https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

TÀI LIỆU

TẬP HUẤN KỸ THUẬT CHO

KHUYẾN NÔNG VIÊN

CẤP XÃ

( Tập 1)

https://thuviensach.vn

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n Chñ tÞch Héi ®ång

pgs.TS. NguyÔn ThÕ kû

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

TS. HOµNG PHONG Hµ

Thµnh viªn

trÇn quèc d©n

TS. NguyÔn §øC TµI

TS. NGUYÔN AN TI£M

NguyÔn Vò Thanh H¶o

https://thuviensach.vn

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

TÀI LIỆU

TẬP HUẤN KỸ THUẬT CHO

KHUYẾN NÔNG VIÊN

CẤP XÃ

(Tập 1)

NHÀ XUẤT BẢN

NHÀ XUẤT BẢN

CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

NÔNG NGHIỆP

HÀ NỘI - 2015

https://thuviensach.vn

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n LỜI NHÀ XUẤT BẢN

Chñ tÞch Héi ®ång

pgs.TS. NguyÔn ThÕ kû

Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, đội ngũ cán bộ làm công Phã Chñ tÞch Héi ®ång

tác khuyến nông có vai trò rất quan trọng.

TS. HOµNG PHONG Hµ

Hiện nay, hệ thống khuyến nông viên đã phát triển rộng rãi ở khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước. Việc Thµnh viªn

trang bị các kiến thức kỹ thuật nông - lâm - ngư

trÇn quèc d©n

nghiệp về nuôi, trồng cây, con phù hợp với từng địa phương, giúp các khuyến nông viên hoàn thành tốt TS. NguyÔn §øC TµI

nhiệm vụ chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho các hộ gia TS. NGUYÔN AN TI£M

đình ở nông thôn là vấn đề rất cần thiết.

NguyÔn Vò Thanh H¶o

Nhằm cung cấp thêm tài liệu hữu ích cho các khuyến nông viên cấp xã nói riêng và những người làm công tác khuyến nông nói chung, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật phối hợp với Nhà xuất bản Nông nghiệp xuất bản cuốn sách Tài liệu tập huấn kỹ

thuật cho khuyến nông viên cấp xã (gồm 2 tập).

Nội dung cuốn sách tập hợp kỹ thuật trồng, chăm sóc một số cây nông nghiệp, cây lâm nghiệp và kỹ thuật nuôi một số loài thủy sản nước ngọt phù hợp với nước ta. Cuốn sách giới thiệu chi tiết và có hình vẽ minh họa rõ ràng về điều kiện nuôi, trồng và kỹ thuật nuôi, trồng các giống cây, con.

5

https://thuviensach.vn

Tập 1 giới thiệu kỹ thuật trồng, chăm sóc một số

cây nông nghiệp (cây lương thực, cây ăn quả).

Tập 2 giới thiệu kỹ thuật trồng, chăm sóc một số

cây lâm nghiệp và kỹ thuật nuôi một số loài thủy sản

Chương 1

nước ngọt.

KỸ THUẬT CANH TÁC

Chúng tôi rất mong sẽ tiếp tục nhận được ý kiến CÁC GIỐNG LÚA CẠN, LÚA CHỊU HẠN*

đóng góp của bạn đọc để cuốn sách được hoàn thiện và phục vụ đông đảo người sử dụng hơn trong những lần xuất bản sau.

I. GIỚI THIỆU CHUNG

Xin giới thiệu Tập 1 của cuốn sách với bạn đọc.

1. Giống lúa cạn: Chịu đựng hạn trên đất khô, nương rẫy, gồm các giống lúa nương, tẻ Mèo, Tháng 8 năm 2015

lúa mộ, các giống lúa mới như: LN931, LC88-66, NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

LC88-67, LC90-4, LC90-5.

2. Giống lúa chịu hạn: Thích hợp với đất ruộng bậc thang, ruộng bấp bênh nước, không chủ

động tưới tiêu, sinh trưởng nhờ nước trời như: CH5, CH133, LN931.

3. Đặc điểm một số giống mới Giống

LN931 LC-3S-6S CH5

Đặc tính

CT7739, Viện

IR47665-1-4B,

Lai C22/CR101,

Nghiên cứu lúa

Viện Nghiên cứu

Viện Cây lương

1. Nguồn gốc

gạo quốc tế IRRI

lúa gạo quốc tế

thực và Cây thực

IRRI

phẩm

2. Đặc điểm

giống

- Thời gian sinh Vụ xuân: 145-165 Vụ xuân: 170-180 Vụ xuân: 165-180

trưởng (ngày)

Vụ mùa: 110-125

Vụ mùa: 110-125

Vụ mùa: 120-125

_______________

* Đặc biệt phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu... của các tỉnh miền núi phía Bắc.

6

7

https://thuviensach.vn

Tập 1 giới thiệu kỹ thuật trồng, chăm sóc một số

cây nông nghiệp (cây lương thực, cây ăn quả).

Tập 2 giới thiệu kỹ thuật trồng, chăm sóc một số

cây lâm nghiệp và kỹ thuật nuôi một số loài thủy sản

Chương 1

nước ngọt.

KỸ THUẬT CANH TÁC

Chúng tôi rất mong sẽ tiếp tục nhận được ý kiến CÁC GIỐNG LÚA CẠN, LÚA CHỊU HẠN*

đóng góp của bạn đọc để cuốn sách được hoàn thiện và phục vụ đông đảo người sử dụng hơn trong những lần xuất bản sau.

I. GIỚI THIỆU CHUNG

Xin giới thiệu Tập 1 của cuốn sách với bạn đọc.

1. Giống lúa cạn: Chịu đựng hạn trên đất khô, nương rẫy, gồm các giống lúa nương, tẻ Mèo, Tháng 8 năm 2015

lúa mộ, các giống lúa mới như: LN931, LC88-66, NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

LC88-67, LC90-4, LC90-5.

2. Giống lúa chịu hạn: Thích hợp với đất ruộng bậc thang, ruộng bấp bênh nước, không chủ

động tưới tiêu, sinh trưởng nhờ nước trời như: CH5, CH133, LN931.

3. Đặc điểm một số giống mới Giống

LN931 LC-3S-6S CH5

Đặc tính

CT7739, Viện

IR47665-1-4B,

Lai C22/CR101,

Nghiên cứu lúa

Viện Nghiên cứu

Viện Cây lương

1. Nguồn gốc

gạo quốc tế IRRI

lúa gạo quốc tế

thực và Cây thực

IRRI

phẩm

2. Đặc điểm

giống

- Thời gian sinh Vụ xuân: 145-165 Vụ xuân: 170-180 Vụ xuân: 165-180

trưởng (ngày)

Vụ mùa: 110-125

Vụ mùa: 110-125

Vụ mùa: 120-125

_______________

* Đặc biệt phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu... của các tỉnh miền núi phía Bắc.

6

7

https://thuviensach.vn

Giống

LN931 LC-3S-6S CH5

II. KỸ THUẬT GIEO TRỒNG LÚA CẠN

Đặc tính

TRÊN NƯƠNG RẪY

- Chiều cao cây

110 - 130

90 - 100

125 - 130

(cm)

1. Giống

- Đẻ nhánh

Khá

Trung bình

Trung bình

- Độ dài bông (cm)

21 - 24

20 - 23

21 - 23

- Dùng các giống mới đã được công nhận

- Trọng lượng

như: LN931, LC88-66, LC88-67, LC90-4, LC90-5.

24 - 26

32,4

21 - 22

1.000 hạt (g)

Ngoài ra, có thể dùng các giống đặc sản địa

- Khả năng chịu

Tốt (cấp 1)

Khá (cấp 3)

Khá (cấp 3)

hạn (cấp)

phương như: tẻ râu (tẻ Mèo)... gạo ngon, có giá trị

- Khả năng chịu

kinh tế cao.

Tốt Tốt Tốt

rét

- Lượng giống: cần 3,5-4 kg giống/sào Bắc Bộ

- Tính chống

chịu bệnh (đạo

(100-120 kg/ha).

Tốt Tốt Tốt

ôn, khô vằn, bạc

lá, đốm nâu)

2. Thời vụ

Hạt dài đẹp, gạo

Hạt thon nâu nhạt,

Gạo ngon, hơi bạc

Vụ mùa gieo khô từ ngày 25-5 đến ngày 25-6.

ngon, không bạc

gạo hơi bạc bụng,

bụng, cơm dẻo

3. Các đặc tính bụng, bộ rễ ăn sâu cơm nở mềm, lá ngon, bộ rễ khỏe,

Thu hoạch: từ ngày 25-9 đến ngày 25-10.

khác

khỏe, cạnh tranh

đòng đứng, hơi

thâm canh ở mức

tốt với cỏ dại

giấu bông, cạnh

trung bình, cạnh

3. Làm đất

tranh yếu với cỏ dại tranh yếu với cỏ dại 4. Năng suất

Trung bình: 30-40 Trung bình: 35-40 Trung bình: 35-45

- Chọn đất: Có thể gieo trồng ở soi bãi, nương (tạ/ha)

Thâm canh: 45-65 Thâm canh: 45-60 Thâm canh: 45-60

rẫy cố định có độ dốc thấp dưới 5-20o.

Nương rẫy, ruộng

5. Điều kiện áp

Ruộng bậc thang

- Làm đất: Đất ruộng ít dốc có thể cày bừa, bậc thang bấp

Nương rẫy

dụng

bấp bênh nước

bênh nước

nhặt sạch cỏ dại. Nơi đất dốc, không có điều kiện cày bừa cần làm sạch cỏ, phơi khô đất, làm bờ

Dưới đây sẽ giới thiệu tiến bộ kỹ thuật đưa lúa cạn, lúa chịu hạn giống mới gieo cấy trên nương chống xói mòn, gieo theo hốc.

rẫy, ruộng bậc thang bấp bênh nước vụ xuân và 4. Phân bón

vụ mùa theo hai cách: gieo thẳng khô và gieo mạ, lợi dụng bộ rễ khỏe, đâm sâu, chống hạn tốt của a. Lượng bón (tính theo hécta và sào Bắc Bộ) các giống để bảo đảm thu được năng suất cao.

8

9

https://thuviensach.vn

Giống

LN931 LC-3S-6S CH5

II. KỸ THUẬT GIEO TRỒNG LÚA CẠN

Đặc tính

TRÊN NƯƠNG RẪY

- Chiều cao cây

110 - 130

90 - 100

125 - 130

(cm)

1. Giống

- Đẻ nhánh

Khá

Trung bình

Trung bình

- Độ dài bông (cm)

21 - 24

20 - 23

21 - 23

- Dùng các giống mới đã được công nhận

- Trọng lượng

như: LN931, LC88-66, LC88-67, LC90-4, LC90-5.

24 - 26

32,4

21 - 22

1.000 hạt (g)

Ngoài ra, có thể dùng các giống đặc sản địa

- Khả năng chịu

Tốt (cấp 1)

Khá (cấp 3)

Khá (cấp 3)

hạn (cấp)

phương như: tẻ râu (tẻ Mèo)... gạo ngon, có giá trị

- Khả năng chịu

kinh tế cao.

Tốt Tốt Tốt

rét

- Lượng giống: cần 3,5-4 kg giống/sào Bắc Bộ

- Tính chống

chịu bệnh (đạo

(100-120 kg/ha).

Tốt Tốt Tốt

ôn, khô vằn, bạc

lá, đốm nâu)

2. Thời vụ

Hạt dài đẹp, gạo

Hạt thon nâu nhạt,

Gạo ngon, hơi bạc

Vụ mùa gieo khô từ ngày 25-5 đến ngày 25-6.

ngon, không bạc

gạo hơi bạc bụng,

bụng, cơm dẻo

3. Các đặc tính bụng, bộ rễ ăn sâu cơm nở mềm, lá ngon, bộ rễ khỏe,

Thu hoạch: từ ngày 25-9 đến ngày 25-10.

khác

khỏe, cạnh tranh

đòng đứng, hơi

thâm canh ở mức

tốt với cỏ dại

giấu bông, cạnh

trung bình, cạnh

3. Làm đất

tranh yếu với cỏ dại tranh yếu với cỏ dại 4. Năng suất

Trung bình: 30-40 Trung bình: 35-40 Trung bình: 35-45

- Chọn đất: Có thể gieo trồng ở soi bãi, nương (tạ/ha)

Thâm canh: 45-65 Thâm canh: 45-60 Thâm canh: 45-60

rẫy cố định có độ dốc thấp dưới 5-20o.

Nương rẫy, ruộng

5. Điều kiện áp

Ruộng bậc thang

- Làm đất: Đất ruộng ít dốc có thể cày bừa, bậc thang bấp

Nương rẫy

dụng

bấp bênh nước

bênh nước

nhặt sạch cỏ dại. Nơi đất dốc, không có điều kiện cày bừa cần làm sạch cỏ, phơi khô đất, làm bờ

Dưới đây sẽ giới thiệu tiến bộ kỹ thuật đưa lúa cạn, lúa chịu hạn giống mới gieo cấy trên nương chống xói mòn, gieo theo hốc.

rẫy, ruộng bậc thang bấp bênh nước vụ xuân và 4. Phân bón

vụ mùa theo hai cách: gieo thẳng khô và gieo mạ, lợi dụng bộ rễ khỏe, đâm sâu, chống hạn tốt của a. Lượng bón (tính theo hécta và sào Bắc Bộ) các giống để bảo đảm thu được năng suất cao.

8

9

https://thuviensach.vn

Loại phân

kg/ha

kg/sào Bắc Bộ

6. Chăm sóc

Phân chuồng 550

200

Hình 1. Gieo hạt vào lỗ trên nương dốc Vôi bột (nếu đất chua và có điều kiện) 300 - 400

10 - 15

có băng xanh chống xói mòn

Đạm urê

170

6

Super lân

220

8

Kali

60 - 80

2 - 3

b. Cách bón

- Bón lót: Toàn bộ phân chuồng + lân + vôi +

1/3 lượng đạm (có thể thay lượng phân bón bằng 20 kg NPK Lâm Thao), cày bừa kỹ để đảo lấp phân.

- Bón thúc lần 1 (sau mọc 15-20 ngày): 1/3

lượng đạm kết hợp làm cỏ bằng tay hoặc diệt cỏ

bằng thuốc trừ cỏ, xáo đất, nhặt cỏ, lấp phân.

- Bón thúc đón đòng (sau mọc 55-60 ngày): 1/3

lượng đạm + 3 kg kali.

- Trừ cỏ: Sau khi gieo 15-20 ngày, trừ cỏ bằng Chú ý: bón phân vào chiều mát.

phương pháp thủ công hoặc dùng thuốc diệt cỏ hậu nảy mầm (như: Sofit 300ND, Ally, Butavi 60EC

5. Gieo hạt

hoặc Roundup theo hướng dẫn trên bao bì).

- Trừ sâu cuốn lá nhỏ: Sau khi gieo 20-30

- Dùng gậy chọc lỗ độ sâu 3-5 cm. Gieo theo lỗ

ngày, dùng thuốc Padan 95SP liều lượng pha 20 g kích thước 20x15 cm (hàng cách hàng 20 cm, lỗ

trong 12 lít nước sạch hoặc dùng Ofatox nồng độ

cách lỗ 15 cm), gieo vào mỗi lỗ 5-7 hạt, bảo đảm 0,2% phun cho 1 sào.

mật độ 30-35 khóm/m2.

- Trừ bệnh đạo ôn lá: Sau khi gieo 50-60 ngày,

- Dùng cuốc nhỏ rạch hàng sâu 3-5 cm: Gieo dùng thuốc Fujone EC với liều lượng 35 cc (ml) theo kích thước 20x10 cm (hàng cách hàng 20 cm, pha với 16 lít nước sạch phun cho 1 sào.

hốc cách hốc 10 cm), mỗi hốc gieo 3-4 hạt, bảo

- Kích thích lúa trỗ đều và kết hợp chống các đảm mật độ 40-50 khóm/m2.

bệnh nấm như: bệnh đen hạt, khô vằn, vàng lá, 10

11

https://thuviensach.vn

Loại phân

kg/ha

kg/sào Bắc Bộ

6. Chăm sóc

Phân chuồng 550

200

Hình 1. Gieo hạt vào lỗ trên nương dốc Vôi bột (nếu đất chua và có điều kiện) 300 - 400

10 - 15

có băng xanh chống xói mòn

Đạm urê

170

6

Super lân

220

8

Kali

60 - 80

2 - 3

b. Cách bón

- Bón lót: Toàn bộ phân chuồng + lân + vôi +

1/3 lượng đạm (có thể thay lượng phân bón bằng 20 kg NPK Lâm Thao), cày bừa kỹ để đảo lấp phân.

- Bón thúc lần 1 (sau mọc 15-20 ngày): 1/3

lượng đạm kết hợp làm cỏ bằng tay hoặc diệt cỏ

bằng thuốc trừ cỏ, xáo đất, nhặt cỏ, lấp phân.

- Bón thúc đón đòng (sau mọc 55-60 ngày): 1/3

lượng đạm + 3 kg kali.

- Trừ cỏ: Sau khi gieo 15-20 ngày, trừ cỏ bằng Chú ý: bón phân vào chiều mát.

phương pháp thủ công hoặc dùng thuốc diệt cỏ hậu nảy mầm (như: Sofit 300ND, Ally, Butavi 60EC

5. Gieo hạt

hoặc Roundup theo hướng dẫn trên bao bì).

- Trừ sâu cuốn lá nhỏ: Sau khi gieo 20-30

- Dùng gậy chọc lỗ độ sâu 3-5 cm. Gieo theo lỗ

ngày, dùng thuốc Padan 95SP liều lượng pha 20 g kích thước 20x15 cm (hàng cách hàng 20 cm, lỗ

trong 12 lít nước sạch hoặc dùng Ofatox nồng độ

cách lỗ 15 cm), gieo vào mỗi lỗ 5-7 hạt, bảo đảm 0,2% phun cho 1 sào.

mật độ 30-35 khóm/m2.

- Trừ bệnh đạo ôn lá: Sau khi gieo 50-60 ngày,

- Dùng cuốc nhỏ rạch hàng sâu 3-5 cm: Gieo dùng thuốc Fujone EC với liều lượng 35 cc (ml) theo kích thước 20x10 cm (hàng cách hàng 20 cm, pha với 16 lít nước sạch phun cho 1 sào.

hốc cách hốc 10 cm), mỗi hốc gieo 3-4 hạt, bảo

- Kích thích lúa trỗ đều và kết hợp chống các đảm mật độ 40-50 khóm/m2.

bệnh nấm như: bệnh đen hạt, khô vằn, vàng lá, 10

11

https://thuviensach.vn

tiêm lửa, thối bẹ lúa và các bệnh nấm khác bằng bông bị sâu bệnh. Chọn cắt lấy các bông thuộc cách phun hỗn hợp chế phẩm 20 cc Komix + 10 cc các dảnh chính, to đều, nhiều hạt, hạt mẩy đều Tilt super 300ND với 12 lít nước sạch phun cho 1

đem về phơi riêng thành đon; treo trên gác bếp sào trước khi lúa trỗ.

hoặc đập lấy hạt, phơi khô đến khi cắn giòn là

- Trừ bọ xít: Khi lúa ngậm sữa, dùng thuốc được; sàng sẩy loại bỏ tạp chất, đưa vào chum, Bassa hoặc Fastac 5EC với lượng 25 cc pha trong vại bảo quản, phủ một lớp lá xoan khô bên trên 12 lít nước sạch phun cho 1 sào.

để chống mọt, giữ giống cho vụ sau. Sau 3-4 năm, Hình 2. Phun thuốc chống bệnh với cần thay giống để tránh bị giảm năng suất do suy phân bón lá kích thích cho lúa cạn trỗ đều thoái giống.

III. GIEO CẤY LÚA CHỊU HẠN TRÊN RUỘNG

BẬC THANG BẤP BÊNH NƯỚC

1. Kỹ thuật gieo thẳng trên đất khô a. Giống

- Dùng các giống chịu hạn như: CH5, CH133, LN931.

- Lượng giống 100 kg/ha (3-4 kg/sào).

b. Thời vụ gieo

Từ ngày 1 đến ngày 15-3, khi có mưa xuân, đất ẩm.

7. Để giống

Các giống lúa đã giới thiệu ở trên là các giống c. Làm đất

thuần, có thể để giống từ vụ này sang vụ khác.

- Cày ải từ vụ mùa năm trước, sang vụ xuân Trước khi thu hoạch cần tiến hành khử lẫn, dùng làm nhỏ đất bừa hai lượt, nhặt sạch cỏ dại.

dao, kéo cắt bỏ các bông khác loại về màu sắc, về

- Bừa nông lấy mặt phẳng sau khi đã bón độ dài của hạt, các bông cao hoặc thấp hơn, các phân lót.

12

13

https://thuviensach.vn

tiêm lửa, thối bẹ lúa và các bệnh nấm khác bằng bông bị sâu bệnh. Chọn cắt lấy các bông thuộc cách phun hỗn hợp chế phẩm 20 cc Komix + 10 cc các dảnh chính, to đều, nhiều hạt, hạt mẩy đều Tilt super 300ND với 12 lít nước sạch phun cho 1

đem về phơi riêng thành đon; treo trên gác bếp sào trước khi lúa trỗ.

hoặc đập lấy hạt, phơi khô đến khi cắn giòn là

- Trừ bọ xít: Khi lúa ngậm sữa, dùng thuốc được; sàng sẩy loại bỏ tạp chất, đưa vào chum, Bassa hoặc Fastac 5EC với lượng 25 cc pha trong vại bảo quản, phủ một lớp lá xoan khô bên trên 12 lít nước sạch phun cho 1 sào.

để chống mọt, giữ giống cho vụ sau. Sau 3-4 năm, Hình 2. Phun thuốc chống bệnh với cần thay giống để tránh bị giảm năng suất do suy phân bón lá kích thích cho lúa cạn trỗ đều thoái giống.

III. GIEO CẤY LÚA CHỊU HẠN TRÊN RUỘNG

BẬC THANG BẤP BÊNH NƯỚC

1. Kỹ thuật gieo thẳng trên đất khô a. Giống

- Dùng các giống chịu hạn như: CH5, CH133, LN931.

- Lượng giống 100 kg/ha (3-4 kg/sào).

b. Thời vụ gieo

Từ ngày 1 đến ngày 15-3, khi có mưa xuân, đất ẩm.

7. Để giống

Các giống lúa đã giới thiệu ở trên là các giống c. Làm đất

thuần, có thể để giống từ vụ này sang vụ khác.

- Cày ải từ vụ mùa năm trước, sang vụ xuân Trước khi thu hoạch cần tiến hành khử lẫn, dùng làm nhỏ đất bừa hai lượt, nhặt sạch cỏ dại.

dao, kéo cắt bỏ các bông khác loại về màu sắc, về

- Bừa nông lấy mặt phẳng sau khi đã bón độ dài của hạt, các bông cao hoặc thấp hơn, các phân lót.

12

13

https://thuviensach.vn

Hình 3. Làm đất trên ruộng bậc thang

+ Dùng cuốc hoặc bừa tre có răng to rạch

thành hàng cách 20 cm, sâu 3 cm để gieo hạt theo hàng.

+ Lấp sâu 2-3 cm. Dùng trục gỗ lăn đều mặt ruộng đã gieo hạt để hạt thóc nén xuống đất và giữ độ ẩm cho hạt thóc nhanh nảy mầm.

Hình 4. Gieo thẳng hạt

trên ruộng bậc thang

d. Phân bón

Áp dụng như mục 4 phần II.

đ. Gieo hạt

- Ngâm thóc trong nước sạch 24 giờ, 8 giờ thay nước 1 lần, đãi bỏ hạt lép lửng.

- Cách gieo vãi:

+ Gieo thóc đều mặt ruộng.

+ Bừa nhẹ mặt ruộng cho hạt thóc chìm dưới đất sâu 2-3 cm.

+ Dùng trục gỗ lăn đều mặt ruộng đã gieo hạt

để hạt thóc nén xuống đất và giữ độ ẩm cho hạt e. Chăm sóc

thóc nhanh nảy mầm.

Áp dụng như mục 6 phần II.

- Cách gieo theo hàng:

14

15

https://thuviensach.vn

Hình 3. Làm đất trên ruộng bậc thang

+ Dùng cuốc hoặc bừa tre có răng to rạch

thành hàng cách 20 cm, sâu 3 cm để gieo hạt theo hàng.

+ Lấp sâu 2-3 cm. Dùng trục gỗ lăn đều mặt ruộng đã gieo hạt để hạt thóc nén xuống đất và giữ độ ẩm cho hạt thóc nhanh nảy mầm.

Hình 4. Gieo thẳng hạt

trên ruộng bậc thang

d. Phân bón

Áp dụng như mục 4 phần II.

đ. Gieo hạt

- Ngâm thóc trong nước sạch 24 giờ, 8 giờ thay nước 1 lần, đãi bỏ hạt lép lửng.

- Cách gieo vãi:

+ Gieo thóc đều mặt ruộng.

+ Bừa nhẹ mặt ruộng cho hạt thóc chìm dưới đất sâu 2-3 cm.

+ Dùng trục gỗ lăn đều mặt ruộng đã gieo hạt

để hạt thóc nén xuống đất và giữ độ ẩm cho hạt e. Chăm sóc

thóc nhanh nảy mầm.

Áp dụng như mục 6 phần II.

- Cách gieo theo hàng:

14

15

https://thuviensach.vn

Hình 5. Chăm sóc lúa trên ruộng bậc thang

- Vụ mùa gieo mạ từ ngày 25-5 đến ngày 15-6.

Cấy ở tuổi mạ 20-25 ngày, cấy với mật độ 40-50

khóm/m2, bảo đảm được 3-4 dảnh/khóm.

d. Kỹ thuật làm mạ và cấy

Xử lý hạt giống:

- Phơi hạt giống dưới nắng nhẹ 2-3 giờ.

- Xử lý bằng nước ấm 54oC (tỷ lệ 3 sôi: 2 lạnh) vào vụ chiêm xuân khi trời lạnh. Vụ mùa dùng nước sạch thường; ngâm hạt 24 giờ, thay nước 1-2

lần/ngày.

g. Để giống

- Vớt hạt giống ra để ráo, ủ kín bằng bao tải Áp dụng như mục 7 phần II.

ướt, đảo 2-3 lần/ngày, tưới nước ấm (khi trời lạnh) ủ cho mầm nhú, rễ dài bằng hạt thóc thì đem gieo.

2. Kỹ thuật gieo cấy lúa chịu hạn trên Đất mạ:

ruộng bậc thang có nước

- Đất ruộng mạ: Cần được làm nhuyễn, mặt a. Giống

ruộng phẳng, sạch cỏ dại và gốc rạ, luống rộng

- Dùng các giống chịu hạn như: CH5, CH133, 1,4 m, mặt luống hình mui luyện, rãnh luống rộng LN931.

0,3 m. Bón lót 300-400 kg phân chuồng mục + 10 kg

- Lượng giống: 90 kg/ha (3-3,5 kg/sào).

phân lân + 3 kg kali cho 1 sào. Cần 4-6 m2 mạ cho 1 sào cấy. Chú ý, nếu gặp năm rét quá đậm kéo b. Chân đất

dài nhiều ngày dưới 10oC, cần che mạ bằng nilon Ruộng bậc thang không chủ động nước, khi để mạ chống rét tốt.

ruộng có nước mưa thì cấy,...

- Gieo mạ dày xúc, mạ sân lúc tuổi mạ 3-3,5 lá.

c. Thời vụ

Mật độ cấy:

- Vụ xuân gieo mạ từ ngày 25-11 đến ngày 10-2, Cấy với mật độ 40-50 khóm/m2, hàng cách cấy với tuổi mạ 4-5 lá (50-55 ngày), hàng cách hàng 20x10 cm, khóm cách khóm 10 cm, cấy mỗi hàng 20 cm, khóm cách nhau 10 cm.

khóm 3-4 dảnh.

16

17

https://thuviensach.vn

Hình 5. Chăm sóc lúa trên ruộng bậc thang

- Vụ mùa gieo mạ từ ngày 25-5 đến ngày 15-6.

Cấy ở tuổi mạ 20-25 ngày, cấy với mật độ 40-50

khóm/m2, bảo đảm được 3-4 dảnh/khóm.

d. Kỹ thuật làm mạ và cấy

Xử lý hạt giống:

- Phơi hạt giống dưới nắng nhẹ 2-3 giờ.

- Xử lý bằng nước ấm 54oC (tỷ lệ 3 sôi: 2 lạnh) vào vụ chiêm xuân khi trời lạnh. Vụ mùa dùng nước sạch thường; ngâm hạt 24 giờ, thay nước 1-2

lần/ngày.

g. Để giống

- Vớt hạt giống ra để ráo, ủ kín bằng bao tải Áp dụng như mục 7 phần II.

ướt, đảo 2-3 lần/ngày, tưới nước ấm (khi trời lạnh) ủ cho mầm nhú, rễ dài bằng hạt thóc thì đem gieo.

2. Kỹ thuật gieo cấy lúa chịu hạn trên Đất mạ:

ruộng bậc thang có nước

- Đất ruộng mạ: Cần được làm nhuyễn, mặt a. Giống

ruộng phẳng, sạch cỏ dại và gốc rạ, luống rộng

- Dùng các giống chịu hạn như: CH5, CH133, 1,4 m, mặt luống hình mui luyện, rãnh luống rộng LN931.

0,3 m. Bón lót 300-400 kg phân chuồng mục + 10 kg

- Lượng giống: 90 kg/ha (3-3,5 kg/sào).

phân lân + 3 kg kali cho 1 sào. Cần 4-6 m2 mạ cho 1 sào cấy. Chú ý, nếu gặp năm rét quá đậm kéo b. Chân đất

dài nhiều ngày dưới 10oC, cần che mạ bằng nilon Ruộng bậc thang không chủ động nước, khi để mạ chống rét tốt.

ruộng có nước mưa thì cấy,...

- Gieo mạ dày xúc, mạ sân lúc tuổi mạ 3-3,5 lá.

c. Thời vụ

Mật độ cấy:

- Vụ xuân gieo mạ từ ngày 25-11 đến ngày 10-2, Cấy với mật độ 40-50 khóm/m2, hàng cách cấy với tuổi mạ 4-5 lá (50-55 ngày), hàng cách hàng 20x10 cm, khóm cách khóm 10 cm, cấy mỗi hàng 20 cm, khóm cách nhau 10 cm.

khóm 3-4 dảnh.

16

17

https://thuviensach.vn

đ. Bón phân, chăm sóc

Áp dụng như mục 4 và 6 phần II.

