https://thuviensach.vn

BÀN VỀ CÁCH KIẾM SỐNG ĐÚNG ĐẮN

J. KRISHNAMURTI

ON RIGHT LIVELIHOOD

Lời dịch: ÔNG KHÔNG - 5.2010

Ojai, ngày 9 tháng 7 năm 1944

Ojai, ngày 3 tháng 6 năm 1945

Ojai, ngày 27 tháng 5 năm 1945

Bangalore, ngày 8 tháng 8 năm 1948

Ojai, ngày 14 tháng 8 năm 1955

CÔNG VIỆC

CÁ THỂ VÀ XÃ HỘI

Bombay, ngày 24 tháng 2 năm 1957

CHỨC NĂNG TH C S CỦA GIÁO VIÊN LÀ GÌ?

Varanasi, ngày 12 tháng 1 năm 1962

ĐIỀU GÌ LÀM CHO BẠN BUỒN CHÁN

T Vấn đề của Văn hóa này, Chương 17

Bombay, ngày 28 tháng 3 năm 1948

Bangalore, ngày 15 tháng 8 năm 1948

Poona, ngày 17 tháng 10 năm 1948

Bombay, ngày 26 tháng 2 năm 1950

VẼ ĐẸP VÀ NGHỆ SĨ

Bombay, ngày 11 tháng 3 năm 1953

Ngày 20 tháng 1 năm 1954

Amsterdam, ngày 23 tháng 5 năm 1955

Ngày 5 tháng 8 năm 1972

Nói chuyện với học sinh: VỀ TẠO TÁC HÌNH ẢNH

TÌNH TRẠNG BỊ QUY ĐỊNH

Saanen, ngày 24 tháng 7 năm 1973

Saanen, ngày 3 tháng 8 năm 1973

Saanen ,ngày 25 tháng 7 năm 1976 KIẾM SỐNG ĐÚNG

ĐẮN

Ojai, ngày 3 tháng 4 năm 1977

TÔI SẼ LÀM GÌ?

Ngày 1 tháng 12 năm 1978

Ngày 15 tháng 12 năm 1978

Saanen, ngày 28 tháng 7 năm 1979

Ngày 15 tháng 11 năm 1983

https://thuviensach.vn

Nói chuyện tại Brockwood Park School Ngày 17 tháng 6

năm 1973

Saanen, ngày 24 tháng 5 năm 1980 SỐNG ĐÚNG ĐẮN

Ngày 30 tháng 5 năm 1983

TÁNH TƯ L I LÀM HƯ HỎNG CÁI TRÍ

https://thuviensach.vn

Ojai, ngày 9 tháng 7 năm 1944

Một sống đơn giản không chỉ gồm có s sở h u một ít đồ

vật, nhưng còn cả s kiếm sống đúng đắn và s t do khỏi nh ng giải trí, nh ng nghiện ngập, và sở h u. S t do khỏi tham l i sẽ tạo ra phương tiện kiếm sống đúng đắn, nhưng có nh ng phương tiện sai lầm rõ ràng nào đó. Tham lam, truyền thống, và ham muốn quyền l c sẽ tạo ra phương tiện sai lầm của kiếm sống. Thậm chí trong nh ng thời điểm này khi mọi người bị kiềm chế vào một loại công việc đặc biệt nào đó, tìm đư c một nghề nghiệp đúng đắn vẫn có thể xảy ra đư c. Mỗi người phải nhận biết đư c nh ng hậu quả của nghề nghiệp sai lầm cùng nh ng thảm họa và nh ng đau khổ của nó, công việc đều đặn nhàm chán và nh ng thái độ cư x quá quen thuộc.

Liệu không cần thiết, mỗi người phải biết cho chính anh ấy phương tiện kiếm sống đúng đắn là gì, hay sao? Nếu chúng ta tham lam, ganh tị, tìm kiếm quyền hành, vậy thì phương tiện kiếm sống của chúng ta sẽ tương ng với nh ng đòi hỏi phía bên trong của chúng ta, và thế là tạo ra một thế giới của ganh đua, nhẫn tâm, áp b c, và cuối cùng kết thúc trong chiến tranh.

https://thuviensach.vn

Ojai, ngày 3 tháng 6 năm 1945

Người hỏi: Vấn đề kiếm sống đúng đắn là một vấn đề quan tâm nhất trong hầu hết chúng tôi. Bởi vì nh ng xu hướng kinh tế hiện nay của thế giới quá lệ thuộc vào nhau. Tôi khám phá rằng hầu hết mọi công việc tôi làm đều hoặc tr c l i nh ng người khác hoặc góp phần vào nguyên nhân của chiến tranh.

Làm thế nào một người chân thật mong ước sẽ kiếm đư c phương tiện kiếm sống đúng đắn để rút lui khỏi guồng quay của s tr c l i và chiến tranh.

Krishnamurti: Đối với một người th c s mong ước tìm đư c một phương tiện kiếm sống đúng đắn, đời sống thuộc kinh tế như hiện nay nó đư c tổ ch c là điều khó khăn c c kỳ.

Như người hỏi đưa ra, nh ng xu hướng kinh tế đều có liên quan với nhau và vì vậy nó là một vấn đề ph c tạp; và cũng giống như tất cả nh ng vấn đề ph c tạp khác của con người, nó phải đư c tiếp cận một cách rất đơn giản. Bởi vì xã hội đang trở nên mỗi lúc một ph c tạp và đư c tổ ch c, s k luật của tư

tưởng và hành động đang đư c yêu cầu phải tuân theo bởi vì l i ích của s hiệu quả. S hiệu quả trở thành s nhẫn tâm khi nh ng giá trị thuộc giác quan thống trị, khi nh ng giá trị vĩnh c u không đư c quan tâm.

Chắc chắn có nh ng cách kiếm sống sai lầm. Một người giúp đ trong việc chế tạo vũ khí và nh ng phương tiện khác để giết chết nh ng con người thân thuộc của anh ấy, chắc chắn bận tâm đến s bạo l c thêm n a, và không bao giờ mang lại hòa bình trong thế giới. Người chính trị mà, hoặc vì l i ích của quốc gia anh ấy hoặc của chính anh ấy hoặc của một học thuyết, quan tâm đến s cai trị và bóc lột nh ng người khác, chắc chắn đang s d ng nh ng cách kiếm sống sai lầm, mà dẫn đến chiến tranh, đến đau khổ và phiền muộn của con người. Vị linh m c mà bám vào một niềm tin, giáo điều, hay thành kiến đặc biệt, mà bám vào một hình th c đặc biệt của thờ ph ng và cầu nguyện, cũng đang s d ng phương tiện kiếm sống sai lầm, bởi vì anh ấy chỉ đang truyền bá s dốt nát và không-khoan dung, https://thuviensach.vn

mà bố trí con người chống lại con người. Bất kỳ nghề nghiệp nào mà dẫn đến và duy trì s phân chia và xung đột gi a con người và con người chắc chắn là một phương tiện kiếm sống sai lầm.

Phương tiện kiếm sống của chúng ta bị định đoạt qua truyền thống hay qua tham lam và tham vọng, đúng ch ? Thông thường, chúng ta không cố ý bắt đầu chọn l a cách kiếm sống đúng đắn. Chúng ta chỉ quá cám ơn khi nhận đư c công việc gì chúng ta có thể kiếm đư c, và một cách mù quáng tuân theo hệ

thống kinh tế thiết lập quanh chúng ta. Nhưng người hỏi muốn biết làm thế nào để rút lui khỏi s tr c l i và chiến tranh. Muốn rút lui khỏi chúng, anh ấy phải không cho phép chính anh ấy bị

tác động, cũng không bị áp l c bởi nghề nghiệp thuộc truyền thống, và cũng không đư c ganh tị lẫn tham vọng. Nhiều người chúng ta chọn l a một nghề nghiệp nào đó bởi vì truyền thống hay bởi vì chúng ta thuộc một gia đình của luật sư hay quân đội hay chính trị hay kinh doanh; hay s tham lam quyền hành và vị

trí của chúng ta định đoạt nghề nghiệp của chúng ta; s tham vọng thúc ép chúng ta ganh đua và nhẫn tâm trong s ham muốn thành công của chúng ta. Thế là người không muốn tr c l i và góp phần vào nguyên nhân của chiến tranh, phải không còn tuân theo truyền thống, chấm d t tham lam, tham vọng, và t tìm kiếm. Nếu anh ấy phủ nhận nh ng điều này, t nhiên anh ấy sẽ tìm đư c nghề nghiệp đúng đắn.

Mặc dầu nó quan trọng và h u ích, nghề nghiệp đúng đắn không là một kết thúc trong chính nó. Bạn có lẽ có một phương tiện kiếm sống đúng đắn, nhưng nếu bên trong bạn thiếu thốn hay nghèo khó bạn sẽ là cái nguồn của đau khổ cho chính bạn và thế là cho nh ng người khác; bạn sẽ thiếu suy nghĩ, sẽ bạo l c, sẽ t -khẳng định. Nếu không có s t do phía bên trong của s thật, bạn sẽ không có hân hoan, không an bình. Trong tìm kiếm và khám phá s thật phía bên trong đó, một mình, liệu chúng ta có thể không nh ng mãn nguyện cùng chút ít, nhưng còn nhận biết đư c cái gì đó vư t khỏi tất cả s đo lường.

Trước hết chính là điều này mà phải đư c tìm kiếm, tiếp theo nh ng s việc khác sẽ hiện diện trong s th c dậy của nó.

T do phía bên trong của s thật sáng tạo này không là một https://thuviensach.vn

quà tặng, nó phải đư c khám phá và đư c trải nghiệm. Nó không là một thành t u để đư c tập h p cho chính bạn và tôn vinh bạn. Nó là một trạng thái của đang hiện diện, giống như

yên lặng, mà trong đó không có trở thành, mà trong đó có trọn vẹn. Sáng tạo này có lẽ không cần thiết phải tìm kiếm s diễn tả; nó không là một tài năng mà đòi hỏi một thể hiện phía bên ngoài. Bạn không cần là một họa sĩ vĩ đại và cũng không cần có một khán giả; nếu bạn tìm kiếm nh ng điều này, bạn sẽ bỏ l s thật phía bên trong. Nó không là một quà tặng, nó cũng không là kết quả của tài năng; nó phải đư c tìm ra, kho tàng bất diệt này, khi tư tưởng giải thoát chính nó khỏi d c vọng, ý muốn thấp hèn, và dốt nát, khi tư tưởng giải thoát chính nó khỏi thế

giới trần t c và s khao khát để hiện diện của cá nhân. Nó phải đư c trải nghiệm qua s suy nghĩ và suy gẫm đúng đắn. Nếu không có s t do phía bên trong này của s thật, s tồn tại là đau khổ. Như một người khát tìm kiếm nước, cũng vậy chúng ta phải tìm kiếm. S thật, một mình nó, có thể thỏa mãn cơn khát của vĩnh hằng.

https://thuviensach.vn

Ojai, ngày 27 tháng 5 năm 1945

Chúng ta đã có đư c s phát triển quá dư th a thuộc mảnh trí năng bằng s mất mát của nh ng cảm thấy rõ ràng hơn và sâu thẳm hơn, và một nền văn minh đư c đặt nền tảng trên s phát triển của mảnh trí năng phải tạo ra s nhẫn tâm và tôn sùng thành công. S nhấn mạnh vào trí năng hay vào cảm xúc dẫn đến s mất cân bằng, và mảnh trí năng luôn luôn đang tìm kiếm để t -bảo vệ chính nó. Thuần túy quyết tâm chỉ củng cố

mảnh trí năng và làm xơ c ng lẫn cằn cỗi nó; nó luôn luôn t -

hung hăng trong trở thành hay không-trở thành. Nh ng phương cách của mảnh trí năng phải đư c hiểu rõ qua s tỉnh th c liên t c, và tái-giáo d c của nó phải vư t khỏi lý luận riêng của nó.

Người hỏi: Tôi phát giác có s xung đột gi a nghề nghiệp của tôi và s liên hệ của tôi. Chúng chuyển động trong nh ng phương hướng khác biệt. Làm thế nào tôi có thể hội t chúng?

Krishnamurti: Hầu hết nghề nghiệp của chúng ta đều bị định đoạt bởi truyền thống, hay bởi tham lam, hay bởi tham vọng.

Trong nghề nghiệp của chúng ta, chúng ta tàn nhẫn, ganh đua, dối trá, ranh mãnh, và t -phòng vệ cao độ. Nếu tại bất kỳ thời điểm nào chúng ta yếu ớt, chúng ta có lẽ bị chèn ép, thế là chúng ta phải theo kịp s hiệu quả cao độ của bộ máy tham lam của kinh doanh. Nó là một đấu tranh liên t c để duy trì một vị trí, để trở nên lanh l i hơn và khôn ngoan hơn. Tham vọng không bao giờ có thể tìm đư c s thỏa mãn vĩnh viễn; nó mãi mãi đang tìm kiếm nh ng phạm trù rộng lớn hơn cho s t -khẳng định.

Nhưng trong s liên hệ, một tiến hành hoàn toàn khác hẳn đư c bao hàm. Trong nó, phải có thương yêu, ân cần, thích ng, t -phủ nhận, như ng bộ, không phải để chinh ph c nhưng để sống hạnh phúc. Trong nó, phải có s tế nhị t -khiêm tốn, s t do khỏi thống trị, khỏi chiếm h u, nhưng trống không; và https://thuviensach.vn

s s hãi nuôi dư ng ganh tị và đau khổ trong liên hệ. Liên hệ

là một tiến hành của t -khám phá, trong đó có hiểu rõ sâu thẳm hơn và rộng rãi hơn. Liên hệ là một điều chỉnh liên t c trong t -

khám phá; nó cần đến s kiên nhẫn, s mềm dẻo vô hạn, và một tâm hồn đơn giản.

Nhưng làm thế nào hai điều này gặp g cùng nhau: t -khẳng định và thương yêu, nghề nghiệp và liên hệ? Một điều thì tàn nhẫn, ganh đua, tham vọng, điều còn lại thì ân cần, hòa nhã; chúng không thể hòa h p cùng nhau. Một tay này họ quan tâm chém giết và tiền bạc, và tay còn lại họ cố gắng t tế, ân cần, thương yêu. Để làm khuây khỏa khỏi nh ng nghề nghiệp nhàm chán và lo lắng của họ, họ tìm kiếm s thanh thản và thoải mái trong s liên hệ. Nhưng s liên hệ không khoan như ng s thanh thản bởi vì nó là một tiến hành đặc biệt của hiểu rõ và t -

khám phá. Qua cuộc sống liên hệ của anh ấy, con người của nghề nghiệp cố gắng tìm kiếm s thanh thản và vui thú như một đền bù cho công việc kinh doanh nhàm chán của anh ấy. T ng chút một, nghề nghiệp hàng ngày của tham vọng, tham lam, và tàn nhẫn dẫn đến chiến tranh và đến nh ng hành động dã man của nền văn minh hiện đại.

Nghề nghiệp đúng đắn không bị sai khiến bởi truyền thống, tham lam hay tham vọng. Nếu đầy nghiêm túc, mỗi người chúng ta quan tâm thiết lập s liên hệ đúng đắn, không chỉ cùng một người nhưng còn cùng tất cả, vậy thì anh ấy sẽ tìm đư c nghề

nghiệp đúng đắn. Nghề nghiệp đúng đắn hiện diện cùng s tái sinh, cùng s thay đổi của tâm hồn, không phải t s khẳng định thuần túy thuộc trí năng để tìm ra nó.

Hòa h p tổng thể chỉ có thể xảy ra nếu có s minh bạch của hiểu rõ trên tất cả nh ng m c độ thuộc ý th c của chúng ta.

Không thể có s hòa h p gi a tình yêu và tham vọng, xảo trá và minh bạch, t bi và chiến tranh. Ch ng nào nghề nghiệp và liên hệ còn gi tách rời, vẫn còn có xung đột và đau khổ liên t c. Tất cả đổi mới bên trong khuôn mẫu của s phân hai là tình trạng thoái hóa; chỉ vư t khỏi nó, mới hiện diện s hòa bình sáng tạo.

https://thuviensach.vn

Bangalore, ngày 8 tháng 8 năm 1948

Người hỏi: Ông nói quá nhiều về s tỉnh th c liên t c. Tôi phát giác rằng công việc của tôi gây nhàm chán không thể kiềm hãm đư c đến độ khi nói về s tỉnh th c sau một ngày làm việc c c nhọc chỉ đang sát muối vào vết thương.

Krishnamurti: Thưa bạn, đây là một nghi vấn quan trọng.

Làm ơn, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu nó cẩn thận và xem th điều gì nó hàm ý. Bây giờ, hầu hết chúng ta đều bị nhàm chán bởi điều gì chúng ta gọi là công việc của chúng ta, việc làm của chúng ta, thói quen đều đặn hàng ngày của chúng ta.

Nh ng người ưa thích công việc, và nh ng người bị ép buộc làm việc do bởi cần thiết, và nh ng người phát giác rằng công việc gây nhàm chán – tất cả họ đều bị nhàm chán. Cả nh ng người ưa thích công việc và nh ng người chống đối nó đều bị

nhàm chán, đúng ch ? Một người ưa thích công việc của anh ấy làm gì? Anh ấy suy nghĩ về nó t sáng đến khuya, anh ấy liên t c bị bận tâm bởi nó. Anh ấy quá bị đồng hóa cùng công việc của anh ấy đến độ anh ấy không thể quan sát nó – chính anh ấy là hành động, công việc. Và đối với một người như thế, điều gì xảy ra? Anh ấy sống trong một cái cũi, anh ấy sống cô lập cùng công việc của anh ấy. Trong s cô lập đó, anh ấy có lẽ

rất khôn ngoan, rất sáng chế, rất tinh xảo; nhưng anh ấy vẫn còn bị cô lập. Và anh ấy bị làm cho nhàm chán bởi vì anh ấy đang chống đối tất cả công việc khác, tất cả nh ng tiếp cận khác. Thế là, công việc của anh ấy là một hình th c của tẩu thoát khỏi sống – khỏi người v của anh ấy, khỏi nh ng bổn phận thuộc xã hội của anh ấy, khỏi vô vàn nh ng đòi hỏi và vân vân. Và có con người trong loại khác, người mà – giống như

hầu hết các bạn – bị ép buộc phải làm công việc gì đó mà anh ấy không ưa thích và chống đối nó. Anh ấy là công nhân nhà máy, thư ký ngân hàng, luật sư, hay bất kỳ nh ng công việc https://thuviensach.vn

khác nhau nào mà chúng ta có.

Bây giờ, nó là gì mà khiến cho chúng ta nhàm chán? Liệu nó là chính công việc? Hay liệu nó là s chống đối công việc của chúng ta, hay liệu nó là s tẩu thoát khỏi nh ng tác động khác ập vào chúng ta? Bạn theo kịp vấn đề ch ? Tôi hy vọng tôi đang trình bày rõ ràng. Đó là, người ưa thích công việc của anh ấy quá bị vướng víu trong nó, quá bị trói buộc trong nó, đến độ

nó trở thành một nghiện ngập. Thế là tình yêu công việc của anh ấy trở thành một tẩu thoát khỏi sống. Và đối với người chống đối công việc, mong ước anh ấy đang làm một công việc nào khác, có s xung đột liên t c của chống đối lại điều gì anh ấy đang làm. Vì vậy vấn đề của chúng ta là: liệu công việc làm cho chúng ta nhàm chán? Hay s nhàm chán bị tạo ra bởi s chống đối lại công việc ở một phía, và bằng cách s d ng công việc để trốn tránh nh ng ảnh hưởng của sống ở phía khác? Đó là, liệu hành động, công việc, làm cho cái trí nhàm chán; hay liệu cái trí bị làm cho nhàm chán bởi trốn tránh, bởi xung đột, bởi chống đối? Chắc chắn, nó không là công việc; nhưng s chống đối, làm cho cái trí nhàm chán. Nếu bạn không chống đối và chấp nhận công việc, điều gì xảy ra? Công việc không làm cho bạn nhàm chán, bởi vì chỉ một phần cái trí của bạn đang vận hành với công việc mà bạn phải làm. Phần còn lại của con người bạn, tầng ý th c bên trong, tầng che giấu, bị bận rộn với nh ng suy nghĩ mà bạn th c s quan tâm. Vì vậy không có xung đột. Điều này có lẽ nghe có vẻ khá ph c tạp, nhưng nếu bạn muốn theo sát nó cẩn thận, bạn sẽ thấy rằng cái trí bị làm cho nhàm chán, không phải bởi công việc, nhưng bởi chống đối lại công việc, hay bởi chống đối lại sống. Ví d , bạn phải làm một công việc nào đó mà có lẽ mất năm hay sáu tiếng đồng hồ.

Nếu bạn nói, ‘Chán quá, thật là một công việc khủng khiếp, tôi ước tôi có thể làm công việc nào khác’; chắc chắn, cái trí của bạn đang chống đối lại công việc đó. Một phần cái trí của bạn đang ao ước bạn đang làm việc gì khác. S phân chia này, bị

gây ra qua s chống đối, tạo ra s nhàm chán, bởi vì bạn đang s d ng nỗ l c của bạn một cách phí phạm, ao ước bạn đang làm một công việc nào khác. Bây giờ, nếu bạn không chống đối nó, nhưng làm việc gì th c s cần thiết, vậy thì, bạn nói, ‘Tôi https://thuviensach.vn

phải kiếm sống và tôi sẽ kiếm sống một cách đúng đắn.’ Nhưng kiếm sống đúng đắn không có nghĩa là quân đội, cảnh sát, hay là một luật sư mà thành công trong s tranh chấp, s tranh cãi, s d ng luận điệu gian trá và vân vân. Đây hoàn toàn là một vấn đề khó khăn trong chính nó.

Nếu bạn bị bận rộn khi làm việc gì đó mà bạn phải làm để kiếm sống, và nếu bạn chống đối lại nó, chắc chắn cái trí trở nên nhàm chán bởi vì chính s chống đối đó giống như một động cơ đang chạy mà cái phanh đang bị hãm lại. Điều gì xảy ra cho cái động cơ tội nghiệp đó? S vận hành của nó bị trì trệ, đúng ch ? Nếu bạn đã lái một chiếc xe hơi, bạn biết việc gì sẽ xảy ra nếu bạn c hãm phanh – không nh ng bạn sẽ làm mòn cái phanh, mà bạn sẽ còn làm hư hỏng động cơ. Đó chính xác là điều gì bạn đang làm khi bạn chống đối lại công việc. Trái lại, nếu bạn chấp nhận công việc gì bạn phải làm, và làm nó một cách thông minh và trọn vẹn hết s c mình, vậy thì điều gì xảy ra? Bởi vì bạn không còn đang chống đối, nh ng tầng khác của ý th c của bạn đều hoạt động không liên quan đến việc gì bạn đang làm; bạn đang trao chỉ cái trí tầng ý th c bên ngoài cho công việc của bạn, còn tầng ý th c bên trong, phần che giấu của cái trí của bạn lại bị bận rộn bởi nh ng công việc khác mà trong đó có nhiều sinh khí hơn, nhiều chiều sâu hơn. Mặc dầu bạn đối diện công việc, tầng ý th c bên trong đảm đương và vận hành.

Bây giờ, nếu bạn quan sát, điều gì th c s xảy ra trong sống hàng ngày của bạn? Ví d , bạn quan tâm tìm đư c Thư ng đế, hay có an bình. Đó là s quan tâm th c s của bạn mà cả tầng ý th c bên ngoài lẫn bên trong đều bị bận rộn – tìm đư c hạnh phúc, tìm đư c s thật, sống một cách đúng đắn, tốt lành, minh bạch. Nhưng bạn phải kiếm sống; bởi vì không có s việc như

sống trong cô lập – cái mà hiện diện, ở trong liên hệ. Thế là, quan tâm đến s an bình, và bởi vì công việc của bạn trong sống hàng ngày ngăn cản điều đó, bạn chống đối lại công việc.

Bạn nói, ‘Tôi ước tôi có nhiều thời gian hơn để suy nghĩ, để

tham thiền, để luyện tập violin’, hay bất kỳ việc gì. Khi bạn làm việc đó, khi bạn chỉ chống đối lại công việc bạn phải làm, chính s chống đối đó là một lãng phí của nỗ l c, mà làm cho cái trí https://thuviensach.vn

nhàm chán. Nhưng nếu bạn nhận ra rằng tất cả chúng ta đều làm nh ng công việc khác nhau mà phải đư c làm – viết thư, nói chuyện, hốt phân bò, hay công việc gì bạn muốn – và vì vậy không chống đối, nhưng nói, ‘Tôi phải làm công việc đó’, vậy thì bạn sẽ sẵn lòng làm nó mà không nhàm chán. Nếu không có chống đối, khoảnh khắc công việc đó làm xong, bạn sẽ phát giác rằng cái trí của bạn an bình; bởi vì tầng ý th c bên trong, nh ng tầng sâu thẳm hơn của ý th c, quan tâm đến an bình, bạn sẽ phát giác rằng an bình bắt đầu hiện diện. Vì vậy, không có s phân chia gi a hành động, mà có lẽ là công việc đều đặn, mà có lẽ không h ng thú, và s theo đuổi s thật của bạn; chúng hòa h p khi cái trí không còn đang chống đối, khi cái trí không còn bị làm cho nhàm chán qua chống đối. Chính bởi s chống đối mới tạo ra s phân chia gi a an bình và hành động.

Chống đối đư c đặt nền tảng trên một ý tưởng, và chống đối không thể tạo ra hành động. Chính hành động mới giải thoát, không phải s chống đối công việc.

Vì vậy rất quan trọng phải hiểu rõ rằng cái trí bị làm nhàm chán qua chống đối, qua phê bình, khiển trách, và qua trốn tránh. Cái trí không bị nhàm chán khi không-chống đối, không-phê bình, không-khiển trách, vậy là nó sinh động, năng động. Chống đối chỉ là cô lập, và cái trí của một người liên t c đang t -cô lập chính anh ấy một cách có ý th c hay không-ý th c, bị làm cho nhàm chán bởi s chống đối này.

https://thuviensach.vn

Ojai, ngày 14 tháng 8 năm 1955

Người hỏi: Ông nói rằng một cái trí bị bận tâm không thể

thâu nhận s thật hay Thư ng đế. Nhưng làm thế nào tôi có thể

kiếm sống nếu tôi không bị bận tâm bởi công việc của tôi?

Chính ông không bị bận tâm bởi nh ng nói chuyện này như

phương tiện kiếm sống đặc biệt của ông?

Krishnamurti: Thư ng đế cấm đoán tôi phải bị bận tâm bởi nh ng nói chuyện của tôi! Tôi không bị bận tâm. Và đây không là phương tiện kiếm sống của tôi. Nếu tôi bị bận tâm, sẽ không có khoảng ng ng gi a nh ng suy nghĩ, sẽ không có yên lặng đó mà cần thiết để thấy cái gì đó mới mẻ. Vậy thì nói chuyện sẽ

trở thành hoàn toàn nhàm chán. Tôi không muốn bị nhàm chán bởi nh ng nói chuyện riêng của tôi, vì vậy tôi không đang nói chuyện t ký c. Nó là điều gì đó hoàn toàn khác hẳn. Không đặt thành vấn đề, chúng ta sẽ tìm hiểu nó vào dịp khác.

Người hỏi muốn biết làm thế nào anh ấy sẽ kiếm sống đư c nếu anh ấy không bị bận tâm với công việc của anh ấy. Liệu chính bạn bị bận tâm với công việc của bạn? Làm ơn hãy lắng nghe điều này. Nếu bạn bị bận tâm bởi công việc của bạn, vậy thì bạn không-ưa thích công việc của bạn. Bạn hiểu rõ s khác biệt? Nếu tôi ưa thích công việc gì tôi đang làm, tôi không bị bận tâm bởi nó, công việc của tôi không tách rời khỏi tôi. Nhưng chúng ta đã đư c đào tạo trong quốc gia này, và bất hạnh thay nó đang trở thành thói quen khắp thế giới, phải thâu lư m k năng trong công việc mà chúng ta không ưa thích. Có lẽ có một ít nh ng người khoa học, một ít nh ng chuyên gia k thuật, một ít nh ng k sư, mà th c s ưa thích điều gì họ làm trong toàn ý nghĩa của t ng đó, mà tôi sẽ giải thích tiếp theo đây. Nhưng hầu hết chúng ta không ưa thích việc gì chúng ta đang làm, và đó là lý do tại sao chúng ta bị bận tâm bởi kiếm sống của chúng ta. Tôi nghĩ có một khác biệt gi a hai điều.

Nếu bạn th c s tìm hiểu nó, làm thế nào tôi có thể ưa thích việc gì tôi đang làm nếu tôi luôn luôn bị thúc đẩy bởi tham vọng, qua công việc của tôi tôi đang cố gắng để đạt đư c một m c https://thuviensach.vn

đích, để trở thành người nào đó, để đạt đư c s thành công?

Một nghệ sĩ quan tâm đến tên tuổi của anh ấy, đến s vĩ đại của anh ấy, đến s so sánh, đến đạt đư c tham vọng của anh ấy, không còn là một nghệ sĩ; anh ấy chỉ là một chuyên viên k thuật giống như nh ng người khác. Mà có nghĩa, th c s , rằng muốn thương yêu việc gì đó phải có một kết thúc toàn bộ của tất cả tham vọng, của tất cả ham muốn cho s công nhận của xã hội – mà dù sao chăng n a đã bị thoái hóa rồi. (Tiếng cười.) Thưa các bạn, làm ơn đ ng cười. Và chúng ta không đư c đào tạo cho điều đó, chúng ta không đư c giáo d c cho điều đó; chúng ta phải phù h p vào khe rãnh nào đó mà xã hội hoặc gia đình đã giao cho chúng ta. Bởi vì cha ông của chúng ta đã là nh ng bác sĩ, nh ng luật sư, hay nh ng k sư, tôi phải là một bác sĩ, một luật sư, hay một k sư. Và lúc này, phải có càng nhiều k sư càng tốt, bởi vì đó là điều gì xã hội đòi hỏi. Thế là chúng ta đã mất đi tình yêu về chính công việc này – nếu chúng ta đã t ng có nó, mà tôi nghi ngờ lắm. Khi bạn thương yêu một công việc, không có s bận tâm bởi nó. Cái trí không quan tâm đến đạt đư c cái gì đó, không cố gắng tốt lành hơn người nào khác; tất cả so sánh, ganh đua, tất cả ham muốn cho thành công, cho thành t u, hoàn toàn kết thúc. Chính cái trí tham vọng mới bị bận tâm.

Tương t , một cái trí bị bận tâm bởi Thư ng đế, bởi s thật, không bao giờ có thể tìm đư c nó. Bởi vì điều mà cái trí bị bận tâm, nó đã biết trước rồi. Nếu bạn đã biết trước cái vô hạn, điều gì bạn biết là kết quả của quá kh , vì vậy nó không là cái vô hạn. S thật không thể đư c đo lường, vì vậy không có s bận tâm bởi nó. Chỉ có một yên lặng của cái trí, một trống không trong đó không có chuyển động, và chỉ đến lúc đó cái không biết đư c mới có thể hiện diện.

https://thuviensach.vn

Từ Bình phẩm về Sống, Tập 1, Chương 88

https://thuviensach.vn

CÔNG VIỆC

Cách biệt và có khuynh hướng yếm thế, ông ấy là loại bộ

trưởng nào đó trong chính phủ. Ông ấy đã đư c mang vào, hay có thể bị kéo lê, bởi một người bạn, và dường như khá kinh ngạc khi phát hiện chính ông ấy hiện diện ở đó. Người bạn muốn bàn về điều gì đó và chắc chắn nghĩ rằng nguời còn lại có lẽ đến và nghe vấn đề của ông ấy. Bộ trưởng tò mò và khá trịch thư ng. Ông ấy là một người bệ vệ, mắt sắc và nói năng hoạt bát. Ông ấy đã thành công trong sống và đang ổn định vị trí. ‘Đi’

là một việc, và ‘đến’ là một việc khác. Đi liên t c đang đến, và đến mà không còn đi thêm n a là chết. Chúng ta đạt đư c thỏa mãn dễ dàng làm sao, và bất mãn tìm đư c mãn nguyện nhanh biết ch ng nào! Tất cả chúng ta đều mơ ước một chỗ ẩn náu thuộc loại nào đó, một nơi trú nạn khỏi mọi xung đột; và thường thường chúng ta tìm đư c nó. Nh ng người khôn lanh, giống như nh ng người ngu dốt, đều tìm đư c một chỗ ẩn náu và cảnh giác phía bên trong nó.

‘Tôi đã cố gắng hiểu rõ vấn đề của tôi suốt nhiều năm, nhưng tôi không thể thấu triệt nó. Trong công việc của tôi, tôi luôn luôn tạo ra thù địch; trong ch ng m c nào đó, kẻ thù đã len lẻn chen vào trong số tất cả nh ng người tôi đã cố gắng giúp đ . Trong giúp đ vài người, tôi đã gieo rắc mầm mống chống đối trong số nh ng người khác. Một tay này tôi cho, tay còn lại dường như tôi gây tổn thương. Điều này đã xảy ra quá lâu đến độ tôi không thể nhớ lại đư c, và lúc này một tình huống đã nảy sinh trong đó tôi phải hành động khá d t khoát. Tôi th c s không muốn gây tổn thương, và tôi hoang mang không biết phải làm gì.’

Điều nào quan trọng hơn: không gây tổn thương, không tạo ra kẻ thù, hay làm công việc gì đó?

‘Trong quá trình diễn tiến công việc của tôi, tôi có gây tổn thương nh ng người khác. Tôi là một trong nh ng người lao đầu vào công việc; nếu tôi đảm trách việc gì đó, tôi muốn thấy https://thuviensach.vn

nó đư c hoàn tất. Tôi luôn luôn làm việc như thế. Tôi nghĩ rằng tôi khá có hiệu quả và tôi ghét trông thấy s không-hiệu quả.

Rốt cuộc, nếu chúng ta đảm trách loại công việc xã hội nào đó, chúng ta phải hoàn tất nó, và nh ng người không hiệu quả hay chểnh mãng, t nhiên bị tổn thương và trở thành thù địch. Công việc đem s giúp đ cho nh ng con người là quan trọng, và trong giúp đ nh ng người nghèo khổ, tôi gây tổn thương cho nh ng người cản trở. Nhưng tôi th c s không muốn gây tổn thương cho con người, và tôi đã bắt đầu nhận ra rằng tôi phải làm điều gì đó về nó.’

Đối với bạn, điều gì là quan trọng: làm việc, hay không gây tổn thương cho con người?

‘Khi người ta nhìn thấy quá nhiều đau khổ và lao vào công việc đổi mới, trong quá trình diễn tiến của công việc đó người ta gây tổn thương nh ng người nào đó, mặc dầu không cố ý.’

Trong c u thoát một nhóm người, nh ng người khác bị tổn thương. Một quốc gia tiếp t c tồn tại bị trả giá bởi một quốc gia khác. Nh ng người tạm gọi là tinh thần, trong s hăng hái đổi mới của họ, c u rỗi một số người và hủy diệt nh ng người khác, họ mang lại hạnh phúc và cũng cả s nguyền rủa. Có vẻ

chúng ta luôn luôn t tế với một số người và hung t n với nh ng người khác. Tại sao? Đối với bạn, điều gì là quan trọng: làm việc, hay không gây tổn thương cho con người?

‘Rốt cuộc, người ta phải gây tổn thương cho nh ng người nào đó, nh ng người cẩu thả, nh ng người không hiệu quả, nh ng người ích k , dường như đó là điều không tránh khỏi.

Ông không gây tổn thương cho con người bởi nh ng nói chuyện của ông hay sao? Tôi biết một người giàu có đã rất bị

tổn thương bởi điều gì ông nói về nh ng người giàu có.’

Tôi không muốn gây tổn thương bất kỳ ai. Nếu người ta bị

tổn thương trong quá trình của một công việc nào đó, vậy thì đối với tôi công việc đó phải bị gạt đi. Tôi không có công việc, không có kế hoạch cho bất kỳ loại đổi mới hay cách mạng. Đối với tôi, công việc không là ưu tiên, nhưng không gây tổn thương nh ng người khác. Nếu một người giàu có cảm thấy bị tổn thương bởi điều gì đư c nói, anh ấy không bị tổn thương bởi tôi, nhưng bởi s thật của ‘cái gì là’, mà anh ấy không ưa thích; https://thuviensach.vn

anh ấy không muốn bị phơi bày. Tôi không có ý định phơi bày một người khác. Nếu trong nhất thời một người bị phơi bày bởi s thật của cái gì là, và bị t c giận bởi điều gì anh ấy thấy, anh ấy đổ lỗi cho nh ng người khác; nhưng đó chỉ là một tẩu thoát khỏi s kiện. Thật là xuẩn ngốc khi bị t c giận bởi một s kiện.

Lẩn tránh khỏi một s kiện qua s t c giận là một trong nh ng phản ng thông d ng nhất và thiếu chín chắn nhất.

Nhưng bạn vẫn chưa trả lời câu hỏi của tôi. Đối với bạn, điều gì là quan trọng: làm việc, hay không gây tổn thương người khác?

‘Công việc phải đư c làm, ông không nghĩ như vậy hay sao?’ ngài bộ trưởng trả lời.

Tại sao nó phải đư c làm? Nếu trong quá trình gây l i lộc cho vài người, bạn gây tổn thương hay hủy diệt nh ng người khác, nó có giá trị gì? Bạn có lẽ c u thoát quốc gia riêng của bạn, nhưng bạn bóc lột hay tàn sát một quốc gia khác. Tại sao bạn quá quan tâm đến quốc gia của bạn, đảng phái của bạn, học thuyết của bạn? Tại sao bạn quá đồng hóa cùng công việc của bạn? Tại sao công việc gây vấn đề quá nhiều?

‘Chúng ta phải làm việc, phải hoạt động, ngư c lại chúng ta có lẽ chết rồi. Khi ngôi nhà đang cháy, lúc đó chúng ta không thể quan tâm đến nh ng hoạt động cơ bản.’

Đối với nh ng hoạt động cơ bản, chỉ vận hành đều đặn, không bao giờ là vấn đề; họ chỉ quan tâm đến hoạt động, mà tạo ra nh ng l i lộc hời h t và nh ng thiệt hại sâu thẳm.

Nhưng, liệu tôi đư c phép hỏi, tại sao một loại công việc nào đó lại quá quan trọng đối với bạn? Tại sao bạn quá quyến luyến nó?

‘Ồ, tôi không biết, nhưng nó cho tôi nhiều hạnh phúc.’

Thế là, bạn th c s không quan tâm đến chính công việc, nhưng lại quan tâm đến điều gì bạn nhận đư c t nó. Bạn có lẽ

không tạo ra tiền bạc nhờ nó, nhưng bạn lại tìm thấy hạnh phúc t nó. Như một người tìm kiếm quyền hành, vị trí, và thanh danh trong việc c u thoát đảng phái của anh ấy hay quốc gia của anh ấy, vậy là bạn kiếm đư c vui thú t công việc của bạn; như một người khác tìm đư c s thỏa mãn vô hạn, mà anh ấy gọi là một ân lành, trong việc hầu hạ đấng c u rỗi của anh ấy, vị

đạo sư của anh ấy, bậc thầy của anh ấy, cũng vậy bạn thỏa https://thuviensach.vn

mãn bởi điều gì bạn gọi là công việc vị tha. Thật ra, không phải là quốc gia, công việc, hay đấng c u rỗi mà quan trọng đối với bạn, nhưng điều gì bạn nhận đư c t nó. Hạnh phúc riêng của bạn là quan trọng nhất, và công việc đặc biệt của bạn trao tặng bạn điều gì bạn muốn. Bạn th c s không quan tâm đến nh ng người mà bạn nghĩ rằng bạn đang giúp đ ; họ chỉ là phương tiện cho hạnh phúc của bạn. Và chắc chắn nh ng người không hiệu quả, nh ng người cản đường bạn, bị tổn thương; bởi vì công việc đặt thành vấn đề, công việc là hạnh phúc của bạn.

Đây là một s kiện tàn nhẫn, nhưng đầy ranh mãnh chúng ta che đậy nó bằng nh ng t ng nghe có vẻ cao quý như ph c v , quốc gia, hòa bình, Thư ng đế, và vân vân.

Vì vậy, nếu người ta đư c phép vạch rõ, bạn th c s không thèm bận tâm khi gây tổn thương cho nh ng người cản trở s hiệu quả của công việc mà cho bạn hạnh phúc. Bạn tìm đư c hạnh phúc trong công việc nào đó, và công việc đó, dù nó là gì, là bạn. Bạn quan tâm đến hạnh phúc, và công việc trao tặng bạn phương tiện; vì vậy công việc trở thành rất quan trọng, và vậy thì dĩ nhiên bạn rất hiệu quả, tàn nhẫn, thống trị vì ích l i của điều cho bạn hạnh phúc. Vì vậy bạn không thèm bận tâm khi gây tổn thương con người, khi nuôi dư ng kẻ thù.

‘Trước kia tôi chưa bao giờ thấy nó theo cách đó, và điều đó hoàn toàn đúng. Nhưng tôi phải làm gì về nó?’

Cũng vậy, liệu không quan trọng phải tìm ra tại sao bạn đã phải mất quá nhiều năm để thấy một s kiện đơn giản như thế

này?

‘Như ông thấy, tôi giả s , tôi th c s không thèm bận tâm liệu rằng tôi có gây tổn thương cho nh ng người khác hay không ch ng nào tôi còn theo đuổi m c đích của tôi. Tôi thường thường đạt đư c m c đích của tôi, bởi vì tôi luôn luôn rất hiệu quả và thẳng thắn – mà ông muốn gọi là tàn nhẫn, và ông hoàn toàn đúng. Nhưng bây giờ tôi phải làm gì?’

Bạn đã phải mất t ng đó năm để thấy s kiện đơn giản này bởi vì t đó đến nay bạn không sẵn lòng thấy nó; bởi vì trong thấy nó, bạn đang tấn công vào căn c của thân tâm bạn. Bạn đã tìm kiếm hạnh phúc và đã tìm đư c nó; nhưng nó luôn luôn tạo ra xung đột và hận thù; và lúc này, có lẽ lần đầu tiên, bạn https://thuviensach.vn

đang đối diện nh ng s kiện về chính bạn. Bạn sẽ làm gì? Nếu không có một cách tiếp cận khác đến công việc? Liệu không thể

hạnh phúc và làm việc, khác hơn là tìm kiếm hạnh phúc trong công việc? Khi chúng ta s d ng công việc hay con người như

một phương tiện để đạt đư c một kết thúc, vậy thì chắc chắn chúng ta không có liên hệ, không có hiệp thông hoặc cùng công việc hoặc cùng con người; và thế là chúng ta không thể thương yêu. Tình yêu không là một phương tiện dẫn đến một kết thúc; nó là vĩnh hằng riêng của nó. Khi tôi l i d ng bạn và bạn l i d ng tôi, mà thông thường đư c gọi là s liên hệ, chúng ta có quan trọng với nhau chỉ như một phương tiện dẫn đến cái gì khác; thế là chúng ta không quan trọng với nhau gì cả. T s l i d ng lẫn nhau này, xung đột và hận thù chắc chắn phải nảy sinh. Vì vậy bạn sẽ làm gì? Cả hai chúng ta sẽ cùng khám phá phải làm gì hơn là tìm kiếm một câu trả lời t một người khác.

Nếu bạn có thể tìm đư c nó, tìm đư c nó của bạn sẽ là trải nghiệm nó của bạn; vậy thì nó sẽ là th c s và không phải một xác nhận hay kết luận, một trả lời thuần túy bằng t ng .

‘Vậy thì, vấn đề của tôi là gì?’

Liệu chúng ta không thể trình bày nó theo cách này? Một cách t nhiên, phản ng đầu tiên của bạn đến câu hỏi là gì: liệu công việc đến trước, nếu nó không đến trước, vậy thì cái gì?

‘Tôi đang bắt đầu thấy điều gì ông đang cố gắng hướng đến.

Phản ng đầu tiên của tôi là choáng váng; tôi th c s bị kinh hoàng khi thấy tôi đã làm gì trong công việc của tôi suốt quá nhiều năm. Đây là lần đầu tiên tôi đối diện s kiện của ‘cái gì là’, như ông gọi nó, và tôi cam đoan với ông rằng nó chẳng dễ chịu gì cho lắm. Nếu tôi có thể vư t khỏi nó, có lẽ tôi sẽ thấy điều gì là quan trọng, và tiếp theo công việc sẽ t nhiên trôi chảy.

Nhưng liệu công việc hay cái gì đó đến trước vẫn không rõ ràng đối với tôi.’

Tại sao nó không rõ ràng? Liệu s rõ ràng là một vấn đề

của thời gian hay của sẵn lòng thấy nó? Liệu s ham muốn để

không thấy t -biến mất trong quá trình của thời gian? Liệu không-rõ ràng của bạn không do bởi s kiện đơn giản rằng bạn không muốn rõ ràng bởi vì nó sẽ gây xáo trộn toàn khuôn mẫu thuộc sống hàng ngày của bạn, hay sao? Nếu bạn nhận biết https://thuviensach.vn

đư c rằng bạn cố gắng đang trì hoãn, liệu bạn không ngay t c khắc rõ ràng, hay sao? Do bởi s trốn tránh này mới tạo ra s hoang mang.

‘Lúc này nó đang trở nên rất rõ ràng đối với tôi, và điều gì tôi sẽ làm là không quan trọng. Có thể tôi sẽ làm điều gì tôi đã và đang làm, nhưng bằng một tinh thần hoàn toàn khác hẳn.

Chúng ta sẽ thấy.’

https://thuviensach.vn

Từ Tự do đầu tiên và cuối cùng, Chương 3

https://thuviensach.vn

CÁ THỂ VÀ XÃ HỘI

.

Một cái trí ao ước hiểu rõ một vấn đề không nh ng phải hiểu rõ vấn đề một cách trọn vẹn, tổng thể, nhưng còn phải có thể theo sát nó thật mau lẹ, bởi vì vấn đề không bao giờ đ ng yên. Vấn đề luôn luôn mới mẻ, dù nó là một vấn đề chết đói, một vấn đề

tâm lý, hay bất kỳ vấn đề nào. Mọi khủng hoảng luôn luôn mới mẻ; vì vậy, muốn hiểu rõ nó, một cái trí phải luôn luôn trong sáng, rõ ràng, mau lẹ trong s theo đuổi của nó. Tôi nghĩ, hầu hết chúng ta nhận ra s khẩn cấp của một cách mạng phía bên trong, mà t nó có thể tạo ra một thay đổi cơ bản phía bên ngoài, xã hội. Đây là vấn đề mà chính tôi và tất cả nh ng con người có ý định nghiêm túc phải quan tâm. Làm thế nào tạo ra một thay đổi triệt để, một thay đổi cơ bản trong xã hội, là vấn đề

của chúng ta; và s thay đổi phía bên ngoài này không thể xảy ra nếu không có s cách mạng phía bên trong. Bởi vì xã hội luôn luôn cố định, bất kỳ hành động, bất kỳ đổi mới nào đư c thành t u nếu không có cách mạng phía bên trong này, đều trở

nên hoàn toàn cố định; vì vậy không có hy vọng nếu không có s cách mạng liên t c phía bên trong này, bởi vì, nếu không có nó, hành động phía bên ngoài trở thành lặp lại, thói quen. Hành động của s liên hệ gi a bạn và một người khác, gi a bạn và tôi, là xã hội; và xã hội đó trở nên cố định, nó không có ‘chất lư ng của đang trao tặng s sống’, ch ng nào còn không có s cách mạng liên t c phía bên trong này, một thay đổi tâm lý, sáng tạo; và do bởi không có s cách mạng liên t c phía bên trong này nên xã hội luôn luôn bị đ ng yên, cố định và vì vậy phải liên t c bị v v n.

S liên hệ gi a chính bạn và đau khổ, hỗn loạn, trong và quanh bạn là gì? Chắc chắn hỗn loạn này, đau khổ này, không hiện diện một mình. Bạn và tôi đã tạo ra nó, không phải một người tư bản hay một người cộng sản, hay một xã hội phát-xít, nhưng bạn và tôi đã tạo ra nó trong liên hệ lẫn nhau của chúng ta. Điều gì bạn là ở phía bên trong đã đư c chiếu rọi ra phía https://thuviensach.vn

bên ngoài, vào thế giới này; điều gì bạn là, điều gì bạn suy nghĩ

và điều gì bạn cảm thấy, điều gì bạn làm trong s tồn tại hàng ngày của bạn, đư c chiếu rọi ra phía bên ngoài, và điều đó tạo thành thế giới. Nếu chúng ta đau khổ, hoang mang, hỗn loạn phía bên trong; bằng s chiếu rọi, điều đó trở thành thế giới, điều đó trở thành xã hội, bởi vì s liên hệ gi a chính bạn và chính tôi, gi a chính tôi và một người khác là xã hội – xã hội là sản phẩm của s liên hệ của chúng ta – và nếu s liên hệ của chúng ta bị hoang mang, ích k , chật hẹp, bị giới hạn, theo quốc gia, chúng ta chiếu rọi việc đó và mang s hỗn loạn vào thế

giới.

Bạn là gì, thế giới là như vậy. Vì vậy vấn đề của bạn là vấn đề

của thế giới. Chắc chắn, đây là một s kiện căn bản và đơn giản, đúng ch ? Trong s liên hệ với một người hay nhiều người của chúng ta, trong ch ng m c nào đó dường như

chúng ta luôn luôn đang bỏ l mấu chốt này. Chúng ta muốn tạo ra một thay đổi qua một hệ thống, hay qua một cách mạng trong nh ng ý tưởng hoặc nh ng giá trị đư c đặt nền tảng trên một hệ thống, quên bẵng rằng chính là ‘bạn và tôi’ mà tạo ra xã hội, mà gây ra hỗn loạn hay trật t do bởi cách chúng ta sống trong đó. Vì vậy chúng ta phải bắt đầu t thật gần, đó là chính chúng ta phải chú ý đến s tồn tại hàng ngày của chúng ta, đến nh ng suy nghĩ và cảm thấy và nh ng hành động hàng ngày của chúng ta mà đư c bộc lộ trong cách kiếm sống và trong s liên hệ với nh ng ý tưởng hay nh ng niềm tin của chúng ta. Đây là s tồn tại hàng ngày của chúng ta, phải không? Chúng ta quan tâm đến sinh kế, có công ăn việc làm, kiếm tiền; chúng ta quan tâm đến s liên hệ với gia đình của chúng ta hay với nh ng người hàng xóm của chúng ta; và chúng ta quan tâm đến nh ng ý tưởng và đến nh ng niềm tin. Bây giờ, nếu bạn tìm hiểu s quan tâm của bạn, về căn bản nó đư c đặt nền tảng trên ganh tị, nó không chỉ là một phương tiện kiếm sống. Xã hội đư c kết cấu chặt chẽ đến độ nó là một qui trình của xung đột liên t c, trở thành liên t c; nó đư c đặt nền tảng trên tham lam, trên ganh tị, s ganh tị nh ng người cao cấp hơn của bạn; người thư ký muốn trở thành người giám đốc, mà phơi bày rằng anh ấy không chỉ quan tâm đến việc kiếm sống, một phương https://thuviensach.vn

tiện của s tồn tại, nhưng còn quan tâm đến thâu lư m ch c v và thanh danh. Thái độ này t nhiên tạo ra s bi thảm trong xã hội, trong liên hệ, nhưng nếu bạn và tôi chỉ quan tâm đến việc kiếm sống chúng ta phải tìm ra phương tiện đúng đắn để có đư c nó, một phương tiện không đư c đặt nền tảng trên ganh tị. Ganh tị là một trong nh ng yếu tố hủy hoại nhất trong liên hệ

bởi vì ganh tị phơi bày s ham muốn có quyền hành, có vị trí, và cuối cùng dẫn đến chính trị; cả hai đều có liên hệ gần gũi.

Người thư ký, khi anh ấy s c sạo để trở thành một giám đốc, trở thành một yếu tố trong s tạo tác của chính trị-quyền hành mà sinh ra chiến tranh; vì vậy anh ấy chịu trách nhiệm tr c tiếp cho chiến tranh.

Liên hệ của chúng ta đư c đặt nền tảng trên cái gì? Liên hệ

gi a chính bạn và chính tôi, gi a chính bạn và một người khác

– mà là xã hội – nó đư c đặt nền tảng trên cái gì? Chắc chắn không phải trên tình yêu, mặc dù chúng ta nói về tình yêu. Nó không đư c đặt nền tảng trên tình yêu, bởi vì nếu có tình yêu sẽ có trật t , sẽ có hòa bình, hạnh phúc gi a bạn và tôi. Nhưng trong liên hệ gi a bạn và tôi đó, có nhiều ý muốn xấu xa đư c che đậy bởi t ng ‘kính trọng’. Nếu cả hai chúng ta bình đẳng trong tư tưởng, trong cảm thấy, sẽ không có kính trọng, sẽ

không có ý muốn xấu xa, bởi vì chúng ta sẽ là hai cá thể đang gặp g , không phải như một người đệ t và vị thầy, cũng không phải như người chồng đang thống trị người v , hay như người v đang chi phối người chồng. Khi có ý muốn xấu xa có một khao khát thống trị mà nảy sinh ghen tuông, t c giận, đam mê, tất cả việc đó trong liên hệ của chúng ta tạo ra xung đột liên t c mà t đó chúng ta cố gắng tẩu thoát, và việc này sinh ra hỗn loạn thêm n a, đau khổ thêm n a.

Bây giờ khi nói về nh ng ý tưởng mà là thành phần của s tồn tại hàng ngày của chúng ta, nh ng niềm tin và nh ng công th c, chúng không đang làm biến dạng cái trí của chúng ta, hay sao? Và dốt nát là gì? Dốt nát là cho nh ng giá trị sai lầm đến nh ng s việc mà cái trí tạo ra, hay đến nh ng s việc mà bàn tay sản xuất. Hầu hết nh ng tư tưởng của chúng ta khởi nguồn t bản năng t -bảo vệ, phải không? Ồ, nh ng ý tưởng của chúng ta, thật nhiều trong số chúng, chúng không đư c giao https://thuviensach.vn

cho ý nghĩa sai lầm, ý nghĩa mà chúng không t -có trong chính chúng hay sao? Vì vậy khi chúng ta tin tưởng bất kỳ hình th c nào, dù là tôn giáo, kinh tế hay xã hội, khi chúng ta tin tưởng Thư ng đế, nh ng ý tưởng, một hệ thống xã hội mà tách rời con người khỏi con người, trong chủ nghĩa quốc gia và vân vân, chắc chắn chúng ta đang cho ý nghĩa sai lầm đến niềm tin, mà thể hiện s dốt nát, bởi vì niềm tin phân chia con người, không kết h p con người. Vì vậy chúng ta thấy rằng qua cách chúng ta sống, chúng ta có thể tạo ra trật t hay hỗn loạn, hòa bình hay xung đột, hạnh phúc hay đau khổ.

Vì vậy, nghi vấn của chúng ta là – đúng ch ? – liệu có thể có một xã hội mà ‘cố định’, và cùng lúc một cá thể trong đó có một cách mạng ‘liên t c’ này đang xảy ra? Đó là, cách mạng trong xã hội phải bắt đầu bằng s thay đổi tâm lý phía bên trong của cá thể. Hầu hết chúng ta đều muốn thấy một thay đổi cơ bản trong cấu trúc xã hội. Đó là toàn trận chiến đang xảy ra trong thế giới – tạo ra một cách mạng xã hội qua chủ nghĩa xã hội hay bất kỳ phương tiện nào khác. Bây giờ nếu có một cách mạng xã hội, mà là một hành động liên quan đến cấu trúc phía bên ngoài của con người; dù cách mạng xã hội đó có cơ bản đến m c độ

nào, chính bản chất của nó cũng là ‘cố định’ nếu không có s cách mạng bên trong của cá thể, nếu không có s thay đổi tâm lý. Vì vậy muốn tạo ra một xã hội không lặp lại, không cố định, nhưng có s hội nhập, một xã hội liên t c sinh động, thật cần thiết phải có một cách mạng trong cấu trúc tâm lý của cá thể, bởi vì nếu không có cách mạng tâm lý bên trong, chỉ thay đổi bên ngoài chẳng có ý nghĩa bao nhiêu. Đó là xã hội luôn luôn đang trở thành cố định, không-thay đổi, và vì vậy luôn luôn không đang hội nhập. Luật pháp có thể đư c khuếch trương khôn khéo và sâu sắc đến ch ng nào chăng n a, xã hội luôn luôn đang trong tiến trình thoái hóa bởi vì cách mạng phải xảy ra phía bên trong, không chỉ phía bên ngoài.

Tôi nghĩ rất quan trọng phải hiểu rõ điều này và không lơ là với nó. Hành động phía bên ngoài, khi đư c thành t u, là kết thúc, là cố định; nếu s liên hệ gi a nh ng cá thể, mà là xã hội, không là kết quả của cách mạng bên trong, vậy thì cấu trúc xã hội bởi vì bị cố định, thẩm thấu cá thể và thế là cũng làm cho https://thuviensach.vn

anh ấy trở thành bị cố định, lặp lại. Nhận ra điều này, nhận ra s quan trọng lạ thường của s kiện này, không thể có vấn đề

đồng ý hay không-đồng ý. Do bởi s kiện rằng xã hội luôn luôn đang cố định và đang thẩm thấu cá thể, nên s cách mạng sáng tạo liên t c đó chỉ có thể th c hiện trong cá thể, không phải trong xã hội, không phải phía bên ngoài. Đó là, cách mạng sáng tạo chỉ có thể xảy ra trong liên hệ cá thể, mà là xã hội.

Chúng ta thấy cấu trúc của xã hội hiện nay ở Ấn độ, ở Châu âu, ở M , trong mọi vùng của thế giới, đang phân rã mau lẹ đến ch ng nào; và chúng ta cũng biết nó trong sống riêng của chúng ta. Chúng ta có thể quan sát nó khi chúng ta ra ngoài đường phố. Chúng ta không cần nh ng người lịch s học vĩ đại bảo cho chúng ta s thật rằng xã hội của chúng ta đang v v n; và phải có nh ng người kiến trúc mới mẻ, nh ng người xây d ng mới mẻ, để tạo ra một xã hội mới mẻ. Cấu trúc phải đư c thiết lập trên một nền tảng mới mẻ, trên nh ng s kiện và nh ng giá trị đư c khám phá mới mẻ. Tuy nhiên nh ng người kiến trúc như thế không hiện diện. Không có nh ng người xây d ng, không có người nào, bởi vì quan sát, bởi vì trở nên nhận biết đư c s kiện rằng cấu trúc đang s p đổ, đang thay đổi chính họ thành nh ng người kiến trúc. Đó là vấn đề của chúng ta. Chúng ta thấy xã hội đang v v n, đang phân rã; và chính là chúng ta, bạn và tôi, phải là nh ng kiến trúc sư. Bạn và tôi phải khám phá lại nh ng giá trị, và thiết lập một nền tảng bền v ng, cơ bản sâu thẳm hơn; bởi vì nếu chúng ta nương t a nh ng người kiến trúc chuyên nghiệp, nh ng người xây d ng tôn giáo và chính trị, chắc chắn chúng ta sẽ ở cùng một vị trí như trước kia.

Bởi vì bạn và tôi không-sáng tạo, chúng ta đã thâu hẹp xã hội này đến hỗn loạn này, vì vậy bạn và tôi phải sáng tạo bởi vì vấn đề là khẩn cấp; bạn và tôi phải nhận biết đư c nh ng nguyên nhân gây s p đổ xã hội, và sáng tạo một cấu trúc mới mẻ đư c đặt nền tảng không phải trên s mô phỏng nhưng trên s hiểu rõ sáng tạo của chúng ta. Bây giờ việc này hàm ý, suy nghĩ tiêu c c, phải không? Suy nghĩ tiêu c c là hình th c cao nhất của hiểu rõ. Đó là, vì m c đích hiểu rõ suy nghĩ sáng tạo là gì, chúng ta phải tiếp cận vấn đề một cách tiêu c c, bởi vì một tiếp https://thuviensach.vn

cận tích c c đến vấn đề – vấn đề rằng bạn và tôi phải trở nên sáng tạo với m c đích xây d ng một cấu trúc xã hội mới mẻ –

sẽ là s mô phỏng. Muốn hiểu rõ cái đang v v n, chúng ta phải tìm hiểu nó, thâm nhập nó một cách tiêu c c – không phải bằng một hệ thống tích c c, một công th c tích c c, một kết luận tích c c.

