êi b¸n

®ång)

Sæ nhËt ký mua hãa chÊt,

Tæng

vËt t− n«ng nghiÖp

céng

cho s¶n xuÊt rau an toµn

cuèi

th¸ng

B¶ng 2: Mua vËt t− n«ng nghiÖp (thuèc b¶o vÖ thùc vËt, hoçhÊt)

§¬n vÞ

Thµnh

Chñ hé: .............................................................

Chñng

tÝnh

Sè

Tªn cöa

Ngµy,

tiÒn

§Þa chØ:.............................................................

lo¹i, n¬i (ml,

l−îng

hµng,

th¸ng

(1.000

§iÖn tho¹i:.......................................................

s¶n xuÊt gam,

ng−êi b¸n

®ång)

kg)

DiÖn tÝch canh tç: ........................................

Sè « thöa, m· v−ên: .......................................

Céng

Hµ Néi, 20...

217

218

https://thuviensach.vn

BiÓu mÉu 6

B¶ng 1: Mua h¹t gièng, c©y gièng

Thµnh

Chñng

§¬n

Sè

Tªn cöa

Ngµy,

tiÒn

lo¹i, n¬i

vÞ

l−îng

hµng,

th¸ng

( 1.000

s¶n xuÊt tÝnh

ng−êi b¸n

®ång)

Sæ nhËt ký mua hãa chÊt,

Tæng

vËt t− n«ng nghiÖp

céng

cho s¶n xuÊt rau an toµn

cuèi

th¸ng

B¶ng 2: Mua vËt t− n«ng nghiÖp (thuèc b¶o vÖ thùc vËt, hoçhÊt)

§¬n vÞ

Thµnh

Chñ hé: .............................................................

Chñng

tÝnh

Sè

Tªn cöa

Ngµy,

tiÒn

§Þa chØ:.............................................................

lo¹i, n¬i (ml,

l−îng

hµng,

th¸ng

(1.000

§iÖn tho¹i:.......................................................

s¶n xuÊt gam,

ng−êi b¸n

®ång)

kg)

DiÖn tÝch canh tç: ........................................

Sè « thöa, m· v−ên: .......................................

Céng

Hµ Néi, 20...

217

218

https://thuviensach.vn

B¶ng 3: Mua vËt t− n«ng nghiÖp (ph©n bãn, hîp tç x· n«ng nghiÖp......

thuèc kÝch thÝch sinh tr−ëng)

§¬n vÞ

Thµnh Tªn cöa

Chñng

tÝnh

Sè

Ngµy,

tiÒn

hµng,

lo¹i, n¬i (ml,

l−îng

th¸ng

(1.000

ng−êi

s¶n xuÊt gam,

®ång)

b¸n

kg)

sæ theo dâi

qu¸ tr×nh canh tç rau an toµn

theo tiªu chuÈn VietGap

Tæng

céng

cuèi kú

Chñ hé: .............................................................

B¶ng 4: Mua vËt t− n«ng nghiÖp (dông cô

§Þa chØ:.............................................................

lµm v−ên, bao b× chøa s¶n phÈm)

§iÖn tho¹i:.......................................................

Thµnh

DiÖn tÝch canh tç: ........................................

Chñng

Sè

Tªn cöa

Ngµy,

§¬n

tiÒn

Sè « thöa, m· v−ên: .......................................

lo¹i, n¬i

l−îng

hµng,

th¸ng

vÞ

(1.000

s¶n xuÊt

ng−êi b¸n

®ång)

Hµ Néi, 20...

219

220

https://thuviensach.vn

B¶ng 3: Mua vËt t− n«ng nghiÖp (ph©n bãn, hîp tç x· n«ng nghiÖp......

thuèc kÝch thÝch sinh tr−ëng)

§¬n vÞ

Thµnh Tªn cöa

Chñng

tÝnh

Sè

Ngµy,

tiÒn

hµng,

lo¹i, n¬i (ml,

l−îng

th¸ng

(1.000

ng−êi

s¶n xuÊt gam,

®ång)

b¸n

kg)

sæ theo dâi

qu¸ tr×nh canh tç rau an toµn

theo tiªu chuÈn VietGap

Tæng

céng

cuèi kú

Chñ hé: .............................................................

B¶ng 4: Mua vËt t− n«ng nghiÖp (dông cô

§Þa chØ:.............................................................

lµm v−ên, bao b× chøa s¶n phÈm)

§iÖn tho¹i:.......................................................

Thµnh

DiÖn tÝch canh tç: ........................................

Chñng

Sè

Tªn cöa

Ngµy,

§¬n

tiÒn

Sè « thöa, m· v−ên: .......................................

lo¹i, n¬i

l−îng

hµng,

th¸ng

vÞ

(1.000

s¶n xuÊt

ng−êi b¸n

®ång)

Hµ Néi, 20...

219

220

https://thuviensach.vn

B¶ng theo dâi quy tr×nh canh tç c©y: ......

- B¶ng sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt:

- DiÖn tÝch (m2): .................................................

LÇn

Ngµy

§èi

Lo¹i

LiÒu

L−îng

Ngµy Ng−êi

- M· v−ên: .........................................................

- Gièng: ............L−îng gieo, trång: ....................

phun phun, xö t−îng

thuèc

l−îng/sµo n−íc pha thu h¸i phun

- Ngµy gieo: ................. Ngµy trång: .................

lý

phßng sö dông (ml, g, kg)

(lÝt)

thuèc

- Lµm ®Êt: .........................................................

trõ

+ Thêi gian ph¬i ¶i:...........(ngµy) - Thêi gian bá

®Êt trèng:..................... (ngµy)

+ Cçh lµm ®Êt: .................................................

- B¶ng theo dâi sö dông ph©n bãn:

Giai

L−îng

Ngµy

Lo¹i ph©n

Cçh

LÇn bãn

®o¹n c©y

bãn

/th¸ng

bãn

bãn

trång

(kg)

Bãn lãt

Ph©n chuång 300

Tæng

1

gµ

céng

2

Bãn thóc lÇn 1

Bãn l©n

3

Hßa

3

xanh V¨n

t−íi

4

§iÓn

Bãn thóc lÇn 2

- B¶ng ghi xö lý bao b× chøa ®ùng vµ thuèc b¶o Bãn thóc lÇn 3

vÖ thùc vËt d− thõa sau khi sö dông: Ngµy,

Lo¹i bao b×,

N¬i tån

Bãn thóc lÇn 4

Cçh xö lý

th¸ng, n¨m thïng chøa,

tr÷/lo¹i bá

Bãn thóc lÇn 5

thuèc d− thõa

Bãn thóc lÇn 6

Tæng céng

1

2

3

4

221

222

https://thuviensach.vn

B¶ng theo dâi quy tr×nh canh tç c©y: ......

- B¶ng sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt:

- DiÖn tÝch (m2): .................................................

LÇn

Ngµy

§èi

Lo¹i

LiÒu

L−îng

Ngµy Ng−êi

- M· v−ên: .........................................................

- Gièng: ............L−îng gieo, trång: ....................

phun phun, xö t−îng

thuèc

l−îng/sµo n−íc pha thu h¸i phun

- Ngµy gieo: ................. Ngµy trång: .................

lý

phßng sö dông (ml, g, kg)

(lÝt)

thuèc

- Lµm ®Êt: .........................................................

trõ

+ Thêi gian ph¬i ¶i:...........(ngµy) - Thêi gian bá

®Êt trèng:..................... (ngµy)

+ Cçh lµm ®Êt: .................................................

- B¶ng theo dâi sö dông ph©n bãn:

Giai

L−îng

Ngµy

Lo¹i ph©n

Cçh

LÇn bãn

®o¹n c©y

bãn

/th¸ng

bãn

bãn

trång

(kg)

Bãn lãt

Ph©n chuång 300

Tæng

1

gµ

céng

2

Bãn thóc lÇn 1

Bãn l©n

3

Hßa

3

xanh V¨n

t−íi

4

§iÓn

Bãn thóc lÇn 2

- B¶ng ghi xö lý bao b× chøa ®ùng vµ thuèc b¶o Bãn thóc lÇn 3

vÖ thùc vËt d− thõa sau khi sö dông: Ngµy,

Lo¹i bao b×,

N¬i tån

Bãn thóc lÇn 4

Cçh xö lý

th¸ng, n¨m thïng chøa,

tr÷/lo¹i bá

Bãn thóc lÇn 5

thuèc d− thõa

Bãn thóc lÇn 6

Tæng céng

1

2

3

4

221

222

https://thuviensach.vn

- B¶ng theo dâi thu ho¹ch s¶n phÈm MÉu sæ cña HTX (Nhãm)

Ngµy, DiÖn

L−îng

Cã xö lý b¶o

th¸ng, tÝch

s¶n

qu¶n kh«ng/

B¸n cho ai

n¨m

(m2)

phÈm

ph−¬ng ph¸p

(kg)

sæ theo dâi

qu¸ tr×nh canh tç vµ tiªu thô

rau an toµn theo tiªu chuÈn

Tæng

céng

VietGap cña hîp tç x·

Ph©n lo¹i s¶n phÈm (nÕu cã)

Ph©n lo¹i (3)

Tªn s¶n

Ngµy

phÈm

Lo¹i

Lo¹i

Lo¹i

Lo¹i

(1)

(2)

A/I

B/II

C/III

khç

Vô : .....................................................................

(kg)

(kg)

(kg)

(kg)

Thêi gian : tõ ........................ ®Õn ..................

Hµ Néi, 20...

223

224

https://thuviensach.vn

- B¶ng theo dâi thu ho¹ch s¶n phÈm MÉu sæ cña HTX (Nhãm)

Ngµy, DiÖn

L−îng

Cã xö lý b¶o

th¸ng, tÝch

s¶n

qu¶n kh«ng/

B¸n cho ai

n¨m

(m2)

phÈm

ph−¬ng ph¸p

(kg)

sæ theo dâi

qu¸ tr×nh canh tç vµ tiªu thô

rau an toµn theo tiªu chuÈn

Tæng

céng

VietGap cña hîp tç x·

Ph©n lo¹i s¶n phÈm (nÕu cã)

Ph©n lo¹i (3)

Tªn s¶n

Ngµy

phÈm

Lo¹i

Lo¹i

Lo¹i

Lo¹i

(1)

(2)

A/I

B/II

C/III

khç

Vô : .....................................................................

(kg)

(kg)

(kg)

(kg)

Thêi gian : tõ ........................ ®Õn ..................

Hµ Néi, 20...

223

224

https://thuviensach.vn

PhÇn 1. Theo dâi s¶n xuÊt

- B¶ng 2: Theo dâi chñng lo¹i hµng

- B¶ng 1: Quy −íc ®¨ng ký s¶n phÈm

Cç kªnh tiªu thô

C©y trång,

Quy −íc

C©y trång,

Quy −íc

B¸n

XuÊt

s¶n phÈm

m· sè

s¶n phÈm

m· sè

Ngµy/

bu«n cho cç

B¸n lÎ

B¸n

B¸n cho

Dù

th¸ng

cho

hîp

t¹i cöa chî tù

C¶i ngät

1

siªu thÞ

kiÕn

cöa

®ång

hµng

do

C¶i cóc…..