Hình 6. Cấy lúa trên ruộng bậc thang

Chương 2

KỸ THUẬT TRỒNG NGÔ LAI

TRÊN ĐẤT DỐC

I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÂY NGÔ LAI Sau những năm 90 của thế kỷ XX, ngô lai được trồng phổ biến ở nước ta với diện tích ngày một tăng, hiện nay chiếm khoảng 60-65% diện

tích trồng ngô. Các giống ngô lai có dạng cây e. Để giống

đồng đều, khả năng cho năng suất cao, song đòi Áp dụng như mục 7 phần II.

hỏi thâm canh cao. Hạt của ngô lai không để

giống được cho vụ sau mà phải mua mỗi khi gieo trồng và giá khá cao. Một số giống ngô lai hiện đang được trồng phổ biến: LVN10, LVN4, DK888, DK999, C919, Pacific và một số giống Bioseed,...

Tùy theo thời gian sinh trưởng, các giống ngô lai được chia làm ba nhóm sau:

- Nhóm giống dài ngày: LVN10, DK888, DK999,...

- Nhóm giống trung ngày: LVN19, LVN12, LVN4,...

- Nhóm giống ngắn

ngày:

P11, P60, LVN20,

LVN17, C919,...

18

19

https://thuviensach.vn

đ. Bón phân, chăm sóc

Áp dụng như mục 4 và 6 phần II.

Hình 6. Cấy lúa trên ruộng bậc thang

Chương 2

KỸ THUẬT TRỒNG NGÔ LAI

TRÊN ĐẤT DỐC

I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÂY NGÔ LAI Sau những năm 90 của thế kỷ XX, ngô lai được trồng phổ biến ở nước ta với diện tích ngày một tăng, hiện nay chiếm khoảng 60-65% diện

tích trồng ngô. Các giống ngô lai có dạng cây e. Để giống

đồng đều, khả năng cho năng suất cao, song đòi Áp dụng như mục 7 phần II.

hỏi thâm canh cao. Hạt của ngô lai không để

giống được cho vụ sau mà phải mua mỗi khi gieo trồng và giá khá cao. Một số giống ngô lai hiện đang được trồng phổ biến: LVN10, LVN4, DK888, DK999, C919, Pacific và một số giống Bioseed,...

Tùy theo thời gian sinh trưởng, các giống ngô lai được chia làm ba nhóm sau:

- Nhóm giống dài ngày: LVN10, DK888, DK999,...

- Nhóm giống trung ngày: LVN19, LVN12, LVN4,...

- Nhóm giống ngắn

ngày:

P11, P60, LVN20,

LVN17, C919,...

18

19

https://thuviensach.vn

II. CÁC GIAI ĐOẠN SINH TRƯỞNG,

- Giai đoạn từ trỗ cờ đến thu hoạch: Thời kỳ

PHÁT TRIỂN

này kéo dài 45-50 ngày tùy theo giống, cần chú ý sau khi trỗ 10 ngày, nếu gặp hạn thì hạt ngô vẫn Đời sống của cây ngô được chia ra làm nhiều bị lép nhiều.

giai đoạn, mỗi giai đoạn đều có những yêu cầu ngoại cảnh và kỹ thuật chăm sóc khác nhau. Vì Hình 1. Các giai đoạn sinh trưởng thế người trồng ngô cần nắm vững những giai và phát triển của cây ngô lai đoạn và yêu cầu này để tác động các biện pháp kỹ

thuật sao cho có hiệu quả.

- Giai đoạn từ gieo đến mọc: Giai đoạn này thường kéo dài 5-7 ngày nên yêu cầu làm đất phải thoáng khí, tơi xốp, đủ ẩm và nhiệt độ

thích hợp.

- Giai đoạn từ mọc đến 3-4 lá: Giai đoạn này chất dinh dưỡng dự trữ trong hạt đã hết nên cây phải hút các chất dinh dưỡng từ đất để nuôi a

b

c

d

đ

thân lá. Vì thế, cần phải bón lót đầy đủ và xới

xáo kịp thời.

a. Giai đoạn từ gieo đến mọc;

- Giai đoạn cây ngô 7-9 lá: Đây là giai đoạn b. Giai đoạn từ mọc đến 3-4 lá; quyết định năng suất ngô (số bắp trên cây, số hàng c. Giai đoạn 7-9 lá;

hạt trên bắp ngô và kích thước của bắp ngô).

d. Giai đoạn xoáy nõn - trỗ cờ - phun râu;

- Giai đoạn xoáy nõn (trước khi trỗ cờ khoảng đ. Giai đoạn từ trỗ cờ đến thu hoạch.

10 ngày) - trỗ cờ - phun râu: Giai đoạn này quyết định số hạt chắc trên bắp ngô, cây ngô rất mẫn III. KỸ THUẬT TRỒNG

cảm với điều kiện thời tiết bất thuận như hạn, 1. Thời vụ trồng

nóng, rét. Vì vậy, phải tính toán thời vụ gieo trồng Ở các tỉnh miền núi phía Bắc có hai vụ gieo thích hợp.

trồng chính là vụ xuân - hè và vụ hè - thu.

20

21

https://thuviensach.vn

II. CÁC GIAI ĐOẠN SINH TRƯỞNG,

- Giai đoạn từ trỗ cờ đến thu hoạch: Thời kỳ

PHÁT TRIỂN

này kéo dài 45-50 ngày tùy theo giống, cần chú ý sau khi trỗ 10 ngày, nếu gặp hạn thì hạt ngô vẫn Đời sống của cây ngô được chia ra làm nhiều bị lép nhiều.

giai đoạn, mỗi giai đoạn đều có những yêu cầu ngoại cảnh và kỹ thuật chăm sóc khác nhau. Vì Hình 1. Các giai đoạn sinh trưởng thế người trồng ngô cần nắm vững những giai và phát triển của cây ngô lai đoạn và yêu cầu này để tác động các biện pháp kỹ

thuật sao cho có hiệu quả.

- Giai đoạn từ gieo đến mọc: Giai đoạn này thường kéo dài 5-7 ngày nên yêu cầu làm đất phải thoáng khí, tơi xốp, đủ ẩm và nhiệt độ

thích hợp.

- Giai đoạn từ mọc đến 3-4 lá: Giai đoạn này chất dinh dưỡng dự trữ trong hạt đã hết nên cây phải hút các chất dinh dưỡng từ đất để nuôi a

b

c

d

đ

thân lá. Vì thế, cần phải bón lót đầy đủ và xới

xáo kịp thời.

a. Giai đoạn từ gieo đến mọc;

- Giai đoạn cây ngô 7-9 lá: Đây là giai đoạn b. Giai đoạn từ mọc đến 3-4 lá; quyết định năng suất ngô (số bắp trên cây, số hàng c. Giai đoạn 7-9 lá;

hạt trên bắp ngô và kích thước của bắp ngô).

d. Giai đoạn xoáy nõn - trỗ cờ - phun râu;

- Giai đoạn xoáy nõn (trước khi trỗ cờ khoảng đ. Giai đoạn từ trỗ cờ đến thu hoạch.

10 ngày) - trỗ cờ - phun râu: Giai đoạn này quyết định số hạt chắc trên bắp ngô, cây ngô rất mẫn III. KỸ THUẬT TRỒNG

cảm với điều kiện thời tiết bất thuận như hạn, 1. Thời vụ trồng

nóng, rét. Vì vậy, phải tính toán thời vụ gieo trồng Ở các tỉnh miền núi phía Bắc có hai vụ gieo thích hợp.

trồng chính là vụ xuân - hè và vụ hè - thu.

20

21

https://thuviensach.vn

- Vụ xuân - hè gieo từ ngày 20-2 đến ngày 30-3

Hình 2. Cày bừa, nhặt cỏ trước khi trồng ngô dương lịch.

- Vụ hè - thu: Thường bắt đầu trồng vào ngày 20-7 đến ngày 5-8 dương lịch.

Ngoài ra, ở những vùng thấp, trung du có thể

trồng vụ đông: Thời gian gieo từ ngày 20 đến ngày 25-9, có thể trồng đến ngày 10-10.

2. Lượng hạt giống và mật độ gieo trồng

- Lượng hạt giống: cần khoảng 18-22 kg/ha (0,8-0,9 kg hạt giống/sào) đối với gieo thẳng.

- Mật độ gieo trồng: tùy thuộc vào loại giống, Sau khi làm xong đất, có thể dùng cày hoặc có thể gieo với mật độ như sau: cuốc để rạch hàng với độ sâu 7-10 cm. Khoảng

+ Nhóm giống dài ngày: 5-5,5 vạn cây/ha.

cách giữa các hàng là 70 cm, cây cách cây đối với

+ Nhóm giống trung ngày: 5,5-6 vạn cây/ha.

các giống dài ngày là 30 cm và đối với các giống ngắn ngày là 25 cm. Với đất dốc hoặc có nhiều sỏi

+ Nhóm giống ngắn ngày: 6-7 vạn cây/ha.

đá, có thể cuốc hốc để trồng ngô, khoảng cách 3. Làm đất, gieo hạt

giữa các hốc khoảng 70 cm, cuốc đến đâu gieo ngay đến đó. Có thể bón phân trực tiếp vào hốc, Trên đất dốc có lẫn nhiều sỏi đá, có thể dùng rãnh, lấp đất rồi mới tra hạt và lấp đất bề mặt cuốc, bướm để giẫy cỏ rồi sau đó cuốc hốc để trồng dày 3-5 cm.

ngô. Trên đất ruộng bậc thang hay sườn đồi có độ

4. Bón phân

dốc thấp vừa phải hay thung lũng, nông dân có thể dùng cày để làm đất. Cày sâu 15-20 cm, làm

- Lượng bón: Phân chuồng: 8-10 tấn/ha; hai lần đất nhỏ, tơi xốp, nhặt sạch cỏ.

Đạm urê: 250 kg/ha;

Supe lân: 350 kg/ha;

Kali clorua: 120 kg/ha;

22

23

https://thuviensach.vn

- Vụ xuân - hè gieo từ ngày 20-2 đến ngày 30-3

Hình 2. Cày bừa, nhặt cỏ trước khi trồng ngô dương lịch.

- Vụ hè - thu: Thường bắt đầu trồng vào ngày 20-7 đến ngày 5-8 dương lịch.

Ngoài ra, ở những vùng thấp, trung du có thể

trồng vụ đông: Thời gian gieo từ ngày 20 đến ngày 25-9, có thể trồng đến ngày 10-10.

2. Lượng hạt giống và mật độ gieo trồng

- Lượng hạt giống: cần khoảng 18-22 kg/ha (0,8-0,9 kg hạt giống/sào) đối với gieo thẳng.

- Mật độ gieo trồng: tùy thuộc vào loại giống, Sau khi làm xong đất, có thể dùng cày hoặc có thể gieo với mật độ như sau: cuốc để rạch hàng với độ sâu 7-10 cm. Khoảng

+ Nhóm giống dài ngày: 5-5,5 vạn cây/ha.

cách giữa các hàng là 70 cm, cây cách cây đối với

+ Nhóm giống trung ngày: 5,5-6 vạn cây/ha.

các giống dài ngày là 30 cm và đối với các giống ngắn ngày là 25 cm. Với đất dốc hoặc có nhiều sỏi

+ Nhóm giống ngắn ngày: 6-7 vạn cây/ha.

đá, có thể cuốc hốc để trồng ngô, khoảng cách 3. Làm đất, gieo hạt

giữa các hốc khoảng 70 cm, cuốc đến đâu gieo ngay đến đó. Có thể bón phân trực tiếp vào hốc, Trên đất dốc có lẫn nhiều sỏi đá, có thể dùng rãnh, lấp đất rồi mới tra hạt và lấp đất bề mặt cuốc, bướm để giẫy cỏ rồi sau đó cuốc hốc để trồng dày 3-5 cm.

ngô. Trên đất ruộng bậc thang hay sườn đồi có độ

4. Bón phân

dốc thấp vừa phải hay thung lũng, nông dân có thể dùng cày để làm đất. Cày sâu 15-20 cm, làm

- Lượng bón: Phân chuồng: 8-10 tấn/ha; hai lần đất nhỏ, tơi xốp, nhặt sạch cỏ.

Đạm urê: 250 kg/ha;

Supe lân: 350 kg/ha;

Kali clorua: 120 kg/ha;

22

23

https://thuviensach.vn

- Cách bón:

Hình 4. Bón phân cho cây ngô

+ Bón lót: Toàn bộ phân chuồng và phân lân (có thể bón khi làm đất hoặc lúc gieo trồng).

+ Bón thúc đợt 1 (khi cây ngô 3-4 lá): Bón 70-80 kg urê/ha (2,5-3 kg/sào) và 30-40 kg kali/ha (1-1,5 kg/sào), kết hợp với việc xới phá váng và làm sạch cỏ dại cho ngô.

Hình 3. Dùng cuốc xới cỏ cho ngô

a. Phân; b. Hốc trồng ngô

+ Bón thúc đợt 2 (khi cây ngô 7-9 lá): Bón 100-120 kg urê/ha (3,7-4,5 kg/sào) và 50-60 kg kali/ha (1,8-2,2 kg/sào). Hai loại phân trên được trộn với nhau và bón cách gốc 10-12 cm. Đợt bón này kết hợp với xới xáo và vun cao để giúp bộ rễ ngô phát triển.

+ Bón thúc đợt 3: Đợt bón này khi cây ngô ở

giai đoạn xoáy nõn, có tác dụng nuôi hạt. Bón hết lượng phân kali và urê còn lại.

5. Chăm sóc

Chú ý: Nên bón phân cách hốc ngô 5-6 cm, bón

- Tỉa, giặm cây: Khi cây được 3-4 lá, cần tỉa đến đâu lấp đất đến đó để tránh phân bay hơi.

bớt những cây nhỏ yếu hoặc cây bị bệnh, chỉ nên Không nên bón vãi phân vì như vậy phân sẽ rơi để lại 1 cây/hốc. Ở những chỗ mất cây, có thể tiến vào nõn ngô gây héo lá và búp non. Cũng không hành giặm (lấy những cây đã được gieo dự phòng) nên bón phân vào ngày trời mưa vì phân sẽ dễ bị

để bảo đảm mật độ.

rửa trôi.

24

25

https://thuviensach.vn

- Cách bón:

Hình 4. Bón phân cho cây ngô

+ Bón lót: Toàn bộ phân chuồng và phân lân (có thể bón khi làm đất hoặc lúc gieo trồng).

+ Bón thúc đợt 1 (khi cây ngô 3-4 lá): Bón 70-80 kg urê/ha (2,5-3 kg/sào) và 30-40 kg kali/ha (1-1,5 kg/sào), kết hợp với việc xới phá váng và làm sạch cỏ dại cho ngô.

Hình 3. Dùng cuốc xới cỏ cho ngô

a. Phân; b. Hốc trồng ngô

+ Bón thúc đợt 2 (khi cây ngô 7-9 lá): Bón 100-120 kg urê/ha (3,7-4,5 kg/sào) và 50-60 kg kali/ha (1,8-2,2 kg/sào). Hai loại phân trên được trộn với nhau và bón cách gốc 10-12 cm. Đợt bón này kết hợp với xới xáo và vun cao để giúp bộ rễ ngô phát triển.

+ Bón thúc đợt 3: Đợt bón này khi cây ngô ở

giai đoạn xoáy nõn, có tác dụng nuôi hạt. Bón hết lượng phân kali và urê còn lại.

5. Chăm sóc

Chú ý: Nên bón phân cách hốc ngô 5-6 cm, bón

- Tỉa, giặm cây: Khi cây được 3-4 lá, cần tỉa đến đâu lấp đất đến đó để tránh phân bay hơi.

bớt những cây nhỏ yếu hoặc cây bị bệnh, chỉ nên Không nên bón vãi phân vì như vậy phân sẽ rơi để lại 1 cây/hốc. Ở những chỗ mất cây, có thể tiến vào nõn ngô gây héo lá và búp non. Cũng không hành giặm (lấy những cây đã được gieo dự phòng) nên bón phân vào ngày trời mưa vì phân sẽ dễ bị

để bảo đảm mật độ.

rửa trôi.

24

25

https://thuviensach.vn

- Xới xáo, làm cỏ: Nếu có điều kiện, nên xới xáo b. Sâu đục thân

và kết hợp làm cỏ ba lần vào các đợt bón thúc, cần

- Sâu đục thân gây hại ở cả hai thời vụ, tập chú ý vun gốc, làm cỏ cho ngô khi cây ở giai đoạn trung vào thời kỳ xoáy nõn, vào hạt; chúng đục trỗ cờ.

vào thân, vào bắp ngô để ăn, gây đổ gãy, nhiều khi 6. Phòng trừ sâu, bệnh

làm giảm năng suất từ 50-70%.

a. Sâu xám

- Phòng trừ loài sâu này bằng cách sử dụng thuốc Supracide 40EC hoặc Wofatox với lượng 10-15 cc

- Sâu xám rất nguy hiểm cho cây ngô ở giai đoạn cây con, và phá hoại chủ yếu về ban đêm ở

thuốc cho 1 bình 8-10 lít nước, phun 80-100 bình vụ xuân - hè.

thuốc đã pha cho 1 ha (3-3,5 bình/sào) hoặc có thể

- Phòng trừ bằng cách bắt bằng tay vào buổi rắc 5-6 hạt Vibam 5H cho 1 nõn ngô.

sáng sớm. Tại vị trí cây con bị cắn, lấy que gạt nhẹ

c. Rệp hại ngô

lớp đất mỏng sẽ thấy sâu ở dưới đất. Có thể dùng

- Rệp phá hoại bông cờ của ngô gây lép hạt thuốc Vibam 5H trộn với đất kết hợp với bón lót phân chuồng trước khi gieo ngô (20-30 kg/ha).

hoặc thưa hạt trên bắp ngô.

- Phòng trừ bằng thuốc Trebon 20EC, Sherpa Hình 5. Đào bắt sâu xám trên nương ngô 5EC với lượng 15-20 cc thuốc pha trong 1 bình 8-10 lít và phun 80-100 bình thuốc đã pha cho 1 ha (3-3,5 bình/sào). Cũng có thể rắc tro bếp lên bông cờ để trừ rệp.

d. Bệnh khô vằn

- Bệnh này do nấm gây nên. Bệnh nặng nhất khi cây ngô chuẩn bị trỗ cờ cho đến lúc thu hoạch, vết bệnh trông loang lổ như tổ ong vò vẽ.

Bệnh phá hoại từ gốc lên ngọn, khi bị bệnh nặng sẽ gây thối khô và làm cây bị đổ, hạt bị chín ép và thiếu hạt.

26

27

https://thuviensach.vn

- Xới xáo, làm cỏ: Nếu có điều kiện, nên xới xáo b. Sâu đục thân

và kết hợp làm cỏ ba lần vào các đợt bón thúc, cần

- Sâu đục thân gây hại ở cả hai thời vụ, tập chú ý vun gốc, làm cỏ cho ngô khi cây ở giai đoạn trung vào thời kỳ xoáy nõn, vào hạt; chúng đục trỗ cờ.

vào thân, vào bắp ngô để ăn, gây đổ gãy, nhiều khi 6. Phòng trừ sâu, bệnh

làm giảm năng suất từ 50-70%.

a. Sâu xám

- Phòng trừ loài sâu này bằng cách sử dụng thuốc Supracide 40EC hoặc Wofatox với lượng 10-15 cc

- Sâu xám rất nguy hiểm cho cây ngô ở giai đoạn cây con, và phá hoại chủ yếu về ban đêm ở

thuốc cho 1 bình 8-10 lít nước, phun 80-100 bình vụ xuân - hè.

thuốc đã pha cho 1 ha (3-3,5 bình/sào) hoặc có thể

- Phòng trừ bằng cách bắt bằng tay vào buổi rắc 5-6 hạt Vibam 5H cho 1 nõn ngô.

sáng sớm. Tại vị trí cây con bị cắn, lấy que gạt nhẹ

c. Rệp hại ngô

lớp đất mỏng sẽ thấy sâu ở dưới đất. Có thể dùng

- Rệp phá hoại bông cờ của ngô gây lép hạt thuốc Vibam 5H trộn với đất kết hợp với bón lót phân chuồng trước khi gieo ngô (20-30 kg/ha).

hoặc thưa hạt trên bắp ngô.

- Phòng trừ bằng thuốc Trebon 20EC, Sherpa Hình 5. Đào bắt sâu xám trên nương ngô 5EC với lượng 15-20 cc thuốc pha trong 1 bình 8-10 lít và phun 80-100 bình thuốc đã pha cho 1 ha (3-3,5 bình/sào). Cũng có thể rắc tro bếp lên bông cờ để trừ rệp.

d. Bệnh khô vằn

- Bệnh này do nấm gây nên. Bệnh nặng nhất khi cây ngô chuẩn bị trỗ cờ cho đến lúc thu hoạch, vết bệnh trông loang lổ như tổ ong vò vẽ.

Bệnh phá hoại từ gốc lên ngọn, khi bị bệnh nặng sẽ gây thối khô và làm cây bị đổ, hạt bị chín ép và thiếu hạt.

26

27

https://thuviensach.vn

Hình 6. Phun thuốc sâu cho ngô đã cao

- Phòng trừ bằng cách sử dụng thuốc Zineb 80WP hay Anvil 5SC, liều lượng 15-20 ml thuốc pha trong 1 bình 8-10 lít nước, phun 80-100 bình thuốc đã pha cho 1 ha (3-3,5 bình/sào).

e. Các bệnh khác như mốc hồng, thối hạt,...

- Loại bệnh này thường do một số nấm bệnh gây nên.

- Phòng trừ bằng cách thay đổi cơ cấu, luân canh cây trồng để thay đổi ký chủ gây bệnh hoặc sử dụng biện pháp phòng trừ tương tự như đối với bệnh đốm lá.

IV. THU HOẠCH, BẢO QUẢN

1. Thời điểm thu hoạch và cách thu hoạch

Khi lá bi chuyển từ màu xanh sang màu vàng, cây ngô bắt đầu khô, có điểm đen ở chân hạt thì có

- Phòng trừ bằng cách bóc bỏ các lá ở dưới gốc cây ngô, rồi phun Validacin 3L, 5L, lượng thuốc 20-thể thu hoạch. Nếu để lâu hơn trên nương, có thể

25 cc pha cho 1 bình 8-10 lít nước, phun 80-100

bị tổn thất do chim, chuột, khỉ phá hoại.

bình thuốc đã pha cho 1 ha (3-3,5 bình/sào).

- Có thể thu hoạch bằng cách bóc hết lá bi tại ruộng, chỉ lấy bắp mang về. Cách này có ưu điểm đ. Bệnh đốm lá

là dễ phơi, nhanh khô, đỡ tốn công vận chuyển.

- Bệnh hại chủ yếu ở lá, vết bệnh hình bầu

- Nông dân ở các tỉnh miền núi phía Bắc dục, khi bị nặng vết bệnh loang ra toàn bộ mặt lá.

thường thu hoạch cả vỏ bắp, phơi khô sau đó buộc Bệnh hại nặng khi độ ẩm không khí cao, trời túm gác lên gác bếp để dùng dần.

nhiều sương.

28

29

https://thuviensach.vn

Hình 6. Phun thuốc sâu cho ngô đã cao

- Phòng trừ bằng cách sử dụng thuốc Zineb 80WP hay Anvil 5SC, liều lượng 15-20 ml thuốc pha trong 1 bình 8-10 lít nước, phun 80-100 bình thuốc đã pha cho 1 ha (3-3,5 bình/sào).

e. Các bệnh khác như mốc hồng, thối hạt,...

- Loại bệnh này thường do một số nấm bệnh gây nên.

- Phòng trừ bằng cách thay đổi cơ cấu, luân canh cây trồng để thay đổi ký chủ gây bệnh hoặc sử dụng biện pháp phòng trừ tương tự như đối với bệnh đốm lá.

IV. THU HOẠCH, BẢO QUẢN

1. Thời điểm thu hoạch và cách thu hoạch

Khi lá bi chuyển từ màu xanh sang màu vàng, cây ngô bắt đầu khô, có điểm đen ở chân hạt thì có

- Phòng trừ bằng cách bóc bỏ các lá ở dưới gốc cây ngô, rồi phun Validacin 3L, 5L, lượng thuốc 20-thể thu hoạch. Nếu để lâu hơn trên nương, có thể

25 cc pha cho 1 bình 8-10 lít nước, phun 80-100

bị tổn thất do chim, chuột, khỉ phá hoại.

bình thuốc đã pha cho 1 ha (3-3,5 bình/sào).

- Có thể thu hoạch bằng cách bóc hết lá bi tại ruộng, chỉ lấy bắp mang về. Cách này có ưu điểm đ. Bệnh đốm lá

là dễ phơi, nhanh khô, đỡ tốn công vận chuyển.

- Bệnh hại chủ yếu ở lá, vết bệnh hình bầu

- Nông dân ở các tỉnh miền núi phía Bắc dục, khi bị nặng vết bệnh loang ra toàn bộ mặt lá.

thường thu hoạch cả vỏ bắp, phơi khô sau đó buộc Bệnh hại nặng khi độ ẩm không khí cao, trời túm gác lên gác bếp để dùng dần.

nhiều sương.

28

29

https://thuviensach.vn

Hình 7. Thu hoạch ngô lai

Hình 8. Bảo quản ngô

V. TRỒNG XEN, TRỒNG GỐI, LUÂN CANH NGÔ

VỚI CÁC CÂY HỌ ĐẬU

- Có thể trồng xen ngô với các cây họ đậu và rau phổ biến nhất là trồng xen ngô với đậu tương,

đậu cô ve, dưa mèo, rau cải mèo, bí đỏ,... Với đậu 2. Bảo quản

tương có thể trồng xen bằng cách cứ 4 hàng ngô thì trồng 2 hàng đậu tương (xem Hình 9).

Nông dân các tỉnh miền núi phía Bắc thường bảo quản ngô sau khi phơi khô để dùng dần.

Hình 9. Trồng xen ngô với đậu

- Cách phổ biến nhất là buộc thành túm, treo trên sào hoặc xếp thành đống trên gác bếp. Cách này có thể bảo quản được ngô trong 5-6 tháng.

- Cách thứ hai là tẽ thành hạt, đóng bao, bồ

hoặc cho vào chum, vại trộn cùng lá xoan để chống mọt khô.

30

31

https://thuviensach.vn

Hình 7. Thu hoạch ngô lai

Hình 8. Bảo quản ngô

V. TRỒNG XEN, TRỒNG GỐI, LUÂN CANH NGÔ

VỚI CÁC CÂY HỌ ĐẬU

- Có thể trồng xen ngô với các cây họ đậu và rau phổ biến nhất là trồng xen ngô với đậu tương,

đậu cô ve, dưa mèo, rau cải mèo, bí đỏ,... Với đậu 2. Bảo quản

tương có thể trồng xen bằng cách cứ 4 hàng ngô thì trồng 2 hàng đậu tương (xem Hình 9).

Nông dân các tỉnh miền núi phía Bắc thường bảo quản ngô sau khi phơi khô để dùng dần.

Hình 9. Trồng xen ngô với đậu

- Cách phổ biến nhất là buộc thành túm, treo trên sào hoặc xếp thành đống trên gác bếp. Cách này có thể bảo quản được ngô trong 5-6 tháng.

- Cách thứ hai là tẽ thành hạt, đóng bao, bồ

hoặc cho vào chum, vại trộn cùng lá xoan để chống mọt khô.

30

31

https://thuviensach.vn

- Cũng có thể trồng xen ngô với các loại cây ăn quả trong những năm đầu khi cây chưa khép tán (xem Hình 10).

Hình 10. Trồng xen ngô với cây ăn quả

Chương 3

KỸ THUẬT TRỒNG ĐẬU TƯƠNG

GIỐNG MỚI*

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ

Đậu tương là cây công nghiệp, cây thực phẩm ngắn ngày có giá trị kinh tế cao, ít phải đầu tư

chăm sóc như các cây trồng khác, trồng được nhiều vụ trong năm (có thể tự để giống ở hộ gia đình), là cây tăng vụ đối với ruộng cấy một vụ, nương rẫy trồng ngô bỏ hóa vụ thu ở vùng cao.

- Có thể trồng gối ngô với đậu tương, đậu nho Trồng đậu tương có tác dụng cải tạo đất, tăng nhe, đậu trắng,... Trước khi thu hoạch ngô khoảng việc làm, tăng thu nhập cho bà con nông dân.

15 ngày, tỉa bớt các lá ngô già phía bên dưới rồi Hình 1. Các sản phẩm từ đậu tương tra hạt các loại đậu, đỗ. Sau khi thu hoạch ngô, có thể để cho các loại đậu leo quấn quanh cây ngô (như đậu nho nhe, đậu rồng,...) hoặc phát cây ngô cho cây trồng gối phát triển.

Chú ý: Sau khi thu hoạch, hạt ngô không được để làm giống cho vụ sau.

_______________

* Đặc biệt phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu... của các tỉnh miền núi phía Bắc.

32

33

https://thuviensach.vn

- Cũng có thể trồng xen ngô với các loại cây ăn quả trong những năm đầu khi cây chưa khép tán (xem Hình 10).

Hình 10. Trồng xen ngô với cây ăn quả

Chương 3

KỸ THUẬT TRỒNG ĐẬU TƯƠNG

GIỐNG MỚI*

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ

Đậu tương là cây công nghiệp, cây thực phẩm ngắn ngày có giá trị kinh tế cao, ít phải đầu tư

chăm sóc như các cây trồng khác, trồng được nhiều vụ trong năm (có thể tự để giống ở hộ gia đình), là cây tăng vụ đối với ruộng cấy một vụ, nương rẫy trồng ngô bỏ hóa vụ thu ở vùng cao.

- Có thể trồng gối ngô với đậu tương, đậu nho Trồng đậu tương có tác dụng cải tạo đất, tăng nhe, đậu trắng,... Trước khi thu hoạch ngô khoảng việc làm, tăng thu nhập cho bà con nông dân.

15 ngày, tỉa bớt các lá ngô già phía bên dưới rồi Hình 1. Các sản phẩm từ đậu tương tra hạt các loại đậu, đỗ. Sau khi thu hoạch ngô, có thể để cho các loại đậu leo quấn quanh cây ngô (như đậu nho nhe, đậu rồng,...) hoặc phát cây ngô cho cây trồng gối phát triển.

Chú ý: Sau khi thu hoạch, hạt ngô không được để làm giống cho vụ sau.

_______________

* Đặc biệt phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu... của các tỉnh miền núi phía Bắc.

32

33

https://thuviensach.vn

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG

- Đậu tương ưa khí hậu nóng ẩm, cần tổng tích ôn 1.800-3.000oC. Cây sinh trưởng bình thường ở

15-38oC. Nhiệt độ thích hợp 18-25oC. Thời tiết rét và gió khô nóng ảnh hưởng xấu đến việc ra hoa.