Tại sao xã hội đang v v n, đang s p đổ, như chắc chắn nó là như thế? Một trong nh ng lý do cơ bản là: cá thể, bạn, đã không còn sáng tạo. Tôi sẽ giải thích điều gì tôi có ý? Bạn và tôi đã trở thành bản sao, chúng ta đang bắt chước, cả phía bên ngoài lẫn phía bên trong. Phía bên ngoài, khi học hỏi một phương pháp k thuật, khi truyền đạt lẫn nhau trên m c độ t ng , t nhiên phải có s bắt chước, s sao chép nào đó. Tôi sao chép nh ng t ng . Muốn trở thành một k sư, đầu tiên tôi phải học phương pháp k thuật, rồi sau đó s d ng phương pháp k thuật để xây d ng một cây cầu. Phải có một lư ng bắt chước, sao chép, trong k thuật phía bên ngoài; nhưng khi có s bắt chước thuộc tâm lý phía bên trong, chắc chắn chúng ta không còn sáng tạo. Giáo d c của chúng ta, cấu trúc xã hội của chúng ta, đời sống tạm gọi là tôn giáo của chúng ta, tất cả đều đư c đặt nền tảng trên s bắt chước; đó là, tôi phù h p trong một công th c xã hội hay tôn giáo đặc biệt. Tôi đã không còn là một cá thể trung th c; thuộc tâm lý, tôi đã trở thành một cái máy thuần túy lặp lại bằng nh ng phản ng bị quy định nào đó, dù nh ng phản ng đó là của người Ấn độ giáo, người Thiên chúa giáo, người Phật giáo, người Đ c hay người Anh. Nh ng phản ng của chúng ta bị quy định tùy theo khuôn mẫu của xã hội, dù thuộc phương Đông hay phương Tây, tôn giáo hay vật chất. Vì vậy, một trong nh ng nguyên nhân căn bản của s phân rã xã hội là bắt chước, và một trong nh ng yếu tố gây phân rã là người lãnh đạo, mà chính bản thể của người đó là s bắt chước.

Với m c đích hiểu rõ bản chất của xã hội bị phân rã, liệu không quan trọng để tìm hiểu bạn và tôi, cá thể, có thể sáng tạo đư c hay không? Chúng ta có thể thấy rằng khi có bắt chước phải có s phân rã; khi có uy quyền phải có đang sao chép. Và vì toàn cấu trúc thuộc tâm lý, tinh thần của chúng ta đư c đặt nền tảng https://thuviensach.vn

trên uy quyền; muốn có s sáng tạo phải có t do khỏi uy quyền. Bạn không thấy rằng, trong nh ng khoảnh khắc sáng tạo, nh ng khoảnh khắc khá hạnh phúc của s đam mê vô cùng đó, không có ý th c của lặp lại, không có ý th c của sao chép, hay sao? Nh ng khoảnh khắc như thế đều luôn luôn mới mẻ, trong sáng, sáng tạo, hạnh phúc. Vậy là chúng ta thấy rằng, một trong nh ng nguyên nhân căn bản gây phân rã của xã hội là s sao chép, mà là tôn thờ uy quyền.

https://thuviensach.vn

Bombay, ngày 24 tháng 2 năm 1957

Người hỏi: Tôi là một học sinh. Trước khi tôi nghe ông nói, tôi đã hăng say công việc học hành của tôi và đang tạo lập một nghề nghiệp tốt cho tôi. Nhưng lúc này dường như tất cả đều vô ích, và tôi đã hoàn toàn mất h ng thú cả trong công việc học hành lẫn trong nghề nghiệp của tôi. Có vẻ điều gì ông trình bày rất cuốn hút, nhưng không thể đạt đư c, tất cả điều này đã để

lại cho tôi s hoang mang. Tôi phải làm gì?

Krishnamurti: Thưa bạn, tôi đã làm cho bạn hoang mang à?

Tôi đã khiến cho bạn thấy rằng điều gì bạn đang làm là vô ích hay sao? Nếu tôi đã là nguyên nhân của s hoang mang của bạn, vậy thì bạn không-hoang mang; bởi vì khi tôi rời khỏi đây, bạn trở lại s hoang mang trước của bạn hoặc s rõ ràng của bạn. Nhưng nếu câu hỏi này là nghiêm túc, vậy thì điều gì th c s xảy ra là do bởi đã lắng nghe điều gì đã đư c trình bày ở

đây, anh ấy sẽ t -nhận thấy rõ ràng nh ng hoạt động riêng của anh ấy; lúc này, anh ấy thấy rằng điều gì anh ấy đang làm, đang học hành để xây d ng một nghề nghiệp cho tương lai, là khá trống rỗng, không có ý nghĩa bao nhiêu. Thế là anh ấy hỏi, ‘Tôi phải làm gì?’ Anh ấy bị hoang mang, không phải bởi vì tôi đã khiến cho anh ấy bị hoang mang, nhưng do bởi lắng nghe anh ấy đã trở nên nhận biết đư c hoàn cảnh của thế giới và nhận biết đư c s quy định lẫn liên hệ riêng của anh ấy đối với thế

giới. Anh ấy đã trở nên nhận biết đư c s vô ích, s vô d ng của tất cả công việc buôn bán để xây d ng một nghề nghiệp tương lai này. Anh ấy đã trở nên nhận biết đư c nó, ‘tôi’ đã không làm cho anh ấy nhận biết.

Tôi nghĩ, đây là điều đầu tiên phải nhận ra: rằng do bởi lắng nghe, do bởi nhìn ngắm, do bởi quan sát nh ng hoạt động riêng của bạn, bạn đã t -th c hiện khám phá này cho chính bạn; vì vậy nó là s khám phá của bạn, không phải của tôi. Nếu nó là của tôi, tôi sẽ mang nó theo khi tôi rời khỏi đây. Nhưng đây là cái gì đó mà không thể đư c mang theo bởi một người khác, bởi vì nó đã đư c nhận ra bởi bạn. Bạn đã nhìn ngắm về chính https://thuviensach.vn

bạn trong hành động, bạn đã quan sát sống riêng của bạn; và lúc này bạn thấy rằng để xây d ng một nghề nghiệp cho tương lai là một việc vô ích. Thế là, bị hoang mang, bạn hỏi, ‘Tôi phải làm gì?’

Thật ra, bạn phải làm gì? Bạn phải tiếp t c công việc học hành của bạn, đúng ch ? Điều đó hiển nhiên, bởi vì bạn phải có một loại nghề nghiệp nào đó, một phương tiện kiếm sống đúng đắn.

Bạn hiểu ch ? Làm ơn, hãy lắng nghe điều này. Bạn phải kiếm sống qua một phương tiện đúng đắn. Và luật pháp chắc chắn không là một phương tiện đúng đắn, bởi vì nó duy trì xã hội như

nó là hiện nay, một xã hội đư c đặt nền tảng trên thâu l i, trên tham lam, trên ganh tị, trên uy quyền và bóc lột, và vì vậy đó là s khổ não trong chính nó. Thế là luật pháp không là nghề

nghiệp cho một người thật nghiêm túc trong nh ng vấn đề tôn giáo; anh ấy cũng không thể trở thành một người cảnh sát hay một người lính. Chắc chắn, nghề lính là một nghề nghiệp của giết chóc, và chẳng có gì khác biệt gi a phòng vệ và tấn công.

Một người lính đư c chuẩn bị để giết chóc, và ch c năng của một vị tướng là chuẩn bị cho chiến tranh.

Thế là, nếu ba nghề nghiệp đó không là nh ng nghề nghiệp đúng đắn, vậy thì, bạn sẽ làm gì? Bạn phải suy nghĩ ra, đúng ch ? Bạn phải tìm đư c cho chính bạn th c s bạn muốn làm gì, và không ph thuộc vào người cha của bạn, vào người bà của bạn, vào vị giáo sư nào đó, hay vào bất kỳ người nào để chỉ

bảo cho bạn phải làm công việc gì. Và nó có nghĩa gì khi tìm đư c công việc gì bạn th c s muốn làm? Nó có ý nghĩa khi tìm đư c công việc gì bạn thương yêu, đúng ch ? Khi bạn thương yêu công việc gì bạn đang làm, bạn không tham vọng, bạn không tham lam, bạn không đang tìm kiếm s nổi tiếng; bởi vì chính tình yêu đó về công việc gì bạn đang làm, hoàn toàn phong phú trong chính nó. Trong tình yêu đó không có thất vọng, bởi vì bạn không còn đang tìm kiếm s thành t u.

Nhưng bạn thấy, tất cả điều này đòi hỏi nhiều suy nghĩ, nhiều tìm hiểu, suy ngẫm, và bất hạnh thay áp l c của thế giới lại quá mãnh liệt – thế giới là cha mẹ của bạn, ông bà của bạn, xã hội quanh quanh bạn. Tất cả họ đều muốn bạn là một người thành công, họ muốn bạn phù h p vào khuôn mẫu đã đư c thiết lập, https://thuviensach.vn

thế là họ giáo d c bạn để tuân ph c. Nhưng toàn cấu trúc của xã hội đư c đặt nền tảng trên thâu l i, trên ganh tị, trên t -

khẳng định tàn nhẫn, trên hoạt động hung hăng của mỗi người chúng ta; và nếu bạn thấy cho chính bạn, th c s và không lý thuyết, rằng một xã hội như thế chắc chắn phải m c nát t phía bên trong, vậy thì bạn sẽ tìm đư c cách hành động riêng của bạn qua làm công việc gì bạn thương yêu. Nó có lẽ sản sinh một xung đột với xã hội hiện nay – và tại sao không? Một người tôn giáo, hay một người đang tìm kiếm s thật, đang làm cách mạng chống lại xã hội mà t cơ bản đư c đặt nền tảng trên s kính trọng, s thâu l i, và s tìm kiếm đầy tham vọng để có quyền hành. Anh ấy không xung đột với xã hội, nhưng xã hội xung đột với anh ấy. Xã hội không bao giờ có thể chấp nhận anh ấy. Xã hội chỉ có thể biến anh ấy thành một vị thánh và tôn thờ anh ấy – và thế là hủy diệt anh ấy.

Vì vậy người học sinh mà đang lắng nghe, lúc này bị hoang mang. Nhưng nếu anh ấy không tẩu thoát khỏi s hoang mang đó – bằng cách chun vào một rạp chiếu bóng, bằng cách chạy đến một đền chùa, bằng cách đọc một quyển sách, hay bằng cách nhờ vả một đạo sư – và nhận ra s hoang mang của anh ấy đã phát sinh như thế nào, nếu anh ấy đối diện s hoang mang đó và trong s tiến hành tìm hiểu của không tuân ph c vào khuôn mẫu của xã hội, vậy thì anh ấy sẽ là một nguời tôn giáo trung th c. Và nh ng người tôn giáo như thế lại rất cần thiết bởi vì chính họ sẽ sáng tạo một thế giới mới mẻ.

https://thuviensach.vn

Từ Bình phẩm về Sống, Tập 2, Chương 31

https://thuviensach.vn

CHỨC NĂNG THỰC SỰ CỦA GIÁO

VIÊN LÀ GÌ?

Nh ng cây đa và nh ng cây me phủ kín thung lũng nhỏ xíu, trông thật xanh tươi và sinh động sau nh ng cơn mưa. Trong không gian trống, mặt trời c c mạnh và thiêu cháy, nhưng trong bóng râm nó lại mát mẻ dễ chịu. Nh ng cái bóng thật đậm đà, và nh ng cây cổ th tạo hình thể tương phản bầu trời xanh. Có nhiều chim chóc đến kinh ngạc trong thung lũng đó, chim chóc thuộc vô số loại khác nhau, và chúng sẽ bay đến nh ng cái cây này và mau lẹ bị nuốt ch ng trong nh ng chiếc lá um tùm. Có thể sẽ không có mưa trong nhiều tháng n a nhưng lúc này vùng quê xanh tươi và an bình, nh ng cái giếng căng phồng, và có hy vọng trong đất đai. Nh ng thành phố thác loạn nằm xa xa khỏi nh ng quả đồi, nhưng nh ng ngôi làng gần bên lại bẩn thỉu và con người có vẻ đang chết đói. Chính phủ chỉ h a hẹn, và dân làng dường như chẳng quan tâm bao nhiêu. Có vẻ đẹp và hạnh phúc quanh quanh họ, nhưng họ không còn thời gian dành cho nó và cũng cả dành cho s giàu có phía bên trong của họ. Gi a quá nhiều vẻ đẹp, con người lại d ng dưng và trống rỗng.

Anh ấy là một giáo viên có đồng lương ít ỏi và một gia đình đông con, nhưng anh ấy thiết tha trong giáo d c. Anh ấy nói anh ấy phải rất khó khăn để cân bằng đời sống, nhưng dẫu vậy anh ấy xoay xở khéo léo, và nghèo khổ không là một nhân tố gây phiền muộn. Mặc dầu lương th c không nhiều lắm, họ đư c ăn uống đầy đủ, và bởi vì con cái của anh ấy đang đư c giáo d c miễn phí trong trường học nơi anh ấy đang dạy, họ có thể sống ổn thỏa. Anh ấy giỏi giang trong môn dạy chính và cũng dạy nh ng môn khác n a, mà anh ấy nói bất kỳ nh ng giáo viên nào cũng đều làm đư c nếu họ có chút ít thông minh. Lại n a, anh ấy nhấn mạnh vào s nhiệt tâm trong giáo d c.

‘Ch c năng của một giáo viên là gì?’ anh ấy hỏi.

Liệu anh ấy chỉ là người trao thông tin, người truyền đạt s hiểu biết?

https://thuviensach.vn

‘Tối thiểu anh ấy phải là như thế. Trong bất kỳ xã hội ổn định nào, nh ng cậu trai và cô gái phải đư c chuẩn bị để kiếm sống, tùy thuộc vào nh ng khả năng của họ, và vân vân. Chính là nhiệm v thuộc ch c năng của một giáo viên phải truyền đạt hiểu biết cho học sinh để em có thể có một việc làm khi lớn lên, và có thể cũng, có lẽ, giúp đ sáng tạo một cấu trúc xã hội tốt lành hơn. Học sinh phải đư c chuẩn bị để đối diện với cuộc đời.’

Thưa bạn, đó là như thế, nhưng liệu chúng ta không đang cố gắng tìm ra ch c năng của một giáo viên là gì hay sao? Liệu nó chỉ là chuẩn bị cho em học sinh có một nghề nghiệp thành công à? Người giáo viên không có ý nghĩa rộng rãi hơn và quan trọng hơn hay sao?

‘Dĩ nhiên anh ấy có. Điều th nhất, anh ấy có thể là một mẫu m c. Bởi cách sống của anh ấy, bởi cư x , thái độ và tầm nhìn của anh ấy, anh ấy có thể gây ảnh hưởng và truyền ý tưởng cho học sinh.’

Liệu nó là ch c năng của một giáo viên để là một mẫu m c cho học sinh? Liệu không có sẵn rồi nh ng mẫu m c, nh ng anh hùng, nh ng lãnh đạo, mà không cần thêm một kiểu mẫu khác vào danh sách dài đó hay sao? Liệu mẫu m c là phương cách của giáo d c? Ch c năng của giáo d c không là giúp đ

học sinh đư c t do, đư c sáng tạo hay sao? Và liệu có t do trong bắt chước, trong tuân ph c, dù ở phía bên ngoài hay phía bên trong? Khi học sinh đư c khuyến khích để tuân theo một mẫu m c, liệu s s hãi không đư c nuôi dư ng trong một hình th c tinh tế và sâu thẳm hay sao? Nếu giáo viên trở thành một mẫu m c, liệu chính mẫu m c đó không đúc khuôn và biến dạng sống của học sinh, và vậy thì bạn không đang khuyến khích s xung đột liên t c gi a em ấy là gì và em ấy nên là gì, hay sao? Liệu ch c năng của một giáo viên không là giúp đ

học sinh hiểu rõ em ấy là gì à?

‘Nhưng giáo viên phải hướng dẫn học sinh đến một sống cao cả hơn và tốt lành hơn?’

Muốn hướng dẫn bạn phải biết; nhưng bạn biết à? Bạn biết cái gì? Bạn chỉ biết điều gì bạn đã học hỏi qua b c màn thuộc nh ng thành kiến của bạn, mà là quy định của bạn như một https://thuviensach.vn

người Ấn độ giáo, một người Thiên chúa giáo, hay một người Cộng sản; và hình th c của s hướng dẫn này chỉ dẫn đến đau khổ và đổ máu nhiều hơn, như đang đư c phơi bày khắp thế

giới. Nó không là ch c năng của một giáo viên để giúp đ giải thoát em một cách thông minh khỏi tất cả nh ng ảnh hưởng quy định này để cho em có thể gặp g sống một cách sâu thẳm và trọn vẹn, không-s hãi, không-bất mãn hung hăng, hay sao?

Bất mãn là thành phần của thông minh, nhưng không phải là s xoa dịu dễ dàng của bất mãn? Bất mãn có thâu l i chẳng mấy chốc đư c nguôi ngoai, bởi vì nó theo đuổi khuôn mẫu cũ k của hành động thâu l i. Liệu nó không là ch c năng của một giáo viên phải xóa sạch ảo tưởng gây thỏa mãn của nh ng hướng dẫn, nh ng mẫu m c, và nh ng lãnh đạo, hay sao?

‘Vậy thì ít ra, giáo viên có thể truyền cảm h ng cho học sinh đến nh ng s việc tốt lành hơn.’

Lại n a, bạn đang tiếp cận vấn đề một cách sai lầm, đúng ch ? Nếu bạn như một giáo viên truyền tư tưởng và cảm thấy vào học sinh, bạn không đang khiến cho em phần tâm lý lệ

thuộc vào bạn, hay sao? Khi bạn hành động như cảm h ng của em, khi em nương d a bạn như em nương d a một người lãnh đạo hay một lý tưởng, chắc chắn em đang lệ thuộc vào bạn. S

lệ thuộc không nuôi dư ng s hãi, hay sao? Và s s hãi không làm què quặt thông minh à?

‘Nhưng nếu giáo viên cũng không là một người truyền cảm h ng, một mẫu m c, hay một người hướng dẫn, vậy thì ch c năng th c s của anh ấy là gì?’

Khoảnh khắc bạn không là một trong nh ng s việc đó, bạn là gì? S liên hệ của bạn với học sinh là gì? Liệu trước kia bạn có bất kỳ liên hệ nào với học sinh hay không? Liên hệ của bạn với em đư c đặt nền tảng trên ý tưởng điều gì tốt lành cho em, rằng em nên là điều này hay điều kia. Bạn là giáo viên và em là học sinh; bạn hành động vào em, bạn gây ảnh hưởng cho em tùy theo tình trạng bị quy định đặc biệt của bạn vì thế, có ý th c hay không-ý th c, bạn đúc khuôn em trong hình ảnh riêng của bạn. Nhưng nếu bạn ng ng hành động vào em, vậy thì em trở

thành t -quan trọng trong chính em, mà có nghĩa bạn phải hiểu rõ em và không đòi hỏi em phải hiểu rõ bạn hay nh ng lý tưởng https://thuviensach.vn

của bạn, mà đều giả dối. Vậy là bạn x lý cái gì là và không phải cái gì nên là.

Chắc chắn khi mỗi giáo viên suy nghĩ mỗi học sinh như một cá thể độc nhất, và vì vậy không so sánh với bất kỳ em nào khác, anh ấy không quan tâm đến hệ thống hay phương pháp. Quan tâm duy nhất của anh ấy là ‘giúp đ ’ học sinh hiểu rõ nh ng ảnh hưởng quy định quanh em và trong em, để cho em có thể

đối diện một cách thông minh mà không s hãi, tiến trình ph c tạp của sống, và không thêm nhiều vấn đề vào s hỗn loạn đang tồn tại rồi.

‘Ông không yêu cầu giáo viên một nhiệm v vư t khỏi anh ấy?’

Nếu bạn không thể th c hiện việc này, vậy thì tại sao lại là một giáo viên? Câu hỏi của bạn có ý nghĩa chỉ khi nào dạy học là một nghề nghiệp duy nhất đối với bạn, một việc làm giống như bất kỳ việc làm nào khác, bởi vì tôi cảm thấy không gì là không thể đư c đối với người giáo d c trung th c.

https://thuviensach.vn

Varanasi, ngày 12 tháng 1 năm 1962

Người hỏi: Sau một ngày làm việc c c nhọc, cái trí của người ta bị mệt mỏi. Người ta phải làm gì?

Krishnamurti: Câu hỏi là: sau một ngày với quá nhiều bận rộn, người ta tìm đư c chút ít thời gian mà người ta không bị

bận rộn; cái trí bị kiệt quệ; người ta phải làm gì?

Bạn biết, toàn cấu trúc xã hội của chúng ta đều sai lầm, giáo d c của chúng ta là vô lý; tạm gọi là giáo d c của chúng ta chỉ

là s lặp lại, ghi nhớ, học gạo. Làm thế nào một cái trí mà đã đấu tranh suốt ngày như một người khoa học, như một người chuyên môn, như người này hay người kia, mà quá bị bận rộn suốt mười ba tiếng đồng hồ trong việc này hay việc kia – làm thế nào nó có thể có một nhàn rỗi mà phong phú? Nó không thể. Làm thế nào bạn, sau khi trải qua bốn mươi hay năm mươi năm như một người khoa học hay một nhân viên văn phòng hay một bác sĩ hay bất kỳ nghề nghiệp gì – không phải rằng chúng không cần thiết – có thể có mười năm khi cái trí của bạn không bị bận rộn, không bị mất khả năng? Vì vậy, thật ra câu hỏi là: liệu có thể đi làm việc, là một k sư, là một chuyên gia trong nh ng nghề nghiệp phát triển, là một người giáo d c tốt, và vẫn vậy, suốt ngày, t ng giây phút, gi cho cái trí của bạn sắc bén, nhạy cảm, sinh động một cách kinh ngạc? Đó th c s là nghi vấn, không phải làm thế nào có đư c s yên lặng vào cuối ngày. Bạn gắn kết vào ngành k sư, vào ngành đặc biệt nào đó

– bạn không thể không theo đuổi, xã hội đòi hỏi nó, và bạn phải làm việc. Khi bạn đang làm việc, liệu bạn có thể không bao giờ

bị trói buộc trong guồng quay của s việc qu quái đư c gọi là xã hội đó? Tôi không thể trả lời giùm bạn. Tôi nói có thể đư c, không phải thuộc lý thuyết nhưng th c tế. Có thể đư c chỉ khi nào không có trung tâm, và đó là lý do tại sao tôi đang nói về

nó. Hãy suy nghĩ về một bác sĩ mà là một chuyên gia tai mũi họng, anh ấy đã làm việc suốt năm mươi năm. Thiên đàng của anh ấy là gì? Chắc chắn thiên đàng của anh ấy là tai mũi họng.

Nhưng liệu có thể là một bác sĩ hạng nhất, và tuy nhiên sống, https://thuviensach.vn

vận hành, quan sát, nhận biết đư c tổng thể s việc, đư c s tiến hành tổng thể của tư tưởng? Chắc chắn, điều đó có thể

th c hiện đư c, nhưng điều đó cần đến năng lư ng lạ thường.

Và năng lư ng đó bị phí phạm trong xung đột, trong nỗ l c.

Năng lư ng đó bị phí phạm khi bạn kiêu ngạo, tham vọng, ganh tị.

Chúng ta nghĩ về năng lư ng căn c vào làm việc gì đó, căn c vào ý tưởng tạm gọi là tôn giáo nào đó rằng bạn phải có năng lư ng vô hạn để đến đư c Thư ng đế, và vì vậy bạn phải là một người độc thân, bạn phải làm việc này và làm việc kia –

bạn biết tất cả nh ng phĩnh phờ mà nh ng con người tôn giáo đùa gi n vào chính họ, và thế là kết thúc lưng l ng, trống rỗng, đờ đẫn. Thư ng đế không muốn nh ng con người đờ đẫn, nh ng con người vô cảm. Bạn chỉ có thể đến với Thư ng đế

bằng s sinh động trọn vẹn, mọi bộ phận của bạn đều rung động, đầy s c sống; nhưng bạn thấy, s khó khăn là sống mà không rơi vào một khe rãnh, không rơi vào nh ng thói quen của tư tưởng, của nh ng ý tưởng, của hành động. Nếu bạn vận d ng cái trí của bạn, bạn sẽ phát giác rằng bạn có thể sống trong thế giới xấu xa này – tôi đang s d ng t ng ‘xấu xa’

trong ý nghĩa của t điển, mà không có bất kỳ hàm ý cảm xúc nào đằng sau nó – và làm việc và hành động, và cùng thời điểm gi bộ não tỉnh táo, giống như một con sông luôn luôn đang t -

lọc sạch sẽ chính nó.

https://thuviensach.vn

Từ Bình phẩm về Sống, Tập 2, Chương 17

https://thuviensach.vn

ĐIỀU GÌ LÀM CHO BẠN BUỒN CHÁN

Anh ấy có một công việc khiêm tốn, lương rất thấp; anh ấy đến cùng người v , họ muốn nói về vấn đề của họ. Cả hai đều còn khá trẻ, và mặc dầu họ đã lấy nhau đư c vài năm, họ

không có con cái; nhưng đó không là vấn đề. Tiền lương của anh ấy hầu như không thể kéo dài một tồn tại trong nh ng thời điểm khó khăn này, nhưng bởi vì họ không có con cái nên họ

cũng v a đủ sống. Không ai biết đư c tương lai như thế nào, mặc dầu khó có thể tồi tệ hơn lúc này. Anh ấy không có ý tâm s , nhưng người v của anh ấy lưu ý rằng anh ấy phải nói.

Người v đã đưa anh ấy đến đây, có thể thấy hầu như ép buộc, bởi vì anh ấy lộ vẻ rất miễn cư ng; nhưng họ đã có mặt ở đây, và cô ấy rất sung sướng. Anh ấy trình bày, anh ấy không thể nói dễ dàng, bởi vì anh ấy chưa bao giờ kể cho bất kỳ ai về anh ấy ngoại tr người v . Anh ấy có vài người bạn, và thậm chí với nh ng người này anh ấy cũng không bao giờ thổ lộ, bởi vì họ

sẽ không hiểu anh ấy. Khi anh ấy nói, dần dần anh ấy bớt dè dặt, và người v của anh ấy đang lắng nghe đầy lo âu. Anh ấy giải thích rằng công việc của anh ấy không là vấn đề; nó khá lý thú, và dầu sao chăng n a nó cho họ lương th c. Họ là nh ng người đơn giản, khiêm tốn, và cả hai đều đư c giáo d c tại một trong nh ng trường đại học.

Cuối cùng cô ấy bắt đầu giải thích vấn đề của họ. Cô ấy nói rằng trong vài năm trở lại đây người chồng dường như đã mất đi mọi h ng thú trong sống. Anh ấy vẫn làm đầy đủ công việc ở

văn phòng, và đó là tất cả; anh ấy đi làm vào buổi sáng và trở

về vào chiều tối, và nh ng người chủ không phàn nàn gì cả.

‘Công việc của tôi là một vấn đề của thói quen đều đặn và không đòi hỏi quá nhiều chú ý. Tôi quan tâm đến công việc tôi làm, nhưng dẫu vậy nó là một căng thẳng. Khó khăn của tôi không phải tại văn phòng hay với con người tôi làm việc chung, nhưng nó ở phía bên trong tôi. Như người v của tôi đã nói, tôi không còn h ng thú trong sống của tôi, và tôi hoàn toàn không biết tại sao lại như thế với tôi.’

https://thuviensach.vn

‘Anh ấy luôn luôn nhiệt thành, nhạy cảm, và rất ân cần; nhưng trong năm v a qua hay hơn n a, anh ấy đã trở nên buồn chán và d ng dưng đối với mọi th . Hồi trước anh ấy luôn luôn biểu lộ thương yêu đối với tôi, nhưng bây giờ sống đã trở thành buồn thảm cho cả hai chúng tôi. Anh ấy dường như chẳng thèm lưu tâm liệu tôi có hiện diện ở đó hay không, và nó đã trở thành đau khổ khi phải sống trong cùng một căn nhà. Không phải rằng anh ấy không t tế hay bất kỳ loại nào như thế, nhưng chỉ đơn giản là đã trở nên hờ h ng và hoàn toàn d ng dưng.’

Có phải bởi vì anh chị không có con cái?

Anh ấy trả lời, ‘Không phải như thế. S quan hệ tình d c của chúng tôi cũng ổn thỏa, trong ch ng m c nào đó. Không cuộc hôn nhân nào là hoàn hảo, và chúng tôi có nh ng giai đoạn thăng trầm, nhưng tôi không nghĩ s buồn chán này là kết quả

của bất kỳ không-hòa h p về tình d c nào. Mặc dầu v chồng chúng tôi không ăn nằm với nhau trong nh ng ngày này bởi vì s buồn chán của tôi, tôi không nghĩ do bởi không con cái nên đã nảy sinh vấn đề này.’

Tại sao bạn nói như thế?

‘Trước khi s buồn chán này ập vào tôi, v tôi và tôi đã nhận ra rằng chúng tôi không thể có con cái. Điều đó không bao giờ làm tôi bận tâm, mặc dầu v tôi thường than thở về nó. Cô ấy muốn có con cái, nhưng chắc chắn một trong hai chúng tôi không có khả năng sinh sản. Tôi đã đề nghị nhiều phương pháp mà có lẽ

giúp cô ấy có con, nhưng cô ấy không th nghiệm phương pháp nào cả. Cô ấy muốn có một đ a con bởi tôi hoặc không gì cả, và cô ấy rất b c bội về việc này. Rốt cuộc, nếu không có quả, một cái cây chỉ là một vật trang trí. Chúng tôi đã nằm th c trắng nhiều đêm để bàn bạc về tất cả việc này, nhưng đây nè.

Tôi nhận ra rằng người ta không thể có mọi th trong sống, và không phải vì không có con cái mà đã tạo ra s buồn chán này; ít nhất, tôi hoàn toàn cam đoan rằng không phải như thế.’

Liệu nó do bởi s buồn bã của người v , do bởi ý th c tuyệt vọng của cô ấy?

‘Thưa ông, ông thấy, chồng tôi và tôi đã tìm hiểu vấn đề này rất k càng. Tôi buồn bã lắm khi không thể có con, và tôi cầu Chúa cho tôi có một đ a con. Dĩ nhiên, chồng tôi muốn tôi hạnh https://thuviensach.vn

phúc, nhưng s thẫn thờ của anh ấy không phải do s buồn bã của tôi. Nếu chúng tôi có một đ a con lúc này, tôi sẽ hạnh phúc lắm, nhưng đối với anh ấy điều đó chỉ là một tiêu khiển, và tôi đoán rằng nó giống như vậy đối với mọi người đàn ông. S

buồn chán này đã len lỏi vào anh ấy như một căn bệnh tâm lý.

Hồi trước anh ấy thường huyên thuyên với tôi về đủ mọi chuyện, về chim chóc, về công việc văn phòng, về nh ng tham vọng của anh ấy, về tình yêu và lưu tâm đến tôi của anh ấy; anh ấy thường cởi mở đối với tôi. Nhưng bây giờ quả tim của anh ấy đã khép lại và cái trí của anh ấy ở nơi nào đó thật xa xôi. Tôi đã nói với anh ấy, nhưng nó chẳng dẫn đến đâu.’

Liệu hai người đã xa nhau một thời gian để xem th việc đó như thế nào?

‘Vâng, tôi đã về gia đình tôi khoảng sáu tháng, và chúng tôi đã viết thư cho nhau, nhưng s tách rời này không tạo ra s khác biệt. Nếu không nói là nó làm cho s việc tồi tệ hơn. Anh ấy nấu th c ăn riêng, đi ra ngoài rất ít, xa lánh bạn bè, và càng ngày càng rút sâu vào anh ấy. Anh ấy không bao giờ quá thân mật trong bất kỳ trường h p nào. Thậm chí sau lần xa nhau này, anh ấy không thể hiện s thông minh sắc sảo n a.’

Liệu bạn nghĩ s buồn chán này là một che đậy, một thái độ, một tẩu thoát khỏi s ao ước không thành t u phía bên trong?

‘Tôi e rằng tôi hoàn toàn không hiểu ông có ý gì?’

Bạn có lẽ có một ao ước mãnh liệt cho điều gì đó mà cần phải thành t u, và bởi vì s ao ước đó không có lối thoát, có lẽ

bạn đang tẩu thoát khỏi s đau khổ của nó qua trở nên buồn chán.

‘Tôi chưa bao giờ nghĩ về một việc như thế, trước kia nó chưa bao giờ xảy đến cho tôi. Làm thế nào tôi sẽ tìm đư c?’

Tại sao nó đã không xảy đến cho bạn trước kia? Bạn chưa lần nào t hỏi chính bạn, tại sao bạn đã trở nên buồn chán?

Bạn không muốn biết à?

‘Nó thật lạ lùng, nhưng tôi chưa bao giờ hỏi mình nguyên nhân của s buồn chán xuẩn ngốc này là gi? Tôi chưa bao giờ

đặt câu hỏi đó cho chính tôi.’

https://thuviensach.vn

Lúc này bởi vì bạn đang đặt câu hỏi đó cho chính bạn, phản ng của bạn là gì?

‘Tôi không nghĩ tôi có bất kỳ câu trả lời nào. Nhưng tôi th c s rất bị xúc động khi phát giác tôi đã trở nên buồn chán đến ch ng nào. Tôi chưa bao giờ giống như thế này. Tôi bị kinh hoàng bởi trạng thái riêng của tôi.’

Rốt cuộc, thật tốt khi biết người ta th c s đang ở trạng thái nào. Ít ra đó là một khởi đầu. Trước kia bạn đã chưa bao giờ t -

tra vấn mình tại sao bạn buồn chán, thẫn thờ; bạn chỉ chấp nhận nó và tiếp t c sống, đúng ch ? Liệu bạn muốn tìm ra điều gì đã khiến cho bạn như thế, hay bạn cam chịu trạng thái hiện nay?

‘Tôi e rằng anh ấy chỉ chấp nhận nó mà không bao giờ đấu tranh chống lại nó.’

Bạn không muốn khuất ph c trạng thái này, đúng ch ? Bạn có muốn nói chuyện mà không có người v bên cạnh hay không?

‘Ồ, không. Tôi có thể nói bất kỳ chuyện gì trước mặt cô ấy.

Tôi biết không phải vì thiếu thốn hay th a m a s quan hệ tình d c đã tạo ra trạng thái này, cũng không phải do bởi có một người ph n khác. Tôi không thể ve vãn một ph n khác. Và không phải bởi vì không có con cái.’

Bạn có vẽ tranh hay viết sách?

‘Ồ, tôi luôn luôn muốn viết, nhưng tôi chưa bao giờ vẽ. Trong nh ng chuyến dạo bộ, tôi thường nảy ra nh ng ý tưởng nào đó, nhưng lúc này thậm chí việc đó cũng không còn.’

Tại sao bạn không cố gắng vẽ cái gì đó trên giấy? Đâu có đặt thành vấn đề nó ngô nghê như thế nào; bạn không cần khoe nó cho bất kỳ ai. Tại sao bạn không cố gắng viết cái gì đó?

Nhưng thôi quay lại. Liệu bạn muốn tìm ra điều gì đã tạo ra trạng thái buồn chán này, hay liệu bạn muốn gi nguyên trạng thái này?

‘Tôi muốn một mình đi khỏi đến nơi nào đó, t bỏ mọi th , và tìm ra chút ít hạnh phúc nào đó.’

Liệu đó là việc gì bạn muốn làm? Vậy thì tại sao bạn không th c hiện đi? Bạn đang do d bởi vì người v của bạn?

https://thuviensach.vn

‘Tôi không đối x tốt với v tôi gì cả; tôi chỉ là một người bại hoại.’

Bạn nghĩ bạn sẽ tìm đư c hạnh phúc bằng cách rút lui khỏi sống, bằng cách cô lập chính bạn? Hiện nay bạn đã không cô lập hay sao? T bỏ vì m c đích để tìm ra không là t bỏ gì cả; nó chỉ là một mặc cả ma mãnh, một trao đổi, một chuyển động tính toán để kiếm đư c cái gì đó. Bạn t bỏ cái này với m c đích để kiếm đư c cái kia. T bỏ có một kết thúc trong quan điểm chỉ là một đầu hàng của kiếm đư c thêm n a. Nhưng liệu bạn có thể có đư c hạnh phúc qua cô lập, qua tách rời hay sao? S sống không kết h p, tiếp xúc, hiệp thông hay sao? Bạn có lẽ rút lui khỏi một kết h p này để tìm hạnh phúc trong một kết h p khác, nhưng bạn không thể hoàn toàn rút lui khỏi tất cả

tiếp xúc. Thậm chí trong s cô lập hoàn toàn bạn vẫn tiếp xúc với nh ng suy nghĩ của bạn, với chính bạn. T t là hình th c tuyệt đối của s cô lập.

‘Dĩ nhiên, tôi không muốn t t . Tôi muốn sống, nhưng không muốn tiếp t c như hiện nay.’

Liệu bạn chắc chắn rằng bạn không muốn tiếp t c như hiện nay bạn là? Bạn thấy, chắc chắn rằng có cái gì đó đang làm cho bạn buồn chán, và bạn muốn chạy trốn khỏi nó để vào s cô lập thêm n a. Chạy trốn cái gì là, là cô lập chính mình. Bạn muốn t -cô lập mình, có lẽ tạm thời, hy vọng có hạnh phúc. Nhưng bạn đã t -cô lập mình rồi, và hầu như tuyệt đối; s cô lập thêm n a, mà bạn gọi là t bỏ, chỉ là một rút lui thêm n a khỏi sống.

Và liệu bạn có thể có hạnh phúc qua t -cô lập mỗi lúc một sâu thẳm hơn. Bản chất của cái tôi là t -cô lập; chính phẩm chất của nó là loại tr . Loại tr là t bỏ với m c đích kiếm đư c. Bạn càng rút lui khỏi s kết h p nhiều bao nhiêu, xung đột, kháng c càng to tát bấy nhiêu. Không gì có thể tồn tại trong cô lập.

Dầu s liên hệ có lẽ đau khổ biết ch ng nào, nó phải đư c hiểu rõ đầy nhẫn nại và thấu đáo. Xung đột dẫn đến s buồn chán.

Nỗ l c để trở thành cái gì đó chỉ mang lại nh ng vấn đề, nhận biết đư c hay không-nhận biết đư c. Bạn không thể bị buồn chán nếu không có nguyên nhân nào đó, bởi vì, như bạn nói, lúc trước bạn rất hăng hái và nhiệt tình. Bạn luôn luôn không bị

buồn chán. Điều gì đã tạo ra s thay đổi này?

https://thuviensach.vn

‘Dường như ông biết, ông làm ơn nói cho anh ấy?’

Tôi có thể, nhưng tốt lành gì? Anh ấy sẽ hoặc chấp nhận hoặc phủ nhận nó tùy theo tâm trạng và vui thú của anh ấy; nhưng liệu không quan trọng rằng chính anh ấy nên tìm ra?

Liệu không cần thiết cho chính anh ấy phải khám phá đư c toàn qui trình và thấy s thật của nó? S thật là cái gì đó không thể đư c kể lại bởi một người khác. Anh ấy phải có thể thâu nhận nó, và không người nào có thể chuẩn bị nó cho anh ấy.

Điều này bình thường đối với tôi; nhưng anh ấy phải đến với nó đầy cởi mở, t do và không mong đ i.

Điều gì khiến cho bạn buồn chán? Bạn không nên biết nó cho chính bạn à? Xung đột, kháng c tạo ra s buồn chán. Chúng ta nghĩ rằng qua đấu tranh chúng ta sẽ hiểu rõ, qua ganh đua chúng ta sẽ có thể có s sáng chói. Chắc chắn đấu tranh tạo ra s sắc bén, nhưng cái gì sắc bén chẳng mấy chốc bị biến thành cùn l t; cái gì s d ng liên t c chẳng mấy chốc sẽ kiệt quệ.

Chúng ta chấp nhận xung đột như điều không tránh khỏi, và thiết lập cấu trúc của tư tưởng và hành động của chúng ta d a vào không-tránh khỏi này. Nhưng liệu xung đột không tránh khỏi? Không có một cách sống khác hẳn à? Có nếu chúng ta có thể hiểu rõ qui trình và ý nghĩa của xung đột.

Lại n a, tại sao bạn đã làm cho bạn buồn chán?

‘Tôi đã làm cho tôi buồn chán à?’

Liệu bất kỳ điều gì có thể làm cho bạn buồn chán nếu bạn không sẵn lòng để bị làm cho buồn chán? S sẵn lòng này có thể nhận biết đư c hay tiềm ẩn. Tại sao bạn đã cho phép chính bạn để bị làm cho buồn chán? Liệu không có một xung đột v ng chắc trong bạn hay sao?

‘Nếu có, tôi hoàn toàn không nhận biết đư c nó.’

Nhưng bạn không muốn biết à? Bạn không muốn hiểu rõ hay sao?

‘Tôi đang bắt đầu thấy điều gì ông đang muốn hướng đến’, người v chen vào, ‘nhưng tôi không thể bảo cho chồng tôi nguyên nhân s buồn chán của anh ấy, bởi vì chính tôi cũng hoàn toàn không chắc chắn về nó.’

Bạn có lẽ hay có lẽ không thấy phương cách của s buồn chán này ập vào anh ấy, nhưng liệu bạn sẽ th c tâm đang giúp https://thuviensach.vn

đ anh ấy nếu thuộc t ng bạn phải vạch nó ra? Liệu không cần thiết rằng anh ấy phải t -khám phá nó cho chính anh ấy hay sao? Làm ơn hãy thấy s quan trọng của điều này, và sau đó bạn sẽ không bị mất kiên nhẫn hay lo âu. Người ta có thể

giúp đ một người khác, nhưng anh ấy – một mình – phải đảm nhận chuyến hành trình của khám phá này. Sống không dễ

dàng; nó rất ph c tạp, nhưng chúng ta phải tiếp cận nó một cách rất đơn giản. Chúng ta là vấn đề; vấn đề không là điều gì chúng ta gọi là sống. Chúng ta có thể hiểu rõ vấn đề, mà là chính chúng ta, chỉ nếu chúng ta biết cách tiếp cận nó. Tiếp cận là quan trọng nhất, và không là vấn đề.

‘Nhưng chúng tôi phải làm gì?’

Các bạn chắc đã lắng nghe tất cả mọi điều đã đư c nói.

Nếu bạn đã lắng nghe, vậy thì bạn sẽ thấy s thật đó, mình nó, mang lại t do. Làm ơn, đ ng lo lắng, nhưng hãy để cho hạt giống bám rễ.

Sau vài tuần cả hai quay lại. Có hy vọng trong đôi mắt của họ

và một n cười trên đôi môi của họ.

https://thuviensach.vn

Từ Vấn đề của Văn hóa này, Chương 17

Tôi không biết liệu trong nh ng chuyến dạo bộ của bạn, bạn có nhận thấy một cái ao hẹp và dài bên cạnh con sông. Vài dân chài chắc đã đào nó, và nó không kết nối với con sông. Con sông đang chảy đều đặn, sâu và rộng, nhưng cái ao này đầy lớp váng bẩn bởi vì nó không kết nối với s sống của con sông, và không có cá trong nó. Nó là một cái ao nước tù đọng, trái lại con sông sâu, đầy s c sống và sinh khí, đang chảy xiết qua nó.

Bây giờ, bạn không nghĩ nh ng con người giống như thế hay sao? Họ t đào cái ao nhỏ cho chính họ tách khỏi dòng chảy mau lẹ của s sống, và trong cái ao nhỏ xíu đó, họ trì trệ, chết; và s trì trệ này, s thối r a này chúng ta gọi là s tồn tại. Đó là, tất cả chúng ta đều muốn một trạng thái của vĩnh c u; chúng ta muốn nh ng ham muốn nào đó đư c kéo dài vĩnh viễn, chúng ta muốn nh ng vui thú không kết thúc. Chúng ta đào một cái ao nhỏ xíu và phòng vệ chúng ta ở trong nó cùng gia đình của chúng ta, cùng nh ng tham vọng của chúng ta, nh ng văn hóa của chúng ta, nh ng s hãi của chúng ta, nh ng thần thánh của chúng ta, vô vàn nh ng hình th c tôn thờ của chúng ta, và ở đó chúng ta chết, thả cho s sống trôi qua – s sống đó mà không-vĩnh c u, liên t c đang thay đổi, mà quá mau lẹ, mà có nh ng chiều sâu vô tận, sinh l c và vẻ đẹp quá lạ thường.

Bạn không nhận thấy rằng nếu bạn ngồi lặng lẽ bên bờ sông, bạn nghe bài ca của nó – tiếng vỗ của nước, âm thanh của dòng chảy đang lướt qua? Luôn luôn có một ý th c của chuyển động, một chuyển động lạ thường hướng về nh ng thăm thẳm hơn và bao quát hơn. Nhưng trong cái ao nhỏ xíu đó không có chuyển động gì cả, nước của nó bị đọng. Và nếu bạn quan sát bạn sẽ thấy rằng đây là điều gì hầu hết chúng ta đều mong muốn: nh ng cái ao nhỏ xíu của s tồn tại tách khỏi s sống.

Chúng ta nói rằng s tồn tại trong ao tù của chúng ta là đúng, và chúng ta sáng chế một triết lý để biện hộ nó; chúng ta đã phát triển nh ng lý thuyết thuộc xã hội, chính trị, kinh tế, và tôn https://thuviensach.vn

giáo để ủng hộ nó, và chúng ta không muốn bị quấy rầy bởi vì, bạn thấy, điều gì chúng ta theo đuổi là một ý th c của vĩnh c u.

Bạn biết nó có nghĩa gì khi tìm kiếm s vĩnh c u? Nó có nghĩa muốn nh ng vui thú tiếp t c vô hạn định và muốn nh ng không-vui thú chấm d t càng nhanh càng tốt. Chúng ta muốn danh tánh chúng ta mang đư c biết đến và tiếp t c qua gia đình, qua tài sản. Chúng ta muốn một ý th c của vĩnh c u trong nh ng liên hệ của chúng ta, trong nh ng hoạt động của chúng ta, mà có nghĩa rằng chúng ta đang tìm kiếm một sống tiếp t c, kéo dài trong cái ao tù trì trệ; chúng ta không muốn bất kỳ nh ng thay đổi th c s nào ở đó, thế là chúng ta đã thiết lập một xã hội mà bảo đảm cho chúng ta s vĩnh c u của tài sản, của danh tánh, của nổi tiếng.

Nhưng bạn thấy, sống không giống như thế chút nào cả; sống không-vĩnh c u. Giống như nh ng chiếc lá r ng t một cái cây, tất cả mọi s vật s việc đều không-vĩnh c u, không có gì vĩnh c u cả; luôn luôn có thay đổi và chết. Bạn chưa bao giờ thấy một cái cây đang đ ng trơ tr i tương phản bầu trời, nó tuyệt vời làm sao? Tất cả nh ng cành của nó đều nổi bật, và trong s trơ

tr i của nó có một bài thơ, có một bài ca. Mọi chiếc lá đều r ng hết và nó đang chờ đ i mùa xuân. Khi mùa xuân đến, lại n a nó đầy kín cái cây bằng điệu nhạc của nhiều chiếc lá, mà trong đúng mùa lại r ng xuống và bị thổi đi; và đó là phương cách của s sống.

* * *

S kiện là rằng s sống giống như một con sông: đang chuyển động không ng ng nghỉ, mãi mãi đang tìm kiếm, đang dò dẫm, đang tràn qua hai bờ, đang soi thủng nh ng kẽ n t bằng nước của nó. Nhưng, bạn thấy, cái trí không cho phép việc đó xảy đến cho nó. Cái trí thấy rằng rất nguy hiểm, liều lĩnh khi sống trong một trạng thái của không-vĩnh c u, không-an toàn, thế là nó t xây một b c tường quanh chính nó: b c tường của truyền thống, của tôn giáo có tổ ch c, của nh ng lý thuyết xã hội và chính trị. Gia đình, danh tánh, tài sản, nh ng đạo đ c nhỏ nhen mà chúng ta đã nuôi dư ng – tất cả việc này đều ở bên trong b c tường, tách khỏi s sống. S sống là đang chuyển động, không-vĩnh c u, và không ng ng nghỉ, nó cố

https://thuviensach.vn

gắng xuyên thủng, phá sập nh ng b c tường này, mà phía sau b c tường có s hoang mang và đau khổ. Nh ng thần thánh bên trong nh ng b c tường đều là nh ng thần thánh giả dối, và nh ng kinh điển và nh ng triết thuyết của họ đều không có ý nghĩa gì bởi vì s sống vư t khỏi chúng.

* * *

Một cái trí đang tìm kiếm vĩnh c u chẳng mấy chốc sẽ trì trệ; giống như cái ao đó tách khỏi con sông, chẳng mấy chốc nó sẽ

bị ô nhiễm, thối r a. Chỉ cái trí mà không có nh ng b c tường, không vị trí chắc chắn, không chỗ d a, không rào chắn, không nơi nghỉ ngơi, mà đang hoàn toàn chuyển động cùng s sống, không-thời gian đang theo đuổi, đang tìm hiểu, đang bùng nổ –

chỉ cái trí như thế mới có thể hạnh phúc, vĩnh viễn mới mẻ, bởi vì nó là sáng tạo trong chính nó.

Bạn hiểu rõ điều gì tôi đang nói? Bạn nên, bởi vì tất cả điều này là thành phần của giáo d c th c s và, khi bạn hiểu rõ nó, toàn sống của bạn sẽ đư c thay đổi, s liên hệ của bạn với thế giới, với người hàng xóm của bạn, với người v hay người chồng của bạn, sẽ có một ý nghĩa hoàn toàn khác hẳn. Vậy thì bạn sẽ

không cố gắng để t -thành t u chính mình qua bất kỳ điều gì, bởi vì thấy rằng s theo đuổi của thành t u chỉ mời mọc đau khổ và phiền muộn. Đó là lý do tại sao bạn phải hỏi nh ng giáo viên của bạn về tất cả điều này và bàn luận về nó trong các bạn. Nếu bạn hiểu rõ nó, bạn sẽ bắt đầu hiểu rõ s thật lạ

thường của s sống là gì, và trong hiểu rõ đó có vẻ đẹp và tình yêu lạ thường, s nở hoa của tốt lành. Nhưng nh ng nỗ l c của cái trí mà đang tìm kiếm một cái ao của an toàn, của vĩnh c u, chỉ có thể dẫn đến tối tăm và thoái hóa. Khi đã đư c thiết lập trong cái ao, một cái trí như thế s hãi mạo hiểm ra ngoài, để tìm kiếm, để thăm dò; nhưng s thật, Thư ng đế, chân lý hay điều gì bạn muốn, nằm vư t khỏi cái ao.

* * *

Người hỏi: Công việc của con người là gì?

Krishnamurti: Bạn nghĩ nó là gì? Liệu nó là học hành, đậu nh ng kỳ thi, có một việc làm và làm nó suốt phần còn lại thuộc sống của bạn? Liệu nó là đi đến đền chùa, tham gia nh ng nhóm người, vận động nh ng đổi mới khác nhau? Liệu nó là https://thuviensach.vn

công việc của con người để giết chết thú vật cho lương th c riêng của anh ấy? Liệu nó là công việc của con người để xây một cây cầu cho xe l a băng qua, để đào nh ng cái giếng trong một mảnh đất khô ráo, để tìm đư c dầu mỏ, để leo lên nh ng đỉnh núi, để chinh ph c quả đất và không gian, để sáng tác nh ng bài thơ, để vẽ tranh, để thương yêu, để hận thù? Liệu tất cả điều này là công việc của con người? Xây d ng nh ng văn minh mà hóa ra bị lung lay trong một vài thế k , tạo ra nh ng chiến tranh, sáng chế Thư ng đế trong hình ảnh riêng của nó, giết chóc con người nhân danh tôn giáo hay chính thể, nói về

hòa bình và tình huynh đệ trong khi chiếm đoạt quyền hành và tàn nhẫn với nh ng người khác – đây là tất cả điều gì con người đang làm quanh chúng ta, đúng ch ? Và đây là công việc th c s của con người?

Bạn có thể thấy rằng tất cả công việc này dẫn đến hủy diệt và đau khổ, đến hỗn loạn và tuyệt vọng. Nh ng xa hoa vô cùng cập kè cùng nghèo khổ c c kỳ; bệnh tật và đói khát, kèm theo nh ng cái tủ lạnh và máy bay phản l c. Tất cả việc này là công việc của con người; và khi bạn thấy nó, liệu bạn không t -tra vấn mình, ‘Đó là tất cả? Liệu không còn việc gì khác mà là công việc của con người?’ Nếu chúng ta có thể tìm ra công việc th c s của con người là gì, vậy thì, nh ng máy bay phản l c, nh ng máy giặt, nh ng cây cầu cùng tất cả, có một ý nghĩa hoàn toàn khác hẳn; nhưng nếu không tìm đư c công việc th c s của con người là gì, chỉ buông thả trong nh ng đổi mới, trong sắp xếp lại điều gì con người đã làm rồi, sẽ không dẫn đến đâu cả.

Vì vậy, công việc th c s của con người là gì? Chắc chắn, công việc th c s của con người là khám phá s thật, Thư ng đế; nó là thương yêu và không bị trói buộc trong nh ng hoạt động t -khép kín riêng của anh ấy. Trong chính s khám phá của điều gì là s thật, có tình yêu; và tình yêu đó trong liên hệ

của con người với con người sẽ sáng tạo một văn minh khác hẳn, một thế giới mới mẻ.

https://thuviensach.vn

Bombay, ngày 28 tháng 3 năm 1948

Người hỏi: Nh ng nguyên tắc của s kiếm sống đúng đắn là gì? Làm thế nào tôi có thể tìm ra liệu kiếm sống của tôi là đúng đắn, và làm thế nào tôi sẽ tìm ra cách kiếm sống đúng đắn trong một xã hội sai lầm t cơ bản?

Krishnamurti: Trong một xã hội sai lầm t cơ bản, không thể

có cách kiếm sống đúng đắn. Lúc này, điều gì đang xảy ra khắp thế giới? Bất kỳ cách kiếm sống nào chúng ta có đều đưa chúng ta đến chiến tranh, đến đau khổ và hủy diệt chung, mà là một s kiện rõ ràng. Bất kỳ việc gì chúng ta làm chắc chắn đều dẫn đến xung đột, đến hủy hoại, đến tàn nhẫn và thương đau.

Vì vậy, xã hội hiện nay bị sai lầm t cơ bản; nó đư c xây d ng

– đúng ch – trên ganh tị, hận thù, và ham muốn quyền hành, và một xã hội như thế chắc chắn tạo ra nh ng phương tiện kiếm sống sai lầm, như lính tráng, cảnh sát và luật sư. Bởi chính bản chất của họ, họ là một nhân tố gây chia rẽ trong xã hội; và càng có nhiều luật sư, nhiều lính tráng, nhiều cảnh sát bao nhiêu, s phân rã của xã hội càng rõ rệt bấy nhiêu. Đó là điều gì đang xảy ra khắp thế giới: có nhiều lính tráng hơn, nhiều cảnh sát hơn, và nhiều luật sư hơn, và t nhiên con người kinh doanh xuất hiện cùng họ. Tất cả điều đó phải đư c thay đổi với m c đích thành lập một xã hội đúng đắn – và chúng ta nghĩ một nhiệm v như thế là không thể th c hiện đư c. Nó không phải vậy, nhưng chính bạn và tôi phải th c hiện nó. Bởi vì hiện nay bất kỳ cách kiếm sống nào mà chúng ta có đều hoặc là tạo ra đau khổ cho một người khác, hoặc là dẫn đến s hủy diệt cuối cùng của nhân loại, mà đư c thể hiện trong sống hàng ngày của chúng ta. Làm thế nào điều đó có thể đư c thay đổi? Nó có thể đư c thay đổi chỉ khi nào bạn và tôi không còn đang tìm kiếm quyền hành, không còn ganh tị, không còn đầy hận thù và đối địch. Khi bạn, trong s liên hệ của bạn, tạo ra s thay đổi đó, vậy là bạn đang giúp đ sáng tạo một xã hội mới mẻ, một xã hội trong đó có nh ng con người không bị trói buộc bởi truyền thống, không đòi hỏi bất kỳ th gì cho chính họ, không https://thuviensach.vn

đang theo đuổi quyền hành, bởi vì phía bên trong họ ‘giàu có’, họ đã tìm đư c s thật. Chỉ con người tìm kiếm s thật mới có thể sáng tạo một xã hội mới mẻ; chỉ con người thương yêu mới có thể mang lại một thay đổi trong thế giới.

Tôi biết đây không là câu trả lời gây hài lòng cho một người mà muốn tìm đư c điều gì là cách kiếm sống đúng đắn trong cấu trúc hiện nay của xã hội. Bạn phải làm hết s c mình trong cấu trúc hiện nay của xã hội – hoặc trở thành một người ch p ảnh, một người buôn bán, một luật sư, một cảnh sát, hay bất kỳ

người nào. Nhưng nếu bạn làm, hãy tỉnh th c đư c điều gì bạn đang làm, hãy thông minh, hãy sáng suốt, hãy hiểu rõ trọn vẹn, đư c điều gì bạn đang duy trì, công nhận toàn cấu trúc của xã hội, cùng s thoái hóa của nó, cùng hận thù của nó, cùng ganh tị của nó; và nếu bạn, chính bạn, không khoan như ng tất cả

điều này, vậy là có lẽ bạn sẽ có thể sáng tạo một xã hội mới mẻ.

Nhưng khoảnh khắc bạn hỏi cách kiếm sống đúng đắn là gì, chắc chắn tất cả nh ng câu hỏi này hiện diện ở đó, đúng ch ?

Bạn không thỏa mãn với cách kiếm sống của bạn; bạn muốn đư c ganh tị, bạn muốn có quyền hành, bạn muốn có nh ng xa hoa và nh ng tiện nghi nhiều hơn, bạn muốn có ch c v và uy quyền, và thế là chắc chắn bạn đang tạo tác hay đang nuôi dư ng một xã hội mà sẽ tạo ra s hủy diệt cho con người, cho chính bạn.

Nếu bạn thấy rõ rệt qui trình của hủy diệt đó trong cách kiếm sống riêng của bạn, nếu bạn thấy rằng nó là kết quả của s theo đuổi cách kiếm sống riêng của bạn, vậy là chắc chắn bạn sẽ tìm đư c phương tiện đúng đắn để kiếm sống. Nhưng đầu tiên, bạn phải thấy đư c b c tranh của xã hội như nó là, một xã hội bị thoái hóa, phân rã; và khi bạn thấy nó rất rõ rệt, vậy thì phương tiện kiếm sống đúng đắn của bạn sẽ hiện diện. Nhưng đầu tiên bạn phải thấy b c tranh, thấy thế giới như nó là, cùng nh ng phân chia quốc gia của nó, cùng nh ng hung t n, nh ng tham vọng, nh ng hận thù, và nh ng kiểm soát của nó. Vậy thì, khi bạn thấy nó rõ rệt hơn, bạn sẽ phát giác rằng một cách kiếm sống đúng đắn sẽ hiện diện – bạn không phải tìm kiếm nó.