2

hµng nhµ ¨n

- B¶ng 2: Theo dâi s¶n xuÊt

Ngµy/ Chñng DiÖn

T¹i

Dù

S¶n

Ng−êi

PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm néi bé

th¸ng

lo¹i

tÝch

cç

kiÕn

l−îng

theo

rau

m·

thêi

dù

dâi

Ngµy.........th¸ng.........n¨m..................

v−ên

gian

kiÕn

( ký)

Thµnh M·

thu

( kg)

Chñng Khèi §¬n gi¸

M·

Ký

STT

tiÒn

hé

ho¹ch

lo¹i rau l−îng (®ång)

v−ên tªn

(®ång) b¸n

1

PhÇn 2. Theo dâi tiªu thô

- B¶ng 1

2

M· sè

M· sè

Cç kªnh

Cç kªnh

TT

kªnh

TT

kªnh tiªu

tiªu thô

tiªu thô

tiªu thô

thô

3

225

226

https://thuviensach.vn

PhÇn 1. Theo dâi s¶n xuÊt

- B¶ng 2: Theo dâi chñng lo¹i hµng

- B¶ng 1: Quy −íc ®¨ng ký s¶n phÈm

Cç kªnh tiªu thô

C©y trång,

Quy −íc

C©y trång,

Quy −íc

B¸n

XuÊt

s¶n phÈm

m· sè

s¶n phÈm

m· sè

Ngµy/

bu«n cho cç

B¸n lÎ

B¸n

B¸n cho

Dù

th¸ng

cho

hîp

t¹i cöa chî tù

C¶i ngät

1

siªu thÞ

kiÕn

cöa

®ång

hµng

do

C¶i cóc…..

2

hµng nhµ ¨n

- B¶ng 2: Theo dâi s¶n xuÊt

Ngµy/ Chñng DiÖn

T¹i

Dù

S¶n

Ng−êi

PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm néi bé

th¸ng

lo¹i

tÝch

cç

kiÕn

l−îng

theo

rau

m·

thêi

dù

dâi

Ngµy.........th¸ng.........n¨m..................

v−ên

gian

kiÕn

( ký)

Thµnh M·

thu

( kg)

Chñng Khèi §¬n gi¸

M·

Ký

STT

tiÒn

hé

ho¹ch

lo¹i rau l−îng (®ång)

v−ên tªn

(®ång) b¸n

1

PhÇn 2. Theo dâi tiªu thô

- B¶ng 1

2

M· sè

M· sè

Cç kªnh

Cç kªnh

TT

kªnh

TT

kªnh tiªu

tiªu thô

tiªu thô

tiªu thô

thô

3

225

226

https://thuviensach.vn

PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm

Ngµy.........th¸ng.........n¨m..................

Ngµy.........th¸ng.........n¨m..................

(Liªn 1: L−u t¹i nhãm)

(Liªn 2: Giao cho khçh hµng)

§Þa ®iÓm giao nhËn s¶n phÈm:.....................

§Þa ®iÓm giao nhËn s¶n phÈm:.....................

M· hé

KL

M·

KL

Chñng Tæng §¬n

Thµnh

+ m·

theo

hé + theo

Ghi

Tæng §¬n

Thµnh

STT lo¹i

khèi

gi¸

tiÒn

v−ên m· hé+

Chñng

m·

m·

Ghi

chó

STT

khèi

gi¸

tiÒn

rau l−îng (®ång) (®ång)

cung

m·

lo¹i rau

v−ên hé + chó

cÊp

v−ên

l−îng (®ång) (®ång) cung m·

1

cÊp v−ên

2

Tæng tiÒn

1

B»ng ch÷:...........................................................

2

Ng−êi giao

Ng−êi nhËn

3

4

Tæng tiÒn

B»ng ch÷:...........................................................

Ng−êi giao

Ng−êi nhËn

227

228

https://thuviensach.vn

PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm

Ngµy.........th¸ng.........n¨m..................

Ngµy.........th¸ng.........n¨m..................

(Liªn 1: L−u t¹i nhãm)

(Liªn 2: Giao cho khçh hµng)

§Þa ®iÓm giao nhËn s¶n phÈm:.....................

§Þa ®iÓm giao nhËn s¶n phÈm:.....................

M· hé

KL

M·

KL

Chñng Tæng §¬n

Thµnh

+ m·

theo

hé + theo

Ghi

Tæng §¬n

Thµnh

STT lo¹i

khèi

gi¸

tiÒn

v−ên m· hé+

Chñng

m·

m·

Ghi

chó

STT

khèi

gi¸

tiÒn

rau l−îng (®ång) (®ång)

cung

m·

lo¹i rau

v−ên hé + chó

cÊp

v−ên

l−îng (®ång) (®ång) cung m·

1

cÊp v−ên

2

Tæng tiÒn

1

B»ng ch÷:...........................................................

2

Ng−êi giao

Ng−êi nhËn

3

4

Tæng tiÒn

B»ng ch÷:...........................................................

Ng−êi giao

Ng−êi nhËn

227

228

https://thuviensach.vn

BiÓu mÉu 7

Nghiªm cÊm viÖc cç c¸ nh©n cã hµnh vi ®Ëp ph¸ vµ lµm háng cét bª t«ng, còng nh− nhµ l−íi.

NéI QUY

Kh«ng ®−îc ®èt löa gÇn vµ bªn trong khu nhµ l−íi, kh«ng ®−îc tù ý më cç ®−êng ®i qua nhµ l−íi.

VÒ viÖc s¶n xuÊt vµ tiªu thô rau an toµn Trong qu¸ tr×nh canh tç, ®Ò nghÞ cç hé trong cña Hîp tç x· Nµ Chu«ng

nhãm cã ý thøc b¶o vÖ nhµ l−íi, kh«ng lµm thñng C¨n cø quyÕt ®Þnh sè: .....ngµy.....th¸ng.....n¨m rçh nhµ l−íi vµ khu vùc s¶n xuÊt rau an toµn.

…..

Ng−êi kh«ng cã nhiÖm vô kh«ng ®−îc tù ý ra

…………………………………………………

vµo nhµ l−íi.

….......…;

Sö dông nhµ l−íi ®óng môc ®Ých lµ ®Ó s¶n xuÊt C¨n cø hîp ®ång sè 02/H§-RAT ngµy 24-6-2009

rau an toµn.

gi÷a ñy ban nh©n d©n x· Gia C¸t vµ Trung t©m 2. Kh«ng ®−îc ch¨n th¶ tr©u bß trong khu vùc øng dông tiÕn bé khoa häc vµ c«ng nghÖ L¹ng S¬n s¶n xuÊt rau an toµn.

vÒ viÖc thùc hiÖn m« h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô 3. Qu¶n lý hÖ thèng t−íi (ph©n c«ng b¬m n−íc rau an toµn t¹i x· Gia C¸t;

phôc vô t−íi).

Hîp tç x· Nµ Chu«ng x©y dùng néi quy vÒ

§iÒu 2: Quy ®Þnh viÖc qu¶n lý s¶n xuÊt vµ

viÖc qu¶n lý sö dông h¹ tÇng kü thuËt, khu vùc tiªu thô rau an toµn

s¶n xuÊt vµ tiªu thô rau an toµn nh− sau: 1. Trçh nhiÖm cña Ban qu¶n trÞ hîp tç x·

§iÒu 1: Qu¶n lý c¬ së h¹ tÇng, khu vùc s¶n (bao gåm: chñ nhiÖm vµ 02 phã chñ nhiÖm): xuÊt rau an toµn

Bµn b¹c thèng nhÊt ®Ó huy ®éng cç nguån lùc x©y dùng kÕ ho¹ch s¶n xuÊt vµ tiªu thô rau an toµn.

Toµn bé hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng khu vùc s¶n Qu¶n lý, ®iÒu hµnh ho¹t ®éng cña nhµ s¬ chÕ

xuÊt rau an toµn cña nhãm lµ tµi s¶n cña Nhµ

®óng quy tr×nh kü thuËt theo tiªu chuÈn VietGAP.

n−íc, mäi ng−êi d©n ph¶i cã trçh nhiÖm tr«ng Qu¶n lý ®iÒu hµnh cöa hµng b¸n vµ giíi thiÖu nom, b¶o vÖ, b¶o qu¶n, kh«ng ®−îc ph¸ ho¹i. NÕu s¶n phÈm. Lªn kÕ ho¹ch s¶n xuÊt ph©n phèi, b¸n ai vi ph¹m sÏ bÞ xö ph¹t theo ph¸p luËt.

vµ tiªu thô s¶n phÈm ®èi víi tõng tæ ®éi.

1. Qu¶n lý nhµ l−íi vµ cét bª t«ng :

(ph©n c«ng b¬m n−íc phôc vô s¬ chÕ rau…..) 229

230

https://thuviensach.vn

BiÓu mÉu 7

Nghiªm cÊm viÖc cç c¸ nh©n cã hµnh vi ®Ëp ph¸ vµ lµm háng cét bª t«ng, còng nh− nhµ l−íi.

NéI QUY

Kh«ng ®−îc ®èt löa gÇn vµ bªn trong khu nhµ l−íi, kh«ng ®−îc tù ý më cç ®−êng ®i qua nhµ l−íi.

VÒ viÖc s¶n xuÊt vµ tiªu thô rau an toµn Trong qu¸ tr×nh canh tç, ®Ò nghÞ cç hé trong cña Hîp tç x· Nµ Chu«ng

nhãm cã ý thøc b¶o vÖ nhµ l−íi, kh«ng lµm thñng C¨n cø quyÕt ®Þnh sè: .....ngµy.....th¸ng.....n¨m rçh nhµ l−íi vµ khu vùc s¶n xuÊt rau an toµn.

…..

Ng−êi kh«ng cã nhiÖm vô kh«ng ®−îc tù ý ra

…………………………………………………

vµo nhµ l−íi.

….......…;

Sö dông nhµ l−íi ®óng môc ®Ých lµ ®Ó s¶n xuÊt C¨n cø hîp ®ång sè 02/H§-RAT ngµy 24-6-2009

rau an toµn.

gi÷a ñy ban nh©n d©n x· Gia C¸t vµ Trung t©m 2. Kh«ng ®−îc ch¨n th¶ tr©u bß trong khu vùc øng dông tiÕn bé khoa häc vµ c«ng nghÖ L¹ng S¬n s¶n xuÊt rau an toµn.

vÒ viÖc thùc hiÖn m« h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô 3. Qu¶n lý hÖ thèng t−íi (ph©n c«ng b¬m n−íc rau an toµn t¹i x· Gia C¸t;

phôc vô t−íi).

Hîp tç x· Nµ Chu«ng x©y dùng néi quy vÒ

§iÒu 2: Quy ®Þnh viÖc qu¶n lý s¶n xuÊt vµ

viÖc qu¶n lý sö dông h¹ tÇng kü thuËt, khu vùc tiªu thô rau an toµn

s¶n xuÊt vµ tiªu thô rau an toµn nh− sau: 1. Trçh nhiÖm cña Ban qu¶n trÞ hîp tç x·

§iÒu 1: Qu¶n lý c¬ së h¹ tÇng, khu vùc s¶n (bao gåm: chñ nhiÖm vµ 02 phã chñ nhiÖm): xuÊt rau an toµn

Bµn b¹c thèng nhÊt ®Ó huy ®éng cç nguån lùc x©y dùng kÕ ho¹ch s¶n xuÊt vµ tiªu thô rau an toµn.