- Cây đậu tương cần độ ẩm cao trong suốt thời kỳ sinh trưởng, phát triển với độ ẩm không khí trung bình 70-75%. Đậu tương có khả năng chịu hạn nhưng không chịu úng, lúc ra hoa cần tránh hạn, tránh úng.

- Chọn đất cát pha, đất thịt nhẹ, thoát nước tốt, độ

pH là 5-8. Nếu đất chua, phải bón thêm vôi 500 kg/ha.

III. GIỚI THIỆU MỘT SỐ GIỐNG ĐẬU TƯƠNG MỚI Có thể người giới thiệu một số giống đậu tương mới có năng suất cao, ngắn ngày, chất lượng tốt hiện đang được trồng phổ biến tại các tỉnh miền núi phía Bắc (xem Bảng 1):

Hình 2. Cây đậu tương

a. Đậu tương giống mới DT-84

b. Đậu tương giống cũ địa phương 34

https://thuviensach.vn

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG

- Đậu tương ưa khí hậu nóng ẩm, cần tổng tích ôn 1.800-3.000oC. Cây sinh trưởng bình thường ở

15-38oC. Nhiệt độ thích hợp 18-25oC. Thời tiết rét và gió khô nóng ảnh hưởng xấu đến việc ra hoa.

- Cây đậu tương cần độ ẩm cao trong suốt thời kỳ sinh trưởng, phát triển với độ ẩm không khí trung bình 70-75%. Đậu tương có khả năng chịu hạn nhưng không chịu úng, lúc ra hoa cần tránh hạn, tránh úng.

- Chọn đất cát pha, đất thịt nhẹ, thoát nước tốt, độ

pH là 5-8. Nếu đất chua, phải bón thêm vôi 500 kg/ha.

III. GIỚI THIỆU MỘT SỐ GIỐNG ĐẬU TƯƠNG MỚI Có thể người giới thiệu một số giống đậu tương mới có năng suất cao, ngắn ngày, chất lượng tốt hiện đang được trồng phổ biến tại các tỉnh miền núi phía Bắc (xem Bảng 1):

Hình 2. Cây đậu tương

a. Đậu tương giống mới DT-84

b. Đậu tương giống cũ địa phương 34

https://thuviensach.vn

Bảng 1. Thời gian sinh trưởng, năng suất, thời vụ của một số giống đậu tương mới Thời gian sinh trưởng

Năng suất trung bình

Năng suất cao nhất

(ngày)

(tấn/ha)

(tấn/ha)

Tên giống

Đặc điểm chính

Thời vụ

Xuân Hè Đông Xuân Hè Đông Xuân Hè Đông Lá xanh đậm, hoa tím, quả

màu vàng rơm, hạt to, rốn

Xuân - hè -

1. DT84

hạt nâu xám, cứng cây.

90 90 85 1,5 2,0 1,5 2,0 3,5 2,3 đông Chống chịu các bệnh gỉ sắt,

sương mai khá.

Lá to trung bình, xanh nhạt,

hoa trắng, vỏ quả khô màu

xám, hạt vàng to trung bình,

Xuân - hè -

2. DT99 rốn hạt nâu nhạt, cứng cây.

80 75 70 1,3 1,8 1,5 1,8 2?5 1,8 đông Chống chịu các bệnh gỉ sắt,

sương mai, đốm nâu vi

khuẩn tốt.

Lá hình trứng, to trung bình,

xanh nhạt, hoa trắng, vỏ

quả màu vàng, hạt to trung

3. DT55

Xuân - hè -

bình, rốn hạt nâu xám.

96 87 86 1,6 1,8 1,8 2,5 3,2 2,5

(AK06)

đông

Chống các bệnh gỉ sắt,

sương mai, đốm nâu vi

khuẩn trung bình.

35

Thời gian sinh trưởng

Năng suất trung bình

Năng suất cao nhất

(ngày)

(tấn/ha)

(tấn/ha)

Tên giống

Đặc điểm chính

Thời vụ

Xuân Hè Đông Xuân Hè Đông Xuân Hè Đông Lá xanh nhạt, hoa tím, quả

màu vàng, hạt to trung bình,

Xuân - hè -

4. DT94 rốn hạt nâu. Chống chịu các 98 95 84 1,6 2,1 1,6 2,4 3,6 2,5 đông bệnh gỉ sắt, sương mai,

đốm nâu vi khuẩn khá.

Lá trung bình, xanh nhạt,

hoa trắng, vỏ quả khô có

màu xám, hạt vàng to, rốn

Xuân - hè -

5. DT90

97 97 90 1,8 2,0 1,8 2,7 2

ế,7 2,5

hạt trắng, cứng cây. Chống

đông

chịu các bệnh gỉ sắt, sương

mai tốt.

Lá to, xanh đậm, hoa tím,

vỏ quả khô màu xám nhạt,

hạt vàng to trung bình, rốn

Xuân - hè -

6. DT95

hạt nâu, chống đổ trung

103 95 90 1,6 2,1 1,6 2,4 3,0 2,5 đông bình. Chống chịu các bệnh

gỉ sắt, sương mai, đốm nâu

vi khuẩn tốt.

Lá nhọn, xanh đậm, hoa

xuân - thu

7. AK03

trắng, vỏ quả nâu xám, hạt

88 100 85 1,5 0 1,5 2,2 0 2,2 đông vàng nhỏ, rốn hạt nâu nhạt.

36

https://thuviensach.vn

Bảng 1. Thời gian sinh trưởng, năng suất, thời vụ của một số giống đậu tương mới Thời gian sinh trưởng

Năng suất trung bình

Năng suất cao nhất

(ngày)

(tấn/ha)

(tấn/ha)

Tên giống

Đặc điểm chính

Thời vụ

Xuân Hè Đông Xuân Hè Đông Xuân Hè Đông Lá xanh đậm, hoa tím, quả

màu vàng rơm, hạt to, rốn

Xuân - hè -

1. DT84

hạt nâu xám, cứng cây.

90 90 85 1,5 2,0 1,5 2,0 3,5 2,3 đông Chống chịu các bệnh gỉ sắt,

sương mai khá.

Lá to trung bình, xanh nhạt,

hoa trắng, vỏ quả khô màu

xám, hạt vàng to trung bình,

Xuân - hè -

2. DT99 rốn hạt nâu nhạt, cứng cây.

80 75 70 1,3 1,8 1,5 1,8 2?5 1,8 đông Chống chịu các bệnh gỉ sắt,

sương mai, đốm nâu vi

khuẩn tốt.

Lá hình trứng, to trung bình,

xanh nhạt, hoa trắng, vỏ

quả màu vàng, hạt to trung

3. DT55

Xuân - hè -

bình, rốn hạt nâu xám.

96 87 86 1,6 1,8 1,8 2,5 3,2 2,5

(AK06)

đông

Chống các bệnh gỉ sắt,

sương mai, đốm nâu vi

khuẩn trung bình.

35

Thời gian sinh trưởng

Năng suất trung bình

Năng suất cao nhất

(ngày)

(tấn/ha)

(tấn/ha)

Tên giống

Đặc điểm chính

Thời vụ

Xuân Hè Đông Xuân Hè Đông Xuân Hè Đông Lá xanh nhạt, hoa tím, quả

màu vàng, hạt to trung bình,

Xuân - hè -

4. DT94 rốn hạt nâu. Chống chịu các 98 95 84 1,6 2,1 1,6 2,4 3,6 2,5 đông bệnh gỉ sắt, sương mai,

đốm nâu vi khuẩn khá.

Lá trung bình, xanh nhạt,

hoa trắng, vỏ quả khô có

màu xám, hạt vàng to, rốn

Xuân - hè -

5. DT90

97 97 90 1,8 2,0 1,8 2,7 2

ế,7 2,5

hạt trắng, cứng cây. Chống

đông

chịu các bệnh gỉ sắt, sương

mai tốt.

Lá to, xanh đậm, hoa tím,

vỏ quả khô màu xám nhạt,

hạt vàng to trung bình, rốn

Xuân - hè -

6. DT95

hạt nâu, chống đổ trung

103 95 90 1,6 2,1 1,6 2,4 3,0 2,5 đông bình. Chống chịu các bệnh

gỉ sắt, sương mai, đốm nâu

vi khuẩn tốt.

Lá nhọn, xanh đậm, hoa

xuân - thu

7. AK03

trắng, vỏ quả nâu xám, hạt

88 100 85 1,5 0 1,5 2,2 0 2,2 đông vàng nhỏ, rốn hạt nâu nhạt.

36

https://thuviensach.vn

IV. KỸ THUẬT GIEO TRỒNG

- Trên đất nương rẫy: ngô xuân hè + đậu tương 1. Thời vụ

hè - thu (trồng thuần, trồng xen hoặc trồng gối (tháng 7-10)), hoặc: đậu tương xuân (tháng 3-6) +

Vùng

Đông Bắc Bắc Bộ Tây

Bắc Bắc Bộ

ngô hè - thu.

Vụ

Thu

Thu

Gieo

Gieo

hoạch

hoạch

- Trên đất trồng mía tơ: đậu tương xuân (tháng Xuân

20/2 - 15/3

1/6 - 15/6

1/3 - 15/4

15 - 30/6

3-5) xen mía.

Hè - thu

25/5 - 30/7

tháng 8 - 10

15/6 - 15/7

tháng 10

- Trên đất trồng bông: ngô xuân xen đậu tương Thu - đông trước 30/9

15 - 30/12

cực ngắn ngày DT99 + bông gối đậu tương (tháng 6-10).

Hình 3. Gieo hạt đúng thời vụ

- Trên đất trồng cây ăn quả, cây công nghiệp dài ngày: xen đậu tương xuân hoặc hè - thu trong thời kỳ kiến thiết cơ bản.

2. Làm đất

a. Làm đất trồng đậu tương thuần

- Kỹ thuật làm đất trong điều kiện đất khô, một vụ ở trung du, miền núi: Sau thu hoạch vụ

lúa mùa, khi đất còn ẩm, cần cày ải, để nỏ đất, bừa kỹ làm đất nhỏ. Lên luống rộng 1,2-1,5 m, cao 15-20 cm bảo đảm thoát nước; vụ xuân và hè rạch hàng ngang, hàng cách hàng 35-45 cm; vụ đông 30 cm, sâu 5 cm để bón lót. Lấp một lớp đất mỏng, phủ kín để hạt không tiếp xúc trực tiếp với phân.

Đậu tương trong cơ cấu cây trồng ở các tỉnh miền

- Kỹ thuật làm đất cho vụ đông trong điều núi: Cây đậu tương có thể bố trí luân canh tăng vụ

kiện đất ướt sau vụ lúa: Áp dụng kỹ thuật làm trong các cơ cấu cây trồng rất có hiệu quả sau: đất tối thiểu, cày tạo thành luống rộng 0,8-1,2 m,

- Trên đất ruộng bỏ hóa vụ xuân: đậu tương xuân bừa qua hai lượt đi và về, san phẳng, dùng đòn (gieo hạt tháng 3, thu hoạch tháng 6) + lúa mùa.

gánh chém hoặc que xiết ngang tạo thành các 37

38

https://thuviensach.vn

IV. KỸ THUẬT GIEO TRỒNG

- Trên đất nương rẫy: ngô xuân hè + đậu tương 1. Thời vụ

hè - thu (trồng thuần, trồng xen hoặc trồng gối (tháng 7-10)), hoặc: đậu tương xuân (tháng 3-6) +

Vùng

Đông Bắc Bắc Bộ Tây

Bắc Bắc Bộ

ngô hè - thu.

Vụ

Thu

Thu

Gieo

Gieo

hoạch

hoạch

- Trên đất trồng mía tơ: đậu tương xuân (tháng Xuân

20/2 - 15/3

1/6 - 15/6

1/3 - 15/4

15 - 30/6

3-5) xen mía.

Hè - thu

25/5 - 30/7

tháng 8 - 10

15/6 - 15/7

tháng 10

- Trên đất trồng bông: ngô xuân xen đậu tương Thu - đông trước 30/9

15 - 30/12

cực ngắn ngày DT99 + bông gối đậu tương (tháng 6-10).

Hình 3. Gieo hạt đúng thời vụ

- Trên đất trồng cây ăn quả, cây công nghiệp dài ngày: xen đậu tương xuân hoặc hè - thu trong thời kỳ kiến thiết cơ bản.

2. Làm đất

a. Làm đất trồng đậu tương thuần

- Kỹ thuật làm đất trong điều kiện đất khô, một vụ ở trung du, miền núi: Sau thu hoạch vụ

lúa mùa, khi đất còn ẩm, cần cày ải, để nỏ đất, bừa kỹ làm đất nhỏ. Lên luống rộng 1,2-1,5 m, cao 15-20 cm bảo đảm thoát nước; vụ xuân và hè rạch hàng ngang, hàng cách hàng 35-45 cm; vụ đông 30 cm, sâu 5 cm để bón lót. Lấp một lớp đất mỏng, phủ kín để hạt không tiếp xúc trực tiếp với phân.

Đậu tương trong cơ cấu cây trồng ở các tỉnh miền

- Kỹ thuật làm đất cho vụ đông trong điều núi: Cây đậu tương có thể bố trí luân canh tăng vụ

kiện đất ướt sau vụ lúa: Áp dụng kỹ thuật làm trong các cơ cấu cây trồng rất có hiệu quả sau: đất tối thiểu, cày tạo thành luống rộng 0,8-1,2 m,

- Trên đất ruộng bỏ hóa vụ xuân: đậu tương xuân bừa qua hai lượt đi và về, san phẳng, dùng đòn (gieo hạt tháng 3, thu hoạch tháng 6) + lúa mùa.

gánh chém hoặc que xiết ngang tạo thành các 37

38

https://thuviensach.vn

rãnh sâu 5 cm, hàng cách hàng 30-35 cm để gieo 3. Chuẩn bị giống

hạt, khi gieo dùng hỗn hợp đất bột khô trộn 25%

- Hạt bảo đảm tỷ lệ nảy mầm trên 85%.

phân chuồng + 10% supe lân để lấp hạt (6 phần

- Độ thuần giống xác nhận bảo đảm trên 98%.

đất + 3 phần phân chuồng + 1 phần supe lân).

- Lượng hạt giống 60 kg/ha (2 kg/sào).

Hình 4. Lên luống

- Mật độ gieo: hàng cách hàng 30-35 cm; hốc cách hốc 10-12 cm (nếu trồng xen thì 12-15 cm).

Mỗi hốc gieo 2-3 hạt.

4. Bón phân

a. Lượng phân bón/ha

- Phân chuồng 5-6 tấn (đối với đất cát bạc màu tăng thêm 1-2 tấn).

- Đạm urê 80-90 kg (3-4 kg/sào).

- Supe lân 300-350 kg (10-12 kg/sào).

b. Làm đất trồng đậu tương gối ngô

- Kali clorua (đỏ) 100-120 kg (3-5 kg/sào).

- Vôi bột: đất chua thì bón 300-500 kg/ha (12-

- Ở vùng cao, thời gian sinh trưởng của ngô 15 kg/sào).

dài, có thể trồng thêm một vụ đậu tương, nên áp dụng các giống đậu tương ngắn ngày như DT99, b. Cách bón

AK03.

- Bón lót toàn bộ phân chuồng, lân, vôi bột, 1/2

- Trồng gối khi ngô vào chắc, lá bi đã bắt đầu lượng đạm, 1/2 kali trước khi gieo hạt. Vôi bón vãi khô, trồng trước khi ngô thu hoạch 15-20 ngày, khi cày bừa làm đất, lân ủ với phân chuồng, kali dọn bỏ lá gốc, cỏ dại dưới gốc ngô. Đậu tương trồng bón theo hốc.

theo hốc 2-3 hạt/hốc dưới chân cây ngô, hàng cách hàng 35 cm, hốc cách hốc 12-15 cm. Khi ngô thu

- Lượng đạm và kali còn lại bón thúc 2 lần: hoạch xong, chặt sát gốc, dọn sạch, bón bổ sung lần 1 khi cây có 1-2 lá thật, lần 2 khi cây có 5-6

15-20 kg NPK/sào (tỷ lệ 5:10:3), hoặc 2 kg đạm +

lá thật.

3 kg kali/sào bón xa gốc 5 cm, xới xáo, nhặt cỏ, Chú ý:

vun gốc kết hợp lấp phân.

+ Không để kali và đạm tiếp xúc với hạt.

39

40

https://thuviensach.vn

rãnh sâu 5 cm, hàng cách hàng 30-35 cm để gieo 3. Chuẩn bị giống

hạt, khi gieo dùng hỗn hợp đất bột khô trộn 25%

- Hạt bảo đảm tỷ lệ nảy mầm trên 85%.

phân chuồng + 10% supe lân để lấp hạt (6 phần

- Độ thuần giống xác nhận bảo đảm trên 98%.

đất + 3 phần phân chuồng + 1 phần supe lân).

- Lượng hạt giống 60 kg/ha (2 kg/sào).

Hình 4. Lên luống

- Mật độ gieo: hàng cách hàng 30-35 cm; hốc cách hốc 10-12 cm (nếu trồng xen thì 12-15 cm).

Mỗi hốc gieo 2-3 hạt.

4. Bón phân

a. Lượng phân bón/ha

- Phân chuồng 5-6 tấn (đối với đất cát bạc màu tăng thêm 1-2 tấn).

- Đạm urê 80-90 kg (3-4 kg/sào).

- Supe lân 300-350 kg (10-12 kg/sào).

b. Làm đất trồng đậu tương gối ngô

- Kali clorua (đỏ) 100-120 kg (3-5 kg/sào).

- Vôi bột: đất chua thì bón 300-500 kg/ha (12-

- Ở vùng cao, thời gian sinh trưởng của ngô 15 kg/sào).

dài, có thể trồng thêm một vụ đậu tương, nên áp dụng các giống đậu tương ngắn ngày như DT99, b. Cách bón

AK03.

- Bón lót toàn bộ phân chuồng, lân, vôi bột, 1/2

- Trồng gối khi ngô vào chắc, lá bi đã bắt đầu lượng đạm, 1/2 kali trước khi gieo hạt. Vôi bón vãi khô, trồng trước khi ngô thu hoạch 15-20 ngày, khi cày bừa làm đất, lân ủ với phân chuồng, kali dọn bỏ lá gốc, cỏ dại dưới gốc ngô. Đậu tương trồng bón theo hốc.

theo hốc 2-3 hạt/hốc dưới chân cây ngô, hàng cách hàng 35 cm, hốc cách hốc 12-15 cm. Khi ngô thu

- Lượng đạm và kali còn lại bón thúc 2 lần: hoạch xong, chặt sát gốc, dọn sạch, bón bổ sung lần 1 khi cây có 1-2 lá thật, lần 2 khi cây có 5-6

15-20 kg NPK/sào (tỷ lệ 5:10:3), hoặc 2 kg đạm +

lá thật.

3 kg kali/sào bón xa gốc 5 cm, xới xáo, nhặt cỏ, Chú ý:

vun gốc kết hợp lấp phân.

+ Không để kali và đạm tiếp xúc với hạt.

39

40

https://thuviensach.vn

+ Đối với đất chua thì dùng phân lân nung chảy

- Kỹ thuật xới xáo, vun luống: xới xáo kết hợp thay supe lân.

bón thúc kịp thời hai lần vào lúc cây có 1-2 và 5-6

+ Đất dốc cần bổ sung một số vi lượng qua lá thật, để đất tơi xốp, tạo điều kiện cho hệ rễ và phân bón lá như: Humix, Komix Atonix, Vilado vi sinh vật nốt sần hoạt động giúp cây phát triển (theo hướng dẫn trên bao bì).

nhanh, cho năng suất cao. Vun luống cao còn giúp cây chống đổ.

Hình 5. Bón lót cho đậu tương b. Vun xới

- Xới xáo lần 1 khi cây có 1-2 lá thật, kết hợp bón thúc, làm cỏ. Xới xáo lần 2 sau lần 1 khoảng 12-15 ngày (khi cây có 5-6 lá) và vun gốc.

- Chú ý: Đối với vụ thu - đông, sau nảy mầm 12 ngày, cần tưới đạm, lân pha loãng (100 g urê +

100 g supe lân + 20 lít nước).

c. Tưới tiêu

- Cần bảo đảm đủ nước cho cây ở thời kỳ cây con, ra hoa, đậu quả. Có biện pháp tháo nước nhanh khi gặp úng.

6. Kỹ thuật gieo hạt và làm mạ đậu tương a. Gieo hạt trên đất khô lạnh Vào các năm hạn, mưa xuân muộn, để tranh thủ thời vụ, cần tưới vào rạch trước khi gieo để

5. Chăm sóc

hạt mọc nhanh và đều hơn.

a. Giặm, tỉa

- Sau trồng 7 ngày, kiểm tra và giặm vào nơi b. Gieo hạt trên đất ướt

mất khoảng.

Vào mùa mưa, nếu gieo hạt khô trong vòng

- Khi cây có 2 lá thật, tiến hành tỉa định cây 24 giờ mà gặp mưa to kết hợp với nắng gắt, hạt theo mật độ quy định kết hợp với làm cỏ, chống hạn.

dễ bị trẩm, không mọc được. Kỹ thuật này sử

41

42

https://thuviensach.vn

+ Đối với đất chua thì dùng phân lân nung chảy

- Kỹ thuật xới xáo, vun luống: xới xáo kết hợp thay supe lân.

bón thúc kịp thời hai lần vào lúc cây có 1-2 và 5-6

+ Đất dốc cần bổ sung một số vi lượng qua lá thật, để đất tơi xốp, tạo điều kiện cho hệ rễ và phân bón lá như: Humix, Komix Atonix, Vilado vi sinh vật nốt sần hoạt động giúp cây phát triển (theo hướng dẫn trên bao bì).

nhanh, cho năng suất cao. Vun luống cao còn giúp cây chống đổ.

Hình 5. Bón lót cho đậu tương b. Vun xới

- Xới xáo lần 1 khi cây có 1-2 lá thật, kết hợp bón thúc, làm cỏ. Xới xáo lần 2 sau lần 1 khoảng 12-15 ngày (khi cây có 5-6 lá) và vun gốc.

- Chú ý: Đối với vụ thu - đông, sau nảy mầm 12 ngày, cần tưới đạm, lân pha loãng (100 g urê +

100 g supe lân + 20 lít nước).

c. Tưới tiêu

- Cần bảo đảm đủ nước cho cây ở thời kỳ cây con, ra hoa, đậu quả. Có biện pháp tháo nước nhanh khi gặp úng.

6. Kỹ thuật gieo hạt và làm mạ đậu tương a. Gieo hạt trên đất khô lạnh Vào các năm hạn, mưa xuân muộn, để tranh thủ thời vụ, cần tưới vào rạch trước khi gieo để

5. Chăm sóc

hạt mọc nhanh và đều hơn.

a. Giặm, tỉa

- Sau trồng 7 ngày, kiểm tra và giặm vào nơi b. Gieo hạt trên đất ướt

mất khoảng.

Vào mùa mưa, nếu gieo hạt khô trong vòng

- Khi cây có 2 lá thật, tiến hành tỉa định cây 24 giờ mà gặp mưa to kết hợp với nắng gắt, hạt theo mật độ quy định kết hợp với làm cỏ, chống hạn.

dễ bị trẩm, không mọc được. Kỹ thuật này sử

41

42

https://thuviensach.vn

dụng khi đất còn ẩm, ngâm hạt 1 giờ, ủ 2 ngày là với dòi đục thân vụ đông gây hại lúc cây có lá cho hạt nứt nanh đều rồi đem gieo, gặp mưa to đơn và 1-2 lá nhặm).

hạt vẫn mọc đều (chú ý: đất phải thoát nước, không để ngập úng).

Hình 6. Làm mạ đậu tương

c. Làm mạ đậu tương

Áp dụng cho đất ướt trong mùa mưa, hoặc để

giặm.

Cách làm như sau:

- Diện tích làm mạ cần: 100 m2, đủ trồng 1 ha (4-5 m2/sào).

- Phủ một lớp đất trộn cát (hoặc trấu) với tỷ

lệ 1:1 dày 5 cm trên nền đất cứng hay sân phơi có rải lá chuối hoặc giấy xi măng, nilon. Rắc đều hạt giống lên mặt, tưới đẫm, rồi phủ tiếp 1 cm đất trộn cát. Sau 4-5 ngày hạt mọc đều, cách 7. Phòng trừ sâu, bệnh

ngày tưới một lần, 6-8 ngày sau gieo, rũ nhẹ bỏ

a. Sâu hại đậu tương

đất, đưa mạ ra trồng trên đất ướt. Trồng theo rạch sâu 5 cm, mỗi hốc 2 cây kèm theo một nắm Đậu tương thường bị dòi đục thân, lá; sâu đất bột, trên có trộn thêm 1/3 lượng phân chuồng khoang, sâu xanh; sâu đục quả, rầy, rệp, nhện đỏ,...

hoai mục và 1/10 lượng phân lân theo quy trình.

Phòng trừ: Khi trồng đậu tương, chúng ta phải Trồng xong cần tưới 1-2 lần cho cây bén rễ. Nếu căn cứ vào điều kiện cụ thể, kết hợp với dự tính, trồng đậu tương bằng hạt, các góc ruộng nên tận dự báo để có biện pháp phòng trừ.

dụng khoảng trống 1 m2 giữa các rạch làm mạ

- Phòng trừ sâu xanh, sâu đục quả bằng để giặm khi mật độ bị khuyết. Kỹ thuật này tuy Supracide 40ND 1,25-1,5 lít/ha, Ofatox 400EC nồng tốn hơn 0,5 công/sào so với trồng bằng hạt, độ 0,2%. Trừ bọ xít bằng Padan 50SP 0,1-0,15%, nhưng có thể chủ động trồng đậu tương trong Dipterex 0,1-0,15%.

mọi thời tiết, tiết kiệm thời gian chiếm đất 6-8

- Vụ xuân và hè: Phun Bi 58 0,1% trộn ngày ngoài đồng, dễ quản lý sâu bệnh (đặc biệt Dipterex 0,2% trừ bọ xít hại quả.

43

44

https://thuviensach.vn

dụng khi đất còn ẩm, ngâm hạt 1 giờ, ủ 2 ngày là với dòi đục thân vụ đông gây hại lúc cây có lá cho hạt nứt nanh đều rồi đem gieo, gặp mưa to đơn và 1-2 lá nhặm).

hạt vẫn mọc đều (chú ý: đất phải thoát nước, không để ngập úng).

Hình 6. Làm mạ đậu tương

c. Làm mạ đậu tương

Áp dụng cho đất ướt trong mùa mưa, hoặc để

giặm.

Cách làm như sau:

- Diện tích làm mạ cần: 100 m2, đủ trồng 1 ha (4-5 m2/sào).

- Phủ một lớp đất trộn cát (hoặc trấu) với tỷ

lệ 1:1 dày 5 cm trên nền đất cứng hay sân phơi có rải lá chuối hoặc giấy xi măng, nilon. Rắc đều hạt giống lên mặt, tưới đẫm, rồi phủ tiếp 1 cm đất trộn cát. Sau 4-5 ngày hạt mọc đều, cách 7. Phòng trừ sâu, bệnh

ngày tưới một lần, 6-8 ngày sau gieo, rũ nhẹ bỏ

a. Sâu hại đậu tương

đất, đưa mạ ra trồng trên đất ướt. Trồng theo rạch sâu 5 cm, mỗi hốc 2 cây kèm theo một nắm Đậu tương thường bị dòi đục thân, lá; sâu đất bột, trên có trộn thêm 1/3 lượng phân chuồng khoang, sâu xanh; sâu đục quả, rầy, rệp, nhện đỏ,...

hoai mục và 1/10 lượng phân lân theo quy trình.

Phòng trừ: Khi trồng đậu tương, chúng ta phải Trồng xong cần tưới 1-2 lần cho cây bén rễ. Nếu căn cứ vào điều kiện cụ thể, kết hợp với dự tính, trồng đậu tương bằng hạt, các góc ruộng nên tận dự báo để có biện pháp phòng trừ.

dụng khoảng trống 1 m2 giữa các rạch làm mạ

- Phòng trừ sâu xanh, sâu đục quả bằng để giặm khi mật độ bị khuyết. Kỹ thuật này tuy Supracide 40ND 1,25-1,5 lít/ha, Ofatox 400EC nồng tốn hơn 0,5 công/sào so với trồng bằng hạt, độ 0,2%. Trừ bọ xít bằng Padan 50SP 0,1-0,15%, nhưng có thể chủ động trồng đậu tương trong Dipterex 0,1-0,15%.

mọi thời tiết, tiết kiệm thời gian chiếm đất 6-8

- Vụ xuân và hè: Phun Bi 58 0,1% trộn ngày ngoài đồng, dễ quản lý sâu bệnh (đặc biệt Dipterex 0,2% trừ bọ xít hại quả.

43

44

https://thuviensach.vn

- Vụ đông cần phòng trừ dòi đục thân bằng Hình 7. Nhổ bỏ cây lẫn

cách bón lót Padan 10G (0,4-0,5 kg/sào) vào rạch, phun Padan 50SP 0,1%, Selecron 500ND 0,15%

hoặc Ofatox 400EC 0,2% khi cây có 2 lá đơn và 5-6 lá thật.

Thời gian phun: khi cây có 2 lá đơn và 4-5 lá trước khi tắt hoa, làm quả. Phun thuốc vào buổi chiều mát.

b. Bệnh hại đậu tương

Đậu tương thường bị các bệnh: gỉ sắt, sương mai, thối rễ, cháy lá, đốm nâu vi khuẩn,...

Phòng trừ:

- Chọn giống chống bệnh, bón phân cân đối, luân canh hợp lý,...

- Dùng thuốc hóa học trừ bệnh gỉ sắt, đốm nâu, phun Zineb 0,5% hoặc Score 250ND 0,3-0,5

lít/ha (cách dùng theo hướng dẫn trên nhãn b. Kỹ thuật phơi ủ cây

thuốc).

- Ngày thứ 1 (thu hoạch): Chọn ngày nắng ráo, 8. Thu hoạch, bảo quản, để giống cây thu hoạch về cắt bỏ rễ, lá rồi đem phơi tái một a. Chọn cây làm giống

nắng, buổi chiều xếp dựng đứng trong nhà, không được xếp đống, gây hấp hơi, bốc nóng, mốc hỏng

- Khi cây đậu có 1/2 số cây ra hoa, cần khử bỏ

hạt giống.

các cây có hoa, lông khác màu.

