TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động Nguồn: http://vnthuquan.net/

tuthienbao.com

Tạo ebook: Nguyễn Kim Vỹ.

MỤC LỤC

Chƣơng 1

Chƣơng 2

Chƣơng 3

Chƣơng 4

Chƣơng 5

Chƣơng 6

Chƣơng 7

Chƣơng 8

Chƣơng 9

Chƣơng 10

Chƣơng 11

Chƣơng 12

Chƣơng 13

Chƣơng 14

Chƣơng 15

Chƣơng 16

Chƣơng 17

Chƣơng 18

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chƣơng 19

Chƣơng 20

Chƣơng 21

Chƣơng 22

Chƣơng 23

Chƣơng 24

Chƣơng 25

Chƣơng 26

Chƣơng 27

Chƣơng 28

Chƣơng 29

Chƣơng 30

Chƣơng 31

Chƣơng 32

Chƣơng 33

Chƣơng 34

Chƣơng 35

Chƣơng 36

Chƣơng 37

Chƣơng 38

Chƣơng 39

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chương 1

Phần I

Vào một ngày đầu tháng bảy oi bức lạ thƣờng, lúc xế chiều có một ngƣời trẻ tuổi rời gian gác xép thuê lại trong ngõ S., bƣớc ra phố và chậm rãi đi về phía cầu K., dáng nhƣ tần ngần do dự.

Khi xuống thang gác, chàng đã may mắn tránh mặt đƣợc bà chủ trọ. Căn buồng xép của chàng kê sát dƣới mái một toà nhà cao năm tầng và trông giống một cái tủ hơn là một gian phòng ở. Còn bà chủ -

ngƣời cho chàng trọ, dọn cơm tháng và cho chàng mƣợn cả ngƣời dọn buồng - thì ở một căn nhà riêng phía dƣới, cách buồng chàng một cầu thang, và mỗi lần ra phố thế nào chàng cũng phải đi ngang cánh cửa gian nhà bếp của bà chủ luôn luôn mở toang nhìn ra thang gác. Cứ mỗi lần đi ngang cánh cửa ấy ngƣời trẻ tuổi lại có một cảm giác sợ sệt bệnh tật khiến chàng xấu hổ và cau mặt. Chàng mắc nợ bà chủ trọ lút đầu lút cổ và sự gặp mặt bà ta lắm. Cũng chẳng phải chàng hèn nhát và khiếp nhƣợc đến thế, trái lại nữa là đằng khác, nhƣng ít lâu nay tâm thần chàng khích động và căng thẳng khác thƣờng, gần nhƣ mắc chứng u uất. Chàng sống cô độc rụt sâu vào nội tâm và xa lánh mọi ngƣời, đến nỗi gặp ai chàng cũng sợ chứ chẳng riêng gì bà chủ trọ.

Chàng bị cảnh nghèo khó vùi đập, nhƣng gần đây ngay cả tình cảnh túng bấn cũng không còn đè nén chàng nữa. Chàng đã bỏ hẳn mọi công việc và cũng chẳng buồn làm ăn gì cả. Thật ra chàng chẳng sợ

mụ chủ nào hết, dù mụ có mƣu mô gì để hại, chàng cũng mặc. Nhƣng dừng chân trên thang gác, nghe những câu nói lải nhải đã nhàm tai về những chuyện vặt vãnh thƣờng ngày chẳng có lý thú gì đối với mình, những câu đòi nợ dai dẳng, những lời doạ dẫm, than phiền, rồi chính mình lại phải kiếm cớ khất lần, xin lỗi, dối quanh; - không? Thà tìm cách lủi đi nhƣ một con mèo, rón rén xuống thang gác và chuồn thẳng một mạch, đừng để ai trông thấy.

Vả chăng lần nầy, khi bƣớc ra phố chàng lại còn lấy làm lạ không hiểu sao mình lại sợ gặp cái mụ

chủ nợ ấy đến thế.

"Ta đang mƣu đồ một việc nhƣ vậy, mà đồng thời lại sợ những chuyện nhảm ấy ƣ - chàng nghĩ thầm, môi nở một nụ cƣời kỳ dị - thì… phải… tất cả đều nằm trong tay con ngƣời, thế mà nó cứ bỏ lỡ cơ

hội, chỉ vì hèn nhát… thật hiển nhiên quá đi rồi. Kể cũng lạ không biết ngƣời ta sợ cái gì nhất nhỉ?

Bƣớc một bƣớc mới, nói lên một lời mới do chính mình nghĩ ra đấy, họ sợ cái ấy hơn cả… Nhƣng mà mình nói nhiều quá! Mình không làm gì chính cùng vì nói nhiều. Mà cũng có lẽ mình nói nhiều bởi vì mình chẳng làm gì cả. Chẳng qua tháng vừa rồi mình đâm ra nói nhiều vì cứ nằm lì suốt đêm ngày trong xó mà nghĩ đến… chuyện trên trời dƣới đất. Nhƣng bây giờ mình đi thế nầy đề làm gì?

Chả nhẽ mình có thể làm việc ấy sao? Việc ấy liệu có phải là chuyện nghiêm chỉnh không? Chẳng nghiêm chỉnh gì đâu. Thế thôi, chẳng qua mình tƣởng tƣợng ra để tự tiêu khiển: chuyện đùa ấy mà.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Phải, có lẽ chỉ là chuyện đùa thôi cũng nên?"

Ngoài đƣờng phố nóng nhƣ thiêu đốt, không khí ngột ngạt, ngƣời qua lại xô đẩy, chen chúc nhau, đâu đâu cũng thấy ngổn ngang những vôi, gạch, gỗ xây nhà, bụi bặm, và phảng phất cái mùi hôi hám của mùa hè rất quen thuộc đối với những ngƣời dân Petersburg nào không thuê nổi một ngôi biệt thự

ở ngoại thành. Thần kinh của ngƣời trẻ tuổi đã khích động sẵn, lại thêm tất cả những thứ đó dồn dập vào một lúc, nên càng thêm nhức nhối khó chịu. Mùi xú uế xông ra nồng nặc từ các tiệm rƣợu nhan nhản ở khu phố nầy, và những gã say rƣợu gặp nhan nhản trên hè phố tuy đang giờ làm việc, càng tô cho màu sắc ảm đạm và dơ dáy của bức tranh thêm đậm đà. Một cảm giác ghê tởm đến cùng cực thoáng hiện một khoánh khắc trên nét mặt thanh tú của ngƣời trẻ tuổi. Chàng rất khôi ngô, có đôi mắt thẫm màu rất đẹp, tóc hung đậm, vóc ngƣời trên trung bình, mảnh dẻ và cân đối.Nhƣng phút chốc chàng dƣờng nhƣ đã ngập sâu vào tâm trạng đăm chiêu, hay nói cho đúng hơn, một trạng thái hầu nhƣ mê muội; và chàng bƣớc đi, không còn trông thấy gì xung quanh nữa, mà cũng chẳng buồn để ý đến cái gì hết. Chỉ thấy chàng chốc chốc lại lẩm bẩm câu gì trong miệng, theo cái thói quen nói một mình mà chàng vừa tự thú nhận. Lúc ấy chàng cùng nhận thấy ý nghĩ của chàng đôi khi rối loạn và thẩ chất chàng đã suy nhƣợc lắm rồi: đã hai ngày nay chàng hầu nhƣ không có miếng gì lót dạ.

Chàng ăn mặc tồi tàn đến nỗi giá phải ngƣời khác, dù đã dạn dày chăng nữa, cũng phải thấy ngƣợng khi bƣớc ra phố giữa ban ngày trong những tấm giẻ rách nhƣ vậy. Song ở khu phố nầy thì dù có ăn mặc thế nào cũng khó lòng mà khiến ai ngạc nhiên. Ở đây rất gần khu Chợ Hàng Rơm, lại có nhiều tiệm rƣợu, dân cƣ phần lớn là thợ thuyền, chen chúc trong những phố xá và ngõ hẻm ở khu vực trung tâm Petersburg nầy, cho nên quang cảnh chung nhiều khi đƣợc tô điểm bằng những mẫu ngƣời lắm hình lắm vẻ đến nổi khó có thể ngạc nhiên khi gặp một bóng dáng quá kỳ quặc. Nhƣng lòng ngƣời trẻ tuổi đã chứa chất một sự khinh miệt hằn học đến nỗi mặc dầu chàng vốn có một tính cả thẹn và tự

ái đôi khi rất ngây thơ, chàng cũng chẳng thấy ngƣợng nghịu chút nào khi phải phô bày những mảnh giẻ rách của mình trên đƣờng phố. Còn nhƣ gặp ngƣời quen hay bạn học cũ thì đó lại là chuyện khác; nói chung chàng không thích gặp những ngƣời nầy… Vừa lúc ấy, có một gã say rƣợu chẳng hiều tại sao và đi đâu mà lại ngất ngƣởng trên một chiếc xe giàn to tƣớng thắng một con ngựa tải to tƣớng đang chạy qua phố; khi xe đến ngang tầm ngƣời trẻ tuổi, gã say rƣợu bỗng quát: "Ê, thằng cha đội mũ Đức kia?" rồi giơ tay chỉ chàng ngoác mồm cƣời rống lên. Ngƣời trẻ tuổi dừng phắt lại và lập cập đƣa tay lên nắm lấy mũ. Chiếc mũ chàng đội là một chiếc mũ dạ hiệu Zimmermann(1) đã sờn hết tuyết và bạc phếch, loang lổ những vết bẩn và chi chít những lỗ thủng, vành mòn gần sát, méo xệch sang một bên, trông không còn ra cái hình thù gì nữa. Nhƣng lúc bấy giờ chàng choáng ngƣời đi không phải vì xấu hổ mà vì một cảm giác gỉ khác hẳn, giống nhƣ kinh hãi.

- Mình đã biết mà - chàng lẩm bẩm trong cơn bối rối, - chính mình cũng đã nghĩ từ trƣớc! Cái ấy mới tệ hại hơn cả! Chính những cái không đâu nhƣ thế, những cái vặt vãnh ngu xuần, tầm thƣờng nhƣ thế

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lại có thể phá hỏng cả một ý đồ! Phải, cái mũ nầy dễ bị chú ý quá! Nó lố lăng, cho nên dễ bị chú ý…

ăn mặc rách rƣới thế nầy thì nhất định phải đội mũ lƣỡi trai, một cái mũ khổ nào đấy cũng đƣợc, chứ

không thể đội cái vật quái gở nầy. Chẳng thấy ai đội thứ mũ nầy cả, cách xa một dặm ngƣời cũng chú ý ngay, họ sẽ nhớ… Cái chính là về sau họ sẽ nhớ, thế là thành một tang vật. Lúc nầy, phải cố

sao đừng để ai chú ý mới đƣợc.

Những cái vặt vãnh, những cái vặt vãnh lại chính là cái chủ yếu!… Chính những cái vặt vãnh nầy bao giờ cũng làm hỏng hết mọi việc.