Nhưng s khó khăn với hầu hết chúng ta là rằng, chúng ta có quá nhiều trách nhiệm; nh ng người cha, nh ng người mẹ

https://thuviensach.vn

đang mong chờ chúng ta kiếm tiền và nuôi dư ng họ. Và bởi vì quá khó khăn để kiếm đư c một việc làm theo phương cách của xã hội tại thời điểm hiện nay, bất kỳ việc làm nào cũng đư c hoan nghênh; thế là chúng ta rơi vào bộ máy của xã hội. Nhưng nh ng người mà không bị thúc đẩy quá, mà không cần thiết phải có một việc làm ngay t c khắc và vì vậy có thể nhìn vào tổng thể của b c tranh, chính là họ mà có trách nhiệm. Nhưng bạn thấy, nh ng người mà không quan tâm đến một việc làm ngay t c khắc lại bị trói buộc trong điều gì khác – họ quan tâm đến s bành trướng riêng của họ, đến nh ng tiện nghi của họ, đến nh ng xa hoa của họ, đến nh ng vui chơi của họ. Họ có thời gian, nhưng họ đang phung phí nó. Và nh ng người có thời gian phải chịu trách nhiệm cho s thay đổi của xã hội; nh ng người mà không bị thúc đẩy ngay t c khắc cho một kiếm sống, nên th c s quan tâm đến toàn vấn đề của s tồn tại này, và không nên bị vướng mắc trong hành động thuần chính trị, trong nh ng hoạt động hời h t. Nh ng người mà có thời gian và tạm gọi là nhàn rỗi nên tìm ra s thật, bởi vì chính là họ mới có thể sáng tạo một cách mạng trong thế giới, không phải cái người mà bao t bị trống không. Nhưng, bất hạnh thay, nh ng người có thời gian nhàn rỗi lại không quan tâm đến cái vĩnh hằng. Họ quan tâm trong việc lấp đầy thời gian của họ. Vì vậy họ cũng là một nguyên nhân của đau khổ và hỗn loạn trong thế

giới. Vì vậy nh ng nguời trong các bạn mà đang lắng nghe, nh ng người trong các bạn mà có chút ít thời gian, nên trao s suy nghĩ và cân nhắc cho vấn đề này; và qua s thay đổi riêng của bạn, bạn sẽ sáng tạo một cách mạng thế giới.

https://thuviensach.vn

Bangalore, ngày 15 tháng 8 năm 1948

Người hỏi: Liệu tôi có thể vẫn còn là một viên ch c chính phủ nếu tôi muốn tuân theo nh ng lời giảng của ông? Cùng câu hỏi sẽ nảy sinh liên quan đến quá nhiều nghề nghiệp. Giải pháp đúng đắn cho vấn đề của kiếm sống là gì?

Krishnamurti: Thưa bạn, chúng ta có ý gì qua t ng kiếm sống? Liệu nó là kiếm đư c nh ng cần thiết của người ta –

lương th c, quần áo, và chỗ ở – đúng ch ? S khó khăn của kiếm sống nảy sinh chỉ khi nào chúng ta s d ng nh ng cần thiết của sống, lương th c, quần áo, và chỗ ở như một phương tiện của s hung hăng thuộc tâm lý. Đó là, khi chúng ta s d ng nh ng cần thiết, nh ng nhu cầu cơ bản, như phương tiện của t -phóng đại, vậy thì vấn đề của kiếm sống nảy sinh; tại cơ bản xã hội của chúng ta đư c đặt nền tảng không phải trên cung cấp nh ng cần thiết, nhưng trên s phóng đại thuộc tâm lý, s d ng nh ng cần thiết như một bành trướng thuộc tâm lý của chính con người. Bạn phải suy nghĩ ra điều này một chút xíu.

Chắc chắn, lương th c, quần áo, và chỗ ở có thể đư c sản xuất dư th a; có đủ s hiểu biết khoa học để cung ng nhu cầu; nhưng nhu cầu cho chiến tranh lại quan trọng hơn, không chỉ bởi nh ng người hiếu chiến, nhưng còn cả bởi mỗi người chúng ta, bởi vì mỗi người chúng ta là bạo l c. Có đầy đủ s hiểu biết khoa học để trao tặng con người tất cả nh ng cần thiết; nó đã đư c th c hiện, và chúng có thể đư c sản xuất đến độ không người nào sẽ bị đói kém. Tại sao nó không xảy ra?

Bởi vì không ai đư c thỏa mãn với lương th c, quần áo, và chỗ

ở. Mỗi người đều muốn cái gì đó nhiều hơn, và, diễn tả một cách khác, ‘nhiều hơn’ là quyền l c. Nhưng nó sẽ là thú vật khi chỉ đư c thỏa mãn với nh ng cần thiết. Chúng ta sẽ đư c thỏa mãn với nh ng cần thiết trong ý nghĩa trung th c, mà là t do khỏi ham muốn quyền hành, chỉ khi nào chúng ta đã tìm đư c kho báu bên trong mà không thể hủy diệt đư c, mà bạn gọi là Thư ng đế, s thật, hay bất kỳ t ng nào bạn muốn. Nếu bạn có thể tìm đư c s giàu có bất t đó ở bên trong chính bạn, vậy https://thuviensach.vn

là bạn có thể đư c thỏa mãn với một chút ít, và một chút ít có thể đáp ng đư c nhu cầu.

Bất hạnh thay, chúng ta bị kéo lê bởi nh ng giá trị giác quan.

Nh ng giá trị của nh ng giác quan đã trở thành quan trọng hơn nh ng giá trị của nh ng th c s . Rốt cuộc, toàn cấu trúc xã hội, văn minh hiện nay của chúng ta, t cơ bản đư c đặt nền tảng trên nh ng giá trị giác quan. Nh ng giá trị giác quan không chỉ

là nh ng giá trị của nh ng giác quan, nhưng còn cả nh ng giá trị của tư tưởng, bởi vì tư tưởng cũng là kết quả của nh ng giác quan; và khi hệ thống máy móc của tư tưởng, mà là mảnh trí năng, đư c vun đắp, vậy thì trong chúng ta có một thống trị của tư tưởng, mà cũng là một giá trị giác quan. Vì vậy, ch ng nào chúng ta còn đang tìm kiếm giá trị giác quan, dù rằng thuộc xúc giác, thuộc vị giác, thuộc kh u giác, thuộc nhận biết, hay thuộc tư tưởng, phía bên ngoài trở thành quan trọng hơn phía bên trong; và chỉ phủ nhận phía bên ngoài không là phương cách dẫn đến phía bên trong. Bạn có lẽ phủ nhận phía bên ngoài và rút lui khỏi thế giới vào một cánh r ng hay một hang động và ở

đó suy nghĩ về Thư ng đế; nhưng chính s phủ nhận phía bên ngoài đó, suy nghĩ về Thư ng đế đó, vẫn còn là giác quan bởi vì suy nghĩ là giác quan, và bất kỳ giá trị nào đư c đặt nền tảng trên giác quan chắc chắn phải tạo ra s hỗn loạn – mà là điều gì đang xảy ra trên thế giới tại thời điểm hiện nay. Nh ng giác quan là thống trị, và ch ng nào cấu trúc xã hội còn đư c đặt nền tảng trên điều đó, phương tiện kiếm sống trở thành khó khăn lạ thường.

Vì vậy, phương tiện kiếm sống đúng đắn là gì? Nghi vấn này có thể đư c trả lời chỉ khi nào có một cách mạng hoàn toàn trong cấu trúc xã hội hiện nay, không ph thuộc vào khuôn mẫu của phe tả hay của phe h u, nhưng một cách mạng hoàn toàn trong nh ng giá trị mà không đư c đặt nền tảng trên giác quan. Bây giờ, nếu nh ng người có thời gian nhàn rỗi – giống như nh ng người già đang hưởng lương hưu, mà đã trải qua nh ng năm đầu tiên của họ tìm kiếm Thư ng đế hay nh ng hình th c của hủy diệt – th c s đã trao thời gian của họ, năng lư ng của họ, đến tìm đư c giải pháp đúng đắn, vậy thì họ sẽ hành động như

một trung gian, như một d ng c để sáng tạo cách mạng trong https://thuviensach.vn

thế giới. Nhưng họ không quan tâm. Họ muốn an toàn. Họ đã làm việc quá nhiều năm để hưởng đư c lương hưu của họ, và họ muốn sống thoải mái trong phần còn lại thuộc sống của họ.

Họ có thời gian, nhưng họ lại d ng dưng. Họ chỉ quan tâm đến tr u tư ng nào đó mà họ gọi là Thư ng đế, và điều đó không liên quan gì đến s thật; nhưng tr u tư ng của họ không là Thư ng đế, nó là một hình th c của tẩu thoát. Và nh ng người lấp đầy sống của họ bằng hoạt động không ng ng nghỉ bị trói buộc ở nơi nào đó, họ không có thời gian để tìm ra nh ng đáp án cho nh ng vấn đề khác nhau của sống. Vì vậy nh ng người quan tâm đến nh ng vấn đề này, đến việc tạo ra một thay đổi cơ bản trong thế giới qua s hiểu rõ về chính họ, trong họ, một mình, có s hy vọng.

Chắc chắn chúng ta có thể thấy một nghề nghiệp sai lầm là gì.

Là một người lính, một cảnh sát, một luật sư chắc chắn là một nghề nghiệp sai lầm, bởi vì họ củng cố s xung đột, s phân chia; và nh ng người kinh doanh lớn, nh ng người tư bản, phát triển s tr c l i. Nh ng nguời kinh doanh lớn có lẽ là một cá thể, hay nó có lẽ là một chính phủ; nếu chính phủ đảm nhận s kinh doanh lớn, nó không ng ng tr c l i bạn và tôi. Và bởi vì xã hội đư c đặt nền tảng trên quân đội, cảnh sát, luật pháp, người kinh doanh lớn; đó là, trên nguyên tắc của phân chia, tr c l i, và bạo l c, làm thế nào bạn và tôi, mà muốn một nghề nghiệp đúng đắn, nghiêm túc, có thể tồn tại? Có s thất nghiệp đang gia tăng, nh ng quân đội hùng mạnh hơn, l c lư ng cảnh sát quan trọng hơn với nh ng ph c v bí mật của nó, và kinh doanh lớn đang trở thành mỗi lúc một lớn hơn, thành lập nh ng tập đoàn toàn cầu mà cuối cùng đư c đảm trách bởi chính phủ

– bởi vì chính phủ đã trở thành một tập đoàn lớn trong nhiều quốc gia. Đư c trao tình huống này của tr c l i, của một xã hội đư c xây d ng trên s phân chia, làm thế nào bạn sẽ tìm đư c một cách kiếm sống đúng đắn? Hầu như không thể đư c, đúng ch ? Hoặc bạn sẽ phải đi khỏi và thành lập một cộng đồng mới cùng một ít người – một cộng đồng t -nâng đ , đồng-h p tác –

hoặc chỉ đầu hàng bộ máy to lớn. Nhưng bạn thấy, hầu hết chúng ta không quan tâm đến việc th c s tìm đư c cách kiếm sống đúng đắn. Hầu hết chúng ta quan tâm đến có một việc làm https://thuviensach.vn

và bám vào nó trong hy vọng tiến bộ cùng tiền lương mỗi lúc một cao hơn. Bởi vì mỗi người chúng ta muốn bảo đảm, an toàn, một vị trí vĩnh c u, không có cách mạng cơ bản. Không phải nh ng người mà muốn t -thỏa mãn, t -mãn nguyện, nhưng chỉ nh ng người mạo hiểm, nh ng người mà muốn thí nghiệm cùng sống của họ, cùng s tồn tại của họ, mà khám phá nh ng s việc th c s , một cách sống mới mẻ.

Vì vậy trước khi có thể có một cách kiếm sống đúng đắn, trước tiên: nh ng phương tiện giả dối một cách rõ rệt phải đư c hiểu rõ, quân đội, luật pháp, cảnh sát, nh ng tập đoàn kinh doanh lớn mà đang lôi kéo con người và đang tr c l i họ, dầu nhân danh Chính thể, tư bản, hay tôn giáo. Khi bạn thấy nh ng giả

dối và loại bỏ nh ng giả dối, có s thay đổi, có cách mạng; và chính cách mạng, một mình nó, có thể sáng tạo một xã hội mới mẻ. Như một cá thể, tìm kiếm một cách sinh nhai đúng đắn là tốt lành, là hoàn hảo, nhưng điều đó không giải quyết đư c vấn đề to tát. Vấn đề to tát đư c giải quyết chỉ khi nào bạn và tôi không còn đang tìm kiếm an toàn. Không có một s việc như là an toàn. Khi bạn tìm kiếm an toàn, điều gì xảy ra? Điều gì đang xảy ra trong thế giới tại thời điểm hiện nay? Tất cả nh ng người Châu âu đều muốn an toàn, đang kêu gào nó, và điều gì đang xảy ra? Họ muốn an toàn qua chủ nghĩa quốc gia của họ. Rốt cuộc, bạn là một người quốc gia bởi vì bạn muốn an toàn, và bạn nghĩ rằng qua chủ nghĩa quốc gia bạn sẽ có an toàn. Nó đã đư c ch ng th c lặp đi và lặp lại rằng bạn không thể có an toàn qua chủ nghĩa quốc gia, bởi vì chủ nghĩa quốc gia là một qui trình của cô lập, đang mời mọc nh ng chiến tranh, đau khổ, và hủy diệt. Vì vậy kiếm sống đúng đắn trên một qui mô to tát phải bắt đầu bằng nh ng người mà hiểu rõ điều gì là giả dối. Khi bạn đang đấu tranh chống lại nh ng giả dối, vậy thì bạn đang sáng tạo phương tiện kiếm sống đúng đắn. Khi bạn đang đấu tranh chống lại toàn cấu trúc của phân chia, của tr c l i – dù bởi phe tả hay bởi phe h u, hay bởi uy quyền của tôn giáo hay của nh ng giáo sĩ – đó là nghề nghiệp đúng đắn tại thời điểm hiện nay; bởi vì việc đó sẽ sáng tạo một xã hội mới mẻ, một văn hóa mới mẻ. Nhưng muốn đấu tranh, bạn phải thấy rất rõ rệt và rất d t khoát nh ng giả dối, để cho nh ng giả dối phải rơi r ng.

https://thuviensach.vn

Muốn khám phá điều gì là giả dối, bạn phải tỉnh th c đư c nó, bạn phải nhìn ngắm mọi th mà bạn đang làm, đang suy nghĩ, và đang cảm thấy; và t đó không chỉ bạn khám phá đư c nh ng giả dối, nhưng t đó sẽ hiện diện một loại sinh l c mới mẻ, một năng lư ng mới mẻ; và năng lư ng đó sẽ ra lệnh loại công việc nào để làm hay không làm.

https://thuviensach.vn

Poona, ngày 17 tháng 10 năm 1948

Người hỏi: Trong khi nói về phương tiện kiếm sống đúng đắn, ông đã nói rằng nghề nghiệp của quân đội, của luật sư, và của ph c v chính phủ, chắc chắn không là phương tiện kiếm sống đúng đắn. Liệu ông đang cổ vũ s rút lui khỏi xã hội, và liệu việc đó không đang tẩu thoát khỏi nh ng xung đột xã hội và đang ủng hộ s bất công và s tr c l i quanh chúng ta, hay sao?

Krishnamurti: Muốn thay đổi bất kỳ cái gì hay muốn hiểu rõ bất kỳ cái gì, trước hết bạn phải tìm hiểu cái gì là; chỉ lúc đó có thể có khả năng của một mới mẻ lại, một tái sinh, một thay đổi.

Chỉ thay đổi cái gì là mà không hiểu rõ nó, là một phí phạm thời gian, một thoái hóa. Đổi mới mà không hiểu rõ là thoái hóa, bởi vì bạn không đối diện cái gì là. Nhưng nếu chúng ta bắt đầu hiểu rõ chính xác cái gì là, vậy thì chúng ta sẽ biết làm thế nào để hành động. Bạn không thể hành động nếu trước hết không quan sát, không bàn luận, và không hiểu rõ cái gì là. Chúng ta phải tìm hiểu xã hội như nó hiện nay nó là, cùng nh ng yếu ớt của nó, nh ng như c điểm của nó; và muốn tìm hiểu nó chúng ta phải thấy một cách tr c tiếp s liên quan của chúng ta, s kết nối của chúng ta với nó, không phải đang can thiệp bằng một giải thích thuộc lý thuyết hay thuộc trí năng.

Như hiện nay xã hội tồn tại, không có s chọn l a gi a cách kiếm sống đúng đắn và cách kiếm sống sai lầm. Bạn chấp nhận bất kỳ công việc nào có thể đư c, nếu bạn th a may mắn để

kiếm đư c một công việc. Vì vậy đối với một người mà bị thúc bách phải có một công việc t c khắc, không có vấn đề; anh ấy chấp nhận bất kỳ công việc nào cũng đư c bởi vì anh ấy phải ăn. Nhưng đối với nh ng nguời của các bạn mà không bị thúc bách t c khắc, nó phải là một vấn đề, và đó là điều gì chúng ta đang bàn luận: Cái gì là phương tiện kiếm sống đúng đắn trong một xã hội mà đư c đặt nền tảng trên s thâu l i và nh ng khác biệt giai cấp, trên chủ nghĩa quốc gia, tham lam, bạo l c, và vân vân? Bị trói buộc bởi nh ng vấn đề này, liệu có thể có https://thuviensach.vn

cách kiếm sống đúng đắn? Chắc chắn là không. Và rõ ràng có nh ng nghề nghiệp sai lầm, nh ng phương tiện kiếm sống sai lầm, như là quân đội, luật sư, cảnh sát, và chính phủ.

Quân đội tồn tại không phải cho hòa bình, nhưng cho chiến tranh. Chính là ch c năng của quân đội phải tạo ra chiến tranh, chính là ch c năng của vị tướng lãnh phải lập kế hoạch cho chiến tranh. Nếu anh ấy không làm, bạn sẽ mời anh ấy đi, đúng ch ? Bạn sẽ loại bỏ anh ấy. Ch c năng của nhóm tướng lãnh là lập kế hoạch và chuẩn bị cho nh ng chiến tranh tương lai, và một nhóm tướng lãnh mà không lập kế hoạch cho nh ng chiến tranh tương lai chắc chắn là không có hiệu quả. Vì vậy quân đội không là một nghề nghiệp dành cho hòa bình, vì vậy nó không là một phương tiện kiếm sống đúng đắn. Tôi biết nh ng hàm ý cũng như bạn biết. Nh ng quân đội sẽ tồn tại ch ng nào nh ng chính phủ cầm quyền còn tồn tại cùng chủ nghĩa quốc gia và nh ng biên giới; và bởi vì bạn ủng hộ nh ng chính phủ cầm quyền, chắc chắn bạn phải ủng hộ chủ nghĩa quốc gia và chiến tranh. Thế là, ch ng nào bạn còn là người theo chủ nghĩa quốc gia, bạn không có s chọn l a về cách kiếm sống đúng đắn.

Tương t như thế, cảnh sát. Ch c năng của cảnh sát là bảo vệ

và duy trì nh ng s việc như chúng là. Nó cũng trở thành công c của s điều tra, s theo dõi, không chỉ trong bàn tay của nh ng chính phủ độc tài, nhưng còn trong bàn tay của bất kỳ

chính phủ nào. Ch c năng của cảnh sát là điều tra chung quanh, rình mò vào nh ng sống riêng tư của con người. Bạn càng trở thành cách mạng nhiều bao nhiêu, cả bên trong lẫn bên ngoài, bạn càng nguy hiểm với chính phủ nhiều bấy nhiêu.

Đó là lý do tại sao nh ng chính phủ, và đặc biệt là nh ng chính phủ độc tài, làm bốc hơi nh ng người mà phía bên trong lẫn bên ngoài đang sáng tạo một cách mạng. Vậy là, chắc chắn, nghề cảnh sát không là một phương tiện kiếm sống đúng đắn.

Tương t như vậy, luật sư. Anh ấy phát triển s đấu tranh: nó là điều cần thiết cho kiếm sống của anh ấy rằng bạn và tôi nên đấu tranh và tranh cãi ầm ĩ. (Tiếng cười). Bạn cười để đánh trống lãng. Có thể nhiều người trong các bạn là luật sư, và tiếng cười của các bạn thể hiện một phản ng thuần túy thuộc thần kinh đến một s kiện; và qua s lẩn tránh s kiện đó, các bạn https://thuviensach.vn

vẫn sẽ còn tiếp t c là nh ng luật sư. Bạn có lẽ nói rằng bạn là một nạn nhân của xã hội, nhưng bạn bị làm nạn nhân bởi vì bạn chấp nhận xã hội như nó là. Vì vậy, luật pháp không là một phương tiện kiếm sống đúng đắn. Có thể có phương tiện kiếm sống đúng đắn chỉ khi nào bạn không chấp nhận tình trạng hiện nay của nh ng s việc; và khoảnh khắc bạn không chấp nhận nó, bạn không chấp nhận luật pháp như một nghề nghiệp.

Tương t như vậy, bạn không thể mong đ i để tìm đư c phương tiện kiếm sống đúng đắn trong nh ng tập đoàn kinh doanh lớn mà đang chồng chất s giàu có, cũng không có trong lề thói giấy tờ của chính phủ với nh ng viên ch c và tác phong quan liêu. Nh ng chính phủ chỉ quan tâm duy trì nh ng s việc như chúng là, và nếu bạn trở thành một k sư cho chính phủ, một cách tr c tiếp hay gián tiếp bạn đang giúp đ chiến tranh.

Ch ng nào bạn còn chấp nhận xã hội như nó là, bất kỳ nghề

nghiệp nào, dù quân đội, cảnh sát, luật sư, hay chính phủ, chắc chắn đều không là một phương tiện kiếm sống đúng đắn. Bởi vì thấy điều này, một con người nghiêm túc phải làm gì? Anh ấy sẽ chạy trốn và t -chôn vùi trong ngôi làng nào đó? Thậm chí ở

đó anh ấy cũng phải sống. Anh ấy có thể xin ăn, nhưng chính lương th c đư c trao cho anh ấy đến một cách gián tiếp t luật sư, cảnh sát, lính tráng, chính phủ. Và anh ấy không thể sống trong cô lập, bởi vì lại n a điều đó không thể xảy ra đư c; sống trong cô lập là chết rồi, cả phần tâm lý lẫn phần sinh lý. Vì vậy người ta phải làm gì? Tất cả mọi việc mà người ta phải làm, nếu người ta có nghiêm túc, nếu người ta đủ thông minh về toàn qui trình này, là phủ nhận tình trạng hiện nay của nh ng s việc và trao tặng cho xã hội tất cả mọi điều mà người ta có thể làm đư c. Đó là, thưa bạn, bạn thâu nhận lương th c, quần áo, và chỗ ở t xã hội, và bạn phải hoàn lại cho xã hội cái gì đó.

Ch ng nào bạn còn s d ng xã hội, cảnh sát, luật pháp, chính phủ, như phương tiện kiếm sống của bạn, bạn còn duy trì nh ng s việc như chúng là, bạn ủng hộ s chia rẽ, s điều tra, và chiến tranh. Nhưng nếu bạn phủ nhận nh ng s việc của xã hội và chỉ thâu nhận nh ng cần thiết, bạn phải hoàn lại cái gì đó để đền bù. Tìm đư c điều gì bạn đang trao tặng xã hội còn quan trọng hơn hỏi phương tiện kiếm sống đúng đắn là gì.

https://thuviensach.vn

Bạn đang trao tặng xã hội cái gì? Xã hội là gì? Xã hội là s liên hệ với một người hay với nhiều người. Nó là s liên hệ của bạn với một người khác. Bạn đang trao tặng cho một người khác cái gì? Liệu bạn đang trao tặng bất kỳ th gì cho một người khác trong ý nghĩa th c s của t ng , hay chỉ đang nhận việc trả

công cho cái gì đó? Ch ng nào bạn còn không tìm đư c bạn đang trao tặng cái gì, bất kỳ cái gì bạn nhận đư c t xã hội chắc chắn là một phương tiện kiếm sống sai lầm. Đây không là câu trả lời khôn ngoan, và vì vậy bạn phải tìm hiểu, suy nghĩ về

toàn vấn đề của s liên hệ với xã hội của bạn. Bạn có lẽ hỏi ngư c lại tôi, ‘Ông đang trao tặng cái gì cho xã hội với m c đích có đư c quần áo, chỗ ở, và lương th c?’ Tôi đang trao tặng xã hội cái mà tôi đang nói ngày hôm nay – mà không chỉ là s ph c v thuộc t ng mà bất kỳ người dốt nát nào cũng có thể

cống hiến. Tôi đang trao tặng xã hội cái gì đối với tôi là s thật.

Bạn có lẽ phủ nhận nó và nói, ‘Vô lý, nó không là s thật.’

Nhưng tôi đang trao tặng xã hội cái gì đối với tôi là s thật, và tôi còn quan tâm với cái đó nhiều hơn là với cái gì xã hội cho tôi. Thưa bạn, khi bạn không l i d ng xã hội hay người hàng xóm của bạn như một phương tiện của t -bành trướng, bạn hoàn toàn mãn nguyện bởi nh ng th mà xã hội cho bạn trong cách của lương th c, quần áo và chỗ ở. Thế là bạn không tham lam; và bởi vì không tham lam, s liên hệ của bạn với xã hội hoàn toàn khác hẳn. Khoảnh khắc bạn không l i d ng xã hội như một phương tiện của t -bành trướng, bạn khước t nh ng th của xã hội, và vì vậy có một cách mạng trong s liên hệ của bạn. Bạn không đang ph thuộc vào một người khác cho nh ng nhu cầu thuộc tâm lý của bạn – và chỉ đến lúc đó bạn mới có thể có một phương tiện kiếm sống đúng đắn.

Bạn có lẽ nói tất cả điều này là một câu trả lời rất ph c tạp, nhưng nó không phải vậy. Sống không có câu trả lời đơn giản.

Người tìm kiếm một câu trả lời đơn giản cho sống chắc chắn có một cái trí rất đờ đẫn, một cái trí dốt nát. Sống không có kết luận, sống không có khuôn mẫu xác định; sống là đang sống, đang chuyển động, đang thay đổi. Không có câu trả lời xác th c, tuyệt đối cho sống, nhưng chúng ta có thể hiểu rõ toàn ý nghĩa và s quan trọng của nó. Muốn hiểu rõ, đầu tiên chúng ta https://thuviensach.vn

phải thấy rằng chúng ta đang s d ng sống như một phương tiện của t -bành trướng, như một phương tiện của t -thành t u; và bởi vì chúng ta đang s d ng sống như một phương tiện của t -thành t u, chúng ta tạo ra một xã hội thoái hóa, mà phải bắt đầu phân rã ngay khoảnh khắc nó hiện diện. Vì vậy, một xã hội có tổ ch c có sẵn trong nó hạt giống của s phân rã.

Rất quan trọng cho mỗi người chúng ta phải tìm đư c s liên hệ của anh ấy với xã hội là gì, liệu nó đư c đặt nền tảng trên s tham lam – mà có nghĩa t -bành trướng, t -thành t u, mà trong đó đư c hàm ý quyền hành, vị trí, uy quyền – hay liệu người ta chỉ nhận đư c t xã hội nh ng cần thiết như là lương th c, quần áo, và chỗ ở. Nếu s liên hệ của bạn là một liên hệ của cần thiết và không phải một liên hệ của tham lam, vậy thì bạn sẽ

tìm đư c phương tiện kiếm sống đúng đắn bất kỳ nơi nào bạn hiện diện, thậm chí khi xã hội bị thoái hóa. Vì vậy, khi xã hội hiện nay đang phân rã rất mau lẹ, người ta phải tìm đư c; và nh ng người mà s liên hệ của họ chỉ là một liên hệ của nh ng cần thiết, sẽ sáng tạo một văn hóa mới mẻ, họ sẽ là hạt nhân của xã hội mà trong đó nh ng cần thiết đư c phân phối một cách công bằng và không bị s d ng như một phương tiện của t -bành trướng. Ch ng nào xã hội còn tồn tại cho bạn như một phương tiện của t -bành trướng, phải có một khao khát cho quyền l c, và chính là quyền l c mới tạo ra một xã hội của nh ng giai cấp bị phân chia như giai cấp cao và giai cấp thấp, giai cấp giàu và giai cấp nghèo, người mà có và người mà không có, người học th c và người không-học th c, mỗi người đang đấu tranh với người khác, tất cả đều đư c đặt nền tảng trên s thâu l i và không phải trên s cần thiết. Do bởi s thâu l i này mới gây ra quyền l c, vị trí, và thanh danh, và ch ng nào điều đó còn tồn tại, s liên hệ của bạn với xã hội phải là một phương tiện kiếm sống sai lầm. Có thể có phương tiện kiếm sống đúng đắn khi bạn trông chờ vào xã hội chỉ cho nh ng cần thiết của bạn – và vậy là s liên hệ của bạn với xã hội rất đơn giản. Đơn giản không là ‘nhiều hơn’, nó cũng không là khoác vào một cái khố và t bỏ thế giới. Chỉ t -giới hạn chính bạn đến một vài đồ vật không là đơn giản. Đơn giản của cái trí là cốt lõi, và đơn giản của cái trí đó không thể tồn tại nếu cái trí https://thuviensach.vn

bị s d ng cho t -bành trướng, t -thành t u; dù thành t u đó đến qua s theo đuổi Thư ng đế, hiểu biết, tiền bạc, tài sản, hay vị trí. Cái trí đang tìm kiếm Thư ng đế không là một cái trí đơn giản, bởi vì Thư ng đế của nó là s chiếu rọi riêng của nó.

Con người đơn giản là con người thấy chính xác cái gì là và hiểu rõ nó – anh ấy không đòi hỏi bất kỳ cái gì n a. Một cái trí như thế là mãn nguyện, nó hiểu rõ cái gì là – mà không có nghĩa chấp nhận xã hội như nó là, cùng nh ng tr c l i, nh ng giai cấp, nh ng chiến tranh của nó, và vân vân. Nhưng một cái trí mà thấy và hiểu rõ cái gì là, và vì vậy hành động, một cái trí như thế chẳng có bao nhiêu cần thiết; nó rất đơn giản, yên lặng.

Và chỉ khi nào cái trí yên lặng nó mới có thể thâu nhận cái vĩnh hằng.

https://thuviensach.vn

Bombay, ngày 26 tháng 2 năm 1950

Người hỏi: Người ta càng lắng nghe ông nhiều bao nhiêu, người ta càng cảm thấy rằng ông đang giảng thuyết s rút lui khỏi sống. Tôi là một thư ký trong một văn phòng bộ trưởng. Tôi có bốn người con, và tôi chỉ nhận 250 rupees một tháng. Ông làm ơn giải thích làm thế nào tôi có thể đấu tranh với sống ảm đạm này để tồn tại trong một cách mới mẻ mà ông đang đề

nghị? Ông th c s nghĩ rằng thông điệp của ông có thể có bất kỳ ý nghĩa nào đối với nh ng nguời có đồng lương ít ỏi và nh ng nguời đang chết đói? Ông đã sống cùng nh ng nguời đó chưa?

Krishnamurti: Trước hết, chúng ta hãy loại bỏ câu hỏi về vấn đề liệu tôi đã sống cùng nh ng người đó hay chưa? Nó hàm ý –

đúng ch – rằng với m c đích để hiểu rõ sống, bạn phải trải qua mọi phương diện của sống, mọi trải nghiệm, bạn phải sống cùng nh ng người giàu và nh ng người nghèo, bạn phải chết đói và đi qua mọi điều kiện của s tồn tại. Bây giờ, để đặt vấn đề rất vắn tắt, bạn phải trải qua nhậu nhẹt để biết đư c trạng thái không say sưa? Liệu một trải nghiệm đư c hiểu rõ một cách trọn vẹn, đầy đủ, không bộc lộ toàn tiến hành của sống hay sao? Liệu bạn phải trải qua tất cả nh ng chặng đường của sống để hiểu rõ sống? Làm ơn thấy rằng đây không là một lẩn tránh câu hỏi – trái lại. Chúng ta nghĩ rằng để có thông minh chúng ta phải đi qua mỗi chặng đường của sống và trải nghiệm, t người giàu đến người nghèo, t người ăn mày đến vị vua.

Đó là thế à? Thông minh là s tích lũy của nhiều trải nghiệm?

Hay thông minh sẽ tìm ra trong hiểu rõ hoàn toàn đư c một trải nghiệm? Bởi vì chúng ta không bao giờ hiểu rõ một cách trọn vẹn, đầy đủ một trải nghiệm, chúng ta lang thang t trải nghiệm sang trải nghiệm, hy vọng có s c u rỗi nào đó, có s ẩn náu nào đó, có s hạnh phúc nào đó. Chúng ta đã khiến cho sống thành một qui trình của s tích lũy liên t c nh ng trải nghiệm, và vì vậy nó là một đấu tranh vô tận, một trận chiến không ng ng nghỉ để đạt đư c, để kiếm đư c. Chắc chắn, đó là một https://thuviensach.vn

tiếp cận tẻ nhạt, một tiếp cận hoàn toàn dốt nát đến sống, đúng ch ?

Liệu không thể tập h p toàn ý nghĩa của một trải nghiệm và nhờ vậy hiểu rõ toàn chiều sâu và chiều rộng của sống hay sao? Tôi nói điều đó có thể đư c, và đó là cách duy nhất để

hiểu rõ sống. Bất kỳ trải nghiệm nào, bất kỳ thách th c và phản ng nào đến sống, nếu người ta có thể hiểu rõ nó trọn vẹn, vậy thì s theo đuổi mọi trải nghiệm không có ý nghĩa, nó chỉ trở

thành một lãng phí của thời gian. Bởi vì chúng ta không thể

th c hiện điều đó, chúng ta đã sáng chế nh ng ý tưởng ảo tưởng rằng bằng cách tích lũy nh ng trải nghiệm cuối cùng chúng ta sẽ đến – Thư ng đế biết nơi nào!

Người hỏi muốn biết liệu tôi đang giảng thuyết s rút lui khỏi sống. Bạn có ý gì qua t ng sống? Tôi đang suy nghĩ ra vấn đề này bằng cách nói lớn tiếng, vì vậy chúng ta hãy cùng nhau theo sát nó. Chúng ta có ý gì qua t ng sống? Sống chỉ có thể

trong liên hệ đúng ch ? Nếu không có liên hệ, không có sống.

Hiện diện là có liên hệ; sống là một tiến hành của liên hệ, của hiệp thông cùng một người khác – cùng hai hoặc mười người –

cùng xã hội. Sống không là một qui trình của cô lập, của rút lui.

Nhưng đối với hầu hết chúng ta, sống là một qui trình của cô lập, đúng ch ? Chúng ta đang đấu tranh để t -cô lập chính chúng ta trong hành động, trong liên hệ. Tất cả nh ng hành động của chúng ta là đang t -khép kín, đang t -thâu hẹp, đang t -tách rời, và trong chính qui trình đó có xung đột, đau khổ, phiền muộn. Sống là liên hệ, và không gì có thể tồn tại trong cô lập; vì vậy không thể có s rút lui khỏi sống. Ngư c lại, phải có hiểu rõ đư c s liên hệ – s liên hệ của bạn với người v của bạn, con cái của bạn, với xã hội, với thiên nhiên, với vẻ đẹp của ngày này, ánh sáng mặt trời trên nh ng dòng nước, đường bay của một con chim, với nh ng s vật mà bạn sở h u và nh ng lý tưởng mà kiểm soát bạn. Để hiểu rõ tất cả điều đó, bạn không rút lui khỏi nó. S thật không tìm đư c trong rút lui và cô lập; ngư c lại trong cô lập, dù có ý th c hay không-ý th c, chỉ

có tối tăm và chết chóc.

Vì vậy tôi không đang đề nghị một rút lui khỏi sống, một kiềm chế của sống. Ngư c lại, chúng ta chỉ có thể hiểu rõ sống trong https://thuviensach.vn

liên hệ. Do bởi chúng ta không hiểu rõ sống nên tất cả chúng ta đều luôn luôn đang tạo ra một nỗ l c để rút lui, để cô lập, và vì đã tạo ra một xã hội đư c đặt nền tảng trên bạo l c, trên phân rã; Thư ng đế trở thành một cô lập cuối cùng.

Vậy là người hỏi muốn biết làm thế nào, đang kiếm đư c một chút ít, anh ấy sẽ sống cùng điều gì chúng ta đang nói. Lúc này, trước hết, kiếm sống không chỉ là vấn đề của người mà kiếm đư c một chút ít, nhưng nó cũng còn là vấn đề của bạn và của tôi, đúng ch ? Bạn có lẽ có nhiều tiền hơn một chút, bạn có lẽ

giàu có, có một công việc tốt hơn, một vị trí cao hơn, một tài khoản ngân hàng nhiều hơn; nhưng nó cũng là vấn đề của bạn và của tôi, bởi vì xã hội này là điều gì mà tất cả chúng ta đã tạo ra. Nếu chúng ta, ba người – bạn, tôi và một người khác –

không th c s hiểu rõ s liên hệ, chúng ta không thể sáng tạo cách mạng trong xã hội. Con người không có lương th c trong bao t của anh ấy chắc chắn không thể tìm đư c s thật, anh ấy phải đư c cho ăn. Nhưng con người mà bao t no đủ, chắc chắn nó là trách nhiệm t c khắc của anh ấy phải thấy, rằng có một cách mạng cơ bản trong xã hội, rằng nh ng s việc phải không xảy ra như chúng là hiện nay. Để suy nghĩ ra, để cảm thấy đư c tất cả nh ng vấn đề này là trách nhiệm của nh ng con người mà có thời gian, có nhàn rỗi, nhiều hơn là trách nhiệm của nh ng con người mà kiếm đư c một chút ít và phải đấu tranh hàng ngày để thu vén sống, mà không có thời gian và bị kiệt s c bởi xã hội bóc lột, m c nát này. Chính bạn và tôi, nh ng người chúng ta có chút ít thời gian và nhàn rỗi hơn, mà phải thâm nhập vào nh ng vấn đề này một cách trọn vẹn – mà không có nghĩa rằng chúng ta phải trở thành nh ng người thuyết giảng chuyên nghiệp, đang cống hiến một hệ thống như

một thay thế cho một cái khác. Nó dành cho bạn và tôi mà có thời gian, mà có nhàn rỗi cho suy nghĩ, để tìm ra phương cách của một xã hội mới mẻ, một văn hóa mới mẻ.

Bây giờ, điều gì xảy ra cho người nghèo mà đang kiếm đư c 125 rupees? Anh ấy phải kéo lê gia đình cùng anh ấy, anh ấy phải chấp nhận s mê tín của người bà của anh ấy, nh ng cô dì, nh ng người cháu của anh ấy, và vân vân; anh ấy phải kết hôn tùy theo khuôn mẫu nào đó, anh ấy phải th c hiện ngh ng https://thuviensach.vn

nghi lễ, nghi th c nào đó, và khớp vào tất cả vô lý mê tín đó.

Anh ấy bị trói buộc trong nó, và nếu anh ấy phản đối, bạn, nh ng nguời đáng kính, bóp nghẹt anh ấy.

Vì vậy, câu hỏi của kiếm sống đúng đắn là vấn đề của bạn và của tôi, đúng ch ? Nhưng hầu hết chúng ta không quan tâm đến kiếm sống gì cả. Chúng ta vui m ng và cảm tạ một cách đơn giản khi có một việc làm, và thế là chúng ta duy trì một xã hội, một văn hóa, mà khiến cho kiếm sống đúng đắn không thể

xảy ra đư c. Thưa các bạn, đ ng đối x với nó một cách lý thuyết. Nếu bạn phát hiện chính mình trong một nghề nghiệp sai lầm và th c s làm một điều gì đó về nó, liệu bạn không thấy một cách mạng gì nó mang lại trong sống của bạn và trong sống của nh ng người quanh bạn, hay sao? Nhưng nếu bạn lắng nghe một cách ngẫu nhiên và tiếp t c như trước kia bởi vì bạn có một việc làm tốt và đối với bạn không có vấn đề, chắc chắn bạn sẽ tiếp t c gây ra đau khổ trong thế giới. Đối với con người mà có quá ít tiền bạc, có một vấn đề, nhưng anh ấy, giống như phần còn lại của chúng ta, chỉ quan tâm đến có nhiều hơn. Và khi anh ấy có đư c nhiều hơn, vấn đề tiếp t c, bởi vì anh ấy vẫn còn muốn nhiều hơn.

Một phương tiện kiếm sống đ ng đắn là gì? Chắc chắn, có nh ng nghề nghiệp nào đó mà gây nguy hại cho xã hội. Quân đội gây nguy hại cho xã hội bởi vì nó lập kế hoạch và khuyến khích giết chóc nhân danh quốc gia. Bởi vì bạn là người theo chủ nghĩa quốc gia, bám vào nh ng chính phủ cầm quyền, bạn phải có l c lư ng vũ trang để bảo vệ tài sản của bạn; và đối với bạn tài sản còn quan trọng hơn sống, sống của nh ng cậu con trai của bạn. Đó là lý do tại sao bạn có s cư ng bách tòng quân, đó là lý do tại sao nh ng trường học của bạn đang đư c khuyến khích phải có huấn luyện quân s . Nhân danh quốc gia của bạn, bạn đang hủy diệt con cái của bạn. Quốc gia của bạn là chính bạn đư c đồng hóa, s chiếu rọi riêng của bạn; và khi bạn tôn thờ quốc gia của bạn, bạn đang hy sinh con cái của bạn cho s tôn thờ của chính bạn. Đó là lý do tại sao quân đội, mà là công c của một chính phủ cầm quyền và tách rời, là một phương tiện kiếm sống sai lầm. Nhưng nó đư c tạo s thuận tiện để gia nhập quân đội, và nó trở thành một phương tiện https://thuviensach.vn

chắc chắn để kiếm đư c một số tiền nho nhỏ. S kiện lạ

thường này chỉ thấy trong văn minh hiện đại. Chắc chắn quân đội là một cách kiếm sống sai lầm cho một người, bởi vì nó đư c đặt nền tảng trên s hủy diệt có tính toán và đư c lập kế

hoạch. Nếu bạn và tôi không thấy s thật của điều này, chúng ta sẽ không sáng tạo bất kỳ loại xã hội khác biệt nào.

Tương t như vậy, bạn có thể thấy rằng một công việc trong một l c lư ng cảnh sát là một phương tiện kiếm sống sai lầm.

Đ ng mỉm cười và đánh trống lãng. Cảnh sát trở thành một phương tiện của điều tra nh ng cuộc sống riêng tư. Chúng ta không đang nói về cảnh sát như một phương tiện của giúp đ , hướng dẫn, nhưng như một công c của chính thể, cảnh sát bí mật, và mọi chuyện còn lại của nó. Vậy là cá thể chỉ trở thành một công c của xã hội, cá thể không có s riêng tư, không t do, không quyền l i riêng; anh ấy bị điều tra, bị kiểm soát, bị

đúc khuôn bởi chính phủ, mà là xã hội. Chắc chắn, đó là một phương tiện kiếm sống sai lầm.

Tiếp theo, có nghề nghiệp của luật pháp. Đó không là một phương tiện kiếm sống sai lầm hay sao? Tôi thấy một số bạn đang mỉm cười. Có thể các bạn là nh ng luật sư, và các bạn biết rõ ràng hơn tôi hệ thống đó đư c đặt nền tảng trên cái gì.

T cơ bản, không phải một cách hời h t, nó đư c đặt nền tảng trên s duy trì nh ng s việc như chúng là, trên nh ng bất đồng, nh ng tranh cãi, hỗn loạn, tranh chấp, đang khuyến khích s chia rẽ và vô trật t nhân danh của trật t .

Cũng có nghề nghiệp sai lầm của con người mà muốn trở

thành giàu có, nguời kinh doanh lớn, người đang lư m lặt, đang tích lũy, đang tàng tr tiền bạc qua bóc lột, qua tàn nhẫn – mặc dầu anh ấy có lẽ làm nó qua lòng bác ái hay nhân danh của giáo d c.

Vậy là, chắc chắn, đây là tất cả nh ng phương tiện kiếm sống sai lầm, và một thay đổi hoàn toàn trong cấu trúc xã hội, một cách mạng của loại đúng đắn, chỉ có thể xảy ra khi nó bắt đầu với bạn. Cách mạng không thể đư c đặt nền tảng trên một lý tưởng hay một hệ thống; nhưng khi bạn thấy tất cả điều này như một s kiện, bạn đư c giải thoát khỏi nó, và thế là bạn đư c t do để hành động. Nhưng, thưa các bạn, các bạn không https://thuviensach.vn

muốn hành động. Bạn s hãi bị quấy rầy, và bạn nói, ‘Đã có dư

th a hoang mang rồi, làm ơn đ ng tạo thêm nhiều n a.’ Nếu bạn không tạo thêm nhiều hoang mang, nh ng người khác hiện diện diện ở đó để tạo thêm nhiều hoang mang giùm bạn – và l i d ng s hoang mang đó như một phương tiện của kiếm đư c quyền hành thuộc chính trị. Chắc chắn, chính là trách nhiệm của bạn như một cá thể phải thấy s hoang mang cả bên trong lẫn bên ngoài, và phải làm điều gì đó cho nó – không phải chỉ

chấp nhận nó và mong chờ một phép lạ, một Không tưởng kỳ

diệu đư c sáng chế bởi nh ng người khác mà bạn có thể vào trong đó không cần nỗ l c gì cả.

Thưa các bạn, vấn đề này là vấn đề của các bạn cũng như vấn đề của con người nghèo khổ. Con người nghèo khổ ph thuộc vào bạn và bạn ph thuộc vào anh ấy; anh ấy là người thư ký của bạn trong khi bạn ngồi trong một chiếc xe hơi sang trọng và nhận đư c một tiền lương béo bở, đang tích lũy tiền bạn nhờ

vào công s c của anh ấy. Vì vậy, nó là, vấn đề của bạn cũng như của anh ấy; và nếu bạn và anh ấy không thay đổi một cách cơ bản trong s liên hệ của các bạn, sẽ không có một cách mạng th c s ; mặc dầu có thể có bạo l c và đổ máu, bạn sẽ

duy trì nh ng s việc một cách cơ bản như chúng là hiện nay.

Vì vậy vấn đề của chúng ta là s thay đổi của liên hệ; và s thay đổi đó không phải ở trên m c độ t ng hay trí năng, nhưng nó chỉ có thể xảy ra khi bạn có thể hiểu rõ s kiện của bạn là gì. Bạn không thể hiểu rõ nó nếu bạn lý thuyết, t ng hóa, phủ nhận, hay bênh v c; và đó là lý do tại sao hiểu rõ toàn tiến hành của cái trí là điều rất quan trọng. Một cách mạng mà chỉ là kết quả của cái trí không là cách mạng gì cả, nhưng cách mạng mà không thuộc cái trí, không thuộc t ng , không thuộc hệ thống là cách mạng duy nhất, cách mạng duy nhất đối với vấn đề. Nhưng bất hạnh thay, chúng ta đã nuôi dư ng nh ng bộ não của chúng ta, nh ng tạm gọi là trí năng của chúng ta, đến một m c độ mà chúng ta đã mất hết nh ng khả năng của chúng ta ngoại tr khả năng thuần túy trí năng và t ng . Chỉ

khi nào chúng ta thấy sống như một tổng thể, trong nguyên vẹn của nó, trong trọn vẹn của nó, mới có thể có đư c một cách https://thuviensach.vn

mạng mà sẽ trao tặng cả nguời nghèo khổ lẫn nguời giàu có s công bằng của anh ấy.

https://thuviensach.vn

Từ Sự Khẩn cấp phải Thay đổi

https://thuviensach.vn

VẼ ĐẸP VÀ NGHỆ SĨ

Nguời hỏi: Tôi không hiểu nghệ sĩ là gì? Trên bờ sông Hằng, kia kìa trong một căn phòng nhỏ xíu tối tăm, một người ngồi dệt một miếng sari đẹp nhất bằng l a và vàng, và ở Paris trong xưởng vẽ của anh ấy một nguời khác đang vẽ một b c tranh mà anh ấy hy vọng sẽ làm cho anh ấy nổi tiếng. Nơi nào đó có một người viết văn đang ranh mãnh gọt giũa nh ng câu chuyện nói về nh ng vấn đề cũ k , cũ k của đàn ông và ph n ; rồi thì có nguời khoa học trong phòng thí nghiệm của anh ấy và chuyên viên k thuật đang sắp xếp vào chung hàng triệu mảnh nhỏ để cho một hỏa tiễn có thể đi tới mặt trăng. Và ở Ấn độ, một nhạc sĩ đang theo một cuộc đời khổ hạnh với m c đích chuyển tải một cách trung th c về vẻ đẹp tinh khiết của bản nhạc đư c sáng tác bởi anh ấy. Có nguời nội tr đang chuẩn bị

một b a ăn, và người làm thơ đang dạo bộ một mình trong cánh r ng. Đây không là tất cả nh ng nghệ sĩ trong cách riêng của họ hay sao? Tôi cảm thấy rằng vẻ đẹp trong bàn tay của mọi người, nhưng họ không biết nó. Nguời đàn ông may một bộ

quần áo đẹp hay đóng một đôi giày hoàn hảo, người ph n cắm nh ng bông hoa đó trên bàn của bạn, tất cả họ dường như

làm việc cùng vẻ đẹp. Tôi thường không hiểu lý do tại sao chỉ

người họa sĩ, nguời điêu khắc, người soạn nhạc, người viết văn

– nh ng nghệ sĩ tạm gọi là sáng tạo – mới có s quan trọng lạ

thường như thế ch không phải người đóng giày hay người nấu nướng. Họ cũng không sáng tạo à? Khi bạn quan sát vô vàn s diễn tả mà con người nghĩ rằng đó là vẻ đẹp, vậy thì một nghệ

sĩ th c s có vị trí nào trong sống, và ai là một nghệ sĩ th c s ?

Người ta nói rằng vẻ đẹp là chính bản thể của tất cả sống. Liệu cao ốc đó ở đằng kia, mà đư c nghĩ là rất đẹp, là s diễn tả

của bản thể? Tôi sẽ rất trân trọng nếu ông muốn tìm hiểu toàn nghi vấn của vẻ đẹp và nghệ sĩ này.

Krishnamurti: Chắc chắn nghệ sĩ là người khéo léo trong hành động? Hành động này ở trong sống và không phải ở bên ngoài của sống. Vì vậy, chính là đang sống một cách khéo léo https://thuviensach.vn

mới th c s tạo thành một nghệ sĩ, s khéo léo này có thể vận hành trong một vài tiếng đồng hồ một ngày khi anh ấy đang chơi một nhạc c , đang sáng tác nh ng bài thơ, hay đang vẽ

nh ng b c tranh, hay nó có thể khéo léo hơn một chút nếu anh ấy khéo léo trong nhiều mảnh như thế – giống như nh ng người vĩ đại trong thời Ph c hưng mà đã làm việc trong nhiều phương tiện vật liệu khác nhau. Nhưng vài tiếng đồng hồ âm nhạc hay viết lách có lẽ mâu thuẫn với phần còn lại thuộc sống của anh ấy, mà vô-trật t và hỗn loạn. Vì vậy, liệu một con người như thế là một nghệ sĩ? Con người mà chơi đàn vĩ cầm đầy tài năng và lưu tâm đến s nổi tiếng của anh ấy không quan tâm đến vĩ cầm, anh ấy chỉ đang khai thác nó để đư c nổi tiếng, ‘cái tôi’ còn quan trọng hơn âm nhạc, và cũng thế với người viết văn hay người họa sĩ nếu lưu tâm đến s nổi tiếng.

Người nhạc sĩ đồng hóa ‘cái tôi’ của anh ấy cùng điều gì anh ấy nghĩ là âm nhạc của vẻ đẹp, và con người tôn giáo đồng hóa

‘cái tôi’ của anh ấy cùng điều gì anh ấy nghĩ là cao cả. Tất cả

điều này là s khéo léo trong nh ng lãnh v c nhỏ xíu đặc biệt của họ, nhưng phần còn lại thuộc lãnh v c rộng lớn của sống lại bị lơ là. Vì vậy, chúng ta phải tìm ra s khéo léo trong hành động là gì, trong đang sống, không chỉ trong vẽ vời hay trong viết lách hay trong công nghệ, nhưng làm thế nào người ta có thể sống toàn sống bằng khéo léo và vẻ đẹp. Liệu khéo léo và vẻ đẹp giống nhau? Liệu một con người – dù anh ấy là nghệ sĩ

hay không – có thể sống toàn sống của anh ấy bằng khéo léo và vẻ đẹp? Đang sống là hành động và khi hành động đó nuôi dư ng đau khổ, nó không còn là khéo léo. Vì vậy liệu con người có thể sống mà không-đau khổ, không-xung đột, không-ghen tuông, không-tham lam, không-mâu thuẫn thuộc bất kỳ loại nào? Nghi vấn không là, ai là một nghệ sĩ hay ai không là một nghệ sĩ, nhưng liệu một con người, bạn hay một người khác, có thể sống mà không bị hành hạ và biến dạng. Dĩ nhiên quả là thô lỗ hay xem thường nh ng âm nhạc vĩ đại, nh ng điêu khắc vĩ

đại, nh ng thi phẩm hoặc điệu nhảy vĩ đại, hay cười khảy nó; điều đó sẽ là không khéo léo trong sống riêng của người ta.

Nhưng nghệ thuật và vẻ đẹp mà là khéo léo trong hành động nên vận hành suốt ngày, không chỉ trong vài tiếng đồng hồ của https://thuviensach.vn

ngày. Đây là thách th c th c s , không phải là đang đàn dương cầm thật hay. Bạn phải chơi nó thật hay nếu bạn tiếp xúc nó, nhưng điều đó không đủ. Nó giống như vun đắp một góc nhỏ

xíu của một cánh đồng rộng lớn. Chúng ta quan tâm đến toàn cánh đồng và cánh đồng đó là s sống. Điều gì chúng ta luôn luôn làm là bỏ quên toàn cánh đồng và tập trung vào nh ng mảnh, mảnh riêng của chúng ta hay của nh ng người khác.

Nghệ thuật là hoàn toàn tỉnh th c và vì vậy khéo léo trong hành động trong tổng thể của sống. Và đây là vẻ đẹp.

Người hỏi: Còn công nhân nhà máy hay nhân viên văn phòng thì sao? Anh ấy là một nghệ sĩ? Công việc của anh ấy không loại bỏ s khéo léo trong hành động, và vì vậy làm đờ

đẫn anh ấy đến độ anh ấy cũng không còn khéo léo trong bất kỳ

công việc nào khác? Liệu anh ấy không bị quy định bởi công việc của anh ấy?

Krishnamurti: Dĩ nhiên anh ấy có. Nhưng nếu anh ấy th c dậy anh ấy sẽ hoặc lìa bỏ công việc của anh ấy hoặc thay đổi nó để cho nó trở thành nghệ thuật. Điều gì quan trọng không phải là nghệ thuật nhưng s th c dậy đối với công việc. Điều gì quan trọng không phải là tình trạng bị quy định của công việc nhưng th c dậy.

Người hỏi: Ông có ý gì, th c dậy?

Krishnamurti: Liệu bạn th c dậy chỉ do bởi nh ng hoàn cảnh, do bởi nh ng thách th c, do bởi thảm họa hay hân hoan nào đó? Hay liệu có một trạng thái của đang th c dậy mà không có bất kỳ nguyên nhân nào? Nếu bạn th c dậy bởi một biến cố, một nguyên nhân, vậy thì bạn ph thuộc vào nó, và khi bạn ph thuộc vào cái gì đó – dù nó là một viên thuốc, tình d c, vẽ vời, hay âm nhạc – bạn đang t -cho phép mình mê muội. Vậy là bất kỳ hình th c của nghệ thuật nào đều là s kết thúc của khéo léo, s kết thúc của nghệ thuật.

Người hỏi: Trạng thái th c dậy khác mà không có nguyên nhân này là gì? Ông đang nói về một trạng thái trong đó cũng không có một nguyên nhân lẫn một hậu quả. Liệu có thể có một trạng thái của cái trí mà không là hậu quả của nguyên nhân nào đó? Tôi không hiểu rõ điều đó, bởi vì chắc chắn mọi th chúng https://thuviensach.vn

ta suy nghĩ và mọi th chúng ta làm đều là hậu quả của nguyên nhân. Có chuỗi xích liên t c của nguyên nhân và hậu quả này.

Krishnamurti: Chuỗi xích của nguyên nhân và hậu quả này là liên t c bởi vì hậu quả trở thành nguyên nhân và nguyên nhân sinh ra nh ng hậu quả thêm n a, và vân vân.

Người hỏi: Vậy thì có hành động nào phía bên ngoài mắt xích này?

Krishnamurti: Tất cả chúng ta biết là hành động với một nguyên nhân, một động cơ, hành động mà là một kết quả. Tất cả hành động đều ở trong liên hệ. Nếu s liên hệ đư c đặt nền tảng trên nguyên nhân, nó là s thích ng gian xảo, và thế là chắc chắn dẫn đến một hình th c khác của buồn chán. Tình yêu là s việc duy nhất mà không có nguyên nhân, đó là t do; nó là vẻ đẹp, nó là khéo léo, nó là nghệ thuật. Nếu không có tình yêu, không có nghệ thuật. Khi người nghệ sĩ đang chơi nhạc thật hay, không có ‘cái tôi’; có tình yêu và vẻ đẹp, và đây là vẻ đẹp. Đây là s khéo léo trong hành động. Khéo léo trong hành động là s vắng mặt của ‘cái tôi’. Nghệ thuật là s vắng mặt của ‘cái tôi’. Nhưng khi bạn bỏ qua toàn cánh đồng của sống và chỉ tập trung vào một phần nhỏ xíu – vậy thì dù ‘cái tôi’

có lẽ vắng mặt nhiều bao nhiêu, bạn vẫn còn đang sống một cách không-khéo léo và vì vậy bạn không là một nghệ sĩ của s sống. Vắng mặt của ‘cái tôi’ trong sống là tình yêu và vẻ đẹp, mà mang lại s khéo léo riêng của nó. Đây là nghệ thuật vĩ đại nhất: sống một cách khéo léo trong toàn cánh đồng của s sống.

Người hỏi: Ồ, Chúa ơi! Tôi sẽ làm điều đó như thế nào? Tôi thấy nó và cảm thấy nó trong tâm hồn của tôi, nhưng làm thế

nào tôi có thể duy trì nó?

Krishnamurti: Không có cách nào để duy trì nó, không có cách nào để nuôi dư ng nó, không có luyện tập nó; chỉ có đang thấy nó. Đang thấy là nghệ thuật vĩ đại nhất trong tất cả nghệ

thuật.

https://thuviensach.vn

Bombay, ngày 11 tháng 3 năm 1953

Tôi nghĩ có lẽ x ng đáng nếu chúng ta tìm hiểu câu hỏi: cái trí thoái hóa mau lẹ biết ch ng nào và nh ng nhân tố chính mà làm cho cái trí đờ đẫn, vô cảm, chậm l t khi phản ng là gì? Tôi nghĩ nó sẽ có ý nghĩa nếu chúng ta có thể tìm hiểu câu hỏi tại sao cái trí thoái hóa, bởi vì có lẽ trong hiểu rõ điều đó, chúng ta có lẽ tìm đư c một sống đơn giản là gì.

Khi chúng ta lớn hơn chúng ta thấy rằng cái trí, công c của hiểu rõ, công c mà qua đó chúng ta khảo sát bất kỳ vấn đề

nào, tìm hiểu, nghi vấn, khám phá – cái trí đó nếu bị s d ng sai lầm, sẽ thoái hóa, sẽ phân rã, đối với tôi có vẻ một trong nh ng nhân tố chính của s thoái hóa của cái trí là qui trình của chọn l a.

Tất cả sống của chúng ta đư c đặt nền tảng trên s chọn l a.

Chúng ta chọn l a tại nh ng m c độ khác nhau của s tồn tại của chúng ta. Chúng ta chọn l a gi a màu trắng và màu xanh, gi a một bông hoa này và một bông hoa kia, gi a nh ng thúc đẩy thuộc tâm lý nào đó của ưa thích và không-ưa thích, gi a nh ng ý tưởng, nh ng niềm tin nào đó, chấp nhận cái này và loại bỏ nh ng cái khác. Vì vậy cấu trúc thuộc tinh thần của chúng ta đư c đặt nền tảng trên qui trình của chọn l a này, nỗ

l c liên t c này của chọn l a, phân biệt, loại bỏ, chấp nhận, khước t . Và trong qui trình đó có đấu tranh liên t c, nỗ l c liên t c. Không bao giờ có một hiểu rõ tr c tiếp, nhưng luôn luôn có qui trình mệt mỏi của s tích lũy khả năng phân biệt – mà th c s đư c đặt nền tảng trên ký c, trên s tích lũy của hiểu biết –

và vì vậy có nỗ l c liên t c này đư c th c hiện qua s chọn l a.

Bây giờ, liệu s chọn l a không là tham vọng? Sống của chúng ta là tham vọng. Chúng ta muốn là người nào đó, chúng ta muốn đư c ngư ng mộ, muốn đạt đư c một kết quả. Nếu tôi https://thuviensach.vn

không-thông minh, tôi muốn trở thành thông minh. Nếu tôi là bạo l c, tôi muốn trở thành không-bạo l c. trở thành là qui trình của tham vọng. Dù tôi muốn trở thành một nguời chính trị lỗi lạc hay vị thánh hoàn hảo nhất; tham vọng, động cơ, thôi thúc của trở thành là qui trình của chọn l a, là qui trình của tham vọng, mà t cơ bản đư c đặt nền tảng trên s chọn l a.