- Ngày thứ 2 và 3 (ủ): Tiến hành ủ 2-3 ngày

- Khi quả đã chuyển sang vỏ khô, cần loại bỏ

đêm để cho quả chín đều, hạt vàng không nứt. Vụ

các cây tạp do lẫn với các giống khác có vỏ lông xuân cần tranh thủ nắng nhẹ đem phơi cả cây, bỏ

khác màu.

qua giai đoạn ủ, tránh để cây gặp mưa ẩm làm 45

46

https://thuviensach.vn

- Vụ đông cần phòng trừ dòi đục thân bằng Hình 7. Nhổ bỏ cây lẫn

cách bón lót Padan 10G (0,4-0,5 kg/sào) vào rạch, phun Padan 50SP 0,1%, Selecron 500ND 0,15%

hoặc Ofatox 400EC 0,2% khi cây có 2 lá đơn và 5-6 lá thật.

Thời gian phun: khi cây có 2 lá đơn và 4-5 lá trước khi tắt hoa, làm quả. Phun thuốc vào buổi chiều mát.

b. Bệnh hại đậu tương

Đậu tương thường bị các bệnh: gỉ sắt, sương mai, thối rễ, cháy lá, đốm nâu vi khuẩn,...

Phòng trừ:

- Chọn giống chống bệnh, bón phân cân đối, luân canh hợp lý,...

- Dùng thuốc hóa học trừ bệnh gỉ sắt, đốm nâu, phun Zineb 0,5% hoặc Score 250ND 0,3-0,5

lít/ha (cách dùng theo hướng dẫn trên nhãn b. Kỹ thuật phơi ủ cây

thuốc).

- Ngày thứ 1 (thu hoạch): Chọn ngày nắng ráo, 8. Thu hoạch, bảo quản, để giống cây thu hoạch về cắt bỏ rễ, lá rồi đem phơi tái một a. Chọn cây làm giống

nắng, buổi chiều xếp dựng đứng trong nhà, không được xếp đống, gây hấp hơi, bốc nóng, mốc hỏng

- Khi cây đậu có 1/2 số cây ra hoa, cần khử bỏ

hạt giống.

các cây có hoa, lông khác màu.

- Ngày thứ 2 và 3 (ủ): Tiến hành ủ 2-3 ngày

- Khi quả đã chuyển sang vỏ khô, cần loại bỏ

đêm để cho quả chín đều, hạt vàng không nứt. Vụ

các cây tạp do lẫn với các giống khác có vỏ lông xuân cần tranh thủ nắng nhẹ đem phơi cả cây, bỏ

khác màu.

qua giai đoạn ủ, tránh để cây gặp mưa ẩm làm 45

46

https://thuviensach.vn

mốc, thối hạt giống (nếu thu hoạch đậu tương c. Phơi hạt

xuân do nắng ít, cần tranh thủ hàng ngày có nắng Hạt thu được đợt I sau khi sàng sảy, loại bỏ

để phơi cây, phơi hạt, tránh xếp đống gây hỏng, rác, tạp chất, hạt xanh non, hạt nhỏ, phải phơi mốc hạt).

trên nong, nia, lá cót cho tới khi cắn không dính

- Ngày thứ 4: Có nắng, đem phơi một nắng, răng (đạt độ ẩm nhỏ hơn 13%) là đạt yêu cầu, đưa chiều đập lấy hạt đợt I, phơi khô, chọn lọc, làm vào nhà tãi mỏng cho nguội hẳn mới đưa vào bao sạch để làm giống.

tải hoặc chum, vại có chứa tro khô, lá chuối khô

- Ngày thứ 5: Số cây quả còn chưa thu hết hạt dưới đáy và trên miệng để bảo quản. Tuyệt đối đem ủ đống thêm 1-2 ngày đêm cho hạt chín tiếp, không được phơi hạt giống trên sân gạch, sân sau đó phơi thêm một nắng và thu hoạch hạt đợt xi măng. Không được phơi quá nắng, hạt cắn giòn.

cuối dùng làm đậu thương phẩm.

Hạt phơi khô không được đổ hạt còn đang nóng vào bao, vào chum, vại để bảo quản, hạt bị hấp Hình 8. Phơi nắng sau thu hoạch nhiệt dễ làm hỏng hạt giống, mất sức nảy mầm.

d. Bảo quản hạt giống

Giống đậu tương 3 vụ, có thể dùng giống trực tiếp từ vụ trước sang vụ sau, không cần để giống cách vụ, tạo điều kiện giảm giá thành giống, tăng tỷ lệ nảy mầm và sức sống của hạt giống. Do vậy, thời gian bảo quản tối đa trong điều kiện bao bì bình thường từ khi thu đến khi gieo để duy trì tỷ

lệ nảy mầm đạt trên 90% được quy định như sau:

- Giống thu hoạch vụ đông để trồng sang vụ

xuân: 3 tháng.

- Giống vụ xuân để trồng sang vụ hè, hè - thu: 1-2 tháng.

- Giống vụ hè sang vụ đông: 2 tháng.

47

48

https://thuviensach.vn

mốc, thối hạt giống (nếu thu hoạch đậu tương c. Phơi hạt

xuân do nắng ít, cần tranh thủ hàng ngày có nắng Hạt thu được đợt I sau khi sàng sảy, loại bỏ

để phơi cây, phơi hạt, tránh xếp đống gây hỏng, rác, tạp chất, hạt xanh non, hạt nhỏ, phải phơi mốc hạt).

trên nong, nia, lá cót cho tới khi cắn không dính

- Ngày thứ 4: Có nắng, đem phơi một nắng, răng (đạt độ ẩm nhỏ hơn 13%) là đạt yêu cầu, đưa chiều đập lấy hạt đợt I, phơi khô, chọn lọc, làm vào nhà tãi mỏng cho nguội hẳn mới đưa vào bao sạch để làm giống.

tải hoặc chum, vại có chứa tro khô, lá chuối khô

- Ngày thứ 5: Số cây quả còn chưa thu hết hạt dưới đáy và trên miệng để bảo quản. Tuyệt đối đem ủ đống thêm 1-2 ngày đêm cho hạt chín tiếp, không được phơi hạt giống trên sân gạch, sân sau đó phơi thêm một nắng và thu hoạch hạt đợt xi măng. Không được phơi quá nắng, hạt cắn giòn.

cuối dùng làm đậu thương phẩm.

Hạt phơi khô không được đổ hạt còn đang nóng vào bao, vào chum, vại để bảo quản, hạt bị hấp Hình 8. Phơi nắng sau thu hoạch nhiệt dễ làm hỏng hạt giống, mất sức nảy mầm.

d. Bảo quản hạt giống

Giống đậu tương 3 vụ, có thể dùng giống trực tiếp từ vụ trước sang vụ sau, không cần để giống cách vụ, tạo điều kiện giảm giá thành giống, tăng tỷ lệ nảy mầm và sức sống của hạt giống. Do vậy, thời gian bảo quản tối đa trong điều kiện bao bì bình thường từ khi thu đến khi gieo để duy trì tỷ

lệ nảy mầm đạt trên 90% được quy định như sau:

- Giống thu hoạch vụ đông để trồng sang vụ

xuân: 3 tháng.

- Giống vụ xuân để trồng sang vụ hè, hè - thu: 1-2 tháng.

- Giống vụ hè sang vụ đông: 2 tháng.

47

48

https://thuviensach.vn

II. ĐẶC ĐIỂM GIỐNG

- Đu đủ là cây có tốc độ sinh trưởng, phát triển nhanh, có bộ rễ phát triển và thân lá lớn, chịu thâm canh, khả năng cho năng suất cao tùy

Chương 4

thuộc vào giống, thời vụ, điều kiện chăm sóc, một KỸ THUẬT TRỒNG ĐU ĐỦ LAI

cây có thể có 65-100 quả, năng suất trung bình đạt 40-50 tấn/ha.

- Đa số giống đu đủ trồng phổ biến ở nước ta I. GIÁ TRỊ KINH TẾ

hiện nay là giống lai F1 nhập của Đài Loan, Thái Đu đủ là cây ăn quả nhiệt đới, ngắn ngày, nhanh Lan và các nước lân cận (miền Bắc chủ yếu dùng được thu hoạch, có khả năng cho năng suất cao. Quả

giống của Đài Loan).

được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường trong nước và

- Trong cùng một giống thường có ba dạng cây: quốc tế. Quả đu đủ có hàm lượng dinh dưỡng cao,

+ Cây cái: Trên cây chỉ có hoa cái, không có đặc biệt là hàm lượng đường và các vitamin A, C...

hoa đực và hoa lưỡng tính. Hoa có cánh, cách rời Ngoài dùng ăn tươi, quả còn làm nguyên liệu chế

nhau, không có chỉ nhị, bầu hoa rất phát triển.

biến nước quả. Các bộ phận của cây đều chứa chất Những hoa này cần thụ phấn mới cho năng suất papain là loại enzim có khả năng phân giải protein.

cao, song cũng có thể đơn tính (không qua thụ

Papain ngoài tác dụng trong chế biến thức ăn (làm phấn, thụ tinh) phát triển thành quả nhưng bé, cho thức ăn chóng nhừ) còn được điều chế thành kém ngọt. Quả ở cây cái thường có dạng tròn, nhựa khô để sử dụng như một dược liệu.

khoảng trống lòng quả to, thịt quả mỏng.

Hình 1. Sản phẩm từ đu đủ

+ Cây lưỡng tính: Hoa có đặc điểm là cánh hoa ở gốc dính liền nhau, bầu hoa dạng dài và các chỉ

nhị gắn trên cánh hoa. Quả ở cây lưỡng tính thường có dạng dài hình quả lê, thịt quả dày, phẩm chất khá.

+ Cây đực: Chỉ có hoa đực trên cây, hoa bé, cánh hoa dính vào nhau thành hình ống, trên đó có gắn nhị đực, mọc thành từng chùm có cuống dài 49

50

https://thuviensach.vn

II. ĐẶC ĐIỂM GIỐNG

- Đu đủ là cây có tốc độ sinh trưởng, phát triển nhanh, có bộ rễ phát triển và thân lá lớn, chịu thâm canh, khả năng cho năng suất cao tùy

Chương 4

thuộc vào giống, thời vụ, điều kiện chăm sóc, một KỸ THUẬT TRỒNG ĐU ĐỦ LAI

cây có thể có 65-100 quả, năng suất trung bình đạt 40-50 tấn/ha.

- Đa số giống đu đủ trồng phổ biến ở nước ta I. GIÁ TRỊ KINH TẾ

hiện nay là giống lai F1 nhập của Đài Loan, Thái Đu đủ là cây ăn quả nhiệt đới, ngắn ngày, nhanh Lan và các nước lân cận (miền Bắc chủ yếu dùng được thu hoạch, có khả năng cho năng suất cao. Quả

giống của Đài Loan).

được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường trong nước và

- Trong cùng một giống thường có ba dạng cây: quốc tế. Quả đu đủ có hàm lượng dinh dưỡng cao,

+ Cây cái: Trên cây chỉ có hoa cái, không có đặc biệt là hàm lượng đường và các vitamin A, C...

hoa đực và hoa lưỡng tính. Hoa có cánh, cách rời Ngoài dùng ăn tươi, quả còn làm nguyên liệu chế

nhau, không có chỉ nhị, bầu hoa rất phát triển.

biến nước quả. Các bộ phận của cây đều chứa chất Những hoa này cần thụ phấn mới cho năng suất papain là loại enzim có khả năng phân giải protein.

cao, song cũng có thể đơn tính (không qua thụ

Papain ngoài tác dụng trong chế biến thức ăn (làm phấn, thụ tinh) phát triển thành quả nhưng bé, cho thức ăn chóng nhừ) còn được điều chế thành kém ngọt. Quả ở cây cái thường có dạng tròn, nhựa khô để sử dụng như một dược liệu.

khoảng trống lòng quả to, thịt quả mỏng.

Hình 1. Sản phẩm từ đu đủ

+ Cây lưỡng tính: Hoa có đặc điểm là cánh hoa ở gốc dính liền nhau, bầu hoa dạng dài và các chỉ

nhị gắn trên cánh hoa. Quả ở cây lưỡng tính thường có dạng dài hình quả lê, thịt quả dày, phẩm chất khá.

+ Cây đực: Chỉ có hoa đực trên cây, hoa bé, cánh hoa dính vào nhau thành hình ống, trên đó có gắn nhị đực, mọc thành từng chùm có cuống dài 49

50

https://thuviensach.vn

đến 1 m, có thể có kết quả song rất bé, không có III. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG

giá trị kinh tế.

1. Nhiệt độ

Hình 2. Hình dạng cây đu đủ

Nhiệt độ thích hợp nhất là 22-28oC, ở 15oC cây ngừng sinh trưởng, ảnh hưởng lớn đến độ lớn và chất lượng quả. Khi quả chín vào mùa rét, nhiệt độ thấp, quả bé, kém ngọt và hương vị giảm. Đu đủ rất sợ sương muối, khi trồng vào mùa thu cần có biện pháp chống sương muối bằng che phủ hoặc phun thuốc phòng sương mai.

2. Ánh sáng

Đu đủ ưa ánh sáng, đặc biệt giai đoạn quả

chuẩn bị chín yêu cầu ánh sáng càng cao. Ở

a. Cây cái

b. Cây lưỡng tính

c. Cây đực

vùng khô hạn, nhiều nắng, đủ nước tưới, đu đủ

cho năng suất cao và phẩm chất tốt.

- Đặc điểm giống đu đủ Đài Loan:

+ Cây sinh trưởng khỏe, kháng bệnh virút.

3. Nước

+ Dạng cây: có hai dạng là cây cái và cây Cây đu đủ có khối lượng thân lá lớn, sinh trưởng lưỡng tính.

nhanh, thoát hơi nước nhiều nên yêu cầu lượng nước

+ Thời gian từ khi trồng đến ra hoa là 2,5 tháng, lớn. Lượng mưa hàng năm 1.300-1.500 mm, phân đến thu hoạch quả xanh là 7 tháng, đến thu hoạch bố đều hàng tháng là tốt nhất. Mùa khô phải tưới quả chín là 9 tháng.

đủ nước. Tuy vậy, khả năng chịu úng của đu đủ

+ Mỗi cây cho 30-40 quả/năm, trọng lượng quả

rất kém, chỉ cần úng trong một thời gian ngắn thì đu đủ sẽ bị chết.

trung bình 1,6 kg, quả to tới 3 kg.

+ Thịt quả màu vàng cam, ngọt, thơm, thịt quả

4. Đất

mềm nhưng không nát.

Trồng đu đủ ở nơi đất thoát nước, đất vùng cao,

+ Vỏ quả cứng, dễ bảo quản và vận chuyển.

đất thịt, đất thịt nhẹ hoặc cát pha để có độ xốp, 51

52

https://thuviensach.vn

đến 1 m, có thể có kết quả song rất bé, không có III. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG

giá trị kinh tế.

1. Nhiệt độ

Hình 2. Hình dạng cây đu đủ

Nhiệt độ thích hợp nhất là 22-28oC, ở 15oC cây ngừng sinh trưởng, ảnh hưởng lớn đến độ lớn và chất lượng quả. Khi quả chín vào mùa rét, nhiệt độ thấp, quả bé, kém ngọt và hương vị giảm. Đu đủ rất sợ sương muối, khi trồng vào mùa thu cần có biện pháp chống sương muối bằng che phủ hoặc phun thuốc phòng sương mai.

2. Ánh sáng

Đu đủ ưa ánh sáng, đặc biệt giai đoạn quả

chuẩn bị chín yêu cầu ánh sáng càng cao. Ở

a. Cây cái

b. Cây lưỡng tính

c. Cây đực

vùng khô hạn, nhiều nắng, đủ nước tưới, đu đủ

cho năng suất cao và phẩm chất tốt.

- Đặc điểm giống đu đủ Đài Loan:

+ Cây sinh trưởng khỏe, kháng bệnh virút.

3. Nước

+ Dạng cây: có hai dạng là cây cái và cây Cây đu đủ có khối lượng thân lá lớn, sinh trưởng lưỡng tính.

nhanh, thoát hơi nước nhiều nên yêu cầu lượng nước

+ Thời gian từ khi trồng đến ra hoa là 2,5 tháng, lớn. Lượng mưa hàng năm 1.300-1.500 mm, phân đến thu hoạch quả xanh là 7 tháng, đến thu hoạch bố đều hàng tháng là tốt nhất. Mùa khô phải tưới quả chín là 9 tháng.

đủ nước. Tuy vậy, khả năng chịu úng của đu đủ

+ Mỗi cây cho 30-40 quả/năm, trọng lượng quả

rất kém, chỉ cần úng trong một thời gian ngắn thì đu đủ sẽ bị chết.

trung bình 1,6 kg, quả to tới 3 kg.

+ Thịt quả màu vàng cam, ngọt, thơm, thịt quả

4. Đất

mềm nhưng không nát.

Trồng đu đủ ở nơi đất thoát nước, đất vùng cao,

+ Vỏ quả cứng, dễ bảo quản và vận chuyển.

đất thịt, đất thịt nhẹ hoặc cát pha để có độ xốp, 51

52

https://thuviensach.vn

giàu chất dinh dưỡng. Không nên trồng ở đất cát, Hình 3. Kích thước bầu

đất thịt nặng, đất sét. Độ pH thích hợp là 6,0-6,5.

IV. KỸ THUẬT GIEO ƯƠM CÂY GIỐNG

1. Ngâm ủ hạt giống

- Hạt giống phải đạt các tiêu chuẩn về độ

12cm

thuần, độ sạch, tỷ lệ nảy mầm phải đạt trên 80%.

Nếu hạt giống được bảo quản trong kho lạnh, phải lấy ra trước 1-2 ngày, để trong điều kiện tự nhiên rồi mới tiến hành ngâm ủ.

- Xử lý hạt giống bằng nước ấm (tỷ lệ 3 sôi: 2 lạnh). Ngâm hạt trong 5 giờ.

7cm

- Hạt giống được rửa sạch, loại bỏ các hạt lép lửng. Chỉ lấy các hạt chắc mẩy chìm dưới nước.

- Chọn đất phù sa sạch phơi ải khô, đập nhỏ,

- Ủ hạt bằng khăn ẩm ở nhiệt độ 30-32oC, trộn phân chuồng hoai mục đã được xử lý để tránh khoảng 4-5 ngày sau khi hạt bắt đầu nảy mầm.

nguồn bệnh (có thể dùng phân vi sinh, hàm lượng Nếu hạt giống tốt, thời gian hạt nảy mầm chỉ 3-4

đạm thấp).

ngày là kết thúc. Nếu sức sống hạt giống kém

- Tỷ lệ giữa đất và phân: 2/3 đất + 1/3 phân.

hoặc hạt chưa đủ thời gian ngủ nghỉ, thời gian

- Cho đất đầy bằng miệng bầu. Xếp các bầu nảy mầm kéo dài 5-10 ngày.

trên mặt luống cao hoặc để vào các khay nhựa để

- Hàng ngày, nhặt hạt đã nứt nanh, nảy mầm dễ vận chuyển khi mang cây đi trồng.

ra gieo, số hạt còn lại rửa sạch bằng nước lã, sau

- Gieo mỗi bầu một hạt đã nảy mầm, phủ đất đó bằng nước ấm rồi ủ ở nhiệt độ 30-32oC để hạt mỏng trên hạt vì ở giai đoạn mới nảy mầm, cây đu tiếp tục nảy mầm.

Chú ý: Hạt của cây lai không làm giống được.

đủ con rất yếu.

- Gieo hạt xong phải tưới đủ ẩm. Nếu đất đóng 2. Làm bầu gieo cây giống

bầu quá khô có thể tưới ẩm trước khi gieo hạt. Sau

- Chọn bầu nilon kích thước: cao 12 cm, đường khi tưới, đợi đất mặt bầu se lại tiến hành gieo hạt.

kính 7 cm, có đục lỗ thoát nước (xem Hình 3).

Gieo hạt xong lại tưới ẩm.

53

54

https://thuviensach.vn

giàu chất dinh dưỡng. Không nên trồng ở đất cát, Hình 3. Kích thước bầu

đất thịt nặng, đất sét. Độ pH thích hợp là 6,0-6,5.

IV. KỸ THUẬT GIEO ƯƠM CÂY GIỐNG

1. Ngâm ủ hạt giống

- Hạt giống phải đạt các tiêu chuẩn về độ

12cm

thuần, độ sạch, tỷ lệ nảy mầm phải đạt trên 80%.

Nếu hạt giống được bảo quản trong kho lạnh, phải lấy ra trước 1-2 ngày, để trong điều kiện tự nhiên rồi mới tiến hành ngâm ủ.

- Xử lý hạt giống bằng nước ấm (tỷ lệ 3 sôi: 2 lạnh). Ngâm hạt trong 5 giờ.

7cm

- Hạt giống được rửa sạch, loại bỏ các hạt lép lửng. Chỉ lấy các hạt chắc mẩy chìm dưới nước.

- Chọn đất phù sa sạch phơi ải khô, đập nhỏ,

- Ủ hạt bằng khăn ẩm ở nhiệt độ 30-32oC, trộn phân chuồng hoai mục đã được xử lý để tránh khoảng 4-5 ngày sau khi hạt bắt đầu nảy mầm.

nguồn bệnh (có thể dùng phân vi sinh, hàm lượng Nếu hạt giống tốt, thời gian hạt nảy mầm chỉ 3-4

đạm thấp).

ngày là kết thúc. Nếu sức sống hạt giống kém

- Tỷ lệ giữa đất và phân: 2/3 đất + 1/3 phân.

hoặc hạt chưa đủ thời gian ngủ nghỉ, thời gian

- Cho đất đầy bằng miệng bầu. Xếp các bầu nảy mầm kéo dài 5-10 ngày.

trên mặt luống cao hoặc để vào các khay nhựa để

- Hàng ngày, nhặt hạt đã nứt nanh, nảy mầm dễ vận chuyển khi mang cây đi trồng.

ra gieo, số hạt còn lại rửa sạch bằng nước lã, sau

- Gieo mỗi bầu một hạt đã nảy mầm, phủ đất đó bằng nước ấm rồi ủ ở nhiệt độ 30-32oC để hạt mỏng trên hạt vì ở giai đoạn mới nảy mầm, cây đu tiếp tục nảy mầm.

Chú ý: Hạt của cây lai không làm giống được.

đủ con rất yếu.

- Gieo hạt xong phải tưới đủ ẩm. Nếu đất đóng 2. Làm bầu gieo cây giống

bầu quá khô có thể tưới ẩm trước khi gieo hạt. Sau

- Chọn bầu nilon kích thước: cao 12 cm, đường khi tưới, đợi đất mặt bầu se lại tiến hành gieo hạt.

kính 7 cm, có đục lỗ thoát nước (xem Hình 3).

Gieo hạt xong lại tưới ẩm.

53

54

https://thuviensach.vn

3. Chăm sóc vườn ươm

- Làm cỏ: Nhổ sạch cỏ có trong bầu cây và trong vườn ươm.

- Giàn che: Giai đoạn cây con, cây rất yếu ớt.

- Phòng trừ sâu: Giai đoạn cây con, đu đủ

Vì vậy, vườn ươm cần có giàn che mưa, nắng.

thường bị bệnh héo rũ do nấm từ đất. Có thể phun Nếu có điều kiện gieo trong nhà lưới có mái che thuốc trừ bệnh này định kỳ 7-10 ngày/lần với các là tốt nhất.

loại thuốc như: Zineb, Score... Khi phát hiện thấy Hình 4. Vườn ươm có giàn che cho cây đu đủ

rệp và các loại sâu khác, có thể phun các loại thuốc như: Sherpa, Sumicidin...

Chú ý: Phun thuốc đúng nồng độ, liều lượng theo chỉ dẫn ghi trên bao bì của từng loại thuốc, tránh làm ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây con.

4. Chế độ dinh dưỡng

- Thường trong giai đoạn cây con không phải bón thêm phân vì các loại phân đã được trộn với đất trước khi gieo.

- Trong trường hợp cây sinh trưởng kém, có thể bón thúc bằng phân đạm pha loãng hoặc phun

- Tưới nước: Sau khi gieo hạt đến khi cây có 2

phân qua lá 1-2 lần khi cây đã có lá thật.

lá mầm xòe ra, phải tưới phun nước bằng bình Chú ý: Phải dừng tưới phân hoặc phun phân bơm thuốc bảo vệ thực vật để hạt nước nhỏ, tránh trước khi đem cây đi trồng 7-10 ngày để cây làm váng lớp đất mặt bầu, cây con sẽ dễ mọc và cứng cáp, dễ hồi xanh sau khi trồng.

mọc thẳng, không nghiêng ngả, cong gốc. Mỗi 5. Tiêu chuẩn cây giống

ngày tưới một lần đủ ẩm. Từ khi cây có 2-4 lá

- Cây cao 15-20 cm, có 4-5 lá thật.

thật, nên duy trì độ ẩm vừa phải, hai ngày tưới

- Cây mập, khỏe mạnh, không bị sâu bệnh.

một lần, kết hợp điều chỉnh giàn che để cây con

- Có thể xuất vườn các cây đủ tiêu chuẩn trước, đủ ánh sáng, sinh trưởng tốt, cứng cáp trước khi cây yếu để lại tiếp tục chăm sóc, khi đạt tiêu đem trồng.

chuẩn mới đem trồng.

55

56

https://thuviensach.vn

3. Chăm sóc vườn ươm

- Làm cỏ: Nhổ sạch cỏ có trong bầu cây và trong vườn ươm.

- Giàn che: Giai đoạn cây con, cây rất yếu ớt.

- Phòng trừ sâu: Giai đoạn cây con, đu đủ

Vì vậy, vườn ươm cần có giàn che mưa, nắng.

thường bị bệnh héo rũ do nấm từ đất. Có thể phun Nếu có điều kiện gieo trong nhà lưới có mái che thuốc trừ bệnh này định kỳ 7-10 ngày/lần với các là tốt nhất.

loại thuốc như: Zineb, Score... Khi phát hiện thấy Hình 4. Vườn ươm có giàn che cho cây đu đủ

rệp và các loại sâu khác, có thể phun các loại thuốc như: Sherpa, Sumicidin...

Chú ý: Phun thuốc đúng nồng độ, liều lượng theo chỉ dẫn ghi trên bao bì của từng loại thuốc, tránh làm ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây con.

4. Chế độ dinh dưỡng

- Thường trong giai đoạn cây con không phải bón thêm phân vì các loại phân đã được trộn với đất trước khi gieo.

- Trong trường hợp cây sinh trưởng kém, có thể bón thúc bằng phân đạm pha loãng hoặc phun

- Tưới nước: Sau khi gieo hạt đến khi cây có 2

phân qua lá 1-2 lần khi cây đã có lá thật.

lá mầm xòe ra, phải tưới phun nước bằng bình Chú ý: Phải dừng tưới phân hoặc phun phân bơm thuốc bảo vệ thực vật để hạt nước nhỏ, tránh trước khi đem cây đi trồng 7-10 ngày để cây làm váng lớp đất mặt bầu, cây con sẽ dễ mọc và cứng cáp, dễ hồi xanh sau khi trồng.

mọc thẳng, không nghiêng ngả, cong gốc. Mỗi 5. Tiêu chuẩn cây giống

ngày tưới một lần đủ ẩm. Từ khi cây có 2-4 lá

- Cây cao 15-20 cm, có 4-5 lá thật.

thật, nên duy trì độ ẩm vừa phải, hai ngày tưới

- Cây mập, khỏe mạnh, không bị sâu bệnh.

một lần, kết hợp điều chỉnh giàn che để cây con

- Có thể xuất vườn các cây đủ tiêu chuẩn trước, đủ ánh sáng, sinh trưởng tốt, cứng cáp trước khi cây yếu để lại tiếp tục chăm sóc, khi đạt tiêu đem trồng.

chuẩn mới đem trồng.

55

56

https://thuviensach.vn

Hình 5. Cây con giống đạt tiêu chuẩn 3. Mật độ trồng

- Tùy theo loại đất, đất tốt trồng thưa, đất xấu trồng dày, mật độ trung bình 2.000 cây/ha, khoảng cách: hàng cách hàng 2,5 m; cây cách cây 2 m.

- Kích thước hố trồng: dài x rộng x sâu: 60x60x30 cm.

Hình 6. Kích thước hố trồng 4. Phân bón, cách trồng

a. Lượng phân bón lót

Loại phân bón

Cho 1 ha (kg)

Cho 1 hốc hoặc

cây (kg)

Phân chuồng hoai mục 20.000-30.000

10-15

V. KỸ THUẬT TRỒNG

Supe lân

1.000

0,5

Kali clorua

400

0,2

1. Thời vụ

Vôi bột 1.000

0,5

- Vụ xuân trồng tháng 3-4.

- Vụ thu trồng tháng 9-10.

Phân bón lót được trộn với đất, lấp bằng mặt hố.

b. Lượng phân bón thúc

2. Làm đất

Lượng phân bón cho năm thứ nhất:

- Cày bừa kỹ (nơi bằng phẳng), nhặt sạch cỏ

dại, lên luống 2-2,5 m.

Loại phân bón

Cho 1 ha (kg)

Cho 1 cây (kg)

Urê 1.000

0,5

- Ở những nơi đất thấp cần lên luống, đào Supe lân

600

0,3

rãnh sâu đắp thành mô đất cao để trồng.

Kali clorua

1.000

0,5

- Ở nơi đất dốc, phát sạch cỏ, đào hố.

Borax (vi lượng)

10-20 gam

5-10 gam

57

58

https://thuviensach.vn

Hình 5. Cây con giống đạt tiêu chuẩn 3. Mật độ trồng

- Tùy theo loại đất, đất tốt trồng thưa, đất xấu trồng dày, mật độ trung bình 2.000 cây/ha, khoảng cách: hàng cách hàng 2,5 m; cây cách cây 2 m.

- Kích thước hố trồng: dài x rộng x sâu: 60x60x30 cm.

Hình 6. Kích thước hố trồng 4. Phân bón, cách trồng

a. Lượng phân bón lót

Loại phân bón

Cho 1 ha (kg)

Cho 1 hốc hoặc

cây (kg)

Phân chuồng hoai mục 20.000-30.000

10-15

V. KỸ THUẬT TRỒNG

Supe lân

1.000

0,5

Kali clorua

400

0,2

1. Thời vụ

Vôi bột 1.000

0,5

- Vụ xuân trồng tháng 3-4.

- Vụ thu trồng tháng 9-10.

Phân bón lót được trộn với đất, lấp bằng mặt hố.

b. Lượng phân bón thúc

2. Làm đất

Lượng phân bón cho năm thứ nhất:

- Cày bừa kỹ (nơi bằng phẳng), nhặt sạch cỏ

dại, lên luống 2-2,5 m.