Chàng không phải đi xa lắm. Chàng lại còn biết rõ từ cổng nhà trọ đến đấy bao nhiêu bƣớc: đúng bảy trăm ba mƣơi bƣớc. Trƣớc kia trong khi mơ tƣởng mông lung chàng đã có lần đếm. Dạo ấy chính chàng cũng chƣa tin là thật và chỉ dùng những mộng tƣởng liều lĩnh quái gở nhƣng đầy sức cảm dỗ

ấy để tự làm cho mình nôn nao, day dứtNhƣng từ dạo ấy đến nay đã đƣợc một tháng, chàng đã bắt đầu có một cách nhìn khác, và tuy những khi nói chuyện một mình chàng vẫn tự đay nghiến là bất lực và thiếu quả quyết, chàng dà dần dần quen xem cái mộng tƣởng "quái gở" kia nhƣ một mƣu đồ

thật sự, mặc dầu trong thâm tâm chàng vẫn chƣa dám tự tin. Bây giờ chàng đang đi "duyệt thử lại"

việc đã mƣu đồ, và cứ mỗi bƣớc tâm trạng bứt rứt của chàng lại càng tăng thêm.

Tim nhƣ ngừng đập chân tay run lẩy bẩy, chàng đến gần toà nhà cao lớn một mặt trông ra con kênh đào, một mặt trông ra phố X… Toà nhà ngăn ra nhiều gian nhỏ làm nơi trú ngụ cho đủ các hạng ngƣời: thợ may, thợ khoá, đầu bếp; ở đấy có những ngƣời Đức thuộc đủ các loại, những cô gái mãi dâm, những viên thƣ lại… Qua hai cái cổng dẫn vào hai khoảng sân trƣớc và sau nhà, ngƣời ra kẻ

vào tấp nập. Trong nhà có ba hay bốn ngƣời gác cổng trông nom. Ngƣời trẻ tuổi rất hài lòng vì đã không chạm trán phải ngƣời nào trong bọn họ. Vừa lọt vào cổng, chàng liền rẽ ngoặt sang phải, lấm lét bƣớc lên cầu thang. Thang gác phụ nầy chật hẹp và tối tăm, nhƣng chàng đã biết rõ và đã nghiên cứu cặn kẽ hết những điều đó, nên rất hài lòng: tối thế nầy thì dù có con mắt tò mò nào dòm dõi cũng không ngại. Bây giờ mà mình còn sợ sệt thế nầy, thì giả sử khi đến đây để làm việc ấy thật, cơ sự còn sẽ ra sao?" - Chàng bất giác nghĩ thầm khi bƣớc lên tầng thứ tƣ. Đến đây chàng phải dừng lại vì gặp phải mấy ngƣời cựu binh làm nghề khuân vác đang khiêng bàn ghế đồ đạc trong một gian nhà ra ngoài.

Chàng biết đây là gian của một gia đình công chức ngƣời Đức. "Thế nghĩa là lão ngƣời Đức kia dọn nhà đi và nhƣ vậy trong một thời gian nào đấy ở tầng thứ tƣ nầy, cuối thang gác nầy, chỉ có gian của mụ già là còn ngƣời ở. Nhƣ thế rất tốt, nhỡ khi có cần đến…" - Chàng lại nghĩ thầm, rồi đến giật chuông trƣớc cửa mụ già. Cái chuông nhỏ khẽ rung lên rè rè, nghe nhƣ tiếng sắt tây chứ không phải tiếng động. Trong những gian phòng chật chội của loại nhà nầy hầu nhƣ bao giờ cũng dùng rặt một loại chuông ấy. Chàng đã quên bẵng cái âm thanh rè rè của chiếc chuông, và bây giờ cái âm thanh đặc biệt ấy bỗng nhƣ nhắc chàng nhớ lại một điều gì mà chàng chợt thấy hiện rõ mồn một trƣớc Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

mắt… Chàng bỗng rùng mình, vì lần nầy thần kinh chàng đã quá bạc nhƣợc.

Một lát sau, cánh cửa mở hé ra thành một khe hở rất nhỏ; mụ già dòm khách qua khe hở với một vẻ

nghi kỵ rõ rệt, chỉ thấy đôi mắt mụ long lanh trong bóng tối. Nhƣng thấy ngoài hành lang đông ngƣời, mụ dạn dĩ lên và mở hẳn cửa ra. Ngƣời trẻ tuổi bƣớc qua ngƣỡng cửa, đặt chân vào gian phòng ngoài tối mờ mờ có một bức vách mỏng ngăn cách với một gian bếp chật chội.

Mụ già lặng lẽ đứng trƣớc mặt chàng và nhìn chàng nhƣ dò hỏi. Đó là một mụ già khô đét, ngƣời bé loắt choắt, tuổi trạc sáu mƣơi, đôi mắt sắc và ác, cái mũi nhọn hoắt. Đầu mụ để trần, mớ tóc màu gai hơi bạc xức dầu trơn nhầy nhụa. Trên cái cổ mảnh và cao, trông nhƣ cái cẳng gà, quấn một thứ giẻ

bằng nỉ mỏng, và tuy tiết trời nồng nực, trên vai mụ cũng vắt vẻo một chiếc khăn choàng bằng lông thú xơ xác đã ngả sang màu vàng.

Mụ già ho khục khặc và đằng hắng luôn mồm. Trong khóe mắt của ngƣời trẻ tuổi khi nhìn mụ chắc.

phải có một cái gì khác thƣờng, vì thấy mắt mụ lại thoáng lộ vẻ nghi kỵ nhƣ cũ.

- Tôi là Raxkonikov, sinh viên. Tháng trƣớc tôi có đến nhà bà một lần, - ngƣời trẻ tuổi vội nói lắp bắp và khẽ nghiêng minh chào, chàng vừa sực nhớ ra rằng mình cần phải nhã nhặn.

- Tôi nhớ cậu ạ, tôi nhớ rõ là cậu đã có lần đến đây. - Mụ già nói rõ từng tiếng, đôi mắt dò hỏi vẫn nhln chàng xoi mói.

- Thƣa bà… lần nầy tôi đến cũng vì việc ấy… - Raxkonikov nói tiếp, hơi lúng túng và ngạc nhiên vì cái vẻ nghi kỵ của mụ già." Chắc mụ tá bao giờ cũng vẫn thế, chẳng qua lần trƣởc mình không để ý đấy thôi" - chàng nghĩ thầm với một cảm giác khó chịu.

Mụ già im lặng một lát nhƣ suy nghĩ điều gì, rồi tránh sang một bên nhƣờng lối cho khách và chỉ cửa buồng nói:

- Mời cậu vào nhà.

Ngƣời trẻ tuổi bƣớc vào một gian phòng nhỏ hẹp, tƣờng dán giấy vàng, cửa sổ có chăng màn nhiễu, trên bậu đặt mấy chậu hoa dƣơng hải đƣờng. Ánh mặt trời lặn chiếu vào phòng sáng rực. "Thế nghĩa là đến lúc ấy ánh nắng cũng sẽ chiếu sáng nhƣ thế nầy…". Ý nghĩa ấy bất giác vụt qua óc Raxkonikov.

Chàng đƣa mắt rất nhanh nhìn khắp gian phòng một lƣợt đề xem xẻt và ghi nhớ thật kỹ cách bày biện. Nhƣng trong phòng chẳng có gì đặc biệt. Đồ đạc đều làm bằng gồ màu vàng và đã cũ lắm, gồm một chiếc đi-văng lƣng rất rộng bằng gỗ uốn, một cái bàn hình bầu dục đặt trƣớc đi-văng, một chiếc bàn trang điểm với một tấm gƣơng móc lên khoảng tƣờng giữa hai khung cửa sổ mấy chiếc ghế đặt dọc tƣờng và vài ba bức tranh rẻ tiền đóng khung gỗ vàng, vẽ những cô gái Đức cho chim đậu trên tay, đồ đạc trong phòng chỉ có thể. Ở một góc phòng, trƣớc một bức tƣợng thánh nhỏ, leo lét một ngọn đèn thờ. Mọi vật đều sạch sẽ tinh tƣơm, bàn ghế và sàn nhà đều đƣợc đánh xi bóng lộn. "Bàn tay mụ Lizaveta đây" - ngƣời trẻ tuổi nghĩ thầm. Khắp gian nhà không tìm đâu lấy đƣợc một hạt bụi.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

"Chỉ có mấy mụ đàn ba goá già nua và độc ác mới có cái nề nếp sạch sẽ nhƣ thế nầy" - Chàng tự nhủ

tiếp và tò mò liếc mắt về phía bức màn vải hoa trên khung cửa dẫn vào căn buồng nhỏ thứ hai, nơi đặt giƣờng ngù của hai mụ già và một chiếc tủ ngăn. Chàng chƣa lần nào ghé mắt vào đấy. Cả gian nhà ở chỉ có hai căn buồng nầy.

- Cậu cần hỏi việc gì? - mụ già nói, giọng nghiêm nghị, trong khi bƣớc vào phòng đứng trƣớc mặt chàng nhƣ lúc nãy, đề có thể nhìn thẳng vào mặt chàng.

- Tôi mang cái nầy lại cầm. Đây ạ! - Và chàng móc túi lấy ra một chiếc đồng hồ quả quít mỏng bằng bạc, mặt sau có chạm một quả địa cầu. Dây chuyền đeo đồng hồ đánh bằng thép.

- Nhƣng chuyến cầm lần trƣớc đã hết hạn rồi. Cậu hẹn một tháng: đến nay đã quá mất ba ngày.

- Tôi sẽ trả thêm cho bà một tháng lãi nữa. Bà nán đợi cho ít lâu.

- Cái đó còn tuỳ tôi, cậu ạ, nán đợi hay đem bán ngay bây giờ là tuỳ tôi.

- Cái đồng hồ nầy liệu có đƣợc nhiều tiền không, bà Aliona Ivanovna?

- Cậu cứ đem đến đây rặt những của rẻ thối không đáng giá một xu. Lần trƣớc cậu đem cầm chiếc nhẫn tôi đƣa cậu hai tờ(2), chứ thật ra đến hàng thợ bạc mà mua thì dễ chỉ đến một rúp rƣỡi.

- Bà ứng cho tôi bốn rúp, tôi sẽ chuộc lại, chả đấy là vật kỷ niệm của cha tôi. Tôi sắp lĩnh đƣợc món tiền.

- Một rúp rƣỡi, tiền lãi trừ trƣớc, cậu không ƣng thì thôi vậy.

- Một rúp rƣỡi? - ngƣời trẻ tuổi thốt lên.

- Tuỳ cậu đấy, - mụ già nói đoạn trao trả chiếc đồng hồ lại. Ngƣời trẻ tuổi cầm lấy, lòng căm uất đến nỗi toan bỏ đi ngay. Nhƣng chàng chợt nghĩ lại, sực nhớ rằng mình chẳng còn biết đi đâu nữa; vả

chăng chàng đến đây còn có mục đích khác.

- Bà đƣa tiền đây, - ngƣời trẻ tuổi nói, giọng cộc cằn.