Toµn bé hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng khu vùc s¶n Qu¶n lý, ®iÒu hµnh ho¹t ®éng cña nhµ s¬ chÕ

xuÊt rau an toµn cña nhãm lµ tµi s¶n cña Nhµ

®óng quy tr×nh kü thuËt theo tiªu chuÈn VietGAP.

n−íc, mäi ng−êi d©n ph¶i cã trçh nhiÖm tr«ng Qu¶n lý ®iÒu hµnh cöa hµng b¸n vµ giíi thiÖu nom, b¶o vÖ, b¶o qu¶n, kh«ng ®−îc ph¸ ho¹i. NÕu s¶n phÈm. Lªn kÕ ho¹ch s¶n xuÊt ph©n phèi, b¸n ai vi ph¹m sÏ bÞ xö ph¹t theo ph¸p luËt.

vµ tiªu thô s¶n phÈm ®èi víi tõng tæ ®éi.

1. Qu¶n lý nhµ l−íi vµ cét bª t«ng :

(ph©n c«ng b¬m n−íc phôc vô s¬ chÕ rau…..) 229

230

https://thuviensach.vn

............................................................................

- Khi ®ñ ®iÒu kiÖn ký hîp ®ång tiªu thô s¶n

............................................................................

phÈm rau an toµn, cç hé sÏ ®¨ng ký s¶n phÈm ®Ó

2. Trçh nhiÖm cña cç hé gia ®×nh

Ban qu¶n lý nhãm lªn kÕ ho¹ch tiªu thô s¶n phÈm

- Cç hé gia ®×nh ph¶i tham gia ®Çy ®ñ cç vµ chÞu trçh nhiÖm vÒ s¶n phÈm cña m×nh.

buæi tËp huÊn, chuyÓn giao khoa häc kü thuËt ®Ó

- NÕu hé nµo vi ph¹m cç quy ®Þnh trªn lµm

®−îc cÊp giÊy chøng nhËn s¶n xuÊt rau an toµn

¶nh h−ëng ®Õn uy tÝn cña c¶ nhãm th× sÏ bÞ xö theo tiªu chuÈn VietGAP.

ph¹t theo quy ®Þnh.

- Mçi hé gia ®×nh ph¶i tu©n thñ ®óng cç quy tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt rau an toµn theo tiªu

§iÒu 3: Cç quy ®Þnh vÒ th−ëng ph¹t chuÈn VietGAP: Sö dông ®óng cç lo¹i thuèc b¶o 1. VÒ qu¶n lý c¬ së h¹ tÇng

vÖ thùc vËt cã trong danh môc ®−îc Nhµ n−íc cho

- Nhµ l−íi vµ cét bª t«ng n»m trong diÖn tÝch phÐp sö dông.

®Êt cña hé nµo th× hé ®ã cã trçh nhiÖm tr«ng

- Ch¨m sãc, thu ho¹ch s¶n phÈm theo quy tr×nh nom, b¶o vÖ. NÕu lµm rçh, h− háng, mÊt m¸t th×

kü thuËt ®· ®−îc tËp huÊn.

hoµn toµn chÞu trçh nhiÖm båi th−êng vµ hoµn

- Kh«ng vøt rç th¶i sau thu ho¹ch, bao b× thuèc tr¶ l¹i nh− cò. NÕu ai cè t×nh vi ph¹m, lµm háng b¶o vÖ thùc vËt,… bõa b·i t¹i ruéng.

hÖ thèng nhµ l−íi sÏ bÞ xö ph¹t tõ hµnh chÝnh ®Õn

- TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc sö dông n−íc ph©n t−¬i, bÞ truy tè tr−íc ph¸p luËt.

ph©n chuång ch−a qua xö lý ®Ó bãn cho rau.

- Nhµ s¬ chÕ: Lµ n¬i s¬ chÕ s¶n phÈm chung

- Cç hé ph¶i ghi chÐp qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµo cña c¶ nhãm. Cç hé trong nhãm cã trçh nhiÖm sæ theo dâi d−íi sù h−íng dÉn cña c¸n bé kü thuËt b¶o qu¶n gi÷ g×n tµi s¶n chung cña Nhµ n−íc thËt ®Çy ®ñ vµ trung thùc.

còng nh− cña tËp thÓ. Cç thiÕt bÞ m¸y mãc ®−îc

- Toµn bé qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cña cç hé gia ®×nh trang bÞ ph¶i ®−îc b¶o qu¶n vµ sö dông d−íi sù

®Æt d−íi sù gi¸m s¸t cña ban gi¸m s¸t thanh tra gi¸m s¸t cña tr−ëng nhãm. NÕu ai lµm háng thiÕt cña x· vµ cña nhãm.

bÞ th× ph¶i båi th−êng b»ng tiÒn hoÆc mua tr¶ l¹i

- Toµn bé diÖn tÝch cç hé tham gia trong cho nhãm.

nhãm ®· ®−îc quy ho¹ch vµ ®Çu t− c¬ së h¹ tÇng 2. VÒ viÖc tu©n thñ cç quy tr×nh kü thuËt

®Ó s¶n xuÊt rau an toµn, ph¶i trång cç chñng lo¹i NÕu hé nµo vi ph¹m, lµm ¶nh h−ëng ®Õn uy rau, kh«ng ®−îc trång cç lo¹i c©y trång khç.

tÝn cña tËp thÓ vµ cç hé khç th× nhãm sÏ tiÕn 231

232

https://thuviensach.vn

............................................................................

- Khi ®ñ ®iÒu kiÖn ký hîp ®ång tiªu thô s¶n

............................................................................

phÈm rau an toµn, cç hé sÏ ®¨ng ký s¶n phÈm ®Ó

2. Trçh nhiÖm cña cç hé gia ®×nh

Ban qu¶n lý nhãm lªn kÕ ho¹ch tiªu thô s¶n phÈm

- Cç hé gia ®×nh ph¶i tham gia ®Çy ®ñ cç vµ chÞu trçh nhiÖm vÒ s¶n phÈm cña m×nh.

buæi tËp huÊn, chuyÓn giao khoa häc kü thuËt ®Ó

- NÕu hé nµo vi ph¹m cç quy ®Þnh trªn lµm

®−îc cÊp giÊy chøng nhËn s¶n xuÊt rau an toµn

¶nh h−ëng ®Õn uy tÝn cña c¶ nhãm th× sÏ bÞ xö theo tiªu chuÈn VietGAP.

ph¹t theo quy ®Þnh.

- Mçi hé gia ®×nh ph¶i tu©n thñ ®óng cç quy tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt rau an toµn theo tiªu

§iÒu 3: Cç quy ®Þnh vÒ th−ëng ph¹t chuÈn VietGAP: Sö dông ®óng cç lo¹i thuèc b¶o 1. VÒ qu¶n lý c¬ së h¹ tÇng

vÖ thùc vËt cã trong danh môc ®−îc Nhµ n−íc cho

- Nhµ l−íi vµ cét bª t«ng n»m trong diÖn tÝch phÐp sö dông.

®Êt cña hé nµo th× hé ®ã cã trçh nhiÖm tr«ng

- Ch¨m sãc, thu ho¹ch s¶n phÈm theo quy tr×nh nom, b¶o vÖ. NÕu lµm rçh, h− háng, mÊt m¸t th×

kü thuËt ®· ®−îc tËp huÊn.

hoµn toµn chÞu trçh nhiÖm båi th−êng vµ hoµn

- Kh«ng vøt rç th¶i sau thu ho¹ch, bao b× thuèc tr¶ l¹i nh− cò. NÕu ai cè t×nh vi ph¹m, lµm háng b¶o vÖ thùc vËt,… bõa b·i t¹i ruéng.

hÖ thèng nhµ l−íi sÏ bÞ xö ph¹t tõ hµnh chÝnh ®Õn

- TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc sö dông n−íc ph©n t−¬i, bÞ truy tè tr−íc ph¸p luËt.

ph©n chuång ch−a qua xö lý ®Ó bãn cho rau.

- Nhµ s¬ chÕ: Lµ n¬i s¬ chÕ s¶n phÈm chung

- Cç hé ph¶i ghi chÐp qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµo cña c¶ nhãm. Cç hé trong nhãm cã trçh nhiÖm sæ theo dâi d−íi sù h−íng dÉn cña c¸n bé kü thuËt b¶o qu¶n gi÷ g×n tµi s¶n chung cña Nhµ n−íc thËt ®Çy ®ñ vµ trung thùc.

còng nh− cña tËp thÓ. Cç thiÕt bÞ m¸y mãc ®−îc

- Toµn bé qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cña cç hé gia ®×nh trang bÞ ph¶i ®−îc b¶o qu¶n vµ sö dông d−íi sù

®Æt d−íi sù gi¸m s¸t cña ban gi¸m s¸t thanh tra gi¸m s¸t cña tr−ëng nhãm. NÕu ai lµm háng thiÕt cña x· vµ cña nhãm.

bÞ th× ph¶i båi th−êng b»ng tiÒn hoÆc mua tr¶ l¹i

- Toµn bé diÖn tÝch cç hé tham gia trong cho nhãm.

nhãm ®· ®−îc quy ho¹ch vµ ®Çu t− c¬ së h¹ tÇng 2. VÒ viÖc tu©n thñ cç quy tr×nh kü thuËt

®Ó s¶n xuÊt rau an toµn, ph¶i trång cç chñng lo¹i NÕu hé nµo vi ph¹m, lµm ¶nh h−ëng ®Õn uy rau, kh«ng ®−îc trång cç lo¹i c©y trång khç.

tÝn cña tËp thÓ vµ cç hé khç th× nhãm sÏ tiÕn 231

232

https://thuviensach.vn

hµnh tiªu hñy toµn bé l« s¶n phÈm cña gia ®×nh CHñ NHIÖM HîP TÇ X·

®ã, ®ång thêi bÞ xö ph¹t theo møc ®é vi ph¹m tõ BiÓu mÉu 8

c¶nh c¸o ®Õn ph¹t tiÒn víi møc tiÒn tõ 100.000 ®ång

®Õn 500.000 ®ång.

HTX N«ng nghiÖp

CéNG HßA X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

Cô thÓ:

.............................

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

Vi ph¹m lÇn 1: Nh¾c nhë c¶nh c¸o.

Sè:.................

Vi ph¹m lÇn 2: Tiªu hñy toµn bé l« s¶n phÈm, ph¹t 100.000 ®ång.

BI£N B¶N KIÓM TRA NéI Bé

Vi ph¹m lÇn 3: Tiªu hñy s¶n phÈm, ph¹t S¶N XUÊT RAU AN TOµN THEO VietGAP

500.000 ®ång.

(MÉu dïng cho gi¸m s¸t hé n«ng d©n) Vi ph¹m lÇn 4: Ra khái nhãm.

§iÒu 4: Cç quy ®Þnh chung

Thµnh phÇn ®oµn kiÓm tra: (ghi hä tªn vµ

chøc vô) ....................................................................

Cç hé tham gia nhãm s¶n xuÊt rau an toµn

Hé gia ®×nh kiÓm tra:.....................................

tham gia ®ãng gãp ®Ó x©y dùng quü chung cña

M· hé:.............. §Þa chØ:............. S§T:..............

nhãm víi møc kinh phÝ: 500.000 ®ång/hé.

Ngµy, giê kiÓm tra: .........................................