Loại phân bón

Cho 1 ha (kg)

Cho 1 cây (kg)

Urê 1.000

0,5

- Ở những nơi đất thấp cần lên luống, đào Supe lân

600

0,3

rãnh sâu đắp thành mô đất cao để trồng.

Kali clorua

1.000

0,5

- Ở nơi đất dốc, phát sạch cỏ, đào hố.

Borax (vi lượng)

10-20 gam

5-10 gam

57

58

https://thuviensach.vn

Cách bón:

5. Các biện pháp chăm sóc khác

- Thời kỳ cây sinh trưởng thân, lá: 1/3 lượng

- Cây đu đủ mang quả nặng, vào thời kỳ mưa, đạm, 1/2 lượng lân và 1/3 lượng kali.

gió bão, cần cắm cọc chống bão, khơi thoát nước

- Thời kỳ cây ra hoa, đậu quả: 1/3 lượng đạm, chống úng, cắt bỏ các lá già gần gốc để giảm bớt 1/2 lượng lân còn lại, 1/3 lượng kali và toàn bộ

sức cản gió.

lượng phân vi lượng Borax.

- Thời kỳ nuôi quả lớn: bón nốt 1/3 lượng đạm và Hình 7. Cắm cọc chống bão cho đu đủ

1/3 lượng kali còn lại.

Nên bón thúc bằng cách hòa vào nước, tưới xung quanh theo chiều rộng tán cây, cách gốc ít nhất 30 cm để tránh ảnh hưởng đến rễ cây.

Lượng phân bón cho năm thứ 2:

Đu đủ thường cho năng suất cao trong năm đầu, năm thứ 2 năng suất thường thấp, nên sau khi thu hoạch năm đầu, loại bỏ những cây cho quả

kém, chỉ để lại cây sinh trưởng khỏe, năng suất khá để chăm sóc. Lượng phân bón thúc cho cây còn lại như năm đầu.

c. Cách trồng

Để bầu cây vào giữa hố, nhẹ nhàng rạch, gỡ bỏ

bầu nilon, tránh làm vỡ bầu đất, vun đất vào xung quanh bầu đất, nén chặt gốc và tưới nước đủ ẩm.

Để tránh cho cây khỏi đổ do mưa, gió, cắm cho mỗi cây một cọc nhỏ, dùng dây mềm buộc cố định cây

- Làm sạch cỏ dại, tránh nguồn sâu bệnh.

vào cọc (cây lớn phải nới dần dây buộc). Phủ rơm

- Xới xáo cho đất thông thoáng, bón phân kết rạ hoặc bèo quanh gốc cây để giữ ẩm, giúp cây hợp vun gốc, tránh đọng nước, chống đổ.

mau hồi xanh.

- Mùa khô cần phủ rơm rạ, cỏ khô quanh gốc, để giữ ẩm và tưới nước khi gặp hạn.

59

60

https://thuviensach.vn

Cách bón:

5. Các biện pháp chăm sóc khác

- Thời kỳ cây sinh trưởng thân, lá: 1/3 lượng

- Cây đu đủ mang quả nặng, vào thời kỳ mưa, đạm, 1/2 lượng lân và 1/3 lượng kali.

gió bão, cần cắm cọc chống bão, khơi thoát nước

- Thời kỳ cây ra hoa, đậu quả: 1/3 lượng đạm, chống úng, cắt bỏ các lá già gần gốc để giảm bớt 1/2 lượng lân còn lại, 1/3 lượng kali và toàn bộ

sức cản gió.

lượng phân vi lượng Borax.

- Thời kỳ nuôi quả lớn: bón nốt 1/3 lượng đạm và Hình 7. Cắm cọc chống bão cho đu đủ

1/3 lượng kali còn lại.

Nên bón thúc bằng cách hòa vào nước, tưới xung quanh theo chiều rộng tán cây, cách gốc ít nhất 30 cm để tránh ảnh hưởng đến rễ cây.

Lượng phân bón cho năm thứ 2:

Đu đủ thường cho năng suất cao trong năm đầu, năm thứ 2 năng suất thường thấp, nên sau khi thu hoạch năm đầu, loại bỏ những cây cho quả

kém, chỉ để lại cây sinh trưởng khỏe, năng suất khá để chăm sóc. Lượng phân bón thúc cho cây còn lại như năm đầu.

c. Cách trồng

Để bầu cây vào giữa hố, nhẹ nhàng rạch, gỡ bỏ

bầu nilon, tránh làm vỡ bầu đất, vun đất vào xung quanh bầu đất, nén chặt gốc và tưới nước đủ ẩm.

Để tránh cho cây khỏi đổ do mưa, gió, cắm cho mỗi cây một cọc nhỏ, dùng dây mềm buộc cố định cây

- Làm sạch cỏ dại, tránh nguồn sâu bệnh.

vào cọc (cây lớn phải nới dần dây buộc). Phủ rơm

- Xới xáo cho đất thông thoáng, bón phân kết rạ hoặc bèo quanh gốc cây để giữ ẩm, giúp cây hợp vun gốc, tránh đọng nước, chống đổ.

mau hồi xanh.

- Mùa khô cần phủ rơm rạ, cỏ khô quanh gốc, để giữ ẩm và tưới nước khi gặp hạn.

59

60

https://thuviensach.vn

6. Phòng trừ sâu, bệnh

+ Vệ sinh đồng ruộng để hạn chế nơi cư trú của a. Những loại sâu chính

môi giới truyền bệnh.

+ Phát hiện sớm và diệt trừ môi giới truyền

- Rệp sáp:

bệnh.

+ Hại thân, lá, quả non, làm lá sớm vàng rồi Bệnh phấn trắng:

rụng. Quả bị rệp ăn nhạt, phẩm chất kém.

- Triệu chứng: Mặt lá, cuống lá nổi hột, sau đó

+ Khi phát hiện rệp sáp, dùng các loại thuốc để

phun như: Decis 2,5 ND với nồng độ 0,1-0,15%.

xuất hiện một lớp nấm màu trắng xám. Lá vàng,

- Các loại sâu khác như bọ nhảy, bọ xít, rầy, héo sớm.

nhện đỏ, bọ trĩ... có thể dùng các loại thuốc:

- Nguyên nhân: Do nấm.

Trebon 1%, Methyl Parathion hoặc Pegasus.

- Cách phòng trừ:

+ Luân canh cây trồng.

b. Những loại bệnh chính

+ Trồng mật độ thích hợp tạo tiểu khí hậu Bệnh virút xoăn ngọn đốm vàng: trong ruộng thông thoáng.

- Triệu chứng: Lá non chuyển màu vàng, có

+ Bón cân đối NPK, vi lượng.

các đường vàng và lục đậm xen kẽ không đều, lá

+ Trồng ở nơi đất thoát nước, tránh ngập úng trở nên xoăn nhỏ, rụng sớm. Cây phát triển chậm, và độ ẩm cao.

quả nhỏ, kém chất lượng, ăn nhạt, hình dạng lồi

+ Tỉa bỏ lá già, lá bệnh.

lõm không phẳng.

+ Phát hiện bệnh sớm để phun thuốc như:

- Nguyên nhân: Bệnh do virút gây ra. Virút Daconl, Topsin, Karathane,...

xâm nhập vào cây do môi giới truyền bệnh là các loài sâu chích hút, chủ yếu là rệp, bọ trĩ.

Bệnh thán thư:

- Phòng trừ: Muốn phòng trừ bệnh này phải

- Triệu chứng: Bệnh thường xuất hiện khi quả

diệt môi giới truyền bệnh kết hợp với các biện đã già, chuẩn bị chín, vết bệnh tròn hơi lõm pháp tổng hợp sau:

xuống, màu nâu sẫm. Khi gặp độ ẩm cao, vết bệnh

+ Chọn giống kháng bệnh.

lan rộng, chuyển màu đen sẫm và thối nhũn.

+ Luân canh triệt để (2-3 năm sau mới trồng

- Nguyên nhân gây bệnh: Do nấm.

lại trên đất trồng cũ).

- Cách phòng bệnh: Tương tự bệnh phấn trắng.

+ Chăm sóc tốt để cây khỏe, phát triển cân đối,

+ Khi phát hiện bệnh, cần phun thuốc trừ

tăng khả năng chống bệnh.

bệnh như: Zineb, Mancozeb, Score,...

61

62

https://thuviensach.vn

6. Phòng trừ sâu, bệnh

+ Vệ sinh đồng ruộng để hạn chế nơi cư trú của a. Những loại sâu chính

môi giới truyền bệnh.

+ Phát hiện sớm và diệt trừ môi giới truyền

- Rệp sáp:

bệnh.

+ Hại thân, lá, quả non, làm lá sớm vàng rồi Bệnh phấn trắng:

rụng. Quả bị rệp ăn nhạt, phẩm chất kém.

- Triệu chứng: Mặt lá, cuống lá nổi hột, sau đó

+ Khi phát hiện rệp sáp, dùng các loại thuốc để

phun như: Decis 2,5 ND với nồng độ 0,1-0,15%.

xuất hiện một lớp nấm màu trắng xám. Lá vàng,

- Các loại sâu khác như bọ nhảy, bọ xít, rầy, héo sớm.

nhện đỏ, bọ trĩ... có thể dùng các loại thuốc:

- Nguyên nhân: Do nấm.

Trebon 1%, Methyl Parathion hoặc Pegasus.

- Cách phòng trừ:

+ Luân canh cây trồng.

b. Những loại bệnh chính

+ Trồng mật độ thích hợp tạo tiểu khí hậu Bệnh virút xoăn ngọn đốm vàng: trong ruộng thông thoáng.

- Triệu chứng: Lá non chuyển màu vàng, có

+ Bón cân đối NPK, vi lượng.

các đường vàng và lục đậm xen kẽ không đều, lá

+ Trồng ở nơi đất thoát nước, tránh ngập úng trở nên xoăn nhỏ, rụng sớm. Cây phát triển chậm, và độ ẩm cao.

quả nhỏ, kém chất lượng, ăn nhạt, hình dạng lồi

+ Tỉa bỏ lá già, lá bệnh.

lõm không phẳng.

+ Phát hiện bệnh sớm để phun thuốc như:

- Nguyên nhân: Bệnh do virút gây ra. Virút Daconl, Topsin, Karathane,...

xâm nhập vào cây do môi giới truyền bệnh là các loài sâu chích hút, chủ yếu là rệp, bọ trĩ.

Bệnh thán thư:

- Phòng trừ: Muốn phòng trừ bệnh này phải

- Triệu chứng: Bệnh thường xuất hiện khi quả

diệt môi giới truyền bệnh kết hợp với các biện đã già, chuẩn bị chín, vết bệnh tròn hơi lõm pháp tổng hợp sau:

xuống, màu nâu sẫm. Khi gặp độ ẩm cao, vết bệnh

+ Chọn giống kháng bệnh.

lan rộng, chuyển màu đen sẫm và thối nhũn.

+ Luân canh triệt để (2-3 năm sau mới trồng

- Nguyên nhân gây bệnh: Do nấm.

lại trên đất trồng cũ).

- Cách phòng bệnh: Tương tự bệnh phấn trắng.

+ Chăm sóc tốt để cây khỏe, phát triển cân đối,

+ Khi phát hiện bệnh, cần phun thuốc trừ

tăng khả năng chống bệnh.

bệnh như: Zineb, Mancozeb, Score,...

61

62

https://thuviensach.vn

+ Có thể xử lý quả sau khi thu hoạch bằng cách ngâm nước ấm 50oC trong 20 phút. Sau đó vớt ra ngâm lại bằng nước lạnh 20 phút, rồi đem hong gió mát cho khô ráo quả.

Chương 5

VI. THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN

KỸ THUẬT TRỒNG HỒNG

1. Thu hoạch

- Có thể thu hoạch quả xanh sau khi trồng 6-7

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ

tháng, khi quả đã đủ độ lớn, vỏ quả màu xanh đậm.

- Quả chín có hàm lượng dinh dưỡng cao. Quả

- Thu hoạch quả chín thường sau khi trồng 9-chủ yếu để ăn tươi, chế biến hồng khô, làm bánh, 10 tháng. Khi quả xuất hiện các sọc vàng nhạt mứt, rượu, dấm,... và xuất khẩu.

mới có khả năng bảo quản, vận chuyển đến nơi xa

- Quả hồng ăn tươi có thể hạ huyết áp, chữa tiêu thụ. Thu hoạch sớm quả xanh, dễ vận chuyển viêm họng. Tai hồng khô dùng trị ho, nấc, ăn nhưng ăn sẽ nhạt.

không tiêu, đầy bụng, chữa đi kiết,...

2. Bảo quản

- Hoa là nguồn mật tốt cho nuôi ong. Gỗ mịn thớ, hoa văn đẹp, dùng làm vật dụng trong gia đình.

Sau khi thu hoạch xong, phân loại sơ bộ, chọn

- Cây hồng ghép chỉ sau 3-4 năm cho quả, sau quả lành lặn, nhẹ nhàng vận chuyển đến nơi râm 10-12 năm có thể đạt trên 200 kg quả/cây. Tuổi thọ

mát. Vận chuyển đi xa nên dùng giấy bao quả, dài 60-70 năm, có thể đạt trên 100 năm. Hồng là tránh làm quả giập nát.

cây có hiệu quả cao về kinh tế, xã hội và sinh thái.

Hình 1. Quả hồng

63

64

https://thuviensach.vn

+ Có thể xử lý quả sau khi thu hoạch bằng cách ngâm nước ấm 50oC trong 20 phút. Sau đó vớt ra ngâm lại bằng nước lạnh 20 phút, rồi đem hong gió mát cho khô ráo quả.

Chương 5

VI. THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN

KỸ THUẬT TRỒNG HỒNG

1. Thu hoạch

- Có thể thu hoạch quả xanh sau khi trồng 6-7

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ

tháng, khi quả đã đủ độ lớn, vỏ quả màu xanh đậm.

- Quả chín có hàm lượng dinh dưỡng cao. Quả

- Thu hoạch quả chín thường sau khi trồng 9-chủ yếu để ăn tươi, chế biến hồng khô, làm bánh, 10 tháng. Khi quả xuất hiện các sọc vàng nhạt mứt, rượu, dấm,... và xuất khẩu.

mới có khả năng bảo quản, vận chuyển đến nơi xa

- Quả hồng ăn tươi có thể hạ huyết áp, chữa tiêu thụ. Thu hoạch sớm quả xanh, dễ vận chuyển viêm họng. Tai hồng khô dùng trị ho, nấc, ăn nhưng ăn sẽ nhạt.

không tiêu, đầy bụng, chữa đi kiết,...

2. Bảo quản

- Hoa là nguồn mật tốt cho nuôi ong. Gỗ mịn thớ, hoa văn đẹp, dùng làm vật dụng trong gia đình.

Sau khi thu hoạch xong, phân loại sơ bộ, chọn

- Cây hồng ghép chỉ sau 3-4 năm cho quả, sau quả lành lặn, nhẹ nhàng vận chuyển đến nơi râm 10-12 năm có thể đạt trên 200 kg quả/cây. Tuổi thọ

mát. Vận chuyển đi xa nên dùng giấy bao quả, dài 60-70 năm, có thể đạt trên 100 năm. Hồng là tránh làm quả giập nát.

cây có hiệu quả cao về kinh tế, xã hội và sinh thái.

Hình 1. Quả hồng

63

64

https://thuviensach.vn

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG

Sinh trưởng thân, lá, phân hóa mầm hoa, ra hoa 1. Nhiệt độ

kết quả đều cần đủ ánh sáng. Thiếu ánh sáng hoa quả rụng nhiều, sâu bệnh dễ phát triển, chất

- Hồng có nguồn gốc ôn đới nhưng tính thích lượng quả kém, ăn nhạt.

ứng rộng, trồng được cả ở vùng á nhiệt đới. Các vùng có nhiệt độ bình quân năm 10-22oC là 3. Đất trồng

vùng thích hợp để phát triển hồng. Mùa đông, Hồng không kén đất, thích ứng với nhiều loại nhiệt độ xuống dưới -10oC cũng không bị hại.

đất, nhiều dạng địa hình. Nhưng thích hợp nhất Mùa xuân có nhiệt độ bình quân tháng trên là đất thịt, đất cát pha, đất có sạn pha sỏi, mực 12oC, cây bắt đầu đâm chồi nảy lộc, trên 17oC

nước ngầm < 1,5 m, độ pH đất 6,0-7,5.

thì bắt đầu ra hoa.

2. Nước, độ ẩm và ánh sáng

III. MỘT SỐ GIỐNG HỒNG CHỦ YẾU

a. Nước

Ở NƯỚC TA

- Hồng không chịu được úng. Thời kỳ sinh trưởng gặp mưa nhiều, cành lộc phát triển, hạn Trong tập đoàn giống hồng phong phú ở Việt chế phân hóa mầm hoa. Lúc ra hoa, quả, gặp mưa Nam đã chọn được một số giống hồng có chất nhiều khó thụ phấn, dễ bị rụng hoa, rụng quả.

lượng tốt, năng suất cao như hồng Thạch Thất -

Thời kỳ quả chín gặp mưa nhiều, quả dễ bị thối Hà Tây, Nhân Hậu - Hà Nam, Sơn Dương -

trên cây, chất lượng kém.

Tuyên Quang, hồng vuông Thạch Hà - Hà Tĩnh

- Thời kỳ cây con kém chịu hạn, vào lúc ra hoa và hồng Fuji.

đậu quả, gặp khô hạn kéo dài cũng dễ bị rụng hoa, quả. Trong vườn hồng cần phải có rãnh thoát 1. Hồng Nhân Hậu

nước, khô hạn cần tưới nước bổ sung.

Cây cao 7-8 m, đường kính tán 6-7 m, lá bầu

- Độ ẩm không khí 70-80% là thích hợp để cây dục, màu xanh phớt hồng. Quả hình tim, mã đẹp, ra hoa đậu quả, chất lượng quả tốt.

khối lượng quả trung bình 125-130 gam, chất b. Ánh sáng

lượng tốt. Cây 15-20 tuổi năng suất quả đạt Hồng là cây ưa sáng, cần 8-9 giờ nắng/ngày.

khoảng 120-150 kg/cây.

65

66

https://thuviensach.vn

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG

Sinh trưởng thân, lá, phân hóa mầm hoa, ra hoa 1. Nhiệt độ

kết quả đều cần đủ ánh sáng. Thiếu ánh sáng hoa quả rụng nhiều, sâu bệnh dễ phát triển, chất

- Hồng có nguồn gốc ôn đới nhưng tính thích lượng quả kém, ăn nhạt.

ứng rộng, trồng được cả ở vùng á nhiệt đới. Các vùng có nhiệt độ bình quân năm 10-22oC là 3. Đất trồng

vùng thích hợp để phát triển hồng. Mùa đông, Hồng không kén đất, thích ứng với nhiều loại nhiệt độ xuống dưới -10oC cũng không bị hại.

đất, nhiều dạng địa hình. Nhưng thích hợp nhất Mùa xuân có nhiệt độ bình quân tháng trên là đất thịt, đất cát pha, đất có sạn pha sỏi, mực 12oC, cây bắt đầu đâm chồi nảy lộc, trên 17oC

nước ngầm < 1,5 m, độ pH đất 6,0-7,5.

thì bắt đầu ra hoa.

2. Nước, độ ẩm và ánh sáng

III. MỘT SỐ GIỐNG HỒNG CHỦ YẾU

a. Nước

Ở NƯỚC TA

- Hồng không chịu được úng. Thời kỳ sinh trưởng gặp mưa nhiều, cành lộc phát triển, hạn Trong tập đoàn giống hồng phong phú ở Việt chế phân hóa mầm hoa. Lúc ra hoa, quả, gặp mưa Nam đã chọn được một số giống hồng có chất nhiều khó thụ phấn, dễ bị rụng hoa, rụng quả.

lượng tốt, năng suất cao như hồng Thạch Thất -

Thời kỳ quả chín gặp mưa nhiều, quả dễ bị thối Hà Tây, Nhân Hậu - Hà Nam, Sơn Dương -

trên cây, chất lượng kém.

Tuyên Quang, hồng vuông Thạch Hà - Hà Tĩnh

- Thời kỳ cây con kém chịu hạn, vào lúc ra hoa và hồng Fuji.

đậu quả, gặp khô hạn kéo dài cũng dễ bị rụng hoa, quả. Trong vườn hồng cần phải có rãnh thoát 1. Hồng Nhân Hậu

nước, khô hạn cần tưới nước bổ sung.

Cây cao 7-8 m, đường kính tán 6-7 m, lá bầu

- Độ ẩm không khí 70-80% là thích hợp để cây dục, màu xanh phớt hồng. Quả hình tim, mã đẹp, ra hoa đậu quả, chất lượng quả tốt.

khối lượng quả trung bình 125-130 gam, chất b. Ánh sáng

lượng tốt. Cây 15-20 tuổi năng suất quả đạt Hồng là cây ưa sáng, cần 8-9 giờ nắng/ngày.

khoảng 120-150 kg/cây.

65

66

https://thuviensach.vn

2. Hồng Sơn Dương gốc từ Nhật Bản. Cây không cao, tán to, phân Cây cao 7-8 m, tán rộng 6-7 m, phân cành cành nhiều, cần tỉa cành tạo tán mới cho nhiều trung bình. Lá hình bầu dục, màu xanh vàng. Quả

quả và quả to. Khối lượng quả trung bình 200

hình chuông có bốn cạnh, ngọt, mùi thơm. Khối gam, ngoại hình quả đẹp, khử chát trên cây lượng quả trung bình 120-130 gam. Vỏ quả dày, hoàn toàn, vỏ quả màu đỏ vàng, thịt giòn, dễ

thịt chắc, vận chuyển dễ, thích hợp cho sản xuất bảo quản và vận chuyển, được người tiêu dùng hàng hóa. Cây 15 tuổi, năng suất quả trung bình ưa chuộng.

đạt 90-100 kg/cây.

IV. KỸ THUẬT CANH TÁC

3. Hồng Thạch Thất

1. Nhân giống

Cây cao 7-8 m, đường kính tán 6-7 m, phân Hồng được nhân giống chủ yếu bằng cách ghép cành thưa. Lá dày, màu xanh đậm, hơi cong, mặt và hom rễ (chồi rễ), không nên trồng bằng hạt.

dưới lá có lông màu vàng. Quả hơi tròn, khối lượng a. Ghép

quả trung bình 100-200 gam, mã đẹp, ngọt, mùi thơm. Cây 15-16 tuổi năng suất quả đạt 90-100

- Cây giống hồng phải được nhân ra từ vườn kg/cây.

giống cây mẹ và vườn sản xuất hạt gốc ghép.

- Vườn cây mẹ bao gồm các giống đã được 4. Hồng vuông Thạch Hà

chọn tạo, bình tuyển, có đầy đủ các đặc tính của Cây cao 8-9 m, đường kính tán 8-9 m. Lá to giống muốn nhân đã được Bộ Nông nghiệp và hình bầu dục, mặt trên xanh đậm, mặt dưới có Phát triển nông thôn công nhận là giống được lông màu vàng dọc theo gân lá. Khối lượng quả

phép sản xuất.

250-300 gam, vị ngọt, mùi thơm, thường không có

- Vườn sản xuất hạt gốc ghép là vườn trồng các hạt. Năng suất cao, ổn định, cây 15-16 tuổi năng giống lấy hạt làm gốc ghép, các giống này phải có suất quả đạt 200-300 kg/cây.

khả năng kết hợp tốt với cành ghép, tạo tổ hợp ghép sinh trưởng phát triển tốt cho năng suất, 5. Hồng Fuji

chất lượng cao.

Giống hồng Fuji là giống hồng ngọt có nguồn Cây gốc ghép ươm trong bầu nilon: 67

68

https://thuviensach.vn

2. Hồng Sơn Dương gốc từ Nhật Bản. Cây không cao, tán to, phân Cây cao 7-8 m, tán rộng 6-7 m, phân cành cành nhiều, cần tỉa cành tạo tán mới cho nhiều trung bình. Lá hình bầu dục, màu xanh vàng. Quả

quả và quả to. Khối lượng quả trung bình 200

hình chuông có bốn cạnh, ngọt, mùi thơm. Khối gam, ngoại hình quả đẹp, khử chát trên cây lượng quả trung bình 120-130 gam. Vỏ quả dày, hoàn toàn, vỏ quả màu đỏ vàng, thịt giòn, dễ

thịt chắc, vận chuyển dễ, thích hợp cho sản xuất bảo quản và vận chuyển, được người tiêu dùng hàng hóa. Cây 15 tuổi, năng suất quả trung bình ưa chuộng.

đạt 90-100 kg/cây.

IV. KỸ THUẬT CANH TÁC

3. Hồng Thạch Thất

1. Nhân giống

Cây cao 7-8 m, đường kính tán 6-7 m, phân Hồng được nhân giống chủ yếu bằng cách ghép cành thưa. Lá dày, màu xanh đậm, hơi cong, mặt và hom rễ (chồi rễ), không nên trồng bằng hạt.

dưới lá có lông màu vàng. Quả hơi tròn, khối lượng a. Ghép

quả trung bình 100-200 gam, mã đẹp, ngọt, mùi thơm. Cây 15-16 tuổi năng suất quả đạt 90-100

- Cây giống hồng phải được nhân ra từ vườn kg/cây.

giống cây mẹ và vườn sản xuất hạt gốc ghép.

- Vườn cây mẹ bao gồm các giống đã được 4. Hồng vuông Thạch Hà

chọn tạo, bình tuyển, có đầy đủ các đặc tính của Cây cao 8-9 m, đường kính tán 8-9 m. Lá to giống muốn nhân đã được Bộ Nông nghiệp và hình bầu dục, mặt trên xanh đậm, mặt dưới có Phát triển nông thôn công nhận là giống được lông màu vàng dọc theo gân lá. Khối lượng quả

phép sản xuất.

250-300 gam, vị ngọt, mùi thơm, thường không có

- Vườn sản xuất hạt gốc ghép là vườn trồng các hạt. Năng suất cao, ổn định, cây 15-16 tuổi năng giống lấy hạt làm gốc ghép, các giống này phải có suất quả đạt 200-300 kg/cây.

khả năng kết hợp tốt với cành ghép, tạo tổ hợp ghép sinh trưởng phát triển tốt cho năng suất, 5. Hồng Fuji

chất lượng cao.

Giống hồng Fuji là giống hồng ngọt có nguồn Cây gốc ghép ươm trong bầu nilon: 67

68

https://thuviensach.vn

Túi bầu nilon chắc, bền, đường kính 12-13 cm, Hình 2. Cách ghép

cao 25-30 cm, có đục lỗ thoát nước ở gần đáy. Gieo hạt vào tháng 2-3 hoặc tháng 9-10.

Cây gốc ghép ươm trực tiếp trên đất:

- Gieo ươm (thời gian như trên): Hạt giống được gieo trực tiếp trên luống đất với khoảng cách 25-30 cm, sâu 3-4 cm, phủ đất kín hạt, phủ rơm rạ rồi tưới nước đẫm.

- Chăm sóc: Sau khi gieo khoảng 20 ngày thì hạt nảy mầm. Khi cây có 2-3 lá thật thì trồng giặm vào những nơi mất khoảng, cây trồng giặm không được làm đứt rễ cái. Tưới nước, bón thúc, làm cỏ như vườn ươm cây khác.

Phương pháp ghép:

- Cây giống có tuổi từ khi gieo hạt đến khi a. Ghép mắt b. Ghép nêm xuất vườn không quá 16 tháng; chiều cao trên b. Trồng bằng hom rễ (chồi rễ) 65 cm tính từ mặt bầu; đường kính gốc ghép

- Dùng hom rễ dài 15-20 cm cắm vào vườn 1,2-1,5 cm; chiều dài cành ghép trên 45 cm, ươm như giâm cành chanh để tạo cây con. Khi cây đường kính cành ghép đo cách vị trí ghép 1-2 cm.

con cao 30 cm thì đem trồng.

Cây có bộ rễ phát triển.

- Có thể bới gốc hồng để lộ một số rễ lên mặt

- Chọn cành ghép là cành dinh dưỡng 1 năm tuổi.

đất; chọn rễ đường kính 1 cm, dùng dao sắc chặt

- Chọn mắt ghép có mầm ngủ lộ rõ.

ngang rễ cách thân 30-40 cm, nạy phía gốc cho bật

- Cách ghép: Sau khi gieo hạt 7 tháng đến 1

lên khỏi mặt đất, buộc vào một cọc đóng sẵn, rễ sẽ

năm, đường kính gốc ghép trên 1 cm thì ghép.

mọc chồi. Chồi cao 30 cm, bứng kèm theo đoạn rễ

của cây mẹ đưa vào vườn ươm, một năm sau đem Cách lấy cành ghép và phương pháp ghép như

trồng (xem Hình 3). Nhân giống bằng cách này có ghép ổi, cam, quýt, nhãn, vải,...

hệ số nhân thấp.

69

70

https://thuviensach.vn

Túi bầu nilon chắc, bền, đường kính 12-13 cm, Hình 2. Cách ghép

cao 25-30 cm, có đục lỗ thoát nước ở gần đáy. Gieo hạt vào tháng 2-3 hoặc tháng 9-10.

Cây gốc ghép ươm trực tiếp trên đất:

- Gieo ươm (thời gian như trên): Hạt giống được gieo trực tiếp trên luống đất với khoảng cách 25-30 cm, sâu 3-4 cm, phủ đất kín hạt, phủ rơm rạ rồi tưới nước đẫm.

- Chăm sóc: Sau khi gieo khoảng 20 ngày thì hạt nảy mầm. Khi cây có 2-3 lá thật thì trồng giặm vào những nơi mất khoảng, cây trồng giặm không được làm đứt rễ cái. Tưới nước, bón thúc, làm cỏ như vườn ươm cây khác.

Phương pháp ghép:

- Cây giống có tuổi từ khi gieo hạt đến khi a. Ghép mắt b. Ghép nêm xuất vườn không quá 16 tháng; chiều cao trên b. Trồng bằng hom rễ (chồi rễ) 65 cm tính từ mặt bầu; đường kính gốc ghép

- Dùng hom rễ dài 15-20 cm cắm vào vườn 1,2-1,5 cm; chiều dài cành ghép trên 45 cm, ươm như giâm cành chanh để tạo cây con. Khi cây đường kính cành ghép đo cách vị trí ghép 1-2 cm.

con cao 30 cm thì đem trồng.

Cây có bộ rễ phát triển.

- Có thể bới gốc hồng để lộ một số rễ lên mặt

- Chọn cành ghép là cành dinh dưỡng 1 năm tuổi.