Vì vậy, sống của chúng ta là một chuỗi của nh ng đấu tranh, một chuyển động t một ý tưởng, công th c, ham muốn thuộc học thuyết, đến một cái khác; và trong qui trình của trở thành này, trong qui trình của đấu tranh này, cái trí thoái hóa. Chính bản chất của s thoái hóa này là chọn l a; và chúng ta nghĩ

chọn l a là cần thiết, chọn l a mà t đó nảy sinh tham vọng.

Bây giờ liệu chúng ta có thể tìm đư c một cách sống mà không bị đặt nền tảng trên tham vọng, mà không thuộc về s chọn l a, đó là một nở hoa mà trong đó kết quả không đư c tìm kiếm?

Tất cả mọi điều mà chúng ta biết về sống là một chuỗi của nh ng đấu tranh chấm d t trong kết quả, và nh ng kết quả đó đang bị loại bỏ cho nh ng kết quả quan trọng hơn. Đó là tất cả

mà chúng ta biết.

Trong trường h p của con người đang ngồi một mình trong một hang động, trong chính s tiến hành của làm cho anh ấy hoàn hảo có chọn l a, và chọn l a đó là tham vọng. Con người mà là bạo l c cố gắng trở thành không-bạo l c; chính trở thành đó là tham vọng. Chúng ta không đang cố gắng tìm ra liệu tham vọng là đúng hay sai, liệu nó cần thiết cho sống, nhưng liệu nó có ích l i cho một sống của đơn giản. Tôi không có ý s đơn giản của một vài bộ quần áo, đó không là một sống đơn giản.

Đang khoác vào một cái khố không thể hiện một con nguời đơn giản; ngư c lại, bằng cách t bỏ nh ng đồ vật bên ngoài, có lẽ

rằng cái trí trở thành tham vọng hơn bởi vì nó cố gắng bám vào lý tưởng riêng của nó mà nó đã chiếu rọi và nó đã tạo tác.

Vì vậy nếu chúng ta quan sát nh ng cách suy nghĩ riêng của chúng ta, liệu chúng ta không nên tìm hiểu nghi vấn của tham vọng này hay sao? Chúng ta có ý gì qua nó, và liệu chúng ta có thể sống không-tham vọng? Chúng ta thấy rằng tham vọng nuôi dư ng ganh đua, dù nơi nh ng em nhỏ trong trường học, hay gi a nh ng người chính trị tài giỏi, mọi phương cách leo lên –

https://thuviensach.vn

đang cố gắng phá v một k l c. Tham vọng này sản sinh nh ng l i ích thuộc công nghệ nào đó, nhưng trong s khuấy động của nó, chắc chắn, có một làm tối tăm cái trí, tình trạng bị

quy định thuộc công nghệ, đến độ cái trí mất đi s mềm dẻo của nó, s đơn giản của nó và thế là không còn khả năng trải nghiệm một cách tr c tiếp. Liệu chúng ta không nên tìm hiểu, không phải như một nhóm nhưng như nh ng cá thể – bạn và tôi

– liệu chúng ta không nên tìm ra tham vọng này có nghĩa gì, liệu chúng ta nhận biết đư c tham vọng này trong sống của chúng ta?

Khi chúng ta cống hiến mình để ph c v xã hội, để làm công việc cao cả, liệu trong nó không có yếu tố cơ bản của tham vọng, mà là phương cách của chọn l a, hay sao? Và vì vậy chọn l a không là một ảnh hưởng gây thoái hóa trong sống của chúng ta, bởi vì nó ngăn cản s nở hoa, hay sao? Con người nở hoa là con người mà là, mà không đang trở thành.

Liệu không có một khác biệt gi a cái trí đang nở hoa và cái trí đang trở thành, hay sao? Cái trí đang trở thành là cái trí luôn luôn đang tăng trưởng, đang trở thành, đang phóng đại, đang lư m lặt trải nghiệm như hiểu biết. Chúng ta đã biết qui trình đó quá rõ ràng trong sống hàng ngày của chúng ta, cùng tất cả

nh ng kết quả của nó, cùng tất cả nh ng xung đột của nó, nh ng đau khổ và đấu tranh của nó, nhưng chúng ta không biết sống của nở hoa. Và liệu không có một khác biệt gi a hai cái này mà chúng ta phải khám phá – không phải bằng cách đang cố gắng chia ranh giới, gây tách rời – nhưng khám phá trong tiến hành của đang sống của chúng ta? Khi chúng ta khám phá điều này, có lẽ chúng ta có thể xóa sạch tham vọng này, phương cách của chọn l a, và khám phá một nở hoa, mà là phương cách của sống, mà có lẽ là hành động đúng đắn.

Vì vậy nếu chúng ta chỉ nói rằng chúng ta không đư c tham vọng mà không khám phá phương cách nở hoa của sống, chỉ

giết chết tham vọng cũng hủy diệt luôn cái trí, bởi vì chính một hành động của ý chí là hành động của chọn l a. Vì vậy liệu không cần thiết cho mỗi nguời chúng ta phải tìm ra trong sống của chúng ta s thật của tham vọng, hay sao? Tất cả chúng ta đều đư c khuyến khích phải tham vọng, xã hội của chúng ta https://thuviensach.vn

đư c đặt nền tảng trên nó, s c mạnh của s xô đẩy về hướng một kết quả. Và trong tham vọng đó có nh ng bất công mà luật pháp cố gắng san bằng, thay đổi. Có lẽ theo cách đó, s tiếp cận đến sống đó, t cơ bản là sai lầm, và có lẽ có một tiếp cận khác mà là nở hoa của sống, mà có thể t -diễn tả chính nó mà không cần tích lũy. Rốt cuộc, chúng ta biết khi chúng ta ‘tỉnh th c’ đư c đang cố gắng đạt đư c cái gì đó, đư c đang trở

thành cái gì đó; đó là tham vọng, s tìm kiếm của một kết quả.

Nhưng có một năng lư ng, có một l c lư ng mà trong đó có một thúc bách, mà không-qui trình của tích lũy, không-nền tảng của ‘cái tôi’, của cái ngã, của s vị k . Đó là phương cách của sáng tạo. Nếu không hiểu rõ điều đó, nếu không th c s trải nghiệm điều đó, sống của chúng ta trở nên rất nhàm chán, sống của chúng ta trở thành một chuỗi của nh ng xung đột vô tận mà trong đó không có sáng tạo, không có hạnh phúc. Và có lẽ nếu chúng ta có thể hiểu rõ – không phải bằng cách loại bỏ xung đột nhưng bằng cách hiểu rõ nh ng phương cách của xung đột –

bằng cởi mở, bằng hiểu rõ, bằng lắng nghe s thật của tham vọng, có lẽ chúng ta có thể bắt gặp sáng tạo đó mà có một diễn tả liên t c mà không là s diễn tả của t -thành t u nhưng s diễn tả của năng lư ng không bị giới hạn bởi ‘cái tôi’.

* * *

Người hỏi: Ông làm ơn giải thích cho chúng tôi điều gì ông có ý qua nh ng t ng ‘nghề nghiệp của chúng ta’? Tôi suy luận rằng ông có ý điều gì đó hoàn toàn khác hẳn ý nghĩa thông thường của nh ng t ng này.

Krishnamurti: Mỗi người chúng ta theo đuổi loại nghề nghiệp nào đó – luật sư, lính tráng, cảnh sát, người kinh doanh, và vân vân. Chắc chắn có nh ng nghề nghiệp nào đó mà gây nguy hại cho xã hội – luật sư, lính tráng, cảnh sát, và người tư bản công nghiệp mà không đang trao tặng nh ng người khác s giàu có một cách bình đẳng.

Khi chúng ta muốn, khi chúng ta chọn l a một nghề nghiệp đặc biệt, khi chúng ta giáo d c con cái của chúng ta để theo đuổi một nghề nghiệp đặc biệt, liệu chúng ta không đang tạo ra một xung đột bên trong xã hội? Bạn chọn một nghề nghiệp và tôi chọn một nghề nghiệp khác. Điều đó không tạo ra xung đột gi a https://thuviensach.vn

chúng ta? Liệu đó không là điều gì đang xảy ra trong thế giới, bởi vì chúng ta chưa bao giờ tìm đư c nghề nghiệp đúng đắn của chúng ta là gì? Chúng ta chỉ đang bị quy định bởi xã hội, bởi một văn hóa đặc biệt, để chấp nhận nh ng hình th c nào đó của nghề nghiệp mà nuôi dư ng s ganh đua và hận thù gi a con người và con người. Chúng ta biết điều đó, chúng ta thấy nó.

Bây giờ, liệu có bất kỳ cách sống nào khác mà bạn và tôi có thể vận hành trong nh ng nghề nghiệp đúng đắn của chúng ta?

Liệu không có một nghề nghiệp cho con người? Làm ơn, lắng nghe, thưa các bạn. Liệu không có nh ng nghề nghiệp khác nhau cho con người? Chúng ta thấy rằng có: bạn là một thư ký, tôi đánh giày; bạn là một k sư và tôi là một người chính trị.

Chúng ta thấy vô số nh ng nghề nghiệp khác nhau và chúng ta thấy tất cả chúng đều trong xung đột lẫn nhau. Vì vậy, qua nghề

nghiệp của anh ấy con người đang xung đột, đang hận thù với con người. Chúng ta biết điều đó. Chúng ta quen thuộc với điều đó hàng ngày.

Bây giờ, chúng ta hãy tìm ra liệu không có một nghề nghiệp cho con người. Nếu tất cả chúng ta có thể tìm ra nó, vậy thì s diễn tả của nh ng khả năng khác nhau sẽ không tạo ra xung đột gi a con người và con người. Tôi khẳng định chỉ có một nghề nghiệp cho con người. Chỉ có một nghề nghiệp, không phải nhiều nghề nghiệp. Một nghề nghiệp cho con người là phải tìm đư c s thật là gì. Thưa các bạn, đ ng yên lặng. Đây không là một đáp án huyền bí.

Nếu tôi và bạn đang tìm ra s thật là gì, mà là nghề nghiệp đúng đắn của chúng ta, vậy thì trong tìm kiếm của điều đó chúng ta sẽ không ganh đua. Tôi sẽ không đang ganh đua với bạn. Tôi sẽ không đấu tranh với bạn mặc dầu bạn có lẽ diễn tả

s thật đó trong một cách khác. Bạn có lẽ là Thủ tướng, tôi sẽ

không tham vọng và muốn chiếm h u vị trí của bạn, bởi vì tôi đang tìm kiếm s bình đẳng cùng bạn, mà là s thật. Vì vậy, ch ng nào chúng ta còn không tìm đư c nghề nghiệp đúng đắn của con người đó, chúng ta bắt buộc đang ganh đua với nhau, chúng ta bắt buộc căm ghét lẫn nhau. Và dù bất kỳ đạo luật nào bạn có lẽ thông qua, trên m c độ đó, bạn có lẽ chỉ sản sinh s https://thuviensach.vn

hỗn loạn thêm n a.

Liệu có thể, t niên thiếu, qua s giáo d c đúng đắn, qua người giáo d c đúng đắn, giúp đ cậu trai, em học sinh, đư c t do để tìm ra s thật của mọi th là gì – không phải s thật trong nh ng tr u tư ng, nhưng s thật của tất cả nh ng liên hệ

– s liên hệ của cậu trai với máy móc, s liên hệ của cậu trai với thiên nhiên, s liên hệ của cậu trai với tiền bạc, với xã hội, với chính phủ và vân vân? Điều đó đòi hỏi – đúng ch – một loại giáo viên khác hẳn mà quan tâm đến s giúp đ hay cống hiến cho cậu trai, học sinh, s t do để cho em ấy bắt đầu tìm hiểu s trau dồi của thông minh, mà không bao giờ có thể bị

quy định bởi một xã hội luôn luôn đang thoái hóa.

Vì vậy, liệu không có một nghề nghiệp cho con người? Con người không thể tồn tại trong cô lập. Anh ấy tồn tại chỉ trong s liên hệ, và khi trong s liên hệ đó không có s khám phá của s thật, s khám phá s thật của s liên hệ, vậy thì có xung đột.

Chỉ có một nghề nghiệp cho bạn và tôi. Và trong s tìm kiếm của nghề nghiệp đó, chúng ta sẽ tìm đư c s diễn tả mà trong đó chúng ta sẽ không dính dáng đến xung đột, chúng ta sẽ

không hủy diệt lẫn nhau. Nhưng chắc chắn, nó phải bắt đầu qua s giáo d c đúng đắn, qua người giáo d c đúng đắn. Người giáo d c cũng cần s giáo d c. Tại cơ bản, người giáo d c không chỉ là người trao nh ng thông minh, nhưng còn mang lại, trong em học sinh, s t do, s cách mạng để khám phá s thật là gì.

https://thuviensach.vn

Từ Một nói chuyện cùng Học sinh tại Rajghat

School

https://thuviensach.vn

Ngày 20 tháng 1 năm 1954

Một trong nh ng khó khăn lớn nhất là tìm đư c điều gì tạo ra s tầm thường. Bạn biết t ng đó có nghĩa gì? Một cái trí tầm thường có nghĩa một cái trí bị hư hỏng, không t do, bị trói buộc trong s hãi, trong một vấn đề; một cái trí mà chỉ quay quanh t -quan tâm riêng của nó, quanh thành công và thất bại riêng của nó về nh ng giải pháp t c khắc riêng của nó và nh ng đau khổ mà chắc chắn xảy ra cho cái trí tầm thường. Nó là một trong nh ng việc khó khăn nhất – phải không – cho một cái trí tầm thường phá v khỏi nh ng thói quen suy nghĩ riêng của nó, khỏi nh ng khuôn mẫu hành động riêng của nó, và đư c t do để sống, để có thể chuyển động loanh quanh, để

hành động. Bạn sẽ thấy hầu hết nh ng cái trí của chúng ta đều rất nhỏ nhen, đều rất tầm thường. Hãy quan sát cái trí riêng của bạn và bạn sẽ thấy nó bận tâm đến cái gì – nh ng vấn đề nhỏ

xíu như đậu kỳ thi của bạn, người ta nghĩ gì về bạn, bạn s hãi người nào đó ra sao, và s thành công riêng của bạn. Bạn muốn một việc làm, và khi bạn có việc làm đó bạn lại muốn có một việc làm tốt hơn và vân vân. Nếu bạn l c soát cái trí của bạn, bạn sẽ phát hiện nó luôn luôn bận tâm với loại hoạt động ích k , tầm thường, nhỏ nhen này. Bởi vì bị bận tâm như thế, nó tạo ra nh ng vấn đề, đúng ch ? Nó cố gắng giải quyết nh ng vấn đề của nó tùy theo s nhỏ nhen riêng của nó và, nếu không làm việc đó, nó gia tăng nh ng vấn đề riêng của nó. Đối với tôi có vẻ rằng ch c năng của giáo d c là phá v cách suy nghĩ

này.

Cái trí tầm thường, cái trí mà bị trói buộc trong một trong nh ng con đường chật hẹp của Varanasi và sống ở đó, có lẽ đọc sách, nó có lẽ đậu nh ng kỳ thi, nó có lẽ rất hoạt động ngoài xã hội, nhưng nó vẫn còn sống trong con đường nhỏ nhen chật hẹp của s tạo tác riêng của nó. Tôi nghĩ rất quan trọng cho chúng https://thuviensach.vn

ta – nh ng người già và nh ng người trẻ – phải thấy rằng bởi vì cái trí quá nhỏ nhen, bất kỳ nỗ l c nào nó th c hiện, bất kỳ đấu tranh nào nó có lẽ trải qua, bất kỳ nh ng hy vọng hay nh ng s hãi hay nh ng ao ước nào nó có lẽ có, đều vẫn còn nhỏ nhen, đều vẫn còn tầm thường. Hầu hết chúng ta phải rất khó khăn để

nhận ra rằng nh ng đạo sư, nh ng bậc thầy, nh ng tổ ch c, nh ng tôn giáo mà cái trí nhỏ nhen hình thành, đều vẫn còn nhỏ

nhen. Rất khó khăn khi phá v khuôn mẫu suy nghĩ này.

Trong khi chúng ta còn nhỏ, liệu không quan trọng phải có nh ng giáo viên, nh ng người giáo d c mà không tầm thường hay sao? Bởi vì nếu nh ng người giáo d c bị trì trệ, mệt mỏi, đang suy nghĩ về nh ng s việc nhỏ nhen và bị trói buộc trong s tầm thường riêng của họ, t nhiên họ không thể giúp đ để

tạo ra một bầu không khí mà trong đó nh ng học sinh có thể

đư c t do để phá v khuôn mẫu mà xã hội đã áp đặt vào con người.

Tôi nghĩ có thể biết đư c người ta tầm thường là điều rất quan trọng, bởi vì hầu hết chúng ta không th a nhận rằng chúng ta tầm thường, tất cả chúng ta đều nghĩ rằng chúng ta có cái gì đó đang ẩn núp một cách lạ thường đằng sau nơi nào đó. Nhưng chúng ta phải biết rằng chúng ta tầm thường, nhận ra rằng s tầm thường đó sẽ tạo tác s nhỏ nhen, và không hành động chống lại nó. Bất kỳ hành động nào chống lại s tầm thường đều là hành động đư c sinh ra t s tầm thường; phá v s tầm thường vẫn còn là nhỏ nhen, không giá trị. Bạn hiểu rõ tất cả nh ng điều này? Bất hạnh thay, tôi chỉ nói đư c tiếng Anh, nhưng tôi mong ước nh ng giáo viên của các bạn có thể giúp các bạn hiểu rõ điều này. Trong giải thích điều này cho các bạn, s tầm thường riêng của họ sẽ tan biến. Chỉ s giải thích sẽ

đánh th c họ đến s tầm thường, s nhỏ nhen riêng của họ.

Đó là lý do tại sao một cái trí nhỏ nhen không thể thương yêu, không rộng lư ng, luôn cãi cọ về nh ng việc nhỏ nhoi. Điều gì đư c cần đến ở Ấn độ và ở nh ng nơi khác trong thế giới không là nh ng người khôn ngoan, không là nh ng người có bằng cấp hay nh ng ch c v quan trọng, nhưng nh ng con người giống như các bạn và tôi mà đã phá v s tầm thường của nh ng cái trí của họ.

https://thuviensach.vn

Tại cơ bản, s tầm thường là s suy nghĩ của người ta. Đó là điều gì khiến cho cái trí tầm thường, s bận tâm liên t c về

thành công riêng của nó, về nh ng lý tưởng riêng của nó, về

nh ng ham muốn riêng của nó để trở thành hoàn hảo. Đó là điều gì khiến cho cái trí nhỏ nhen bởi vì ‘cái tôi’, cái ngã, dù nó có lẽ bành trướng nhiều bao nhiêu, vẫn còn rất nhỏ nhoi. Vì vậy cái trí bị bận tâm là một cái trí nhỏ nhen; cái trí mà liên t c đang suy nghĩ về điều gì đó, bị lo lắng về kỳ thi riêng của nó, bị lo lắng về liệu nó sẽ có một việc làm, bị lo lắng về điều gì người cha và người mẹ hay người giáo viên hay nh ng đạo sư hay nh ng người hàng xóm hay xã hội nghĩ, là một cái trí tầm thường. S bận tâm với nh ng ý tưởng này tạo ra s kính trọng, và cái trí kính trọng, cái trí tầm thường, không là một cái trí hạnh phúc. Làm ơn hãy lắng nghe tất cả điều này.

Bạn biết, tất cả các bạn đều muốn đư c kính trọng – đúng ch

– đư c ngư ng mộ bởi người nào đó – bởi người cha của bạn hay bởi người hàng xóm của bạn hay bởi xã hội của bạn – để

làm nh ng việc đúng đắn, và điều này nuôi dư ng s s hãi.

Điều gì đư c cần đến trong thế giới bị thoái hóa này là một cái trí mà sáng tạo, không sáng chế, không chỉ có khả năng. Nhưng sáng tạo đó hiện diện khi không có s s hãi, khi cái trí không bị bận tâm bởi nh ng vấn đề riêng của nó. Tất cả điều này đòi hỏi một bầu không khí trong đó học sinh th c s đư c t do, t do không phải để làm bất kỳ điều gì cậu ta ưa thích nhưng t do để nghi ngờ, để tìm hiểu, để tìm ra, để lý luận và để vư t khỏi lý luận. Học sinh cần đến một t do mà trong đó cậu ta có thể tìm ra điều gì cậu ta th c s ưa thích làm trong sống để cho cậu ta không bị ép buộc phải làm một công việc đặc biệt mà cậu ta kinh tởm, mà cậu ta không thích.

Bạn có biết rằng một cái trí tầm thường không bao giờ phản kháng; nó ph c tùng chính phủ, uy quyền của cha mẹ, nó chịu đ ng mọi th . Tôi e rằng trong một quốc gia giống như thế này, nơi có s dư th a dân số, nơi việc kiếm sống rất, rất khó khăn, nh ng áp l c của nh ng điều này khiến cho chúng ta vâng lời, khiến cho chúng ta qui ph c, và dần dần tinh thần cách mạng, tinh thần bất mãn bị mai một. Một trường học thuộc loại này nên giáo d c học sinh phải có s bất mãn lạ thường này suốt sống, https://thuviensach.vn

không dễ dàng đư c thỏa mãn. S bất mãn bắt đầu để tìm ra, trở thành thông minh th c s , nếu nó không tìm đư c một khe rãnh của s mãn nguyện, của s hài lòng.

* * *

Người hỏi: Liệu đúng rằng s nổi tiếng đến sau khi chết?

Krishnmaurti: Bạn nghĩ rằng người dân làng chết sẽ có s nổi tiếng sau khi anh ấy chết?

Người hỏi: Một người vĩ đại, sau khi anh ấy chết, trở thành nổi tiếng và đư c tôn vinh.

Krishnamurti: Một người vĩ đại là gì? Hãy tìm ra s thật của câu hỏi đó. Liệu anh ấy là người tìm kiếm s nổi tiếng? Liệu anh ấy là người mong muốn đem lại cho chính anh ấy s quan trọng c c kỳ? Liệu anh ấy là người t -đồng hóa chính mình cùng một quốc gia và trở thành người lãnh đạo? Nếu anh ấy th c hiện điều đó, anh ấy có s nổi tiếng trong khi anh ấy đang sống. Đó là tất cả mà chúng ta muốn. Tất cả chúng ta đều muốn cùng một s việc, tất cả chúng ta đều muốn là nh ng người nổi tiếng. Bạn muốn dẫn đầu đám rước, bạn muốn là thủ lĩnh, bạn muốn là người lý tưởng vĩ đại, con người vĩ đại mà sẽ đổi mới Ấn độ. Bởi vì bạn muốn điều đó, bởi vì tất cả con người muốn điều đó, bạn sẽ dẫn đầu đám rước. Nhưng liệu đó là s vĩ đại hay sao? Liệu s vĩ đại ở chỗ đư c công chúng biết đến, có tên bạn xuất hiện trên báo chí, có uy quyền đối với nh ng người khác, bắt buộc mọi người vâng lời bởi vì bạn có một ý chí hay cá tánh hay s l a đảo mạnh mẽ trong cái trí? Chắc chắn, s vĩ

đại là điều gì đó hoàn toàn khác hẳn.

S vĩ đại là vô danh. Sống vô danh là s việc vĩ đại nhất.

Thánh đường vĩ đại, nh ng s việc vĩ đại của sống, tác phẩm điêu khắc vĩ đại, phải là vô danh. Chúng không ph thuộc vào bất kỳ con người đặc biệt nào. Giống như s thật; s thật không ph thuộc vào bạn hay vào tôi, nó hoàn toàn vô danh và không riêng tư. Nếu bạn nói bạn đã nhận đư c s thật, khi bạn nói bạn đã nhận đư c s thật, vậy thì bạn không vô danh, bạn còn quan trọng hơn s thật. Nhưng một con người vô danh có lẽ không bao giờ là con người vĩ đại. Có thể anh ấy sẽ không bao giờ vĩ đại, bởi vì anh ấy không muốn là vĩ đại, vĩ đại trong ý nghĩa của thế giới, hay thậm chí phía bên trong. Bởi vì anh ấy là https://thuviensach.vn

‘không là người gì cả’. Anh ấy không có nh ng người theo sau, anh ấy không có đền thờ, anh ấy không phô trương. Nhưng bất hạnh thay, hầu hết chúng ta đều muốn phô trương, chúng ta muốn là vĩ đại, chúng ta muốn đư c nổi tiếng, chúng ta muốn có s thành công. Thành công dẫn đến s nổi tiếng, nhưng đó là một s việc rỗng tuếch, đúng ch ? Nó giống như tro b i. Mỗi người chính trị đều đư c nổi tiếng, và do bởi công việc của anh ấy là để đư c nổi tiếng và vì vậy anh ấy không vĩ đại. Vĩ đại không thể biết đư c, cả phía bên trong lẫn phía bên ngoài là

‘không là gì cả’; và điều đó đòi hỏi thẩm thấu vĩ đại, hiểu rõ vĩ

đại, thương yêu vĩ đại.

https://thuviensach.vn

Amsterdam, ngày 23 tháng 5 năm 1955

Người hỏi: Một người hoàn toàn bận tâm bị ở tình trạng bận tâm suốt ngày đêm trong tầng ý th c bên trong của anh ấy bởi nh ng vấn đề th c tế mà phải đư c giải quyết. Tầm nhìn của ông chỉ có thể đư c nhận ra trong s yên lặng của t -tỉnh th c.

Không có bất kỳ thời gian nào cho s yên lặng; nh ng điều t c khắc quá khẩn cấp. Ông có thể cho bất kỳ đề nghị th c tế nào?

Krishnamurti: Thưa bạn, chúng ta có ý gì qua nh ng t ng

‘đề nghị th c tế’? Cái gì đó mà bạn nên làm ngay t c khắc? Hệ

thống nào đó mà bạn nên th c hành với m c đích để sản sinh một yên lặng của cái trí? Rốt cuộc, nếu bạn th c hành một hệ

thống, hệ thống đó sẽ sản sinh một kết quả; nhưng nó sẽ chỉ là kết quả của hệ thống, và không phải là s khám phá riêng của bạn, không phải điều mà bạn sẽ tìm đư c trong nhận biết đư c chính bạn trong nh ng tiếp xúc của bạn trong sống hàng ngày.

Chắc chắn, một hệ thống sản sinh kết quả riêng của nó. Dù bạn th c hành nó nhiều đến ch ng nào, trong bất kỳ thời gian lâu bao nhiêu, kết quả sẽ luôn luôn bị định đoạt bởi hệ thống, phương pháp. Nó sẽ không là một khám phá, nó sẽ là một s việc bị áp đặt vào cái trí qua s ham muốn của nó để tìm đư c một phương cách thoát khỏi thế giới đau khổ, hỗn loạn này.

Vậy là, người ta phải làm gì khi người ta quá bận rộn, quá bận tâm suốt ngày đêm – như hầu hết mọi người đều gặp phải – bởi việc kiếm sống? Trước hết, liệu người ta bị bận tâm toàn bộ

thời gian bởi kinh doanh, bởi một kiếm sống? Hay liệu người ta có nh ng thời điểm trong suốt ngày khi người ta không bị bận tâm? Tôi nghĩ nh ng thời điểm đó khi bạn không quá bị bận tâm còn quan trọng hơn nh ng thời điểm trong đó bạn bị bận tâm.

Liệu không quan trọng phải tìm ra cái trí bị bận tâm bởi điều gì hay sao? Nếu nó luôn luôn bị bận tâm, bị bận tâm một cách có ý th c, bởi công việc kinh doanh – mà th c s không thể xảy ra https://thuviensach.vn

đư c – vậy thì chắc chắn không có không gian, không có yên lặng, để tìm đư c bất kỳ điều gì mới mẻ trong đó. May mắn thay, hầu hết chúng ta đều không bị bận tâm hoàn toàn bởi kinh doanh của chúng ta; và có nh ng khoảnh khắc khi chúng ta dò dẫm vào chính chúng ta, tỉnh th c. Tôi nghĩ nh ng thời điểm đó còn có ý nghĩa nhiều hơn nh ng thời điểm bận tâm của chúng ta; và nếu chúng ta cho phép nó, nh ng khoảnh khắc đó sẽ bắt đầu định hình, điều khiển, nh ng hoạt động kinh doanh của chúng ta, sống hàng ngày của chúng ta.

Rốt cuộc, cái trí tầng ý th c bên ngoài, cái trí mà quá bận tâm, chắc chắc không có thời gian cho bất kỳ suy nghĩ sâu thẳm hơn nào. Nhưng cái trí tầng ý th c bên ngoài không là tổng thể của ý th c; cũng có tầng ý th c bên trong. Liệu cái trí tầng ý th c bên ngoài có thể dò dẫm tầng ý th c bên trong? Đó là, liệu cái trí tầng ý th c bên ngoài, cái trí mà muốn tìm hiểu, phân tích, liệu cái trí đó có thể dò dẫm tầng ý th c bên trong? Hay cái trí tầng ý th c bên ngoài phải yên lặng với m c đích dành cho tầng ý th c bên trong bộc lộ nh ng hàm ý của nó, nh ng ám chỉ của nó? Liệu tầng ý th c bên trong quá khác biệt tầng ý th c bên ngoài, hay tổng thể của cái trí là cả tầng ý th c bên ngoài lẫn tầng ý th c bên trong? Tổng thể của cái trí, như chúng ta biết nó – bên ngoài và bên trong – đư c giáo d c, đư c quy định, cùng vô vàn nh ng áp đặt khác nhau của văn hóa, truyền thống, và ký c. Và có lẽ đáp án cho tất cả nh ng vấn đề của chúng ta không ở trong lãnh v c của cái trí; nó có lẽ ở phía bên ngoài của nó. Để tìm đư c đâu là đáp án th c s cho tất cả

nh ng vấn dề ph c tạp thuộc s tồn tại của chúng ta, thuộc đấu tranh hàng ngày của chúng ta, chắc chắn cái trí, cả tầng ý th c bên ngoài lẫn tầng ý th c bên trong, phải tuyệt đối yên lặng, đúng ch ?

Và người hỏi muốn biết, khi anh ấy không bận rộn lắm, anh ấy sẽ làm gì? Chắc chắn anh ấy không bận rộn, chắc chắc thỉnh thoảng anh ấy có vui chơi. Nếu anh ấy bắt đầu dành ra chút ít thời gian trong suốt ngày, năm phút, mười phút, n a tiếng đồng hồ, với m c đích suy nghĩ về nh ng vấn đề này, vậy thì chính suy nghĩ đó tạo ra nh ng thời kỳ lâu hơn mà trong đó anh ấy sẽ

có thời gian để suy gẫm, để đào sâu. Vì vậy tôi không nghĩ s https://thuviensach.vn

bận rộn thuần túy phía bên ngoài có nhiều quan trọng lắm. Có cái gì đó còn quan trọng hơn nhiều, đó là tìm đư c s vận hành của cái trí, nh ng phương cách thuộc s suy nghĩ riêng của chúng ta, nh ng động cơ, nh ng thôi thúc, nh ng k niệm, nh ng truyền thống, trong đó cái trí bị trói buộc. Và chúng ta có thể th c hiện điều đó trong khi chúng ta đang kiếm sống, để cho chúng ta có thể hoàn toàn nhận biết đư c về chính chúng ta và tính chất riêng biệt của chúng ta. Vậy thì tôi nghĩ cái trí có thể

th c s yên lặng, và thế là tìm đư c cái vư t khỏi nh ng chiếu rọi riêng của nó.

https://thuviensach.vn

Từ Một Nói chuyện cùng Những người trẻ tại

Saanen

https://thuviensach.vn

Ngày 5 tháng 8 năm 1972

Krishnamurti: Nh ng người trẻ phản ng đến s thách th c hiện đại như thế nào? S thách th c không chỉ là đổi mới xã hội, không chỉ là một cách mạng thuộc chính trị bằng một loại chính trị khác, chân thật, hơi hơi không thoái hóa. Có nh ng thay đổi rất nhiều đang xảy ra thuộc công nghệ và sinh học. Có một suy yếu của nh ng tôn giáo, và nó là một thách th c to tát.

Nh ng người trẻ phản ng đến nó như thế nào? Đó là một câu hỏi đúng? Bạn còn trẻ tuổi, bạn phản ng đến nó như thế nào?

Phản ng đến toàn thách th c, không chỉ thành lập một cộng đồng nhỏ xíu, hay dùng thuốc kích thích, hay nói, ‘Ồ, nh ng người già không hiểu rõ nh ng người trẻ.’ Có khoảng cách thế

hệ. Các bạn, nh ng người trẻ phản ng đến nó như thế nào?

* * *

Krishnamurti: Kiếm sống là một vấn đề không thuộc tâm lý.

Bạn phải sống trong thế giới này, bạn không thể chạy trốn khỏi nó.

Người hỏi: Tôi muốn hỏi liệu có thể hoàn toàn hành động mà không-phân chia, và tìm hiểu câu hỏi của liệu có thể đi vào một ngôi trường, một kiểu thành lập của trường công nơi nó giống như một bộ máy khổng lồ, một chương trình, và trong ch ng m c nào đó th c s làm điều gì đó?

Krishnamurti: Câu hỏi là: Tôi là một giáo viên trong một ngôi trường mà thuộc máy móc, mà đông nghẹt học sinh, mọi chuyện của nó; làm thế nào ở đó tôi có thể hành động một cách tổng thể, mà không bị nghiền nát bởi cấu trúc khổng lồ này?

Nếu tôi phải dạy năm mươi hay sáu mươi cậu trai trong một lớp học và nh ng cậu trai rất ầm ĩ và mọi chuyện như thế, làm thế

nào tôi sẽ giải quyết điều đó? Làm thế nào tôi sẽ hành động một cách tổng thể trong nh ng tình huống đó? Tôi phải làm gì? Làm ơn, tôi phải trả lời câu hỏi này. Tôi kiếm sống bằng nghề dạy học trong một ngôi trường, trong một hệ thống, mà quá s c nặng nề. Làm thế nào tôi, đư c trao tình huống này, sẽ dạy học một cách tổng thể? Bạn có thể th c hiện nó?

https://thuviensach.vn

Người hỏi: Chúng ta hãy nói rằng t trước đến nay tôi đã không thành công, thật ra tôi đã bị đuổi dạy.

Krishnamurti: Hoàn toàn đúng, thưa bạn. Bạn không thể

th c hiện nó. Nó không thể th c hiện đư c. Hãy theo dõi, dạy năm mươi cậu trai trong một lớp học, nơi bạn muốn dạy họ, ví d , môn toán, và bạn không chỉ quan tâm đến việc dạy toán, bạn quan tâm đến nh ng cái trí của các em, tạo ra s thông minh của chúng, khiến cho các em cư x đúng cách, tổng thể

của nó – với năm mươi em học sinh bạn không thể th c hiện đư c nó. Thế là bạn bị đuổi; bạn sẽ làm gì? Chỉ đi tìm một nghề

khác? Hay nói, ‘Chúa ơi! Dạy học là nghề nghiệp quan trọng nhất, bởi vì nghề đó tiếp xúc với các em nhỏ, đang sáng tạo nh ng cái trí mới mẻ’ – mọi chuyện của nó – ‘quan trọng lạ

thường. Tôi sẽ tìm ra cùng nh ng người khác, cùng một ít người mà cảm thấy điều này, và bắt đầu một ngôi trường.’ Điều này có nghĩa năng lư ng lạ thường, mà có nghĩa bạn đang trao toàn sống của bạn cho nó, không phải là hành động ngẫu nhiên.

* * *

Krishnamurti: Bây giờ, chúng ta sẽ trả lời người phát biểu, ‘Tôi sống trong một thành phố và tôi phải kiếm sống ở đó; tôi không có thời gian, vì vậy tôi sẽ rút lui và thành lập một cộng đồng nhỏ.’

Tôi đi khỏi cùng một vài người bạn nếu tôi có thể, và chúng tôi cùng nhau sống vun đắp cái vườn riêng nhỏ xíu của chúng tôi .

. . và có thời gian suy nghĩ làm thế nào để hành động tổng thể

này. Liệu đó là ý định của tôi khi tôi đi và sống cùng một vài người – liệu đó là ý định th c s , đúng đắn của tôi – để tìm ra một cách sống trong đó có hành động tập thể? . . . Tôi đi khỏi cấu trúc hiện nay của xã hội và cố gắng sống một sống mà trong đó tôi hiểu rõ chuyển động tổng thể của s tồn tại này.

Nh ng thầy tu đã th điều này, vô vàn nh ng cộng đồng đã th làm điều này; họ hoặc chấp nhận uy quyền của một người, hoặc uy quyền của một niềm tin, hoặc uy quyền của s cần thiết phải cùng nhau làm việc. Hoặc người ta đi, loại bỏ tất cả uy quyền của nh ng con người, hoặc s cần thiết rằng chúng ta phải sống cùng nhau với m c đích dành thời gian để suy nghĩ?

Liệu bạn loại bỏ điều đó và vì vậy tìm đư c cho chính mình điều https://thuviensach.vn

gì là phương cách của s tồn tại, của sống mà sẽ không phân chia, mà sẽ hành động một cách kinh tế, một cách tâm lý, và hơn n a, trong một thái độ tổng thể? Vì vậy nó ph thuộc vào bạn, vào ý định nghiêm túc của bạn là gì, liệu cả phía bên trong lẫn phía bên ngoài bạn muốn sống một cách khác hẳn.

Người hỏi: Thưa ông, liệu ông đang nói rằng việc thành lập một cộng đồng và tham gia vào hoạt động kinh doanh là cùng s việc? Nó không là hành động gì cả, nhưng nhận ra điều đó, đây là hành động.

Krishnamurti: Vâng, thưa bạn. Bạn th c hiện nó, bạn th c hiện nó trên một m c độ th c tế, nhưng m c độ th c tế đó ph thuộc vào ý định của bạn, vào chiều sâu của s chân thật của bạn.

Người hỏi: Liệu tất cả cách cư x thuộc ý định có lý tưởng nào đó đằng sau nó?

Krishnamurti: Chính xác đó là nó. Làm thế nào bạn phản ng đến tất cả điều này? Chạy trốn đến một nhà thờ, tham gia một hoạt động chính trị, trở thành một người cộng sản, việc này hay việc kia, hay sống một sống vô trách nhiệm hoàn toàn bởi vì người cha của bạn, vài người bạn cho bạn tiền bạc, vì vậy bạn không cần quan tâm? . . .

Người hỏi: Điều gì ông luôn luôn phải làm là sống trên m c độ th c tế; ông ngủ trong một cái nhà kho hay ông ngủ trong một khách sạn, hay cố gắng làm điều gì đó. Nhưng nếu ông không có tiền bạc . . .

Kíhnamurti: Tôi đã gặp một cậu trai trẻ. Cậu ấy đã đi khắp châu l c, quá giang t California đến New York, làm việc như

một thủy thủ, theo tầu đến Ấn độ, làm việc ở đó, và tôi gặp cậu ấy trên bờ biển. Đối với cậu ấy điều gì quan trọng là tìm đư c s thật là gì. Bạn có lẽ nói, thật là xuẩn ngốc, nhưng cậu ấy muốn tìm ra. Vì vậy cậu ấy trao sống của cậu ấy cho nó, cậu ấy đã không nói về sống th c tế, cậu ấy đã làm việc. Nếu bạn có tiền bạc, hay nếu cha mẹ của bạn có tiền bạc hay nh ng người bạn cho bạn tiền bạc, vậy thì bạn có vấn đề của ph thuộc vào người nào đó, cha mẹ của bạn, nhưng bạn có thể đùa gi n cùng tất cả nh ng ý tưởng này.

Vì vậy chúng ta đến lại mấu chốt: liệu bạn có nhận biết đư c https://thuviensach.vn

rằng bất kỳ loại hành động phân chia nào đều th c s là hành động ranh mãnh, dốt nát nhất hay không? Đó là điều gì nền tảng xã hội cũ k đã th c hiện. Đó là phương cách sống của họ: gi công việc kinh doanh ở một phía, tôn giáo vào ngày Chủ

nhật, và chính trị vào ngày Th năm. Bạn biết, tất cả phần còn lại của nó! Và bạn đang làm chính xác cùng s việc nhưng chỉ

đang gọi nó bằng một cái tên khác. Và tôi nói với các bạn, như

nh ng người trẻ mà đư c nghĩ rằng rất sôi nổi, nhiệt tâm, có sinh l c mãnh liệt để hành động, đang biết điều gì thế hệ già nua đã làm, cũng rối loạn như thế hệ cũ k mà thôi. Vì vậy không có khoảng cách thế hệ gì cả. Liệu bạn thấy điều đó khiến cho chúng ta nhận ra rằng chúng ta đạo đ c giả biết ch ng nào? Bạn phủ nhận nền tảng xã hội già nua và bạn đang làm chính xác cùng s việc như họ làm, chỉ trong nh ng t ng khác. Vậy là bởi vì các bạn còn trẻ, các bạn phải sáng tạo một thế giới mới mẻ. Các bạn chịu trách nhiệm cho một thế giới mới mẻ. Và nếu các bạn nói, ‘Ồ, tôi chỉ quan tâm đến tiền bạc hay chỉ quan tâm đến nh ng s việc thuộc tâm lý’, điều đó chẳng có ý nghĩa gì cả.

https://thuviensach.vn

Từ Bàn về Giáo dục, Chương 8

https://thuviensach.vn

Nói chuyện với học sinh: VỀ TẠO TÁC HÌNH

ẢNH

Khi chúng ta còn rất trẻ thật là thú vị khi đư c sống sinh động, nghe tiếng chim chóc buổi sáng, thấy nh ng ngọn đồi sau cơn mưa, thấy nh ng tảng đá kia đang chiếu sáng dưới ánh mặt trời, nh ng chiếc lá lấp lánh, thấy nh ng đám mây trôi qua, và tận hưởng một buổi sáng trong lành bằng một tâm hồn tràn đầy và một cái trí rõ ràng. Chúng ta mất đi cảm thấy này khi lớn lên, với nh ng lo âu, nh ng phiền muộn, nh ng cãi cọ, nh ng hận thù, nh ng s hãi và đấu tranh liên t c để mưu sinh. Chúng ta trải qua nh ng ngày trong xung đột lẫn nhau, thích và không thích, thỉnh thoảng kèm theo một chút vui thú. Chúng ta không bao giờ nghe tiếng chim hót, thấy cây cối như hồi trước chúng ta đã thấy, cảm giác giọt sương trên cỏ và con chim đang vẫy cánh cùng tảng đá bóng láng trên một triền đồi lấp lánh trong ánh ban mai. Chúng ta không bao giờ còn thấy nh ng việc đó khi chúng ta lớn lên. Tại sao vậy? Tôi không hiểu liệu bạn có khi nào đặt câu hỏi đó hay không? Tôi nghĩ đặt câu hỏi đó cần thiết lắm. Nếu bạn không hỏi bây giờ, chẳng mấy chốc bạn sẽ bị trói buộc. Bạn sẽ vào đại học, lập gia đình, có con cái, nh ng người chồng, nh ng người v , nh ng trách nhiệm, kiếm sống và sau đó bạn sẽ già nua rồi chết. Đó là điều gì xảy ra cho con người.

Chúng ta phải đặt câu hỏi đó bây giờ, tại sao chúng ta lại mất đi cảm thấy lạ thường của vẻ đẹp, khi chúng ta nhìn nh ng bông hoa, khi chúng ta nghe tiếng chim hót? Tại sao chúng ta lại mất đi ý th c của nh ng vẻ đẹp này? Tôi nghĩ chúng ta đánh mất nó chỉ vì chúng ta quá quan tâm đến bản thân mình. Chúng ta có một hình ảnh của chính chúng ta.

Bạn có biết một hình ảnh là gì? Nó là một cái gì đó đư c chạm trổ bằng bàn tay, t đá, t đá cẩm thạch, và c c đá chạm trổ

bằng tay này đư c đặt trong một đền chùa và đư c thờ ph ng.

Nhưng nó vẫn còn là làm bằng bàn tay, một hìmh ảnh đư c tạo ra bởi con người. Bạn cũng có một hình ảnh về chính bạn, không phải làm bằng bàn tay nhưng làm bởi cái trí, bởi tư

https://thuviensach.vn

tưởng, bởi trải nghiệm, bởi hiểu biết, bởi đấu tranh của bạn, bởi tất cả xung đột và nh ng đau khổ trong sống của bạn. Khi bạn lớn lên, hình ảnh đó trở nên kiên cố hơn, to lớn hơn, cố chấp và kiên định. Bạn càng lắng nghe, hành động, có s hiện diện của bạn trong hình ảnh đó nhiều bao nhiêu, bạn càng nhìn thấy vẻ

đẹp ít đi bấy nhiêu, càng cảm thấy hân hoan về cái gì đó vư t khỏi nh ng thôi thúc nhỏ nhoi của hình ảnh đó ít đi bấy nhiêu.

Lý do tại sao chúng ta mất đi chất lư ng của trạng thái trọn vẹn này là bởi vì bạn quá t cho mình là trung tâm. Bạn có biết ý nghĩa của c m t ‘t cho mình là trung tâm’ là gì không? Bận tâm về chính mình, bận tâm về nh ng khả năng của mình dù chúng là tốt lành hay xấu xa, bận tâm về nh ng điều gì người láng giềng nghĩ về bạn, liệu bạn có một việc làm tốt hay không, liệu bạn sẽ trở thành một người quan trọng hay không, hoặc liệu bạn có bị xã hội xua đuổi hay không. Bạn luôn luôn đang đấu tranh trong văn phòng, ở nhà, trong nh ng cánh đồng; bất kỳ nơi nào bạn có mặt, bất kỳ bạn làm điều gì, bạn luôn luôn trong xung đột, và dường như bạn không thể ra khỏi xung đột; bởi vì không thể thoát khỏi nó, bạn tạo ra cái hình ảnh của một trạng thái hoàn hảo, của thiên đường, của Thư ng đế – lại n a hình ảnh đư c tạo ra bởi cái trí. Bạn có nh ng hình ảnh không chỉ ở phía bên trong mà còn sâu thẳm hơn, và chúng luôn luôn xung đột lẫn nhau. Vì vậy bạn càng xung đột nhiều bao nhiêu –

và xung đột sẽ luôn luôn tồn tại ch ng nào bạn còn có nh ng hình ảnh, nh ng quan điểm, nh ng khái niệm, nh ng ý tưởng về chính bạn – s đấu tranh sẽ càng lớn lao bấy nhiêu.

Vì vậy câu hỏi là: liệu bạn có thể sống trong thế giới này mà không có một hình ảnh về chính bản thân bạn hay không? Bạn vận hành như một bác sĩ, một người khoa học, một giáo viên, một nhà vật lý. Bạn s d ng ch c năng đó để tạo ra hình ảnh về chính bạn, và vậy là, bởi vì l i d ng ch c năng, bạn tạo ra xung đột trong khi đang vận hành, trong khi đang làm việc. Tôi không biết liệu bạn có hiểu rõ điều này hay không? Bạn biết không, nếu bạn nhảy múa giỏi, nếu bạn chơi một nhạc c , đàn violin, đàn veena, bạn s d ng nhạc c và nhảy múa để tạo ra hình ảnh về chính bạn, cảm thấy bạn tuyệt vời quá, bạn chơi giỏi như thế nào hay nhảy múa đẹp làm sao đâu. Bạn s d ng https://thuviensach.vn

việc nhảy múa, việc chơi một nhạc c , với m c đích làm mầu m hình ảnh riêng của chính bạn. Và đó là cách bạn sống, đang tạo tác, đang củng cố hình ảnh của chính bạn đó. Thế là càng có nhiều xung đột hơn; cái trí trở nên đờ đẫn và chỉ quan tâm đến chính nó, và nó mất đi ý th c của vẻ đẹp, của hân hoan, của suy nghĩ rõ ràng.

Tôi nghĩ chính là trách nhiệm của giáo d c phải vận hành mà không tạo ra nh ng hình ảnh. Vậy thì bạn vận hành mà không có xung đột, không có đấu tranh phía bên trong liên t c xảy ra trong chính bạn.

Không có kết thúc cho giáo d c. Không phải rằng bạn đọc một quyển sách, đậu một kỳ thi và chấm d t học hành. Toàn bộ

sống t khoảnh khắc bạn đư c sinh ra cho đến khoảnh khắc bạn chết đi là một tiến hành của học hành. Học hành không có kết thúc và đó là chất lư ng không-thời gian của học hành. Và bạn không thể nào học hành nếu bạn đang đánh nhau, nếu bạn đang xung đột với chính bạn, với người hàng xóm của bạn, với xã hội. Bạn luôn luôn xung đột với xã hội, với người hàng xóm của bạn ch ng nào bạn còn có một hình ảnh về bạn. Nhưng nếu bạn đang học hành về hệ thống nh ng máy móc để tạo thành hình ảnh đó, vậy thì bạn sẽ hiểu ra rằng bạn có thể nhìn bầu trời, bạn có thể nhìn con sông và nh ng giọt mưa trên chiếc lá, cảm thấy bầu không khí mát mẻ của một buổi sáng và làn gió trong lành len lỏi gi a nh ng chiếc lá. Vậy thì sống có một ý nghĩa lạ thường. Sống trong chính nó, không phải là ý nghĩa đư c tạo ra bởi hình ảnh đối với sống – sống chính nó có một ý nghĩa lạ thường.

Học sinh: Khi ông đang nhìn một bông hoa, liên hệ của ông với bông hoa đó như thế nào?

Krishnamurti: Bạn nhìn một bông hoa và liên hệ của bạn với bông hoa đó như thế nào? Bạn nhìn bông hoa đó hay bạn nghĩ

rằng bạn đang nhìn bông hoa đó? Bạn có thấy s khác biệt gi a hai điều này không? Bạn th c s đang nhìn vào bông hoa đó, hay bạn nghĩ rằng bạn nên nhìn bông hoa đó, hay bạn đang nhìn bông hoa đó bằng một hình ảnh bạn có sẵn về bông hoa đó – hình ảnh rằng nó là một bông hoa hồng? T ng là hình ảnh, t ng là hiểu biết, và vì vậy bạn đang nhìn bông hoa đó https://thuviensach.vn

bằng t ng , biểu tư ng, bằng hiểu biết và thế là bạn không còn đang nhìn bông hoa đó n a. Nói khác đi, bạn đang nhìn nó bằng một cái trí mà đang suy nghĩ về một điều gì khác phải không?

Khi bạn nhìn một bông hoa mà không có t ng , mà không có hình ảnh, và với một cái trí hoàn toàn chú ý, vậy thì liên hệ gi a bạn và bông hoa đó là gì? Bạn có khi nào th c hiện việc này hay chưa? Bạn có khi nào nhìn một bông hoa mà không nói rằng nó là một bông hoa hồng hay chưa? Bạn có khi nào nhìn một bông hoa trọn vẹn, bằng s chú ý hoàn toàn mà trong đó không có t ng , không có biểu tư ng, không có đặt tên cho bông hoa đó và, vì vậy, chú ý hoàn toàn hay chưa? Ch ng nào bạn chưa làm việc đó, bạn chẳng có liên hệ nào với bông hoa cả. Muốn có bất kỳ liên hệ nào với một người khác, với một tảng đá hay với một chiếc lá, người ta phải nhìn ngắm và quan sát bằng chú ý hoàn toàn. Vậy thì liên hệ của bạn với cái đó mà bạn nhìn thấy hoàn toàn khác hẳn. Vậy thì không có người quan sát. Chỉ có cái đó. Nếu bạn quan sát như thế, vậy thì không còn ý kiến, không còn nhận xét. Nó là cái gì nó là. Bạn hiểu đư c hay không? Bạn sẽ làm việc đó ch ? Hãy nhìn bông hoa theo cách đó. Hãy th c hiện đi, thưa bạn, đ ng nói về nó, nhưng hãy làm nó đi.

Học sinh: Nếu ông có nhiều thời gian, làm thế nào ông s d ng nó, thưa ông.

Krishnamurti: Tôi sẽ làm điều gì tôi muốn. Bạn thấy không, nếu bạn thương yêu điều gì bạn đang làm, vậy thì bạn có tất cả

thời gian rảnh rỗi mà bạn cần trong sống. Bạn có hiểu tôi v a nói gì hay không? Bạn hỏi tôi làm gì nếu tôi có thời gian rảnh rỗi. Tôi trả lời rằng tôi sẽ làm điều gì tôi đang làm; mà có nghĩa rằng đi khắp mọi vùng đất khác nhau trên thế giới này, để nói chuyện và để nhìn thấy mọi người và vân vân. Tôi làm việc đó bởi vì tôi thương yêu làm nó; không phải bởi vì tôi nói chuyện với nhiều người và cảm thấy rằng tôi rất quan trọng. Khi bạn cảm thấy rất quan trọng, bạn không thương yêu điều gì bạn đang làm; bạn thương yêu chính bản thân bạn ch không phải điều gì bạn đang làm. Vì vậy, quan tâm của bạn nên là không phải với điều gì tôi đang làm, nhưng với điều gì bạn sẽ làm.

https://thuviensach.vn

Đúng ch ? Tôi đã nói cho bạn điều gì tôi đang làm. Bây giờ hãy nói cho tôi điều gì bạn sẽ làm, khi bạn có nhiều thời gian rảnh rỗi.

Học sinh: Em buồn chán lắm, thưa ông.

Krishnamurti: Bạn buồn chán. Hoàn toàn đúng. Đó là điều gì giống hệt như mọi người khác.

Học sinh: Làm thế nào em loại bỏ đư c buồn chán này, thưa ông?

Krishnamurti: Hãy chờ một tí, nghe này. Hầu hết mọi người đều buồn chán. Tại sao vậy? Bạn hỏi làm thế nào để loại bỏ

đư c buồn chán. Bây giờ hãy tìm ra. Khi bạn ở một mình trong n a tiếng đồng hồ, bạn bị buồn chán. Thế là bạn nhặt lên một quyển sách, tán gẫu, đọc một tờ báo, đi xem chiếu bóng, nói chuyện, làm một cái gì đó. Bạn nhét đầy cái trí của bạn bằng một cái gì đó. Đây là một tẩu thoát khỏi chính bạn. Bạn đã đặt một câu hỏi. Bây giờ, hãy chú ý điều gì đang đư c nói ra. Bạn bị buồn chán bởi vì bạn phát hiện chính bạn đang đối diện với chính bạn; và bạn không bao giờ phát hiện chính bạn đang đối diện với chính bạn. Vì vậy bạn bị buồn chán. Bạn nói rằng: tôi là tất cả mọi điều như thế à? Tôi quá nhỏ nhoi, tôi quá lo âu; tôi muốn tẩu thoát khỏi tất cả nh ng điều đó. Cái gì bạn là gây rất buồn chán, bởi vậy bạn chạy trốn. Nhưng nếu bạn nói rằng, tôi sẽ không buồn chán n a; tôi sẽ tìm ra tại sao tôi lại giống như

thế này; tôi muốn hiểu rõ tôi th c s giống như cái gì, vậy thì nó giống như đang nhìn chính mình trong một cái gương. Ở đó bạn thấy rất rõ ràng bạn là gì, khuôn mặt của bạn trông giống như thế nào. Rồi thì bạn nói rằng bạn không thích khuôn mặt của bạn; rằng bạn phải đẹp đẽ, bạn phải giống như một n diễn viên điện ảnh. Nhưng nếu bạn nhìn vào chính bản thân bạn và nói rằng, ‘Vâng, đó là cái gì tôi là; mũi của tôi không thẳng lắm, mắt của tôi khá nhỏ, tóc của tôi thẳng đuông.’ Bạn chấp nhận nó. Khi bạn thấy đư c cái gì bạn là, không còn buồn chán n a.

Buồn chán chỉ hiện diện khi bạn chối bỏ cái gì bạn thấy và muốn là một cái gì khác n a. Cùng một cách như vậy, khi bạn có thể nhìn thấy chính mình phía bên trong và hiểu chính xác cái gì bạn là, nhìn thấy đó không là buồn chán. Nó vui thú lạ

thường, bởi vì bạn càng nhìn thấy nó bao nhiêu, bạn càng có https://thuviensach.vn

nhiều điều để hiểu bấy nhiêu. Bạn có thể thâm nhập sâu hơn, sâu hơn, và bao quát hơn, và không có kết thúc cho nó. Trong việc đó, không có buồn chán. Nếu bạn có thể làm việc đó, vậy thì việc gì bạn làm là việc gì bạn yêu thích làm, và khi bạn yêu thích làm một việc, thời gian không còn tồn tại. Khi bạn yêu thích trồng cây cối, bạn tưới nước chúng, bạn chăm sóc chúng, bảo vệ chúng; khi bạn biết điều gì bạn th c s thích làm, bạn sẽ

thấy ngày tháng trôi qua quá ngắn ngủi. Vì vậy t lúc này trở đi bạn phải tìm ra cho chính bạn rằng bạn yêu thích làm việc gì, bạn th c s muốn làm việc gì, không chỉ quan tâm đến một nghề nghiệp.

Học sinh: Làm thế nào ông tìm ra đư c việc gì ông thương yêu làm, thưa ông?

Krishnamurti: Làm thế nào bạn tìm ra đư c việc gì bạn thương yêu làm? Bạn phải hiểu rõ rằng nó có lẽ khác hẳn việc gì bạn muốn làm. Bạn có lẽ muốn trở thành một luật sư, bởi vì người cha của bạn là một luật sư hay bởi vì bạn thấy rằng bằng cách trở thành một luật sư bạn có thể kiếm đư c nhiều tiền hơn. Vậy thì bạn không thương yêu việc gì bạn làm, bởi vì bạn có một động cơ thúc đẩy để làm một việc gì đó mà sẽ cho bạn l i lộc, mà sẽ cho bạn nổi tiếng. Nhưng nếu bạn thương yêu một việc gì đó, không có động cơ thúc đẩy. Bạn không s d ng việc gì bạn đang làm cho s quan trọng riêng của bạn.

Tìm đư c việc gì bạn thương yêu làm là một trong nh ng điều khó khăn nhất. Đó là trách nhiệm của giáo d c. Muốn tìm ra nó, bạn phải thâm nhập trong chính bạn rất, rất sâu. Nó không dễ

dàng lắm. Bạn có lẽ nói rằng, ‘Tôi muốn là một luật sư’ và bạn tranh đấu để là một luật sư, và sau đó bỗng nhiên bạn phát hiện mình không muốn làm luật sư. Bạn muốn vẽ. Nhưng đã quá muộn rồi. Bạn đã lập gia đình rồi. Bạn đã có một người v và con cái rồi. Bạn không thể nào t bỏ nghề nghiệp của bạn, nh ng trách nhiệm của bạn. Vì vậy bạn cảm thấy thất vọng, không hạnh phúc. Hay bạn có lẽ nói rằng, ‘Tôi th c s muốn vẽ’

và bạn hiến dâng toàn cuộc đời cho nó, và bỗng nhiên phát giác rằng bạn không là một họa sĩ giỏi và việc gì bạn th c s muốn làm là trở thành một phi công.

Giáo d c đúng đắn không là giúp đ bạn tìm ra nghề nghiệp; vì https://thuviensach.vn

ơn Chúa, hãy quăng tất cả điều đó qua c a sổ. Giáo d c không chỉ là thâu lư m thông tin t một người giáo viên hay học toán t một quyển sách hay học nh ng ngày tháng lịch s của nh ng vị vua và nh ng phong t c, nhưng giáo d c phải giúp bạn hiểu rõ nh ng vấn đề khi chúng phát sinh, và điều đó đòi hỏi một cái trí tốt lành – một cái trí biết lý luận, một cái trí rất nhạy bén, một cái trí không có niềm tin. Vì niềm tin không là s thật. Một con người tin Thư ng đế cũng mê tín dị đoan như một người không tin Thư ng đế. Muốn tìm ra bạn phải lý luận và bạn không thể lý luận nếu bạn đã có sẵn một ý tưởng, nếu bạn đã có thành kiến, nếu cái trí của bạn luôn luôn hướng về một kết luận. Vì vậy bạn cần một cái trí tốt lành, một cái trí lành mạnh, rõ ràng, chính xác, d t khoát và nhạy bén – không phải một cái trí đang tin tưởng, không phải một cái trí đang tuân theo uy quyền. Giáo d c đúng đắn là giúp đ bạn tìm ra cho chính bạn cái gì bạn th c s thương yêu làm bằng toàn thân tâm của bạn. Không đặt thành vấn đề đó là công việc gì, dù rằng nó là nấu nướng hay là một người làm vườn, nhưng nó là việc gì đó mà bạn trao toàn bộ cái trí, tâm hồn của bạn cho nó. Lúc đó bạn th c s có hiệu quả, mà không trở nên hung bạo. Và ngôi trường này phải là một nơi mà bạn đư c giúp đ để tìm ra cho chính mình qua thảo luận, qua lắng nghe, qua im lặng, để tìm ra việc gì bạn th c s thương yêu làm trong suốt sống của bạn.