Sö dông quü:

Quü sÏ ®−îc giao cho 01 ng−êi trong nhãm lµm I. Néi dung kiÓm tra

thñ quü gi÷ vµ ®−îc göi vµo tµi kho¶n cña ng©n

- KiÓm tra hå s¬

hµng. Cç kho¶n tiÒn ph¹t thu ®−îc sÏ nép vµo quü chung cña nhãm. Quü cña nhãm sÏ ®−îc sö Cç ho¹t ®éng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

dông cho môc ®Ých chung cña nhãm.

STT

§¹t

cÇn kh¾c

gi¸m s¸t

®¹t

H»ng n¨m, tËp thÓ sÏ häp rót kinh nghiÖm ®Ó

phôc/tiÕn hµnh

hoµn thiÖn tèt h¬n trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ

Chñng lo¹i ph©n bãn sö

A

1

tiªu thô cña tËp thÓ. Cç hé lµm tèt sÏ ®−îc biÓu dông, liÒu l−îng

d−¬ng khen th−ëng, cç hé cßn h¹n chÕ sÏ kh¾c Hãa chÊt, thuèc b¶o vÖ

A

phôc ®Ó ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n. Cç hé kh«ng lµm 2 thùc vËt dïng ®Ó xö lý

tèt sÏ bÞ nh¾c nhë.

h¹t gièng, ®Êt v−ên −¬m,

233

234

https://thuviensach.vn

hµnh tiªu hñy toµn bé l« s¶n phÈm cña gia ®×nh CHñ NHIÖM HîP TÇ X·

®ã, ®ång thêi bÞ xö ph¹t theo møc ®é vi ph¹m tõ BiÓu mÉu 8

c¶nh c¸o ®Õn ph¹t tiÒn víi møc tiÒn tõ 100.000 ®ång

®Õn 500.000 ®ång.

HTX N«ng nghiÖp

CéNG HßA X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

Cô thÓ:

.............................

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

Vi ph¹m lÇn 1: Nh¾c nhë c¶nh c¸o.

Sè:.................

Vi ph¹m lÇn 2: Tiªu hñy toµn bé l« s¶n phÈm, ph¹t 100.000 ®ång.

BI£N B¶N KIÓM TRA NéI Bé

Vi ph¹m lÇn 3: Tiªu hñy s¶n phÈm, ph¹t S¶N XUÊT RAU AN TOµN THEO VietGAP

500.000 ®ång.

(MÉu dïng cho gi¸m s¸t hé n«ng d©n) Vi ph¹m lÇn 4: Ra khái nhãm.

§iÒu 4: Cç quy ®Þnh chung

Thµnh phÇn ®oµn kiÓm tra: (ghi hä tªn vµ

chøc vô) ....................................................................

Cç hé tham gia nhãm s¶n xuÊt rau an toµn

Hé gia ®×nh kiÓm tra:.....................................

tham gia ®ãng gãp ®Ó x©y dùng quü chung cña

M· hé:.............. §Þa chØ:............. S§T:..............

nhãm víi møc kinh phÝ: 500.000 ®ång/hé.

Ngµy, giê kiÓm tra: .........................................

Sö dông quü:

Quü sÏ ®−îc giao cho 01 ng−êi trong nhãm lµm I. Néi dung kiÓm tra

thñ quü gi÷ vµ ®−îc göi vµo tµi kho¶n cña ng©n

- KiÓm tra hå s¬

hµng. Cç kho¶n tiÒn ph¹t thu ®−îc sÏ nép vµo quü chung cña nhãm. Quü cña nhãm sÏ ®−îc sö Cç ho¹t ®éng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

dông cho môc ®Ých chung cña nhãm.

STT

§¹t

cÇn kh¾c

gi¸m s¸t

®¹t

H»ng n¨m, tËp thÓ sÏ häp rót kinh nghiÖm ®Ó

phôc/tiÕn hµnh

hoµn thiÖn tèt h¬n trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ

Chñng lo¹i ph©n bãn sö

A

1

tiªu thô cña tËp thÓ. Cç hé lµm tèt sÏ ®−îc biÓu dông, liÒu l−îng

d−¬ng khen th−ëng, cç hé cßn h¹n chÕ sÏ kh¾c Hãa chÊt, thuèc b¶o vÖ

A

phôc ®Ó ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n. Cç hé kh«ng lµm 2 thùc vËt dïng ®Ó xö lý

tèt sÏ bÞ nh¾c nhë.

h¹t gièng, ®Êt v−ên −¬m,

233

234

https://thuviensach.vn

Cç ho¹t ®éng

Cç ho¹t ®éng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

STT

§¹t

cÇn kh¾c

STT

§¹t

cÇn kh¾c

gi¸m s¸t

®¹t

gi¸m s¸t

®¹t

phôc/tiÕn hµnh

phôc/tiÕn hµnh

c©y gièng

liÒu l−îng, …

Danh môc thuèc b¶o vÖ

A

NhËt ký thu ho¹ch: lo¹i A

thùc vËt, thuèc kÝch thÝch

9 rau, ngµy thu ho¹ch, sè

3 t¨ng tr−ëng vµ hãa chÊt

l«, thöa thu ho¹ch

KiÓm tra th«ng tin tr−íc

A

khç sö dông cho rau

khi xuÊt hµng; ghi chÐp

Sö dông thuèc b¶o vÖ

A

10 ®Çy ®ñ th«ng tin vÒ ng−êi

thùc vËt (®óng chñng lo¹i,

4

mua, ®Þa chØ, sè l−îng vµ

nång ®é, liÒu l−îng, thêi

chñng lo¹i

®iÓm)

- KiÓm tra thùc ®Þa

Cã ¸p dông biÖn ph¸p

5 xen canh, lu©ncanhkh«ng?

Cç ho¹t ®éng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

STT

§¹t

cÇn kh¾c

Cã sö dông thuèc sinh

A

gi¸m s¸t

®¹t

phôc/tiÕn hµnh

6 häc, th¶o méc, ... thay thÕ

Nguy c¬ « nhiÔm trùc tiÕp

A

thuèc hãa häc kh«ng?

1 bëi cç chÊt th¶i, kim lo¹i

Thêi ®iÓm thu ho¹ch cã A

nÆng trong ®Êt hoÆc gi¸ thÓ

7 ®¶m b¶o thêi gian cçh

Ch¨n th¶ vËt nu«i trong A

ly kh«ng?

khu vùc cã nguy c¬ ¶nh

Ng−êi s¶n xuÊt rau an

A

2 h−ëng tíi qu¸ tr×nh s¶n

toµn ph¶i ghi chÐp ®Çy

xuÊt vµ chÊt l−îng rau

®ñ hå s¬ vÒ cç th«ng

Sö dông nguån n−íc t−íi A

8 tin: gièng, lo¹i ph©n bãn,

cho rau (n−íc ngÇm,

l−îng ph©n bãn, ngµy

3 n−íc s«ng suèi, ao hå,

bãn; lo¹i thuèc b¶o vÖ

n−íc th¶i ch−a qua xö lý,

thùc vËt, ngµy phun xÞt,

n−íc gi¶i cña ng−êi vµ

235

236

https://thuviensach.vn

Cç ho¹t ®éng

Cç ho¹t ®éng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

STT

§¹t

cÇn kh¾c

STT

§¹t

cÇn kh¾c

gi¸m s¸t

®¹t

gi¸m s¸t

®¹t

phôc/tiÕn hµnh

phôc/tiÕn hµnh

c©y gièng

liÒu l−îng, …

Danh môc thuèc b¶o vÖ

A

NhËt ký thu ho¹ch: lo¹i A

thùc vËt, thuèc kÝch thÝch

9 rau, ngµy thu ho¹ch, sè

3 t¨ng tr−ëng vµ hãa chÊt

l«, thöa thu ho¹ch

KiÓm tra th«ng tin tr−íc

A

khç sö dông cho rau

khi xuÊt hµng; ghi chÐp

Sö dông thuèc b¶o vÖ

A

10 ®Çy ®ñ th«ng tin vÒ ng−êi

thùc vËt (®óng chñng lo¹i,

4

mua, ®Þa chØ, sè l−îng vµ

nång ®é, liÒu l−îng, thêi

chñng lo¹i

®iÓm)

- KiÓm tra thùc ®Þa

Cã ¸p dông biÖn ph¸p

5 xen canh, lu©ncanhkh«ng?

Cç ho¹t ®éng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

STT

§¹t

cÇn kh¾c

Cã sö dông thuèc sinh

A

gi¸m s¸t

®¹t

phôc/tiÕn hµnh

6 häc, th¶o méc, ... thay thÕ

Nguy c¬ « nhiÔm trùc tiÕp

A

thuèc hãa häc kh«ng?

1 bëi cç chÊt th¶i, kim lo¹i

Thêi ®iÓm thu ho¹ch cã A

nÆng trong ®Êt hoÆc gi¸ thÓ

7 ®¶m b¶o thêi gian cçh

Ch¨n th¶ vËt nu«i trong A

ly kh«ng?

khu vùc cã nguy c¬ ¶nh

Ng−êi s¶n xuÊt rau an

A

2 h−ëng tíi qu¸ tr×nh s¶n

toµn ph¶i ghi chÐp ®Çy

xuÊt vµ chÊt l−îng rau

®ñ hå s¬ vÒ cç th«ng

Sö dông nguån n−íc t−íi A

8 tin: gièng, lo¹i ph©n bãn,

cho rau (n−íc ngÇm,

l−îng ph©n bãn, ngµy

3 n−íc s«ng suèi, ao hå,

bãn; lo¹i thuèc b¶o vÖ

n−íc th¶i ch−a qua xö lý,

thùc vËt, ngµy phun xÞt,

n−íc gi¶i cña ng−êi vµ

235

236

https://thuviensach.vn

Cç ho¹t ®éng

Cç ho¹t ®éng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

STT

§¹t

cÇn kh¾c

STT

§¹t

cÇn kh¾c

gi¸m s¸t

®¹t

gi¸m s¸t

®¹t

phôc/tiÕn hµnh

phôc/tiÕn hµnh

®éng vËt kh«ng?)

®¶m b¶o vÖ sinh

Sö dông cç lo¹i ph©n A

Cã sö dông hoçhÊt ®Ó A

bãn cã nguy c¬ cao

9 xö lý, b¶o qu¶n sau thu

(ph©n ng−êi, ph©n gia

ho¹ch?

4 sóc, gia cÇm t−¬i ch−a

Qu¶n lý chÊt th¶i cña qu¸ A

qua ñ hoai môc) bãn cho

tr×nh s¶n xuÊt rau (vá bao

rau kh«ng?

b× thuèc b¶o vÖ thùc vËt,

10 ph©n bãn…) vµ n−íc th¶i

Kho chøa ph©n, n¬i ñ A

cña qu¸ tr×nh s¬ chÕ, ®ãng

ph©n, dông cô trén ph©n,

gãi ph¶i ®−îc thu gom, xö

5 bãn ph©n ®¶m b¶o kh«ng

lý thÝch hîp

g©y « nhiÔm cho rau vµ

nguån n−íc t−íi

II. KÕt luËn

Trang bÞ an toµn cho A

............................................................................

ng−êi lao ®éng khi phun

............................................................................

6 thuèc (cç dông cô b¶o

hé lao ®éng)

Hé gia ®×nh

TM. Ban gi¸m s¸t

Dông cô phun thuèc b¶o A

7 vÖ thùc vËt cã ®¶m b¶o kü

thuËt vµ chÊt l−îng kh«ng?