đất; chọn rễ đường kính 1 cm, dùng dao sắc chặt

- Chọn mắt ghép có mầm ngủ lộ rõ.

ngang rễ cách thân 30-40 cm, nạy phía gốc cho bật

- Cách ghép: Sau khi gieo hạt 7 tháng đến 1

lên khỏi mặt đất, buộc vào một cọc đóng sẵn, rễ sẽ

năm, đường kính gốc ghép trên 1 cm thì ghép.

mọc chồi. Chồi cao 30 cm, bứng kèm theo đoạn rễ

của cây mẹ đưa vào vườn ươm, một năm sau đem Cách lấy cành ghép và phương pháp ghép như

trồng (xem Hình 3). Nhân giống bằng cách này có ghép ổi, cam, quýt, nhãn, vải,...

hệ số nhân thấp.

69

70

https://thuviensach.vn

Hình 3. Tạo hom rễ

3. Chăm sóc vườn sản xuất

a. Trồng xen

- Trong thời kỳ chưa khép tán, nên trồng xen các cây khác để tăng thu nhập.

+ Đất bằng: xen rau, đậu, đu đủ...

+ Đất đồi: xen đậu, lạc, cốt khí...

- Cây trồng xen phải cách gốc hồng 0,8-1 m.

b. Tạo tán

Tạo tán cây con:

Tạo hình trong 2-3 năm, khi cây cao 0,8-1 m thì cắt ngọn để cây phân cành. Để lại 3-4 tầng cành, các

tầng cành cách nhau 50-60 cm. Mỗi tầng cành chọn để lại 3 cành mập, khỏe, đều nhau, phân bố đều ra 2. Kỹ thuật trồng

các hướng. Những cành chọn để lại hàng năm bấm a. Thời vụ trồng: Tháng 11 hoặc tháng 2.

cho mọc ra nhiều cành ngang để có tán to và thấp.

b. Đào hố và bón lót

Hình 4. Tạo tán cây

- Đất vườn: Hố sâu 60-70 cm, rộng 70-80 cm; phân chuồng 30-40 kg và 0,5 kg phân lân.

- Đất đồi: Hố sâu 90-100 cm, rộng 90-100 cm; phân chuồng 40-50 kg, vôi bột 1 kg, phân lân 1 kg.

c. Khoảng cách và mật độ trồng m

Đặc điểm

Khoảng cách

Mật độ

Đất

giống

(m)

(cây/ha)

0,8-1

Tán rộng

6 × 7

240

Đất tốt

Tán hẹp

5 × 6

330

Tán rộng

5 × 6

330

Đất đồi

Tán hẹp

5 × 5

400

71

72

https://thuviensach.vn

Hình 3. Tạo hom rễ

3. Chăm sóc vườn sản xuất

a. Trồng xen

- Trong thời kỳ chưa khép tán, nên trồng xen các cây khác để tăng thu nhập.

+ Đất bằng: xen rau, đậu, đu đủ...

+ Đất đồi: xen đậu, lạc, cốt khí...

- Cây trồng xen phải cách gốc hồng 0,8-1 m.

b. Tạo tán

Tạo tán cây con:

Tạo hình trong 2-3 năm, khi cây cao 0,8-1 m thì cắt ngọn để cây phân cành. Để lại 3-4 tầng cành, các

tầng cành cách nhau 50-60 cm. Mỗi tầng cành chọn để lại 3 cành mập, khỏe, đều nhau, phân bố đều ra 2. Kỹ thuật trồng

các hướng. Những cành chọn để lại hàng năm bấm a. Thời vụ trồng: Tháng 11 hoặc tháng 2.

cho mọc ra nhiều cành ngang để có tán to và thấp.

b. Đào hố và bón lót

Hình 4. Tạo tán cây

- Đất vườn: Hố sâu 60-70 cm, rộng 70-80 cm; phân chuồng 30-40 kg và 0,5 kg phân lân.

- Đất đồi: Hố sâu 90-100 cm, rộng 90-100 cm; phân chuồng 40-50 kg, vôi bột 1 kg, phân lân 1 kg.

c. Khoảng cách và mật độ trồng m

Đặc điểm

Khoảng cách

Mật độ

Đất

giống

(m)

(cây/ha)

0,8-1

Tán rộng

6 × 7

240

Đất tốt

Tán hẹp

5 × 6

330

Tán rộng

5 × 6

330

Đất đồi

Tán hẹp

5 × 5

400

71

72

https://thuviensach.vn

Cắt tỉa cành đã có quả:

4. Bón phân

Hình 5a. Cành nụ

a. Lượng phân bón hàng năm (kg/cây) Loại phân

Năm 1-2

Năm 3-4

Năm 5-9

Trên 10

năm

Phân

10 15 20 25

chuồng

Urê 0,3

0,35

0,4

1,0

Supe lân

0,3

0,3

0,3

1

Cành quả hàng năm thường do chồi ngọn và Kali clorua

0,1

0,1

0,2

0,5

chồi nách lá ở gần ngọn phát triển thành, do đó b. Thời gian bón

không được cắt

bớt cành nụ.

Hình 5b. Cắt bớt 1/3 cành

Lượng bón (%)

Lần Tháng Mục đích

Những cành

đã ra quả

Phân

Đạm Lân Kali

chuồng

đã ra quả rồi thì

1 2-3

Nuôi lộc, nuôi

- 50

-

30

phần lớn năm

hoa

sau không ra quả

2 5-6

Nuôi quả, nuôi

- 50

-

40

lộc

nữa, nên cắt bỏ

3

Cuối

Chuẩn bị phân

100 -

100

30

bớt 1/3 cho mọc

tháng

hóa hoa

ra cành mới để

10-11

Hình 5c. Cắt bỏ cành

năm sau ra quả.

5. Phòng chống rụng quả

Những cành

cắt bỏ là: cành

- Thời gian rụng quả nhiều nhất là sau khi hoa khô, cành tăm,

tàn 1 tháng và khoảng giữa tháng 8 đến đầu cành mọc thẳng

tháng 9.

đứng, cành sâu

- Nguyên nhân rụng quả: Thụ phấn chưa đầy bệnh nặng và vị

đủ, thiếu dinh dưỡng, thiếu ánh sáng, khô hạn trí cành dày, tạo cho tán thoáng để ánh sáng có nghiêm trọng hoặc mưa nhiều, úng.

thể xuyên qua.

- Biện pháp phòng tránh: Bón phân cân đối để

cây khỏe, mầm phân hóa tốt, nuôi ong mật trong 73

74

https://thuviensach.vn

Cắt tỉa cành đã có quả:

4. Bón phân

Hình 5a. Cành nụ

a. Lượng phân bón hàng năm (kg/cây) Loại phân

Năm 1-2

Năm 3-4

Năm 5-9

Trên 10

năm

Phân

10 15 20 25

chuồng

Urê 0,3

0,35

0,4

1,0

Supe lân

0,3

0,3

0,3

1

Cành quả hàng năm thường do chồi ngọn và Kali clorua

0,1

0,1

0,2

0,5

chồi nách lá ở gần ngọn phát triển thành, do đó b. Thời gian bón

không được cắt

bớt cành nụ.

Hình 5b. Cắt bớt 1/3 cành

Lượng bón (%)

Lần Tháng Mục đích

Những cành

đã ra quả

Phân

Đạm Lân Kali

chuồng

đã ra quả rồi thì

1 2-3

Nuôi lộc, nuôi

- 50

-

30

phần lớn năm

hoa

sau không ra quả

2 5-6

Nuôi quả, nuôi

- 50

-

40

lộc

nữa, nên cắt bỏ

3

Cuối

Chuẩn bị phân

100 -

100

30

bớt 1/3 cho mọc

tháng

hóa hoa

ra cành mới để

10-11

Hình 5c. Cắt bỏ cành

năm sau ra quả.

5. Phòng chống rụng quả

Những cành

cắt bỏ là: cành

- Thời gian rụng quả nhiều nhất là sau khi hoa khô, cành tăm,

tàn 1 tháng và khoảng giữa tháng 8 đến đầu cành mọc thẳng

tháng 9.

đứng, cành sâu

- Nguyên nhân rụng quả: Thụ phấn chưa đầy bệnh nặng và vị

đủ, thiếu dinh dưỡng, thiếu ánh sáng, khô hạn trí cành dày, tạo cho tán thoáng để ánh sáng có nghiêm trọng hoặc mưa nhiều, úng.

thể xuyên qua.

- Biện pháp phòng tránh: Bón phân cân đối để

cây khỏe, mầm phân hóa tốt, nuôi ong mật trong 73

74

https://thuviensach.vn

thời kỳ ra hoa. Chú ý tỉa cành tạo tán, chống úng,

- Phòng trừ: Sau khi thu hoạch, thu dọn toàn giữ ẩm, phòng chống sâu bệnh. Phun chất điều bộ cuống quả trên cây để đốt.

hòa sinh trưởng và phân urê, molipden.

b. Bệnh đốm tròn

Hình 6. Phòng chống rụng quả

- Phát sinh vào các tháng 8-9. Đốm bệnh trên mặt lá có màu nâu nhạt, xung quanh đốm có màu nhạt hơn. Mặt dưới lá cũng có đốm và có viền xám ở ngoài. Xung quanh đốm bệnh cũng có quầng màu xanh. Khi bị bệnh, lá chuyển thành màu đỏ

và rụng. Khi lá rụng, nhiều quả chuyển thành màu đỏ, mềm, rụng theo.

- Phòng trừ: Tháng 6 phun thuốc Boócđô 10%, phun đều mặt dưới của lá.

c. Sâu đục quả

- Là sâu non của một loài bướm đêm, xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 7. Ban ngày bướm đậu ở mặt dưới lá, chỗ tối; đêm bay ra giao phối, đẻ

6. Phòng chống sâu, bệnh

trứng vào những khe trên cuống quả và núm. Sau đó, sâu non từ núm chui vào trong quả. Khi di a. Bệnh đốm đa giác

chuyển sang quả khác, nó cắn một lỗ to ở chỗ núm

- Bộ phận bị hại là lá và rốn quả (chỗ cuống), để chui ra. Quả non bị hại thì cứng lại, quả già lúc đầu đốm bệnh trên lá có màu xanh vàng, biến màu đỏ, nhũn và rụng.

không có viền rõ rệt, về sau biến thành đốm đa

- Cách phòng trừ:

giác màu đen rồi chuyển sang màu nâu sẫm, có

+ Thu dọn hết quả rụng trên vườn, chôn sâu viền đen. Trên đốm bệnh có chấm đen nhỏ rải rác, xuống đất. Thu hoạch quả kịp thời.

đó là bào tử. Đốm bệnh ở chỗ núm không có hình

+ Phun thuốc phòng trừ trước khi thu hoạch đa giác, màu nâu hoặc nâu sẫm. Bệnh thường quả một tháng bằng hỗn hợp 5% bả Protein + 1%

phát sinh vào các tháng 8-9 làm lá rụng nhiều, Pyrinex 20EC, phun 50 ml/m2, phun định kỳ mỗi quả héo nhũn và rụng.

tuần một lần đến khi thu hoạch xong.

75

76

https://thuviensach.vn

thời kỳ ra hoa. Chú ý tỉa cành tạo tán, chống úng,

- Phòng trừ: Sau khi thu hoạch, thu dọn toàn giữ ẩm, phòng chống sâu bệnh. Phun chất điều bộ cuống quả trên cây để đốt.

hòa sinh trưởng và phân urê, molipden.

b. Bệnh đốm tròn

Hình 6. Phòng chống rụng quả

- Phát sinh vào các tháng 8-9. Đốm bệnh trên mặt lá có màu nâu nhạt, xung quanh đốm có màu nhạt hơn. Mặt dưới lá cũng có đốm và có viền xám ở ngoài. Xung quanh đốm bệnh cũng có quầng màu xanh. Khi bị bệnh, lá chuyển thành màu đỏ

và rụng. Khi lá rụng, nhiều quả chuyển thành màu đỏ, mềm, rụng theo.

- Phòng trừ: Tháng 6 phun thuốc Boócđô 10%, phun đều mặt dưới của lá.

c. Sâu đục quả

- Là sâu non của một loài bướm đêm, xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 7. Ban ngày bướm đậu ở mặt dưới lá, chỗ tối; đêm bay ra giao phối, đẻ

6. Phòng chống sâu, bệnh

trứng vào những khe trên cuống quả và núm. Sau đó, sâu non từ núm chui vào trong quả. Khi di a. Bệnh đốm đa giác

chuyển sang quả khác, nó cắn một lỗ to ở chỗ núm

- Bộ phận bị hại là lá và rốn quả (chỗ cuống), để chui ra. Quả non bị hại thì cứng lại, quả già lúc đầu đốm bệnh trên lá có màu xanh vàng, biến màu đỏ, nhũn và rụng.

không có viền rõ rệt, về sau biến thành đốm đa

- Cách phòng trừ:

giác màu đen rồi chuyển sang màu nâu sẫm, có

+ Thu dọn hết quả rụng trên vườn, chôn sâu viền đen. Trên đốm bệnh có chấm đen nhỏ rải rác, xuống đất. Thu hoạch quả kịp thời.

đó là bào tử. Đốm bệnh ở chỗ núm không có hình

+ Phun thuốc phòng trừ trước khi thu hoạch đa giác, màu nâu hoặc nâu sẫm. Bệnh thường quả một tháng bằng hỗn hợp 5% bả Protein + 1%

phát sinh vào các tháng 8-9 làm lá rụng nhiều, Pyrinex 20EC, phun 50 ml/m2, phun định kỳ mỗi quả héo nhũn và rụng.

tuần một lần đến khi thu hoạch xong.

75

76

https://thuviensach.vn

V. THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN

khô. Trước khi đóng gói, đem sấy lại ở nhiệt độ 50-1. Thu hoạch

60oC. Bảo quản trong thùng, hòm kín có chất chống ẩm, để nơi khô, mát.

Tùy theo mục đích sử dụng, nếu là loại hồng

- Chế biến tai hồng: Thu lấy tai phơi khô hoặc ngọt thì đợi quả chín hoàn toàn mới thu hoạch.

sấy khô dùng để làm thuốc.

Nếu là hồng chát, thu hoạch để chế biến thì khi vỏ

quả biến màu vàng hoặc đỏ là thu hoạch.

2. Tẩy chát

Có nhiều cách tẩy chát:

- Ngâm nước vôi: Hòa vôi tôi vào nước, ngâm ngập quả 3-4 ngày bằng nước vôi trong là hết chát. Cứ 100 kg quả cần 7-8 kg vôi tôi.

- Ngâm nước nóng: Ngâm hồng trong nước nóng 50oC thời gian 5 phút, vớt ra ngâm lại trong nước ấm 40oC đến khi nguội, vớt ra để khô nước rồi xếp vào chum, vại bịt kín miệng để 12-14 giờ

là hết chát.

- Phun rượu: Cho hồng vào chum, vại, dùng rượu cồn 75o phun lên trên mặt quả, bịt kín miệng chum, vại để 4-5 ngày là hết chát.

3. Bảo quản

Thu hoạch về nhặt bỏ quả giập, quả bị sâu bệnh, để thành lớp mỏng ở nơi khô, mát có thể giữ

được 1-2 tháng.

4. Chế biến

- Chế biến quả: Chọn quả chín ép bẹp, sấy ở

40-50oC, hay phơi nắng, đêm phơi sương đến khi 77

78

https://thuviensach.vn

V. THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN

khô. Trước khi đóng gói, đem sấy lại ở nhiệt độ 50-1. Thu hoạch

60oC. Bảo quản trong thùng, hòm kín có chất chống ẩm, để nơi khô, mát.

Tùy theo mục đích sử dụng, nếu là loại hồng

- Chế biến tai hồng: Thu lấy tai phơi khô hoặc ngọt thì đợi quả chín hoàn toàn mới thu hoạch.

sấy khô dùng để làm thuốc.

Nếu là hồng chát, thu hoạch để chế biến thì khi vỏ

quả biến màu vàng hoặc đỏ là thu hoạch.

2. Tẩy chát

Có nhiều cách tẩy chát:

- Ngâm nước vôi: Hòa vôi tôi vào nước, ngâm ngập quả 3-4 ngày bằng nước vôi trong là hết chát. Cứ 100 kg quả cần 7-8 kg vôi tôi.

- Ngâm nước nóng: Ngâm hồng trong nước nóng 50oC thời gian 5 phút, vớt ra ngâm lại trong nước ấm 40oC đến khi nguội, vớt ra để khô nước rồi xếp vào chum, vại bịt kín miệng để 12-14 giờ

là hết chát.

- Phun rượu: Cho hồng vào chum, vại, dùng rượu cồn 75o phun lên trên mặt quả, bịt kín miệng chum, vại để 4-5 ngày là hết chát.

3. Bảo quản

Thu hoạch về nhặt bỏ quả giập, quả bị sâu bệnh, để thành lớp mỏng ở nơi khô, mát có thể giữ

được 1-2 tháng.

4. Chế biến

- Chế biến quả: Chọn quả chín ép bẹp, sấy ở

40-50oC, hay phơi nắng, đêm phơi sương đến khi 77

78

https://thuviensach.vn

Hoa nhãn có nhiều mật, nuôi ong rất tốt. Hoa cũng là một vị thuốc đông y.

Chương 6

Cây có tán và hoa đẹp nên được trồng xung quanh nhà, công sở, bờ mương... để lấy quả, bóng KỸ THUẬT TRỒNG NHÃN

mát và tạo cảnh quan môi trường.

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ

II. ĐẶC TÍNH SINH THÁI

Nhãn là một loại cây ăn quả có giá trị kinh tế

- Rễ ăn sâu tới 3-4 m, nhiều rễ ngang, trên vỏ

cao ở vùng á nhiệt đới, nhãn được trồng ở hầu hết rễ có những lỗ thông khí rất to. Rễ nhãn hấp thụ

các tỉnh trong cả nước. Quả chủ yếu để ăn tươi.

Cùi nhãn có giá trị dinh dưỡng cao, sấy khô làm rất mạnh nên có thể sinh trưởng được trên nhiều long nhãn là thuốc bổ, thuốc an thần, điều trị suy loại đất.

nhược cơ thể, chứng hay quên, mất ngủ...; ngoài ra

- Cây cao 4-10 m, có khi tới 15 m (cây trồng từ

còn chế biến thành nước giải khát, nhãn hộp, long hạt). Ngày nay, nhãn được trồng chủ yếu từ cây nhãn để xuất khẩu.

ghép, cây chiết, kết hợp tạo tán, tỉa cành nên cây chỉ cao 3-4 m. Vỏ dày màu tro hay màu xám.

Hình 1. Các sản phẩm của cây nhãn

- Một năm, cây có thể ra bốn đợt lộc: xuân, hè, thu và đông. Lộc mùa hè, mùa thu sinh trưởng tốt đều trở thành cành mẹ để năm sau ra quả. Nếu thu quả muộn thì những cành vừa cho thu quả rất khó nảy lộc. Do đó những năm sai quả, cành mẹ ít thì năm sau sẽ không sai quả, có khi dẫn đến tình trạng năm có quả, năm không.

- Lá màu xanh, không bóng và đậm như lá vải, mặt dưới màu trắng xanh, gân cái nổi rõ. Tuổi thọ

mỗi lá có thể đến 1-3 năm.

- Hoa có hai loại: hoa lưỡng tính và hoa đực.

Hoa mọc thành chùm trên ngọn cành. Mỗi chùm

có 400-1.800 hoa. Thời gian nở của một hoa 79

80

https://thuviensach.vn

Hoa nhãn có nhiều mật, nuôi ong rất tốt. Hoa cũng là một vị thuốc đông y.

Chương 6

Cây có tán và hoa đẹp nên được trồng xung quanh nhà, công sở, bờ mương... để lấy quả, bóng KỸ THUẬT TRỒNG NHÃN

mát và tạo cảnh quan môi trường.

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ

II. ĐẶC TÍNH SINH THÁI

Nhãn là một loại cây ăn quả có giá trị kinh tế

- Rễ ăn sâu tới 3-4 m, nhiều rễ ngang, trên vỏ

cao ở vùng á nhiệt đới, nhãn được trồng ở hầu hết rễ có những lỗ thông khí rất to. Rễ nhãn hấp thụ

các tỉnh trong cả nước. Quả chủ yếu để ăn tươi.

Cùi nhãn có giá trị dinh dưỡng cao, sấy khô làm rất mạnh nên có thể sinh trưởng được trên nhiều long nhãn là thuốc bổ, thuốc an thần, điều trị suy loại đất.

nhược cơ thể, chứng hay quên, mất ngủ...; ngoài ra

- Cây cao 4-10 m, có khi tới 15 m (cây trồng từ

còn chế biến thành nước giải khát, nhãn hộp, long hạt). Ngày nay, nhãn được trồng chủ yếu từ cây nhãn để xuất khẩu.

ghép, cây chiết, kết hợp tạo tán, tỉa cành nên cây chỉ cao 3-4 m. Vỏ dày màu tro hay màu xám.

Hình 1. Các sản phẩm của cây nhãn

- Một năm, cây có thể ra bốn đợt lộc: xuân, hè, thu và đông. Lộc mùa hè, mùa thu sinh trưởng tốt đều trở thành cành mẹ để năm sau ra quả. Nếu thu quả muộn thì những cành vừa cho thu quả rất khó nảy lộc. Do đó những năm sai quả, cành mẹ ít thì năm sau sẽ không sai quả, có khi dẫn đến tình trạng năm có quả, năm không.

- Lá màu xanh, không bóng và đậm như lá vải, mặt dưới màu trắng xanh, gân cái nổi rõ. Tuổi thọ

mỗi lá có thể đến 1-3 năm.

- Hoa có hai loại: hoa lưỡng tính và hoa đực.

Hoa mọc thành chùm trên ngọn cành. Mỗi chùm

có 400-1.800 hoa. Thời gian nở của một hoa 79

80

https://thuviensach.vn

khoảng 3-4 ngày. Hoa đực nở trước rồi đến hoa III. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG

lưỡng tính.

1. Nhiệt độ

- Quả và hạt hình cầu, hạt màu đen bóng hoặc nâu đen. Đầu trên của hạt, chỗ tiếp giáp Nhãn chịu nóng và chịu rét khá nên ở nước ta, với cuống quả có một vòng tròn trắng. Trong hạt các tỉnh đều trồng được nhãn. Nhiệt độ trung bình chứa nhân, giữa có mầm phôi là bộ phận hình năm 21-27oC rất thích hợp cho cây nhãn sinh bán nguyệt màu vàng, hơi chắc, bộ phận còn lại trưởng và phát triển. Trong thời kỳ ra hoa, nếu rét là tử diệp nhiều tinh bột.

kéo dài hoặc có sương muối thì hoa nhãn bị héo khô.

Hình 2. Hoa và quả nhãn

2. Lượng mưa

Nhãn có khả năng chịu được hạn, lúc ra hoa gặp thời tiết nắng, ấm, tạnh ráo xen kẽ những trận mưa thì có triển vọng sai quả. Lượng mưa trung bình 1.200-2.200 mm, thích hợp nhất là 1.600-1.800 mm.

Nếu mưa nhiều, kéo dài thì sự thụ phấn bị trở ngại, hoa và quả non bị rụng nhiều. Giai đoạn quả đang lớn rất cần nước, cần mưa nhỏ. Nhưng thời gian quả

chín nếu mưa nhiều, vỏ quả dễ bị nứt, làm thối quả.

3. Ánh sáng

Cây nhãn rất cần nhiều ánh sáng. Ánh sáng chiếu được vào tán cây mới có triển vọng sai quả.

Ánh sáng rất cần cho sự thụ phấn, quả chín sẽ có mùi vị thơm ngon, mẫu mã bóng đẹp.

IV. MỘT SỐ GIỐNG NHÃN TRỒNG Ở NƯỚC TA 1. Miền Bắc

a. Nhãn lồng

- Là giống nhãn nổi tiếng ở vùng Hưng Yên.

81

82

https://thuviensach.vn

khoảng 3-4 ngày. Hoa đực nở trước rồi đến hoa III. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG

lưỡng tính.

1. Nhiệt độ

- Quả và hạt hình cầu, hạt màu đen bóng hoặc nâu đen. Đầu trên của hạt, chỗ tiếp giáp Nhãn chịu nóng và chịu rét khá nên ở nước ta, với cuống quả có một vòng tròn trắng. Trong hạt các tỉnh đều trồng được nhãn. Nhiệt độ trung bình chứa nhân, giữa có mầm phôi là bộ phận hình năm 21-27oC rất thích hợp cho cây nhãn sinh bán nguyệt màu vàng, hơi chắc, bộ phận còn lại trưởng và phát triển. Trong thời kỳ ra hoa, nếu rét là tử diệp nhiều tinh bột.

kéo dài hoặc có sương muối thì hoa nhãn bị héo khô.

Hình 2. Hoa và quả nhãn

2. Lượng mưa

Nhãn có khả năng chịu được hạn, lúc ra hoa gặp thời tiết nắng, ấm, tạnh ráo xen kẽ những trận mưa thì có triển vọng sai quả. Lượng mưa trung bình 1.200-2.200 mm, thích hợp nhất là 1.600-1.800 mm.

Nếu mưa nhiều, kéo dài thì sự thụ phấn bị trở ngại, hoa và quả non bị rụng nhiều. Giai đoạn quả đang lớn rất cần nước, cần mưa nhỏ. Nhưng thời gian quả

chín nếu mưa nhiều, vỏ quả dễ bị nứt, làm thối quả.

3. Ánh sáng

Cây nhãn rất cần nhiều ánh sáng. Ánh sáng chiếu được vào tán cây mới có triển vọng sai quả.

Ánh sáng rất cần cho sự thụ phấn, quả chín sẽ có mùi vị thơm ngon, mẫu mã bóng đẹp.

IV. MỘT SỐ GIỐNG NHÃN TRỒNG Ở NƯỚC TA 1. Miền Bắc

a. Nhãn lồng

- Là giống nhãn nổi tiếng ở vùng Hưng Yên.

81

82

https://thuviensach.vn

Lá xanh đậm, phiến lá dày, mép lá quăn ít. Quả

- Quả hình cầu hơi dẹt, vỏ màu nâu vàng, mã nhãn lồng to, trọng lượng quả trung bình 11-12

kém sáng, khối lượng quả 7-11 gam, tỷ lệ cùi gam. Hạt nhỏ, cùi dày, tỷ lệ cùi (phần ăn được) 57-58%, độ ngọt và thơm kém nhãn lồng và nhãn chiếm 62-63% so với trọng lượng quả, vân cùi màu đường phèn. Giá trị kinh tế cũng kém hơn, nhãn vàng hanh, ăn thơm, giòn, ngọt đậm. Quả trên cùi chủ yếu để sấy khô làm long nhãn xuất khẩu.

chùm có kích thước khá đều nhau.

- Hưng Yên còn có giống nhãn Hương Chi.

2. Miền Nam

Giống này cây thấp, tán tròn xòe rộng, thuận tiện a. Nhãn tiêu da bò

chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh. Chùm quả nhiều, Cây sinh trưởng khỏe, chịu được hạn. Mặt lá quả to, trọng lượng quả trung bình 13-14 gam. Vỏ

bóng láng, đỉnh hơi nhọn, mép hơi gợn sóng, vỏ

quả mỏng, mã đẹp, hạt nhỏ, cùi giòn, ngọt đậm, quả màu vàng da bò, khối lượng quả 8-9 gam, cùi hương thơm.

màu trắng đục, dày, dai, tỷ lệ cùi 65%, không nứt

- Nhãn lồng và nhãn Hương Chi rất được ưa vỏ hạt, ăn ngọt, ít thơm.

chuộng và đang được nhân giống để mở rộng sản xuất.

b. Nhãn xuồng cơm vàng

b. Nhãn đường phèn

- Cây sinh trưởng khỏe, chịu hạn. Mặt lá láng bóng, đỉnh lá tù, mép lá cong xuống dưới.

- Cây sinh trưởng khỏe, chịu hạn. Lá hơi bầu, gân rõ, có 8-10 lá chét, xanh, mép lá quăn ít đến

- Vỏ quả màu vàng da bò, khối lượng quả 17-18

trung bình.

gam, cùi màu trắng trong, cùi dày, dai, ráo, tỷ lệ

- Quả nhỏ hơn nhãn lồng, trọng lượng trung cùi trên 60%, không nứt vỏ hạt, ăn ngọt, thơm.

bình 7-11 gam, màu vỏ hơi thẫm, cùi dày và Hai giống nhãn trên đang được nhân giống mở

trong, trên mặt cùi có các cục u nhỏ như cục rộng sản xuất ở phía Nam.

đường phèn, ăn ngọt đậm và thơm. Nhãn đường phèn là giống nhãn quý.

V. KỸ THUẬT CANH TÁC

c. Nhãn cùi

1. Nhân giống

- Cây sinh trưởng khỏe, phiến lá xanh đậm, Nhân giống bằng hai cách: ghép, chiết cành.

dày, mép lá quăn nhiều.

Cây giống nhãn phải được nhân ra từ vườn 83

84

https://thuviensach.vn

Lá xanh đậm, phiến lá dày, mép lá quăn ít. Quả

- Quả hình cầu hơi dẹt, vỏ màu nâu vàng, mã nhãn lồng to, trọng lượng quả trung bình 11-12

kém sáng, khối lượng quả 7-11 gam, tỷ lệ cùi gam. Hạt nhỏ, cùi dày, tỷ lệ cùi (phần ăn được) 57-58%, độ ngọt và thơm kém nhãn lồng và nhãn chiếm 62-63% so với trọng lượng quả, vân cùi màu đường phèn. Giá trị kinh tế cũng kém hơn, nhãn vàng hanh, ăn thơm, giòn, ngọt đậm. Quả trên cùi chủ yếu để sấy khô làm long nhãn xuất khẩu.

chùm có kích thước khá đều nhau.

- Hưng Yên còn có giống nhãn Hương Chi.

2. Miền Nam

Giống này cây thấp, tán tròn xòe rộng, thuận tiện a. Nhãn tiêu da bò

chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh. Chùm quả nhiều, Cây sinh trưởng khỏe, chịu được hạn. Mặt lá quả to, trọng lượng quả trung bình 13-14 gam. Vỏ

bóng láng, đỉnh hơi nhọn, mép hơi gợn sóng, vỏ

quả mỏng, mã đẹp, hạt nhỏ, cùi giòn, ngọt đậm, quả màu vàng da bò, khối lượng quả 8-9 gam, cùi hương thơm.

màu trắng đục, dày, dai, tỷ lệ cùi 65%, không nứt

- Nhãn lồng và nhãn Hương Chi rất được ưa vỏ hạt, ăn ngọt, ít thơm.

chuộng và đang được nhân giống để mở rộng sản xuất.

b. Nhãn xuồng cơm vàng

b. Nhãn đường phèn

- Cây sinh trưởng khỏe, chịu hạn. Mặt lá láng bóng, đỉnh lá tù, mép lá cong xuống dưới.