Học sinh: Thưa ông, làm thế nào chúng tôi có thể hiểu rõ về

chính mình?

Krishnamurti: Đó là một câu hỏi rất hay. Hãy lắng nghe tôi rất cẩn thận. Làm thế nào bạn có thể hiểu rõ đư c bạn là gì? Bạn hiểu rõ câu hỏi của tôi ch ? Bạn nhìn vào gương lần đầu tiên và sau một vài ngày hay một vài tuần lễ, bạn nhìn lại và nói, ‘Đó lại là tôi.’ Đúng ch ? Vì vậy, bằng cách nhìn vào gương mỗi ngày, bạn bắt đầu biết đư c bộ mặt riêng của bạn, và nói rằng,

‘Đó là tôi.’ Bây giờ cùng cách như vậy liệu bạn có thể hiểu rõ bạn là gì bằng cách quan sát chính bạn hay không? Liệu bạn có thể nhìn ngắm c chỉ điệu bộ của bạn, cách bạn đi bộ, cách bạn nói chuyện, cách bạn cư x , dù rằng bạn khắc nghiệt, hung bạo, c ng cỏi, kiên nhẫn, hay không? Vậy thì bạn bắt đầu hiểu rõ về chính bạn. Bạn hiểu rõ về chính bạn bằng cách nhìn ngắm https://thuviensach.vn

chính bạn trong cái gương của cái gì bạn đang làm, cái gì bạn đang suy nghĩ, bạn đang cảm thấy. Đó là cái gương – đang cảm thấy, đang làm, đang suy nghĩ. Và trong cái gương đó bạn bắt đầu nhìn ngắm chính bạn. Cái gương đó nói đây là s thật; nhưng bạn lại không thích s thật. Vì vậy bạn muốn thay đổi nó.

Bạn bắt đầu làm biến dạng nó. Bạn không thấy đư c nó như nó là.

Như tôi đã nói vào một ngày trước, bạn học hành khi có chú ý và yên lặng. Trong trạng thái đó bạn bắt đầu học hành. Bây giờ

hãy ngồi rất yên lặng; không phải bởi vì tôi đang yêu cầu bạn ngồi yên lặng, nhưng bởi vì đó là cách để học hành. Ngồi rất yên lặng và yên lặng không chỉ thân thể, không chỉ trong cơ thể

của bạn, nhưng cũng ở trong cái trí của bạn. Hãy rất yên lặng và vậy là trong yên lặng đó, chú ý. Chú ý đến nh ng âm thanh bên ngoài tòa nhà này, con quạ đang kêu, nh ng con chim đang hót, một người nào đó đang ho, một người nào đó đang rời đi; đầu tiên lắng nghe nh ng s việc phía bên ngoài bạn, sau đó lắng nghe cái gì đang diễn ra trong cái trí của bạn. Và rồi thì bạn sẽ hiểu rõ, nếu bạn lắng nghe, rất rất chú ý, trong yên lặng đó, rằng âm thanh bên ngoài và âm thanh bên trong là như

nhau.

https://thuviensach.vn

Từ Bình phẩm về Sống, Tập 2, Chương 2

https://thuviensach.vn

TÌNH TRẠNG BỊ QUY ĐỊNH

Anh ấy rất quan tâm đến s giúp đ nhân loại, đến làm nh ng công việc tốt lành, và hoạt động trong vô số tổ ch c phúc l i xã hội. Anh ấy nói, đúng vậy anh ấy chưa bao giờ có một kỳ nghỉ lâu, và t khi anh ấy tốt nghiệp đại học anh ấy đã làm việc liên t c cho s tốt lành của con người. Dĩ nhiên anh ấy không nhận một xu nào cho công việc anh ấy đang làm. Công việc của anh ấy rất quan trọng đối với anh ấy, và anh ấy quyến luyến đến công việc anh ấy đang làm. Anh ấy đã trở thành một công nhân xã hội giỏi giang, và anh ấy yêu quí nó. Nhưng anh ấy đã nghe điều gì đó của một trong nh ng nói chuyện về vô vàn loại tẩu thoát mà quy định cái trí, và anh ấy muốn nói về

nh ng việc đó.

‘Liệu ông nghĩ là một công nhân xã hội là đang bị quy định?

Nó chỉ mang lại xung đột thêm n a?’

Chúng ta hãy tìm ra chúng ta có ý gì qua t ng bị quy định. Khi nào chúng ta nhận biết đư c rằng chúng ta bị quy định? Liệu có khi nào chúng ta nhận biết đư c nó? Bạn nhận biết đư c rằng bạn bị quy định, hay bạn chỉ nhận biết đư c s xung đột, đư c s đấu tranh tại nh ng m c độ khác nhau tại thân tâm của bạn? Chắc chắn, chúng ta nhận biết đư c, không phải tình trạng bị quy định của chúng ta, nhưng chỉ s xung đột, đau khổ và vui thú.

‘Ông có ý gì qua t ng xung đột?’

Mọi loại xung đột: xung đột gi a nh ng quốc gia, gi a nh ng nhóm xã hội khác nhau, gi a nh ng cá thể, và xung đột bên trong chính người ta. Liệu xung đột chắc chắn không tránh khỏi ch ng nào còn không có s hiệp thông gi a người hành động và hành động của anh ấy, gi a thách th c và đáp trả?

Xung đột là vấn đề của chúng ta, đúng ch ? Không phải bất kỳ

xung đột đặc biệt nào, nhưng tất cả xung đột: đấu tranh gi a nh ng ý tưởng, nh ng niềm tin, nh ng học thuyết, gi a nh ng đối nghịch. Nếu không có xung đột, không có nh ng vấn đề.

https://thuviensach.vn

‘Liệu ông đang g i ý rằng tất cả chúng ta nên tìm kiếm một sống của cô lập, của suy gẫm?’

Suy gẫm gian lao lắm, nó là một trong nh ng việc khó khăn nhất để hiểu rõ. Cô lập, mặc dầu một cách nhận biết đư c hay không-nhận biết đư c, mỗi người chúng ta đang tìm kiếm nó trong cách riêng của mình, không giải quyết đư c nh ng vấn đề

của chúng ta; trái lại, nó củng cố thêm chúng. Chúng ta đang cố

gắng hiểu rõ điều gì là nh ng nhân tố của quy định mà tạo ra xung đột thêm n a. Chúng ta chỉ nhận biết đư c xung đột, đau khổ và vui thú, và chúng ta không nhận biết đư c tình trạng bị

quy định của chúng ta. Điều gì tạo ra tình trạng bị quy định?

‘Nh ng ảnh hưởng xã hội hay môi trường sống: xã hội trong đó chúng ta đư c sinh ra, văn hóa trong đó chúng ta đư c nuôi dư ng, nh ng áp l c thuộc kinh tế và chính trị, và vân vân.’

Đó là như thế; nhưng liệu đó là tất cả? Nh ng ảnh hưởng này là sản phẩm riêng của chúng ta, đúng ch ? Xã hội là kết quả của s liên hệ của con người với con người, mà quá rõ ràng. S liên hệ là một hoạt động của s d ng, của cần thiết, của thanh thản, của hài lòng, và nó tạo ra nh ng ảnh hưởng, nh ng giá trị mà trói buộc chúng ta. Trói buộc là tình trạng bị

quy định của chúng ta. Bởi nh ng suy nghĩ và nh ng hành động riêng của chúng ta nên chúng ta bị trói buộc; nhưng chúng ta không nhận biết đư c chúng ta bị trói buộc, chúng ta chỉ

nhận biết đư c xung đột của vui thú và đau khổ. Có vẻ chúng ta không bao giờ vư t khỏi điều này; và nếu chúng ta có, nó lại chỉ

tăng thêm xung đột. Chúng ta không nhận biết đư c tình trạng bị quy định của chúng ta; và ch ng nào chúng ta còn không nhận biết đư c, chúng ta chỉ sản sinh xung đột và hỗn loạn thêm n a.

‘Làm thế nào người ta sẽ nhận biết đư c tình trạng bị quy định của người ta?’

Nó có thể xảy ra đư c chỉ bằng cách hiểu rõ một qui trình khác, qui trình của quyến luyến. Nếu chúng ta có thể hiểu rõ tại sao chúng ta quyến luyến, vậy thì có lẽ chúng ta có thể nhận biết đư c tình trạng bị quy định của chúng ta.

‘Liệu đó không là một cách vòng vòng mất thời gian để đến đư c một câu hỏi tr c tiếp hay sao?’

https://thuviensach.vn

Như thế à? Chỉ cố gắng nhận biết đư c tình trạng bị quy định của bạn. Bạn chỉ có thể biết nó một cách gián tiếp, trong liên quan đến điều gì đó. Bạn không thể nhận biết đư c tình trạng bị quy định của bạn như một tr u tư ng, bởi vì lúc đó nó chỉ thuộc t ng , mà chẳng có ý nghĩa bao nhiêu. Chúng ta chỉ

nhận biết đư c xung đột. Xung đột hiện diện khi không có hiệp thông gi a thách th c và đáp trả. Xung đột này là kết quả của tình trạng bị quy định của chúng ta. Tình trạng bị quy định là s quyến luyến: quyến luyến công việc, truyền thống, tài sản, con người, nh ng ý tưởng, và vân vân. Nếu không có quyến luyến, liệu có tình trạng bị quy định? Dĩ nhiên không. Thế là, tại sao chúng ta lại quyến luyến? Tôi quyến luyến quốc gia của tôi bởi vì qua đồng hóa cùng nó, tôi trở thành người nào đó. Tôi t -

đồng hóa mình cùng công việc của tôi, và công việc trở thành quan trọng. Tôi là gia đình của tôi, tài sản của tôi; tôi quyến luyến chúng. M c tiêu của quyến luyến trao tặng tôi phương tiện của tẩu thoát khỏi s trống rỗng riêng của tôi. Quyến luyến là tẩu thoát, và chính là tẩu thoát mới củng cố tình trạng bị quy định. Nếu tôi quyến luyến bạn, đó là bởi vì bạn đã trở thành phương tiện cho s tẩu thoát của chính tôi; thế là bạn rất quan trọng đối với tôi và tôi phải chiếm h u bạn, bám chặt bạn. Bạn trở thành nhân tố quy định, và tẩu thoát là tình trạng bị quy định.

Nếu chúng ta có thể nhận biết đư c nh ng tẩu thoát của chúng ta, vậy thì chúng ta có thể nhận biết đư c nh ng nhân tố, nh ng ảnh hưởng mà tạo ra tình trạng bị quy định.

‘Liệu tôi đang tẩu thoát khỏi chính tôi qua công việc xã hội?’

Bạn quyến luyến nó, trói buộc vào nó? Bạn cảm thấy lạc lõng, trống rỗng, buồn chán, nếu bạn không làm công việc xã hội?

‘Tôi chắc chắn tôi sẽ bị.’

Quyến luyến công việc của bạn là s tẩu thoát của bạn. Có nh ng tẩu thoát tại mọi m c độ của thân tâm chúng ta. Bạn tẩu thoát qua công việc, một người khác qua nhậu nhẹt, một người khác qua nh ng nghi lễ tôn giáo, một người khác qua hiểu biết, một người khác qua Thư ng đế, và vẫn vậy một người khác nghiện ngập vui chơi. Tất cả nh ng tẩu thoát đều giống hệt nhau, không có tẩu thoát cao cả hơn hay thấp hèn hơn.

https://thuviensach.vn

Thư ng đế và nhậu nhẹt đều cùng m c độ ch ng nào chúng còn là nh ng tẩu thoát khỏi chúng ta là gì. Khi chúng ta nhận biết đư c nh ng tẩu thoát của chúng ta, chỉ lúc đó chúng ta mới có thể hiểu rõ về tình trạng bị quy định của chúng ta.

‘Tôi sẽ làm gì nếu tôi không còn tẩu thoát qua công việc xã hội? Liệu tôi có thể làm bất kỳ việc gì mà không tẩu thoát? Tất cả hành động của tôi không là một hình th c của tẩu thoát khỏi tôi là gì, hay sao?’

Câu hỏi này chỉ thuộc t ng , hay nó phản ảnh một th c tế, một s kiện mà bạn đang trải nghiệm? Nếu bạn không tẩu thoát, điều gì sẽ xảy ra? Bạn đã t ng th nó?

‘Điều gì ông giải thích quá tiêu c c, nếu tôi đư c phép nói như thế. Ông không đề nghị bất kỳ thay thế nào cho công việc.’

Tất cả nh ng thay thế không là một hình th c khác của tẩu thoát, hay sao? Khi một hình th c đặc biệt của hoạt động không gây thỏa mãn hay mang lại xung đột thêm n a, chúng ta hướng về hoạt động khác. Thay thế một hoạt động bằng một hoạt động khác mà không hiểu rõ đư c s tẩu thoát là quá vô ích, đúng ch ? Chính là nh ng tẩu thoát này và s quyến luyến của chúng ta với chúng mới tạo ra tình trạng bị quy định. Tình trạng bị quy định mang lại nh ng vấn đề, xung đột. Do bởi tình trạng bị quy định mới ngăn cản hiểu rõ của chúng ta về s thách th c; bị quy định, chắc chắn phản ng của chúng ta phải tạo ra xung đột.

‘Làm thế nào người ta có thể đư c t do khỏi tình trạng bị

quy định?’

Chỉ bằng cách hiểu rõ, nhận biết đư c nh ng tẩu thoát của chúng ta. S quyến luyến của chúng ta đến một người, đến công việc, đến một học thuyết, là nhân tố gây quy định; đây là s việc chúng ta phải hiểu rõ, và không tìm kiếm một tẩu thoát thông minh hơn hay tốt lành hơn. Tất cả nh ng tẩu thoát đều là dốt nát, bởi vì chắc chắn chúng tạo ra xung đột. Nuôi dư ng s tách rời là một hình th c khác của s tẩu thoát, của cô lập; nó là s quyến luyến đến một tr u tư ng, đến một lý tưởng đư c gọi là tách rời. Lý tưởng là ảo tưởng, cái tôi tạo tác, và trở thành lý tưởng là một tẩu thoát khỏi cái gì là. Có hiểu rõ về cái gì là, một hành động trọn vẹn hướng về cái gì là, chỉ khi nào cái trí https://thuviensach.vn

không còn đang tìm kiếm bất kỳ tẩu thoát nào. Chính suy nghĩ

về cái gì là, là một tẩu thoát khỏi cái gì là. Suy nghĩ về vấn đề là tẩu thoát khỏi vấn đề; bởi vì suy nghĩ là vấn đề, và vấn đề duy nhất. Cái trí, không sẵn lòng để là cái gì là, s hãi nó là gì, tìm kiếm vô vàn tẩu thoát này; và phương cách của tẩu thoát là sưy nghĩ. Ch ng nào còn có suy nghĩ, phải có nh ng tẩu thoát, nh ng quyến luyến, mà chỉ củng cố tình trạng bị quy định.

T do khỏi tình trạng bị quy định theo cùng t do khỏi suy nghĩ.

Khi cái trí tuyệt đối đ ng yên, chỉ đến lúc đó có t do cho s thật hiện diện.

https://thuviensach.vn

Saanen, ngày 24 tháng 7 năm 1973

Người hỏi: Ông sẽ tìm hiểu vấn đề của kiếm sống bởi vì điều đó đòi hỏi khả năng, điều đó đòi hỏi suy nghĩ, điều đó đòi hỏi hiểu biết? Ông sẽ trình bày vấn đề đó?

Krishnamurti: Bởi vì s tồn tại của văn hóa và văn minh hiện nay mà chúng ta là bộ phận, chúng ta đư c nuôi dư ng để làm việc cho sống của chúng ta; làm việc, làm việc, làm việc, suốt ngày dài. Đúng ch ? Thật kinh hoàng! Để bị sai bảo, bị dưới quyền ai đó, bị điều khiển, bị sỉ nh c, bị hành hạ. Đó là văn hóa trong đó chúng ta đã phát triển, trong đó bạn đã bị đúc khuôn.

Và để tuân ph c đến khuôn mẫu đó, chúng ta bị giáo d c.

Chúng ta bị giáo d c chủ yếu là để thâu lư m hiểu biết, để vun đắp ký c với m c đích kiếm sống. Đó là ch c năng chính của giáo d c như hiện nay nó là. Và vì vậy trong giáo d c đó có tuân ph c, ganh đua, tham vọng, thành công. Thành công hàm ý nhiều tiền bạc hơn, ch c v tốt hơn, một ngôi nhà đẹp hơn.

Đó là cấu trúc trong đó chúng ta đã đư c nuôi dư ng. Hiểu biết và s vun đắp ký c đã trở thành quan trọng c c kỳ để vận hành trong lãnh v c này, và bạn hoàn toàn lơ là phần còn lại của s tồn tại. Đó là một s kiện.

Bây giờ, bạn hỏi, ‘Làm thế nào tôi sẽ kiếm sống, mặc dầu tôi cần hiểu biết, và tuy nhiên tôi thấy s giới hạn của hiểu biết?’

Tôi cần kiếm bánh mì và bơ, tôi cần có lương th c, quần áo và chỗ ở; dù Chính thể cung cấp nó, hay tôi làm việc để kiếm nó, tất cả đều là cùng s việc.

Hiểu biết rất bị giới hạn; nó thuộc máy móc, và chúng ta cố

gắng tẩu thoát qua nh ng tôn giáo, qua tình d c, qua nh ng đặc điểm riêng của mình, qua loạn thần kinh, qua ham muốn thành t u chính chúng ta trong cái gì đó tách khỏi thế giới này.

Nhưng vẫn vậy tôi sẽ làm gì? Làm thế nào tôi sẽ sống trong hòa h p, có hiểu biết, vận hành trong hiểu biết, và cũng giải thoát https://thuviensach.vn

chúng ta khỏi qui trình máy móc của học hành, để cho hai điều này theo cùng nhau? Để cho cái trí sống, đi đến cơ xưởng, làm việc mà không ganh đua, bởi vì nó không quan tâm đến đạt đư c một vị trí. Nó chỉ quan tâm đến ‘đạt đư c một phương tiện kiếm sống’, tôi không biết liệu bạn thấy s khác biệt. Cũng vậy nó thấy rất rõ ràng s t do khỏi cái đã đư c biết, mà là hiểu biết, mà là quá kh . Liệu mãi mãi hai luồng này có thể chuyển động cùng nhau một cách hòa h p? Đó là vấn đề của chúng ta.

Không phải vấn đề của kiếm đư c nhiều hơn, và nhiều hơn, và nhiều hơn, mà xã hội muốn, mà là s tiêu th , kinh doanh – tất cả nh ng ma mãnh đư c đùa gi n vào cái trí để khiến cho bạn mua, mua, mua. Tôi sẽ không làm. Tôi thấy s giả dối. Và cùng lúc tôi thấy s t do, khỏi cái đã đư c biết mà là hiểu biết. Liệu hai điều này có thể mãi mãi vận hành cùng nhau, để cho không có xung đột?

Bây giờ, s hòa h p là gì? Bạn hiểu ch , đó là vấn đề. Tôi thấy tôi phải kiếm sống. Tôi sẽ không đấu tranh, tôi sẽ không ganh đua, tôi sẽ làm việc bởi vì tôi đã đặt bộ não của tôi, khả năng của tôi vào nó, vì vậy tôi làm việc rất hiệu quả bởi vì tôi không có nh ng vấn đề tâm lý đối với công việc; tôi sẽ không ganh đua với bất kỳ người nào, thế là khả năng của tôi, năng lư ng của tôi, phương cách viết lách, sản xuất của tôi, bất kỳ nó là gì, đều trọn vẹn. Thế là không có xung đột, không có s lãng phí của năng lư ng. Tôi hy vọng bạn thấy điều này.

Và vì vậy, tôi đang hỏi: Hòa h p là gì? Tôi nói phải có s hòa h p gi a hai. Bây giờ, s hòa h p này là gì? Liệu s hòa h p, ý th c của thăng bằng này, ý th c của thông minh này, ý th c của cảm thấy tổng thể này – làm việc, hiểu biết, và s t do khỏi hiểu biết; đó là tổng thể – liệu ý th c của tổng thể đó có thể

đư c tạo ra bởi tư tưởng, bởi tìm hiểu, bởi đọc sách, bởi dò dẫm, bởi hỏi han? Hay tổng thể này xảy ra qua suy nghĩ? Suy nghĩ không thể tạo ra nó – chắc chắn. Vì vậy khi thấy rằng suy nghĩ không thể tạo ra nó, khi thấy rằng tôi có thể làm việc một cách hiệu quả, cùng toàn năng lư ng bởi vì tôi không có nh ng vấn đề thuộc tâm lý và thế là tôi chỉ đang làm việc để có phương tiện cho s sống cần thiết của tôi, tôi thấy tổng thể s việc phải vận hành cùng nhau. Và nó chỉ vận hành cùng nhau https://thuviensach.vn

khi có thông minh. Vì vậy thông minh là hòa h p.

Chính thông minh mà nói: làm việc chỉ vì kiếm sống, không vì tham vọng, không vì ganh đua, không để thành công và mọi chuyện của nó. Làm việc. Đó là s sống. Chính là thông minh mà đã chỉ bảo cho tôi, không phải một kết luận. Và cũng vậy thông minh nói với tôi: t do là cần thiết. Vì vậy thông minh nói: phải có s hòa h p. Vì vậy thông minh sáng tạo s hòa h p này. Không phải do bởi một tác nhân bên ngoài hay tư tưởng mà tạo ra s hòa h p này. Lúc này, tôi không hiểu liệu bạn đã nhận thấy rằng suy nghĩ luôn luôn ở phía bên ngoài. Suy nghĩ

luôn luôn t phía bên ngoài. Ngày hôm trước tôi đươc người ta giải thích rằng trong ngôn ng Eskimos t ng ‘suy nghĩ’ có nghĩa phía bên ngoài. Vì vậy suy nghĩ không thể sản sinh s hòa h p, s cân bằng, ý th c của tổng thể này.

Nhưng điều gì tạo ra toàn ý th c của s nguyên vẹn này, ý th c của thông minh này, ý th c của tổng thể này? Thông minh

– mà không là s chấp nhận thuộc trí năng về một ý tưởng; nó không là sản phẩm của lý luận, lập luận, mặc dù lý luận, lập luận phải tồn tại, nhưng thông minh không là kết quả của điều đó; chính là s nhận biết của s thật mà t đó mới nảy sinh thông minh. Thông minh là người con của s thật, và thông thái là người con của thông minh – đúng ch ? Bạn thấy nó? Làm ơn hãy vận hành vào điều này. Bạn hiểu ch ? Chỉ nhìn ngắm nó, thẩm thấu nó. Và vậy là nó hiện diện ở đó; bạn không phải đấu tranh, đọc sách, và trải qua tất cả hành hạ của sống.

https://thuviensach.vn

Saanen, ngày 3 tháng 8 năm 1973

Krishnamurti: Tôi sẽ làm gì, đang sống trong thế giới này, phải kiếm sống, và để có quần áo, lương th c, chỗ ở, và nhàn rỗi? Tôi sẽ làm gì khi biết nguyên nhân của cô độc này, mà là, chúng ta hãy nói, tham vọng, tinh thần ganh đua? Làm thế nào tôi sẽ sống mà không có tham vọng, mà không có ganh đua trong thế giới này? Hãy cố lên, đây là sống của các bạn.

Người hỏi: Chất lư ng của s nghiêm túc là gì?

Krishnamurti: Tôi đang hỏi điều gì đó, bạn trả lời điều gì khác. Tôi đang hỏi làm thế nào tôi sẽ sống trong thế giới này, kiếm sống, và tuy nhiên lại không tham vọng, không ganh đua, không tuân ph c. Làm thế nào tôi sẽ sống, bởi vì tôi cảm thấy bị

cô độc khủng khiếp và tôi thấy cô độc đó đã bị tạo ra bởi ganh đua, tham vọng, và vân vân. Đó là cấu trúc của xã hội mà tôi sống trong đó, đó là văn hóa. Tôi sẽ làm gì?

Người hỏi: Tôi phải thấy nh ng cần thiết th c s của tôi.

Krishnamurti: Không ‘phải’. Vậy thì bạn đang nói về nh ng ý tưởng. Bạn đã giải quyết vấn đề của tham vọng bằng cách phân chia v a vặn nh ng cần thiết của bạn? Tôi cần bốn cái quần dài, n a tá áo sơ mi, và n a tá giày dép, hay bất kỳ bao nhiêu –

đó là tất cả mà tôi cần. Nhưng tôi vẫn còn tham vọng. Hãy thay đổi ý tưởng đó!

Người hỏi: Làm thế nào tôi sẽ thay đổi hành động của tôi?

Krishnamurti: Tôi sẽ giải thích nó cho bạn. Hãy thể hiện chút ít kiên nhẫn, hãy theo cùng người nói chầm chậm, bạn sẽ tìm ra cho chính bạn. Hãy theo dõi, tôi sẽ lặp lại câu hỏi. Tôi bị cô độc, cô độc này đã bị tạo ra bởi hoạt động t -cho mình là trung tâm của tôi, và một trong nh ng hình th c của nó là tham vọng, tham lam, ganh tị, ganh đua, bắt chước. Tôi phải sống trong xã hội này mà bắt buộc tôi phải tuân ph c, phải tham vọng, khuyến khích s đạo đ c giả, và mọi chuyện của nó. Làm thế nào tôi sẽ

https://thuviensach.vn

học một phương tiện kiếm sống và tuy nhiên lại không tham vọng, bởi vì tham vọng là một hình th c của cô lập? Tôi bị cô lập – bạn hiểu ch – vì vậy làm thế nào tôi sẽ sống không-tham vọng trong thế giới này? Và tất cả các bạn đều tham vọng.

Người hỏi: Trao tất cả năng lư ng và cái trí của ông để hiểu rõ nó.

Krishnamurti: Tôi thua cuộc! Bạn không vận d ng, bạn không nói, ‘Nhìn kìa! Tôi tham vọng – tôi tham vọng trong mười cách khác nhau – thuộc tinh thần, thuộc tâm lý, thuộc vật chất, và vân vân. Tôi tham vọng, tôi đã tạo ra xã hội này qua tham vọng, và tham vọng đó đã tạo ra ý th c của cô lập này, mà là cô độc, và tôi phải sống trong thế giới này, và tôi không muốn bị cô độc. Nó không có ý nghĩa gì cả. Vì vậy tôi đang hỏi, làm thế nào tôi sẽ sống trong thế giới này mà không tham vọng, sống gi a các bạn mà tham vọng, nhưng tôi không muốn tham vọng? Làm thế nào tôi sẽ sống với các bạn?

Bạn không biết s nguy hiểm của tham vọng hay sao? … Đây là một thế giới tuyệt vời! . . . Tôi đang giải thích cho bạn rằng bạn đầy tham vọng, bạn lại đi quanh quanh nó.

Người hỏi: Tham vọng là gì?

Krishnamurti: Cố gắng để là cái gì đó khác hơn bạn là gì.

Chỉ lắng nghe. Tôi đã nói tham vọng là thay đổi bạn là gì thành cái gì đó mà bạn không là. Đó là một phần của tham vọng.

Tham vọng là cố gắng đạt đư c cái gì đó mà bạn nghĩ là đáng ao ước, cái gì đó mà bạn nghĩ sẽ cho bạn quyền hành, ch c v , thanh danh. Tham vọng là viết cái gì đó mà hy vọng nó sẽ bán một triệu quyển, và vân vân, và vân vân. Và đó là xã hội mà tôi bị ép buộc phải sống. Và tôi nhận ra điều đó đã gây ra s cô độc cho tôi, và tôi thấy cô độc này đã hủy hoại đến ch ng nào bởi vì nó ngăn cản s liên hệ của tôi với một người khác. Vì vậy tôi thấy bản chất hủy hoại của nó, vì vậy tôi sẽ làm gì?

Người hỏi: Tìm một người không-tham vọng.

Krishnamurti: Bạn không tham vọng hay sao? Tôi phải ra ngoài và tìm một người nào đó? Tất cả các bạn đang nói gì?

Các bạn không nghiêm túc.

Tôi đang t -tra vấn mình: Tôi bị cô độc – tham vọng, tham lam, ganh đua đã tạo ra cô độc này – và tôi thấy bản chất hủy hoại https://thuviensach.vn

của nó. Nó th c s ngăn cản thương yêu, ân cần, tình yêu, và đối với tôi điều đó quan trọng c c kỳ. Cô độc khủng khiếp lắm, nó gây hủy hoại, nó là thuốc độc. Bây giờ, làm thế nào tôi sẽ

sống với bạn mà tham vọng, bởi vì tôi phải sống với bạn; tôi phải kiếm sống. Tôi sẽ làm gì? . . .

Bạn không hiểu rõ. Tôi đang h ng h c. Tôi đầy đam mê muốn hiểu rõ vấn đề này. Nó đang cháy bỏng trong tôi, bởi vì đó là toàn sống của tôi và bạn đang đùa gi n với nó. Tôi bị cô độc, tuyệt vọng, và tôi thấy nó quá hủy hoại, và tôi muốn giải quyết nó. Và tuy nhiên tôi phải sống với bạn, sống với thế giới này mà tham vọng, tham lam, bạo l c. Tôi sẽ làm gì? Tôi sẽ giải thích cho bạn. Nhưng giải thích không giống như bạn đang th c hiện nó. Tôi sẽ giải thích nó.

Liệu tôi có thể sống trong một thế giới mà tham vọng c c kỳ, và vì vậy l a gạt, gian manh? Bây giờ, làm thế nào tôi sẽ sống ở

đó, trong thế giới đó, bởi vì tôi không muốn tham vọng. Tôi thấy kết quả của tham vọng là gì – cô độc, tuyệt vọng, xấu xa, bạo l c, và vân vân. Bây giờ, tôi t nhủ mình, làm thế nào tôi sẽ

sống với bạn mà tham vọng? Và liệu tôi tham vọng? Không phải người nào khác, không phải thế giới, bởi vì thế giới là tôi; tôi là thế giới, và đối với tôi đó là một s thật nóng bỏng, không phải là một c m t . Vì vậy liệu tôi tham vọng? Lúc này tôi sẽ học hành. Tôi sẽ quan sát và tìm ra liệu tôi có tham vọng, không chỉ

trong một phương hướng, toàn sống của tôi. Không chỉ tham vọng để có một ngôi nhà lớn hơn, tham vọng để thành công, tham vọng để đạt đư c một kết quả, tiền bạc, mà còn cả tham vọng để thay đổi ‘cái gì là’ thành một trạng thái hoàn hảo. Tôi xấu xa và tôi muốn thay đổi xấu xa đó thành một trạng thái tốt lành nhất. Tất cả điều đó và nhiều hơn n a là tham vọng. Và tôi quan sát nó. Đó là sống của tôi, bạn hiểu ch ? Tôi sẽ nhìn ngắm nó bằng đam mê, không chỉ ngồi ngả người và bàn luận nó. Tôi đang nhìn ngắm nó ngày đêm bởi vì tôi đã nhận ra s thật rằng cô độc là s việc khủng khiếp nhất do bởi nó gây hủy hoại nhất trong liên hệ. Và nh ng con người không thể sống một mình. Sống là liên hệ. Sống là hành động trong liên hệ đó.

Nếu trong liên hệ đó có s tách rời, không có hành động tổng thể. Tôi nhận ra nó, không bằng t ng , nhưng như một s thật https://thuviensach.vn

cháy bỏng.

Lúc này tôi đang nhìn ngắm. Liệu tôi có tham vọng muốn thay đổi ‘cái gì là’ thành ‘cái gì nên là’, lý tưởng? Bạn hiểu ch ? Đó là một hình th c của tham vọng để thay đổi cái gì là thành cái gì nên là. Tôi đang làm điều đó? Đó là, bạn đang làm điều đó? Khi tôi nói ‘tôi’, tôi đang nói về bạn. Đ ng tẩu thoát. Tôi đang nói về

bạn khi tôi nói về tôi, bởi vì bạn là tôi. Bởi vì bạn là thế giới, và tôi là bộ phận của thế giới.

Vì vậy tôi quan sát, và tôi nói, vâng, tôi muốn thay đổi ‘cái gì là’

thành ‘cái gì nên là’. Và tôi nhận ra điều đó vô lý làm sao. Nó là một phần của tham vọng đư c trao cho tôi bởi giáo d c, văn hóa, truyền thống. Trong trường ‘A’ giỏi hơn ‘B’, chép bài của ‘A’

– bạn biết tất cả công việc đó. Nh ng tôn giáo đã nói, thay đổi t cái gì là thành cái gì nên là. Thế là, tôi nhận ra s giả dối của nó, và tôi hoàn toàn loại bỏ nó. Tôi sẽ không tiếp xúc nó. Thế là, tôi chấp nhận ‘cái gì là’. Hãy chờ một phút. Tôi thấy ‘cái gì là’, và tôi thấy ‘cái gì là’ không đủ trọn vẹn. Vì vậy, làm thế nào tôi sẽ thay đổi nó mà không có tham vọng thay đổi nó thành cái gì khác?

Lúc này, tôi thấy nó là gì; tôi tham lam, tôi không muốn thay đổi nó thành không-tham lam. Tôi bạo l c; tôi không muốn thay đổi nó thành không-bạo l c. Nhưng bạo l c đó phải trải qua một thay đổi triệt để. Lúc này, tôi sẽ làm gì với nó? Cái trí của tôi, mà đã đư c rèn luyện, đư c giáo d c, đư c k luật để tham vọng, bạo l c, sẽ làm gì? Khi tôi nhận ra rằng để thay đổi điều đó thành cái gì khác vẫn còn là bạo l c, tôi sẽ không tiếp t c theo nh ng phương hướng đó n a. Tôi đư c bỏ lại cùng ‘cái gì là’, mà là bạo l c. Vì vậy điều gì xảy ra? Làm thế nào tôi sẽ quan sát nó, làm thế nào cái trí sẽ nhìn ngắm nó mà không muốn thay đổi nó?

Làm thế nào cái trí sẽ thay đổi tham vọng ph c tạp, có giáo d c này một cách tuyệt đối đến độ không còn một hơi thở nào của tham vọng? Suốt ngày tôi đang nhìn ngắm tham vọng của tôi hoạt động biết ch ng nào. Bởi vì tôi rất nghiêm túc, bởi vì s cô độc là một s việc thật khủng khiếp trong s liên hệ, và con người không thể sống mà không có liên hệ. Anh ấy có lẽ giả vờ, anh ấy có lẽ nói anh ấy thương yêu, nhưng vẫn còn đấu tranh https://thuviensach.vn

với một người khác. Thế là, làm thế nào cái trí sẽ thay đổi hoàn toàn cái s việc đư c gọi là tham vọng? Bất kỳ hình th c nào của vận d ng ý chí vẫn còn là tham vọng. Tất cả điều này là s quan sát. Tôi thấy rằng bất kỳ hình th c nào của vận d ng ý chí để thay đổi ‘cái gì là’ là một hình th c khác của tham vọng. Tôi đã khám phá điều đó. S khám phá về điều đó đã trao tặng tôi năng lư ng, để cho tôi có thể xóa sạch ý chí. Cái trí nói điều đó kết thúc, trong bất kỳ tình huống nào tôi sẽ không bao giờ vận d ng ý chí – bởi vì đó là thành phần của tham vọng.

Và tôi thấy rằng s tuân ph c là một trong nh ng phản ng đư c giáo d c của văn hóa mà tôi sống trong đó – s tuân ph c của tóc dài, tóc ngắn, quần ngắn, váy ngắn, tuân ph c, phía bên ngoài và phía bên trong tuân ph c; trở thành một người Phật giáo, một người Thiên chúa giáo, một người Hồi giáo; tuân ph c. T niên thiếu tôi đã đư c dạy bảo phải tuân ph c. Tôi đư c ép buộc, đư c giáo d c, đư c thúc đẩy phải tuân ph c.

Điều gì xảy ra khi tôi tuân ph c? Có đấu tranh, đúng ch ? Xung đột – tôi là điều này và bạn muốn tôi là điều kia. Vậy là có xung đột, có mất mát của năng lư ng, có s hãi rằng tôi không là điều gì bạn mong đ i tôi là. Vì vậy tuân ph c, ý chí, ham muốn để thay đổi ‘cái gì là’, là tất cả thành phần của tham vọng. Tôi đang nhìn ngắm điều này. Thế là tôi nhìn ngắm và tôi nói, ‘Tôi sẽ không tuân ph c.’ Tôi hiểu rõ s tuân ph c là gì: tôi đang tuân ph c khi tôi mặc cái quần; tôi đang tuân ph c khi tôi đi xe phía bên phải hay phía bên trái của con đường; tôi đang tuân ph c khi tôi học một ngôn ng ; tôi tuân ph c khi tôi bắt tay. Vì vậy tôi đang tuân ph c trong một phương hướng nào đó, tại nh ng m c độ nào đó, và tại nh ng m c độ khác tôi không đang tuân ph c – bởi vì đó là thành phần của s cô lập. Vậy là điều gì đã xảy ra? Điều gì đã xảy ra cho cái trí mà đã nhìn ngắm nh ng hoạt động của tham vọng – tuân ph c, ý chí, ham muốn để thay đổi ‘cái gì là’ thành ‘cái gì nên là’, và vân vân? Đó là tất cả nh ng hoạt động của tham vọng mà đã sản sinh ý th c của cô độc vô vọng này. Thế là tất cả nh ng loại của hoạt động loạn thần kinh xảy ra. Và bởi vì tôi đã quan sát nó, đã nhìn ngắm nó, mà không làm một việc gì về nó, vậy thì t s quan sát đó hoạt động của tham vọng đã kết thúc bởi vì cái trí đã trở nên nhạy https://thuviensach.vn

cảm lạ thường đối với tham vọng. Nó như thể rằng nó không thể tha th tham vọng, vì vậy trở nên rất nhạy cảm nó đã trở

thành thông minh lạ thường. Nó nói, ‘Làm thế nào tôi sẽ sống trong thế giới này đư c nhạy cảm, thông minh cao độ, và thế là không tham vọng?’

Làm thế nào tôi sẽ sống với bạn mà tham vọng? Chúng ta có bất kỳ liên hệ nào với lẫn nhau? Bạn có tham vọng, và tôi không. Hay bạn không tham vọng, tôi có – không đặt thành vấn đề người nào. S liên hệ của chúng ta là gì?

Người hỏi: Không có liên hệ.

Krishnamurti: Vì vậy tôi sẽ làm gì? Bởi vì tôi nhận ra đang sống trong liên hệ. Bạn có tham vọng, và có lẽ tôi không. Và tôi thấy rằng chúng ta không có liên hệ bởi vì bạn đang đi hướng đó và tôi đang đi ở đó, hay tôi đang không-chuyển động và bạn đang chuyển động rời khỏi. S liên hệ của chúng ta là gì? Và vẫn vậy tôi không thể sống một mình.

Hãy nhìn ngắm nó, thẩm thấu nó, ng i nó, nếm nó, và sau đó bạn sẽ trả lời nó. Tôi sẽ làm gì. Đang sống trong thế giới này, mà đư c tạo thành bởi tham vọng, tham lam, đạo đ c giả, bạo l c; đang cố gắng thay đổi điều này thành điều khác, bạn biết tất cả điều đó đang xảy ra. Và tôi thấy rằng tất cả điều đó đều dẫn đến cô độc và hủy hoại s liên hệ . . . Cái trí đã đến một mấu chốt khi nó phải đối diện một đám đông, một văn minh, một thế giới trong đó độc dư c của tham vọng không thể kiềm chế

đư c. Và thuộc tâm lý lẫn vật chất cái trí này sẽ không khoan dung bất kỳ hình th c nào của tham vọng, và tuy nhiên nó phải sống ở đây. Nó sẽ làm gì?

Tôi đang hỏi bạn. Tôi sẽ nói tôi có tham vọng; bạn không có tham vọng; s liên hệ của chúng ta là gì?

Người hỏi: Không có liên hệ.

Krishnamurti: Không có liên hệ? Điều gì xảy ra?

Người hỏi: Cô lập hoàn toàn.

Krishnamurti: Bạn đã bỏ l mấu chốt, thưa bạn, mà là, khi cái trí đã nhìn ngắm hoạt động của tham vọng, khi cái trí đã nhìn ngắm tất cả điều này và đã thấy s giả dối và thế là s thật của nó, cái trí trở nên rất nhạy cảm để thấy tất cả nh ng dòng chảy của tham vọng. Vì vậy cái trí là thông minh. Nó đã trở nên https://thuviensach.vn

thông minh trong ý nghĩa rằng qua s quan sát của nh ng dòng chảy và nh ng tinh tế của tham vọng, nó nhận ra tham vọng là độc dư c. Cái trí đư c nhạy cảm cao độ đối với tham vọng và thế là thông minh, phải sống cùng bạn. Nó không thể t -tách rời chính nó. Bởi vì nó thấy s tách rời đó đã tạo ra s hỗn loạn chung quanh. Lúc này, nó sẽ sống cùng bạn như thế nào? Bạn đang đi hướng đó, và nguời không-tham vọng có lẽ không đang đi hướng đó, hay không đang đi trong bất kỳ hướng nào.

Một cái trí như thế không tách rời, đúng ch ? S tách rời, mà là cô độc, xảy ra khi có tất cả nh ng hoạt động của tham vọng.

Khi không có nh ng hoạt động của tham vọng, không có cô độc. Tôi đã đưa ra một ví d về nguyên nhân của cô độc. Nếu tôi hiểu rõ một nguyên nhân của cô độc, tôi đã hiểu rõ tất cả

nh ng nguyên nhân khác. Bởi vì trong một nguyên nhân này đư c bao gồm s tuân ph c, trong một nguyên nhân này đư c bao gồm ý chí, đang mong muốn thay đổi điều này sang điều kia với m c đích trở thành cái gì đó, với m c đích trở thành quan trọng hơn, cao quý hơn, thông minh hơn, giàu có hơn, và vân vân. Tất cả điều đó tôi khám phá trong một động thái của tham vọng này.

* * *

Đối với tôi, tham vọng là một s việc kinh hoàng. Tôi đã nhận ra nó, và tôi thấy s xấu xa, s giả dối của nó, không bằng t ng nhưng th c tế. Thế là, điều gì xảy ra? Nó giống như thấy một vách đá đ ng; đó không là một tr u tư ng; khi tôi thấy một vách đá đ ng, tôi di chuyển khỏi nó, nếu tôi có thông minh. Vậy thì, liệu tôi còn cô độc? Dĩ nhiên không. Tôi t -giàu có rồi. Bạn hiểu ch ? Vậy là, s liên hệ của tôi với bạn là rằng tôi t -giàu có và bạn lại không, vì vậy bạn sẽ tr c l i tôi. Bạn sẽ

l i d ng tôi để thỏa mãn cho chính bạn, và tôi nói, ‘Đ ng làm điều đó, nó chỉ là một lãng phí thời gian.’ Thế là s liên hệ đư c đặt nền tảng trên cô độc là một việc, nhưng s liên hệ đư c đặt nền tảng trên không-cô độc, trên t -giàu có tuyệt đối, là một việc khác.

Chúng ta đã đến một mấu chốt lạ thường. S liên hệ đư c sinh ra t cô độc dẫn đến đau khổ vô cùng. Chỉ lắng nghe điều này.

Đ ng nói, ‘Tôi chỉ sống theo cách đó.’ Nó giống như ng i một https://thuviensach.vn

bông hoa, chỉ ng i nó, bạn không thể làm bất kỳ điều gì về nó, bạn không thể sáng tạo một bông hoa, bạn chỉ có thể hủy hoại nó. Vậy là chỉ ng i nó, nhìn ngắm nó, vẻ đẹp, nh ng cành hoa, s tinh tế, chất lư ng lạ thường của dịu dàng; bạn biết một bông hoa là gì. Trong cùng cách chỉ nhìn ngắm điều này, lắng nghe điều này. S liên hệ t cô độc chỉ dẫn đến xung đột, đau khổ, ly dị, nh ng đấu tranh, nh ng cãi cọ, s thiếu thốn về tình d c. T s cô độc đó, tất cả đau khổ len lỏi vào s liên hệ. Vậy thì điều gì xảy ra khi không có cô độc, khi có t -giàu có tuyệt đối, không-lệ thuộc? Bạn hiểu ch ? Khi không có lệ thuộc, điều gì xảy ra? Tôi thương yêu bạn, bạn có lẽ không thương yêu tôi, tôi thương yêu bạn – t ng đó đã th a đủ rồi. Bạn hiểu ch ? Tôi không muốn phản ng của bạn rằng bạn cũng thương yêu tôi.

Tôi không quan tâm. Giống như bông hoa, nó hiện diện ở đó cho bạn nhìn ngắm nó, ng i nó, thấy vẻ đẹp của nó. Nó không nói, ‘Hãy thương yêu tôi.’ Nó hiện diện ở đó. Vì vậy nó liên quan đến mọi th . Bạn hiểu ch ? Ồ, vì Chúa! Hãy nắm bắt điều này.

Và trong chiều sâu và vẻ đẹp lạ thường của giàu có – trong đó không có cô độc, không có tham vọng – th c s có tình yêu, và tình yêu có liên hệ với thiên nhiên. Nếu bạn muốn nó, nó hiện diện ở đó; nếu bạn không muốn nó, nó không đặt thành vấn đề.

Đó là vẻ đẹp của nó.

https://thuviensach.vn

Từ Sự thật và Thực tế, Chương 10,

https://thuviensach.vn

Saanen ,ngày 25 tháng 7 năm 1976

KIẾM SỐNG ĐÚNG ĐẮN

Người hỏi: Liệu một động cơ có cần thiết trong kinh doanh?

Động cơ đúng đắn trong kiếm sống là gì?

Krishnamurti: Bạn nghĩ kiếm sống đúng đắn là gì? – không phải nghề nghiệp gì là thuận tiện nhất, không phải nghề nghiệp gì là gây l i lộc, gây thích thú, kiếm đư c nhiều nhất; nhưng phương tiện kiếm sống đúng đắn là gì? Bây giờ, làm thế nào bạn sẽ tìm đư c cái gì là đúng đắn? T ng đúng đắn có nghĩa lẽ phải, chính đáng. Nó không thể đúng đắn nếu bạn làm việc gì đó bởi vì l i lộc hay vui thú. Đây là một vấn đề ph c tạp. Mọi th mà tư tưởng sắp xếp vào chung là th c tế. Căn lều này [nơi bàn luận đang xảy ra trong đó] đã đư c sắp xếp vào chung bởi tư tưởng, nó là một th c tế. Nh ng cái cây không đư c sắp xếp vào chung bởi tư tưởng, nhưng nó là một th c tế. Nh ng ảo tưởng là th c tế – nh ng ảo tưởng mà người ta có, s tưởng tư ng, tất cả điều đó là th c tế. Và hành động t nh ng ảo tưởng đó là loạn thần kinh, mà cũng là th c tế. Vì vậy khi bạn đưa ra câu hỏi này, ‘Phương tiện kiếm sống đúng đắn là gì’, bạn phải hiểu rõ th c tế là gì. Th c tế không là s thật.

Bây giờ hành động đúng đắn trong th c tế này là gì? Và làm thế nào bạn sẽ khám phá điều gì là đúng đắn trong th c tế này?

– hãy khám phá nó cho chính bạn, không phải đư c chỉ bảo cho bạn. Vì vậy chúng ta phải tìm ra điều gì là hành động đúng đắn, lẽ phải, chính đáng, hay kiếm sống đúng dắn trong thế giới của th c tế, và th c tế gồm cả ảo tưởng. Đ ng tẩu thoát, đ ng di chuyển ra khỏi, niềm tin là một ảo tưởng, và nh ng hoạt động của niềm tin là loạn thần kinh; chủ nghĩa quốc gia và mọi chuyện còn lại của nó là một hình th c khác của th c tế, nhưng một ảo tưởng. Vì vậy coi tất cả điều đó như th c tế, hành động đúng đắn ở đó là gì?

https://thuviensach.vn

Ai sẽ bảo cho bạn? Không ai cả, chắc chắn. Nhưng khi bạn thấy th c tế mà không có ảo tưởng, chính nhận biết đư c th c tế đó là thông minh của bạn, đúng ch ? – trong đó không có s pha trộn của th c tế và ảo tưởng. Vì vậy khi có s quan sát về

th c tế, th c tế của cái cây, th c tế của cái lều, th c tế rằng suy nghĩ đã sắp xếp vào chung, bao gồm nh ng tầm nhìn, nh ng ảo tưởng, khi bạn thấy tất cả th c tế đó, chính s nhận biết đư c điều đó là thông minh của bạn, đúng ch ? Vậy là thông minh của bạn nói bạn sẽ làm gì. Tôi không biết liệu bạn hiểu rõ điều này. Thông minh là nhận biết đư c cái gì là và cái gì không là – nhận biết đư c ‘cái gì là’ và thấy th c tế của ‘cái gì là’, mà có nghĩa bạn không có bất kỳ s dính dáng thuộc tâm lý, bất kỳ

nh ng đòi hỏi thuộc tâm lý, mà là tất cả nh ng hình th c của ảo tưởng. Thấy tất cả điều đó là thông minh; và thông minh đó sẽ

vận hành bất kỳ nơi nào bạn hiện diện. Vậy là thông minh đó sẽ

bảo bạn phải làm gì.

Vậy thì s thật là gì? S liên kết gi a th c tế và s thật là gì?

S liên kết là thông minh này. Thông minh mà thấy tổng thể của th c tế và vì vậy không chuyển nó qua s thật. Và thế là s thật vận hành trên th c tế qua thông minh.

https://thuviensach.vn

Ojai, ngày 3 tháng 4 năm 1977

Khi không có xung đột phía bên trong, không có xung đột phía bên ngoài, bởi vì không có s phân chia gi a phía bên ngoài và phía bên trong. Nó giống như thủy triều vào ra, biển đang đi vào và biển đang đi ra, . . . và nếu tôi phải kiếm sống, tôi nên làm gì, khi thuộc tâm lý không có xung đột thuộc bất kỳ

loại nào? Bạn biết điều đó có nghĩa gì? Bởi vì không có xung đột, không có tham vọng, không có ham muốn để là cái gì đó.

Phía bên trong có cái gì đó mà tuyệt đối không thể bị xâm phạm, không thể bị tiếp xúc, không thể bị hủy hoại; vậy là tôi không lệ thuộc, thuộc tâm lý vào một th khác. Vậy là không có s tuân ph c.

Bởi vì không có tất cả điều đó, vậy thì tôi sẽ làm việc gì tôi có thể trong thế giới, là một người làm vườn, một người nấu nướng, bất kỳ việc gì. Nhưng bạn bị quy định quá nặng nề vào thành công, và thất bại. Thành công trong thế giới, tiền bạc, vị

trí, thanh danh, bạn biết, tất cả điều đó, và đó là điều gì chúng ta đang đấu tranh. Ý th c của con người đã bị quy định nặng nề

vào s thành công, và s s hãi của thất bại. Để là cái gì đó, cả

phía bên ngoài lẫn phía bên trong. Đó là lý do tại sao bạn chấp nhận tất cả nh ng đạo sư, bởi vì bạn hy vọng họ sẽ dẫn dắt bạn đến s khai sáng nào đó, loại ảo tưởng vô lý nào đó.

Không phải rằng không có cái gì tuyệt đối đúng thật, nhưng không ai có thể dẫn dắt bạn tới nó.

Vì vậy toàn ý th c của chúng ta, hay hầu hết của nó, đều bị

quy định để chấp nhận, để sống một sống của đấu tranh liên t c, bởi vì chúng ta muốn thành t u, chúng ta muốn trở thành, chúng ta muốn đảm trách một vai trò nào đó, chúng ta muốn đạt đư c, mà tất cả đều hàm ý s phủ nhận của ‘cái gì là’ và s chấp nhận của ‘cái gì nên là’. Nếu bạn quan sát bạo l c, t ng bạo l c đã bị vấy bẩn rồi – chính t ng – bởi vì có nh ng https://thuviensach.vn

người đồng ý nó, nh ng người không-đồng ý nó; nó đã trở nên thiên lệch rồi. Và toàn triết lý của không-bạo l c thuộc chính trị, thuộc tôn giáo, và mọi chuyện còn lại của nó. Có bạo l c và đối nghịch của nó, không-bạo l c. Đối nghịch có gốc rễ của nó trong ‘cái gì là’. Nhưng chúng ta nghĩ bằng cách có một đối nghịch, bằng cách có phương pháp hay phương tiện khác thường nào đó, chúng ta sẽ loại bỏ đư c ‘cái gì là’ – đó là: ‘cái gì là’ và ‘cái gì nên là’. Muốn đạt đư c ‘cái gì nên là’, bạn cần thời gian. Hãy thấy điều gì chúng ta trải qua, đau khổ, xung đột, s ngu xuẩn của tất cả điều này. ‘Cái gì là’ là bạo l c, và ‘cái gì nên là’ là không-bạo l c. Thế là chúng ta nói chúng ta cần đến thời gian để đạt đư c không-bạo l c, rằng chúng ta phải th c hiện một nỗ l c, phải đấu tranh để là không-bạo l c. Đó là triết lý, đó là tình trạng bị quy định, đó là truyền thống.

Bây giờ liệu bạn có thể xóa sạch điều đối nghịch và chỉ quan sát bạo l c, mà là một s kiện. Không-bạo l c không là một s kiện. Không-bạo l c là một ý tưởng, một khái niệm, một kết luận. Nhưng s kiện là bạo l c, rằng bạn t c giận, rằng bạn thù hằn người nào đó, rằng bạn muốn gây tổn thương nh ng người khác; t c giận, ghen tuông, tất cả điều đó là s hàm ý của bạo l c. Bây giờ, liệu bạn có thể quan sát s kiện đó mà không đang giới thiệu điều đối nghịch của nó. Bạn hiểu ch ? Vậy thì bạn có năng lư ng – mà đang bị phí phạm trong cố gắng đạt đư c điều đối nghịch – nhìn ngắm ‘cái gì là’. Trong s quan sát đó, không có xung đột.

Vì vậy một con người sẽ làm gì, một con người mà đã hiểu rõ s tồn tại ph c tạp khác thường này đư c đặt nền tảng trên bạo l c, xung đột, đấu tranh; mà th c s , không lý thuyết nhưng th c s t do, mà có nghĩa không-xung đột? Anh ấy sẽ

làm gì trong thế giới? Bạn sẽ đặt ra câu hỏi này – liệu bạn hoàn toàn đư c t do khỏi xung đột phía bên trong, thuộc tâm lý?

Liệu bạn sẽ đặt ra nghi vấn này ch ?

Xã hội đư c đặt nền tảng trên xung đột. Nhưng xã hội là điều gì bạn đã th c hiện về nó; bạn chịu trách nhiệm về nó, bởi vì bạn tham lam, ganh tị, hung t n, và xã hội là cái gì bạn là. Vì vậy không có s khác biệt gi a bạn và xã hội. Đây là nh ng s kiện. Nhưng bạn t -tách rời chính bạn khỏi xã hội và nói, ‘Tôi https://thuviensach.vn

khác biệt với xã hội’, mà quả là vô lý. Nếu có s thay đổi hoàn toàn về cấu trúc của xã hội – mà là bạo l c, vô-luân lý, và mọi chuyện của nó – trong bạn, bạn gây ảnh hưởng ý th c của xã hội. Và khi bạn t do như thế phía bên trong, bạn có khi nào đã đặt ra nghi vấn đó, ‘Tôi sẽ làm gì trong thế giới bên ngoài?’ Làm ơn, hãy t -trả lời nó cho chính bạn, hãy tìm ra đáp án là gì cho chính bạn, bởi vì sau đó phía bên trong bạn đã hoàn toàn thay đổi cái gì đó mà con người bị quy định vào – đấu tranh, đấu tranh, đấu tranh liên t c này.

https://thuviensach.vn

Từ Bình phẩm về sống – Tập 3, Chương 48

https://thuviensach.vn

TÔI SẼ LÀM GÌ?

Gió đang thổi mát mẻ và trong lành. Nó không phải t không khí khô khan của vùng bán sa mạc chung quanh nhưng đến t nh ng hòn núi xa xa. Nh ng hòn núi đó nằm trong số nh ng hòn núi cao nhất trong thế giới, một rặng nh ng hòn núi đồ sộ

trải dài t hướng tây bắc sang hướng đông nam. Chúng trông thật hùng vĩ và uy nghi, một quang cảnh không thể tin đư c khi bạn bắt gặp chúng vào sáng sớm, trước khi mặt trời hiện diện trên mảnh đất dốc thoai thoải. Nh ng đỉnh núi vút cao của chúng, đang r c lên một màu hoa hồng tinh tế, đang rõ ràng kinh ngạc tương phản cùng bầu trời xanh lạt. Khi mặt trời leo lên cao hơn, nh ng bình nguyên phủ đầy nh ng cái bóng dài.

Chẳng mấy chốc nh ng đỉnh núi bí ẩn đó sẽ biến mất trong nh ng đám mây, nhưng trước khi chúng rút lui, chúng sẽ để lại ân lành của chúng trên nh ng thung lũng, nh ng con sông, và nh ng thị trấn. Mặc dầu bạn không thể trông thấy chúng n a, bạn có thể cảm nhận rằng chúng hiện diện ở đó, yên lặng, mênh mang, và không-thời gian.

Một người ăn xin đang đi xuống con đường, đang hát hò; ông ấy bị mù lòa, và một em bé đang dắt ông ấy đi. Người ta đi ngang qua ông, và thỉnh thoảng người nào đó thả một hay hai đồng cắc vào cái lon thiếc ông ấy đang cầm trong bàn tay; nhưng ông ấy vẫn tiếp t c bài hát của ông ấy, chẳng thèm lưu tâm đến tiếng leng keng của nh ng đồng cắc. Một người giúp việc đi ra khỏi một ngôi nhà to, thả một đồng cắc trong cái lon, lẩm bẩm điều gì đó, và quay lại, đóng cánh cổng đằng sau ông ấy. Nh ng con vẹt tung cánh đón m ng một ngày trong đường bay ồn ào và điên loạn của chúng. Chúng sẽ bay tới nh ng cánh đồng và nh ng cánh r ng, nhưng khi chiều đến chúng sẽ

quay lại nghỉ đêm nơi nh ng cái cây trồng dọc theo con đường; ở đó an toàn nhiều hơn, mặc dầu nh ng ánh đèn đường hầu như lẫn lộn trong nh ng chiếc lá. Nhiều con chim khác dường như luẩn quẩn suốt ngày trong thị trấn và trên nh ng bãi cỏ một số chúng đang cố gắng bắt nh ng con sâu ngủ mê. Một cậu bé https://thuviensach.vn

đi ngang, đang thổi sáo. Cậu ấy ốm yếu và đi chân đất; dáng đi của cậu ấy rất nghênh ngang, và bàn chân dường như chẳng thèm quan tâm chúng dẵm lên cái gì. Cậu ấy là cây sáo, và bài hát trong đôi mắt cậu ấy. Đi phía sau cậu ấy, bạn cảm thấy rằng cậu ấy là cậu trai đầu tiên có cây sáo trong thế giới này. Và, trong cách nào đó đúng là như thế, bởi vì cậu ấy chẳng thèm quan tâm đến chiếc xe đang v t qua, người cảnh sát đang đ ng nơi góc đường, bộ mặt nặng trĩu vì ngủ nhiều, người ph n đội một bó nặng trên đầu. Cậu ấy mất hút trong thế giới này nhưng bài hát của cậu tiếp t c.

Và lúc này ngày đã bắt đầu.

Căn phòng không rộng lắm, và một ít người đã đến làm cho nó chật ních. Họ thuộc mọi l a tuổi. Có một c già cùng cô con gái rất trẻ của c , một cặp v chồng, và một sinh viên đại học.

Chắc chắn họ không quen biết nhau, và mỗi người đều háo h c kể lể về vấn đề riêng của họ, nhưng không muốn ngắt lời nh ng người khác. Cô gái nhỏ ngồi bên cạnh người cha, nhút nhát và rất yên lặng; chắc chắn em ấy khoảng mười tuổi. Em mặc quần áo mới, và có một bông hoa trên mái tóc em. Chúng tôi ngồi yên lặng trong một khoảng thời gian mà không nói một lời. Người sinh viên chờ rất lâu để nói, nhưng c già thích để nh ng người khác nói trước. Cuối cùng, khá căng thẳng, cậu sinh viên bắt đầu.