Mụ già lục túi tìm chùm chìa khoá và đi sang buồng bên, sau bức màn. Đứng lại một mình giữa căn phòng, ngƣời trẻ tuổi tò mò lắng tai nghe ngóng và nhẩm suy tính. Bên kia có tiếng mụ già mở tủ

ngăn. "Chắc là ngăn trên cùng - chàng phỏng đoán - Mụ ta bỏ chìa khoá ở túi bên phải… Mấy chiếc đều móc vào cái khâu bằng thép thành một chùm. Có một chiếc to gấp ba mấy chiếc kia, đầu khoá răng cƣa, chắc hẳn không phải chìa khoá mở tủ ngăn… Thế nghĩa là còn có một cái tráp hay một cái rƣơng gì đấy… kể cũng lạ. Chìa khoá rƣơng đều nhƣ thế cả…Nhƣng sao ta lại có những ý nghĩ hèn hạ đến thế…"

Mụ già trở ra.

- Đây cậu ạ: mỗi tháng trừ lãi mỗi rúp một hào, tôi trừ trƣớc một tháng lãi, vị chi mỗi rúp rƣỡi trừ

một hào rƣỡi. Thế với lại trừ thêm vào chỗ hai rúp tháng trƣớc của cậu hai hào nữa, vị chi cả thảy là ba hào rƣỡi. Vậy bây giờ tôi đƣa cậu một rúp mƣời lăm cô-pếch tiền cầm đồng hồ. Đấy cậu cấm lấy!

- Ơ! Thế ra bây giờ chỉ còn một rúp mƣời làm cô-pếch thôi ƣ?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Đúng thế đấy ạ.

Ngƣời trẻ tuổi không cãi lại, lắng lặng cầm lấy tiền. Chàng nhìn mụ già và chần chừ chƣa đi vội, nhƣ

còn muốn nói gì hay làm gì nữa, nhƣng cụ thể là cái gì thì dƣờng nhƣ chàng cũng không rõ.

- Bà Aliona Ivanovna ạ, có lẽ nay mai tôi lại sẽ mang lại một cái nữa… bằng bạc… đẹp lắm… một chiếc hộp đựng thuốc lá… khi nào tôi lấy ở bạn tôi về… - chàng đâm luống uống và im bặt.

- Thôi đến luc ấy hẵng hay cậu ạ.

- Chào bà… Thế bà lúc nào cũng ở nhà một mình à? Bà em đi vắng à? - chàng cố lấy giọng thật ung dung hỏi mụ già khi bƣớc ra phòng ngoài.

- Cậu hỏi mụ em nhà tôi có việc gì thế?

- Thì… cũng chẳng có gì đâu. Tôi chỉ hỏi thế thôi. Chắc bà lại tƣởng… Thôi chào bà Aliona Ivanovna.

Raxkonikov ra về, tâm thần mỗi lúc một thêm bối rối. Khi xuống thang gác, chàng còn dừng lại mấy lần nhƣ chợt có điều gì làm cho chàng choáng cả ngƣời đi. Và cuối cùng, khi đã ra phố hàng thốt lên:

"Trời ơi! Ghê tởm quá! Mà có lẽ nào, lẽ nào ta lại không, chỉ là chuyện nhám, phi lý hết sức? - chàng ngần ngừ nói thêm. - Chả nhẽ một việc khủng khiếp nhƣ vậy mà ta có thể nghĩ đến? Lòng ta có thể

chứa đựng những điều nhơ nhuốc nhƣ thế ƣ? Tệ hơn cả là nó bẩn thỉu, xấu xa, kinh tởm hết sức!…

Thế mà suốt một tháng ròng ta có thể…"

Nhƣng những lời nói, những tiếng kêu chàng thốt ra không sao biểu lộ hết nỗi xúc động trong lòng chàng.

Cái cảm giác ghê tởm cùng cực đã bắt đầu đè nén, dày vò chàng ngay từ khi đang đi đến nhà mụ già, bây giờ đã mãnh liệt và rõ ràng đến nỗi chàng không còn biết trốn vào đâu cho thoát cơn ám ảnh nầy.

Chàng bƣớc trên vỉa hè nhƣ ngƣời say rƣợu, không trông thấy ngƣời qua đƣờng và cứ xô phải họ, mãi đến phố sau chàng mới định thần lại. Đƣa mắt nhìn quanh, chàng nhận thấy mình đang đứng trƣớc một tiệm rƣợu dọn trong một gian nhà hầm có mấy bậc thang từ trên vỉa hè dẫn xuống cửa ra vào. Vừa lúc ấy có hai gã say rƣợu từ trong tiệm dìu nhau hƣớc ra, mồm chửi bới lảm nhảm.

Raxkonikov không nghĩ ngợi gì lâu. Chàng lập tức bƣớc xuống mấy bậc thềm. Xƣa nay chàng chƣa lần nào vào quán rƣợu, nhƣng bây giờ chàng thấy chóng mặt và thêm vào đấy lại khát bỏng cả họng.

Chàng đang thèm uống một cốc bia lạnh, và hơn nữa chàng chợt có ý nghĩ rằng mình đột nhiên bạc nhƣợc hẳn đi nhƣ thế nầy là vì đói. Chàng đến ngồi ở một góc tối và bẩn, cạnh một cái bàn nhớp nháp, gọi bia và khao khát nốc cạn cốc thứ nhất. Lập tức mọi vật đều sáng tỏ ra, và trí óc chàng cũng trở nên minh mẫn. "Tất cả những cái đó đều là chuyện nhảm, - chàng nói, lòng khấp khởi hy vọng, -

chẳng việc gì mình phải bứt rứt! Chẳng qua là một sự rối loạn về cơ thể. Chỉ cần uống cốc lia. cắn miếng bánh - thế là trong một thoáng trí óc đã lại minh mẫn, ý định đã lại vứng vàng! Xì! toàn chuyện không đâu!" Nhƣng tuy chàng nhổ nƣớc bọt một cách khinh bỉ nhƣ vậy, khoé mắt chàng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cùng đã vui hẳn lên, dƣờng nhƣ chàng vừa đột nhiên thoát khỏi một ách gì khủng khiếp. Chàng đƣa mắt thân mật nhìn những ngƣời ngồi trong tiệm. Nhƣng ngay trong phút ấy chàng cũng mơ hồ cảm thấy tâm trạng lạc quan nầy có một cái gì bệnh tật.

Bấy giờ trong tiệm rƣợu chỉ còn lác đác mấy ngƣời khách. Ngoài hai ngƣời say rƣợu chàng đã gặp trên bậc thang, sau họ còn có cả một tốp khoảng năm ngƣời ra về, lôi theo một cô gái điếm, vừa đi vừa kéo phong cầm - Họ đi khuất, quán rƣợu im lặng và rộng rãi hẳn ra. Chỉ còn lại môt ngƣời hơi ngà ngà say ngồi trƣớc mặt cốc bia, dáng dấp nhƣ một ngƣời tiểu thƣơng, bạn hắn là một ngƣời to béo phục phịch mặc áo xibirca dài, để bộ râu hoa râm; say tuý luý, hắn nằm ngủ trên chiếc ghế dài và thỉnh thoảng, nhƣ chợt tỉnh giấc, lại bẻ ngón tay kèu răng rắc, vƣơn vai và nhấc lƣng lên dây mấy cái, nhƣng vẫn không ngồi dậy, mồm khẽ ê a hát một bài nhám nhí nào đấy, vừa ngâm nga vừa cố

nhớ lại những câu thơ nhƣ:

Suốt năm hú hí với nhà tôi

Suốt năm hú… hú h…í hí …

Hoặc sau một lát lại sực tỉnh, hát:

Đang đi trên phố Podiatsexkaya

Tôi bỗng gặp người năm xưa …

Nhƣng chẳng ai buồn chia sẽ hạnh phúc của hắn, thậm chí bạn hắn còn tỏ thái độ thù địch và nghi ngờ đối với những cơn cảm hứng nầy trong tiệm còn có một ngƣời trông vẻ nhƣ một viên công chức về hƣu. Hắn ngồi riêng ra một xó, trƣớc mặt để một be rƣợu, chốc chốc lại nhấp từng ngụm nhỏ và dạo mắt nhìn quanh. Hình nhƣ hắn cũng đang có chuyện gì bứt rứt.

Chú thích:

(1)Zimmermann, một hiệu mũ dạ nổi tiếng của Đức

(2) Ý nói hai đồng rúp tiền giấy.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 2

Phần I

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Raxkonikov thƣờng tránh những nơi đông ngƣời và nhƣ ta đã biết, vốn không muốn tiếp xúc với bất cứ ai, nhất là gần đây. Nhƣng bây giờ chàng lại cảm thấy có một cái gì thu hút chàng đến với ngƣời đời. Dƣờng nhƣ có một cái gì thu hút chàng đến với ngƣời đời. Dƣờng nhƣ có một cái gì mới mẻ

chợt diễn ra trong lòng Raxkonikov: chàng thấy thèm đƣợc chuyện trò với ngƣời khác. Trong suốt tháng qua, tâm trạng lo âu, đăm chiêu bứt rứt âm thầm đã làm chàng quá mệt mỏi, đến đỗi nay chàng chỉ muốn hít thở - dù chỉ trong một phút - bất kỳ một thứ không khí nào khác; và chàng la cà trong quán rƣợu một cách thích thú, không nề hà cảnh bẩn thỉu.

Lão chủ quán thì ở gian trong, nhƣng cũng hay ra phòng khách. Trƣớc tiên, ngƣời ta thấy đôi ủng có bẻ ve cố đỏ bảnh bao đánh xi bóng nhoáng của lão hiện ra trên bậc thang, rồi đến cả ngƣời lão lù lù bƣớc xuống.

Lão mặc một cái áo dài đuôi tôm gấp nếp và một chiếc gi-lê xa tanh đen cáu ghét đến phát sợ, không thắt cà vạt. Mặt lão bóng nhoáng nhƣ một ổ khoá sắt bôi dầu kỹ. Sau quầy hàng có một đứa bé độ

mƣời lăm tuổi và đứa nữa bé hơn, chuyên bƣng thức ăn đó nhắm cho khách. Trên quầy bày nào dƣa chuột thái nhỏ, nào bánh mì đen sấy khô, nào cà thái ra từng miếng nhỏ: những thứ đó toả ra một mùi rất khó ngửi, không khí ngột ngạt không sao chịu nổi và nồng nặc hơi rƣợu, đến nỗi tƣởng chừng nhƣ chỉ thở trong năm phút cũng có thể say đƣợc.