Dông cô thu ho¹ch, A

ph−¬ng tiÖn vµ thao tç

8 vËn chuyÓn ®¶m b¶o

chÊt l−îng s¶n phÈm vµ

237

238

https://thuviensach.vn

Cç ho¹t ®éng

Cç ho¹t ®éng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

ChØ tiªu ®¸nh gi¸,

Kh«ng

STT

§¹t

cÇn kh¾c

STT

§¹t

cÇn kh¾c

gi¸m s¸t

®¹t

gi¸m s¸t

®¹t

phôc/tiÕn hµnh

phôc/tiÕn hµnh

®éng vËt kh«ng?)

®¶m b¶o vÖ sinh

Sö dông cç lo¹i ph©n A

Cã sö dông hoçhÊt ®Ó A

bãn cã nguy c¬ cao

9 xö lý, b¶o qu¶n sau thu

(ph©n ng−êi, ph©n gia

ho¹ch?

4 sóc, gia cÇm t−¬i ch−a

Qu¶n lý chÊt th¶i cña qu¸ A

qua ñ hoai môc) bãn cho

tr×nh s¶n xuÊt rau (vá bao

rau kh«ng?

b× thuèc b¶o vÖ thùc vËt,

10 ph©n bãn…) vµ n−íc th¶i

Kho chøa ph©n, n¬i ñ A

cña qu¸ tr×nh s¬ chÕ, ®ãng

ph©n, dông cô trén ph©n,

gãi ph¶i ®−îc thu gom, xö

5 bãn ph©n ®¶m b¶o kh«ng

lý thÝch hîp

g©y « nhiÔm cho rau vµ

nguån n−íc t−íi

II. KÕt luËn

Trang bÞ an toµn cho A

............................................................................

ng−êi lao ®éng khi phun

............................................................................

6 thuèc (cç dông cô b¶o

hé lao ®éng)

Hé gia ®×nh

TM. Ban gi¸m s¸t

Dông cô phun thuèc b¶o A

7 vÖ thùc vËt cã ®¶m b¶o kü

thuËt vµ chÊt l−îng kh«ng?

Dông cô thu ho¹ch, A

ph−¬ng tiÖn vµ thao tç

8 vËn chuyÓn ®¶m b¶o

chÊt l−îng s¶n phÈm vµ

237

238

https://thuviensach.vn

HTX N«ng nghiÖp

CéNG HßA X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

Cç ho¹t ®éng

.............................

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

Kh«ng

cÇn kh¾c

TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t Sè:.................

®¹t

phôc/tiÕn

hµnh

BI£N B¶N KIÓM TRA NéI Bé

§· tiÕn hµnh h»ng n¨m c«ng

tç ph©n tÝch, ®¸nh giçç nguy

(MÉu dïng cho kiÓm tra Ban qu¶n lý hîp tç x·) c¬ tiÒm Èn vÒ ho¸ häc, sinh vËt,

2

A

vËt lý trong ®Êt vµ gi¸ thÓ cña I. Thµnh phÇn ®oµn kiÓm tra: (ghi hä tªn vïng s¶n xuÊt cã thÓ g©y nhiÔm

vµ chøc vô)

bÈn s¶n phÈm ch−a?

1. ¤ng (bµ): .........................................................

§· cã ®ñ c¬ së khoa häc ®Ó

2. ¤ng (bµ): .........................................................

cã thÓ kh¾c phôc hoÆc gi¶m

3. ¤ng (bµ): .........................................................

3

A

nguy c¬ « nhiÔm ho¸ häc, sinh

vËt, vËt lý ch−a?

II. §¹i diÖn hîp tç x· (nhãm hé)

§· cã biÖn ph¸p chèng xãi B

1. ¤ng (bµ): .........................................................

4 mßn vµ tho¸i ho¸ ®Êt kh«ng?

2. ¤ng (bµ): .........................................................

Cã ch¨n th¶ vËt nu«i g©y « B

3. ¤ng (bµ): ........................................................

5 nhiÔm ®Êt, nguån n−íc trong

vïng s¶n xuÊt kh«ng?

III. Thêi gian kiÓm tra:

NÕu cã ch¨n th¶ vËt nu«i, ®· A

1. Néi dung kiÓm tra

cã biÖn ph¸p xö lý ®Ó b¶o

6 ®¶m kh«ng lµm « nhiÔm m«i

Cç ho¹t ®éng

tr−êng vµ s¶n phÈm ch−a?

Kh«ng

cÇn kh¾c

TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t

§· ®¸nh gi¸ nguy c¬ « nhiÔm B

®¹t

phôc/tiÕn

ho¸ häc, sinh vËt, vËt lý cã

hµnh

7 thÓ g©y nhiÔm bÈn s¶n phÈm

Vïng s¶n xuÊt cã phï hîp víi

tõ viÖc sö dông ph©n bãn vµ

quy ho¹ch cña Nhµ n−íc vµ

chÊt phô gia ch−a?

1

A

®Þa ph−¬ng ®èi víi lo¹i c©y

ChÊt l−îng n−íc t−íi vµ n−íc A

8

trång dù kiÕn s¶n xuÊt kh«ng?

sö dông sau thu ho¹ch cho s¶n

239

24

0

https://thuviensach.vn

HTX N«ng nghiÖp

CéNG HßA X· HéI CHñ NGHÜA VIÖT NAM

Cç ho¹t ®éng

.............................

§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc

Kh«ng

cÇn kh¾c

TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t Sè:.................

®¹t

phôc/tiÕn

hµnh

BI£N B¶N KIÓM TRA NéI Bé

§· tiÕn hµnh h»ng n¨m c«ng

tç ph©n tÝch, ®¸nh giçç nguy

(MÉu dïng cho kiÓm tra Ban qu¶n lý hîp tç x·) c¬ tiÒm Èn vÒ ho¸ häc, sinh vËt,

2

A

vËt lý trong ®Êt vµ gi¸ thÓ cña I. Thµnh phÇn ®oµn kiÓm tra: (ghi hä tªn vïng s¶n xuÊt cã thÓ g©y nhiÔm

vµ chøc vô)

bÈn s¶n phÈm ch−a?

1. ¤ng (bµ): .........................................................

§· cã ®ñ c¬ së khoa häc ®Ó

2. ¤ng (bµ): .........................................................

cã thÓ kh¾c phôc hoÆc gi¶m

3. ¤ng (bµ): .........................................................

3

A

nguy c¬ « nhiÔm ho¸ häc, sinh

vËt, vËt lý ch−a?

II. §¹i diÖn hîp tç x· (nhãm hé)

§· cã biÖn ph¸p chèng xãi B

1. ¤ng (bµ): .........................................................

4 mßn vµ tho¸i ho¸ ®Êt kh«ng?

2. ¤ng (bµ): .........................................................

Cã ch¨n th¶ vËt nu«i g©y « B

3. ¤ng (bµ): ........................................................

5 nhiÔm ®Êt, nguån n−íc trong

vïng s¶n xuÊt kh«ng?

III. Thêi gian kiÓm tra:

NÕu cã ch¨n th¶ vËt nu«i, ®· A

1. Néi dung kiÓm tra

cã biÖn ph¸p xö lý ®Ó b¶o

6 ®¶m kh«ng lµm « nhiÔm m«i

Cç ho¹t ®éng

tr−êng vµ s¶n phÈm ch−a?

Kh«ng

cÇn kh¾c

TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t

§· ®¸nh gi¸ nguy c¬ « nhiÔm B

®¹t

phôc/tiÕn

ho¸ häc, sinh vËt, vËt lý cã

hµnh

7 thÓ g©y nhiÔm bÈn s¶n phÈm

Vïng s¶n xuÊt cã phï hîp víi

tõ viÖc sö dông ph©n bãn vµ

quy ho¹ch cña Nhµ n−íc vµ

chÊt phô gia ch−a?

1

A

®Þa ph−¬ng ®èi víi lo¹i c©y

ChÊt l−îng n−íc t−íi vµ n−íc A

8

trång dù kiÕn s¶n xuÊt kh«ng?

sö dông sau thu ho¹ch cho s¶n

239

24

0

https://thuviensach.vn

Cç ho¹t ®éng

Cç ho¹t ®éng

Kh«ng

cÇn kh¾c

Kh«ng

cÇn kh¾c

TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t

®¹t

phôc/tiÕn

®¹t

phôc/tiÕn

hµnh

hµnh

xuÊt rau qu¶ ®· ®¶m b¶o theo

ViÖc tiªu huû hoçhÊt vµ bao b× B

tiªu chuÈn hiÖn hµnh ch−a?

15 cã ®−îc thùc hiÖn ®óng theo quy

§· l−u vµo hå s¬ cç ®¸nh A

®Þnh cña Nhµ n−íc kh«ng?

gi¸ nguy c¬ « nhiÔm hoçhÊt

Cã th−êng xuyªn kiÓm tra viÖc B

9 vµ sinh häc tõ nguån n−íc sö

16 thùc hiÖn quy tr×nh s¶n xuÊt vµ

dông ch−a?

d− l−îng hoçhÊt kh«ng?

Tæ chøc, c¸ nh©n sö dông lao B

Khu vùc s¬ chÕ, ®ãng gãi vµ b¶o A

®éng ®· ®−îc tËp huÊn vÒ

qu¶n s¶n phÈm cã ®−îc cçh ly

10

17

hoçhÊt vµ cçh sö dông ho¸

víi cç kho, b·i chøa hoçhÊt

chÊt ch−a?

hay cç vËt t− khç kh«ng?

Kho chøa, cçh s¾p xÕp, b¶o A

Cã sö dông nguån n−íc s¹ch A

qu¶n, sö dông vµ xö lý cç

18 ®Ó röa s¶n phÈm sau thu ho¹ch

11 lo¹i hoçhÊt ®· ®−îc thùc

kh«ng?

hiÖn ®óng nh− VietGAP ®·

Cã nghiªm chØnh thùc hiÖn B

h−íng dÉn ch−a?

®iÒu kiÖn an toµn vÖ sinh, b¶o

19

Cç lo¹i nhiªn liÖu x¨ng, dÇu vµ B

vÖ bãng ®Ìn n¬i khu vùc s¬

12 hoçhÊt khç cã ®−îc b¶o qu¶n

chÕ ch−a?

riªng ë n¬i phï hîp kh«ng?

Nhµ x−ëng, thiÕt bÞ, dông cô A

Cã tiÕn hµnh kiÓm tra th−êng B

20 cã ®−îc th−êng xuyªn vÖ

xuyªn kho hoçhÊt ®Ó lo¹i bá

sinh kh«ng?

13 cç hoçhÊt ®· hÕt h¹n sö

Gia sóc, gia cÇm cã ®−îc cçh A

21

dông, bÞ cÊm sö dông kh«ng?

ly khái khu vùc s¬ chÕ kh«ng?

Khi thay thÕ bao b×, thïng chøa A

§· cã biÖn ph¸p ng¨n chÆn A

cã ghi ®Çy ®ñ tªn hoçhÊt,

cç loµi sinh vËt l©y nhiÔm

14

22

h−íng dÉn sö dông nh− bao b×,

trong vµ ngoµi khu vùc s¬

thïng chøa gèc kh«ng?

chÕ, ®ãng gãi ch−a?