- Cây sinh trưởng khỏe, chịu hạn. Lá hơi bầu, gân rõ, có 8-10 lá chét, xanh, mép lá quăn ít đến

- Vỏ quả màu vàng da bò, khối lượng quả 17-18

trung bình.

gam, cùi màu trắng trong, cùi dày, dai, ráo, tỷ lệ

- Quả nhỏ hơn nhãn lồng, trọng lượng trung cùi trên 60%, không nứt vỏ hạt, ăn ngọt, thơm.

bình 7-11 gam, màu vỏ hơi thẫm, cùi dày và Hai giống nhãn trên đang được nhân giống mở

trong, trên mặt cùi có các cục u nhỏ như cục rộng sản xuất ở phía Nam.

đường phèn, ăn ngọt đậm và thơm. Nhãn đường phèn là giống nhãn quý.

V. KỸ THUẬT CANH TÁC

c. Nhãn cùi

1. Nhân giống

- Cây sinh trưởng khỏe, phiến lá xanh đậm, Nhân giống bằng hai cách: ghép, chiết cành.

dày, mép lá quăn nhiều.

Cây giống nhãn phải được nhân ra từ vườn 83

84

https://thuviensach.vn

giống cây mẹ và vườn sản xuất hạt gốc ghép.

Hình 3. Ghép cành

Vườn giống cây mẹ bao gồm các giống chọn tạo, bình tuyển có đầy đủ đặc tính giống muốn nhân, đã được Hội đồng khoa học Bộ Nông nghiệp và

-

Phát triển nông thôn công nhận là giống hoặc cho phép khu vực hóa. Vườn sản xuất hạt gốc ghép là vườn các cây giống lấy hạt làm gốc ghép, các giống này phải có khả năng kết hợp tốt với cành ghép, mắt ghép, tạo tổ hợp ghép có khả

năng sinh trưởng, phát triển tốt, năng suất, chất lượng cao.

a. Ghép

- Cây phải được trồng trong túi bầu nilon bền, b. Chiết cành

chắc, có đục lỗ thoát nước ở gần đáy. Kích thước Chọn cây và chọn cành chiết: túi đường kính 12 cm, cao trên 25 cm. Có thể áp

- Chọn cây ít nhất 6 tuổi trở lên, sai quả, quả

dụng nhiều phương pháp ghép nhưng ghép nối ngon. Không chiết cành trên cây già cỗi.

ngọn là tốt nhất. Quản lý vườn ươm sau khi ghép

- Chọn cành 2-3 năm tuổi ở rìa tán cây, đường tương tự như cây ăn quả khác.

kính 2-3 cm, có 2 chạc trở lên, sinh trưởng khỏe,

- Cây xuất vườn kể từ khi gieo hạt không quá không có sâu bệnh và ký sinh. Chọn xong cắt hết 16 tháng, cây giống có chiều cao 55-75 cm tính từ

cành tăm hương, vặt bỏ hoa và quả non trên cành mặt bầu. Chiều dài cành ghép 35-55 cm. Đường định chiết.

kính gốc 1-1,5 cm, đường kính cành ghép ở cách vị

Bóc vỏ bó bầu:

trí ghép 2 cm là 0,8 cm. Cây có sức tiếp hợp tốt,

- Bóc vỏ: Vị trí khoanh vỏ dưới chỗ phân cành ghép, gốc ghép phát triển cân đối và tách bỏ

nhánh, dùng dao cắt vỏ thành 2 vòng tròn cách hoàn toàn dây ghép, bộ rễ phát triển, không có nhau 4-5 cm, lột vỏ, cạo sạch vỏ lụa tới gỗ trắng, sâu bệnh nguy hiểm.

lau khô, để 2-3 giờ cho ráo nhựa mới bó bầu.

85

86

https://thuviensach.vn

giống cây mẹ và vườn sản xuất hạt gốc ghép.

Hình 3. Ghép cành

Vườn giống cây mẹ bao gồm các giống chọn tạo, bình tuyển có đầy đủ đặc tính giống muốn nhân, đã được Hội đồng khoa học Bộ Nông nghiệp và

-

Phát triển nông thôn công nhận là giống hoặc cho phép khu vực hóa. Vườn sản xuất hạt gốc ghép là vườn các cây giống lấy hạt làm gốc ghép, các giống này phải có khả năng kết hợp tốt với cành ghép, mắt ghép, tạo tổ hợp ghép có khả

năng sinh trưởng, phát triển tốt, năng suất, chất lượng cao.

a. Ghép

- Cây phải được trồng trong túi bầu nilon bền, b. Chiết cành

chắc, có đục lỗ thoát nước ở gần đáy. Kích thước Chọn cây và chọn cành chiết: túi đường kính 12 cm, cao trên 25 cm. Có thể áp

- Chọn cây ít nhất 6 tuổi trở lên, sai quả, quả

dụng nhiều phương pháp ghép nhưng ghép nối ngon. Không chiết cành trên cây già cỗi.

ngọn là tốt nhất. Quản lý vườn ươm sau khi ghép

- Chọn cành 2-3 năm tuổi ở rìa tán cây, đường tương tự như cây ăn quả khác.

kính 2-3 cm, có 2 chạc trở lên, sinh trưởng khỏe,

- Cây xuất vườn kể từ khi gieo hạt không quá không có sâu bệnh và ký sinh. Chọn xong cắt hết 16 tháng, cây giống có chiều cao 55-75 cm tính từ

cành tăm hương, vặt bỏ hoa và quả non trên cành mặt bầu. Chiều dài cành ghép 35-55 cm. Đường định chiết.

kính gốc 1-1,5 cm, đường kính cành ghép ở cách vị

Bóc vỏ bó bầu:

trí ghép 2 cm là 0,8 cm. Cây có sức tiếp hợp tốt,

- Bóc vỏ: Vị trí khoanh vỏ dưới chỗ phân cành ghép, gốc ghép phát triển cân đối và tách bỏ

nhánh, dùng dao cắt vỏ thành 2 vòng tròn cách hoàn toàn dây ghép, bộ rễ phát triển, không có nhau 4-5 cm, lột vỏ, cạo sạch vỏ lụa tới gỗ trắng, sâu bệnh nguy hiểm.

lau khô, để 2-3 giờ cho ráo nhựa mới bó bầu.

85

86

https://thuviensach.vn

- Chuẩn bị chất độn để bó bầu: Trộn đều phân Sau khi giâm 20-30 ngày, cây bén rễ thì phải tưới chuồng hoai mục với đất bột tơi ải và một ít rơm, phân đạm, lân, kali pha loãng.

rạ băm nhỏ hoặc vỏ trấu cho đến khi chất độn kết

- Cây đem trồng có 2-3 cành cấp 1 phân bố đều dính vào nhau là được (nhão quá khó bó, khô quá các phía, chiều dài cành 20-30 cm. Cây phải có 1-2

không đủ ẩm), có thể dùng chất kích thích ra rễ

đợt lộc mới thành thục tính từ khi giâm cành (IAA: indol acetic axit, IBA: indol butiric axit, chiết. Bộ rễ khỏe, có nhiều rễ tơ phân bố đều các nồng độ 40 ppm).

phía, không có sâu bệnh nguy hiểm.

- Bó bầu: Dùng chất độn trên bó vào gốc cành ở

chỗ bóc vỏ thành hình thoi dài 13-15 cm, rộng 12 cm, 2. Kỹ thuật trồng và chăm sóc ngoài bọc giấy nilon để giữ ẩm.

a. Làm đất, đào hố và bón phân lót

- Thời vụ: Chiết

Hình 4. Chiết cành

- Làm đất, đào hố, bón phân lót tốt nhất nên vào các tháng 3-4 và

làm trước khi trồng 1 tháng.

8-9. Chiết khoảng 40

- Kích thước hố và lượng phân bón: ngày thì ra rễ, sau

khoảng 100 ngày, rễ

Kích thước

Lượng phân bón

đã phát triển nhiều

(cm)

(kg/hố)

Loại đất

thì cắt cành đem

Hữu

Vôi

Sâu Rộng

Lân Kali

cơ

bột

giâm trong túi bầu

nilon (đường kính

Đất ruộng, đất

50-

60-

30-

1,0-

0,5 0,5

vườn

60

70

50

1,5

15 cm, cao trên 25 cm)

Đất đồi 80-

80-

50-

1,5-

0,5 1,0

hoặc sọt đan bằng

100

100

60

2,0

tre, nứa. Đặt cành

chiết vào trong bầu

- Phân bón được trộn đều với đất lấp đầy đến nilon hoặc sọt, sau đó

miệng hố.

cho hỗn hợp 1/3 phân chuồng hoai mục trộn với b. Thời vụ trồng

2/3 đất thịt nhẹ tơi cho đến khi đầy bầu.

- Ở miền Bắc: Vụ xuân các tháng 2-3 là tốt

- Đặt bầu dưới bóng cây râm mát hoặc trong nhất. Vụ thu các tháng 8-10.

vườn ươm có mái che. Nếu nóng, khô, ngày phải

- Ở miền Nam: Trồng vào đầu mùa mưa và tưới nước một lần vào buổi sớm hoặc chiều mát.

cuối mùa mưa.

87

88

https://thuviensach.vn

- Chuẩn bị chất độn để bó bầu: Trộn đều phân Sau khi giâm 20-30 ngày, cây bén rễ thì phải tưới chuồng hoai mục với đất bột tơi ải và một ít rơm, phân đạm, lân, kali pha loãng.

rạ băm nhỏ hoặc vỏ trấu cho đến khi chất độn kết

- Cây đem trồng có 2-3 cành cấp 1 phân bố đều dính vào nhau là được (nhão quá khó bó, khô quá các phía, chiều dài cành 20-30 cm. Cây phải có 1-2

không đủ ẩm), có thể dùng chất kích thích ra rễ

đợt lộc mới thành thục tính từ khi giâm cành (IAA: indol acetic axit, IBA: indol butiric axit, chiết. Bộ rễ khỏe, có nhiều rễ tơ phân bố đều các nồng độ 40 ppm).

phía, không có sâu bệnh nguy hiểm.

- Bó bầu: Dùng chất độn trên bó vào gốc cành ở

chỗ bóc vỏ thành hình thoi dài 13-15 cm, rộng 12 cm, 2. Kỹ thuật trồng và chăm sóc ngoài bọc giấy nilon để giữ ẩm.

a. Làm đất, đào hố và bón phân lót

- Thời vụ: Chiết

Hình 4. Chiết cành

- Làm đất, đào hố, bón phân lót tốt nhất nên vào các tháng 3-4 và

làm trước khi trồng 1 tháng.

8-9. Chiết khoảng 40

- Kích thước hố và lượng phân bón: ngày thì ra rễ, sau

khoảng 100 ngày, rễ

Kích thước

Lượng phân bón

đã phát triển nhiều

(cm)

(kg/hố)

Loại đất

thì cắt cành đem

Hữu

Vôi

Sâu Rộng

Lân Kali

cơ

bột

giâm trong túi bầu

nilon (đường kính

Đất ruộng, đất

50-

60-

30-

1,0-

0,5 0,5

vườn

60

70

50

1,5

15 cm, cao trên 25 cm)

Đất đồi 80-

80-

50-

1,5-

0,5 1,0

hoặc sọt đan bằng

100

100

60

2,0

tre, nứa. Đặt cành

chiết vào trong bầu

- Phân bón được trộn đều với đất lấp đầy đến nilon hoặc sọt, sau đó

miệng hố.

cho hỗn hợp 1/3 phân chuồng hoai mục trộn với b. Thời vụ trồng

2/3 đất thịt nhẹ tơi cho đến khi đầy bầu.

- Ở miền Bắc: Vụ xuân các tháng 2-3 là tốt

- Đặt bầu dưới bóng cây râm mát hoặc trong nhất. Vụ thu các tháng 8-10.

vườn ươm có mái che. Nếu nóng, khô, ngày phải

- Ở miền Nam: Trồng vào đầu mùa mưa và tưới nước một lần vào buổi sớm hoặc chiều mát.

cuối mùa mưa.

87

88

https://thuviensach.vn

c. Khoảng cách, mật độ

tháng cuối năm. Không đổ dày quá 15 cm, không đổ

Đất tốt trồng thưa, đất xấu trồng dày.

sát gốc cây vì sẽ không có lợi cho rễ sinh trưởng.

b. Lượng phân bón

Loại đất

Khoảng cách (m) Mật độ (cây/ha)

Đất ruộng, đất vườn

6 × 6 hoặc 6x7

240-280

Lượng phân bón cho một cây theo tuổi (kg/cây): Đất đồi

5 × 5 hoặc 5x6

330-400

Tuổi cây

d. Cách trồng

1-4 5-10

Trên

10

Loại phân

Đặt bầu vào giữa hố, nhẹ nhàng gỡ bỏ nilon, Phân hữu cơ 20

40-50

50-60

Urê 0,4

1,0-1,5 2,0-2,5

lấp đất kín mặt bầu sao cho mặt bầu thấp hơn Supe lân

0,4

0,5-0,7 1,0-1,5

mặt hố đối với đất đồi và cao hơn mặt hố đối với Kali clorua

0,4

0,5-0,7 1,5-2,0

đất ruộng, đất vườn. Buộc chặt cây đã trồng vào một cọc để tránh đổ, sau đó phải phủ rơm, rạ, cỏ

Thời gian bón:

khô rồi tưới nước.

Lượng bón các lần (%)

Mục đích

Tháng

bón

Hữu

Lân

Đạm Kali

đ. Chăm sóc sau khi trồng

cơ

1-2

Ra hoa, ra lộc -

- 30 30

Trồng giặm những cây bị chết, tưới nước giữ

4-5 Nuôi

quả,

- - 30

30

ẩm, xới xáo làm cỏ, trồng xen cây họ Đậu khi cây nuôi lộc

8-9 Khôi

phục sinh

chưa giao tán.

trưởng sau khi

100 100 40 40

thu hoạch

3. Chăm sóc vườn sản xuất

Cách bón:

a. Chăm sóc, xới xáo, vun gốc

- Cây nhỏ thì cuốc rãnh vòng tròn xung quanh

- Làm cỏ, xới xáo: Đầu xuân cần làm cỏ, xới xáo tán, sâu 15-20 cm. Bón xong lấp đất lại. Các năm sau cho đất tơi xốp, kết hợp bón phân. Mùa mưa phải phải cuốc rãnh rộng ra theo sự phát triển tán cây.

làm cỏ bằng tay hoặc xới xáo nhẹ. Sau khi thu

- Cây to cuốc rãnh thẳng 2-3 phía xung quanh hoạch quả 2-3 tuần phải làm cỏ, xới xáo kết hợp tán, sâu 20 cm, rộng 30 cm. Bón xong lấp đất, các bón phân lót. Gần gốc xới nông, xa gốc xới sâu.

lần sau đổi hướng rãnh và cuốc rộng ra phía ngoài.

- Vun gốc: Hàng năm dùng phù sa, bùn ao, bùn c. Tạo tán tỉa cành

nương, rãnh đổ xung quanh gốc. Bùn ao tốt nhất nên

- Tạo hình: Cây cao trên 1 m dùng dao sắc cắt phơi khô, đập nhỏ đổ vào gốc. Thời gian đổ đất vào ngọn cách gốc 80-100 cm. Nuôi 3-4 cành mập 89

90

https://thuviensach.vn

c. Khoảng cách, mật độ

tháng cuối năm. Không đổ dày quá 15 cm, không đổ

Đất tốt trồng thưa, đất xấu trồng dày.

sát gốc cây vì sẽ không có lợi cho rễ sinh trưởng.

b. Lượng phân bón

Loại đất

Khoảng cách (m) Mật độ (cây/ha)

Đất ruộng, đất vườn

6 × 6 hoặc 6x7

240-280

Lượng phân bón cho một cây theo tuổi (kg/cây): Đất đồi

5 × 5 hoặc 5x6

330-400

Tuổi cây

d. Cách trồng

1-4 5-10

Trên

10

Loại phân

Đặt bầu vào giữa hố, nhẹ nhàng gỡ bỏ nilon, Phân hữu cơ 20

40-50

50-60

Urê 0,4

1,0-1,5 2,0-2,5

lấp đất kín mặt bầu sao cho mặt bầu thấp hơn Supe lân

0,4

0,5-0,7 1,0-1,5

mặt hố đối với đất đồi và cao hơn mặt hố đối với Kali clorua

0,4

0,5-0,7 1,5-2,0

đất ruộng, đất vườn. Buộc chặt cây đã trồng vào một cọc để tránh đổ, sau đó phải phủ rơm, rạ, cỏ

Thời gian bón:

khô rồi tưới nước.

Lượng bón các lần (%)

Mục đích

Tháng

bón

Hữu

Lân

Đạm Kali

đ. Chăm sóc sau khi trồng

cơ

1-2

Ra hoa, ra lộc -

- 30 30

Trồng giặm những cây bị chết, tưới nước giữ

4-5 Nuôi

quả,

- - 30

30

ẩm, xới xáo làm cỏ, trồng xen cây họ Đậu khi cây nuôi lộc

8-9 Khôi

phục sinh

chưa giao tán.

trưởng sau khi

100 100 40 40

thu hoạch

3. Chăm sóc vườn sản xuất

Cách bón:

a. Chăm sóc, xới xáo, vun gốc

- Cây nhỏ thì cuốc rãnh vòng tròn xung quanh

- Làm cỏ, xới xáo: Đầu xuân cần làm cỏ, xới xáo tán, sâu 15-20 cm. Bón xong lấp đất lại. Các năm sau cho đất tơi xốp, kết hợp bón phân. Mùa mưa phải phải cuốc rãnh rộng ra theo sự phát triển tán cây.

làm cỏ bằng tay hoặc xới xáo nhẹ. Sau khi thu

- Cây to cuốc rãnh thẳng 2-3 phía xung quanh hoạch quả 2-3 tuần phải làm cỏ, xới xáo kết hợp tán, sâu 20 cm, rộng 30 cm. Bón xong lấp đất, các bón phân lót. Gần gốc xới nông, xa gốc xới sâu.

lần sau đổi hướng rãnh và cuốc rộng ra phía ngoài.

- Vun gốc: Hàng năm dùng phù sa, bùn ao, bùn c. Tạo tán tỉa cành

nương, rãnh đổ xung quanh gốc. Bùn ao tốt nhất nên

- Tạo hình: Cây cao trên 1 m dùng dao sắc cắt phơi khô, đập nhỏ đổ vào gốc. Thời gian đổ đất vào ngọn cách gốc 80-100 cm. Nuôi 3-4 cành mập 89

90

https://thuviensach.vn

khỏe tỏa đều ra các phía. Những cành không hợp c. Rệp hại quả non

vị trí hoặc cành xấu đều cắt bỏ hết.

- Rệp thường xuất hiện khi ra hoa đến khi quả

- Tỉa cành: Đối tượng cắt tỉa là các loại cành: non ổn định, gây rụng hoa và quả non hàng loạt.

+ Cành bị sâu bệnh nặng;

- Biện pháp phòng trừ: Dùng Sherpa 0,1-0,2%,

+ Cành tăm hương, cành vượt mọc rậm rạp Trebon 0,1-0,2% phun 2 lần: lần đầu khi rệp xuất trong tán cây;

hiện, lần thứ hai phun sau đợt phun đầu 5-7 ngày.

+ Cành khô hoặc bị giập gãy;

+ Cành quả sau khi thu hoạch thì cắt ngắn d. Bệnh sương mai

hoặc tỉa bớt để từ chỗ cắt mọc ra cành mới khỏe

- Là loại bệnh nguy hiểm, bệnh xuất hiện khi hơn. Không cắt tỉa những cành ở ngoài tán cây, cây bắt đầu ra hoa và quả non (các tháng 1-3).

không cắt tỉa tập trung vào một chỗ, thời gian cắt Bệnh lan truyền nhờ gió tạo thành vết dịch và phát tỉa vào các tháng 3-12.

triển mạnh khi có mưa phùn, độ ẩm không khí cao, trời âm u. Bệnh làm cho cả chùm hoa bị hỏng.

4. Phòng trừ sâu, bệnh

- Biện pháp phòng trừ:

a. Bọ xít

+ Vệ sinh vườn cây, cắt tỉa cây thông thoáng Biện pháp phòng trừ: Từ tháng 12 năm trước vào mùa đông.

đến tháng 1 năm sau, bắt bọ xít qua đông vào

+ Dùng Boocđô 1%, RidomilMZ 0,2%, Score những đêm tối trời, ngắt đốt các lá có ổ trứng.

0,05%, Anvil 0,2%, có thể dùng hỗn hợp RidomilMZ

Phun Dipterex 0,3%, Sherpa 0,2-0,3%, Trebon 0,2% + Anvil 0,2% để phun. Phun 2 lần: lần thứ nhất 0,15-0,2%... vào cuối tháng 4 và tháng 8-9.

khi cây ra nụ, lần thứ hai khi nụ hoa nở 5-7 ngày.

b. Sâu tiện thân nhãn

đ. Bệnh chổi rồng

- Sâu thường gây hại vào vụ xuân - thu.

- Biện pháp phòng trừ: Dùng gai mây hay sợi

- Bệnh thường xuất hiện trên cây con trong thép cho vào trong lỗ ngoáy và kéo sâu ra. Bơm vườn ươm và trên cây trưởng thành, hại chồi non, Polytrin 0,2%, Sumicidin 0,2% vào các vết đùn lá và chùm hoa. Chùm hoa bị bệnh lá nhỏ và quăn trên thân cây hoặc lấy bông thấm nước thuốc nhét queo lại, mặt lá lồi lõm. Cây con trong vườn ươm vào các lỗ bị sâu đục. Sau khi thu hoạch quả thì bị bệnh trở nên dị dạng, chồi mọc thành chùm như

cắt tỉa, vệ sinh vườn, dùng nước vôi đặc quét lên chổi xể, do vậy gọi tên bệnh là bệnh chổi rồng.

gốc cây ngăn không cho sâu trưởng thành đẻ

- Biện pháp phòng trừ:

trứng vào các kẽ hở của thân cây.

+ Kiểm dịch thực vật, ngăn chặn lưu thông, 91

92

https://thuviensach.vn

khỏe tỏa đều ra các phía. Những cành không hợp c. Rệp hại quả non

vị trí hoặc cành xấu đều cắt bỏ hết.

- Rệp thường xuất hiện khi ra hoa đến khi quả

- Tỉa cành: Đối tượng cắt tỉa là các loại cành: non ổn định, gây rụng hoa và quả non hàng loạt.

+ Cành bị sâu bệnh nặng;

- Biện pháp phòng trừ: Dùng Sherpa 0,1-0,2%,

+ Cành tăm hương, cành vượt mọc rậm rạp Trebon 0,1-0,2% phun 2 lần: lần đầu khi rệp xuất trong tán cây;

hiện, lần thứ hai phun sau đợt phun đầu 5-7 ngày.

+ Cành khô hoặc bị giập gãy;

+ Cành quả sau khi thu hoạch thì cắt ngắn d. Bệnh sương mai

hoặc tỉa bớt để từ chỗ cắt mọc ra cành mới khỏe

- Là loại bệnh nguy hiểm, bệnh xuất hiện khi hơn. Không cắt tỉa những cành ở ngoài tán cây, cây bắt đầu ra hoa và quả non (các tháng 1-3).

không cắt tỉa tập trung vào một chỗ, thời gian cắt Bệnh lan truyền nhờ gió tạo thành vết dịch và phát tỉa vào các tháng 3-12.

triển mạnh khi có mưa phùn, độ ẩm không khí cao, trời âm u. Bệnh làm cho cả chùm hoa bị hỏng.

4. Phòng trừ sâu, bệnh

- Biện pháp phòng trừ:

a. Bọ xít

+ Vệ sinh vườn cây, cắt tỉa cây thông thoáng Biện pháp phòng trừ: Từ tháng 12 năm trước vào mùa đông.

đến tháng 1 năm sau, bắt bọ xít qua đông vào

+ Dùng Boocđô 1%, RidomilMZ 0,2%, Score những đêm tối trời, ngắt đốt các lá có ổ trứng.

0,05%, Anvil 0,2%, có thể dùng hỗn hợp RidomilMZ

Phun Dipterex 0,3%, Sherpa 0,2-0,3%, Trebon 0,2% + Anvil 0,2% để phun. Phun 2 lần: lần thứ nhất 0,15-0,2%... vào cuối tháng 4 và tháng 8-9.

khi cây ra nụ, lần thứ hai khi nụ hoa nở 5-7 ngày.

b. Sâu tiện thân nhãn

đ. Bệnh chổi rồng

- Sâu thường gây hại vào vụ xuân - thu.

- Biện pháp phòng trừ: Dùng gai mây hay sợi

- Bệnh thường xuất hiện trên cây con trong thép cho vào trong lỗ ngoáy và kéo sâu ra. Bơm vườn ươm và trên cây trưởng thành, hại chồi non, Polytrin 0,2%, Sumicidin 0,2% vào các vết đùn lá và chùm hoa. Chùm hoa bị bệnh lá nhỏ và quăn trên thân cây hoặc lấy bông thấm nước thuốc nhét queo lại, mặt lá lồi lõm. Cây con trong vườn ươm vào các lỗ bị sâu đục. Sau khi thu hoạch quả thì bị bệnh trở nên dị dạng, chồi mọc thành chùm như

cắt tỉa, vệ sinh vườn, dùng nước vôi đặc quét lên chổi xể, do vậy gọi tên bệnh là bệnh chổi rồng.

gốc cây ngăn không cho sâu trưởng thành đẻ

- Biện pháp phòng trừ:

trứng vào các kẽ hở của thân cây.

+ Kiểm dịch thực vật, ngăn chặn lưu thông, 91

92

https://thuviensach.vn

phân phối giống từ các vườn bị bệnh, cây giống Có thể dùng hóa chất, thùng các tông hay được lấy mắt ghép, cành chiết từ cây mẹ bị bệnh.

thùng gỗ, kho lạnh để bảo quản quả: Nhúng quả

+ Phòng trừ bọ xít, rầy, nhện nhãn và tơ hồng vào dung dịch Benlate 0,1% rồi vớt ra, hong khô ở

là những môi giới liên quan đến truyền nhiễm.

nơi râm mát, sau đó cho vào túi giấy, hộp các tông

+ Sản xuất cây giống sạch bệnh trong vườn hoặc sọt tre, hòm gỗ thưa để bảo quản. Trong đồ

ươm có che lưới chống côn trùng, nhổ bỏ cây bị

đựng nên lót giấy polyethylene dày 0,02 mm để

bệnh. Trong vườn sản xuất, đốn tỉa cành cây bị

chống ẩm, mỗi túi đựng 10-15 kg quả, cũng có thể

bệnh, tăng cường chăm sóc, bón phân, tưới nước chia thành túi nhỏ, mỗi túi đựng 1 kg, 10-15 túi để cây phát triển tốt tăng sức chống bệnh cho cây.

đóng trong một hòm các tông hay sọt tre.

Để trong điều kiện nhiệt độ 5-10oC. Nếu phải VI. THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ CHẾ BIẾN

vận chuyển đến thị trường tiêu thụ thì có thể sử

1. Thu hoạch

dụng xe lạnh để ở nhiệt độ trên 10oC. Nếu muốn giữ quả lâu hơn để chế biến thì nên bảo quản trong

- Khi vỏ quả chuyển từ màu nâu hơi xanh sang điều kiện nhiệt độ 3-5oC, độ ẩm không khí trên màu nâu sáng, hạt chuyển từ màu nâu sang đen 90%. Ở điều kiện này có thể bảo quản trong 10-15

nhánh là nhãn chín, miền Bắc thu hoạch quả từ

ngày. Chế biến phải làm nhanh và xong chỉ trong cuối tháng 7 đến hết tháng 8 hoặc tháng 9.

thời gian 4 tiếng sau khi ra khỏi kho lạnh thì

- Thu hoạch vào ngày tạnh ráo, tránh thu không ảnh hưởng đến chất lượng đồ hộp.

hoạch khi trời nắng nóng. Dùng kéo để cắt không làm xước cành ảnh hưởng đến sự phát triển sau 3. Chế biến

này của cây. Cắt ở gốc chùm quả (tối đa chỉ cắt Sấy nhãn làm long nhãn: Thường thì giống thêm 1-2 lá). Không làm ảnh hưởng tới khả năng nhãn nào cũng đều sấy được, nhưng ở miền Bắc, nảy lộc của cành. Để quả nơi râm mát, không nên giống nhãn đường phèn và nhãn cùi làm long xếp quả thành đống.

nhãn tốt hơn. Ở miền Nam, phần lớn dùng giống 2. Bảo quản

nhãn long để sấy.

Quả dùng làm long nhãn phải để thật chín mới Muốn bảo quản được lâu, quả đẹp, giữ được thu hoạch. Thời gian từ lúc hái quả đến lúc đưa phẩm chất cần ngừng tưới nước trước khi thu hoạch vào sấy càng ngắn càng tốt.

khoảng 7 ngày; giống vỏ quả dày, cùi khô bảo quản lâu hơn, hái đúng độ chín, loại bỏ quả sâu bệnh, nứt.

93

94

https://thuviensach.vn

phân phối giống từ các vườn bị bệnh, cây giống Có thể dùng hóa chất, thùng các tông hay được lấy mắt ghép, cành chiết từ cây mẹ bị bệnh.

thùng gỗ, kho lạnh để bảo quản quả: Nhúng quả

+ Phòng trừ bọ xít, rầy, nhện nhãn và tơ hồng vào dung dịch Benlate 0,1% rồi vớt ra, hong khô ở

là những môi giới liên quan đến truyền nhiễm.

nơi râm mát, sau đó cho vào túi giấy, hộp các tông

+ Sản xuất cây giống sạch bệnh trong vườn hoặc sọt tre, hòm gỗ thưa để bảo quản. Trong đồ

ươm có che lưới chống côn trùng, nhổ bỏ cây bị

đựng nên lót giấy polyethylene dày 0,02 mm để

bệnh. Trong vườn sản xuất, đốn tỉa cành cây bị

chống ẩm, mỗi túi đựng 10-15 kg quả, cũng có thể

bệnh, tăng cường chăm sóc, bón phân, tưới nước chia thành túi nhỏ, mỗi túi đựng 1 kg, 10-15 túi để cây phát triển tốt tăng sức chống bệnh cho cây.

đóng trong một hòm các tông hay sọt tre.