Đôi khi có thể gặp những ngƣời hoàn toàn không quen biết nhƣng ngay từ khi mới nhác trông và tuy chƣa trao đổi với nhau một lời nào: ta cũng đă có thiện cảm với họ. Dó chính là cảm tƣởng của Raxkonikov đối với ngƣời khách hàng ngồi cách chàng một quãng xa xa, trông giống nhƣ một công chức về hƣu. Về sau, có nhiều lần Raxkonikov nhớ lại cái cảm giác ban đầu ấy và cũng cho đó là do một linh cảm. Raxkonikov chăm chú nhìn ngƣời công chức, dĩ nhiên cũng vì hắn ta nhìn Raxkonikov chằm chặp, rõ ràng là muốn bắt chuyện với chàng. Còn đối với những khách hàng khác, kể cả lão chủ, ngƣời công chức hình nhƣ đã quen lắm rồi - hắn nhìn họ với một vẻ chán chƣờng khó chịu lẫn một tý ngạo mạn nữa - nhƣ đốl với những ngƣời hạ lƣu ít học thức: chẳng ai hơi đâu đi nói chuyện với hạng ngƣời đó. Hắn ta trạc ngoại ngũ tuần, ngƣời tầm thƣớc, vạm vỡ, tóc hoa râm, đầu hói, da mặt vàng bủng, thậm chí ngả sang màu lá úa, sƣng phị ra vì nghiện ngập, đôi mi húp híp nứt rả hai kẽ hờ để lộ đôi mắt ti hí đó ngầu nhƣng sáng và tinh nhanh. Trông hắn ta có một cái gì rất kỳ lạ. Cái nhìn của hắn dƣờng nhƣ chan chứa nhiệt tình, và có lẽ cũng không thiếu ý nhị hay trí thông minh: nhƣng trong cái nhìn đó cũng thấy lóe lên những ánh điên rồ. Hắn vận một chiếc áo lễ phục cũ màu đen đã rách mƣớp, chỉ còn đính hờ mỗi một chiếc cúc mà hắn cài lại cần thận, tỏ ra cũng còn chú ý đến phép lịch sự. Ngực áo sơ mi nhàu nát bẩn thỉu thòi ra ngoài chiếc áo gi-lê xa-tanh Nam-kinh.

Râu hắn cạo nhẵn nhƣ mọi ngƣời công chức khác, nhƣng nay đã mọc xanh lún phún. Quá nhiên dáng dấp của hắn phảng phất cái vẻ chừng chạc của một ngƣời công chức. Nhƣng hắn ta lại thẫn thờ, lo Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lắng, luôn tay vỗ tóc, thỉnh thoảng lại giơ cả hai tay lên ôm lấy đầu, hai khuỷu tay áo đã sờn chống xuống chiếc bàn nhầy nhợp. Cuối cùng hắn nhìn thẳng vào mặt Raxkonikov và nói to, giọng răn rỏi:

- Thƣa tiên sinh, ngài cho phép tôi thƣa chuyện đứng đắn? Bởi vì, tuy trông ngài không có gì là sang trọng, song kinh nghiệm cũng cho tôi biết rằng ngài là ngƣời có học thức và không hay uống rƣợu.

Bình sinh tôi bao giờ cũng kính trọng ngƣời có học vấn mà lại có đức hạnh, hơn nữa tôi là tƣ vấn danh dự(1). Tôi tên là Marmelazov, tƣ vấn danh dự - Ngài cho phép tôi hỏi: ngài đã từng đảm nhiệm công vụ gì.

- Không, tôi đang học… - ngƣời tuổi trẻ trả lời, hơi ngạc nhiên với lối nói đặc biệt cầu kỳ và cách hòi chuyện đột ngột nhƣ ném thẳng vào mặt ngƣời ta.

Tuy lòng ham muốn đƣợc tiếp xúc với ngƣời đời vừa mới chớm nẩy ra chốc lát trong lòng chàng, nhƣng mới thoáng nghe hắn ta nói, cái cảm giác chán ghét khó chịu thƣờng ngày đối với những ngƣời lạ động chạm (hay chỉ muốn động chạm thôi) đến cả nhân mình đã lại nổi dậy.

- À vậy ra ngài là sinh viên, hoặc là cựu sinh viên? - ngƣời công chức reo lên - Tôi đoán đúng. Kinh nghiệm, thƣa ngài, chính là nhờ kinh nghiệm lâu năm đấy! - Và để tỏ ý tán thƣởng hắn ta đƣa ngón tay chỉ lên trán - Ngài vốn là sinh viên hoặc đã từng lui tới giảng đƣờng. Nhƣng ngài cho phép…

Hắn ta lảo đảo đứng dậy, cầm lấy chai, cốc đến ngồi bên cạnh ngƣời trẻ tuổi. Hắn đã say, nhƣng nói năng mạnh dạn và láu lỉnh, chỉ thỉnh thoảng mới có đôi chỗ hơi nhịu và kéo dài lằng nhằng. Hắn vồ

lấy Raxkonikov một cách khao khát tựa hồ nhƣ suốt một tháng nay chính hắn cũng chƣa đƣợc nói chuyện với một bóng ngƣời nào.

- Thƣa ngài - hắn vào đề một cách gần nhƣ long trọng - nghèo nàn không phải là thói xấu xa: đó là một chân lý. Tôi còn biết rằng say rƣợu không phải là một đức hạnh: đó lại càng là một chân lý.

Nhƣng sự khốn cùng, thƣa ngài, khốn cùng chính là một sự xấu xa đấy ạ. Trong cảnh nghèo nàn ngài còn có thể giữ đƣợc bản tính cao thƣợng của tâm hồn, nhƣng trong cảnh khốn cùng thì không bao giờ

và không ai có thể giữ đƣợc. Khi ngài ở trong cảnh khốn cùng, ngƣời ta sẽ đuổi ngài, không phải đuổi bằng gậy nữa, thƣa ngài, ngƣời ta sẽ quét ngài ra khỏi xã hội loài ngƣời bằng một cái chổi để

cho càng thêm nhục nhã. Thật đúng, vì nếu lâm vào cảnh khốn cùng thì tôi chính là ngƣời đầu tiên sẽ

tự sỉ vả tôi. Rồi sau đó là rƣợu! Thƣa ngài, cách đây một tháng, vợ tôi bị ông Lebeziatnikov đánh, mà vợ tôi nào có giống tôi cho cam, chắc ngài cung hiểu điều đó? Ngài cho phép tôi hỏi thêm một điều nữa, chẳng qua vi tò mò thôi - ngài đã bao giờ ngủ đêm trên sông Nêva, trên những chiếc thuyền chở

rơm chƣa?

- Chƣa, chƣa có lần nào - Raxkonikov đáp. - Sao kia ạ?

- Ấy tôi thì tôi đã ngủ, năm đêm nay rồi đấy.

Hắn ta rót đầy cốc, uống cạn và trầm ngâm suy nghĩ. Trên quần áo và ngay cả trên tóc hắn nữa quả

nhiên có những cọng rơm bám rải rác. Rất có thể đã năm hôm nay hắn không thay quần áo, cũng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

không tắm rửa gì. Nhất là hai bàn tay hắn, thôi thì bẩn nhầy nhụa, đỏ ối, móng đen kịt.

Câu chuyện của hắn hình nhƣ thu hút đƣợc sự chú ý tuy uể oải của mọi ngƣời xung quanh. Mấy đứa trẻ sau quầy hàng bắt đầu cƣời khúc khích. Lão chủ, chắc là giữ ý, từ trên gian gác đi xuống để nghe

"anh chàng vui nhộn"; lão ngồi cách xa Marmelazov, ngáp dài một cách uc oải nhƣng quan trọng.

Chắc hẳn ở đây ngƣời ta đã quen biết Marmelazov từ lâu, và cái khuynh hƣớng nói năng kiểu cách của hắn chắc cũng đã thoát thai từ thói quen nói chuyện thƣờng xuyên với những ngƣời không quen biết trong tiệm rƣợu. Thói quen đó đã biến thành một nhu cầu ở một số ngƣời say, và nhất là ở những kẻ bị kiểm chế và ngƣợc đãi ở nhà. Vì lẽ đó nên họ cố tranh thủ sự đồng tình, và nếu đƣợc, cả sự nể

vì nữa trong đám bạn nghiện.

- Nầy, "anh chàng vui nhộn"! - lão chủ nói to lên - Thế tại sao đằng ấy không làm việc? Đằng ấy là công chức sao không đến sở mà làm?

- Thƣa ông, tại sau tôi không làm việc ƣ? - Marmelazov chỉ hƣớng về Raxkonikov mà trả lời, làm nhƣ thế chính chàng hỏi hắn. - Tại sao tôi không làm việc ƣ? Làm nhƣ thể tôi không đau lòng vì phải co mình nằm không! Tôi không dứt ruột hay sao, khi ông Lebeziatnikov cách đây một tháng đã dám thƣợng cẳng chân hạ cẳng tay đánh vợ tôi. Xin lỗi ông bạn trẻ, đã có lần nào… hừm, nói giả dụ nhƣ

thế, ông đã có lần nào hỏi vay tiền một cách vô hy vọng chƣa?

- Có nhƣng mà vó hy vọng là thế nào?

- Nghĩa là toàn hoàn vô hy vọng ấy mà! Vay mà biết trƣớc rằng mình không thể trông mong gì hết.

Đấy, chắc ông cũng biết rõ, nói giả dụ một ngƣời nào đó, một công dân tối hữu dụng và đầy thiện ý, sẽ không đời nào cho ông vay tiền. Mà tại sao họ lại cho tôi vay mới đƣợc chứ? Họ biết chắc rằng tôi sẽ không trả kia mà: Vì thƣơng hại chăng? Nhƣng ông Lebeziatnikov, con ngƣời thức thời luôn theo sát các tƣ tƣởng mới, vừa nói với tôi rằng ở thời đại ta ngay lòng thƣơng hại cũng bị khoa học cấm đoán, và ở nƣớc Anh, xứ sở của chính trị kinh tế học, ngƣời ta đã thực hiện điều đó. Vậy, xin hỏi, tại sao họ lại cho vay đƣợc? Ấy thế là tuy biết trƣớc họ sẽ không cho vay, ông vẫn cất bƣớc lên đƣờng và…

- Nhƣng đi nhƣ thế để làm gì? - Raxkonikov nói chen vào.

- Thế nếu ngƣời ta không còn một ai để đến và cũng không biết đi đâu nữa thì biết làm thế nào?

Phàm đã là ngƣời ta phải có một nơi nào để mà đến chứ. Bởi vì cũng có lúc nhất thiết phải ra đi, dù là đi đâu. Khi đứa con gái độc nhất của tôi lần đầu tiên phải ra đi với một tấm thẻ vàng(2), tôi cũng đã phải đi… vì con gái tôi hiện sống với tấm thẻ vàng đấy ạ! - hắn ta vừa nói thêm vừa nhìn chàng thanh niên vẻ hơi ngại ngùng - Chẳng làm sao cả, thƣa ông, chẳng làm sao cả! - hắn vội vàng tuyên bố, vẻ thản nhiên, khi nghe thấy hai đứa bé sau quầy hàng phì cƣời và chính lão chủ cũng cƣời mỉm.

- Chẳng làm sao cả! Những cái lắc đầu đó không làm tôi nao núng tý nào - Bởi vì ai nấy đều đã biết chuyện ấy, và tất cả những diều gì bí mật rồi cùng đều trở nên hiển nhiên cả, tôi cũng không khinh Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

miệt thái độ đó mà chỉ cam tâm chịu đựng thôi. Thôi kệ họ, kệ họ… "Đây con ngƣời"(3). Xin ông cho phép, ông bạn trẻ, ông có thể… Không, phải nói cho mạnh và nổi bật hơn: không phải là "ông có thể"… Không phải, "ông có dám" nhìn thẳng vào mặt tôi mà khẳng định rằng tôi không phải là một con lợn không?