241

24

2

https://thuviensach.vn

Cç ho¹t ®éng

Cç ho¹t ®éng

Kh«ng

cÇn kh¾c

Kh«ng

cÇn kh¾c

TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t

®¹t

phôc/tiÕn

®¹t

phôc/tiÕn

hµnh

hµnh

xuÊt rau qu¶ ®· ®¶m b¶o theo

ViÖc tiªu huû hoçhÊt vµ bao b× B

tiªu chuÈn hiÖn hµnh ch−a?

15 cã ®−îc thùc hiÖn ®óng theo quy

§· l−u vµo hå s¬ cç ®¸nh A

®Þnh cña Nhµ n−íc kh«ng?

gi¸ nguy c¬ « nhiÔm hoçhÊt

Cã th−êng xuyªn kiÓm tra viÖc B

9 vµ sinh häc tõ nguån n−íc sö

16 thùc hiÖn quy tr×nh s¶n xuÊt vµ

dông ch−a?

d− l−îng hoçhÊt kh«ng?

Tæ chøc, c¸ nh©n sö dông lao B

Khu vùc s¬ chÕ, ®ãng gãi vµ b¶o A

®éng ®· ®−îc tËp huÊn vÒ

qu¶n s¶n phÈm cã ®−îc cçh ly

10

17

hoçhÊt vµ cçh sö dông ho¸

víi cç kho, b·i chøa hoçhÊt

chÊt ch−a?

hay cç vËt t− khç kh«ng?

Kho chøa, cçh s¾p xÕp, b¶o A

Cã sö dông nguån n−íc s¹ch A

qu¶n, sö dông vµ xö lý cç

18 ®Ó röa s¶n phÈm sau thu ho¹ch

11 lo¹i hoçhÊt ®· ®−îc thùc

kh«ng?

hiÖn ®óng nh− VietGAP ®·

Cã nghiªm chØnh thùc hiÖn B

h−íng dÉn ch−a?

®iÒu kiÖn an toµn vÖ sinh, b¶o

19

Cç lo¹i nhiªn liÖu x¨ng, dÇu vµ B

vÖ bãng ®Ìn n¬i khu vùc s¬

12 hoçhÊt khç cã ®−îc b¶o qu¶n

chÕ ch−a?

riªng ë n¬i phï hîp kh«ng?

Nhµ x−ëng, thiÕt bÞ, dông cô A

Cã tiÕn hµnh kiÓm tra th−êng B

20 cã ®−îc th−êng xuyªn vÖ

xuyªn kho hoçhÊt ®Ó lo¹i bá

sinh kh«ng?

13 cç hoçhÊt ®· hÕt h¹n sö

Gia sóc, gia cÇm cã ®−îc cçh A

21

dông, bÞ cÊm sö dông kh«ng?

ly khái khu vùc s¬ chÕ kh«ng?

Khi thay thÕ bao b×, thïng chøa A

§· cã biÖn ph¸p ng¨n chÆn A

cã ghi ®Çy ®ñ tªn hoçhÊt,

cç loµi sinh vËt l©y nhiÔm

14

22

h−íng dÉn sö dông nh− bao b×,

trong vµ ngoµi khu vùc s¬

thïng chøa gèc kh«ng?

chÕ, ®ãng gãi ch−a?

241

24

2

https://thuviensach.vn

Cç ho¹t ®éng

Cç ho¹t ®éng

Kh«ng

cÇn kh¾c

Kh«ng

cÇn kh¾c

TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t

®¹t

phôc/tiÕn

®¹t

phôc/tiÕn

hµnh

hµnh

§· ghi chó b¶, bÉy ®Ó phßng A

§· ghi râ vÞ trÝ cña tõng l« s¶n A

31

23 trõ dÞch h¹i vµ ®¶m b¶o kh«ng

xuÊt ch−a?

lµm « nhiÔm s¶n phÈm ch−a?

KiÓm tra th«ng tin tr−íc khi xuÊt A

§· thiÕt kÕ vµ x©y dùng nhµ A

hµng; ghi chÐp ®Çy ®ñ th«ng tin

32

vÖ sinh ë nh÷ng vÞ trÝ phï hîp

vÒ ng−êi mua, ®Þa chØ, sè l−îng

24 vµ ban hµnh néi quy vÖ sinh

vµ chñng lo¹i ch−a?

c¸ nh©n ch−a?

§· tæng kÕt vµ b¸o c¸o kÕt B

N−íc th¶i, rç th¶i cã ®−îc A

qu¶ kiÓm tra cho c¬ quan

33

thu gom vµ xö lý ®óng quy

qu¶n lý chÊt l−îng khi cã yªu

25 ®Þnh ®Ó gi¶m thiÓu nguy c¬

cÇu ch−a?

g©y nhiÔm bÈn ®Õn ng−êi lao

Tæ chøc vµ c¸ nh©n s¶n xuÊt ®· B

®éng vµ s¶n phÈm kh«ng?

34 cã s½n mÉu ®¬n khiÕu n¹i khi Ng−êi lao ®éng lµm viÖc trong C

khçh hµng cã yªu cÇu ch−a?

26 vïng s¶n xuÊt cã hå s¬ c¸

Tæ chøc vµ c¸ nh©n s¶n xuÊt ®· B

nh©n kh«ng?

gi¶i quyÕt ®¬n khiÕu n¹i ®óng

35

§· trang bÞ ®Çy ®ñ thuèc, B

quy ®Þnh cña ph¸p luËt ch−a?

dông cô y tÕ vµ b¶ng h−íng

Cã l−u trong hå s¬ kh«ng?

27 dÉn s¬ cøu khi bÞ ngé ®éc hoçhÊt ch−a?

IV. KÕt luËn

§· cã biÓn c¶nh b¸o vïng A

............................................................................

28 s¶n xuÊt rau, qu¶ võa míi

............................................................................

®−îc phun thuèc ch−a?

§· ghi chÐp ®Çy ®ñ nhËt ký thu A

§¹i diÖn hîp tç x·

TM. Ban gi¸m s¸t

29 ho¹ch, b¸n s¶n phÈm, v.v. ch−a?

(nhãm hé)

Cã kiÓm tra néi bé, ghi chÐp A 30 vµ l−u tr÷ hå s¬ ch−a?

243

24

4

https://thuviensach.vn

Cç ho¹t ®éng

Cç ho¹t ®éng

Kh«ng

cÇn kh¾c

Kh«ng

cÇn kh¾c

TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t TT ChØ tiªu ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t §¹t

®¹t

phôc/tiÕn

®¹t

phôc/tiÕn

hµnh

hµnh

§· ghi chó b¶, bÉy ®Ó phßng A

§· ghi râ vÞ trÝ cña tõng l« s¶n A

31

23 trõ dÞch h¹i vµ ®¶m b¶o kh«ng

xuÊt ch−a?

lµm « nhiÔm s¶n phÈm ch−a?

KiÓm tra th«ng tin tr−íc khi xuÊt A

§· thiÕt kÕ vµ x©y dùng nhµ A

hµng; ghi chÐp ®Çy ®ñ th«ng tin

32

vÖ sinh ë nh÷ng vÞ trÝ phï hîp

vÒ ng−êi mua, ®Þa chØ, sè l−îng

24 vµ ban hµnh néi quy vÖ sinh

vµ chñng lo¹i ch−a?

c¸ nh©n ch−a?

§· tæng kÕt vµ b¸o c¸o kÕt B

N−íc th¶i, rç th¶i cã ®−îc A

qu¶ kiÓm tra cho c¬ quan

33

thu gom vµ xö lý ®óng quy

qu¶n lý chÊt l−îng khi cã yªu

25 ®Þnh ®Ó gi¶m thiÓu nguy c¬

cÇu ch−a?

g©y nhiÔm bÈn ®Õn ng−êi lao

Tæ chøc vµ c¸ nh©n s¶n xuÊt ®· B

®éng vµ s¶n phÈm kh«ng?

34 cã s½n mÉu ®¬n khiÕu n¹i khi Ng−êi lao ®éng lµm viÖc trong C

khçh hµng cã yªu cÇu ch−a?

26 vïng s¶n xuÊt cã hå s¬ c¸

Tæ chøc vµ c¸ nh©n s¶n xuÊt ®· B

nh©n kh«ng?

gi¶i quyÕt ®¬n khiÕu n¹i ®óng

35

§· trang bÞ ®Çy ®ñ thuèc, B

quy ®Þnh cña ph¸p luËt ch−a?

dông cô y tÕ vµ b¶ng h−íng

Cã l−u trong hå s¬ kh«ng?

27 dÉn s¬ cøu khi bÞ ngé ®éc hoçhÊt ch−a?

IV. KÕt luËn

§· cã biÓn c¶nh b¸o vïng A

............................................................................

28 s¶n xuÊt rau, qu¶ võa míi

............................................................................

®−îc phun thuèc ch−a?

§· ghi chÐp ®Çy ®ñ nhËt ký thu A

§¹i diÖn hîp tç x·

TM. Ban gi¸m s¸t

29 ho¹ch, b¸n s¶n phÈm, v.v. ch−a?

(nhãm hé)

Cã kiÓm tra néi bé, ghi chÐp A 30 vµ l−u tr÷ hå s¬ ch−a?

243

24

4

https://thuviensach.vn

BiÓu mÉu 9

Phô lôc 2

B¶ng chØ tiªu ®¸nh gi¸

®iÒu kiÖn s¶n xuÊt cña khu vùc s¶n xuÊt DANH MôC MéT Sè THUèC B¶O VÖ THùC VËT

Sö DôNG TR£N RAU

Ngµy… th¸ng...... n¨m…

(Ban hµnh theo QuyÕt ®Þnh

sè 21/2013/TT-BNNPTNT ngµy 17-4-2013)

§iÒu kiÖn

Tç nh©n g©y «

§¸nh gi¸ BiÖn ph¸p

nhiÔm

hiÖn t¹i

xö lý ®· ¸p

LiÒu l−îng (phun cho 1 sµo) Thêi

Thuèc sö §èi t−îng

gian

§¹t Kh«ng

dông

Khi c©y cßn Khi c©y ph¸t

dông

phßng trõ

cçh

®¹t

nhá

triÓn t¸n

ly

§Êt

Kim lo¹i nÆng

Actara

Bä phÊn,

Pha 1 g/b×nh

Pha 2 g/b×nh

5

Thuèc b¶o vÖ thùc vËt

rÇy, rÖp

10 lÝt n−íc

20 lÝt n−íc

ngµy

Nitrat

Match S©u ®ôc hoa Pha 15 ml/b×nh Pha 30 ml/2

7

Vi sinh vËt

qu¶, s©u t¬,

16 lÝt n−íc

b×nh 16 lÝt

ngµy

N−íc t−íi Kim lo¹i nÆng

s©u xanh,

n−íc

Thuèc b¶o vÖ thùc vËt

s©u khoang

Pha 10 ml/b×nh Pha 20 ml/b×nh

5

Nitrat

Proclaim S©u t¬, s©u xanh, s©u

8 lÝt

16 lÝt

ngµy

Vi sinh vËt

khoang

N−íc röa Kim lo¹i nÆng

Vertimex S©u vÏ bïa, Pha 10 ml/b×nh Pha 20 ml/b×nh 5

s¶n phÈm Thuèc b¶o vÖ thùc vËt

s©u t¬

8 lÝt

16 lÝt

ngµy

Nitrat

Pegasus S©u t¬, s©u Pha 15 ml/b×nh Pha 30 ml/2

5

Vi sinh vËt

xanh, s©u

16 lÝt

b×nh 16 lÝt

ngµy

Ph©n h÷u Kim lo¹i nÆng

khoang

c¬

Thuèc b¶o vÖ thùc vËt

Ammate S©u ®ôc hoa Pha 8ml/b×nh 8 lÝt Pha 10ml/b×nh 7

Nitrat

qu¶, s©u t¬,

8 lÝt

ngµy

Vi sinh vËt

s©u xanh

245

24

6

https://thuviensach.vn

BiÓu mÉu 9

Phô lôc 2

B¶ng chØ tiªu ®¸nh gi¸

®iÒu kiÖn s¶n xuÊt cña khu vùc s¶n xuÊt DANH MôC MéT Sè THUèC B¶O VÖ THùC VËT

Sö DôNG TR£N RAU

Ngµy… th¸ng...... n¨m…

(Ban hµnh theo QuyÕt ®Þnh

sè 21/2013/TT-BNNPTNT ngµy 17-4-2013)