Để trong điều kiện nhiệt độ 5-10oC. Nếu phải VI. THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ CHẾ BIẾN

vận chuyển đến thị trường tiêu thụ thì có thể sử

1. Thu hoạch

dụng xe lạnh để ở nhiệt độ trên 10oC. Nếu muốn giữ quả lâu hơn để chế biến thì nên bảo quản trong

- Khi vỏ quả chuyển từ màu nâu hơi xanh sang điều kiện nhiệt độ 3-5oC, độ ẩm không khí trên màu nâu sáng, hạt chuyển từ màu nâu sang đen 90%. Ở điều kiện này có thể bảo quản trong 10-15

nhánh là nhãn chín, miền Bắc thu hoạch quả từ

ngày. Chế biến phải làm nhanh và xong chỉ trong cuối tháng 7 đến hết tháng 8 hoặc tháng 9.

thời gian 4 tiếng sau khi ra khỏi kho lạnh thì

- Thu hoạch vào ngày tạnh ráo, tránh thu không ảnh hưởng đến chất lượng đồ hộp.

hoạch khi trời nắng nóng. Dùng kéo để cắt không làm xước cành ảnh hưởng đến sự phát triển sau 3. Chế biến

này của cây. Cắt ở gốc chùm quả (tối đa chỉ cắt Sấy nhãn làm long nhãn: Thường thì giống thêm 1-2 lá). Không làm ảnh hưởng tới khả năng nhãn nào cũng đều sấy được, nhưng ở miền Bắc, nảy lộc của cành. Để quả nơi râm mát, không nên giống nhãn đường phèn và nhãn cùi làm long xếp quả thành đống.

nhãn tốt hơn. Ở miền Nam, phần lớn dùng giống 2. Bảo quản

nhãn long để sấy.

Quả dùng làm long nhãn phải để thật chín mới Muốn bảo quản được lâu, quả đẹp, giữ được thu hoạch. Thời gian từ lúc hái quả đến lúc đưa phẩm chất cần ngừng tưới nước trước khi thu hoạch vào sấy càng ngắn càng tốt.

khoảng 7 ngày; giống vỏ quả dày, cùi khô bảo quản lâu hơn, hái đúng độ chín, loại bỏ quả sâu bệnh, nứt.

93

94

https://thuviensach.vn

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG

Cây ổi voi là một cây dễ tính, rất dễ trồng,

Chương 7

không kén đất, chịu được úng và chịu được cả khô hạn, khả năng kháng bệnh cao. Vì vậy, có thể

KỸ THUẬT TRỒNG ỔI VOI

trồng ổi voi trên nhiều loại đất khác nhau và trên nhiều dạng địa hình khác nhau, có thể trồng trong I. GIÁ TRỊ KINH TẾ

vườn hộ hay trên đồi núi. Tuy nhiên, thích hợp

- Ổi voi là một loại cây ăn quả được nhập nội nhất là nơi có tầng đất dày, đất tơi xốp, giữ nước từ Malaixia. Năng suất quả cao, mỗi năm cho thu tốt và thoát nước nhanh. Chú ý bảo đảm chiếu 2 vụ quả (tháng 7-8 và 2-3), đặc biệt quả tròn và sáng đầy đủ cho cây.

rất to (trung bình mỗi quả nặng 0,3-0,4 kg, cá biệt có quả nặng đến 0,8 kg). Đặc tính nổi trội của quả

III. KỸ THUẬT GÂY TRỒNG

ổi voi là cùi dày, mềm, ngọt và thơm, rất ít hạt.

- Quả có giá trị dinh dưỡng cao nên ở các nước 1. Nhân giống

có trồng ổi voi, người ta dùng quả để ăn và ép Có thể tạo cây giống bằng cách chiết cành hoặc nước uống. Do quả mềm nên rất thích hợp cho chế

biến đồ hộp, đóng chai làm nước giải khát xuất ghép (ghép mắt hoặc ghép nối ngọn), nhưng tốt khẩu, ở Đài Loan người dân thích nước ổi hơn cả

nhất là ghép vì sẽ có bộ rễ khỏe và mọc tốt hơn.

nước dừa, nước xoài, nước cam...

a. Chiết cành

Hình 1. Các sản phẩm từ ổi voi Chọn những cành khỏe mạnh, không sâu bệnh, tiến hành cắt khoanh vỏ khoảng 2-3 cm, sau đó dùng hỗn hợp bùn + rơm rạ băm nhỏ bó bầu rồi bọc bằng nilon. Những cành gần mặt đất sau khi khoanh vỏ có thể vít xuống rồi phủ đất tưới ẩm thường xuyên. Khi cành chiết ra rễ thì cắt rời khỏi cây mẹ rồi đem giâm trong bầu đất hoặc trên luống ươm. Tiếp tục chăm sóc cho cây ra rễ thứ

cấp và cứng cáp có thể đem trồng.

95

96

https://thuviensach.vn

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG

Cây ổi voi là một cây dễ tính, rất dễ trồng,

Chương 7

không kén đất, chịu được úng và chịu được cả khô hạn, khả năng kháng bệnh cao. Vì vậy, có thể

KỸ THUẬT TRỒNG ỔI VOI

trồng ổi voi trên nhiều loại đất khác nhau và trên nhiều dạng địa hình khác nhau, có thể trồng trong I. GIÁ TRỊ KINH TẾ

vườn hộ hay trên đồi núi. Tuy nhiên, thích hợp

- Ổi voi là một loại cây ăn quả được nhập nội nhất là nơi có tầng đất dày, đất tơi xốp, giữ nước từ Malaixia. Năng suất quả cao, mỗi năm cho thu tốt và thoát nước nhanh. Chú ý bảo đảm chiếu 2 vụ quả (tháng 7-8 và 2-3), đặc biệt quả tròn và sáng đầy đủ cho cây.

rất to (trung bình mỗi quả nặng 0,3-0,4 kg, cá biệt có quả nặng đến 0,8 kg). Đặc tính nổi trội của quả

III. KỸ THUẬT GÂY TRỒNG

ổi voi là cùi dày, mềm, ngọt và thơm, rất ít hạt.

- Quả có giá trị dinh dưỡng cao nên ở các nước 1. Nhân giống

có trồng ổi voi, người ta dùng quả để ăn và ép Có thể tạo cây giống bằng cách chiết cành hoặc nước uống. Do quả mềm nên rất thích hợp cho chế

biến đồ hộp, đóng chai làm nước giải khát xuất ghép (ghép mắt hoặc ghép nối ngọn), nhưng tốt khẩu, ở Đài Loan người dân thích nước ổi hơn cả

nhất là ghép vì sẽ có bộ rễ khỏe và mọc tốt hơn.

nước dừa, nước xoài, nước cam...

a. Chiết cành

Hình 1. Các sản phẩm từ ổi voi Chọn những cành khỏe mạnh, không sâu bệnh, tiến hành cắt khoanh vỏ khoảng 2-3 cm, sau đó dùng hỗn hợp bùn + rơm rạ băm nhỏ bó bầu rồi bọc bằng nilon. Những cành gần mặt đất sau khi khoanh vỏ có thể vít xuống rồi phủ đất tưới ẩm thường xuyên. Khi cành chiết ra rễ thì cắt rời khỏi cây mẹ rồi đem giâm trong bầu đất hoặc trên luống ươm. Tiếp tục chăm sóc cho cây ra rễ thứ

cấp và cứng cáp có thể đem trồng.

95

96

https://thuviensach.vn

Hình 2. Chiết cành

Hình 4. Ghép nối ngọn (ghép nêm) a

b

c

b. Ghép cây

Gốc ghép dùng cây ổi gieo ươm từ hạt, chọn 2. Thời vụ trồng

mắt ghép khỏe và nguyên vẹn từ những cây mẹ đã

- Miền Bắc có hai vụ chính là vụ xuân từ

có năng suất, chất lượng cao và ổn định.

tháng 2 đến tháng 4 và vụ thu từ tháng 8 đến tháng 10.

Hình 3. Ghép mắt

- Miền Nam nên trồng vào đầu mùa mưa và gần cuối mùa mưa.

- Ngoài ra, nếu trồng bầu thì có thể trồng quanh năm, nhưng phải bảo đảm tưới nước đủ ẩm vào mùa khô và che chắn vào mùa hè cho tới khi cây bén rễ, đâm chồi.

d. Buộc dây

3. Chuẩn bị hố trồng

Nên đào hố trước khi trồng khoảng 1 tháng. Hố

cần đào rộng và sâu, kích thước tối thiểu 60x60x60 cm.

a. Mở miệng ghép

Cự ly giữa các hố là 4x4 m hoặc 5x5 m. Mỗi hố cần b. Lấy mắt ghép c. Đặt mắt ghép được bón lót tối thiểu 10 kg phân chuồng hoai hoặc vào miệng ghép

0,5-1 kg phân hỗn hợp NPK.

97

98

https://thuviensach.vn

Hình 2. Chiết cành

Hình 4. Ghép nối ngọn (ghép nêm) a

b

c

b. Ghép cây

Gốc ghép dùng cây ổi gieo ươm từ hạt, chọn 2. Thời vụ trồng

mắt ghép khỏe và nguyên vẹn từ những cây mẹ đã

- Miền Bắc có hai vụ chính là vụ xuân từ

có năng suất, chất lượng cao và ổn định.

tháng 2 đến tháng 4 và vụ thu từ tháng 8 đến tháng 10.

Hình 3. Ghép mắt

- Miền Nam nên trồng vào đầu mùa mưa và gần cuối mùa mưa.

- Ngoài ra, nếu trồng bầu thì có thể trồng quanh năm, nhưng phải bảo đảm tưới nước đủ ẩm vào mùa khô và che chắn vào mùa hè cho tới khi cây bén rễ, đâm chồi.

d. Buộc dây

3. Chuẩn bị hố trồng

Nên đào hố trước khi trồng khoảng 1 tháng. Hố

cần đào rộng và sâu, kích thước tối thiểu 60x60x60 cm.

a. Mở miệng ghép

Cự ly giữa các hố là 4x4 m hoặc 5x5 m. Mỗi hố cần b. Lấy mắt ghép c. Đặt mắt ghép được bón lót tối thiểu 10 kg phân chuồng hoai hoặc vào miệng ghép

0,5-1 kg phân hỗn hợp NPK.

97

98

https://thuviensach.vn

Hình 5. Đào hố trồng

- Sau khi trồng xong phải tưới ngay cho cây, lần đầu tưới đẫm nước. Nếu che được nắng cho cây trong giai đoạn đầu đến lúc cây ra rễ mới thì sẽ

bảo đảm sống tốt, tránh được hiện tượng héo. Nếu có gió, cần cắm cọc buộc đỡ thân cây giống, không để gốc bị lung lay.

4. Trồng cây

5. Chăm sóc cây

- Đảo trộn đều phân trong hố, lấp đất tơi nhỏ

- Thời gian đầu cần tưới nước thường xuyên đủ

cách miệng hố bằng chiều cao bầu cây giống, xé ẩm cho cây. Năm đầu tiên bón thúc thêm 0,2 kg bỏ túi bầu nilon rồi đặt bầu cây vào chính giữa phân NPK cho mỗi gốc. Các năm sau bón tăng lên hố, cho đất vào xung quanh hố theo từng lớp 0,5 kg/gốc. Có thể dùng bùn ao đã ải đắp bổ sung mỏng và lèn chặt, vun đất cho kín hết mặt bầu, vào gốc cây sẽ rất tốt.

nơi ẩm ướt hoặc dễ bị ngập úng thì cần vun gốc

- Xới xáo đất quanh gốc cây, nếu là cây ghép cao hơn mặt đất 10-15 cm (xem Hình 6).

thì phải vun gốc cao đến mắt ghép và loại bỏ các Hình 6. Trồng cây

mầm mọc từ gốc ghép.

- Khi cành cấp 2 (mọc ra từ cành ghép ban đầu) vươn dài khoảng 40-50 cm thì cần bấm ngọn để kích thích bật ra các cành cấp 3. Giữ số cành cấp 3 khoảng 8-10 cành là vừa đủ. Không nên để

các cành vươn lên cao, có thể uốn cong hoặc cắt bớt để tạo cho cây có tán đều và thấp.

- Khi cây ra quả nên kiểm tra để tỉa bớt, chỉ để

lại mỗi chùm 1-2 quả, nếu để nhiều, khi quả lớn dễ gãy cành. Nếu quả to quá cần dùng cọc chống đỡ để khỏi gãy cành.

99

100

https://thuviensach.vn

Hình 5. Đào hố trồng

- Sau khi trồng xong phải tưới ngay cho cây, lần đầu tưới đẫm nước. Nếu che được nắng cho cây trong giai đoạn đầu đến lúc cây ra rễ mới thì sẽ

bảo đảm sống tốt, tránh được hiện tượng héo. Nếu có gió, cần cắm cọc buộc đỡ thân cây giống, không để gốc bị lung lay.

4. Trồng cây

5. Chăm sóc cây

- Đảo trộn đều phân trong hố, lấp đất tơi nhỏ

- Thời gian đầu cần tưới nước thường xuyên đủ

cách miệng hố bằng chiều cao bầu cây giống, xé ẩm cho cây. Năm đầu tiên bón thúc thêm 0,2 kg bỏ túi bầu nilon rồi đặt bầu cây vào chính giữa phân NPK cho mỗi gốc. Các năm sau bón tăng lên hố, cho đất vào xung quanh hố theo từng lớp 0,5 kg/gốc. Có thể dùng bùn ao đã ải đắp bổ sung mỏng và lèn chặt, vun đất cho kín hết mặt bầu, vào gốc cây sẽ rất tốt.

nơi ẩm ướt hoặc dễ bị ngập úng thì cần vun gốc

- Xới xáo đất quanh gốc cây, nếu là cây ghép cao hơn mặt đất 10-15 cm (xem Hình 6).

thì phải vun gốc cao đến mắt ghép và loại bỏ các Hình 6. Trồng cây

mầm mọc từ gốc ghép.

- Khi cành cấp 2 (mọc ra từ cành ghép ban đầu) vươn dài khoảng 40-50 cm thì cần bấm ngọn để kích thích bật ra các cành cấp 3. Giữ số cành cấp 3 khoảng 8-10 cành là vừa đủ. Không nên để

các cành vươn lên cao, có thể uốn cong hoặc cắt bớt để tạo cho cây có tán đều và thấp.

- Khi cây ra quả nên kiểm tra để tỉa bớt, chỉ để

lại mỗi chùm 1-2 quả, nếu để nhiều, khi quả lớn dễ gãy cành. Nếu quả to quá cần dùng cọc chống đỡ để khỏi gãy cành.

99

100

https://thuviensach.vn

Hình 7. Bấm ngọn và chống cọc đỡ cành

- Nếu có điều kiện, nên dùng túi giấy chuyên dụng bán trên thị trường để bọc quả sẽ tránh được sâu bệnh và tăng phẩm chất quả. Thời điểm bọc quả vào lúc quả lớn ổn định.

IV. THU HOẠCH

Cây ổi voi ra hoa đợt 1 vào tháng 4-5 và quả

chín vào tháng 7-8. Đợt 2, cây ra hoa vào các

tháng 10-11 và quả chín vào tháng 2-3. Khi thấy 6. Phòng trừ sâu, bệnh

vỏ quả chuyển từ màu xanh sang màu vàng sáng

- Đối với rệp hại cây, các loại sâu ăn lá và ruồi thì nên thu hoạch. Không nên thu hái lúc quả còn đục quả, có thể dùng Sherpa 0,2-0,3% và Trebon xanh nhưng cũng không để chín quá vì chất lượng 0,2% phun lên cây để diệt trừ.

sẽ bị ảnh hưởng. Quả thu về cất giữ 2-3 ngày mới

- Đối với bệnh đốm quả, có thể dùng Ridomil dùng thì sẽ thơm ngon hơn.

0,2% hoặc Anvil 0,2% phun vào tháng 5-6 làm 2-3

Hình 9. Thu hái quả

đợt, mỗi đợt cách nhau 7-10 ngày.

Hình 8. Phun thuốc trừ sâu

101

102

https://thuviensach.vn

Hình 7. Bấm ngọn và chống cọc đỡ cành

- Nếu có điều kiện, nên dùng túi giấy chuyên dụng bán trên thị trường để bọc quả sẽ tránh được sâu bệnh và tăng phẩm chất quả. Thời điểm bọc quả vào lúc quả lớn ổn định.

IV. THU HOẠCH

Cây ổi voi ra hoa đợt 1 vào tháng 4-5 và quả

chín vào tháng 7-8. Đợt 2, cây ra hoa vào các

tháng 10-11 và quả chín vào tháng 2-3. Khi thấy 6. Phòng trừ sâu, bệnh

vỏ quả chuyển từ màu xanh sang màu vàng sáng

- Đối với rệp hại cây, các loại sâu ăn lá và ruồi thì nên thu hoạch. Không nên thu hái lúc quả còn đục quả, có thể dùng Sherpa 0,2-0,3% và Trebon xanh nhưng cũng không để chín quá vì chất lượng 0,2% phun lên cây để diệt trừ.

sẽ bị ảnh hưởng. Quả thu về cất giữ 2-3 ngày mới

- Đối với bệnh đốm quả, có thể dùng Ridomil dùng thì sẽ thơm ngon hơn.

0,2% hoặc Anvil 0,2% phun vào tháng 5-6 làm 2-3

Hình 9. Thu hái quả

đợt, mỗi đợt cách nhau 7-10 ngày.

Hình 8. Phun thuốc trừ sâu

101

102

https://thuviensach.vn

Chương 2

KỸ THUẬT TRỒNG NGÔ LAI

TRÊN ĐẤT DỐC

19

I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÂY NGÔ LAI 19

MỤC LỤC

II. CÁC GIAI ĐOẠN SINH TRƯỞNG, PHÁT

TRIỂN 20

III. KỸ THUẬT TRỒNG 21

Trang

1. Thời vụ trồng 21

Lời Nhà xuất bản 5 2. Lượng hạt giống và mật độ gieo trồng 22

Chương 1

3. Làm đất, gieo hạt 22

KỸ THUẬT CANH TÁC CÁC GIỐNG LÚA 4. Bón phân

23

CẠN, LÚA CHỊU HẠN

7

5. Chăm sóc

25

I. GIỚI THIỆU CHUNG

7

6. Phòng trừ sâu, bệnh 26

1. Giống lúa cạn 7

IV. THU HOẠCH, BẢO QUẢN 29

2. Giống lúa chịu hạn 7

1. Thời điểm thu hoạch và cách thu hoạch 29

3. Đặc biệt một số giống mới 7

2. Bảo quản 30

II. KỸ THUẬT GIEO TRỒNG LÚA CẠN TRÊN

V. TRỒNG XEN, TRỒNG GỐI, LUÂN CANH

NƯƠNG RẪY 9 NGÔ VỚI CÁC CÂY HỌ ĐẬU 31

1. Giống 9

Chương 3

2. Thời vụ 9

KỸ THUẬT TRỒNG ĐẬU TƯƠNG

3. Làm đất 9

GIỐNG MỚI 33

4. Phân bón

9

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ 33

5. Gieo hạt 10

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG 34

6. Chăm sóc

11

III. GIỚI THIỆU MỘT SỐ GIỐNG ĐẬU

7. Để giống 12

TƯƠNG MỚI 34

III. GIEO CẤY LÚA CHỊU HẠN TRÊN RUỘNG

IV. KỸ THUẬT GIEO TRỒNG 37

BẬC THANG BẤP BÊNH NƯỚC 13

1. Thời vụ 37

1. Kỹ thuật gieo thẳng trên đất khô 13

2. Làm đất 38

2. Kỹ thuật gieo cấy lúa chịu hạn trên ruộng 3. Chuẩn bị giống 40

bậc thang có nước 16

4. Bón phân

40

103

104

https://thuviensach.vn

Chương 2

KỸ THUẬT TRỒNG NGÔ LAI

TRÊN ĐẤT DỐC

19

I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÂY NGÔ LAI 19

MỤC LỤC

II. CÁC GIAI ĐOẠN SINH TRƯỞNG, PHÁT

TRIỂN 20

III. KỸ THUẬT TRỒNG 21

Trang

1. Thời vụ trồng 21

Lời Nhà xuất bản 5 2. Lượng hạt giống và mật độ gieo trồng 22

Chương 1

3. Làm đất, gieo hạt 22

KỸ THUẬT CANH TÁC CÁC GIỐNG LÚA 4. Bón phân

23

CẠN, LÚA CHỊU HẠN

7

5. Chăm sóc

25

I. GIỚI THIỆU CHUNG

7

6. Phòng trừ sâu, bệnh 26

1. Giống lúa cạn 7

IV. THU HOẠCH, BẢO QUẢN 29

2. Giống lúa chịu hạn 7

1. Thời điểm thu hoạch và cách thu hoạch 29

3. Đặc biệt một số giống mới 7

2. Bảo quản 30

II. KỸ THUẬT GIEO TRỒNG LÚA CẠN TRÊN

V. TRỒNG XEN, TRỒNG GỐI, LUÂN CANH

NƯƠNG RẪY 9 NGÔ VỚI CÁC CÂY HỌ ĐẬU 31

1. Giống 9

Chương 3

2. Thời vụ 9

KỸ THUẬT TRỒNG ĐẬU TƯƠNG

3. Làm đất 9

GIỐNG MỚI 33

4. Phân bón

9

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ 33

5. Gieo hạt 10

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG 34

6. Chăm sóc

11

III. GIỚI THIỆU MỘT SỐ GIỐNG ĐẬU

7. Để giống 12

TƯƠNG MỚI 34

III. GIEO CẤY LÚA CHỊU HẠN TRÊN RUỘNG

IV. KỸ THUẬT GIEO TRỒNG 37

BẬC THANG BẤP BÊNH NƯỚC 13

1. Thời vụ 37

1. Kỹ thuật gieo thẳng trên đất khô 13

2. Làm đất 38

2. Kỹ thuật gieo cấy lúa chịu hạn trên ruộng 3. Chuẩn bị giống 40

bậc thang có nước 16

4. Bón phân

40

103

104

https://thuviensach.vn

5. Chăm sóc

41

Chương 5

6. Kỹ thuật gieo hạt và làm mạ đậu tương 42

KỸ THUẬT TRỒNG HỒNG 64

7. Phòng trừ sâu, bệnh 44

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ 64

8. Thu hoạch, bảo quản, để giống 45

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG 65

Chương 4

1. Nhiệt độ 65

KỸ THUẬT TRỒNG ĐU ĐỦ LAI 49

2. Nước, độ ẩm và ánh sáng

65

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ 49

3. Đất trồng 66

II. ĐẶC ĐIỂM GIỐNG 50

III. MỘT SỐ GIỐNG HỒNG CHỦ YẾU Ở

III. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG 52

NƯỚC TA

66

1. Nhiệt độ 52

1. Hồng Nhân Hậu 66

2. Ánh sáng

52

2. Hồng Sơn Dương 67

3. Nước 52

3. Hồng Thạch Thất 67

4. Đất 52

4. Hồng vuông Thạch Hà

67

IV. KỸ THUẬT GIEO ƯƠM CÂY GIỐNG 53

5. Hồng Fuji

67

IV. KỸ THUẬT CANH TÁC

68

1. Ngâm ủ hạt giống 53

1. Nhân giống 68

2. Làm bầu gieo cây giống 53

2. Kỹ thuật trồng 71

3. Chăm sóc vườn ươm 55

3. Chăm sóc vườn sản xuất 72

4. Chế độ dinh dưỡng 56

4. Bón phân

74

5. Tiêu chuẩn cây giống 56

5. Phòng chống rụng quả 74

V. KỸ THUẬT TRỒNG 57

6. Phòng chống sâu, bệnh 75

1. Thời vụ 57

V. THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN 77

2. Làm đất 57

1. Thu hoạch 77

3. Mật độ trồng 58

2. Tẩy chát

77

4. Phân bón, cách trồng 58

5. Các biện pháp chăm sóc khác 60

3. Bảo quản 77

6. Phòng trừ sâu, bệnh 61

4. Chế biến 77

VI. THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN 63

Chương 6

KỸ THUẬT TRỒNG NHÃN 79

1. Thu hoạch 63

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ 79

2. Bảo quản 63

II. ĐẶC TÍNH SINH THÁI

80

105

106

https://thuviensach.vn

5. Chăm sóc

41

Chương 5

6. Kỹ thuật gieo hạt và làm mạ đậu tương 42

KỸ THUẬT TRỒNG HỒNG 64

7. Phòng trừ sâu, bệnh 44

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ 64

8. Thu hoạch, bảo quản, để giống 45

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG 65

Chương 4

1. Nhiệt độ 65

KỸ THUẬT TRỒNG ĐU ĐỦ LAI 49

2. Nước, độ ẩm và ánh sáng

65

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ 49

3. Đất trồng 66

II. ĐẶC ĐIỂM GIỐNG 50

III. MỘT SỐ GIỐNG HỒNG CHỦ YẾU Ở

III. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG 52

NƯỚC TA

66

1. Nhiệt độ 52

1. Hồng Nhân Hậu 66

2. Ánh sáng

52

2. Hồng Sơn Dương 67

3. Nước 52

3. Hồng Thạch Thất 67

4. Đất 52

4. Hồng vuông Thạch Hà

67

IV. KỸ THUẬT GIEO ƯƠM CÂY GIỐNG 53

5. Hồng Fuji

67

IV. KỸ THUẬT CANH TÁC

68

1. Ngâm ủ hạt giống 53

1. Nhân giống 68

2. Làm bầu gieo cây giống 53

2. Kỹ thuật trồng 71

3. Chăm sóc vườn ươm 55

3. Chăm sóc vườn sản xuất 72

4. Chế độ dinh dưỡng 56

4. Bón phân

74

5. Tiêu chuẩn cây giống 56

5. Phòng chống rụng quả 74

V. KỸ THUẬT TRỒNG 57

6. Phòng chống sâu, bệnh 75

1. Thời vụ 57

V. THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN 77

2. Làm đất 57

1. Thu hoạch 77

3. Mật độ trồng 58

2. Tẩy chát

77

4. Phân bón, cách trồng 58

5. Các biện pháp chăm sóc khác 60

3. Bảo quản 77

6. Phòng trừ sâu, bệnh 61

4. Chế biến 77

VI. THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN 63

Chương 6

KỸ THUẬT TRỒNG NHÃN 79

1. Thu hoạch 63

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ 79

2. Bảo quản 63

II. ĐẶC TÍNH SINH THÁI

80

105

106

https://thuviensach.vn

III. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG 82

Chịu trách nhiệm xuất bản

1. Nhiệt độ 82

Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

2. Lượng mưa 82

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

3. Ánh sáng

82

TS. HOÀNG PHONG HÀ

IV. MỘT SỐ GIỐNG NHÃN TRỒNG Ở

Chịu trách nhiệm nội dung

NƯỚC TA

82

PHÓ GIÁM ĐỐC - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP

1. Miền Bắc 82

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

2. Miền Nam

84

TS. VŨ TRỌNG LÂM

V. KỸ THUẬT CANH TÁC

84

1. Nhân giống 84

GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

2. Kỹ thuật trồng và chăm sóc

88

NHÀ XUẤT BẢN NÔNG NGHIỆP

3. Chăm sóc vườn sản xuất 89

TS. LÊ QUANG KHÔI

4. Phòng trừ sâu, bệnh 91

VI. THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ CHẾ BIẾN 93

Biên tập nội dung:

PHẠM THỊ KIM HUẾ

1. Thu hoạch 93

VŨ VĂN NÂM

2. Bảo quản 93

NGUYỄN THỊ KIM THOA

3. Chế biến

CAO

THỊ THANH HUYỀN

Chương 7

BÙI

THỊ HẠNH

KỸ THUẬT TRỒNG ỔI VOI 95

Trình bày bìa:

DƯƠNG THÁI SƠN

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ 95

Chế bản vi tính:

NGUYỄN THỊ HẰNG

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG 96

Sửa bản in: PHÒNG BIÊN TẬP KỸ THUẬT

III. KỸ THUẬT GÂY TRỒNG 96

Đọc sách mẫu: NGUYỄN THỊ KIM THOA 1. Nhân giống 96

2. Thời vụ trồng 98

3. Chuẩn bị hố trồng 98

4. Trồng cây

99

In.... cuốn, khổ 12,5x20,5 cm, tại...

Số đăng ký xuất bản:

5. Chăm sóc cây

100

Quyết định xuất bản số:

6. Phòng trừ sâu, bệnh 101

In xong và nộp lưu chiểu tháng ... năm 2015

IV. THU HOẠCH 102 Mã số ISBN: 107

108

https://thuviensach.vn

III. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG 82

Chịu trách nhiệm xuất bản

1. Nhiệt độ 82

Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

2. Lượng mưa 82

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

3. Ánh sáng

82

TS. HOÀNG PHONG HÀ

IV. MỘT SỐ GIỐNG NHÃN TRỒNG Ở

Chịu trách nhiệm nội dung

NƯỚC TA

82

PHÓ GIÁM ĐỐC - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP

1. Miền Bắc 82

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

2. Miền Nam

84

TS. VŨ TRỌNG LÂM

V. KỸ THUẬT CANH TÁC

84

1. Nhân giống 84

GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

2. Kỹ thuật trồng và chăm sóc

88

NHÀ XUẤT BẢN NÔNG NGHIỆP

3. Chăm sóc vườn sản xuất 89

TS. LÊ QUANG KHÔI

4. Phòng trừ sâu, bệnh 91

VI. THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ CHẾ BIẾN 93

Biên tập nội dung:

PHẠM THỊ KIM HUẾ

1. Thu hoạch 93

VŨ VĂN NÂM

2. Bảo quản 93

NGUYỄN THỊ KIM THOA

3. Chế biến

CAO

THỊ THANH HUYỀN

Chương 7

BÙI

THỊ HẠNH

KỸ THUẬT TRỒNG ỔI VOI 95

Trình bày bìa:

DƯƠNG THÁI SƠN

I. GIÁ TRỊ KINH TẾ 95

Chế bản vi tính:

NGUYỄN THỊ HẰNG

II. ĐIỀU KIỆN NƠI TRỒNG 96

Sửa bản in: PHÒNG BIÊN TẬP KỸ THUẬT

III. KỸ THUẬT GÂY TRỒNG 96

Đọc sách mẫu: NGUYỄN THỊ KIM THOA 1. Nhân giống 96

2. Thời vụ trồng 98

3. Chuẩn bị hố trồng 98

4. Trồng cây

99

In.... cuốn, khổ 12,5x20,5 cm, tại...

Số đăng ký xuất bản:

5. Chăm sóc cây

100

Quyết định xuất bản số:

6. Phòng trừ sâu, bệnh 101

In xong và nộp lưu chiểu tháng ... năm 2015

IV. THU HOẠCH 102 Mã số ISBN: 107

108

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

- Blank Page

- Blank Page

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page

Blank Page

Blank Page

Blank Page