Chàng thanh niên lặng thinh không đáp.

- Vậy thì - Nhà hùng biện ung dung nói tiếp, giọng lần nầy lại càng chững chạc và trang trọng một cách có dụng công, sau khi đợi cho những tiếng cƣời vừa nổi lên trong phòng tắt hẳn - Vậy cứ cho rằng tôi là một con lợn, còn nàng là một bậc mệnh phụ. Tôi là hình ảnh của loài thú vật, còn Katerina Ivanovna, vợ tôi, là một nhân vật có học thức và bẩm sinh là con của một sĩ quan tham mƣu. Cứ cho rằng tôi là một thằng hèn, còn nàng thì có một tâm hồn thanh cao, và đƣợc giáo dục thêm những tình cảm tôn quý. Tuy vậy… Ôi giá nàng thƣơng hại tôi? Thƣa ông, bởi vì mỗi ngƣời tất phải có một nơi nào ngƣời ta thƣơng hại mình chứ, phải không, thƣa ông? Mà Katerina Ivanovna tuy là ngƣời quảng đại song cũng không đƣợc công bằng… và tuy tôi cũng hiểu rằng nàng có túm lấy mớ tóc xù của tôi thì cũng chỉ vì thƣơng hại thôi… vì tôi có thể nhắc lại mà không bối rối rằng nàng vẫn thƣờng túm lấy tóc tôi, ông bạn trẻ ạ - hắn ta nhấn mạnh một cách càng trang trọng khi lại nghe tiếng cƣời khúc khích, - Nhƣng - trời ơi giá có bao giờ, dù chỉ một lần thôi, - nàng… Nhƣng không, không! Toàn là chuyện hão huyền hết, sao tôi lại còn nói đến làm gì? Không có gì đáng nói cả, vì mọi điều mong muốn đều đã đƣợc thực hiện khá nhiều lần, đã nhiều lần tôi đƣợc thƣơng hại nhƣng, nhƣng mà tính tôi vốn thế, và tôi bẩm sinh là một con vật.

- Còn phải nói! - Lão chủ quán vừa ngáp vừa buông một lời nhận xét.

Marmelazov giáng mạnh nắm đấm xuống bàn, vẻ cƣơng quyết.

- Tính tôi vốn thế? Ông có biết không, thƣa ông, ông có biết rằng ngay cả đến bít tất của nàng tôi cũng đem uống rƣợu không? Không phải là giầy đâu nhé, vì nếu thế thì cũng còn tạm gọi đƣợc là, thƣờng tình, mà là bít tất kia, bít tất của nàng kia? Nƣớng vào tiệm rƣợu! Lại chiếc khăn quàng cổ

lông cừu tơ của nàng nữa! Khăn của ngƣời ta tặng nàng thuở trƣớc, vốn là của riêng nàng, chứ không phải của tôi. Cái xó của gia đình tôi ở lạnh lắm. Mùa đông năm nay, nàng lại cảm hàn và bắt đầu ho ra máu. Chúng tôi có ba cháu nhỏ, Katerina từ sáng đến chiều cứ quần quật nào là chải đầu kỳ cọ tắm rửa cho chúng, vì từ thuở bé, nàng đã quen sạch sẽ. Nàng yếu phổi và đang bị bệnh lao đe doạ, mà tôi cũng biết thế. Chả nhẽ tôi lại không thấy đƣợc điều đó hay sao! Mà càng có rƣợu vào tôi lại càng thấy rõ. Và tôi uống rƣợu cũng chính là đế cố tìm thấy niềm đồng cảm và nỗi sầu muộn trong chất men. Tôi uống vì muốn đau khổ thêm bội phần.

Hắn gục đầu xuống bàn, vẻ tuyệt vọng.

- Anh bạn trẻ ơi - hắn ngửng đầu lên nói tiếp - Tôi tƣởng nhƣ đọc đƣợc một nét sầu muộn trên gƣơng mặt anh. Ngay từ khi anh mới vào tôi đã thấy rõ nhƣ vậy cho nên tôi đã bắt chuyện với anh ngay tức Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

khắc. Kể cho anh nghe câu chuyện đời tôi, tôi không hề muốn tự bêu xấu tôi trƣớc mặt những kẻ vô công rồi nghề kia, vì họ cũng đã biết hết từ trƣớc rồi, mà là muốn tìm thấy một con ngƣời nhạy cảm và có học. Anh cũng nên biết rằng vợ tôi đã đƣợc dạy dỗ ở một học viện trong trấn dành riêng cho các thiếu nữ con nhà quý phải, và trong buổi lễ tốt nghiệp, nàng đã cầm chiếc khăn san, nhảy trƣớc mặt quan tổng trấn và các vị quan khách khác, vì thế nàng đã đƣợc thƣởng một huy chƣơng vàng và một bằng khen - Tấm huy chƣơng thì… Tấm huy chƣơng thì đã bán đi rồi… từ lâu rồi… hừm…

bằng khen thì đến nay vẫn còn nằm trong hòm của nàng và gần đây nàng còn đem ra cho mụ chủ nhà xem. Tuy giữa nàng với mụ chủ nhà luôn luôn có những chuyện xích mích cãi vã tối ƣ thƣờng xuyên nhƣng nàng lại thích kể lể - với bất kỳ ai - về những ngày hạnh phúc đã qua mà nàng vẫn tự hào. Tôi không hề trách nàng, không hề, bởi vì tất cả những kỷ niệm của nàng nay chỉ còn có thể, những cái khác thì đã tan thành tro bụi. Đúng. Đúng, nàng là một ngƣời nóng nảy, kiêu hãnh và cƣơng nghị.

Nàng tự lau lấy sàn nhà, ăn bánh mì đen, nhƣng không thể để cho ái khinh mình. Chính vì vậy mà nàng không thể chịu đƣợc thói thô bạo của ỏng Lebeziatnikov, và khi ông ta giở thói vũ phu đánh nàng, nàng đã nằm liệt giƣờng, vì bị đòn thì ít mà bị xúc phạm thì nhiều hơn. Khi tôi cƣới nàng thì nàng đã là một quả phụ có ba con nhỏ. Đời chồng trƣớc, nàng lấy một viên sĩ quan bộ binh mà nàng yêu. Nàng đã trốn nhà đi với hắn ta. Nàng yêu hắn tha thiết nhƣng hắn lại bê tha cờ bạc, bị đƣa ra toà và ít lâu sau thì chết. Càng về sau hắn ta càng hay đánh nàng. Tuy nàng không thể tha thứ cho hắn -

điều đó tôi có đủ tài liệu để biết chắc - nhƣng mỗi khi nhớ đến hắn, nàng không sao cầm đƣợc nƣớc mắt và vẫn thƣờng nhắc đến hắn để răn tôi. Tôi cũng vui lòng, rất vui lòng, vì nhƣ vậy, ít nhất trong tƣởng tƣợng, nàng cũng có thể hình dung là ngày xƣa mình sung sƣớng lắm. Hắn ta để lại cho nàng ba đứa con nhỏ ở một huyện xa xôi hẻo lánh mà hồi đó tôi cũng ở đấy, và trong một tình trạng cùng khổ tuyệt vọng đến nỗi chính tôi, một ngƣời đã từng lăn lộn khắp đó đây, cũng không sao tả nổi. Họ

hàng của nàng đều từ bỏ nàng. Mà nàng thì lại kiêu ngạo, kiêu ngạo quá đỗi… Và thƣa ông, thế là tôi, một anh chàng goá vợ có một đứa con gái mƣời bốn tuổi với đời vợ trƣớc, tôi đã đến xin hỏi nàng làm vợ, vì tôi không thể khoanh tay đứng nhìn nỗi khổ đau đó. Một ngƣời đàn bà có học thức và cao quý nhƣ vậy mà lại thuận lòng kết hôn với tôi! Chỉ riêng việc ấy thôi cũng đủ để ông thấy rõ nàng đã lâm vào một cảnh cơ cực đến thế nào? Ấy thế mà nàng cũng đã lấy tôi! Nàng khóc nức nở, nàng vò đầu bứt tai, nhƣng nàng đã lấy tôi! Vì nàng không còn biết đi đâu nữa. Ông có hiểu không, thƣa ông, ông có hiểu không còn biết đi đâu nghĩa là thế nào không? Không! Cái ấy, ông chƣa hiểu đƣợc… Suốt một năm tôi đã một lòng một dạ làm tròn nhiệm vụ một cách trong sạch và không sờ

đến cái nầy. - hắn chạm ngón tay vào chai rƣợu - Vì tôi vốn có lƣơng tâm. Nhƣng ngay việc đó cũng không làm cho nàng hài lòng. Rồi thì tôi mất việc, không phải lỗi tại tôi mà vì công sở giảm biên chế

nhân sự, thế là tôi lại đâm ra rượu chè. Sau khi lang thang khắp nơi và chịu đựng muôn vàn khổ cực, chúng tôi đã dừng lại ở nơi kinh thành tráng lệ với muôn ngàn lâu đài rực rỡ nầy, thấm thoát đã đƣợc Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

một năm rƣỡi, và ở đây tôi lại tìm đƣợc một việc làm. Tìm đƣợc rồi lại mất, ông ạ, lần nầy thì chính là lỗi tại tôi, vì cái thói nghiện ngập tai hại của tôi. Bây giờ thì chúng tôi trọ trong một góc nhà của mụ Amalya Ivanovna Lippevekzen; còn nhƣ lấy gì mà sinh sống, lấy gì mà trả tiền nhà thì chính tôi cũng không biết nữa. Ngoài chúng tôi, cũng còn nhiều ngƣời khác trọ ở đấy - một cảnh hỗn loạn ghê tởm… hừm… thế đấy… Trong thời gian đó thì đứa con gái vợ trƣớc của tôi dần dần lớn lên; nó phải chịu đựng cái cảnh dì ghẻ con chồng ra sao thì thôi, tôi cũng không kể làm gì nữa. Vì tuy Katerina Ivanovna rất cao thƣợng, nàng vẫn là một ngƣời đàn bà hay giận dữ, nóng tính và cũng biết cách hành hạ… Đúng thế! Nhƣng thôi, nhắc đến những chuyện đó làm gì. Chắc ông cũng rõ rằng cứ cách ấy thì Sonya chẳng còn đƣợc học hành tý gì.