‘Hiện nay tôi đang học năm cuối tại trường đại học, nơi tôi đang học ngành k thuật, nhưng dẫu vậy có vẻ tôi không quan tâm đến bất kỳ nghề nghiệp đặc biệt nào. Đơn giản là tôi không biết tôi muốn làm gì. Dĩ nhiên cha tôi, một luật sư, không quan tâm tôi làm gì nếu tôi có bất kỳ việc gì; bởi vì tôi đang học ngành k thuật, ông ấy muốn tôi là một k sư, nhưng tôi không h ng thú nó. Tôi đã trình bày cho ông ấy điều này, nhưng ông ấy trả lời s h ng thú sẽ đến khi tôi làm việc để kiếm sống. Tôi có nhiều bạn bè đã học nh ng nghề nghiệp khác nhau, và lúc này đã t túc lo cho bản thân nhưng hầu hết trong số họ đã trở

nên buồn chán và mệt mỏi, và họ sẽ như thế nào sau vài năm n a thì chỉ có Chúa biết, tôi không muốn giống như thế – và tôi chắc chắn tôi sẽ như thế, nếu tôi trở thành một k sư. Không phải rằng tôi s hãi nh ng kỳ thi, tôi có thể đậu khá dễ dàng, và https://thuviensach.vn

tôi không đang khoe khoang. Tôi chỉ không muốn là một k sư, và dường như chẳng có việc gì gây h ng thú cho tôi. Tôi đã viết lách đôi chút, và đã vẽ vời vài b c tranh nhưng loại công việc đó không h ng thú lắm. Cha tôi chỉ quan tâm đến việc hướng tôi vào một công việc, và ông ấy có thể kiếm cho tôi một việc làm rất tốt; nhưng tôi th a biết điều gì sẽ xảy đến cho tôi nếu tôi chấp nhận nó. Tôi cảm thấy giống như đang chán m a mọi th và sẽ bỏ trường đại học mà không chờ đ i kỳ thi mãn khóa.’

Điều đó có vẻ khá xuẩn ngốc, đúng ch ? Rốt cuộc bạn đã học gần xong; tại sao không hoàn tất nó? Không có nguy hại gì trong việc đó, đúng ch ?

‘Tôi nghĩ không. Nhưng sau đó tôi sẽ làm gì?’

Ngoại tr nh ng nghề nghiệp thông thường, thật s bạn muốn làm gì? Bạn phải có h ng thú nào đó, dù nó mơ hồ đến ch ng nào. Nơi nào đó, sâu thẳm bên trong, bạn biết nó là gì, phải không?

‘Ông thấy, tôi không muốn trở nên giàu có; tôi không h ng thú xây d ng một gia đình, và tôi không muốn là một nô lệ cho một công việc đều đặn. Hầu hết bạn bè của tôi khi có việc làm, hay nh ng người đã lao vào một nghề nghiệp, đều bị cột chặt vào văn phòng t sáng đến khuya; và họ nhận đư c gì t đó?

Một ngôi nhà, một người v , vài người con – và s nhàm chán.

Đối với tôi, điều này thật là một viễn ảnh kinh hoàng, và tôi không muốn bị trói buộc trong nó; nhưng tôi vẫn không biết phải làm gì.’

Bởi vì bạn đã suy nghĩ quá nhiều về tất cả điều này, liệu bạn đã tìm đư c s h ng thú th c s của bạn ở nơi nào?

Người mẹ của bạn nói gì?

‘Mẹ tôi chẳng thèm quan tâm đến việc tôi sẽ làm gì miễn là tôi đư c an toàn, mà có nghĩa lập gia đình và trói chặt vào nó một cách an toàn; thế là mẹ ủng hộ cha tôi. Vào nh ng lần dạo bộ của tôi, tôi đã suy nghĩ nhiều về việc gì tôi th c s muốn làm, và tôi đã nói chuyện với bạn bè về nó. Nhưng hầu hết bạn bè của tôi đều quả quyết vào nghề nghiệp này hay nghề nghiệp kia, và chẳng vui vẻ gì khi nói chuyện với họ. Ngay khi họ bị trói buộc vào một nghề nghiệp, dù nó là bất kỳ việc gì, họ nghĩ làm như thế là một điều đúng đắn – bổn phận, trách nhiệm, và mọi https://thuviensach.vn

chuyện còn lại của nó. Tôi chỉ không muốn bị trói buộc trong một máy xay tương t , đó là tất cả. Nhưng tôi th c s ưa thích làm gì? Tôi ước gì tôi biết đư c.’

Bạn có thích con người không?

‘Trong một cách mang máng nào đó. Tại sao ông hỏi?’

Có lẽ bạn thích làm việc gì đó theo công việc xã hội.

‘Thật lạ khi ông hỏi điều đó. Tôi đã suy nghĩ về việc làm công tác xã hội, và có một lần tôi đã theo cùng một số người đã hy sinh trọn đời cho nó. Nói chung, họ là một nhóm người bị tuyệt vọng, khô khan, quan tâm đáng s cho nh ng người nghèo, và hoạt động không ng ng nghỉ trong việc cố gắng cải thiện nh ng điều kiện của xã hội, nhưng phía bên trong lại không hạnh phúc.

Tôi biết một ph n trẻ mà sẽ đưa cánh tay phải của cô ấy để

lập gia đình và theo một cuộc sống gia đình, nhưng theo đuổi lý tưởng của cô ấy đang hủy hoại chính cô ấy. Cô ấy bị trói buộc trong th c hiện nh ng công việc tốt lành, và đã trở nên phấn khởi quá ch ng về s buồn chán của cô ấy. Tất cả nó đều là s theo đuổi lý tưởng mà không nhận biết đư c gì cả, mà không có s hân hoan bên trong.’

Tôi đoán rằng tôn giáo, trong ý nghĩa đã đư c chấp nhận, không có ý nghĩa gì đối với bạn?

‘Khi còn là một đ a trẻ, tôi thường đi theo mẹ đến chùa, cùng nh ng giáo sĩ, nh ng lời cầu kinh, và nh ng nghi lễ của nó, nhưng tôi đã không đến đó lâu lắm rồi.’

Cũng vậy, việc đó trở thành một lề thói, một cảm giác lặp lại, một đang sống trên nh ng t ng và nh ng giải thích. Tôn giáo là cái gì đó còn nhiều hơn tất cả điều đó. Bạn có thích phiêu lưu không?

‘Không phải trong ý nghĩa thông thường của t ng đó – leo núi, thám hiểm hai c c, lặn xuống biển sâu, và vân vân. Tôi không phải là người kênh kiệu, có cái gì đó khá không-chín chắn về tất cả điều này. Tôi thấy leo núi cũng giống như săn bắn cá voi mà thôi.’

Còn chính trị thì sao?

‘Trò chơi chính trị thông thường không gây h ng thú tôi lắm.

Tôi đã có vài người bạn Cộng sản, và đã đọc một số sách vớ

vẩn của họ, và đã có lúc tôi nghĩ đến việc gia nhập đảng phái; https://thuviensach.vn

nhưng tôi không thể nuốt trôi nh ng nói chuyện giả dối của họ, s bạo l c và độc tài của họ. Đây là nh ng s việc họ th c s đại diện, dù học thuyết chính th c của họ và bàn bạc về hòa bình của họ có lẽ như thế nào. Tôi trải qua chặng đường này thật mau lẹ.’

Chúng ta đã loại bỏ nhiều nghề nghiệp lắm rồi, phải không?

Nếu bạn đã không muốn làm bất kỳ nh ng công việc này, vậy thì còn lại gì?

‘Tôi không biết. Liệu tôi vẫn còn trẻ quá nên không thể biết đư c?’

Nó không thuộc vấn đề của tuổi tác, đúng ch ? Bất mãn là bộ

phận của s tồn tại, nhưng thông thường chúng ta tìm kiếm một phương cách để thuần th c nó, dù qua một nghề nghiệp, qua hôn nhân, qua niềm tin, hay qua lý tưởng và nh ng công việc tốt lành. Một cách này hay cách kia, hầu hết chúng ta đều xoay xở để dập tắt ngọn l a của bất mãn này, đúng ch ? Sau khi dập tắt nó thành công, cuối cùng chúng ta nghĩ chúng ta đư c hạnh phúc – và có lẽ chúng ta đư c, ít ra trong lúc này. Bây giờ, thay vì dập tắt ngọn l a của bất mãn này qua hình th c nào đó của thỏa mãn, liệu có thể làm cho nó luôn luôn h ng h c? Và lúc đó liệu nó là bất mãn?

‘Ông có ý tôi nên ở nguyên như tôi là, bất mãn mọi th về tôi và bên trong tôi, và không tìm kiếm s bận rộn gây thỏa mãn nào đó mà sẽ làm cho ngọn l a này tắt ngấm? Liệu đó là điều gì ông có ý?’

Chúng ta bất mãn bởi vì chúng ta nghĩ chúng ta phải đư c thỏa mãn; ý tưởng rằng chúng ta phải đư c an bình cho chính chúng ta khiến cho s bất mãn trở thành đau khổ. Bạn nghĩ bạn nên là cái gì đó, phải không? – một con người trách nhiệm, một công dân h u ích, và mọi chuyện của nó. Cùng hiểu rõ đư c s bất mãn, bạn có lẽ là nh ng người này và còn nhiều hơn n a.

Nhưng bạn muốn làm điều gì đó gây thỏa mãn, điều gì đó mà sẽ làm bận rộn cái trí của bạn và vì vậy chấm d t đư c s phiền muộn phía bên trong này; điều đó đúng ch ?

‘Nó làm trở ngại, nhưng lúc này tôi thấy s bận rộn như thế

dẫn đến cái gì.’

https://thuviensach.vn

Cái trí bị bận rộn là một cái trí lề thói, mê muội; trong bản chất nó tầm thường. Bởi vì nó đư c thiết lập trong thói quen, trong niềm tin, trong một lề thói gây l i lộc và đư c kính trọng, cái trí cảm thấy an toàn, cả phía bên trong lẫn phía bên ngoài; vì vậy nó không còn bị quấy nhiễu. Đây là như thế, đúng ch ?

‘Nhìn chung, vâng. Nhưng tôi sẽ làm gì?’

Bạn có lẽ khám phá đư c giải pháp nếu bạn thâm nhập vào cảm thấy của bất mãn này. Đ ng suy nghĩ về nó d a vào đư c thỏa mãn. Hãy tìm ra tại sao nó tồn tại, và liệu nó không nên đư c gi nóng bỏng. Rốt cuộc, bạn không quan tâm đặc biệt về

kiếm sống, đúng ch ?

‘Nói thẳng ra, tôi không quan tâm. Dẫu sao bằng cách này hay cách khác người ta có thể luôn luôn sống đư c.’

Vậy là, đó không là vấn đề của bạn. Nhưng bạn không muốn bị trói buộc trong một lề thói, trong bánh xe của s tầm thường; đó không là điều gì bạn quan tâm hay sao?

‘Có vẻ như thế, thưa ông?’

Vì thế đ ng bị trói buộc nh ng đòi hỏi phải làm việc c c nhọc, đang nhìn ngắm liên t c, nó có nghĩa không đến nh ng kết luận để t đó tiếp t c suy nghĩ thêm n a; bởi vì suy nghĩ t một kết luận là không suy nghĩ gì cả. Do bởi cái trí bắt đầu t một kết luận, t một niềm tin, t trải nghiệm, t hiểu biết, nên nó bị trói buộc trong lề thói, trong mạng lưới của thói quen, và vậy thì ngọn l a của bất mãn bị dập tắt.

‘Tôi thấy rằng ông hoàn toàn đúng, và lúc này tôi hiểu rõ vấn đề th c s đã gây ấm c trong cái trí của tôi là gì. Tôi không muốn giống như nh ng người mà sống của họ là lề thói và buồn chán, và tôi nói điều này mà không có bất kỳ ý nghĩa của s trịch thư ng. Mất mình đi trong vô vàn hình th c nào của phiêu lưu đều vô nghĩa như thế; và tôi cũng không muốn chỉ

đư c mãn nguyện. Dù vẫn còn mơ hồ, tôi đã bắt đầu thấy, trong một phương hướng tôi không bao giờ đã suy nghĩ, thậm chí nó đã tồn tại. Liệu phương hướng mới mẻ này là điều gì ông đã g i ý vào một ngày trong nói chuyện của ông khi ông đã nói về

một trạng thái, hay một chuyển động, mà không-thời gian và luôn luôn sáng tạo?’

https://thuviensach.vn

Có lẽ. Tôn giáo không là một vấn đề của nh ng nhà thờ, nh ng đền chùa, nh ng nghi th c, và nh ng niềm tin; nó là s khám phá khoảnh khắc sang khoảnh khắc của chuyển động đó, mà có lẽ có bất kỳ cái tên nào, hay không tên.

‘Tôi s rằng tôi đã đã làm mất quá nhiều thời gian dành cho tôi’, cậu ấy nói, hướng về nh ng người còn lại. ‘Tôi hy vọng mọi người không phiền.’

‘Ngư c lại’, c già đáp lại, ‘Tôi, là một người đã lắng nghe rất chú ý, và đã hưởng l i nhiều; tôi, cũng vậy, đã thấy cái gì đó vư t khỏi vấn đề của tôi. Trong lắng nghe thật yên lặng đến nh ng vấn đề của một người khác, thỉnh thoảng nh ng gánh nặng riêng của chúng ta đư c vơi bớt.’

C già yên lặng trong một hay hai phút, như thể đang cân nhắc làm thế nào để diễn tả điều gì c đã muốn trình bày.

‘Theo cá nhân, tôi đã đến cái tuổi’, c tiếp t c, ‘khi tôi không còn hỏi tôi sẽ làm gì; thay vì thế, tôi nhìn lại và suy nghĩ về

nh ng điều tôi đã làm cùng sống của tôi. Tôi cũng học đại học, nhưng tôi không sâu sắc như người bạn trẻ của chúng ta ở đây.

Sau khi tốt nghiệp đại học, tôi liền đi kiếm việc làm, và ngay khi đã tìm đư c nó, tôi trải qua bốn mươi năm kế tiếp và nhiều hơn n a trong việc kiếm sống và nuôi dư ng một gia đình khá đông con. Suốt tất cả thời gian tôi bị cột chặt trong lề thói văn phòng mà ông đã đề cập, và trong nh ng thói quen của cuộc sống gia đình, và tôi biết nh ng vui thú và nh ng đau khổ của nó, nh ng niềm vui qua mau và nh ng giọt nước mắt của nó. Tôi đã già nua cùng s đấu tranh và kiệt s c, và trong nh ng năm mới đây đã có một suy s p của tuổi già rất nhanh. Nhìn lại tất cả

việc đó, lúc này tôi t hỏi mình, ‘Bạn đã làm gì với sống của bạn? Ngoại tr gia đình của bạn và công việc của bạn, thật ra bạn đã đạt đư c cái gì?’

C già ng ng lại một chút trước khi trả lời câu hỏi riêng của c .

‘Suốt nhiều năm, tôi đã gia nhập vô số nh ng tổ ch c về s cải thiện điều này và điều kia; tôi theo nhiều nhóm tôn giáo khác nhau, và rời một nhóm này để theo một nhóm khác; và đầy hy vọng tôi đọc nh ng tác phẩm của nh ng người thuộc phe c c tả, chỉ để phát giác rằng tổ ch c của họ cũng độc tài về uy https://thuviensach.vn

quyền như Giáo hội. Lúc này bởi vì tôi đã nghỉ hưu, tôi có thể

thấy rằng tôi đã sống trên bề mặt của s sống; tôi đã chỉ trôi giạt. Mặc dầu tôi đã đấu tranh một chút ít để chống lại dòng chảy cuồng nộ của xã hội, cuối cùng tôi đã bị cuốn trôi bởi nó.

Nhưng đ ng hiểu lầm tôi. Tôi không đang nhỏ lệ bởi vì quá kh ; tôi không khóc than về nh ng s việc đã trải qua. Tôi quan tâm đến một vài năm tôi vẫn còn sống trên cõi đời này. Gi a lúc này và cái ngày đang tiến đến thật nhanh của cái chết của tôi, làm thế nào tôi sẽ gặp g cái s việc này đư c gọi là s sống? Đó là vấn đề của tôi.’

Điều gì chúng ta là đư c tạo thành bởi điều gì chúng ta đã là; và điều gì chúng ta đã là cũng định hình tương lai, mà d t khoát đang cho giới hạn và chất lư ng cho mọi suy nghĩ và hành động. Hiện tại là một chuyển động của quá kh sang tương lai.

‘Điều gì đã là quá kh của tôi? Thuộc th c tế, chẳng có gì cả. Đã không có nh ng tội lỗi vô biên, không tham vọng ngút trời, không đau khổ ngập tràn, không bạo l c hèn hạ. Sống của tôi đã là sống của một người bình thường, cũng không sôi nổi hay âm thầm; nó đã là một dòng chảy bằng phẳng, một sống hoàn toàn tầm thường. Tôi đã tạo d ng một quá kh trong đó chẳng có gì đáng t hào hay hổ thẹn lắm. Toàn s tồn tại của tôi đều buồn chán và trống rỗng, không có bao nhiêu ý nghĩa.

Nó sẽ giống hệt như thế, nếu tôi sống trong một cung điện, hay trong một cái chòi bằng tranh tồi tàn. Thật quá dễ dàng khi trôi trong dòng chảy của s tầm thường! Bây giờ, câu hỏi của tôi là, liệu trong chính tôi tôi có thể tách khỏi dòng chảy của s tầm thường? Liệu có thể phá v cái quá kh v ng chắc đầy nhỏ

nhen của tôi?’

Quá kh là gì? Khi bạn s d ng t ng quá kh , nó muốn nói lên điều gì?

‘Đối với tôi dường như rằng quá kh chủ yếu chỉ là một vấn đề của s liên tưởng và ký c.’

Bạn có ý tổng thể của ký c, hay chỉ là ký c của nh ng biến cố hàng ngày? Nh ng biến cố mà không có ý nghĩa thuộc tâm lý, trong khi chúng có lẽ đư c ghi nhớ lại, không bám rễ

trong mảnh đất của cái trí. Chúng đến và đi; chúng không làm https://thuviensach.vn

bận tâm hay là gánh nặng cho cái trí. Chỉ nh ng điều còn gi lại mới có ý nghĩa thuộc tâm lý. Vậy thì bạn có ý gì qua t ng quá kh ? Liệu có một quá kh mà vẫn còn c thể, không chuyển động, t đó bạn có thể phá v một cách gọn lỏn và đột ngột?

‘Quá kh của tôi đư c tạo thành t vô số nh ng s việc nhỏ

nhoi đư c sắp xếp vào chung, và gốc rễ của nó rất nông cạn.

Một cú sốc đúng lúc giống như một cơn gió mạnh, có thể bật gốc nó.’

Và bạn đang chờ đ i cơn gió. Đó là vấn đề của bạn?

‘Tôi không đang chờ đ i cái gì cả. Nhưng liệu tôi phải chờ

đ i như thế này trong suốt nh ng ngày còn lại của tôi? Liệu tôi không thể phá v khỏi quá kh ?’

Lại n a, quá kh mà t đó bạn muốn phá v là gì? Liệu quá kh đ ng yên, hay liệu nó là một s việc đang sống? Nếu nó là một s việc đang sống, làm thế nào nó có s sống đư c? Nó t sống lại qua phương tiện gì? Nếu nó là một s việc đang sống, liệu bạn có thể thoát khỏi nó? Và ai là ‘bạn’ mà muốn thoát khỏi?

‘Lúc này tôi đang bị hoang mang’, ông c phàn nàn, ‘Tôi đã đưa ra một câu hỏi, và ông đáp lại nó bằng cách đưa ra nhiều câu hỏi ph c tạp hơn. Ông làm ơn giải thích ý của ông như thế

nào?’

Thưa bạn, bạn nói rằng bạn muốn đư c t do khỏi quá kh .

Quá kh này là gì?

‘Nó gồm có nh ng trải nghiệm và nh ng k niệm mà người ta có về chúng.’

Bây giờ, bạn nói, nh ng k niệm này ở trên bề mặt, chúng không bám rễ sâu. Nhưng liệu một số của chúng không có nh ng gốc rễ sâu trong tầng ý th c bên trong hay sao?

‘Tôi không nghĩ tôi có bất kỳ nh ng k niệm bám rễ sâu nào.

Truyền thống và niềm tin có nh ng gốc rễ sâu trong nhiều người, nhưng tôi tuân theo chúng chỉ như một vấn đề của s thuận tiện thuộc xã hội. Chúng không có một ý nghĩa quan trọng trong sống của tôi.’

Nếu quá kh sẽ đư c loại bỏ một cách quá dễ dàng, không có vấn đề gì cả; nếu chỉ lớp vỏ phía bên ngoài của quá kh còn lại, mà có thể đư c loại bỏ bất kỳ lúc nào, vậy thì bạn đã phá v https://thuviensach.vn

rồi. Nhưng đối với vấn đề còn có nhiều hơn điều đó, đúng ch ?

Làm thế nào bạn sẽ vư t khỏi sống tầm thường của bạn? Làm thế nào bạn sẽ phá tan s nhỏ nhen của cái trí? Đây cũng không là vấn đề của bạn hay sao, thưa bạn? Và chắc chắn, ‘làm thế nào’ trong trường h p này là một đẩy mạnh của s tìm hiểu, không phải s đòi hỏi cho một phương pháp. Do bởi s th c hành một phương pháp, đư c đặt nền tảng trên s ham muốn thành công, cùng s hãi và uy quyền của nó, nên đã tạo ra s nhỏ nhen ngay t lúc đầu.

‘Tôi đến đây cùng d tính xóa sạch quá kh của tôi, mà chẳng có ý nghĩa bao nhiêu, nhưng tôi đang bị đối diện với một vấn đề khác.’

Tại sao bạn nói rằng quá kh của bạn chẳng quan trọng bao nhiêu?

‘Tôi đã trôi giạt trên bề mặt của s sống, và khi ông trôi giạt, ông không thể có nh ng gốc rễ sâu, thậm chí trong gia đình của ông. Đối với tôi, tôi thấy rằng sống không có ý nghĩa gì lắm; tôi đã không làm bất kỳ điều gì cùng nó. Lúc này chỉ còn lại vài năm cho tôi, và tôi muốn chấm d t s trôi giạt. Tôi muốn thành t u điều gì đó cho phần còn lại thuộc sống của tôi. Liệu đây là điều có thể th c hiện đư c?’

Bạn muốn thành t u điều gì trong sống của bạn? Liệu khuôn mẫu của điều gì bạn muốn là không tiến triển t điều gì bạn đã là, hay sao? Chắc chắn, khuôn mẫu của bạn là một phản ng t điều gì bạn đã là; nó là một kết quả của quá kh .

‘Vậy thì làm thế nào tôi sẽ thành t u bất kỳ điều gì trong sống?’

Bạn có ý gì qua t ng sống? Liệu bạn có thể hành động vào nó à? Hay sống không thể tính toán đư c, và không thể bị

nhốt trong nh ng biên giới của cái trí? Sống là mọi th , đúng ch ? Ganh tị, kiêu ngạo, cảm h ng, và tuyệt vọng; luân lý xã hội, và đạo d c mà ở phía bên ngoài lãnh v c của s công bằng đư c vun đắp; hiểu biết đư c lư m lặt qua hàng thế k ; tính cách, mà là s gặp g của quá kh với hiện tại; nh ng niềm tin đư c tổ ch c, đư c gọi là nh ng tôn giáo, và s thật mà hiện diện vư t ngoài chúng; thù hận và thương yêu; tình yêu và t bi, mà không ở trong lãnh v c của cái trí – tất cả điều này và thêm n a là sống, đúng ch ? Và bạn muốn làm điều gì https://thuviensach.vn

đó cho nó, bạn muốn cho nó hình dạng, phương hướng, ý nghĩa. Bây giờ, ai là ‘bạn’ mà muốn làm tất cả điều này? Bạn khác biệt với cái mà bạn tìm kiếm để thay đổi hay sao?

‘Liệu ông đang g i ý rằng người ta chỉ nên tiếp t c trôi giạt?’

Khi bạn muốn điều khiển, định dạng sống, khuôn mẫu của bạn chỉ có thể tùy theo quá kh ; hay, bởi vì không thể định dạng nó, phản ng của bạn là trôi giạt. Nhưng hiểu rõ tổng thể của sống sáng tạo hành động riêng của nó, trong đó không có cả

trôi giạt lẫn s áp đặt của một khuôn mẫu. Phải có chết của khoảnh khắc quá kh .

‘Nhưng tôi không thể hiểu rõ tổng thể của sống?’ c già hỏi đầy lo lắng.

Nếu bạn không thể hiểu rõ nó, không ai có thể hiểu rõ nó giùm bạn. Bạn không thể học hành nó t một người khác.

‘Tôi sẽ tiến tới như thế nào?’

Qua hiểu rõ về chính mình; bởi vì tổng thể, kho báu của sống, nằm trong bạn.

‘Ông có ý gì qua nh ng t ng hiểu rõ về chính mình?’

Nó là nhận biết đư c nh ng phương cách thuộc cái trí riêng của bạn; nó là học hành về nh ng khao khát của bạn, nh ng ham muốn của bạn, nh ng thôi thúc và nh ng ham muốn của bạn, nh ng điều giấu giếm cũng như nh ng điều lộ liễu. Không có học hành nơi nào có s tích lũy của hiểu biết. Cùng hiểu rõ về chính mình, cái trí đư c t do để yên lặng. Chỉ lúc đó có s hiện diện của cái vư t khỏi s đo lường của cái trí.

Đôi v chồng đã lắng nghe nguyên câu chuyện; họ đang chờ đ i đến lư t của họ, nhưng không bao giờ ngắt lời, và lúc này chỉ người chồng lên tiếng.

‘Vấn đề của chúng tôi chỉ là vấn đề của ghen tuông, nhưng sau khi lắng nghe điều gì đã đư c nói ở đây, tôi nghĩ có lẽ

chúng tôi có thể giải quyết đư c nó. Có lẽ chúng tôi đã hiểu rõ sâu sắc bằng cách lắng nghe nhiều hơn là chúng tôi nhận đư c bằng cách đưa ra nh ng câu hỏi.’

https://thuviensach.vn

Từ Thư gởi trường học, Quyển 1

https://thuviensach.vn

Ngày 1 tháng 12 năm 1978

Muốn học hành nghệ thuật sống người ta phải có nhàn rỗi.

T ng nhàn rỗi hầu như đã đư c hiểu quá sai rồi, như chúng ta đã nói trong lá thư th ba của chúng ta. Thông thường nó có nghĩa là không bị bận rộn bởi nh ng th mà chúng ta phải làm như kiếm sống, đi đến văn phòng, nhà máy và vân vân, và chỉ

khi nào nh ng việc đó chấm d t thì mới có nhàn rỗi. Trong suốt thời gian tạm gọi là nhàn rỗi đó, bạn muốn đư c vui đùa, bạn muốn đư c thư giãn, bạn muốn làm nh ng việc mà bạn th c s thích thú hay đòi hỏi khả năng cao nhất của bạn. Việc kiếm sống của bạn, dù bạn làm việc gì chăng n a, đối nghịch cái thời gian tạm gọi là nhàn rỗi. Vì vậy luôn luôn có s căng thẳng, một áp l c và s tẩu thoát khỏi áp l c đó, và nhàn rỗi là khi bạn không còn căng thẳng. Trong suốt thời gian nhàn rỗi đó bạn nhặt lên một tờ báo, dở một quyển tiểu thuyết, nói chuyện nhảm nhí, chơi đùa và vân vân. Đây là s kiện th c s . Đây là điều gì đang xảy ra ở khắp mọi nơi. Kiếm sống là khước t đang sống.

Thế là chúng ta đến đư c câu hỏi – nhàn rỗi là gì? Nhàn rỗi, như người ta hiểu nó, là một thời gian giải lao tách khỏi nh ng áp l c của kiếm sống. Áp l c của kiếm sống hay bất kỳ áp l c nào áp đặt vào chúng ta thông thường đư c hiểu là không có nhàn rỗi, nhưng có một áp l c lớn lao hơn nhiều trong chúng ta, có ý th c hay không ý th c, mà là s ham muốn và chúng ta sẽ

tìm hiểu điều đó sau.

Trường học là một nơi dành cho nhàn rỗi. Chỉ khi nào bạn có nhàn rỗi, bạn mới có thể học hành đư c. Đó là: học hành chỉ có thể xảy ra khi không còn áp l c của bất kỳ loại nào. Khi một con rắn hay một mối hiểm họa đối diện với bạn, có một loại học hành t áp l c của s kiện nguy hiểm đó. Học hành dưới áp l c đó là s vun quén của ký c mà sẽ giúp bạn nhận ra mối hiểm hoạ của tương lai và vì thế trở thành một phản ng máy https://thuviensach.vn

móc. Nhàn rỗi hàm ý một cái trí không bị bận rộn. Chỉ lúc đó mới có một trạng thái học hành. Trường học là một nơi học hành và không chỉ là nơi tích lũy hiểu biết. Điều này th c s quan trọng và chúng ta cần hiểu rõ. Như chúng ta đã nói, hiểu biết là cần thiết và có vị trí giới hạn riêng của nó trong cuộc sống. Rủi thay giới hạn này đã nuốt trọn hết sống của chúng ta và chúng ta không còn khoảng không gian nào dành cho học hành n a. Chúng ta quá bận rộn bởi sinh kế của chúng ta đến nỗi nó cướp đi tất cả năng lư ng thuộc hệ thống máy móc của tư tưởng, để cho chúng ta kiệt s c vào cuối ngày và cần đư c phấn khích lại. Chúng ta hồi ph c t s kiệt s c này qua giải trí

– tôn giáo hay nh ng th khác. Đây là sống của nh ng con người. Nh ng con người đã tạo ra một xã hội đòi hỏi tất cả thời gian của họ, tất cả nh ng năng lư ng của họ, tất cả sống của họ. Không có nhàn rỗi để học hành và vì thế sống của họ trở

thành máy móc, hầu như vô nghĩa. Vì vậy chúng ta phải rất rõ ràng khi hiểu t ng nhàn rỗi – một thời gian, một thời điểm, khi cái trí không bị bận tâm bởi bất kỳ điều gì cả. Nó là thời gian của quan sát. Chỉ khi nào một cái trí không bị chiếm h u, không bị bận tâm mới có thể quan sát. Một quan sát t do là chuyển động của học hành. Điều này làm t do cái trí không còn bị máy móc.

Vì vậy liệu người giáo viên, người giáo d c, có thể giúp đ em học sinh hiểu rõ toàn công việc của kiếm sống cùng tất cả áp l c của nó, hiểu rõ việc học hành mà giúp đ bạn có một công ăn việc làm cùng tất cả nh ng s hãi và lo âu của nó, và hướng về ngày mai bằng kinh hãi? Bởi vì chính anh ấy đã hiểu rõ bản chất của s nhàn rỗi và s quan sát thuần khiết để cho kiếm sống không trở thành một hành hạ, một khốn khổ vô cùng suốt sống, liệu người giáo viên có thể giúp đ em học sinh có một cái trí không máy móc? Đó là trách nhiệm tuyệt đối của người giáo viên phải vun quén s nở hoa của tốt lành trong nhàn rỗi.

Vì lý do này nh ng ngôi trường hiện diện và tồn tại. Trách nhiệm của người giáo viên là tạo ra một thế hệ mới mẻ để thay đổi cấu trúc của xã hội hoàn toàn không còn bị bận tâm bởi việc kiếm sống. Vậy là dạy học trở thành một hành động thánh thiện.

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Từ Vấn đề của Văn hóa này, Chương 7,

Cùng Những người trẻ

Chúng ta đã bàn luận về có tình yêu là điều cốt lõi như thế

nào, và chúng ta đã thấy rằng người ta không thể kiếm đư c hay mua bán nó; tuy nhiên, nếu không có tình yêu, tất cả nh ng kế hoạch của chúng ta cho một trật t xã hội hoàn hảo trong đó không có s tr c l i, không có s tổ ch c nghiêm ngặt, sẽ

không có ý nghĩa gì cả, và tôi nghĩ hiểu rõ điều này rất quan trọng trong khi chúng ta còn trẻ.

Bất kỳ nơi nào người ta đi trong thế giới, không đặt thành vấn đề ở đâu, người ta thấy rằng xã hội đang ở trong một trạng thái xung đột liên t c. Luôn luôn có nh ng người quyền hành, nh ng người giàu có, nh ng người phát đạt ở một phía, và nh ng người lao động c c nhọc ở phía kia; và mỗi người đang ganh đua đầy ganh tị, mỗi người đều muốn một vị trí tốt hơn, một tiền lương to hơn, nhiều quyền hành hơn, nhiều thanh danh hơn. Đó là tình trạng của thế giới, và vì vậy luôn luôn có chiến tranh đang xảy ra cả bên trong lẫn bên ngoài.

Bây giờ, nếu bạn và tôi muốn tạo ra một cách mạng hoàn toàn trong trật t xã hội, điều đầu tiên chúng ta phải hiểu rõ là bản năng giành giật quyền hành này. Hầu hết chúng ta đều muốn quyền hành trong một hình th c này hay hình th c kia. Chúng ta thấy rằng nhờ vào s giàu có và quyền hành chúng ta sẽ có thể du lịch, kết giao với nh ng người quan trọng, và trở thành nổi tiếng; hay chúng ta mơ mộng tạo ra một xã hội hoàn hảo.

Chúng ta nghĩ chúng ta có thể đạt đư c điều tốt lành qua quyền hành; nhưng chính s theo đuổi quyền hành – quyền hành cho chính chúng ta, quyền hành cho quốc gia của chúng ta, quyền hành cho một học thuyết – là tội lỗi, hủy hoại, bởi vì không tránh khỏi nó sẽ tạo ra nh ng quyền hành đối nghịch, và thế là luôn luôn có xung đột.

https://thuviensach.vn

Vậy thì liệu không đúng đắn rằng giáo d c nên giúp đ bạn khi bạn lớn lên phải nhận biết đư c s quan trọng của tạo ra một thế giới trong đó không có xung đột cả bên trong lẫn bên ngoài, một thế giới mà trong đó bạn không xung đột với người hàng xóm của bạn hay bất kỳ nhóm người nào bởi vì s thúc đẩy của tham vọng, mà là s ham muốn cho vị trí và quyền hành, đã hoàn toàn chấm d t? Và liệu có thể sáng tạo một xã hội trong đó sẽ không có xung đột cả bên trong lẫn bên ngoài? Xã hội là s liên hệ gi a bạn và tôi; và nếu s liên hệ của chúng ta đư c đặt nền tảng trên tham vọng, mỗi người chúng ta đều đang muốn quyền hành nhiều hơn đối với nh ng người còn lại, vậy thì chắc chắn chúng ta sẽ luôn luôn trong xung đột. Vì vậy liệu nguyên nhân của xung đột này có thể đư c xóa sạch? Liệu tất cả chúng ta có thể t -giáo d c chính chúng ta không ganh đua, không so sánh chính chúng ta với người nào khác, không muốn vị trí này hay vị trí kia – dùng t ng khác, không-tham vọng?

Khi bạn ra ngoài trường để dạo chơi cùng cha mẹ, khi bạn đọc báo chí hay nói chuyện với mọi người, chắc chắn bạn phải nhận thấy rằng mọi người đều muốn tạo ra một thay đổi trong thế

giới. Và bạn cũng không nhận thấy rằng chính nh ng người này luôn luôn đang xung đột với nhau về điều này hay điều kia – về

nh ng ý tưởng, tài sản, chủng tộc, giai cấp, hay tôn giáo? Cha mẹ của bạn, nh ng người hàng xóm, nh ng bộ trưởng và nh ng quan ch c – liệu tất cả họ không tham vọng, đang đấu tranh cho một vị trí tốt hơn, và vì vậy luôn luôn đang xung đột với người nào đó, hay sao? Chắc chắn, chỉ khi nào tất cả s ganh đua này đư c xóa sạch thì sẽ có một xã hội trong đó tất cả chúng ta có thể sống một cách hạnh phúc, một cách sáng tạo.

Điều này sẽ đư c th c hiện như thế nào? Liệu luật lệ, luật pháp, hay s đào tạo cái trí không đư c tham vọng, có thể xóa sạch tham vọng? Phía bên ngoài bạn có lẽ đư c đào tạo không tham vọng, thuộc xã hội, bạn có lẽ không còn ganh đua với nh ng người khác, nhưng phía bên trong bạn sẽ vẫn còn tham vọng, đúng ch ? Và liệu có thể xóa sạch hoàn toàn s tham vọng này, mà đang mang lại quá nhiều đau khổ cho nh ng con người? Có lẽ trước kia bạn chưa bao giờ suy nghĩ về nó, bởi vì https://thuviensach.vn

không người nào đã nói với bạn như thế này; nhưng lúc này bởi vì người nào đó đang nói với bạn về nó; bạn không muốn tìm ra liệu có thể sống trong thế giới này một cách giàu có, phong phú, hạnh phúc, sáng tạo, nguyên vẹn, mà không có s thôi thúc hủy diệt của tham vọng, mà không ganh đua, hay sao?

Liệu bạn không muốn biết làm thế nào để sống đến độ sống của bạn sẽ không hủy diệt một người khác hay phủ một cái bóng ngang con đường của anh ấy, hay sao?

Bạn thấy, chúng ta nghĩ đây là một giấc mơ không tưởng mà không bao giờ có thể đư c tạo ra trong th c tế; nhưng tôi không đang nói về nơi không tưởng, điều đó sẽ vô lý quá. Liệu bạn và tôi, mà là nh ng người bình thường, đơn giản, có thể

sống một cách sáng tạo trong thế giới này mà không có s thúc đẩy của tham vọng, mà t -biểu lộ nó trong nhiều cách khác nhau như ham muốn quyền hành, vị trí? Bạn sẽ tìm đư c câu trả lời đúng khi bạn thương yêu điều gì bạn đang làm. Nếu bạn là một k sư chỉ bởi vì bạn phải kiếm sống, hay bởi vì người cha hay xã hội của bạn đòi hỏi bạn làm nó, đó là hình th c khác của ép buộc; và ép buộc trong bất kỳ hình th c nào tạo ra một mâu thuẫn, xung đột. Trái lại, nếu bạn th c s thương yêu để là một k sư, hay một người khoa học hay nếu bạn có thể trồng một cái cây, hay vẽ một b c tranh, hay viết một bài thơ, không phải để có đư c s công nhận nhưng chỉ bởi vì bạn thương yêu làm nó, vậy thì bạn sẽ phát giác rằng bạn không bao giờ ganh đua với một người khác. Tôi nghĩ đây là mấu chốt chính: thương yêu việc gì bạn làm.

Nhưng thường rất khó khăn để biết bạn thương yêu làm gì khi bạn còn trẻ, bởi vì bạn muốn làm quá nhiều việc. Bạn muốn là một k sư, một người lái xe l a, một người lái máy bay vù vù trong nh ng bầu trời xanh; hay có lẽ bạn muốn là một người hùng biện hoặc người chính trị nổi tiếng. Bạn có lẽ muốn là một người họa sĩ, một người hóa học, một người làm thơ, hay một người th mộc. Bạn có lẽ muốn làm việc bằng trí óc, hay làm việc gì đó bằng tay chân. Liệu bất kỳ nh ng việc này bạn th c s thương yêu làm, hay thích thú của bạn trong chúng chỉ là một phản ng đến nh ng áp l c của xã hội? Làm thế nào bạn có thể tìm ra? Và m c đích th c s của giáo d c không là giúp https://thuviensach.vn

đ bạn tìm ra, để cho khi bạn lớn lên bạn có thể bắt đầu trao toàn bộ trí óc, quả tim, và thân thể của bạn cho công việc mà bạn th c s thương yêu làm?

Muốn tìm ra việc gì bạn thương yêu làm đòi hỏi nhiều thông minh; bởi vì nếu bạn s hãi không thể kiếm sống, hay không phù h p vào xã hội thối nát này, vậy thì bạn sẽ không bao giờ

tìm ra. Nhưng nếu bạn bị s hãi, nếu bạn khước t bị đẩy vào khe rãnh của truyền thống bởi cha mẹ của bạn, bởi nh ng giáo viên của bạn, bởi nh ng đòi hỏi hời h t của xã hội, vậy thì bạn có thể khám phá việc gì bạn th c s thương yêu làm. Vì vậy, muốn khám phá, phải không có s s hãi của không sống sót.

Nhưng hầu hết chúng ta đều s hãi không sống sót. Chúng ta nói, ‘Điều gì xảy ra cho chúng ta nếu tôi không làm như cha mẹ

của tôi nói, nếu tôi không phù h p vào xã hội này?’ Bởi vì bị s hãi, chúng ta làm như chúng ta đư c sai bảo, và trong đó không có tình yêu, chỉ có mâu thuẫn; và s mâu thuẫn phía bên trong này là một trong nh ng nhân tố tạo ra s tham vọng hủy hoại.

Vì vậy chính ch c năng cơ bản của giáo d c là giúp đ bạn tìm ra việc gì bạn th c s thương yêu làm, để cho bạn có thể trao toàn trí óc và quả tim của bạn vào nó, bởi vì điều đó sáng tạo s cao quý của con người, điều đó xóa sạch s tầm thường, tinh thần trưởng giả nhỏ nhen. Đó là lý do tại sao rất quan trọng phải có nh ng giáo viên đúng đắn, bầu không khí đúng đắn để

cho bạn sẽ lớn lên bằng tình yêu mà t -diễn tả trong việc gì bạn đang làm. Nếu không có tình yêu này nh ng kỳ thi của bạn, hiểu biết của bạn, nh ng khả năng của bạn, vị trí và nh ng sở

h u chỉ là tro b i, chúng không có ý nghĩa; nếu không có tình yêu này, nh ng hành động của bạn sẽ gây ra nhiều chiến tranh thêm, nhiều hận thù thêm, nhiều ma mãnh và hủy diệt thêm.

Tất cả điều này có lẽ không có ý nghĩa gì đối với bạn, bởi vì phía bên ngoài bạn vẫn còn rất trẻ, nhưng tôi hy vọng nó sẽ có ý nghĩa nào đó đối với nh ng giáo viên của bạn – và cũng đối với bạn, nơi nào đó phía bên trong.

https://thuviensach.vn

Từ Thư gởi Trường học, Quyển 1

https://thuviensach.vn

Ngày 15 tháng 12 năm 1978

Giáo d c không chỉ là giảng dạy nh ng môn học văn hóa khác nhau nhưng còn là s vun quén trách nhiệm tổng thể trong em học sinh. Người ta, như một người giáo d c, không nhận ra rằng người ta đang giới thiệu một thế hệ mới. Hầu hết nh ng trường học chỉ quan tâm đến s truyền đạt hiểu biết. Họ chẳng quan tâm gì đến s chuyển đổi con người và sống hàng ngày của anh ấy, và bạn – người giáo d c trong nh ng ngôi trường này – cần có s quan tâm sâu sắc này và s ân cần của trách nhiệm tổng thể này.

Vậy thì bằng phương cách nào bạn có thể giúp đ em học sinh cảm thấy chất lư ng tình yêu này cùng tất cả s hoàn hảo của nó? Nếu chính bạn không cảm thấy việc này thật thâm sâu, nói về trách nhiệm này đều vô nghĩa. Như một người giáo d c liệu bạn có cảm thấy s thật của việc này không?

Thấy s thật của nó t nhiên sẽ tạo ra tình yêu và trách nhiệm tổng thể này. Bạn phải suy nghĩ về nó, quan sát nó hàng ngày trong sống của bạn, trong nh ng liên hệ của bạn với người v của bạn, nh ng người bạn của bạn, nh ng em học sinh của bạn. Và trong s liên hệ của bạn với nh ng em học sinh bạn sẽ

nói về điều này t quả tim của bạn, không phải theo đuổi s rõ ràng chỉ bằng t ng mà thôi. Cảm thấy của s thật này là một quà tặng lớn lao mà con người có thể có đư c và ngay khi nó đang b ng cháy trong bạn, bạn sẽ tìm đư c t ng đúng đắn, hành động đúng đắn và cư x đúng đắn. Khi bạn để ý em học sinh bạn sẽ thấy rằng em đến với bạn hoàn toàn không chuẩn bị cho tất cả s việc này. Em đến với bạn đầy s hãi, lo lắng, ưu tư, để làm hài lòng bạn hay để phòng vệ, bị quy định bởi cha mẹ của em và xã hội mà trong đó em đã sống trong vài năm.

Bạn phải thấy đư c nền tảng quá kh của em, bạn phải quan tâm đến cái gì em th c s là và không áp đặt vào em nh ng quan điểm, nh ng kết luận, nh ng nhận xét riêng tư của bạn.

Khi hiểu rõ em ấy là gì, nó sẽ bộc lộ bạn là gì, và thế là bạn sẽ

phát giác ra em học sinh là bạn.

https://thuviensach.vn

Và bây giờ liệu bạn có thể trong khi dạy nh ng môn toán, vật lý và vân vân – mà em phải biết vì đó là một phương cách để kiếm sống – giảng giải cho em học sinh rằng em phải chịu trách nhiệm cho toàn thể nhân loại hay không? Mặc dù có lẽ em đang học hành vì nghề nghiệp riêng của em, vì phương cách sống riêng của em, nó sẽ không làm cho cái trí của em chật hẹp lại.

Em sẽ hiểu rõ s nguy hiểm của việc chuyên môn hóa cùng tất cả nh ng giới hạn và tánh hung bạo lạ lùng của nó. Bạn phải giúp cho em thấy đư c tất cả việc này. Nở hoa của tốt lành không ở trong kiến th c của môn toán và môn sinh hay vư t qua nh ng kỳ thi và có một nghề nghiệp thành công. Nó hiện diện ở bên ngoài nh ng việc này và khi có nở hoa này, nghề

nghiệp và nh ng hoạt động cần thiết khác đư c khắn khít cùng vẻ đẹp của nở hoa. Hiện nay chúng ta đang nhấn mạnh vào một phía và lại không hoàn toàn lưu tâm đến s nở hoa. Trong nh ng ngôi trường này chúng ta đang cố gắng mang hai s việc này vào cùng nhau, không phải hời h t, giả tạo, không phải như một nguyên tắc hay một khuôn mẫu nào đó mà bạn đang tuân theo, nhưng bởi vì bạn thấy đư c s thật tuyệt đối rằng hai s việc này phải tuôn tràn cùng nhau cho s tái sinh của con người.

Bạn có thể làm đư c việc này hay không? Không phải bởi vì bạn đồng ý th c hiện công việc đó sau khi đã thảo luận và đạt đư c một kết luận, nhưng trái lại nhìn thấy cái l c hấp dẫn lạ

lùng của việc này bằng con mắt phía bên trong: hãy thấy nó cho chính bản thân bạn. Vậy là điều gì bạn diễn tả sẽ có ý nghĩa ghê lắm. Vậy là bạn trở thành một trung tâm của ánh sáng mà không bị thắp sáng bởi một người nào khác. Vì bạn là tất cả

nhân loại – mà là một th c tế, s thật, không phải một câu phát biểu bằng t ng – bạn hoàn toàn có trách nhiệm tổng thể cho tương lai của nhân loại. Làm ơn hãy đ ng coi s việc này như

một gánh nặng. Nếu bạn như thế, gánh nặng đó là một đống t ng mà không có bất kỳ th c tế, s thật nào cả. Nó là một ảo tưởng. Trách nhiệm này có hoan hỉ riêng của nó, hóm hỉnh riêng của nó, s chuyển động riêng của nó mà không còn trọng tải của tư tưởng.

https://thuviensach.vn

Saanen, ngày 28 tháng 7 năm 1979

Krishnamurti: Nếu tôi đư c phép, tôi muốn đề nghị điều gì đó. Chúng ta đã bàn về thiền định, tình yêu, tư tưởng, và nh ng vấn đề khác, nhưng dường như đối với tôi chúng ta không đang nói về sống hàng ngày của chúng ta, s liên hệ của chúng ta với nh ng người khác, s liên hệ của chúng ta với thế giới, s liên hệ của chúng ta với tổng thể của nhân loại. Và dường như

luôn luôn chúng ta lang thang ra khỏi chủ đề trọng yếu, mà là sống hàng ngày của chúng ta, phương cách chúng ta sống, và liệu chúng ta nhận biết đư c s lao dịch hàng ngày, nh ng lo âu hàng ngày, nh ng không an toàn hàng ngày, nh ng phiền muộn hàng ngày của chúng ta, nh ng đòi hỏi liên t c thuộc s tồn tại hàng ngày của chúng ta. Liệu chúng ta không nên quan tâm đến điều đó? Tôi chỉ đang hỏi liệu chúng ta không thể cùng nhau nói chuyện như nh ng người bạn về sống hàng ngày của chúng ta, chúng ta làm gì, chúng ta ăn gì, nh ng liên hệ của chúng ta là gì, tại sao chúng ta chán ngán s tồn tại của chúng ta, tại sao nh ng cái trí của chúng ta lại quá máy móc, và vân vân. Liệu chúng ta có thể nói chuyện về điều đó? Và t giới hạn chúng ta chỉ vào điều đó.

Người hỏi: Vâng.

Krishnamurti: Sống hàng ngày của chúng ta là gì? Không phải tẩu thoát vào vài tưởng tư ng, nhưng đ ng dậy, tìm hiểu liệu bạn có khuynh hướng, ăn uống, lẩn tới văn phòng, cơ

xưởng, hay công việc kinh doanh nào đó hay điều nào khác, và nh ng tham vọng, nh ng thành t u của chúng ta, nh ng liên hệ

của chúng ta với nh ng người khác, thân mật hay không-thân mật, tình d c hay không-tình d c, và vân vân. Nhu cầu trọng yếu thuộc sống của chúng ta là gì? Liệu nó là tiền bạc? Không phải nh ng nhu cầu th yếu, không phải nh ng nhu cầu hời h t, nhưng nhu cầu sâu thẳm. Chúng ta đòi hỏi, chúng ta yêu cầu điều gì? Có phải nó là tiền bạc? Chúng ta cần tiền bạc. Liệu tiền bạc là quan tâm chính? Hay có một vị trí? Đư c an toàn, https://thuviensach.vn

thuộc tài chánh, thuộc tâm lý; đư c bảo đảm hoàn toàn, không bị rối loạn? S thôi thúc, đòi hỏi, ham muốn chủ yếu trong sống của chúng ta là gì?

Người hỏi: Niềm vui của công việc.

Krishnamurti: Niềm vui của công việc. Liệu bạn sẽ nói điều đó đối với một người đang vặn một con ốc ngày sang ngày, ngày sang ngày, trên một dây chuyền? Hay đối với một người phải đi đến văn phòng mỗi buổi sáng, và đư c yêu cầu phải làm gì mỗi ngày trong sống của anh ấy? Làm ơn hãy đối diện nó. Đó là điều gì chúng ta đang hỏi: Liệu do bởi tiền bạc? Liệu do bởi an toàn? Liệu do bởi không có việc làm? Và khi có việc làm, vậy thì có lề thói, s nhàm chán của nó, và s tẩu thoát qua giải trí, nh ng câu lạc bộ ban đêm, bạn theo kịp ch ? Bất kỳ điều gì thoát khỏi s tồn tại chính yếu của chúng ta. Bởi vì thế giới đang ở trong một quy định khủng khiếp. Bạn phải biết tất cả

điều này. Vì vậy, như nh ng con người khá nghiêm túc, thông minh, s liên hệ của chúng ta đối với tất cả điều đó là gì? S

thoái hóa thuộc luân lý, s gian manh thuộc trí năng, nh ng thành kiến giai cấp, và vân vân. S hỗn loạn mà nh ng người chính trị đang tạo tác. S chuẩn bị vô tận cho chiến tranh. S

liên hệ của chúng ta với tất cả điều này là gì?

Người hỏi: Tất cả chúng ta là bộ phận của nó.

Krishnamurti: Tôi hoàn toàn đồng ý. Chúng ta biết chúng ta là bộ phận của nó? Nhận biết rằng sống hàng ngày của chúng ta góp phần cho tất cả điều này? Và bởi vì đúng như vậy, chúng ta sẽ làm gì? S d ng ma túy? Nhậu nhẹt? Gia nhập cộng đồng nào đó? Lẻn đi đến một tu viện? Hay khoác vào nh ng cái áo choàng r c r màu vàng, màu tía? Nh ng việc đó sẽ giải quyết đư c tất cả điều này? Chúng ta sẽ làm gì? Sống hàng ngày của chúng ta, mà t đó xã hội đư c hình thành là gì? Nh ng người chính trị đang s d ng chúng ta một cách cẩu thả cho quyền hành của họ, cho vị trí riêng của họ. Vì vậy, nhận biết đư c tất cả điều này, s liên hệ của chúng ta với nó là gì, và sống của chúng ta là gì, mà chắc chắn đang góp phần cho điều đó?

Người hỏi: Chúng ta muốn thay đổi phương cách sống mà chúng ta hiện nay có.

https://thuviensach.vn

Krishnamurti: Phương cách hiện nay chúng ta đang sống; chúng ta không biết thay đổi chúng như thế nào. Vì vậy chúng ta chấp nhận nó. Tại sao chúng ta không thể chấp nhận nó.

Người hỏi: Có lẽ chúng ta chờ đ i người nào đó chỉ bảo cho chúng ta biết.

Krishnamurti: Liệu bạn đang chờ đ i phép lạ nào đó xảy ra?

Liệu chúng ta đang chờ đ i uy quyền nào đó chỉ bảo cho chúng ta phải làm gì? Giáo sĩ, đạo sư, toàn nhố nhăng của nó?

Bây giờ, tại sao trong sống hàng ngày của chúng ta chúng ta không thể thay đổi điều gì chúng ta đang làm? Chúng ta hãy quay lại: Sống hàng ngày của chúng ta là gì? Tôi đang hỏi liệu chúng ta là bộ phận của xã hội mà đang trở nên mỗi lúc một khủng khiếp, mỗi lúc một không thể chịu đ ng đư c, xấu xa, phá hoại, thoái hóa, và như một con người, người ta cũng đang thoái hóa?

Người hỏi: Tôi nghĩ chúng ta không thấy nó.

Krishnamurti: Tại sao? Chúng ta không biết sống hàng ngày của chúng ta à?

Người hỏi: Sống hàng ngày của chúng ta là một hoạt động t cho mình là trung tâm.

Krishnamurti: Sống phía bên trong của chúng ta, sống của chúng ta là hoạt động t cho mình là trung tâm. Nếu đó là như

thế, và nếu điều đó đang góp phần vào xã hội quỉ quái mà chúng ta sống trong đó, tại sao chúng ta không thể thay đổi hoạt động trung tâm, hoạt động vị k đó? Tại sao chúng ta không thể?

Người hỏi: Chúng ta không nhận biết đư c sống riêng của chúng ta. Nếu chúng ta không trở nên nhận biết đư c mọi th mà chúng ta đang làm, chúng ta không thể thay đổi nó.

Krishnamurti: Tôi hiểu rõ. Đó là điều gì tôi đang hỏi. Liệu chúng ta có thể trở nên nhận biết đư c, tỉnh th c đư c nh ng hoạt động của sống hàng ngày của chúng ta, của chúng ta đang làm gì?

Người hỏi: Là một người mẹ, có con cái, điều đó quả là khó khăn.

Krishnamurti: Là một người mẹ, và có con cái, nó là một sống rất khó khăn. Liệu đó là một trong nh ng vấn đề của https://thuviensach.vn

chúng ta? Tôi là một người mẹ. Tôi có con cái, và liệu chúng đang lớn lên thành nh ng quái vật, giống như phần còn lại của thế giới? Xấu xa, bạo l c, ích k , tham l i, bạn biết chúng ta là gì. Liệu tôi muốn con cái của tôi giống như thế?

Người hỏi: Liệu ít nhất chúng ta có thể cố gắng bỏ qua s phủ nhận của tình trạng bị quy định thuộc quá kh của chúng ta, mà chúng ta nên biết trong tổng thể của nó lúc này, không phải một cách phân chia; và suy nghĩ làm thế nào trong sống hàng ngày của chúng ta mỗi người chúng ta có thể đặt một loại của tình yêu vũ tr vào s ph c v , mà không có bất kỳ động cơ, đối với nh ng con người bạn h u của chúng ta.

Người hỏi: Tôi sẽ nói không phải do bởi nh ng công việc trong nh ng thành phố lớn mà là vấn đề, nhưng tôi có vấn đề

này với con cái của tôi; đối với tôi có vẻ rằng tôi phải nhận biết đư c chất lư ng của tình trạng bị quy định của tôi trong liên hệ

với con cái của tôi và với mọi th quanh tôi. Đây dường như là vấn đề của tôi, không phải nh ng quy định phía bên ngoài.

Krishnamurti: Chúng ta sẽ cùng nhau làm gì?

Người hỏi: Liệu chúng ta có thể quan sát s s hãi?

Krishnamurti: Chúng ta có thể quan sát s s hãi. Nếu bạn thương yêu con cái của bạn, chúng sẽ không bị g i đến nh ng trường học trong đó chúng phải bị quy định theo cách này. Chắc chắn nó không là một vấn đề đối với bạn. Bạn nói về nó, nhưng nó không là một vấn đề khẩn cấp, đòi hỏi, khắt khe, nh c nhối.

Người hỏi: Hầu hết con người chỉ đi làm mỗi ngày và không có s hòa h p của công việc của họ và giải trí của họ. Nhưng có thể luôn luôn có đang học hành, và khi chuông reng và bạn đư c t do rời chỗ làm bạn vẫn còn có thể học hành. Bạn có lẽ

hoà h p công việc của bạn với giải trí của bạn, bạn có thể hoà h p giải trí của bạn với công việc của bạn, nhưng luôn luôn có một tiến hành của học hành đang xảy ra. Dường như điều này không đang xảy ra. Bao nhiêu người về nhà và suy nghĩ về

công việc của họ khi họ không có mặt ở văn phòng? Bao nhiêu người về nhà và cố gắng học hành nhiều thêm n a về sống của họ dù họ đang đi làm hay đang ở nhà?

Krishnamurti: Bởi vì đã nói điều đó, tôi ở đâu? Bạn ở đâu?

Liệu chúng ta vẫn còn đang giao thiệp với cái gì có lẽ là, cái gì https://thuviensach.vn

sẽ là, cái gì nên là, hay chúng ta đang đối diện s kiện? Bạn hiểu ch ? Đang đối diện s kiện.

Người hỏi: Chúng ta đang đối diện s kiện rằng có một tách rời to tát gi a sống công việc của chúng ta và thời gian rảnh rỗi của chúng ta.

Krishnamurti: Liệu chúng ta đối diện s kiện rằng chúng ta là bộ

phận của xã hội này? Chúng ta đã góp phần vào nó, cha mẹ

của chúng ta, ông bà của chúng ta, và vân vân, đã góp phần vào xã hội này, và người ta đang góp phần. Liệu đó là một s kiện? Liệu tôi nhận ra điều đó?

Người hỏi: Rõ ràng rằng đó là như thế.

Krishnamurti: Chúng ta hãy s d ng một vấn đề đó và t t g rối nó. Liệu chúng ta nhận ra, trong ý nghĩa mà chúng ta nhận ra s đau đớn, nhận ra một cơn đau răng, rằng chúng ta đang góp phần vào nó? Đúng ch ? Liệu chúng ta nhận ra?

Người hỏi: Vâng, chúng ta có nhận ra.

Người hỏi: Vâng, chúng ta đang góp phần vào nó bằng đôi mắt của tình trạng bị quy định quá kh riêng của chúng ta nếu chúng ta vẫn còn dính dáng trong nó.

Krishnamurti: Đó là ‘nếu’, ‘nên’, ‘có lẽ’ . . . Bạn không thể đối diện s kiện hay sao? Khi chúng ta nói, ‘Tôi là bộ phận của xã hội đó’, chúng ta có ý gì qua câu đó? . . . Liệu chúng ta không thể cùng nhau suy nghĩ về một s việc này: đó là, chúng ta, nh ng con người, đã tạo ra xã hội này, không phải nh ng thần thánh, không phải nh ng thiên thần, không ai ngoại tr nh ng con người đã tạo ra xã hội hủy hoại, bạo l c, kinh hoàng này.

Và chúng ta là bộ phận của xã hội đó. Khi chúng ta nói chúng ta là bộ phận của nó, chúng ta có ý gì qua t ng bộ phận đó?

Người hỏi: Liệu cách tiếp cận ông đang s d ng không đang thiết lập một phân chia gi a tôi và xã hội rồi hay sao? Nói khác đi, liệu có một s việc như là xã hội? Khi ông thiết lập xã hội kinh hoàng, quỉ quái này, nó là một tr u tư ng mà khác biệt với nh ng con người trong phòng này.