§iÒu kiÖn

Tç nh©n g©y «

§¸nh gi¸ BiÖn ph¸p

nhiÔm

hiÖn t¹i

xö lý ®· ¸p

LiÒu l−îng (phun cho 1 sµo) Thêi

Thuèc sö §èi t−îng

gian

§¹t Kh«ng

dông

Khi c©y cßn Khi c©y ph¸t

dông

phßng trõ

cçh

®¹t

nhá

triÓn t¸n

ly

§Êt

Kim lo¹i nÆng

Actara

Bä phÊn,

Pha 1 g/b×nh

Pha 2 g/b×nh

5

Thuèc b¶o vÖ thùc vËt

rÇy, rÖp

10 lÝt n−íc

20 lÝt n−íc

ngµy

Nitrat

Match S©u ®ôc hoa Pha 15 ml/b×nh Pha 30 ml/2

7

Vi sinh vËt

qu¶, s©u t¬,

16 lÝt n−íc

b×nh 16 lÝt

ngµy

N−íc t−íi Kim lo¹i nÆng

s©u xanh,

n−íc

Thuèc b¶o vÖ thùc vËt

s©u khoang

Pha 10 ml/b×nh Pha 20 ml/b×nh

5

Nitrat

Proclaim S©u t¬, s©u xanh, s©u

8 lÝt

16 lÝt

ngµy

Vi sinh vËt

khoang

N−íc röa Kim lo¹i nÆng

Vertimex S©u vÏ bïa, Pha 10 ml/b×nh Pha 20 ml/b×nh 5

s¶n phÈm Thuèc b¶o vÖ thùc vËt

s©u t¬

8 lÝt

16 lÝt

ngµy

Nitrat

Pegasus S©u t¬, s©u Pha 15 ml/b×nh Pha 30 ml/2

5

Vi sinh vËt

xanh, s©u

16 lÝt

b×nh 16 lÝt

ngµy

Ph©n h÷u Kim lo¹i nÆng

khoang

c¬

Thuèc b¶o vÖ thùc vËt

Ammate S©u ®ôc hoa Pha 8ml/b×nh 8 lÝt Pha 10ml/b×nh 7

Nitrat

qu¶, s©u t¬,

8 lÝt

ngµy

Vi sinh vËt

s©u xanh

245

24

6

https://thuviensach.vn

LiÒu l−îng (phun cho 1 sµo) Thêi LiÒu l−îng (phun cho 1 sµo) Thêi

Thuèc sö §èi t−îng

gian

Thuèc sö §èi t−îng

gian

Khi c©y cßn Khi c©y ph¸t

Khi c©y cßn Khi c©y ph¸t

dông

phßng trõ

cçh

dông

phßng trõ

cçh

nhá

triÓn t¸n

nhá

triÓn t¸n

ly

ly

Vi-BT

S©u ¨n l¸

Pha 25 g/b×nh Pha 50 g/2 b×nh

5

TriB

BÖnh hÐo do Pha 3 kg chÕ Pha 3 kg chÕ

-

1

16 lÝt

16 lÝt

ngµy

nÊm trªn cµ phÈm/ sµo B¾c Bé phÈm/ sµo

Dibonin Bä nh¶y, s©u Pha 300 g/sµo Pha 300 g/sµo 3

chua, ®Ëu ®ç

B¾c Bé

xanh

B¾c Bé

B¾c Bé

ngµy

New

BÖnh thèi

Pha 80 g/b×nh

-

-

Comite

NhÖn ®á

Pha 15 ml/b×nh Pha 30 ml/b×nh

7

Kasuran nhòn

16 lÝt

16 lÝt

16 lÝt

ngµy

16.6BTN

Bralic Bä nh¶y, bä Pha 20 ml/b×nh Pha 40 ml/2 b×nh 7

INSURAN S−¬ng mai, Gãi 100 g pha Gãi 100 g pha 7

phÊn

8 lÝt

8 lÝt

ngµy

50 WG phÊn tr¾ng vµo 3 b×nh 16 lÝt vµo 3 b×nh 16 ngµy

Success S©u t¬, s©u Theo h−íng

Theo h−íng

-

phun cho 3 sµo lÝt phun cho

xanh, s©u dÉn trªn bao b× dÉn trªn bao b×

1,5 sµo

xanh da l¸ng

Ridomil S−¬ng mai, Gãi 100 g pha Gãi 100 g pha 7

Aliette

PhÊn tr¾ng Pha 25 ml/b×nh Pha 50 ml/2

7

d−a chuét

16 lÝt

b×nh 50 lÝt

ngµy

MZ t

h¸n th−

vµo 3 b×nh 16 vµo 3 b×nh 16 ngµy

Manozeb PhÊn tr¾ng Pha 40 g/sµo Pha 80 g/sµo 7

72WP

lÝt phun cho 3

lÝt phun cho

B¾c Bé

B¾c Bé

ngµy

sµo

1,5 sµo

Score

- BÖnh nÊm - Pha 10 ml/b×nh

- Pha 10

5

Polyoxin §èm l¸ hµnh Pha 20 ml/1

Pha 40 ml/2

3

h¹i gèc

16 lÝt

ml/b×nh 16 lÝt ngµy

AL 10

b×nh 12 lÝt

b×nh 12 lÝt

ngµy

- BÖnh gØ s¾t - Pha 8 ml/b×nh - Pha 15 ml/2

10

WP

®Ëu leo, ®èm

16 lÝt

b×nh 16 lÝt

ngµy

vßng c¶i b¾p

Antracol

Lë cæ rÔ

Pha 30 g/b×nh

Pha 60g/2

7

hµnh, ®èm l¸

16 lÝt

b×nh 16 lÝt

ngµy

c¶i b¾p,

s−¬ng mai

cµ chua

247

24

8

https://thuviensach.vn

LiÒu l−îng (phun cho 1 sµo) Thêi LiÒu l−îng (phun cho 1 sµo) Thêi

Thuèc sö §èi t−îng

gian

Thuèc sö §èi t−îng

gian

Khi c©y cßn Khi c©y ph¸t

Khi c©y cßn Khi c©y ph¸t

dông

phßng trõ

cçh

dông

phßng trõ

cçh

nhá

triÓn t¸n

nhá

triÓn t¸n

ly

ly

Vi-BT

S©u ¨n l¸

Pha 25 g/b×nh Pha 50 g/2 b×nh

5

TriB

BÖnh hÐo do Pha 3 kg chÕ Pha 3 kg chÕ

-

1

16 lÝt

16 lÝt

ngµy

nÊm trªn cµ phÈm/ sµo B¾c Bé phÈm/ sµo

Dibonin Bä nh¶y, s©u Pha 300 g/sµo Pha 300 g/sµo 3

chua, ®Ëu ®ç

B¾c Bé

xanh

B¾c Bé

B¾c Bé

ngµy

New

BÖnh thèi

Pha 80 g/b×nh

-

-

Comite

NhÖn ®á

Pha 15 ml/b×nh Pha 30 ml/b×nh

7

Kasuran nhòn

16 lÝt

16 lÝt

16 lÝt

ngµy

16.6BTN

Bralic Bä nh¶y, bä Pha 20 ml/b×nh Pha 40 ml/2 b×nh 7

INSURAN S−¬ng mai, Gãi 100 g pha Gãi 100 g pha 7

phÊn

8 lÝt

8 lÝt

ngµy

50 WG phÊn tr¾ng vµo 3 b×nh 16 lÝt vµo 3 b×nh 16 ngµy

Success S©u t¬, s©u Theo h−íng

Theo h−íng

-

phun cho 3 sµo lÝt phun cho

xanh, s©u dÉn trªn bao b× dÉn trªn bao b×

1,5 sµo

xanh da l¸ng

Ridomil S−¬ng mai, Gãi 100 g pha Gãi 100 g pha 7

Aliette

PhÊn tr¾ng Pha 25 ml/b×nh Pha 50 ml/2

7

d−a chuét

16 lÝt

b×nh 50 lÝt

ngµy

MZ t

h¸n th−

vµo 3 b×nh 16 vµo 3 b×nh 16 ngµy

Manozeb PhÊn tr¾ng Pha 40 g/sµo Pha 80 g/sµo 7

72WP

lÝt phun cho 3

lÝt phun cho

B¾c Bé

B¾c Bé

ngµy

sµo

1,5 sµo

Score

- BÖnh nÊm - Pha 10 ml/b×nh

- Pha 10

5

Polyoxin §èm l¸ hµnh Pha 20 ml/1

Pha 40 ml/2

3

h¹i gèc

16 lÝt

ml/b×nh 16 lÝt ngµy

AL 10

b×nh 12 lÝt

b×nh 12 lÝt

ngµy

- BÖnh gØ s¾t - Pha 8 ml/b×nh - Pha 15 ml/2

10

WP

®Ëu leo, ®èm

16 lÝt

b×nh 16 lÝt

ngµy

vßng c¶i b¾p

Antracol

Lë cæ rÔ

Pha 30 g/b×nh

Pha 60g/2

7

hµnh, ®èm l¸

16 lÝt

b×nh 16 lÝt

ngµy

c¶i b¾p,

s−¬ng mai

cµ chua

247

24

8

https://thuviensach.vn

6. Th«ng t− sè 48/2012/TT-BNNPTNT ngµy 26-9-2012 cña Bé tr−ëng Bé N«ng nghiÖp vµ

Ph¸t triÓn n«ng th«n.

7. EUREPGAP Protocol for Fresh Fruit and TµI LIÖU THAM KH¶O

Vegetables – www.eurep.org

8. GAP – www.fao.org/prods/GAP

9. GLOBALGAP – www.globalgap.org

1. Asean GAP. Good agricultural practices for 10. PENN STATE (2005). Commercial Vegetable production of fresh fruit and vegetables in the Production Recommendations.

ASEAN region. Quality Assurance Systems 11. ñy ban Th−êng vô Quèc héi : Ph¸p lÖnh vÒ vÖ sinh for ASEAN Fruit and Vegetables Project.

an toµn thùc phÈm, Nxb. Y häc, Hµ Néi, 2004.

ASEAN Australia Development Cooperation 12. UM-FDA: Improving the Safety and Quality of Program.

Fresh Fruit and Vegetables: a Training Manual 2. Bé Khoa häc vµ C«ng nghÖ: Tiªu chuÈn ViÖt for Trainers. University of Maryland, 2006.