Cách đây bốn năm tôi đã thử dạy nó học địa lý và lịch sử thế giới; nhƣng vì kiến thức của bản thân tôi cũng không lấy gì làm vững chắc, vả lại tài liệu khả dĩ dùng đƣợc cũng không có, vì sách vở thì…

hừm… chúng tôi còn đâu nữa, cho nên việc dạy dỗ đành phải dẹp lại. Chúng tôi chỉ học đến đoạn vua Ba Tƣ là Cyrux. Về sau, khi đền tuổi trƣởng thành nó có đọc thêm đƣợc một vài quyển sách có nội dung tiểu thuyết và gần đây nó lại đọc thêm đƣợc quyển Sinh lý học của Liuyx do ông Lebeziatnikov giới thiệu cho - ông có biết không, nó thích quyển đó lắm và còn đọc cho chúng tôi nghe một vài đoạn. Đấy, tất cả học vấn của nó chỉ có thể. Thƣa ông, bây giờ tôi - cả nhân tôi - xin hỏi nhỏ ông một câu: theo ông, một ngƣời con gái nghèo, lƣơng thiện, nếu cũng làm một công việc lƣơng thiện thì liệu kiếm đƣợc bao nhiêu tiền? Không đƣợc mƣời lăm cô-pếch một ngày đâu ông ạ; nếu cô ta lƣơng thiện và không có tài cán gì đặc biệt, ấy là nói đã làm bở hơi tai ra rồi đấy. Rồi cả cái ông uỷ viên hội đồng thành phố Klovstok Ivan Ivanovich nữa - ông có nghe nói không - cho đến nay ông ta vẫn chƣa trả công may nửa tá sơ mi vải Hà Lan, lại còn mắng nhiếc xua đuổi nữa: ông ta dậm chân dậm cẳng, chửi bới tục tằn, lấy cớ là cái cổ áo may không đúng kích thƣớc và khâu lệch. Thế

rồi bọn trẻ con đói ở nhà… Rồi Katerina Ivanovna nữa, cứ đi đi lại lại trong phòng, tay vặn vào nhau, gò má nổi lên những đám đo đỏ - thƣờng ngƣời lao vẫn hay thế. Ý chừng bà muốn nói "Đồ ăn hại, mày sống trong nhà ta, mày ăn uống no nê, lại đƣợc sƣởi ấm". Nhƣng con tôi có đƣợc ãn gì, uống gì cho cam vì chính mấy đứa bé cũng không đƣợc lấy một mẩu bánh từ ba hôm rồi - Còn tôi thì tôi nằm dài, tôi còn biết làm sao! Tôi nằm dài, say khƣớt và nghe thấy tiếng Sonya nói con tôi rất lành, giọng nói nhỏ nhẻ… mái tóc nó hung hung vàng, khuôn mặt thanh thanh bao giờ cũng xanh xao và gày gò. Con tôi nói: "Katerina Ivanovna, có thật là tôi phải quyết định làm cái việc đó không?". Mà trƣớc đó con mụ Zazya Frantxovna, một con mụ độc ác mà sở cảnh sát đã quá quen thuộc, có đến hỏi thăm hỏi dò mụ chủ nhà ba lần rồi. Katerina Ivanovna cƣời nhạt đáp: "Còn gì nữa, còn giữ làm gì? Quý báu lắm đấy?". Đừng vội ông ạ, ông ạ, đừng vội buộc tội cho nàng. Không phải nàng nói câu đó khi đang tỉnh táo đâu, mà chỉ vì bị khích động dữ dội, vì bệnh tật, vì bị những tiếng khóc của bầy trẻ đói ám ảnh, vả chăng nàng nói nhƣ vậy cũng để sỉ vả chứ không phải nàng chủ ý Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

muốn nhƣ vậy. Tính Katerina Ivanovna vốn thế, ngay khi bọn trẻ con vì đói mà khóc, nàng cùng thẳng tay đánh chúng luôn. Rồi quãng sáu giờ, tôi thấy Sonya dậy, quàng khăn, khoác áo ngoài ra đi, và độ chín giờ thì trở về. Con tôi vào nhà, đi thẳng đến trƣớc mặt Katerina Ivanovna và lẳng lặng đặt ba mƣơi rúp trên bàn trƣớc mặt nàng. Nó không hé miệng nói lấy nửa lời, không nhìn ai cả: nó chỉ

cầm cái khăn trùm lớn màu lục - chả là chúng tôi có một cái khăn trùm bằng dạ mịn dùng chung -

trùm lên đầu che kín cả mặt rồi nằm vật ra giƣờng, quay mặt vào tƣờng, đôi vai bé nhỏ và toàn thân run lên từng đợt… Còn tôi, tôi vẫn nằm đó, say khƣớt. Rồi tôi thấy, anh bạn trẻ ơi, tôi thấy Katerina Ivanovna, cũng không nói nửa lời, đến cạnh giƣờng Sonyeska quỳ bên chân con tôi suốt cả buổi tối, chốc chốc lại hôn chân nó, không chịu đứng dậy, rồi con tôi và vợ tôi ngủ với nhau, ôm nhau ngủ…

cả hai… đúng thế… còn tôi, tôi vẫn nằm đó… say bí tỉ.

Marmelazov im bặt, tƣởng nhƣ nghẹn đi. Rồi đột nhiên hắn hối hả rót rƣợu ra uống và đằng hắng một tiếng.

- Từ đó, thƣa ông - hắn nói tiếp sau một lát im lặng - từ đó, do một sự ngẫu nhiên bất hạnh và do lời tố giác của những kẻ xấu bụng - chính mụ Zarya Frantxovna đã tích cực góp phần vào việc nầy, vì đâu nhƣ chúng tôi đã không kinh trọng mụ đúng mức thì phải, - từ đó, con gái tôi, Sofia Xemionovna buộc phải lĩnh thẻ vàng và tất nhiên là không đƣợc chung sống với chúng tôi nữa vì cả mụ chủ nhà Amalya Ivanovna ngƣời trƣớc đây đã giúp mụ Zazya Frantxovna cả ông Lebeziatnikov đều không muốn thế lắm… Chính vì Sonya mà hắn đã sinh sự với Katerina Ivanovna. Trƣớc đây, cũng chính hắn đã đeo đuổi Sonyeska thì nay hắn lại tỏ vẻ tự ái: "Sao! Một ngƣời có học thức nhƣ tôi mà lại cùng sống chung dƣới một mái nhà với cái hạng đàn bà ấy à!". Katerina không để cho hắn nói nữa, bênh vực ngay Sonya… và thế là hết. Từ đó Sonyeska chỉ đến thăm chúng tôi vào những buổi chiều tối, nó đỡ đần, an ủi Katerina và đƣa về một ít tiền do nó kiếm đƣợc. Nó thuê lại căn buồng trong của bác thợ may Kapernaumov. Bác ta thọt và nói lắp, cả cái gia đình đông đúc của bác ta cũng đều nói lắp cả. Vợ bác ta cũng nói lắp. Cả nhà bác ta sống chung trong một căn buồng còn Sonya thì ở buồng cạnh, cách nhau một bức vách… Hừm… vâng!… họ là những ngƣời nghèo khổ vô cùng, và lại nói lắp nữa… Đúng thế… Thế rồi, một buổi sớm nọ, tôi dậy, khoác bộ quấn áo rách vào, đƣa hai tay lên cầu trời rồi đến yết kiến ngài Ivan Aphanaxievich. Anh có biết ngài Ivan Aphanaxievich không?

Không à? Thật rõ hoài! Một con ngƣời nhà trời đấy! Đúng là một hòn sáp trƣớc mặt đức Chúa; ngài cứ chẩy ra nhƣ sáp! Ngài còn ứa cả nƣớc mắt ra nữa sau khi vui lòng nghe hết câu chuyện của tôi.

"Ngài Marmelazov, anh đã phụ lòng mong đợi của tôi một lần rồi đây. Nay tôi lại đứng Raxkonikov lấy tƣ cách cả nhân mà đảm nhận cho anh một lần nữa - chính ông ta nói thế - anh nhớ lấy. Thôi anh về đi". Tôi cúi hôn nắm bụi dƣới gót chân ngài - Ấy là nói trong tƣởng tƣợng thôi - vì thật ra ngài cũng không đế cho tôi làm thế vì ngài là con ngƣời có học thức và có những tƣ tƣởng tối tân về chính trị. Tôi trở về và khi tôi tuyên bố là đã có việc làm và sẽ nhận tiền lƣơng thì trời ơi thật khó lòng mà Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tƣởng tƣợng đƣợc!

Marmelazov lại ngừng bặt vì quá xúc động. Lúc ấy cả một lũ ngƣời say rƣợu lảo đảo bƣớc vào quán.

Cạnh cửa ra vào, âm thanh của một chiếc phong cầm quay và giọng hát yếu ớt của một đứa bé lên bảy vang lên trong điệu "Khutorok". Gian phòng ồn ào hẳn lên.

Lão chủ và mấy thằng bé săn đón những khách mới đến. Marmelazov không chú ý đến họ, vẫn kể

tiếp.

Hắn đã có vẻ mệt lắm, nhƣng càng say hắn lại càng lắm lời. Hắn linh hoạt lên, và thậm chí mặt hắn còn nhƣ tƣơi rói lên nữa khi hắn nhớ đến những thắng lợi gần đây trên đƣờng hoan lộ của hắn.

Raxkonikov vẫn chăm chú ngồi nghe.

- Chuyện đó, thƣa ông, xảy ra cách đây đã năm tuần… Đúng… Khi Katerina và Sonyeska biết tin nhƣ vậy thì trời ơi, cứ nhƣ là thiên đƣờng đã rộng mở đón tôi. Mới hồi nào đây, tôi còn nằm dài nhƣ

một con vật và chỉ đƣợc nghe chửi! Thế mà nay, họ bƣớc rón rén, mắng khẽ bọn trẻ con "Suỵt…

Xemion Zakharovich đi làm về mệt… Để cho bố nghỉ…" Họ pha cà-phê cho tôi dùng trƣớc khi đi làm; họ làm kem sữa cho tôi ăn! Họ đã bắt đầu tìm đƣợc sữa tƣơi làm kem cho tôi đấy anh bạn ạ! Tôi cũng không hiểu họ làm thế nào mà xoay ra đƣợc mƣời một rúp năm mƣơi cô-pếch để tậu cho tôi một bộ phẩm phục cùng khả ái: nào là ủng, nào là diều cổ áo sơ mi bằng trúc bâu tuyệt đẹp, cả một bộ cánh tƣơm tất nhƣ vậy mà chỉ hết mƣời một rúp năm mƣơi cô-pếch! Ngày đầu tiên tôi đi làm về

thì chao ôi, Katerina Ivanovna đã dọn bữa ăn lên, một bữa hai món: có canh nầy, và cả thịt lợn xào rau thơm nữa, một món mà trƣớc kia tôi chƣa hề đƣợc biết qua. Còn nàng thì trông khác hẳn; mà áo dài thì có đâu! Không có lấy một chiếc nào? Thế nhƣng nàng cũng đã biết cách phục sức nhƣ sắp đi thăm viếng ai mà không phải gặp chăng hay chớ đâu nhé; ấy, có những ngƣời nhƣ thế đấy, không có gì họ cũng làm đƣợc thành đủ lệ bộ: tóc chải cẩn thận, một cái cổ áo trắng nhỏ dính lên áo, một chiếc măng-sét đeo vào cổ tay; thế là nàng đã biến thành một ngƣời khác hẳn, trẻ ra, đẹp ra. Sonyeska, con gái yêu của tôi thì chỉ đƣa tiền về nhà thôi vì, trong lúc nầy - nó nói thế - về nhà luôn không tiện, có chăng cũng đế đến chiều tối hẵng về để cho ngƣời ta khỏi trông thấy. Anh nghe ra chƣa? Thế đấy!