Krishnamurti: Không, tôi đang nói rằng xã hội không ở ngoài đó; xã hội ở đây.

Người hỏi: Ngay đây?

Krishnamurti: Vâng, ngay đây.

https://thuviensach.vn

Người hỏi: Ồ, vậy thì liệu chúng ta không thể cùng nhau làm việc và xóa sạch tình trạng bị quy định thuộc quá kh của chúng ta về nh ng t ng này mà ông đã và đang nói cho chúng ta suốt tất cả nh ng năm này, và bắt đầu hành động trong hình th c này hay hình th c khác mà mới mẻ và sáng tạo, hay sao?

Krishnamurti: Chúng ta không thể cùng nhau làm việc. Đó là một s kiện. Chúng ta không thể cùng nhau suy nghĩ, và có vẻ

chúng ta không thể cùng nhau làm bất kỳ việc gì, nếu chúng ta không bị ép buộc; nếu không có một khủng hoảng kinh hoàng, giống như chiến tranh; lúc đó chúng ta có thể đến cùng nhau.

Nếu có một động đất, tất cả chúng ta đều liên quan đến nó.

Nhưng kết thúc nh ng động đất, nh ng khủng hoảng kinh hoàng của chiến tranh, và chúng ta quay lại nh ng cái tôi nhỏ

nhen tách rời của chúng ta, đấu tranh lẫn nhau. Điều này quá hiển nhiên.

Liệu chúng ta không thể quan sát điều này trong một phút? Khi chúng ta nói chúng ta là bộ phận của xã hội đó, liệu nó là một ý tưởng, hay một th c tế? Bởi ý tưởng, tôi có ý một khái niệm, một hình ảnh, một kết luận. Hay liệu nó là một s kiện, giống như bị một cái răng đau?

Người hỏi: Tôi là xã hội đó.

Krishnamurti: Tôi là xã hội đó. Vậy thì điều gì đang xảy ra ngoài đó mà tôi đang góp phần? Tôi đang tìm kiếm s an toàn riêng của tôi, nh ng trải nghiệm riêng của tôi, dính dáng trong nh ng vấn đề riêng của tôi, quan tâm đến nh ng tham vọng riêng của tôi? Thế là mỗi người đang cố gắng đấu tranh cho chính anh ấy như hiện nay xã hội tồn tại. Và có thể đó đã là tiến trình lịch s t khởi đầu; mỗi người đang đấu tranh cho chính anh ấy, và thế là mỗi người bị đối kháng với một người khác.

Lúc này, liệu chúng ta nhận ra điều đó?

Người hỏi: Có.

Người hỏi: Chúng ta không biết phải làm gì . . .

Krishnamurti: Chúng ta sẽ tìm ra phải làm gì, nhưng chúng ta hãy khởi s t điều rất gần gũi, và sau đó chúng ta có thể

tiếp t c. Chúng ta đang nói về sống hàng ngày của chúng ta. Và sống hàng ngày của chúng ta không chỉ là bộ phận của xã hội, https://thuviensach.vn

mà còn cả chúng ta đang khuyến khích xã hội này bởi nh ng hoạt động của chúng ta. Vậy thì tôi, như một con người, là bộ

phận của xã hội này, sẽ làm gì? Trách nhiệm của tôi là gì? S

d ng ma túy? Nuôi một bộ râu quai nón? Chạy trốn? Trách nhiệm của tôi là gì?

Người hỏi: Làm cái gì đó cho nó.

Krishnamurti: Tôi chỉ có thể làm cái gì đó cho nó khi tôi rõ ràng trong chính tôi.

Người hỏi: Liệu không gây ngạc nhiên rằng nếu chúng ta rõ ràng và h p lý về nó, chúng ta có thể bị loại tr khỏi xã hội?

Krishnamurti: Đúng rồi. Vậy thì chúng ta hãy tìm ra làm thế

nào đư c rõ ràng trong chính chúng ta. Làm thế nào đư c chắc chắn về nh ng s việc. Chúng ta hãy tìm ra liệu người ta có thể

có an toàn. Cả tâm lý lẫn vật chất. Vì vậy, làm thế nào một cái trí bị rối loạn, như hầu hết nh ng cái trí của con người, làm thế

nào s rối loạn đó sẽ bị xóa sạch để cho có s rõ ràng? Nếu có s rõ ràng, t đó tôi có thể hành động. Đúng ch ?

Người hỏi: Vâng.

Krishnamurti: Bây giờ, làm thế nào tôi sẽ có s rõ ràng về

chính trị, về công việc, về s liên hệ của tôi với người v , người chồng của tôi, và mọi chuyện của nó – s liên hệ với thế giới?

Làm thế nào tôi sẽ đư c rõ ràng khi tôi quá rối loạn? Nh ng đạo sư nói một điều, nh ng giáo sĩ nói một điều khác, nh ng người kinh tế và nh ng người triết lý nói một điều khác – bạn theo kịp ch ? Nh ng người phân tích nói điều gì đó về s đau khổ nguyên thủy, hay bất kỳ điều gì. Vậy là tất cả họ đều đang la hét, đang viết lách, đang giải thích. Và tôi bị trói buộc trong đó và mỗi lúc lại bị rối loạn nhiều thêm. Tôi không biết phải làm gì để đư c rõ ràng, ai là đúng đắn, ai là sai lầm. Đó là vị trí của chúng ta, đúng ch ?

Người hỏi: Vâng.

Krishnamurti: Vậy là, tôi t nhủ với mình, tôi bị rối loạn. S

rối loạn đó đã bị gây ra bởi tất cả nh ng người này, mỗi người đang nói nh ng s việc khác nhau. Vì vậy tôi bị rối loạn. Thế là tôi nói, tôi sẽ không nghe bất kỳ ai trong các người n a; tôi sẽ

thấy tại sao tôi bị rối loạn. Chúng ta hãy khởi đầu t đó.

https://thuviensach.vn

Từ Thư gởi Trường học, Quyển 2

https://thuviensach.vn

Ngày 15 tháng 11 năm 1983

Bằng cách quan sát có lẽ bạn học hành đư c nhiều hơn t nh ng quyển sách. Nh ng quyển sách cần thiết để học một môn học dù nó là toán học, địa lý, lịch s , vật lý hay hóa học.

Nh ng quyển sách đư c in trên một trang giấy s hiểu biết tích lũy của nh ng người khoa học, của nh ng người triết lý, của nh ng người khảo cổ và vân vân. Hiểu biết đư c tích lũy này, mà người ta học hành ở trường học và sau đó qua cao đẳng hay đại học, nếu người ta đủ may mắn để đi đến trường đại học, đã đư c thâu lư m qua thời gian dài đăng đẳng, t nh ng ngày rất cổ xưa. S hiểu biết đư c tích lũy lớn lao t Ấn độ, t Ai cập cổ xưa, t I rắc cổ xưa, t Hi lạp cổ xưa, t La mã cổ

xưa và dĩ nhiên cả đế quốc Ba tư. Trong thế giới phương Tây cũng như thế giới phương Đông, hiểu biết này là cần thiết để có một nghề nghiệp, để làm bất kỳ công việc nào, dù máy móc hay lý thuyết, th c tế hay một cái gì đó mà bạn phải suy nghĩ ra, sáng chế ra. Hiểu biết này đã tạo ra nhiều công nghệ, đặc biệt trong thế k này. Có hiểu biết của nh ng quyển sách tạm gọi là thiêng liêng, kinh Vệ đà, kinh Upanishad, kinh Bible, kinh Koran và kinh Hebrew. Vậy là có nh ng quyển sách tôn giáo và nh ng quyển sách th c d ng, nh ng quyển sách sẽ giúp đ bạn có hiểu biết, để hành động khéo léo, dù bạn là một k sư, một người sinh học hay một người th mộc.

Trong bất kỳ trường học nào, và đặc biệt trong nh ng trường học này, hầu hết chúng ta đều thâu lư m hiểu biết, thông tin và đó là điều gì nh ng trường học đã tồn tại t trước đến nay: thâu lư m nhiều thông tin về thế giới bên ngoài, về bầu trời, tại sao nước biển lại mặn, tại sao cây cối lại mọc, về nh ng con người, cấu trúc thân thể họ, cấu trúc bộ não của họ và vân vân. Và cũng vậy về thế giới quanh bạn, thiên nhiên, môi trường xã hội, kinh tế và nhiều thêm n a. Hiểu biết như thế tuyệt đối cần thiết nhưng hiểu biết luôn luôn bị giới hạn. Dù rằng nó có thể tiến bộ

nhiều bao nhiêu chăng n a, s thâu lư m hiểu biết luôn luôn bị

giới hạn. Học hành là một phần của thâu lư m hiểu biết về

https://thuviensach.vn

nh ng chủ đề khác nhau này để cho bạn có thể có một nghề

nghiệp, một công việc có lẽ làm bạn hài lòng, hay một công việc mà nh ng hoàn cảnh, nh ng đòi hỏi của xã hội có lẽ cư ng bách bạn chấp nhận mặc dù bạn có lẽ không thích làm loại công việc đó nhiều lắm.

Nhưng như chúng ta đã nói, bạn học hành nhiều bằng quan sát, nhìn ngắm nh ng s vật quanh bạn, nhìn ngắm nh ng con chim, cái cây, nhìn ngắm nh ng bầu trời, các vì sao, chòm sao Orion, chòm sao Dippe, sao Hôm. Bạn học hành bằng nhìn ngắm cả nh ng s vật quanh bạn lẫn nh ng con người, họ đi như thế nào, c chỉ của họ như thế nào, nh ng t ng họ s d ng như thế nào, họ ăn mặc như thế nào. Bạn không chỉ nhìn ngắm mọi th bên ngoài mà còn nhìn ngắm chính bản thân bạn, tại sao bạn suy nghĩ điều này hay điều kia, cách cư x của bạn, thái độ của bạn trong sống hàng ngày, tại sao cha mẹ muốn bạn làm việc này hay việc kia. Bạn đang nhìn ngắm, không đang chống đối. Nếu bạn chống đối bạn không học hành. Hay nếu bạn đến đư c một một loại kết luận nào đó, một loại ý kiến nào đó mà bạn suy nghĩ là đúng và bám chặt vào điều đó, vậy thì t nhiên bạn sẽ không bao giờ học hành. Học hành cũng cần thiết phải có t do và tánh hiếu kỳ, ý th c muốn biết tại sao bạn và nh ng người khác cư x trong một cách nào đó, tại sao con người giận d , tại sao bạn b c bội.

Học hành quan trọng lạ thường bởi vì học hành là vô tận. Ví d như học hành tại sao con người giết chóc lẫn nhau. Dĩ nhiên có nh ng giải thích trong nh ng quyển sách, tất cả nh ng lý do thuộc tâm lý tại sao con người cư x trong cách đặc biệt riêng của họ, tại sao con người lại quá hung hăng bạo tàn. Tất cả

nh ng việc này đã đư c giải thích trong nh ng quyển sách thuộc mọi loại khác nhau bởi nh ng tác giả, nh ng người tâm lý học nổi tiếng và vân vân. Nhưng cái gì bạn đọc không phải cái gì bạn là. Cái gì bạn là, cách cư x của bạn, tại sao bạn t c giận, ganh ghét, tại sao bạn sầu thảm, nếu bạn quan sát chính bạn, bạn học hành còn nhiều hơn t một quyển sách mà chỉ

bảo bạn là gì. Nhưng bạn thấy rồi, quá dễ dàng khi đọc một quyển sách nói về bạn hơn là quan sát chính bản thân bạn. Bộ

não đã quen thuộc với s thâu lư m thông tin t tất cả nh ng https://thuviensach.vn

hành động và nh ng phản ng bên ngoài. Chẳng lẽ bạn không phát hiện rằng thoải mái hơn nhiều khi đư c hướng dẫn, khi chờ đ i nh ng người khác chỉ bảo cho bạn nên là gì hay sao?

Cha mẹ của bạn, đặc biệt ở phương Đông, chỉ bảo cho bạn nên lập gia đình với ai và sắp xếp cuộc hôn nhân, chỉ bảo cho bạn nghề nghiệp nào nên làm. Vì vậy bộ não chấp nhận cái cách dễ

dàng và cách dễ dàng đó không phải luôn luôn là cái cách đúng.

Tôi thắc mắc liệu bạn có thấy rằng không một ai thương yêu gì công việc làm của họ, ngoại tr có lẽ một ít người khoa học, nh ng họa sĩ và nh ng người khảo cổ. Nhưng một con người bình thường, trung bình ít khi nào thương yêu công việc gì anh ấy đang làm. Anh ấy bị thúc đẩy bởi xã hội, bởi cha mẹ của anh ấy, hay bởi s thôi thúc để có nhiều tiền bạc hơn. Vì vậy học hành bằng quan sát rất, rất cẩn thận thế giới bên ngoài, thế giới bên ngoài bạn, và thế giới bên trong; đó là, thế giới của chính bản thân bạn.

Vậy thì dường như có hai cách để học hành: một cách là thâu lư m nhiều hiểu biết, đầu tiên qua học hành và sau đó hành động t hiểu biết đó. Đó là việc gì hầu hết chúng ta làm. Cách th hai là hành động, làm một việc gì đó và học hành khi đang làm, và việc đó cũng trở thành s tích lũy hiểu biết. Thật ra cả

hai cách này đều giống hệt nhau: học hành t một quyển sách hay thâu lư m hiểu biết qua hành động. Cả hai đều đư c đặt nền tảng trên hiểu biết, trải nghiệm, và như chúng ta đã nói trải nghiệm và hiểu biết luôn luôn bị giới hạn.

Vì vậy cả người giáo viên lẫn em học sinh nên tìm ra học hành th c s là gì. Ví d bạn học hành t một vị đạo sư nếu ông ấy thuộc loại đ ng đắn, một vị đạo sư thông thái, không phải một vị

đạo sư đang kiếm tiền, không phải một trong nh ng người muốn đư c nổi tiếng và chạy trốn đến nh ng quốc gia khác để

có đư c một gia tài lớn lao qua nh ng lý thuyết khá mất cân bằng của họ. Hãy tìm ra học hành có nghĩa là gì. Ngày nay học hành đang mỗi lúc một trở thành hình th c của giải trí. Ở vài trường học phương Tây khi các em đã vư t qua bậc trung học, nh ng em học sinh thậm chí không biết viết hay đọc. Và khi bạn biết đọc và viết và học nhiều môn học khác nhau, bạn cũng là tất cả nh ng con người tầm thường như thế. Bạn có biết t ng https://thuviensach.vn

tầm thường có nghĩa gì không? Nghĩa lý gốc của nó là đi n a con đường của quả đồi, nhưng không bao giờ đến đư c đỉnh đồi. Đó là tầm thường: không bao giờ đòi hỏi s hoàn hảo, s xuất sắc nhất của chính bản thân bạn. Và học hành là vô tận, nó th c s không có kết thúc. Vì vậy bạn đang học hành t ai?

T nh ng quyển sách? T nh ng người giáo d c? Và có lẽ, nếu cái trí của bạn thông minh, bằng quan sát phải không? T

trước đến nay có vẻ rằng bạn đang học hành t bên ngoài: học hành, tích lũy hiểu biết và t hiểu biết đó hành động, xây d ng nghề nghiệp của bạn và vân vân. Nếu bạn đang học hành t chính mình hay nói khác hơn nếu bạn đang học hành bằng cách quan sát về chính mình, nh ng thành kiến của bạn, nh ng kết luận chắc chắn của bạn, nh ng niềm tin của bạn, nếu bạn đang quan sát nh ng tinh tế thuộc tư tưởng của bạn, s thô t c tầm thường của bạn, s nhạy cảm của bạn, vậy thì chính bạn trở thành người giáo d c và người đư c giáo d c. Vậy thì bên trong bạn không lệ thuộc bất kỳ ai, vào bất kỳ quyển sách, vào bất kỳ chuyên gia nào mặc dù dĩ nhiên nếu bạn bị bệnh và có một căn bệnh nào đó bạn phải đi đến một nhà chuyên môn, điều đó là t nhiên, điều đó là cần thiết. Nhưng lệ thuộc một ai đó, dù anh ấy có lẽ xuất sắc hoàn hảo như thế nào chăng n a, ngăn cản bạn không học hành về chính bạn và bạn là gì. Và học hành bạn là gì rất quan trọng bởi vì bạn là gì tạo ra xã hội này mà quá suy đồi phân hóa, không đạo đ c, nơi có s lan tràn khủng khiếp của bạo hành, xã hội này quá hung hăng, mỗi người đều đang tìm kiếm s thành công đặc biệt riêng của anh ấy, hình th c thành t u riêng của anh ấy. Học hành bạn là gì không qua một người nào khác nhưng bằng cách quan sát chính bạn, không chỉ trích, không nói rằng, ‘Tình trạng này đư c rồi, tôi là điều đó, tôi không thể thay đổi’, và tiếp t c sống. Khi bạn quan sát về-chính bản thân mình mà không có bất kỳ hình th c của phản ng, kháng c , vậy thì chính quan sát đó hành động; giống như một ngọn l a nó đốt cháy nh ng ngu xuẩn, nh ng ảo tưởng mà người ta có.

Vì vậy học hành trở nên quan trọng. Một bộ não ng ng học hành trở thành máy móc. Nó giống như một con thú đư c buộc vào một cái cọc; nó chỉ có thể di chuyển tùy thuộc vào chiều dài https://thuviensach.vn

của s i dây, s i dây đư c buộc vào một cái cọc. Hầu hết chúng ta đều bị trói vào một cái cọc đặc biệt nào đó của riêng chúng ta, một cái cọc và s i dây không nhìn thấy đư c. Bạn c luẩn quẩn trong chiều dài của s i dây đó và nó rất giới hạn. Nó giống như một con người đang suy nghĩ về chính bản thân mình suốt ngày, về nh ng vấn đề của anh ấy, nh ng ham muốn của anh ấy, nh ng vui thú của anh ấy và điều gì anh ấy muốn làm. Bạn biết rõ s bận rộn liên t c này với chính bản thân mình. Nó rất, rất giới hạn. Và chính giới hạn đó nuôi dư ng vô số nh ng hình th c khác nhau của xung đột lẫn đau khổ.

Nh ng thi sĩ, nh ng họa sĩ, nh ng người sáng tác vĩ đại không bao giờ thỏa mãn với điều gì họ đã làm. Họ luôn luôn đang học hành. Không phải sau khi bạn đã đậu nh ng kỳ thi và đi làm việc mà bạn ng ng học hành. Có một s c mạnh và sinh khí lớn lao trong học hành, đặc biệt về chính bản thân mình. Hãy học hành, hãy quan sát đi để cho không còn một vấn đề nào không đư c khám phá, không đư c trông thấy trong chính bản thân bạn. Th c s đây là làm t do bạn khỏi tình trạng bị quy định đặc biệt riêng của bạn. Thế giới bị phân chia bởi tình trạng bị

quy định của nó: bạn như một người Ấn độ, bạn như một người M , bạn như một người Anh, người Nga, người Trung quốc và vân vân. T tình trạng bị quy định này có nh ng chiến tranh, giết chóc hàng ngàn người, đau khổ và tàn bạo.

Vì vậy cả người giáo d c lẫn người đư c giáo d c đang học hành trong ý nghĩa thâm sâu hơn của t ng đó. Khi cả hai đang học hành, không còn người giáo d c hay người đư c giáo d c. Chỉ có đang học hành. Học hành làm t do bộ não và tư

tưởng khỏi thanh danh, vị trí, và giai cấp. Học hành tạo ra s bình đẳng gi a nh ng con người.

https://thuviensach.vn

Từ Khởi đầu của Học hành, Chương 13

https://thuviensach.vn

Nói chuyện tại Brockwood Park School Ngày 17 tháng 6 năm 1973

Krishnamurti: Ngày hôm trước chúng ta đã nói về thông minh và tầm thường, nh ng t ng đó có nghĩa gì. Chúng ta đang hỏi liệu đang sống trong nơi này như một cộng đồng, chúng ta có tầm thường. Và chúng ta cũng đã hỏi liệu chúng ta thông minh một cách tổng thể, đó là thân thể, tinh thần, cảm xúc. Liệu chúng ta có cân bằng và lành mạnh? Tất cả điều đó đư c hàm ý trong nh ng t ng thông minh, tổng thể. Liệu chúng ta đang giáo d c lẫn nhau để tầm thường, để hơi hơi dốt nát, để hơi hơi mất cân bằng?

Thế giới hoàn toàn dốt nát, không lành mạnh, thối nát. Liệu chúng ta đang tạo ra s mất cân bằng, s dốt nát, và s thối nát giống như thế trong s giáo d c của chúng ta ở đây? Đây là một câu hỏi rất nghiêm túc. Liệu chúng ta có thể tìm đư c s thật của nó? – không phải điều gì chúng ta nghĩ chúng ta nên là d a theo thông minh, nhưng th c s khám phá cho chính chúng ta liệu chúng ta đang giáo d c lẫn nhau để th c s thông minh và không tầm thường.

Người hỏi: Nhiều người trong chúng ta sẽ có một công việc mà chúng ta phải làm mỗi ngày, nhiều người sẽ lập gia đình và có con cái – đây là nh ng s việc sắp s a xảy ra.

Krishnamurti: Vị trí của bạn trong thế giới này như một con người mà đư c nghĩ rằng có giáo d c, mà phải kiếm sống, nơi bạn có lẽ, hay có lẽ không lập gia đình, có trách nhiệm với con cái, một ngôi nhà và giấy tờ thế chấp, và có lẽ bị trói buộc trong đó cho phần còn lại của cuộc đời bạn, là gì?

Người hỏi: Có lẽ chúng ta đang hy vọng người nào đó sẽ

giúp đ chúng ta.

Krishnamurti: Điều đó có nghĩa bạn phải có khả năng làm việc gì đó. Bạn không thể chỉ nói, ‘Làm ơn, hãy giúp đ tôi’ –

không ai sẽ làm nó. Đ ng bị ngã lòng bởi nó. Chỉ nhìn ngắm nó, quen thuộc với nó, biết tất cả nh ng l a gạt con người đang đùa c t lẫn nhau. Nh ng người chính trị sẽ không bao giờ

https://thuviensach.vn

mang thế giới lại cùng nhau, ngư c lại; có lẽ không có chiến tranh th c s nhưng có một chiến tranh kinh tế đang xảy ra.

Nếu bạn là một người khoa học, bạn là một nô lệ cho chính phủ. Tất cả nh ng chính phủ trong ch ng m c nào đó đều tham nhũng, một số nhiều hơn, một số ít hơn, nhưng tất cả đều tham nhũng. Vì vậy hãy nhìn ngắm tất cả điều này mà không bị

ngã lòng và nói. ‘Tôi sẽ làm gì, tôi sẽ đối diện vấn đề này như

thế nào? Tôi không có khả năng.’ Bạn sẽ có khả năng; khi bạn biết nhìn ngắm như thế nào, bạn sẽ có khả năng lạ thường.

Thế là vị trí của bạn trong tất cả điều này là gì? Nếu bạn thấy tổng thể, vậy thì bạn có thể đưa ra câu hỏi đó, nhưng nếu bạn chỉ nói với chính mình, ‘Tôi sẽ làm gì?’ mà không thấy tổng thể, vậy thì bạn bị trói buộc, vậy thì không có đáp án cho nó.

Người hỏi: Chắc chắn, việc đầu tiên là chúng ta phải bàn luận về điều này một cách cởi mở. Nhưng tôi nghĩ người ta hơi hơi kinh hãi khi bàn luận điều này một cách t do. Có lẽ s việc mà họ th c s quan tâm sẽ bị đe dọa.

Krishnamurti: Bạn bị đe dọa?

Người hỏi: Nếu tôi nói điều gì tôi muốn là một chiếc xe chạy nhanh, vậy thì có lẽ người nào đó sẽ nghi ngờ điều đó.

Krishnamurti: Nó phải bị nghi ngờ. Tôi nhận đư c nh ng lá thư luôn luôn đang nghi ngờ tôi. Tôi đã bị thách th c t thời niên thiếu của tôi.

Người hỏi: Thưa ông, có điều gì đó luôn luôn khiến tôi phải suy nghĩ khi nh ng s việc này đư c bàn luận. Người ta nói rằng chúng ta sống trong một xã hội công nghiệp đư c máy móc hoá rất cao độ và nếu vài người trong chúng ta có thể

quyết định không tham gia vào nó, đó là bởi vì có nh ng người khác mà đi đến văn phòng và làm việc và trở thành máy móc.

Krishnamurti: Dĩ nhiên.

Người hỏi: Chúng ta không thể ra khỏi nó nếu không có nh ng người đó đang thành t u s tồn tại máy móc, c c nhọc của họ.

Krishnamurti: Không. Làm thế nào sống trong thế giới này mà không ph thuộc nó, đó là câu hỏi. Làm thế nào sống trong dốt nát này và tuy nhiên lại thông minh?

https://thuviensach.vn

Người hỏi: Liệu ông đang nói rằng cái người đi đến văn phòng và theo một sống rất máy móc có thể làm tất cả việc đó và tuy nhiên lại là một loại người khác hẳn? Nói cách khác, nhất thiết nó không là hệ thống . . .

Krishnamurti: Hệ thống này, dù nó là gì, đang khiến cho cái trí máy móc.

Người hỏi: Nhưng liệu nó phải khiến cho cái trí máy móc?

Krishnamurti: Nó đang xảy ra.

Người hỏi: Tất cả nh ng người trẻ bị đối diện với s trưởng thành, họ thấy rằng họ có lẽ phải chấp nhận một việc làm mà dính dáng đến điều đó. Liệu có thể có một trả lời khác đến nó?

Krishnamurti: Câu hỏi của tôi là: Làm thế nào tôi sống thông minh trong thế giới dốt nát này? Mặc dầu tôi có lẽ phải đi đến văn phòng và kiếm sống, phải có một quả tim khác hẳn, một cái trí khác hẳn. Liệu cái trí khác hẳn này, quả tim khác hẳn này đang xảy ra ở đây tại nơi này? Hay chúng ta chỉ đang dẵm lên cái máy xay và đang bị quẳng ra và vào thế giới quỉ quái này?

Người hỏi 1: Không cần thiết phải có một công việc năm tiếng đồng hồ đến chín tiếng đồng hồ, sáu ngày một tuần bởi vì s t động. Điều gì quan trọng là hiện nay thời đại này đang cho chúng ta thời gian hơn n a để chú ý đến phần còn lại của chúng ta.

Người hỏi 2: Nhưng chúng ta đang nói chúng ta muốn s nhàn rỗi, và chúng ta không biết s d ng s nhàn rỗi như thế

nào.

Người hỏi 3: Chắc chắn, không có gì sai trái trong kiếm sống?

Krishnamurti: Tôi không bao giờ nói kiếm sống là sai trái; người ta phải kiếm sống. Tôi kiếm sống bằng cách nói chuyện cùng mọi người trong nhiều nơi. Tôi đã làm nó suốt năm mươi năm và tôi đang làm việc gì tôi thương yêu. Việc gì tôi đang làm là việc gì th c s tôi nghĩ là đúng đắn, là trung th c; nó là cách sống của tôi – không bị áp đặt vào tôi bởi người nào đó – và đó là cách kiếm sống của tôi.

Người hỏi: Tôi chỉ muốn nói ông có thể làm việc đó bởi vì có nh ng người lái máy bay.

https://thuviensach.vn

Krishnamurti: Dĩ nhiên, tôi biết điều đó; nếu không có họ tôi không thể đi lại. Nhưng nếu không có máy bay tôi sẽ ở một chỗ, trong một ngôi làng nơi tôi sinh ra và tôi sẽ đang làm cùng s việc ở đó.

Người hỏi: Vâng, nhưng trong xã hội máy móc cao độ này, nơi l i lộc là động cơ, đây là cách nh ng s việc đư c tổ ch c.

Krishnamurti: Không, nh ng người khác làm công việc xấu xa, và tôi làm công việc tốt lành.

Người hỏi: Vậy là người ta cố gắng làm công việc tốt lành?

Krishnamurti: Nó đến điều đó.

Người hỏi: Nhưng ngoại tr việc kiếm sống, chúng ta phải bắt đầu nhận ra rằng muốn sống một cách thông minh và tuy nhiên vẫn kiếm sống trong thế giới này, phải có một cách mạng bên trong.

Krishnamurti: Tôi đang đưa ra cùng câu hỏi một cách khác.

Làm thế nào tôi sống thông minh trong thế giới dốt nát này? Nó không có nghĩa rằng tôi sẽ không kiếm sống, rằng tôi sẽ không lập gia đình, rằng tôi sẽ không nhận nh ng trách nhiệm. Muốn sống thông minh trong thế giới dốt nát, tôi phải phủ nhận thế

giới đó và một cách mạng trong tôi phải xảy ra để cho tôi trở

thành thông minh và vận hành một cách thông minh. Đó là toàn quan điểm của tôi.

Người hỏi: Bởi vì tôi đư c nuôi dư ng một cách không thông minh tôi phải tìm hiểu mọi th .

Krishnamurti: Đó là điều gì giáo d c thể hiện. Bạn đã đư c g i đến đây, hay bạn đã đến đây, bị vấy bẩn bởi một thế giới dốt nát. Đ ng t -dối gạt mình, bạn đã bị quy định bởi thế giới dốt nát đó, bị định hình bởi nh ng thế hệ quá kh – kể cả cha mẹ

của bạn – và bạn đến đây và bạn phải t cởi bỏ tình trạng bị

quy định của bạn, bạn phải trải qua một thay đổi lạ thường. Liệu s thay đổi đó xảy ra? Hay chúng ta chỉ đang nói, ‘Ồ, chúng ta đang làm một chút ít công việc tốt lành đó đây, ngày sang ngày’, và vào thời điểm khi bạn rời đây trong hai hay bốn năm n a, bạn đi khỏi cùng một ít công việc v n vặt đã đư c làm.

Người hỏi: Dường như có một xung đột gi a điều gì chúng ta muốn làm, điều gì chúng ta khao khát làm, và điều gì là cần thiết.

https://thuviensach.vn

Krishnamurti: Nó là gì mà bạn khao khát làm? Tôi muốn là một k sư bởi vì tôi thấy nó mang lại nhiều tiền bạc, hay cái này hay cái kia. Tôi có thể ph thuộc vào s khao khát đó? Tôi có thể ph thuộc vào nh ng bản năng của tôi mà đã bị biến dạng quá nhiều? Tôi có thể ph thuộc vào nh ng suy nghĩ của tôi?

Tôi phải ph thuộc vào điều gì? Vì vậy giáo d c là sáng tạo một thông minh mà không thuần túy là bản năng hay khao khát hay đòi hỏi nhỏ nhen nào đó, nhưng một thông minh mà sẽ vận hành trong thế giới này.

Liệu giáo d c của chúng ta tại Brockwood đang giúp đ bạn đư c thông minh? Qua t ng đó tôi có ý: rất nhạy cảm, không phải với nh ng ham muốn riêng của bạn, với nh ng đòi hỏi riêng của bạn, nhưng nhạy cảm với thế giới, với điều gì đang xảy ra trong thế giới. Chắc chắn giáo d c không chỉ cho bạn s hiểu biết, nhưng cũng còn cả cho bạn khả năng quan sát thế

giới một cách khách quan, thấy điều gì đang xảy ra – nh ng chiến tranh, s hủy diệt, s bạo l c, s tàn ác. Ch c năng của giáo d c là tìm ra làm thế nào để sống khác hẳn, không chỉ đậu nh ng kỳ thi, nhận đư c mảnh bằng, có đủ khả năng trong nh ng cách nào đó. Nó là giúp đ bạn đối diện với thế giới trong một cách hoàn toàn khác hẳn, thông minh, biết bạn phải kiếm sống, biết tất cả nh ng trách nhiệm, tất cả nh ng đau khổ

của nó. Câu hỏi của tôi là: Liệu điều này đang đư c th c hiện ở

đây? Liệu người giáo d c đang đư c giáo d c cũng như học sinh?

Người hỏi: Câu hỏi của ông cũng là câu hỏi của tôi. Tôi hỏi liệu giáo d c này đang xảy ra ở đây.

Krishnamurti: Bạn đang hỏi liệu giáo d c đang xảy ra ở đây tại Brockwood có giúp đ bạn trở nên thông minh, nhận biết để

cho bạn có thể gặp g s dốt nát này? Nếu không, nó là lỗi lầm của ai?

Người hỏi: Nền tảng mà làm cho s giáo d c này có thể xảy ra đư c là gì?

Krishnamurti: Hãy theo dõi, tại sao bạn đang đư c giáo d c?

Người hỏi: Tôi th c s không biết.

Krishnamurti: Vì vậy bạn phải tìm ra giáo d c có nghĩa gì, đúng ch ? Giáo d c là gì? Cho bạn thông tin, hiểu biết về vô số

https://thuviensach.vn

chủ đề và vân vân, một đào tạo học vấn tốt? Điều đó phải có, đúng ch ? Hàng triệu người đang đư c sản xuất bởi nh ng trường đại học và cao đẳng.

Người hỏi: Họ cho ông nh ng d ng c để sống nhờ nó.

Krishnamurti: Nhưng nh ng bàn tay mà sẽ s d ng chúng là gì? Chúng là cùng nh ng bàn tay mà đã tạo ra thế giới này, nh ng chiến tranh và tất cả mọi chuyện của nó.

Người hỏi: Mà có nghĩa nh ng d ng c ở đó nhưng nếu không có s cách mạng thuộc tâm lý, phía bên trong; ông sẽ s d ng nh ng d ng c đó trong cùng cách cũ k và khiến cho s thối nát tiếp t c. Đó là điều gì câu hỏi của tôi muốn trình bày.

Krishnamurti: Nếu cách mạng này không xảy ra ở đây, vậy thì tại sao nó lại không? Và nếu nó xảy ra, nó th c s đang gây ảnh hưởng cái trí, hay nó vẫn còn là một ý tưởng và không là một th c tế, giống như phải ăn ba b a cơm một ngày. Đó là một th c tế, người nào đó phải nấu nướng, đó không là ý tưởng.

Vì vậy tôi đang hỏi bạn, liệu loại giáo d c mà chúng ta đang nói đang xảy ra ở đây? Và nếu nó đang xảy ra, chúng ta hãy tìm ra làm thế nào để tiếp s c sống cho nó, để cho s sống vào nó.

Nếu nó không, chúng ta hãy tìm ra tại sao.

Người hỏi: Dường như nó không đang xảy ra trong toàn ngôi trường.

Krishnamurti: Tại sao không? Nó có lẽ đang xảy ra với một vài cá nhân ở đây và ở đó – tại sao nó không đang xảy ra với tất cả chúng ta?

Người hỏi: Tôi cảm thấy nó giống như một hạt giống mà muốn nảy mầm nhưng lớp đất trên mặt quá c ng.

Krishnamurti: Bạn có thấy cỏ mọc xuyên qua xi măng?

Người hỏi 1: Ồ, đây là một hạt giống yếu ớt. (Tiếng cười.) Người hỏi 2: Nhưng liệu chúng ta nhận ra rằng chúng ta tầm thường và liệu chúng ta muốn ra khỏi nó? – đó là mấu chốt.

Krishnamurti: Tôi đang hỏi bạn: Liệu bạn có tầm thường?

Tôi không đang s d ng t ng đó trong ý nghĩa xúc phạm – tôi đang s d ng t ng tầm thường như nó đư c giải thích trong t điển. Bạn chắc phải thuộc giai cấp trung lưu nếu bạn chỉ

theo đuổi nh ng hoạt động nhỏ nhoi riêng của bạn thay vì thấy https://thuviensach.vn

tổng thể – tổng thể thế giới và vị trí nhỏ nhoi đặc biệt của bạn trong tổng thể, không phải cách ngư c lại. Người ta không thấy tổng thể, họ đang theo đuổi nh ng ham muốn nhỏ nhen riêng của họ, nh ng vui thú nhỏ nhen của họ, nh ng kiêu hãnh và nh ng tàn nhẫn nhỏ nhen của họ, nhưng nếu họ thấy tổng thể

và hiểu rõ vị trí của họ trong nó, s liên hệ của họ với tổng thể

sẽ hoàn toàn khác hẳn.

Bạn, đang sống tại Brockwood như một học sinh trong một cộng đồng nhỏ, trong liên hệ với nh ng giáo viên và nh ng học sinh bạn bè của bạn, liệu bạn thấy tổng thể của điều gì đang xảy ra trong thế giới? Đó là việc đầu tiên. Hãy thấy nó một cách khách quan, không cảm xúc, không thành kiến, không một khuynh hướng, nhưng chỉ quan sát nó. Nh ng chính phủ khác nhau sẽ không giải quyết đư c vấn đề này, không người chính trị nào quan tâm đến điều này. Trong ch ng m c nào đó họ

muốn duy trì cùng tình trạng, kèm theo một chút thay đổi đó đây. Họ không muốn s h p nhất của con người, họ muốn s h p nhất của nước Anh. Nhưng thậm chí ở đó, nh ng đảng phái chính trị khác nhau không nói, ‘Tất cả chúng ta hãy cùng nhau h p nhất và tìm ra điều gì là tốt lành nhất cho con người.’

Người hỏi: Nhưng liệu ông đang nói điều đó không thể xảy ra đư c?

Krishnamurti: Họ không đang th c hiện nó.

Người hỏi: Chúng ta à?

Krishnamurti: Chúng ta đang quan sát, trước hết chúng ta đang nhìn thế giới. Và khi bạn thấy s việc tổng thể, ham muốn của bạn liên quan đến tổng thể là gì? Nếu bạn không thấy tổng thể và chỉ theo đuổi ham muốn hay khuynh hướng hay bản năng đặc biệt của bạn, đó là bản thể của tầm thường, đó là điều gì đang xảy ra trong thế giới.

Bạn thấy, trong nh ng ngày xa xưa nh ng con người th c s nghiêm túc đã nói, ‘Chúng ta sẽ không có gì phải làm trong thế

giới này, chúng ta sẽ trở thành nh ng thầy tu, chúng ta sẽ trở

thành nh ng người giảng đạo, chúng ta sẽ sống mà không có tài sản, mà không kết hôn, mà không vị trí trong xã hội. Chúng ta là nh ng người thầy, chúng ta sẽ đi khắp nh ng ngôi làng và quốc gia, người ta sẽ cho chúng ta ăn, chúng ta sẽ dạy bảo họ

https://thuviensach.vn

về luân lý, chúng ta sẽ dạy bảo họ sống như thế nào là tốt lành, không thù hận lẫn nhau.’ Lúc trước việc đó đã xảy ra, nhưng chúng ta không làm nh ng việc đó n a. Ở Ấn độ có thể người ta vẫn còn. Bạn có thể đi t nam sang bắc và t đông sang tây để ăn xin. Khoác vào một cái áo choàng nào đó và họ sẽ cho bạn ăn và cho bạn quần áo, bởi vì đó là bộ phận thuộc truyền thống của bạn. Nhưng thậm chí điều đó đang bắt đầu không còn, bởi vì có quá nhiều người l a gạt.

Vậy là chúng ta phải kiếm sống, chúng ta phải sống trong thế

giới này một sống thông minh, lành mạnh, không-máy móc – đó là mấu chốt. Và s giáo d c là giúp đ chúng ta thông minh, lành mạnh, và không-máy móc. Tôi tiếp t c lặp lại điều này. Lúc này làm thế nào chúng ta, bạn và tôi, bàn luận điều này và đầu tiên tìm đư c chúng ta th c s là gì và thấy liệu điều đó có thể

hoàn toàn đư c thay đổi? Vì vậy, trước hết hãy quan sát về

chính bạn, đ ng lẩn tránh nó, đ ng nói, ‘Khiếp quá, xấu xa quá.’ Chỉ quan sát liệu bạn có nh ng khuynh hướng của dốt nát mà đã sản sinh thế giới xấu xa này. Và nếu bạn quan sát thói quen đặc biệt riêng của bạn, hãy tìm ra làm thế nào để thay đổi.

Chúng ta hãy nói về nó, đó là s liên hệ, đó là tình bằng h u, đó là ân cần, đó là tình yêu. Nói về nó và nói, ‘Nhìn kìa, tôi tham lam, tôi cảm thấy dốt nát c c kỳ.’ Liệu điều đó có thể đư c thay đổi một cách triệt để? Đó là bộ phận thuộc giáo d c của chúng ta.

Người hỏi: Khi nào tôi cảm thấy không-an toàn, tôi bị dốt nát.

Krishnamurti: Dĩ nhiên. Nhưng liệu bạn chắc chắn? Đ ng lý thuyết về nó. Bạn đang tìm kiếm an toàn? – trong người nào đó, trong một nghề nghiệp, trong phẩm chất nào đó, hay trong một ý tưởng?

Người hỏi: Người ta cần s an toàn.

Krishnamurti: Bạn thấy bạn bênh v c nó như thế nào?

Trước hết hãy tìm ra liệu người ta đang tìm kiếm s an toàn; đ ng nói tại sao người ta cần nó. Sau đó chúng ta sẽ thấy liệu nó đư c cần đến hay không, nhưng trước hết hãy thấy liệu bạn đang tìm kiếm s an toàn. Dĩ nhiên bạn có! Liệu bạn đã hiểu rõ ý nghĩa và nh ng hàm ý của t ng đang ph thuộc đó? – ph thuộc vào tiền bạc, ph thuộc vào con người, vào nh ng ý https://thuviensach.vn

tưởng, tất cả đều đang đến t phía bên ngoài. Ph thuộc vào niềm tin nào đó, hay vào hình ảnh bạn có về chính bạn, rằng bạn là một người vĩ đại, rằng bạn có cái này hay cái kia, bạn biết tất cả vô lý này đang xảy ra. Vì vậy bạn phải hiểu rõ nh ng hàm ý của t ng đó là gì, và liệu bạn bị trói buộc trong nh ng s việc đó. Nếu bạn thấy bạn ph thuộc vào người nào đó cho s an toàn của bạn, vậy là bạn bắt đầu tìm hiểu, vậy là bạn bắt đầu học hành. Bạn bắt đầu học hành điều gì đư c hàm ý trong s ph thuộc, trong s quyến luyến. Trong s an toàn, s hãi và vui thú có liên quan. Khi không có an toàn bạn cảm thấy lạc lõng, bạn cảm thấy cô độc; và khi bạn cảm thấy cô độc, bạn tẩu thoát – qua nhậu nhẹt, ph n , hay bất kỳ việc gì bạn làm. Bạn hoạt động một cách loạn thần kinh bởi vì bạn đã không th c s giải quyết đư c vấn đề này.

Vậy là hãy tìm ra, hãy học hành ý nghĩa, s quan trọng, và nh ng hàm ý của t ng đó là gì trong th c tế, không trong lý thuyết. Học hành: đó là bộ phân trong s giáo d c của chúng ta.

Tôi ph thuộc vào nh ng người nào đó. Tôi ph thuộc vào họ

cho s an toàn của tôi, cho s bảo đảm của tôi, cho tiền bạc của tôi, cho vui thú của tôi. Vì vậy nếu họ làm điều gì đó mà gây bối rối cho tôi, tôi bị s hãi, bị t c tối, giận d , ghen tuông, thất vọng, rồi sau đó tôi lao đi và cào cấu vào người nào đó. Luôn luôn cùng vấn đề xảy ra. Thế là tôi t nói với mình, trước hết hãy cho phép tôi hiểu rõ điều này là gì. Tôi phải có tiền bạc, tôi phải có lương th c, quần áo, và chỗ ở, đó là nh ng s việc bình thường. Nhưng khi tiền bạc bị dính dáng, toàn chu trình bắt đầu. Vì vậy tôi phải học hành và biết về toàn vấn đề; không phải sau khi tôi đã phạm phải, lúc đó đã quá trễ rồi. Tôi phạm sai lầm bằng cách kết hôn với người nào đó và thế là bị trói buộc, thế là tôi bị ph thuộc, thế là trận chiến bắt đầu, đang ao ước đư c t do tuy nhiên lại đang bị trói buộc bởi trách nhiệm, bởi văn t .

Đây là một vấn đề: Cậu bé này nói, ‘Tôi phải có an toàn.’ Tôi đã trả lời: Trước khi bạn nói ‘tôi phải’, hãy tìm ra nó có nghĩa gì, hãy học hành về nó.

Người hỏi: Tôi phải có lương th c và quần áo và một ngôi nhà.

https://thuviensach.vn

Krishnamurti: Vâng, tiếp t c đi.

Người hỏi: Muốn có nó tôi cần kiếm đủ tiền.

Krishnamurti: Thế là bạn làm bất kỳ điều gì bạn có thể. Vậy thì điều gì xảy ra?

Người hỏi: Muốn kiếm số tiền này tôi ph thuộc vào người nào đó . . .

Krishnamurti: Bạn ph thuộc vào xã hội, vào người bảo tr , vào ông chủ của bạn. Anh ấy sai bảo bạn mọi th , anh ấy tàn nhẫn, và bạn chịu đ ng nó bởi vì bạn ph thuộc vào anh ấy. Đó là điều gì đang xảy ra khắp thế giới. Làm ơn trước hết hãy quan sát nó, giống như bạn nhìn một cái bản đồ. Bạn nói, ‘Tôi phải kiếm sống. Trong kiếm sống tôi biết tôi bị ph thuộc vào xã hội như nó tồn tại hiện nay. Nó đòi hỏi nhiều tiếng đồng hồ mỗi ngày trong năm hay sáu ngày một tuần, và nếu tôi không kiếm sống tôi không có gì cả. Đó là một việc. Và phía bên trong tôi cũng ph thuộc vào người v của tôi hay một giáo sĩ hay một người tư vấn.’ Bạn hiểu ch ?

Người hỏi: Thế là bởi vì biết tất cả điều đó, tôi sẽ không lập gia đình. Tôi thấy s lệ thuộc, tất cả nh ng phiền toái sẽ xảy ra.

Krishnamurti: Bạn không đang học hành. Đ ng nói bạn sẽ

không lập gia đình, trước tiên hãy thấy điều gì là vấn đề. Tôi cần lương th c, quần áo, và chỗ ở, đó là nh ng nhu cầu cơ

bản và bởi vì nh ng việc đó, tôi ph thuộc vào xã hội như nó là hiện nay, dù nó là Cộng sản hay Tư bản. Tôi biết điều đó và tôi sẽ nhìn trong nh ng phương hướng khác; một cách cảm tính tôi cần s an toàn, điều đó có nghĩa s ph thuộc vào người nào đó, vào người v , bạn bè, nh ng người hàng xóm của tôi, không đặt thành vấn đề người nào. Và khi tôi ph thuộc vào người nào đó, s s hãi luôn luôn nảy sinh. Tôi đang học hành, tôi vẫn chưa đang nói phải làm gì. Tôi ph thuộc vào bạn, bạn là người anh của tôi, người v của tôi, người chồng của tôi, và khoảnh khắc bạn đi khỏi, tôi bị lạc lõng, tôi bị s hãi – tôi làm nh ng việc loạn thần kinh. Tôi thấy s ph thuộc vào con người dẫn đến điều đó.

Cũng vậy tôi hỏi: Liệu tôi ph thuộc vào nh ng ý tưởng? Vào một niềm tin rằng có một Thư ng đế – hay không có – rằng chúng ta phải có tình huynh đệ toàn cầu, bất kỳ nó là gì; đó là https://thuviensach.vn

một ph thuộc khác. Và bạn đến và nói, ‘Điều này thật vớ vẩn, bạn đang sống trong một thế giới của ảo tưởng.’ Thế là tôi bị

choáng váng và tôi hỏi, ‘Tôi phải làm gì?’ Thế là thay vì học hành nó tôi lại tham gia vào nghi th c khác nào đó. Liệu bạn thấy tất cả điều này? Liệu bạn thấy trong chính bạn, bạn bị

nghèo khó nên bạn ph thuộc? Vậy là bạn tìm kiếm s giàu có trong chính bạn: ‘Tôi không sao cả, tôi đã tìm đư c Thư ng đế, điều gì tôi tin tưởng là đúng th c, trải nghiệm của tôi là s việc th c s .’ Vì vậy bạn hỏi: ‘Có cái gì mà hoàn toàn an toàn và không bao giờ bị quấy rầy?’

Người hỏi: Tôi không thấy s ph thuộc vào hai th mà ông đang nói . . .

Krishnamurti: Chúng ta đang hỏi nh ng hàm ý của mong muốn s an toàn là gì. Chúng ta đang nhìn bản đồ của s an toàn. Nó chỉ rõ rằng tôi ph thuộc vào lương th c, quần áo, và chỗ ở bằng cách làm việc trong một xã hội thoái hóa – và tôi thấy ph thuộc vào con người tác động ra sao. Tôi không đang nói điều này nên là hay điều đó không nên là. Bản đồ nói: nhìn kìa, con đường này dẫn đến s hãi, vui thú, t c giận, thành t u, thất vọng, và loạn thần kinh. Và nó cũng nói hãy nhìn thế giới của nh ng ý tưởng. Ph thuộc vào thế giới của nh ng ý tưởng là hình th c nông cạn nhất của s an toàn, chúng chỉ là nh ng t ng , mà đã trở thành một s th c như một hình ảnh; bạn sống d a vào hình ảnh. Và bản đồ nói: Hãy t -giàu có. Thế là tôi ph thuộc vào chính tôi, tôi phải có s t tin trong chính tôi.

Chính bạn là gì? Bạn là kết quả của tất cả điều này. Thế là bản đồ đã chỉ rõ cho bạn tất cả nh ng điều này và lúc này bạn hỏi,

‘Có s an toàn tuyệt đối ở đâu – gồm cả một việc làm và mọi chuyện của nó?’ Bạn sẽ tìm đư c nó ở đâu?

Người hỏi: Ông tìm đư c nó khi ông không có nh ng s hãi.

Krishnamurti: Bạn đã không hiểu rõ điều gì tôi đang nói. Hãy đặt một bản đồ của điều này trước mặt bạn. Hãy quan sát tất cả

nó: an toàn thân thể, an toàn cảm giác, an toàn trí năng, và an toàn trong nh ng suy nghĩ riêng của bạn, trong nh ng cảm xúc riêng của bạn, trong tâm s riêng của bạn. Bạn nói, tất cả điều này mỏng manh làm sao. Quan sát tất cả nó và thấy s mỏng manh này, s vô giá trị này, s giả dối đằng sau nó, vậy thì s https://thuviensach.vn

an toàn ở đâu? Do bởi đang học hành về điều này nên thông minh hiện diện. Thế là trong thông minh có s an toàn. Bạn đã hiểu rõ nó?

Người hỏi: Liệu người ta có thể sống mà không có s an toàn?

Krishnamurti: Bạn đã không học hành để quan sát trước.

Bạn đã học hành để quan sát qua hình ảnh đặc biệt của bạn; hình ảnh đó đã trao tặng bạn cảm giác của an toàn. Vì vậy trước tiên hãy học hành quan sát cái bản đồ, gạt đi hình ảnh của điều gì bạn nghĩ là an toàn – rằng bạn phải có nó – và chỉ

quan sát. Nh ng hàm ý của muốn an toàn là gì? Khi bạn phát giác không có an toàn trong bất kỳ s việc gì mà bạn đã tìm kiếm, rằng không-an toàn trong chết, không-an toàn trong sống, khi bạn thấy tất cả điều đó, vậy là chính đang thấy đư c s kiện rằng không có an toàn trong nh ng s việc mà người ta đã tìm kiếm nó, là thông minh. Thông minh đó cho bạn s an toàn tuyệt đối.

Thế là học hành là khởi đầu của an toàn. Động thái của học hành là thông minh, và trong học hành có s an toàn tuyệt đối.

Liệu bạn đang học hành ở đây?

Người hỏi: Trong gia đình họ nói người ta phải xoay xở để

kiếm sống, phải có một số hiểu biết nào đó. Có ý tưởng về an toàn này, s cần thiết cơ bản này.

Krishnamurti: Điều đó hoàn toàn đúng. Gia đình của bạn, truyền thống nói, bạn phải có một việc làm, bạn phải có hiểu biết, một phương pháp k thuật, bạn phải chuyên môn hóa, bạn phải là cái này, bạn phải là cái kia, với m c đích để có s an toàn đó.

Người hỏi: Nó là một ý tưởng.

Krishnamurti: Tôi cần tiền bạc, đó không là một ý tưởng –

mọi th khác là một ý tưởng. S tiếp t c thuộc vật chất trong an toàn là s việc th c s ; mọi th khác không th c s . Và thấy điều đó là thông minh. Trong thông minh đó có s an toàn tuyệt đối; tôi có thể sống bất kỳ nơi nào, trong thế giới Cộng sản hay trong một thế giới Tư bản.

Bạn có nhớ ngày hôm trước chúng ta đã nói rằng thiền định là quan sát? Đó là s khởi đầu của thiền định. Bạn không thể

https://thuviensach.vn

quan sát bản đồ này nếu bạn có s biến dạng nhỏ nhiệm nhất trong cái trí của bạn, nếu cái trí của bạn bị biến dạng bởi thành kiến, bởi s hãi. Quan sát bản đồ này là quan sát mà không có thành kiến. Vì vậy học hành trong thiền định ‘đư c t do khỏi thành kiến là gì’; đó là thành phần của thiền định, không chỉ

đang ngồi bắt tréo chân trong nơi nào đó. Học hành đó khiến cho bạn có trách nhiệm lạ thường, không nh ng cho chính bạn và s liên hệ của bạn nhưng còn cho mọi th , ngôi vườn, cây cối, nh ng con người quanh bạn – mọi th trở nên quan trọng lạ thường.

Sống nghiêm túc cũng là có vui vẻ. Bạn không thể nghiêm túc nếu không có vui vẻ. Ngày hôm trước chúng ta đã nói về yoga, phải không? Tôi đã chỉ cho bạn vài bài tập hít thở. Bạn phải th c hiện tất cả nó bằng vui vẻ, tận hưởng mọi giây phút tập luyện – bạn hiểu ch ?

Người hỏi: Có nh ng s việc nào đó giống như học hành mà tôi không nghĩ có thể bàn luận về chúng bằng một ý th c của vui vẻ.

Krishnamurti: Ồ, có ch ! Nó vui vẻ lắm. Thấy nh ng s việc mới mẻ là vui vẻ c c kỳ; nó tặng bạn năng lư ng lạ thường nếu bạn th c hiện một khám phá vĩ đại cho chính bạn – không phải nếu người nào đó khám phá nó và kể lại cho bạn, lúc đó nó là điều nhai lại. Khi bạn đang học hành sẽ vui vẻ khi thấy cái gì đó hoàn toàn mới mẻ, giống như tìm đư c một con côn trùng mới mẻ, một chủng loại mới mẻ. Tìm đư c cái trí của tôi đang làm việc ra sao, thấy tất cả nh ng sắc thái, nh ng tinh tế, học hành về nó là vui vẻ.

https://thuviensach.vn

Từ Câu hỏi và Trả lời

https://thuviensach.vn

Saanen, ngày 24 tháng 5 năm 1980

SỐNG ĐÚNG ĐẮN

Người hỏi: Tôi làm việc như một giáo viên và tôi xung đột liên t c với hệ thống của trường học và khuôn mẫu của xã hội.

Liệu tôi phải t bỏ tất cả công việc? Cách kiếm sống đúng đắn là gì? Liệu có một cách sống mà không xung đột liên t c?

Krishnamurti: Đây là một câu hỏi rất ph c tạp và chúng ta sẽ

tìm hiểu nó t ng bước một.

Một giáo viên là gì? Hoặc là một giáo viên cho thông tin về lịch s , vật lý, sinh học, và vân vân, hoặc chính anh ấy đang học hành cùng học sinh về chính anh ấy. Đây là một tiến hành của hiểu rõ toàn chuyển động của sống. Nếu tôi là một giáo viên, không thuộc môn sinh hay môn lý, nhưng thuộc môn tâm lý, vậy thì liệu học sinh sẽ hiểu rõ tôi hay liệu s giải thích của tôi sẽ

giúp em ấy hiểu rõ về chính em ấy?

Chúng ta phải rất cẩn thận và minh bạch về vấn đề chúng ta có ý gì qua t ng một giáo viên. Liệu có một giáo viên của tâm lý?

Hay chỉ có nh ng giáo viên của nh ng d kiện? Liệu có một giáo viên mà sẽ giúp đ bạn hiểu rõ về chính bạn? Người hỏi nêu lên: Tôi là một giáo viên. Tôi phải đấu tranh không chỉ với hệ thống đã đư c thiết lập của nh ng trường học và giáo d c, nhưng còn cả sống riêng của tôi là một trận chiến liên t c với chính tôi. Và tôi phải t bỏ tất cả việc này? Tiếp theo tôi sẽ làm gì nếu tôi t bỏ tất cả việc này? Anh ấy đang hỏi không chỉ dạy học đúng đắn là gì nhưng anh ấy cũng muốn tìm ra sống đúng đắn là gì.

Sống đúng đắn là gì? Như xã hội hiện nay tồn tại, không có cách sống đúng đắn. Bạn phải kiếm sống, bạn lập gia đình, bạn có con cái, bạn có trách nhiệm với chúng, và thế là bạn chấp nhận sống của một k sư hay một giáo sư. Như xã hội hiện nay tồn tại, liệu có thể có một cách sống đúng đắn? Hay s tìm kiếm https://thuviensach.vn

một cách sống chỉ là một tìm kiếm cho điều không tưởng, một ao ước cho cái gì đó nhiều hơn? Người ta sẽ làm gì trong một xã hội mà bị thoái hóa, mà có nhiều mâu thuẫn như thế trong chính nó, mà có quá nhiều bất công – bởi vì đó là xã hội mà chúng ta sống trong đó? Và không chỉ như một giáo viên trong một ngôi trường, tôi đang hỏi chính mình: Tôi sẽ làm gì?

Liệu có thể sống trong xã hội này, không nh ng có một phương tiện kiếm sống đúng đắn, nhưng còn cả sống mà không có xung đột? Liệu có thể kiếm sống đúng đắn và cũng kết thúc tất cả

xung đột trong chính người ta? Bây giờ, liệu đây là hai s việc tách rời: kiếm sống đúng đắn và không có xung đột trong chính người ta? Liệu hai s việc này ở trong nh ng cái ngăn kín, tách rời? Hay chúng theo cùng nhau? Muốn sống một sống không có bất kỳ xung đột đòi hỏi nhiều hiểu rõ về chính mình và vì vậy thông minh lạ thường – không phải thông minh khôn ngoan của mảnh trí năng – nhưng khả năng quan sát, thấy một cách khách quan điều gì đang xảy ra, cả phía bên trong lẫn phía bên ngoài, và biết rằng không có s khác biệt gi a phía bên ngoài và phía bên trong. Nó giống như một thủy triều đang đi ra và đi vào.

Sống trong xã hội này, mà chúng ta đã tạo ra, mà không có bất kỳ xung đột nào trong chính tôi và cùng thời điểm có một kiếm sống đúng đắn – liệu có thể đư c? Mà trên đó liệu tôi sẽ nhấn mạnh – vào kiếm sống đúng đắn hay đang sống đúng đắn, đó là, vào tìm ra làm thế nào để sống một sống mà không có bất kỳ

xung đột nào? Điều gì hiện diện trước. Đ ng chỉ thả cho tôi nói chuyện và bạn lắng nghe, đang đồng ý hay đang không-đồng ý, đang nói, ‘Điều đó không-th c tế. Nó không giống thế này, nó không giống thế kia’ – bởi vì nó là vấn đề của bạn. Chúng ta đang hỏi lẫn nhau: Liệu có một cách sống mà t nhiên sẽ sáng tạo một kiếm sống đúng đắn và cùng lúc cho phép chúng ta sống mà không có một mảy may của xung đột?

Con người đã nói rằng bạn không thể sống theo cách đó ngoại tr trong một tu viện, như một thầy tu; bởi vì bạn đã t bỏ thế

giới cùng tất cả nh ng đau khổ của nó và hiến dâng cho s ph c v Thư ng đế, bởi vì bạn đã chuyển sống của bạn sang một ý tưởng, hay một con người, một hình ảnh, hay một biểu tư ng, bạn mong chờ đư c chăm sóc. Nhưng chẳng còn bao https://thuviensach.vn

nhiêu người tin tưởng gì n a trong nh ng tu viện, hay trong nói,

‘Tôi sẽ giao phó bản thân mình’. Nếu họ có giao phó bản thân họ, nó sẽ là đang giao phó cho cái hình ảnh mà họ đã sáng chế

về một người khác, hay cái hình ảnh mà họ đã chiếu rọi.