Nam vÒ yªu cÇu chung ®èi víi cç tæ chøc 13. V¨n b¶n h−íng dÉn vÒ qu¶n lý chÊt l−îng s¶n

®iÒu hµnh hÖ thèng chøng nhËn s¶n phÈm phÈm vµ tiªu chuÈn kü thuËt - chÊt l−îng TTCVN 7457:2004 (ISO/IEC GUIDE 65:1996) trong s¶n xuÊt, quy chuÈn quèc gia vÒ m«i 3. Bé N«ng - L©m - Ng− nghiÖp ¤xtr©ylia: tr−êng, Nxb. Lao ®éng, Hµ Néi, 2008.

“H−íng dÉn s¶n xuÊt rau qu¶ t−¬i an toµn ë 14. ViÖn B¶o vÖ thùc vËt : Kü thuËt s¶n xuÊt rau n«ng tr¹i” (Tµi liÖu dÞch), n¨m 2001.

an toµn, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2005.

4. Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n: VietGAP - Quy tr×nh thùc hµnh n«ng nghiÖp tèt cho rau, qu¶ t−¬i an toµn t¹i ViÖt Nam. Good Agricultural Practices for production of fresh fruit and vegetables in Vietnam, Hµ Néi, 28-01-2008.

5. Th«ng t− sè 59 /2012/TT-BNNPTNT ngµy 9-11-2012 cña Bé tr−ëng Bé N«ng nghiÖp vµ

Ph¸t triÓn n«ng th«n .

249

25

0

https://thuviensach.vn

6. Th«ng t− sè 48/2012/TT-BNNPTNT ngµy 26-9-2012 cña Bé tr−ëng Bé N«ng nghiÖp vµ

Ph¸t triÓn n«ng th«n.

7. EUREPGAP Protocol for Fresh Fruit and TµI LIÖU THAM KH¶O

Vegetables – www.eurep.org

8. GAP – www.fao.org/prods/GAP

9. GLOBALGAP – www.globalgap.org

1. Asean GAP. Good agricultural practices for 10. PENN STATE (2005). Commercial Vegetable production of fresh fruit and vegetables in the Production Recommendations.

ASEAN region. Quality Assurance Systems 11. ñy ban Th−êng vô Quèc héi : Ph¸p lÖnh vÒ vÖ sinh for ASEAN Fruit and Vegetables Project.

an toµn thùc phÈm, Nxb. Y häc, Hµ Néi, 2004.

ASEAN Australia Development Cooperation 12. UM-FDA: Improving the Safety and Quality of Program.

Fresh Fruit and Vegetables: a Training Manual 2. Bé Khoa häc vµ C«ng nghÖ: Tiªu chuÈn ViÖt for Trainers. University of Maryland, 2006.

Nam vÒ yªu cÇu chung ®èi víi cç tæ chøc 13. V¨n b¶n h−íng dÉn vÒ qu¶n lý chÊt l−îng s¶n

®iÒu hµnh hÖ thèng chøng nhËn s¶n phÈm phÈm vµ tiªu chuÈn kü thuËt - chÊt l−îng TTCVN 7457:2004 (ISO/IEC GUIDE 65:1996) trong s¶n xuÊt, quy chuÈn quèc gia vÒ m«i 3. Bé N«ng - L©m - Ng− nghiÖp ¤xtr©ylia: tr−êng, Nxb. Lao ®éng, Hµ Néi, 2008.

“H−íng dÉn s¶n xuÊt rau qu¶ t−¬i an toµn ë 14. ViÖn B¶o vÖ thùc vËt : Kü thuËt s¶n xuÊt rau n«ng tr¹i” (Tµi liÖu dÞch), n¨m 2001.

an toµn, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2005.

4. Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n: VietGAP - Quy tr×nh thùc hµnh n«ng nghiÖp tèt cho rau, qu¶ t−¬i an toµn t¹i ViÖt Nam. Good Agricultural Practices for production of fresh fruit and vegetables in Vietnam, Hµ Néi, 28-01-2008.

5. Th«ng t− sè 59 /2012/TT-BNNPTNT ngµy 9-11-2012 cña Bé tr−ëng Bé N«ng nghiÖp vµ

Ph¸t triÓn n«ng th«n .

249

25

0

https://thuviensach.vn

4.5. X©y dùng hÖ thèng kiÓm tra, gi¸m s¸t v÷ng m¹nh

41

5.

ThÞ tr−êng s¶n phÈm rau, qu¶ an toµn chÊt l−îng

44

5.1. Cç ho¹t ®éng th−¬ng m¹i

44

Môc lôc

5.2. C¬ së xç ®Þnh gi¸ b¸n

55

5.3. KÕ ho¹ch vÒ khèi l−îng vµ c©y trång 57

5.4. Ho¹t ®éng tËp thÓ trong s¶n xuÊt rau Trang

an toµn

59

Lêi Nhµ xuÊt b¶n

5

5.5. Qu¶ng c¸o s¶n phÈm

61

PhÇn I: H−íng dÉn qu¶n lý s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP

9

PhÇn II: Cç quy tr×nh kü thuËt canh

1.

Kh¸i niÖm vÒ rau an toµn theo VietGAP

9

tç trong s¶n xuÊt rau an toµn theo

2.

Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ rau an toµn

tiªu chuÈn VietGAP

63

VietGAP

9

C©y bÝ ®á

63

3.

Néi dung vµ nh÷ng ®iÓm cÇn l−u ý C©y cµ chua

69

trong thùc hiÖn s¶n xuÊt rau an toµn C©y cµ rèt

78

VietGAP

11

C©y c¶i bao

84

3.1. Néi dung cña VietGAP cho rau qu¶

11

C©y c¶i b¾p

91

3.2. Nh÷ng ®iÓm cÇn l−u ý trong thùc hiÖn C©y c¶i cñ

99

s¶n xuÊt rau an toµn VietGAP

12

C©y c¶i xanh ngät

103

4.

X©y dùng c¬ cÊu vïng vµ tæ chøc bé C©y d−a chuét

108

m¸y phï hîp víi thùc hµnh s¶n C©y d−a hÊu

115

xuÊt n«ng nghiÖp tèt (GAP) trong C©y ®Ëu c«ve leo - C©y ®Ëu vµng

123

®iÒu kiÖn cña ViÖt Nam

34

C©y ®Ëu Hµ Lan

127

4.1. Rµ so¸t ®iÒu kiÖn vïng s¶n xuÊt, tiÕn C©y hµnh t©y

134

hµnh c«ng viÖc gi¶m thiÓu cç mèi nguy C©y m−íp (m−íp ta)

141

cña ®iÒu kiÖn vïng khi ¸p dông thùc hµnh C©y m−íp ®¾ng

145

s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt cña ViÖt Nam 34

C©y ít

151

4.2. X©y dùng kÕ ho¹ch vµ tæ chøc ®µo t¹o, C©y rau muèng

162

tËp huÊn

35

C©y su su

165

4.3. VËn hµnh hÖ thèng qu¶n lý phï hîp víi C©y sóp l¬

169

cç yªu cÇu cña thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng C©y tái ta

188

nghiÖp tèt trong ®iÒu kiÖn cña ViÖt Nam 36

C©y xµ lçh

195

4.4. KiÓm tra, ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t thùc hµnh Mét sè l¹i rau b¶n ®Þa

199

s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt trong ®iÒu kiÖn Phô lôc

203

cña ViÖt Nam (VietGAP)

37

Tµi liÖu tham kh¶o

247

251

25

2

https://thuviensach.vn

4.5. X©y dùng hÖ thèng kiÓm tra, gi¸m s¸t v÷ng m¹nh

41

5.

ThÞ tr−êng s¶n phÈm rau, qu¶ an toµn chÊt l−îng

44

5.1. Cç ho¹t ®éng th−¬ng m¹i

44

Môc lôc

5.2. C¬ së xç ®Þnh gi¸ b¸n

55

5.3. KÕ ho¹ch vÒ khèi l−îng vµ c©y trång 57

5.4. Ho¹t ®éng tËp thÓ trong s¶n xuÊt rau Trang

an toµn

59

Lêi Nhµ xuÊt b¶n

5

5.5. Qu¶ng c¸o s¶n phÈm

61

PhÇn I: H−íng dÉn qu¶n lý s¶n xuÊt rau an toµn theo VietGAP

9

PhÇn II: Cç quy tr×nh kü thuËt canh

1.

Kh¸i niÖm vÒ rau an toµn theo VietGAP

9

tç trong s¶n xuÊt rau an toµn theo

2.

Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ rau an toµn

tiªu chuÈn VietGAP

63

VietGAP

9

C©y bÝ ®á

63

3.

Néi dung vµ nh÷ng ®iÓm cÇn l−u ý C©y cµ chua

69

trong thùc hiÖn s¶n xuÊt rau an toµn C©y cµ rèt

78

VietGAP

11

C©y c¶i bao

84

3.1. Néi dung cña VietGAP cho rau qu¶

11

C©y c¶i b¾p

91

3.2. Nh÷ng ®iÓm cÇn l−u ý trong thùc hiÖn C©y c¶i cñ

99

s¶n xuÊt rau an toµn VietGAP

12

C©y c¶i xanh ngät

103

4.

X©y dùng c¬ cÊu vïng vµ tæ chøc bé C©y d−a chuét

108

m¸y phï hîp víi thùc hµnh s¶n C©y d−a hÊu

115

xuÊt n«ng nghiÖp tèt (GAP) trong C©y ®Ëu c«ve leo - C©y ®Ëu vµng

123

®iÒu kiÖn cña ViÖt Nam

34

C©y ®Ëu Hµ Lan

127

4.1. Rµ so¸t ®iÒu kiÖn vïng s¶n xuÊt, tiÕn C©y hµnh t©y

134

hµnh c«ng viÖc gi¶m thiÓu cç mèi nguy C©y m−íp (m−íp ta)

141

cña ®iÒu kiÖn vïng khi ¸p dông thùc hµnh C©y m−íp ®¾ng

145

s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt cña ViÖt Nam 34

C©y ít

151

4.2. X©y dùng kÕ ho¹ch vµ tæ chøc ®µo t¹o, C©y rau muèng

162

tËp huÊn

35

C©y su su

165

4.3. VËn hµnh hÖ thèng qu¶n lý phï hîp víi C©y sóp l¬

169

cç yªu cÇu cña thùc hµnh s¶n xuÊt n«ng C©y tái ta

188

nghiÖp tèt trong ®iÒu kiÖn cña ViÖt Nam 36

C©y xµ lçh

195

4.4. KiÓm tra, ®¸nh gi¸, gi¸m s¸t thùc hµnh Mét sè l¹i rau b¶n ®Þa

199

s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tèt trong ®iÒu kiÖn Phô lôc

203

cña ViÖt Nam (VietGAP)

37

Tµi liÖu tham kh¶o

247

251

25

2

https://thuviensach.vn

ChÞu trçh nhiÖm xuÊt b¶n Gi¸m ®èc - tæng biªn tËp

ts. nguyÔn duy hïng

ChÞu trçh nhiÖm néi dung

Uû viªn héi ®ång xuÊt b¶n - biªn tËp

TS. ®ç quang dòng

Biªn tËp néi dung: ThS. nguyÔn minh huÖ

Tr×nh bµy b×a:

NguyÔn m¹nh hïng

ChÕ b¶n vi tÝnh:

ph¹m thu hµ

Söa b¶n in:

phßng biªn tËp kü thuËt

§äc sçh mÉu:

ThS. nGUYÔN MINH HUÖ

253

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

- Blank Page

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page

Blank Page

Blank Page