Một hôm, tôi đi làm về, ăn trƣa xong đi nằm nghỉ thì anh bạn nầy, anh có tin đƣợc không, vợ tôi ngồi thì thầm trò chuyện với mụ Amalya Ivanovna! Hai giờ liền! Thế mà tuần trƣớc đó, hai ngƣời vừa cãi nhau ra trò, bây giờ lại chính nàng mời mụ ta sang uống cà phê. Nàng không thể cầm lòng đƣợc nữa.

"Bây giờ thì Xemion Zakharovich đã có việc làm ở sở và đƣợc lĩnh lƣơng. Nhà tôi đã thân hành đến tìm ngài Ivan Aphanaxyevich, chính ngài đã ra đón và dặn mọi ngƣời khác hãy đợi đấy đã, rồi cầm tay nhà ôi đƣa vào buồng làm việc qua mặt mọi ngƣời. Anh nghe ra chƣa, anh bạn? "Xemion Zakharovich, - Ngài nói - tuy đã vì nhu nhƣợc, nhẹ dạ mà đi theo con đƣờng hƣ hỏng, nhƣng tôi rất nhớ đến công lao của anh và cũng bởi vì anh đã có lời hứa với tôi, vả lại ở đây không có anh thì công việc cứ hỏng bét đấy, anh nghe chƣa nên tôi tin ở anh, tin ở lời hứa danh dự của anh". Tất cả những Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chuyện đó anh ạ, đều do nàng bịa đặt ra hết, không phải vì nhẹ dạ, chỉ muốn khoa trƣơng. Không!

Chính nàng tin nhƣ vậy, nàng tìm thấy nguồn an ủi trong những áo ảnh do chính nàng tƣởng tƣợng ra, thật thế! Và tôi cũng không chê trách nàng, không chê trách chút nào. Rồi cách đây sáu hôm, khi tôi mang món tiền lƣơng đầu tiên của tôi về nhà - hai mƣơi ba rúp, bốn mƣơi cô-pếch - nàng đã âu yếm nói với tôi: "Anh của em ngoan quá! Lúc ấy chỉ có mình chúng tôi thôi đấy nhé? Thử hỏi tôi thì có chút gì là đáng yêu không chứ, và có ra dáng tấm chồng nữa không thể mà nàng đã phải bẹo má tôi mà âu yếm "Anh của em ngoan quá?"

Marmelazov ngừng bặt. Hắn cũng muốn mỉm cƣời, nhƣng cằm hắn run bắn lên. Tuy vậy hắn cũng kìm lại đƣợc. Cái quán rƣợu nầy, rồi cái dáng dấp sa đoạ bê tha của Marmelazov, rồi câu chuyện nằm đêm ngủ dƣới thuyền rơm của hắn, rồi chai rƣợu, với cả cái tình thƣơng bệnh tật của hắn đối với vợ, với gia đình, tất cả những thứ đó đã làm cho Raxkonikov hoang mang. Chàng chăm chú nghe, nhƣng với một cảm giác đau đớn, chàng tiếc là đã ghé vào đây.

- Ông ạ. Ông ạ! - Marmelazov vừa trấn tĩnh lại, nói tiếp - Vâng, thƣa ông, có lẽ đối với ông cùng nhƣ

đối với mọi ngƣời khác đó chỉ là một chuyện khôi hài, và chắc tôi đã làm phiền lòng ông vì câu chuyện ngớ ngấn với những chi tiết khốn khổ của đời tƣ tôi đây, nhƣng đối với tôi thì đó không phải là câu chuyện cƣời. Vì tôi có đủ sức thể nghiệm tất cả những cảm xúc đó… Thế là suốt cả cái ngày hoan lạc đó của đời tôi và cho đến cà buổi tối, trí tƣởng tƣợng của tôi nhƣ đƣợc chắp cánh bay cao: rồi tôi sẽ thu xếp chu tất mọi việc trong gia đình, tôi sẽ may mặc cho bọn trẻ, rồi vợ tôi sẽ yên lòng, tôi sẽ cứu vãn danh dự cho đứa con gái yêu quý độc nhất của tôi rồi đƣa nó về sống êm ấm trong lòng gia đình… rồi nhiều, nhiều chuyện khác nữa… Thƣa ông, ngƣời ta có quyền mơ ƣớc lắm. Vậy mà, thƣa ông, - Marmelazov bỗng nhƣ rùng mình, ngửng đầu và nhìn thẳng vào mắt Raxkonikov, vậy mà ngay ngày hôm sau, sau những giấc mơ đẹp để ấy thế là cách đây đúng năm hôm, buổi chiều, tôi đã bày mƣu xảo trá đánh cắp chìa khoá hòm của Katerina Ivanovna, và nhƣ một tên kẻ trộm trong đêm tối, tôi đã cuỗm tất cả số tiền lƣơng còn lại - tôi cũng không nhớ là bao nhiêu - và đấy ông xem, nhẵn sạch! Năm hôm nay tôi không bƣớc chân về nhà, ngƣời nhà đang đi tìm tôi, còn nhƣ việc làm thì thế là cũng đi đứt, còn bộ phẩm phục của tôi thì hiện đang nằm trong tiệm rƣợu đầu cầu Ai Cập, tôi đã đổi lấy bộ quần áo nầy… Và thế là hết.

Marmelazov nện quả đấm lên trán, nghiến răng, nhắm mắt lại rồi chống mạnh khuỷu tay lên bàn.

Nhƣng một phút sau, vẻ mặt hắn ta chợt thay đổi. Hắn nhìn Raxkonikov, cố làm ra vẻ ranh mãnh và trơ tráo, cƣời ha hả, nói:

- Và hôm nay, tôi lại tìm đến Sonya, xin tiền uống rƣợu? Hê! hê! hê!

- Thế cô ta cũng cho à? - một ngƣời trong bọn mới đến hỏi rất to, rồi cất tiếng cƣời rộ.

- Be rƣợu nầy chính là mua bằng tiền của nó - Marmelazov hƣớng riêng về Raxkonikov nói rành rọt.

Nó đã tự tay đem đến cho tôi ba mƣơi cô-pếch, số tiền cuối cùng của nó - tôi trông rõ mà… Nó Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

không nói nửa lời, chỉ lặng lẽ nhìn tôi… Thế đấy, ở trên kia, chứ không phải dƣới cõi trần nầy, ngƣời ta ái ngại, khóc thƣơng cho con ngƣời chứ không trách móc họ không hề trách móc. Nhƣ thế lại càng đau hơn, không trách móc lại càng đau hơn! Ba mƣơi cô-pếch, đúng thế đấy ạ! Thế mà bây giờ con tôi lại đang cần tiền, có phải không nào? Bây giờ nó đang cần phải giữ gìn cho sạch sẽ. Muốn sạch sẽ

thì phải tốn tiền, mà đây lại là một thứ sạch sẽ đặc biệt, ông ạ, ông có biết không? Mua phấn mua kem nầy không thì còn làm ăn gì đƣợc? Phải có váy ngắn hồ cứng nầy, phải có đôi giầy nầy, mà giầy phải cho thật lịch sự để có thể phô bày đƣợc đôi chân mỗi khi bƣớc qua vũng nƣớc… Ông đã hiểu chƣa, thƣa ông, ông có hiểu cái thứ sạch sẽ ấy nó thế nào không? Thế mà tôi, bố đẻ của nó, tôi đã lấy cả ba mƣơi cô-pếch ấy để đi uống rƣợu?… Tôi uống, và uống hết nhẵn! Vậy thì có ai lại đi thƣơng hại một ngƣời nhƣ tôi không? Có ai không? Bây giờ, thƣa ông, ông có thƣơng hại tôi không ông nói đi, có hay không Hê! hê! hê!

Hắn định rót rƣợu ra uống nữa nhƣng chai đã cạn ráo.

- Thƣơng hại anh mà làm gì? - lão chủ quán đã đến ngồi gần hai ngƣời từ lúc nào, quát to lên.

Có tiếng cƣời rộ, thậm chỉ còn chen cả tiếng chửi rủa. Chỉ trông cái dáng điệu của ngƣời công chức về hƣu kia thôi ngƣời ta cùng đã cƣời, đã chửi rồi, cả những ngƣời có nghe lẫn những ngƣời không nghe câu chuyện vừa qua.

"Thƣơng hại tôi! Tại sao lại thƣơng hại tôi à! - Marmelazov bỗng rống lên, đứng dậy đang tay ra phía trƣớc với một vẻ hƣng phấn và quả quyết dƣờng nhƣ chỉ đợi có mấy tiếng ấy - Ngƣơi nói tại sao lại thƣơng hại ta phải không? Đúng. Ta không có gì đáng thƣơng hại cả, phải treo ta lên, đóng đinh vào câu rút chứ không phải thƣơng hại. Nhƣng cứ treo ta lên, lão thẩm phán kia ơi, treo ta lên, nhƣng treo ta lên rồi thì hãy thƣơng hại lấy ta. Và ta sẽ đích thân đến để nhà ngƣơi treo ta lên, vì không phải ta khát khao hoan lạc, mà ta thèm muốn đau khổ và nƣớc mắt. Lão lái buôn kia, ngƣơi tƣởng cút rƣợu của ngƣơi làm dịu đƣợc lòng ta chăng? Không, chính là ta muốn tìm nỗi đau khổ ở đáy chai rƣợu nầy, ta muốn tìm đau khổ và nƣớc mắt. Ta đã uống và ta đã tìm đƣợc. Chỉ có đấng vẫn hằng thƣơng xót và thông hiểu đƣợc vạn vật, chúng sinh, chỉ có Ngƣời mới sẽ thƣơng hại chúng ta. Ngƣời là Đấng Vô song, Ngƣời là Đấng phán xử tối cao. Rồi ngày ấy Ngƣời sẽ đến và sẽ phán hỏi: Đâu rồi, ngƣời con gái đã bán mình để nuôi ngƣời dì ghẻ phế lao và ác nghiệt, nuôi mấy đứa con của kẻ khác? Đâu rồi, ngƣời con gái đã rủ lòng thƣơng hại ngƣời bố phàm trần nghiện rƣợu, ăn hại mà không hề ghê sợ

cái tính thô bỉ thú vật của hắn: Và Ngƣời sẽ phán: " Lại đây con! Ta đã tha thứ cho con một lần rồi, nay ta lại tha thứ tội lỗi cho con vì con đã rộng lòng yêu thương" (4) và Ngƣời sẽ tha thứ cho Sonya yêu quý của ta. Ngƣời sẽ tha, ta biết trƣớc rằng Ngƣời sẽ tha, lòng ta đã cảm thấy thế ngay từ lúc nãy, khi ta còn ở đằng nhà con ta. Ngƣời sẽ phán xử mọi ngƣời và sẽ tha tội tất cả, ngƣời hiền cũng nhƣ kẻ ác, ngƣời khôn ngoan cũng nhƣ kẻ lầm lạc kém hèn. Xong đâu đó, Ngƣời sẽ cao giọng phán dạy chúng ta: "Các ngƣơi nữa, hãy ra đây. Ra đây, những linh hồn yếu đuối đắm mình trong rƣợu Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chè, những linh hồn nhơ nhuốc và tất cả chúng ta sẽ đến dƣới chân ngƣời, không hổ thẹn. Ngƣời sẽ

nói: "Bay là những con lợn! Bay là hình tƣợng của thú vật và mang trên mình dấu ấn của thú vật; nhƣng cũng hây cứ đến đây? Những bậc đại hiền, những linh hồn khôn ngoan sẽ can: "Lạy Chúa, sao Ngƣời lại thu nhận những kẻ nầy?". Và Ngƣời sẽ phán: "Ta thu nhận chúng, hỡi các bậc đại hiền, ta thu nhận chúng, hỡi những linh hồn khôn ngoan, vì trong cả bọn chúng không hề có đứa nào tự thấy xứng đáng đƣợc thu nhận cả…" Ngƣời sẽ đƣa bàn tay ra và chúng ta sẽ sụp xuống lạy Ngƣời…

Chúng ta sẽ khóc… Rồi chúng ta sẽ hiểu hết đƣợc mọi sự! Lúc bấy giờ chúng ta sẽ hiểu hết… và mọi ngƣời rồi cũng sẽ hiểu… cả Katerina Ivanovna nữa, nàng cũng sẽ hiểu… Lạy Đấng Chúa Cứu thế, mong sao chóng đến ngày trị vì của Ngƣời!