Có thể sống một sống không có một mảy may của xung đột chỉ

khi nào bạn đã hiểu rõ toàn ý nghĩa của đang sống, mà là s liên hệ và hành động. Hành động đúng đắn trong tất cả mọi tình huống là gì? Liệu có một s việc như thế? Liệu có một hành động đúng đắn mà tuyệt đối, không tương đối? Sống là hành động, chuyển động, đang nói chuyện, đang thâu lư m hiểu biết, và cũng cả liên hệ với một người khác dù sâu thẳm hay hời h t bao nhiêu. Bạn phải tìm đư c s liên hệ đúng đắn nếu bạn muốn tìm đư c một hành động đúng đắn và tuyệt đối.

S liên hệ hiện nay của bạn với một người khác là gì – không phải một liên hệ lãng mạn, tưởng tư ng, hoa m và hời h t mà biến mất trong một vài phút – nhưng một cách th c tế, s liên hệ của bạn với một người khác là gì? S liên hệ của bạn với một người riêng biệt là gì? – có lẽ thân mật, dính dáng tình d c, dính dáng ph thuộc vào lẫn nhau, chiếm h u lẫn nhau và thế

là kích động s ghen tuông lẫn thù hận. Người đàn ông hay người ph n đi khỏi nhà để đến văn phòng, hay để làm một loại công việc lao động nào đó, nơi anh ấy và chị ấy đầy tham vọng, tham lam, ganh đua, hung hăng để thành công; anh ấy hay chị ấy trở về nhà và trở thành một người chồng hay người v thân thiện, dễ bảo và có lẽ âu yếm. Đó là s liên hệ hàng ngày th c tế. Không ai có thể phủ nhận điều đó. Và chúng ta đang hỏi: Liệu đó là s liên hệ đúng đắn? Chúng ta nói không phải, chắc chắn không phải, thật là vô lý khi nói rằng đó là s liên hệ đúng đắn. Chúng ta nói điều đó, nhưng vẫn tiếp t c trong cùng cách. Chúng ta nói rằng điều đó là sai trái nhưng dường như chúng ta không thể hiểu rõ s liên hệ đúng đắn là gì

– ngoại tr ph thuộc vào khuôn mẫu đư c thiết lập bởi chính chúng ta, bởi xã hội.

Chúng ta có lẽ muốn nó, chúng ta có lẽ ao ước nó, mong mỏi nó, nhưng mong mỏi và ao ước không tạo ra nó. Chúng ta phải thâm nhập vào nó một cách nghiêm túc để tìm ra.

Thông thường, s liên hệ đều thuộc giác quan – bắt đầu bằng https://thuviensach.vn

điều đó – tiếp theo t s thích thú thuộc giác quan có tình bầu bạn, một ý th c của ph thuộc lẫn nhau; tiếp theo có s tạo ra của một gia đình, mà củng cố s ph thuộc lẫn nhau. Khi có s rối loạn trong ph thuộc đó, cái ấm sôi sùng s c. Muốn tìm đư c s liên hệ đúng đắn, người ta phải thâm nhập vào s ph thuộc lẫn nhau to tát này. Thuộc tâm lý, trong nh ng liên hệ của chúng ta, tại sao chúng ta quá ph thuộc lẫn nhau? Có phải do bởi chúng ta quá cô độc? Có phải do bởi chúng ta không tin cậy bất kỳ người nào – ngay cả người chồng hay người v riêng của chúng ta? Trái lại, s ph thuộc trao tặng một ý th c của an toàn, một bảo vệ chống lại thế giới rộng lớn của kinh hoàng này.

Chúng ta nói, ‘Tôi thương yêu bạn.’ Trong tình yêu đó, luôn luôn có ý th c của chiếm h u và đư c chiếm h u. Và khi tình trạng đó bị đe dọa, liền nảy sinh tất cả xung đột. Đó là s liên hệ hiện nay của chúng ta với lẫn nhau, thân mật hay hời h t. Chúng ta tạo tác một hình ảnh về lẫn nhau và bám vào hình ảnh đó.

Khoảnh khắc bạn bị trói buộc vào một người khác, hay bị trói buộc vào một ý tưởng hay khái niệm, s thoái hóa đã bắt đầu.

Đó là điều phải nhận ra và chúng ta không muốn nhận ra nó. Vì vậy liệu chúng ta có thể sống cùng nhau mà không bị trói buộc, mà không ph thuộc lẫn nhau thuộc tâm lý? Nếu bạn không tìm ra điều này bạn sẽ luôn luôn sống trong xung đột, bởi vì sống là liên hệ. Lúc này, liệu một cách khách quan, không có bất kỳ

động cơ nào, chúng ta có thể quan sát nh ng kết c c của s quyến luyến và buông bỏ chúng ngay t c khắc? Quyến luyến không là đối nghịch của tách rời. Tôi bị quyến luyến và tôi đấu tranh để đư c tách rời; mà là, tôi tạo tác đối nghịch. Khoảnh khắc tôi đã tạo ra đối nghịch, xung đột hiện diện. Nhưng không có đối nghịch; chỉ có điều gì tôi có, mà là quyến luyến. Chỉ có s kiện của quyến luyến – trong đó tôi thấy tất cả nh ng kết c c của quyến luyến mà không có tình yêu – không phải s theo đuổi của tách rời. Bộ não đã bị quy định, bị giáo d c, bị đào tạo để quan sát cái gì là và để tạo ra đối nghịch của nó: ‘Tôi bạo l c nhưng tôi phải không đư c bạo l c’ – thế là có xung đột. Nhưng khi tôi chỉ quan sát bạo l c, bản chất của nó – không phân tích nhưng quan sát – vậy là xung đột của đối nghịch hoàn toàn đư c xóa sạch. Nếu người ta muốn sống không-xung đột, chỉ

https://thuviensach.vn

hiệp thông cùng ‘cái gì là’, mọi th khác không còn. Và khi người ta sống theo cách đó – và có thể sống theo cách đó –

hoàn toàn ở nguyên cùng ‘cái gì là’, vậy là ‘cái gì là’ tan biến.

Hãy th nghiệm nó.

Khi bạn th c s hiểu rõ bản chất của s liên hệ, mà chỉ hiện diện khi không có s quyến luyến, khi không có hình ảnh về

người còn lại, vậy thì có s hiệp thông th c s lẫn nhau.

Hành động đúng đắn có nghĩa hành động chính đáng, minh bạch, không bị đặt nền tảng trên động cơ; nó là hành động không bị điều khiển hay cam kết. Hiểu rõ đư c hành động đúng đắn, liên hệ đúng đắn, sáng tạo thông minh. Không phải thông minh của mảnh trí năng, nhưng thông minh thăm thẳm đó mà không là thông minh của bạn hay của tôi. Thông minh đó sẽ bảo cho bạn phải làm gì để kiếm sống; khi có thông minh đó bạn có lẽ là một người làm vườn, một người nấu nướng, không đặt thành vấn đề nghề nghiệp nào. Nếu không có thông minh đó, kiếm sống của bạn sẽ bị sai khiến bởi hoàn cảnh.

Có một cách sống trong đó không có xung đột; bởi vì không có xung đột, có thông minh, mà sẽ chỉ rõ cách sống đúng đắn.

https://thuviensach.vn

Từ Krishnamurti Độc thoại, Brockwood Park,

https://thuviensach.vn

Ngày 30 tháng 5 năm 1983

Ở đây mỗi ngày đã có mưa ròng rã trên một tháng. Khi bạn đến t một khí hậu như California nơi nh ng cơn mưa đã ng ng cách đây một tháng, nơi nh ng cánh đồng xanh tươi đang cạn khô và đang chuyển màu cháy nắng và mặt trời rất nóng [đã trên 90oF và vẫn còn nóng hơn, mặc dầu họ nói rằng sắp s a có một mùa hè mát dịu] – khi bạn đến t khí hậu đó bạn sẽ phải giật mình và ngạc nhiên khi nhìn thấy nh ng bãi cỏ

xanh tươi, nh ng cái cây xanh tuyệt đẹp và nh ng cây sồi có màu đồng chiếu sáng, một màu nâu lạt, đang lan rộng, đang trở

nên dần dần sẫm hơn và sẫm hơn. Trông thấy chúng gi a nh ng cây cối màu xanh là một niềm vui. Chúng sắp s a có màu rất sẫm vì mùa hè bắt đầu. Và quả đất này rất đẹp. Quả

đất, dù nó là sa mạc hay đầy nh ng vườn cây ăn quả và nh ng đồng cỏ xanh tươi, r c r , luôn luôn đẹp đẽ.

Dạo bộ trong nh ng cánh đồng hòa cùng gia súc và nh ng con c u non, và trong nh ng cánh r ng hòa cùng tiếng hót líu lo của chim chóc, không một tư tưởng nào trong cái trí của bạn, chỉ nhìn ngắm quả đất, cây cối, nh ng con c u và lắng nghe nh ng con chim cu gọi nhau và nh ng con chim bồ câu r ng; dạo bộ mà không còn bất kỳ cảm xúc nào, bất kỳ cảm tính nào, nhìn ngắm cây cối và toàn quả đất: khi bạn nhìn ngắm như thế, bạn học hành suy nghĩ riêng của bạn, ý th c về nh ng phản ng riêng của bạn và không cho phép một tư tưởng nào tẩu thoát khỏi bạn mà không hiểu rõ tại sao nó hiện diện, điều gì đã là nguyên nhân của nó. Nếu bạn cảnh giác, không bao giờ cho phép một tư tưởng rời khỏi, ngay đó bộ não trở nên rất yên lặng. Vậy là, bạn nhìn ngắm trong yên lặng vô cùng và yên lặng đó có chiều sâu vô hạn, một vẻ đẹp vĩnh c u không thể làm hư

hỏng.

Cậu bé giỏi trong nh ng trò chơi, th c s rất giỏi. Cậu ấy cũng giỏi trong công việc học tập n a; cậu ấy rất nghiêm túc. Vì thế

vào một ngày cậu ấy đến gặp giáo viên và hỏi, ‘Thưa thầy, em https://thuviensach.vn

có thể có một nói chuyện với thầy đư c không?’ Người giáo d c đồng ý, ‘Đư c ch , chúng ta có thể nói chuyện; chúng ta hãy ra ngoài dạo bộ.’ Thế là họ nói chuyện. Đó là một nói chuyện gi a người dạy học và người đư c dạy, một nói chuyện trong đó có s tôn trọng ở cả hai bên, và vì người dạy học cũng nghiêm túc, nên nói chuyện rất thú vị, thân thiện, và họ đã quên rằng ông ấy là một thầy giáo với một học sinh; địa vị đư c quên bẵng, s quan trọng của một người mà có nhiều hiểu biết, cái uy quyền, và người còn lại mà hiếu kỳ.

‘Thưa thầy, em thắc mắc không hiểu thầy có biết tất cả việc này là gì không, tại sao em đang nhận một giáo d c, nó sẽ có một vai trò gì khi em lớn lên, em có vai trò gì trong thế giới này, tại sao em phải học hành, tại sao em phải lập gia đình và tương lai của em là gì? Dĩ nhiên em hiểu rằng em phải học hành và vư t qua vài loại kỳ thi nào đó và em hy vọng sẽ có thể vư t qua chúng. Em có thể sẽ sống đư c một số năm, có lẽ năm mươi, sáu mươi năm hay nhiều hơn, và trong tất cả nh ng năm sắp đến đó, sống của em và sống của nh ng người chung quanh em sẽ ra sao? Em sẽ là gì và m c đích chính của nhiều tiếng đồng hồ dài trên sách vở và nghe các giáo viên là gì? Có lẽ có một chiến tranh hủy diệt; tất cả chúng ta có lẽ bị giết chết. Nếu chết chóc là tất cả đang chờ sẵn phía trước, vậy thì m c đích của tất cả s giáo d c này là gì? Xin vui lòng lư ng th , em đang hỏi nh ng câu hỏi này hoàn toàn nghiêm túc vì em cũng đã nghe nh ng thầy giáo khác và thầy chỉ ra nhiều vấn đề trong nh ng s việc này.”

‘Thầy muốn trả lời t ng câu hỏi một. Em đã hỏi nhiều câu hỏi, em đã đưa ra nhiều vấn đề cho thầy, vì vậy trước hết chúng ta sẽ chú ý đến câu hỏi có lẽ là quan trọng nhất: tương lai của nhân loại và của chính em là gì? Như em biết, bố mẹ em khá giàu có và dĩ nhiên họ muốn giúp đ em bằng mọi cách họ có thể làm đư c. Có lẽ nếu em lập gia đình họ có thể cho em một ngôi nhà, mua một ngôi nhà với mọi vật d ng cần thiết trong nó, và em có lẽ có một người v đẹp – có lẽ. Vì thế đó là cái gì mà em sẽ là phải không? Cái con người tầm thường như thông thường? Có một công việc làm, yên tâm với tất cả nh ng vấn đề quanh em và trong em – đó là tương lai của em? Dĩ nhiên https://thuviensach.vn

một chiến tranh có lẽ đến, nhưng nó có lẽ không xảy ra. Chúng ta hãy hy vọng con người có lẽ đến đư c nhận th c rằng nh ng chiến tranh thuộc bất kỳ loại nào sẽ không bao giờ giải quyết đư c bất kỳ nh ng vấn đề nào của con người. Con người có lẽ tiến bộ, họ có lẽ phát minh nh ng máy bay tối tân hơn và vân vân nhưng nh ng chiến tranh đã không bao giờ giải quyết đư c nh ng vấn đề của con người và chúng sẽ không bao giờ

giải quyết đư c. Vì thế trong lúc này chúng ta hãy quên rằng tất cả mọi người trong chúng ta có lẽ sẽ bị hủy diệt qua s điên khùng của nh ng quốc gia siêu cường, qua s điên khùng của nh ng người khủng bố hay của một kẻ mị dân cầm quyền một quốc gia nào đó đang muốn hủy diệt nh ng kẻ thù bị sáng chế

bởi họ. Chúng ta hãy quên tất cả việc đó trong lúc này. Chúng ta hãy suy xét xem tương lai của em là gì, biết rằng em là thành phần của phần còn lại của thế giới. Tương lai của em là gì?

Như thầy đã hỏi, để là một con người tầm thường? Tầm thường có nghĩa là đi n a đoạn đường thẳng lên quả đồi, n a đoạn đường trong mọi s việc, không bao giờ đi thẳng lên ngay đỉnh của quả đồi hay không bao giờ đòi hỏi vận d ng hết năng lư ng của em, khả năng của em, không bao giờ đòi hỏi s hoàn hảo.

Dĩ nhiên em phải nhận ra rằng cũng sẽ có mọi áp l c t bên ngoài – nh ng áp l c để làm việc này, tất cả nh ng áp l c và tuyên truyền thuộc các hệ tôn giáo chật hẹp khác nhau. Tuyên truyền không bao giờ có thể nói lên s thật; s thật không bao giờ có thể tuyên truyền đư c. Vì thế thầy hy vọng em nhận ra áp l c tác động vào em – áp l c t bố mẹ của em, t xã hội của em, t truyền thống để là một người khoa học, để là một người triết lý, để là một người vật lý, một người đảm nhận công việc nghiên c u trong bất kỳ lãnh v c nào; hay để là một người kinh doanh. Nhận ra tất cả s việc này, mà em phải làm tại tuổi của em, em sẽ đi hướng nào? Chúng ta đang nói về tất cả nh ng s việc này trong nhiều học kỳ, và có thể, nếu người ta đư c phép nói rõ, em đã vận hành trí óc của em vào tất cả s việc này. Do đó vì chúng ta có một chút ít thời gian đi cùng nhau quanh quả đồi và quay trở lại, thầy đang hỏi em, không phải như một thầy giáo nhưng bằng thương yêu như một người bạn quan tâm chân thật, tương lai của em là gì? Ngay cả khi em đã https://thuviensach.vn

quyết định sẽ vư t qua nh ng kỳ thi nào đó và có một nghề

nghiệp, một nghề nghiệp tốt, em vẫn còn phải hỏi, đó là tất cả

à? Ngay cả khi em đã có một nghề nghiệp tốt rồi, có lẽ một sống tương đối hài lòng, em sẽ có nhiều lo âu, nh ng khó khăn.

Nếu em có một gia đình, tương lai của con cái em sẽ ra sao?

Đây là một câu hỏi mà em phải t trả lời cho chính em và có lẽ

chúng ta có thể nói chuyện về nó. Em phải suy nghĩ về tương lai của con cái em, không chỉ tương lai riêng của em, và em phải suy nghĩ về tương lai của nhân loại, và quên rằng em là người Đ c, người Pháp, người Anh hay người Ấn độ. Chúng ta hãy nói chuyện về nó, nhưng làm ơn hiểu rằng thầy không đang bảo em nên làm gì. Chỉ nh ng người dốt nát mới khuyên bảo, vì vậy thầy không ở trong bảng phân loại đó. Thầy chỉ đang hỏi bằng một thái độ thân thiện, mà thầy hy vọng em nhận ra; thầy không đang thúc ép em, điều khiển em, thuyết ph c em. Tương lai của em là gì? Em sẽ trưởng thành nhanh hay chậm, duyên dáng, nhạy cảm? Em sẽ tầm thường, mặc dầu em có lẽ giỏi nhất trong nghề nghiệp của em? Em có lẽ xuất sắc, em có lẽ

rất, rất giỏi khi làm bất c việc gì, nhưng thầy đang nói về s tầm thường của cái trí, của tâm hồn, s tầm thường của toàn thân tâm em.’

‘Thưa thầy, em th c s không biết trả lời nh ng câu hỏi này như thế nào. Em đã không suy nghĩ về nó nhiều lắm, nhưng khi thầy hỏi câu hỏi này, liệu rằng em có ý định trở thành giống như

nh ng người còn lại của thế giới, tầm thường, chắc chắn em không muốn như thế. Em cũng nhận ra s c quyến rũ của thế

giới. Em cũng thấy đư c một phần trong con người em thèm muốn tất cả s việc đó. Em muốn có một chút vui vẻ nào đó, nh ng lần hạnh phúc nào đó, nhưng phần còn lại của em cũng hiểu đư c s nguy hiểm của tất cả việc đó, nh ng khó khăn, nh ng thôi thúc, nh ng cám dỗ. Vì vậy em th c s không biết rõ kết c c em sẽ ở đâu. Và cũng vậy, vì thầy đã chỉ rõ trong nhiều dịp, chính em không biết đư c em là gì. Một việc rất chắc chắn, em th c s không muốn là một con người tầm thường với một cái trí và tâm hồn nhỏ bé, mặc dù với một bộ não có lẽ

thông minh c c kỳ. Em có lẽ học nh ng quyển sách và kiếm đư c nhiều hiểu biết, nhưng có lẽ em vẫn còn là một con người https://thuviensach.vn

rất nông cạn, bị giới hạn. Tầm thường, thưa thầy, là một t ng rất đúng mà thầy đã s d ng và khi tìm hiểu nó em bị kinh hãi –

không phải về cái t ng nhưng về toàn bộ nh ng ng ý của s việc gì thầy đã trình bày. Em th c s không hiểu rõ, và có lẽ khi nói chuyện với thầy về việc đó mọi vấn đề có lẽ đều đư c thông suốt. Em không thể quá dễ dàng khi nói chuyện với bố mẹ em.

Họ có thể cũng có cùng nh ng vấn đề như em; về thân thể họ

có lẽ trưởng thành nhiều hơn nhưng họ có lẽ ở cùng vị trí như

em. Vì vậy nếu em đư c phép hỏi, thưa thầy, em xin phép có đư c một dịp khác, nếu thầy sẵn lòng, cho em thưa chuyện cùng thầy? Em th c s cảm thấy khá hoảng hốt, căng thẳng, s hãi về khả năng của em để đương đầu tất cả việc này, đối mặt nó, thành t u nó và không trở thành một con người tầm thường.’

Đó là một trong nh ng buổi sáng kia mà không bao giờ đã là trước kia: cánh đồng cỏ gần bên, nh ng cây sồi màu đồng bất động và con đường nhỏ dẫn vào cánh r ng sâu hơn – tất cả

đều yên lặng. Không một con chim nào ríu rít và nh ng con ng a gần bên đang đ ng bất động. Một buổi sáng như thế này, trong lành, non nớt, là một s việc hiếm hoi. Có an bình trong vùng đất này và mọi th đều rất yên lặng. Có cảm thấy đó, cảm thấy yên lặng tuyệt đối đó. Nó không là một cảm tính lãng mạn, không là tưởng tư ng của thi ca. Nó đã là và là. Một việc đơn giản là tất cả s việc này hiện diện. Sáng nay nh ng cây sồi màu đồng đầy tráng lệ tương phản nh ng cánh đồng xanh trải dài rất xa, và một đám mây đầy ánh ban mai đang nhàn nhã trôi qua. Mặt trời v a ló dạng, có một an bình vô biên và một ý th c tôn kính. Không phải s tôn kính của thư ng đế hay thần thánh tưởng tư ng nào đó, nhưng một tôn kính đư c sinh ra t vẻ

đẹp vô biên. Sáng nay người ta có thể buông bỏ tất cả nh ng s việc mà người ta đã thâu lư m và yên lặng hòa cùng nh ng cánh r ng lẫn cây cối và bãi cỏ đ ng yên. Bầu trời có màu thanh thanh và mong manh và xa xa bên kia nh ng cánh đồng một con chim cu đang kêu, nh ng con chim bồ câu r ng đang gù gù và nh ng con chim két bắt đầu tiếng líu lo buổi sáng của chúng. T xa vọng lại bạn có thể nghe một chiếc xe đang chạy qua. Có thể khi bầu trời thật yên lặng và nhẹ nhàng sẽ có mưa https://thuviensach.vn

sau đó. Luôn luôn có mưa khi buổi sáng rất quang đãng. Nhưng sáng nay tất cả rất đặc biệt, một việc gì đó chưa bao giờ đã là trước kia và có thể không bao giờ lại là.

‘Thầy rất vui khi em t nguyện quay lại đây, không cần mời mọc, và có lẽ nếu em sẵn sàng, chúng ta có thể tiếp t c nói chuyện về đề tài tầm thường và tương lai của cuộc đời em.

Người ta có thể xuất sắc trong nghề nghiệp của người ta; chúng ta không đang nói rằng có s tầm thường trong tất cả nh ng nghề nghiệp; một người th mộc giỏi có lẽ không tầm thường trong công việc của ông ấy nhưng trong sống phía bên trong, hàng ngày của ông ấy, sống của ông ấy với gia đình, ông ấy có lẽ tầm thường. Lúc này cả hai chúng ta đều hiểu rõ nghĩa lý của t ng đó và chúng ta nên cùng nhau tìm hiểu chiều sâu của t ng đó. Chúng ta đang nói về s tầm thường phía bên trong, nh ng xung đột, nh ng vấn đề và lao dịch thuộc tâm lý. Có thể

có nh ng người khoa học tài ba tuy nhiên phía bên trong lại sống một sống tầm thường. Vì vậy điều gì sắp s a là sống của em? Trong vài lãnh v c em là một học sinh thông minh, nhưng em sẽ dùng bộ não của em vào việc gì? Chúng ta không đang nói về nghề nghiệp của em, điều đó sẽ đư c đề cập sau; điều gì chúng ta nên quan tâm là phương cách em sắp s a sống. Dĩ

nhiên em không là một tội phạm theo nghĩa thông thường của t ng đó. Nếu em khôn ngoan, em sẽ không là một người áp b c; điều đó quá hung hăng. Em sẽ có thể có đư c một công việc tuyệt vời, làm nh ng việc tuyệt vời trong bất kỳ công việc nào em l a chọn để làm. Vì vậy chúng ta hãy gạt vấn đề đó đi trong chốc lát; nhưng ở bên trong, tương lai của em là gì? Có phải em sắp s a giống như nh ng người còn lại của thế giới, luôn luôn theo đuổi vui thú, luôn luôn bị lo âu bởi hàng tá nh ng vấn đề thuộc tâm lý?’

‘Thưa thầy, lúc này em không có nh ng lo âu nào cả, ngoại tr nh ng lo âu để vư t qua nh ng kỳ thi và s mệt nhoài của tất cả việc đó. Về nh ng phương diện khác có vẻ em không có nh ng vấn đề nào. Có một t do nào đó. Em cảm thấy hạnh phúc, trẻ trung. Khi em trông thấy tất cả nh ng người già nua này em t hỏi chính mình, liệu em sẽ kết thúc giống như thế à?

Dường như họ đã có nh ng nghề nghiệp tốt hay đã th c hiện https://thuviensach.vn

đư c một điều gì đó mà họ muốn nhưng bất kể nh ng việc đó họ trở nên buồn chán, tối tăm, và dường như họ đã không bao giờ có đư c s hoàn hảo xuất sắc trong nh ng chất lư ng sâu sắc hơn của bộ não. Chắc chắc em không muốn là như thế. Đó không phải do kiêu ngạo nhưng em muốn có một cái gì đó khác hẳn. Đó không là một tham vọng. Em muốn có một nghề nghiệp tốt và mọi chuyện như thế nhưng chắc chắn em không muốn trở thành giống như nh ng người già nua này mà dường như

đã mất đi mọi th họ ưa thích.

‘Em có lẽ không muốn giống như họ nhưng sống là một s việc rất tàn khốc và đòi hỏi nỗ l c cao. Nó sẽ không cho phép em đư c t do một mình. Em sẽ chịu đ ng áp l c lớn lao t xã hội dù em sống ở đây hay nước M hay ở bất kỳ vùng đất nào khác của thế giới. Em sẽ liên t c bị thúc đẩy để trở thành giống như nh ng người còn lại, trở thành một điều gì đó của một người đạo đ c giả; nói nh ng việc em th c s không muốn nói, và nếu em lập gia đình mà có lẽ cũng gia tăng nh ng vấn đề.

Em phải hiểu rằng sống là một s việc rất ph c tạp – không chỉ

là theo đuổi cái gì em muốn mà còn phải kiên trì cùng nó.

Nh ng con người trẻ tuổi này muốn trở thành một cái gì đó –

nh ng luật sư, nh ng k sư, nh ng chính khách và vân vân; có s thôi thúc, động cơ của tham vọng tìm kiếm quyền l c, tiền bạc. Đó là điều gì nh ng người già em nói đến đã trải qua. Họ

bị kiệt s c bởi xung đột liên t c, bởi nh ng ham muốn của họ.

Hãy quan sát việc đó, hãy quan sát nh ng người chung quanh em. Tất cả họ đều cùng ở trong một con thuyền. Một số người rời bỏ con thuyền và lang thang không ng ng nghỉ và chết. Một số người tìm kiếm một góc an bình nào đó của quả đất và ẩn dật; một số người gia nhập một tu viện, trở thành nh ng thầy tu của nhiều loại khác nhau, cam kết nh ng lời thề rất nghiêm túc.

Đa số người, hàng triệu và hàng triệu, sống một sống rất tầm thường, tầm nhìn của họ rất hạn chế. Họ có nh ng đau khổ của họ, nh ng vui thú của họ và họ dường như không bao giờ thoát khỏi chúng hay hiểu rõ chúng và vư t khỏi. Vì vậy một lần n a chúng ta hỏi nhau, tương lai của chúng ta là gì, chính xác ra tương lai của em là gì? Dĩ nhiên em còn quá trẻ không thể thâm nhập vào câu hỏi này sâu sắc lắm, vì tuổi trẻ không liên quan gì https://thuviensach.vn

lắm đến s hiểu rõ thấu đáo của câu hỏi này. Em có lẽ là một người không tin có Thư ng đế; nh ng người trẻ tuổi không tin gì cả, nhưng khi em lớn hơn lúc đó em d a vào một hình th c nào đó của mê tín, tín điều thuộc tôn giáo, niềm tin thuộc tôn giáo. Tôn giáo không là một viên thuốc phiện, nhưng con người đã tạo ra tôn giáo trong hình ảnh riêng của anh ấy, s an ủi mù quáng và vì vậy an toàn. Anh ấy đã biến tôn giáo thành một th gì đó hoàn toàn không-thông minh và không-th c tế, không phải một việc gì đó mà em có thể sống cùng. Em bao nhiêu tuổi rồi?’

‘Em sắp s a mười chín tuổi, thưa thầy. Bà của em đã để lại cho em một chút gì đó khi em hai mươi mốt và có lẽ trước khi em vào đại học em có thể đi du lịch và quan sát thế giới. Nhưng em sẽ luôn luôn ôm theo nghi vấn này cùng em bất kỳ nơi nào em đi, bất kể tương lai của em là gì. Em có lẽ lập gia đình, có thể em sẽ, và có con cái, và thế là nghi vấn to lớn nổi lên –

tương lai của con cái em là gì? Trong ch ng m c nào đó em ý th c đư c điều gì các người chính trị đang làm vào lúc này khắp thế giới. Như em có thể hiểu đư c nó là công việc xấu xa, vì thế em nghĩ em sẽ không là một người chính trị. Em khá chắc chắn về điều đó nhưng em muốn có một công việc tốt. Em thích làm việc bằng hai bàn tay và bằng bộ não của em, nhưng nghi vấn sẽ là làm thế nào không trở thành một con người tầm thường giống như chín mươi chín phần trăm con người của thế

giới. Vì thế, thưa thầy, em sẽ làm gì đây? Ồ, vâng em hiểu rõ các nhà thờ và đền chùa và tất cả việc đó; em không bị chúng lôi cuốn. Trái lại em còn phản kháng tất cả việc đó – các vị linh m c và các ch c sắc của uy quyền, nhưng làm thế nào em sẽ

ngăn cản chính em không trở thành một con người tầm thường, xoàng xĩnh, bình thường.’

‘Nếu thầy đư c phép đề nghị, dưới bất kỳ hoàn cảnh nào đ ng bao giờ hỏi “làm thế nào”. Khi em dùng t ng “làm thế

nào” em th c s cần một người nào đó chỉ cho em phải làm gì, s hướng dẫn nào đó, một hệ thống nào đó, một người nào đó kề kề một bên đến nỗi em mất t do của em, khả năng quan sát của em, nh ng hoạt động riêng của em, nh ng suy nghĩ riêng của em, cách sống riêng của em. Khi em hỏi “làm thế nào” em th c s đã trở thành con người nhai lại; em mất đi tánh tổng thể

https://thuviensach.vn

và cũng cả tánh chân thật bẩm sinh để nhìn ngắm bản thân em, để là em là gì và để vư t khỏi và ở trên em là gì. Đ ng bao giờ, đ ng bao giờ đặt câu hỏi “làm thế nào”. Em phải hỏi “làm thế

nào” khi em muốn lắp ráp một động cơ hay một máy vi tính. Em phải học một điều gì đó về nó t một người nào đó. Nhưng đư c t do và có tánh sáng tạo thuộc tâm lý chỉ có thể xảy ra khi em ý th c rõ nh ng hoạt động riêng bên trong em, cảnh giác điều gì em đang suy nghĩ và không bao giờ cho phép một suy nghĩ nào tẩu thoát mà không quan sát đư c bản chất của nó, nguồn gốc khởi đầu của nó. Quan sát, nhìn ngắm. Người ta học hỏi về chính mình rất nhiều bằng cách nhìn ngắm hơn là t nh ng quyển sách hay t một người tâm lý hay t một học giả, giáo sư uyên bác, thông minh, ph c tạp.

Điều đó sẽ khó khăn lắm, người bạn của tôi ạ. Nó có thể xé v n em trong nhiều phương hướng. Có quá nhiều cám dỗ tạm gọi như thế – thuộc sinh học, thuộc xã hội và em có thể bị chỉ trích gay gắt, phân rã hoàn toàn bởi s tàn bạo của xã hội. Dĩ nhiên em sẽ phải đ ng một mình nhưng việc đó phải xảy ra không do cư ng bách, cả quyết hay khao khát nhưng nó xảy ra khi em bắt đầu nhận thấy nh ng s việc giả dối quanh em và trong chính em: nh ng cảm xúc, nh ng hy vọng. Khi em bắt đầu nhận thấy điều giả dối, ngay đó có khởi đầu của tỉnh th c, của thông minh. Em phải là một ngọn đèn cho chính em và đó là một trong nh ng s việc khó khăn nhất trong sống.’

‘Thưa thầy, thầy đã đánh giá tất cả việc đó có vẻ quá khó khăn, quá ph c tạp, quá kinh hoàng, quá hoảng s .’

‘Thầy chỉ đang vạch rõ cho em tất cả việc này. Nó không có nghĩa rằng nh ng s kiện nhất thiết phải gây s hãi cho em.

Nh ng s kiện ở ngay đó để quan sát. Nếu em quan sát chúng, chúng không bao giờ gây s hãi cho em. Nh ng s kiện không gây s hãi. Nhưng nếu em muốn lẩn tránh chúng, quay lưng lại và chạy, vậy thì việc đó gây s hãi. Xét theo tổng thể, ng ng lại, nhìn thấy điều gì em đã làm có lẽ không đúng lắm, sống cùng s kiện và không diễn giải s kiện tùy theo vui thú hay lề thói phản ng của em, điều đó không gây s hãi. Sống không đơn giản lắm đâu. Người ta có thể sống đơn giản nhưng sống t nó rất rộng lớn, ph c tạp. Nó lan rộng t chân trời này sang chân https://thuviensach.vn

trời khác. Em có thể sống chỉ cần một ít quần áo hay ăn một b a một ngày, nhưng việc đó không là đơn giản. Vì thế hãy đơn giản, đ ng sống trong một phương cách ph c tạp, mâu thuẫn và vân vân, chỉ giản dị bên trong …. Em đã chơi quần v t sáng nay. Thầy đã nhìn em chơi và em có vẻ khá giỏi môn đó. Có lẽ

chúng ta sẽ gặp lại nhau. Điều đó tùy thuộc em.’

‘Em cảm ơn thầy, thưa thầy.’

https://thuviensach.vn

Từ Bình phẩm về Sống, Tập 3, Chương 30

https://thuviensach.vn

TÁNH TƯ LỢI LÀM HƯ HỎNG CÁI TRÍ

Gió đang thổi t một phía thung lũng sang phía bên kia, con đường băng qua một cây cầu nhỏ nơi dòng nước chảy xiết có màu nâu do bởi nh ng cơn mưa gần đây. Quẹo hướng bắc, nó chạy dài qua nh ng cái dốc thoai thoải đến một ngôi làng hẻo lánh. Ngôi làng đó và dân làng rất nghèo khổ. Nh ng con chó khẳng khiu, và chúng sẽ sủa t rất xa, không bao giờ dám lại gần, đuôi của chúng quặp xuống, đầu ngẩng cao, sẵn sàng chạy. Nhiều con dê rải rác trên sườn đồi, kêu be be và ăn nh ng b i cây dại. Một vùng quê đẹp, xanh màu lá cây, cùng nh ng quả đồi xanh đậm. Đá granit nhô lên trên nh ng đỉnh đồi đã đư c r a sạch sẽ khỏi nh ng thế k vô tận bởi nh ng cơn mưa. Nh ng quả đồi này không cao lắm, nhưng chúng rất cổ

xưa, và tương phản với bầu trời xanh chúng có một vẻ đẹp kỳ

bí, s dễ thương lạ thường của thời gian không thể đo lường.

Chúng giống như nh ng ngôi đền mà con người đã xây d ng giống như chúng, trong s ao ước với tới thiên đàng của họ.

Nhưng chiều hôm đó, cùng mặt trời hoàng hôn trên chúng, nh ng quả đồi này dường như rất gần gũi. Xa xa ở phương nam một cơn bão đang dồn lại, và ánh sét gi a nh ng đám mây tạo ra một cảm giác lạ lùng cho đất đai. Cơn bão sẽ đến đây suốt đêm; nhưng nh ng quả đồi ương ngạnh chống lại nh ng cơn bão của bao nhiêu thời đại, và chúng sẽ mãi mãi hiện diện ở đó, vư t khỏi tất cả c c nhọc và đau khổ của con người.

Dân làng đang trở về nhà của họ, mệt nhoài sau một ngày làm việc ngoài ruộng. Chốc lát n a bạn sẽ thấy khói bốc lên t nh ng ngôi nhà tranh l p x p của họ khi họ chuẩn bị b a cơm tối. B a cơm sẽ không có nhiều lắm; và bọn trẻ, đang ngóng ăn, sẽ mỉm cười khi bạn đi ngang qua. Chúng có đôi mắt to và nhút nhát với người lạ, nhưng chúng rất thân thiện. Hai cô gái nhỏ đang bế nh ng đ a em nhỏ xíu bên hông của chúng trong khi các bà mẹ đang nấu nướng, nh ng đ a nhỏ sẽ tuột xuống và bị xốc lên hông lại. Mặc dầu chỉ mới mười hay mười hai tuổi, https://thuviensach.vn

hai cô gái nhỏ này đã đư c tận d ng để bế em bé; và cả hai đều mỉm cười. Cơn gió buổi chiều luồn lách gi a nh ng cái cây, và gia súc đang đư c dắt vào chuồng qua đêm.

Trên con đường đó bây giờ đã không còn người nào, thậm chí cả một người dân làng cô độc. Quả đất dường như bỗng nhiên trống không, yên lặng lạ thường. Mặt trăng non, mới mẻ v a ló dạng trên nh ng quả đồi đen sẫm. Gió đã ng ng thổi, không một chiếc lá đang lay động; mọi th đ ng yên, và cái trí hoàn toàn cô đơn. Nó không cô độc, tách rời, khép kín bên trong suy nghĩ riêng của nó, nhưng cô đơn, không tiếp xúc đư c, không vấy bẩn. Nó không kênh kiệu và xa cách, không tách khỏi nh ng s vật của quả đất. Nó cô đơn, và tuy nhiên lại cùng mọi s vật; bởi vì nó cô đơn, mọi s vật là của nó. Cái tách rời biết về nó như bị tách rời; nhưng cô đơn này không biết tách rời, không biết phân chia. Nh ng cái cây, con suối, người dân làng đang gọi ở xa, tất cả đều trong cô đơn này. Nó không là một đồng hóa cùng con người, cùng quả đất, bởi vì tất cả đồng hóa đã hoàn toàn đư c xóa tan. Trong cô đơn này, ý th c của thời gian trôi đi đã kết thúc.

Có ba người trong số họ, một người cha, con trai của ông ấy, và một người bạn. Người cha đúng là đã ở tuổi cuối năm mươi, cậu con trai trong nh ng năm ba mươi, và người bạn không rõ bao nhiêu tuổi. Hai người già đều hói đầu, và cậu trai vẫn còn nhiều tóc. Cậu ấy có một cái đầu tròn trịa, mũi hơi thấp, và đôi mắt mở to. Đôi môi của cậu luôn động đậy, mặc dầu cậu ngồi dư th a yên lặng. Người cha đã chọn chỗ ngồi đằng sau cậu con và người bạn, nói rằng ông ấy sẽ tham gia vào nói chuyện nếu cần thiết, nhưng nếu không sẽ chỉ ngồi quan sát và lắng nghe. Một con chim sẻ bay đến cái c a sổ đang mở và lại bay đi, bị kinh hãi bởi quá nhiều người trong phòng. Nó biết căn phòng đó, và sẽ thường đậu trên bệ c a sổ, kêu chíp chíp, mà chẳng có gì s hãi.

Cậu con trai bắt đầu, ‘Mặc dầu cha tôi có lẽ không tham gia trong nói chuyện, ông muốn thỉnh thoảng chen vào, bởi vì vấn đề có liên quan đến tất cả chúng tôi. Mẹ tôi cũng muốn đến nhưng bà không cảm thấy khỏe, và bà sẽ chờ chúng tôi kể lại buổi gặp g này. Chúng tôi đã đọc một số trong nh ng vấn đề

https://thuviensach.vn

ông trình bày và đặc biệt cha tôi đã theo sát nh ng nói chuyện của ông t trước đến nay; nhưng chỉ trong năm cuối này hay khoảng ch ng như thế chính tôi mới bắt đầu quan tâm th c s đến điều gì ông trình bày. T lâu, chính trị đã trở thành s quan tâm và hăng say của tôi; nhưng tôi bắt đầu thấy s không-chín chắn của chính trị. Sống tôn giáo dành cho cái trí chín chắn, và không phải dành cho nh ng người chính trị hay nh ng luật sư.

Tôi đã là một luật sư khá thành công, nhưng không còn là một luật sư n a, bởi vì tôi muốn dành nh ng năm cuối thuộc sống của tôi cho cái gì đó ý nghĩa và x ng đáng hơn nhiều. Tôi cũng đã kể cho người bạn của tôi, mà muốn theo cùng chúng tôi khi anh ấy nghe chúng tôi đang đến đây. Ông thấy, thưa ông, vấn đề của chúng tôi là s kiện rằng chúng tôi đang già nua. Thậm chí tôi, dầu vẫn còn khá trẻ, cũng đang đến thời kỳ của sống đó khi thời gian dường như đang bay nhanh, khi ngày của một người có vẻ quá ngắn và chết lại đến thật gần. Chết, ít nhất trong khoảnh khắc đó, không là một vấn đề; nhưng tuổi già đã trở thành một vấn đề.’

Bạn có ý qua t ng tuổi già? Bạn đang có ý s già nua của các cơ quan thân thể, hay của cái trí?

‘Dĩ nhiên, s già nua của thân thể là việc không tránh khỏi, nó cạn kiệt qua s d ng và bệnh tật. Nhưng liệu cái trí cần tuổi già và thoái hóa?’

Suy nghĩ một cách giả thiết là vô ích và một lãng phí thời gian. S thoái hóa của cái trí là một giả thiết hay một s kiện th c tế?

‘Nó là một s kiện, thưa ông. Tôi nhận thấy rằng cái trí của tôi đang trở nên già nua, mệt mỏi; s thoái hóa chầm chậm đang xảy ra.’

Liệu nó cũng không là vấn đề với nh ng người trẻ, mặc dù họ có lẽ vẫn chưa nhận biết đư c nó? Thậm chí lúc này cái trí của họ đã đư c cố định trong một cái khuôn; suy nghĩ của họ

đã đư c khép kín trong một khuôn mẫu chật hẹp. Nhưng bạn có ý gì khi bạn nói rằng cái trí của bạn đang trở nên già nua?

‘Nó không còn sinh động, tỉnh táo, nhạy cảm như trước kia nó đã là. S tỉnh táo của nó đang co rút lại; nh ng phản ng của nó đến nhiều thách th c của sống đang gia tăng t kho lưu https://thuviensach.vn

tr của quá kh . Nó đang thoái hóa, đang vận hành mỗi lúc một nhiều hơn trong nh ng giới hạn thuộc s cố định riêng của nó.’

Vậy thì điều gì làm cho cái trí thoái hóa. Nó chính là s t -

phòng vệ và kháng c s thay đổi, đúng ch ? Mỗi người đều có một quyền sở h u bất di bất dịch mà có ý th c hay không-ý th c anh ấy đang bảo vệ, đang canh ch ng, và đang không cho phép bất kỳ th gì quấy rầy.

‘Ông có ý một quyền sở h u bất di bất dịch trong tài sản?’

Không nh ng trong tài sản, nhưng còn cả trong nh ng liên hệ thuộc mọi loại. Không gì có thể tồn tại trong cô lập. Sống là liên hệ; và cái trí có một quyền sở h u cố định trong s liên hệ

của nó với con người, với nh ng ý tưởng, và với nh ng s vật.

Tư l i này, và s khước t để tạo ra một cách mạng cơ bản bên trong chính nó, là khởi đầu s thoái hóa của cái trí. Hầu hết mọi cái trí đều bảo thủ, chúng chống lại nh ng thay đổi. Ngay cả cái trí tạm gọi là cách mạng cũng bảo thủ, bởi vì ngay khi nó đã kiếm đư c s thành công cách mạng của nó, nó cũng chống đối s thay đổi; chính s cách mạng trở thành quyền sở h u cố

định của nó.

Dẫu rằng cái trí, dù nó bảo thủ hay tạm gọi là cách mạng, có lẽ

cho phép nh ng bổ sung nào đó trên nh ng đường viền thuộc nh ng hoạt động của nó, nó chống c lại tất cả s thay đổi tại trung tâm. Nh ng hoàn cảnh có lẽ thúc đẩy nó phải như ng bộ, t -thích ng, đầy đau khổ hay thoải mái, đến một khuôn mẫu khác biệt; nhưng trung tâm vẫn còn c ng cỏi, và chính là trung tâm mới gây ra s thoái hóa của cái trí.

‘Ông có ý gì qua t ng trung tâm?’

Bạn không biết à? Bạn đang tìm kiếm một diễn tả của nó?

‘Không, thưa ông, nhưng qua s diễn tả tôi có lẽ tiếp xúc nó, nhận đư c cảm giác của nó.’

‘Thưa ông,’ người cha chen vào, ‘thuộc trí năng chúng tôi có lẽ nhận biết đư c trung tâm đó, nhưng thật ra hầu hết chúng tôi đều không bao giờ có dịp mặt đối mặt với nó. Chính tôi đã thấy nó đư c diễn tả một cách khéo léo và tinh vi trong nhiều quyển sách khác nhau, nhưng tôi đã chưa bao giờ th c s đối diện nó; và khi ông hỏi liệu chúng tôi biết nó, tôi, một người, tôi chỉ

có thể nói tôi không biết. Tôi chỉ có thể biết s diễn tả của nó.’

https://thuviensach.vn

Người bạn thêm vào, ‘Lại n a, nó là tánh tư l i cố định của chúng tôi, s ham muốn bám rễ sâu cho an toàn của chúng tôi, điều đó ngăn cản chúng tôi không biết trung tâm đó. Tôi không biết cậu con trai riêng của tôi, mặc dù tôi đã sống với con trai tôi t khi mới sanh, và thậm chí tôi lại càng không biết nh ng gì gần gũi với cậu con. Muốn biết nó người ta phải quan sát nó, nhìn ngắm nó, lắng nghe nó, nhưng tôi không bao giờ th c hiện. Tôi luôn luôn vội vàng; và thỉnh thoảng khi tôi có nhìn nó, tôi lại xung đột với nó.’

Chúng ta đang nói về s lão hóa, cái trí đang thoái hóa. Cái trí luôn luôn đang d ng lên khuôn mẫu của s chắc chắn riêng của nó, s an toàn của nh ng quan tâm riêng của nó; nh ng t ng , hình th c, s diễn tả có lẽ thay đổi t thời gian sang thời gian, t văn hóa sang văn hóa, nhưng trung tâm của tánh tư l i vẫn còn. Chính là trung tâm này mới khiến cho cái trí thoái hóa, dù nó có lẽ tỉnh táo và năng động phía bên ngoài nhiều bao nhiêu. Trung tâm này không là một điểm cố định, nhưng nh ng điểm khác nhau bên trong cái trí, và vì vậy nó là chính cái trí.

S hoàn thiện của cái trí, hay chuyển động t một trung tâm sang một trung tâm khác, không xóa sạch nh ng trung tâm này; s k luật, s kiềm chế, hay s thăng hoa của một trung tâm chỉ thiết lập một trung tâm khác trong vị trí của nó.

Lúc này, chúng ta có ý gì khi chúng ta nói chúng ta rất sinh động?

Cậu trai trả lời, ‘Theo thông thường, chúng ta nghĩ rằng chúng ta sinh động khi chúng ta nói chuyện, khi chúng ta cười đùa, khi có cảm xúc, khi có suy nghĩ, hoạt động, xung đột, vui vẻ.’

Vì vậy điều gì chúng ta gọi là sống là s chấp nhận hay

‘phản kháng’ bên trong khuôn mẫu của xã hội; nó là một chuyển động bên trong cái cũi của cái trí. Sống của chúng ta là một chuỗi vô tận của nh ng đau khổ và nh ng vui thú, nh ng s hãi và nh ng thất vọng, nh ng mong muốn và nh ng giành giật; và khi chúng ta suy nghĩ về s thoái hóa của cái trí, và hỏi liệu có thể kết thúc nó, s tìm hiểu của chúng ta cũng ở trong cái cũi của cái trí. Đây là sống?

https://thuviensach.vn

Người cha trả lời, ‘Tôi e rằng chúng tôi không biết một sống nào khác. Khi chúng tôi già nua, nh ng vui thú giảm bớt lại trong khi nh ng đau khổ dường như lại gia tăng; và nếu người ta có suy nghĩ, người ta nhận biết rằng cái trí của người ta đang thoái hóa dần dần. Chắc chắn thân thể sẽ già nua và hư hỏng; nhưng làm thế nào người ta sẽ ngăn cản s lão hóa này của cái trí?’

Chúng ta sống một sống thiếu suy nghĩ, và gần kết thúc của nó chúng ta bắt đầu thắc mắc tại sao cái trí thoái hóa, và làm thế nào kiềm hãm lại tiến trình. Chắc chắn, điều gì quan trọng là chúng ta sống nh ng ngày của chúng ta như thế nào, không chỉ

khi chúng ta còn trẻ, nhưng còn trong tuổi trung niên, và trong suốt nh ng năm tháng suy tàn. Loại sống đúng đắn đòi hỏi chúng ta s thông minh còn hơn cả một nghề nghiệp để kiếm sống. Suy nghĩ đúng đắn là cốt lõi cho sống đúng đắn.

‘Ông có ý gì qua nh ng t ng suy nghĩ đúng đắn?’ người bạn hỏi.

Có s khác biệt vô cùng, chắc chắn, gi a suy nghĩ đúng đắn và tư tưởng đúng đắn. Suy nghĩ đúng đắn là tỉnh th c liên t c; tư tưởng đúng đắn, ngư c lại, là hoặc tuân ph c vào một khuôn mẫu đư c thiết lập bởi xã hội, hay một phản ng chống lại xã hội. Tư tưởng đúng đắn là cố định, nó là qui trình của tập h p lại cùng nhau theo nhóm nh ng khái niệm đư c gọi là nh ng lý tưởng, và tuân theo chúng. Chắc chắn, tư tưởng đúng đắn thiết lập tầm nhìn th bậc, uy quyền, và gây ra tánh tôn trọng; trái lại, suy nghĩ đúng đắn là tỉnh th c đư c toàn qui trình của s tuân ph c, bắt chước, chấp nhận, phản kháng. Suy nghĩ

đúng đắn, không giống như tư tưởng đúng đắn, không là một s việc phải đư c thành t u; nó nảy sinh đồng thời cùng hiểu rõ về chính mình, mà là s nhận biết đư c nh ng phương cách của cái tôi. Suy nghĩ đúng đắn không thể học hành đư c t nh ng quyển sách hay một người khác; nó hiện diện qua s tỉnh th c đư c chính nó của cái trí trong hành động của liên hệ.

Nhưng không thể có hiểu rõ đư c hành động này ch ng nào cái trí còn bênh v c hay chỉ trích. Vì vậy, suy nghĩ đúng đắn xóa sạch xung đột và t -mâu thuẫn, mà là nh ng nguyên nhân cơ

bản của s thoái hóa của cái trí.

https://thuviensach.vn

‘Xung đột không là một bộ phận cốt lõi của sống hay sao?’

cậu trai hỏi. ‘Nếu chúng ta không đấu tranh, chúng ta chỉ là cây cỏ.’

Chúng ta nghĩ chúng ta đư c sinh động khi chúng ta bị trói buộc trong s xung đột của tham vọng, khi chúng ta bị thôi thúc bởi s ép buộc của ganh tị, khi ham muốn thúc đẩy chúng ta vào hành động; nhưng tất cả điều này chỉ dẫn chúng ta đến s đau khổ và hỗn loạn lớn lao hơn. Xung đột củng cố hoạt động t cho mình là trung tâm, nhưng hiểu rõ về xung đột xảy ra qua suy nghĩ đúng đắn.

‘Bất hạnh thay, qui trình của đấu tranh và đau khổ này, kèm theo chút vui vẻ, là sống duy nhất mà chúng tôi biết’, người cha nói. ‘Có nh ng bắt chước của một loại sống khác, nhưng không thường xuyên lắm. Vư t khỏi hỗn loạn này và tìm đư c sống khác đó luôn luôn là m c đích của s tìm kiếm.’

Tìm kiếm cái gì vư t khỏi nh ng th c tế là bị trói buộc trong ảo tưởng. S tồn tại hàng ngày, cùng nh ng tham vọng, nh ng ganh tị của nó, và vân vân, phải đư c hiểu rõ; nhưng muốn hiểu rõ đư c nó đòi hỏi s tỉnh th c, suy nghĩ đúng đắn. Không có suy nghĩ đúng đắn khi tư tưởng bắt đầu bằng một giả thuyết, một thành kiến. Khởi s bằng một kết luận, hay tìm kiếm một câu trả lời đư c hình thành t trước, chấm d t suy nghĩ đúng đắn; thật ra, lúc đó không có suy nghĩ gì cả. Vì vậy suy nghĩ

đúng đắn là nền tảng của s chân thật.

Cậu con trai chen vào, ‘Dường như đối với tôi, ít nhất một trong nh ng nhân tố trong toàn vấn đề này của s thoái hóa của cái trí là vấn đề của nghề nghiệp đúng đắn.’

Bạn có ý gì qua nh ng t ng nghề nghiệp đúng đắn?

‘Thưa ông, tôi đã nhận thấy nh ng người bị mê mải trong hoạt động hay nghề nghiệp nào đó chẳng mấy chốc quên bẵng chính họ; họ quá bận rộn nên không suy nghĩ về chính họ, đó là một điều tốt đẹp.’

Nhưng một mê mải như thế không là một tẩu thoát khỏi chính mình hay sao? Và tẩu thoát khỏi chính mình là nghề

nghiệp sai lầm; nó đang thóa hóa, nó nuôi dư ng s thù địch, s phân chia, và vân vân. Nghề nghiệp đúng đắn hiện diện qua loại giáo d c đúng đắn, và cùng hiểu rõ về chính mình. Liệu bạn https://thuviensach.vn

không nhận thấy rằng bất kỳ hoạt động hay nghề nghiệp nào, một cách có ý th c hay không-ý th c, cái tôi s d ng nó như

một phương tiện cho s thỏa mãn riêng của nó, cho s thành t u của nh ng tham vọng riêng của nó, hay trong đạt đư c s thành công nhờ vào uy quyền, hay sao?

‘Bất hạnh thay, đó là như thế. Dường như chúng ta s d ng mọi th cho s thăng tiến riêng của chúng ta.’

Chính tánh t l i này, t -thăng tiến liên t c này, khiến cho cái trí nhỏ nhen; và mặc dù hoạt động của nó đư c mở rộng, mặc dù nó đư c bận tâm bởi chính trị, khoa học, nghệ thuật, nghiên c u, hay điều gì bạn muốn, có một chật hẹp lại của suy nghĩ, một nông cạn mà tạo ra s thoái hóa, s thối nát. Chỉ khi nào có s hiểu rõ đư c tổng thể của cái trí, tầng ý th c bên trong lẫn bên ngoài, mới có thể có một tái sinh của cái trí.

Người cha nói, ‘Thế giới vật chất là tai ương của thế hệ

hiện đại. Nó bị cuốn theo bởi nh ng s việc của thế giới, và không trao s suy nghĩ đến nh ng vấn đề nghiêm túc.’

Thế hệ này giống như nh ng thế hệ khác. Nh ng s việc vật chất không chỉ là nh ng cái tủ lạnh, nh ng chiếc áo sơ mi bằng l a, nh ng chiếc máy bay, nh ng máy thu hình, và vân vân; chúng gồm cả nh ng lý tưởng, s tìm kiếm quyền hành dù cá nhân hay tập thể, và s ham muốn đư c an toàn, hoặc trong thế giới này hoặc trong đời kế tiếp. Tất cả việc này tạo ra s thoái hóa và s thối nát của cái trí. Vấn đề của s thoái hóa phải đư c hiểu rõ ngay tại khởi đầu, trong thời trẻ của một người, không phải tại thời kỳ của s suy s p về thân thể.

“Điều đó có nghĩa không có hy vọng cho chúng tôi?’

Không phải đâu. Nó gian nan khi chấm d t s thoái hóa của cái trí tại tuổi tác của chúng ta, đó là tất cả. Muốn tạo ra một thay đổi cơ bản trong nh ng phương cách thuộc sống của chúng ta, phải có s tỉnh th c lan rộng, và một chiều sâu vô tận của cảm thấy, mà là tình yêu. Với tình yêu mọi th đều có thể

xảy ra.

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Ojai, ngày 9 tháng 7 năm 1944

- Ojai, ngày 3 tháng 6 năm 1945

- Ojai, ngày 27 tháng 5 năm 1945

- Bangalore, ngày 8 tháng 8 năm 1948

- Ojai, ngày 14 tháng 8 năm 1955

- CÔNG VIỆC

- CÁ THỂ VÀ XÃ HỘI

- Bombay, ngày 24 tháng 2 năm 1957

- CHỨC NĂNG THỰC SỰ CỦA GIÁO VIÊN LÀ GÌ?

- Varanasi, ngày 12 tháng 1 năm 1962

- ĐIỀU GÌ LÀM CHO BẠN BUỒN CHÁN

- Từ Vấn đề của Văn hóa này, Chương 17

- Bombay, ngày 28 tháng 3 năm 1948

- Bangalore, ngày 15 tháng 8 năm 1948

- Poona, ngày 17 tháng 10 năm 1948

- Bombay, ngày 26 tháng 2 năm 1950

- VẼ ĐẸP VÀ NGHỆ SĨ

- Bombay, ngày 11 tháng 3 năm 1953

- Ngày 20 tháng 1 năm 1954

- Amsterdam, ngày 23 tháng 5 năm 1955

- Ngày 5 tháng 8 năm 1972

- Nói chuyện với học sinh: VỀ TẠO TÁC HÌNH ẢNH

- TÌNH TRẠNG BỊ QUY ĐỊNH

- Saanen, ngày 24 tháng 7 năm 1973

- Saanen, ngày 3 tháng 8 năm 1973

- Saanen ,ngày 25 tháng 7 năm 1976 KIẾM SỐNG ĐÚNG ĐẮN

- Ojai, ngày 3 tháng 4 năm 1977

- TÔI SẼ LÀM GÌ?

- Ngày 1 tháng 12 năm 1978

- Ngày 15 tháng 12 năm 1978

- Saanen, ngày 28 tháng 7 năm 1979

- Ngày 15 tháng 11 năm 1983

- Nói chuyện tại Brockwood Park School Ngày 17 tháng 6 năm 1973

- Saanen, ngày 24 tháng 5 năm 1980 SỐNG ĐÚNG ĐẮN

- Ngày 30 tháng 5 năm 1983

- TÁNH TƯ LỢI LÀM HƯ HỎNG CÁI TRÍ

Table of Contents

Ojai, ngày 9 tháng 7 năm 1944

Ojai, ngày 3 tháng 6 năm 1945

Ojai, ngày 27 tháng 5 năm 1945

Bangalore, ngày 8 tháng 8 năm 1948

Ojai, ngày 14 tháng 8 năm 1955

CÔNG VIỆC

CÁ THỂ VÀ XÃ HỘI

Bombay, ngày 24 tháng 2 năm 1957

CHỨC NĂNG THỰC SỰ CỦA GIÁO VIÊN LÀ GÌ?

Varanasi, ngày 12 tháng 1 năm 1962

ĐIỀU GÌ LÀM CHO BẠN BUỒN CHÁN

Từ Vấn đề của Văn hóa này, Chương 17

Bombay, ngày 28 tháng 3 năm 1948

Bangalore, ngày 15 tháng 8 năm 1948

Poona, ngày 17 tháng 10 năm 1948

Bombay, ngày 26 tháng 2 năm 1950

VẼ ĐẸP VÀ NGHỆ SĨ

Bombay, ngày 11 tháng 3 năm 1953

Ngày 20 tháng 1 năm 1954

Amsterdam, ngày 23 tháng 5 năm 1955

Ngày 5 tháng 8 năm 1972

Nói chuyện với học sinh: VỀ TẠO TÁC HÌNH ẢNH

TÌNH TRẠNG BỊ QUY ĐỊNH

Saanen, ngày 24 tháng 7 năm 1973

Saanen, ngày 3 tháng 8 năm 1973

Saanen ,ngày 25 tháng 7 năm 1976 KIẾM SỐNG ĐÚNG ĐẮN

Ojai, ngày 3 tháng 4 năm 1977

TÔI SẼ LÀM GÌ?

Ngày 1 tháng 12 năm 1978

Ngày 15 tháng 12 năm 1978

Saanen, ngày 28 tháng 7 năm 1979

Ngày 15 tháng 11 năm 1983

Nói chuyện tại Brockwood Park School Ngày 17 tháng 6 năm 1973

Saanen, ngày 24 tháng 5 năm 1980 SỐNG ĐÚNG ĐẮN

Ngày 30 tháng 5 năm 1983

TÁNH TƯ LỢI LÀM HƯ HỎNG CÁI TRÍ