Hắn buông ngƣời rơi phịch xuống ghế, kiệt sức, rũ rƣợi, không còn nhìn ai nữa, dƣờng nhƣ đã quên tất cả mọi vật xung quanh và chìm sâu trong suy tƣởng, lời nói của hắn đã gây một ấn tƣợng nào đấy khắp gian phòng im lặng một lát, nhƣng chẳng mấy chốc tiếng cƣời tiếng chửi rủa lại vang lên.

- Hắn lý sự!

- Chỉ nói nhảm!

- Thế mà cũng đòi làm công chức!

Và cứ thế.

- Ta đi thôi, ông ạ - Marmelazov bỗng ngửng mặt lên, nói với Raxkonikov, - Ông đƣa tôi về nhà hộ, nhà Kozen… trong sân ấy, và đến lúc phải trở về với Katerina Ivanovna.

Raxkonikov đã muốn bỏ đi từ lâu; vả lại chính chàng cũng đã định dìu giúp Marmelazov về nhà. Đôi chân của Marmelazov tỏ ra yếu hơn miệng lƣỡi của hắn nhiều, nên hắn phải dựa hẳn vào ngƣời chàng thanh niên mà đi. Chỉ cách có hai, ba trăm bƣớc là đến nhà hắn. Càng gần về đến nhà lão say rƣợu lại càng thấy bối rối và sợ hãi.

- Bây giờ không phải tôi sợ Katerina Ivanovna - hắn thì thào trong cơn xúc động - cũng không phải tôi sợ nàng túm lấy tóc tôi. Tóc à? Tóc là cái gì! Chuyện nhảm hết. Tôi nói thế đấy! Thà nàng cứ túm lấy tóc tôi cũng còn hơn. Không phải tôi sợ cái đó mà tôi sợ… tôi tôi sợ mắt nàng, vâng… đôi mắt của nàng… Tôi cũng sợ cả những đám da đỏ trên gò má nàng… và cả… hơi thở của nàng nữa. Anh đã thấy những ngƣời ho lao, những khi xúc động ho thở nhƣ thế nào chƣa? Tôi sợ cả tiếng khóc của mấy đứa bé… vì nếu Sonya không cho chúng nó ăn gì thì… tôi chẳng biết… chẳng biết làm thế nào nữa! Tôi cũng chẳng sợ bị đánh đòn: vì, ông ạ, chính đòn vọt không những không làm cho tôi đau đớn, mà lại còn đem lại cho tôi một niềm khoái lạc nữa… Vì chính tôi, nếu không bị đánh đòn thì tôi cũng không biết làm thế nào đƣợc, thế mà lại hay đấy! Nàng cứ đánh tôi đi, cho khuây khoả… Cứ

thế mà lại hay. Chúng ta đến nơi rồi đấy. Nhà lão Kozen, một tay thợ khoá giàu ngƣời Đức… Dẫn tôi vào!

Hai ngƣời đi qua sân và lên tầng gác tƣ. Càng lên, cầu thang càng tối. Lúc ấy đã gần mƣời một giờ.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Tuy vào tiết nầy đêm Petersburg cũng chẳng ra đêm nữa nhƣng trên cầu thang vẫn tối om.

Cuối thang gác, ở phía trên cùng, một cánh cửa ám khói mở ra. Một mẩu nến soi sáng một căn buồng tồi tàn dài độ mƣời bƣớc, đứng ngoài cửa có thể trông suốt hết cả căn buồng. Đồ đạc ngổn ngang, bừa bộn, đâu cũng la liệt đủ các thứ quần áo rách của trẻ con.

Một tấm vải giƣờng thủng treo chắn ngang góc buồng trong cùng. Có lẽ có một chiếc giƣờng đặt sau tấm màn ấy. Trong buồng vẻn vẹn chỉ có hai chiếc ghế, một chiếc đi văng lót vải sơn đã tróc gần hết, một cái bàn làm bếp cũ kỹ bằng gỗ thông để mộc không trải khăn bàn, trên rìa có một cái chân nến bằng sắt, trên có gắn một mẩu nến mỡ bò cháy gần hết. Té ra Marmelazov ở một căn buồng chứ

không phải ở trong một "góc nhà", nhƣng là một căn buồng trên lối ra vào. Cánh cửa thông sang các buồng khác - hay các chuồng khác thuộc căn nhà của mụ Amalya Lippevekzen - đang mở he hé. Từ

căn buồng trong ấy đƣa ra những tiếng cƣời nói ầm ĩ. Chắc là họ đang đánh bài và uống trà.Thỉnh thoảng lại vọng ra những câu hết sức cục cằn.

Raxkonikov nhận ngay ra đƣợc Katerina Ivanovna, một ngƣời đàn bà gầy gò, mảnh khảnh, ngƣời khá cao và cân đối, bộ tóc hung xẫm còn rất óng ả, gò má quả nhiên đỏ ửng. Bà ta đi đi lại lại trong căn buồng nhỏ hẹp, tay khoanh trƣớc ngực, môi mím lại, thở nấc lên từng đợt không đều, Mắt bà sáng long lanh nhƣ đang lên cơn sốt, nhƣng cái nhìn thì sắc và bất động. Ánh nến lù mù sắp tắt chiếu chập chờn lên bộ mặt hốc hác và thảng thốt: trông càng thêm thiểu não.

Raxkonikov đoán bà ta quãng độ ba mƣơi, và quả thật chẳng xứng đôi với Marmelazov tí nào.

Katerina Ivanovna không chú ý đến hai ngƣời vừa vào. Hình nhƣ bà ta đang ở trong một trạng thái hôn mê, không nghe, không thấy gì hết. Gian phòng ngột ngạt nhƣng bà ta không mở cửa sổ; mùi hôi thối từ cầu thang xông lên, nhƣng cửa ra cầu thang vẫn bỏ ngỏ, từ các buồng trong khói thuốc lá cứ

ùn ùn bay ra làm cho bà phát ho lên, nhƣng bà vẫn không ra đóng cửa lại. Đứa con gái út, độ lên sáu, ngồi bó gối dƣới đất, đầu gục vào đi văng mà ngủ. Thằng anh, lớn hơn một tuổi, đang đứng khóc trong xó, ngƣời run bắn lên, có lẽ nó vừa bị đánh.

Đứa con gái lớn, quãng lên chín, cao và gầy nhƣ que diêm, mặc chiếc sơ mi đã rách mƣớp, cái áo choàng bằng dạ cũ, có lẽ may cách đây đã hai năm vì bây giờ con bé mặc ngắn cũn cỡn lên đến quá đầu gối choàng lên đôi vai nhỏ bé. Nó đứng cạnh thằng em, cánh tay dài, khô đét nhƣ que củi ôm chặt lấy thằng bé, hình nhƣ nó đang cố dỗ em, nói thì thàm cái gì với thằng lé, cố saa cho nó đừng khóc nấc lên lần nữa, mặt sợ sệt theo dõi từng bƣớc đi của mẹ nó, đôi mắt rất to, tối xẫm, nổi bật trên khuôn mặt gầy choắt và sợ hãi trông lại càng to hơn. Marmelazov không vào. Hắn quỳ ở ngoài cửa và đẩy Raxkonikov vào trƣớc. Thấy có ngƣời lạ, Katerina Ivanovna lơ đãng dừng lại rƣớc mặt chàng, rồi sực tỉnh và nhƣ muốn tự hỏi ngƣời lạ mặt nầy vào đây có việc gì, chắc bà ta nghĩ ngay rằng chàng chỉ đi qua buồng nầy để vào nhà trong, nên không để ý đến chàng nữa. Bà đi ra đóng cửa cầu thang lại, nhƣng trông thấy chồng quỳ ngay ở lối vào, bà kêu lên một tiếng: Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- À! Mày đã về đây rồi - Bà nổi khùng quát - Đồ quỷ sứ! Đồ quái vật! Thế tiền đâu! Còn gì trong túi không! Đƣa xem nào! Quần áo ở đâu thế nầy? Thế còn quần áo mặc đâu? Tiền đâu? Nói đi!

Bà ta xông vào lục soát Marmelazov. Hắn ngoan ngoan và nhẫn nhục khuỳnh ngay hai tay ra hai bên để cho việc lục soát đƣợc dễ dàng. Không còn lấy một đồng xu dính túi.

- Thế tiền đâu? - bà ta gào lên - Ôi! Trời ơi Có thể nào hắn ta đã uống hết rồi? Còn đến những mƣơi hai rúp trong hòm kia mà - Đột nhiên bà ta điên cuồng túm lấy tóc lôi hắn vào nhà; Marmelazov ngoan ngoãn lê gối vào theo vợ.

Đây là một khoái lạc đối với tôi! Không phải là đau khổ đâu mà là khoái lạc đấy ông ạ - hắn kêu to lên trong khi bị day tóc, đầu lại có lần cộc xuống sàn nhà một cái. Con bé ngủ dƣới đất thức giấc và khóc thét lên, thằng bé đứng trong góc sợ hãi run bần bật, kêu rú lên và ôm quắp lấy chị nó nhƣ lên cơn động kinh. Đứa con gái lớn còn ngái ngủ cũng run cầm cập.

- Mày đã uống rƣợu hết nhẵn, cái gì cũng đem uống hết - Ngƣời đàn bà đáng thƣơng gào lên trong cơn tuyệt vọng. - Quần áo của ai ở đâu thế nầy! Chúng nó đang đói, chúng nó đang đói! - nàng vừa vặn hai tay vào nhau vừa chỉ bọn trẻ con - cái kiếp khốn khổ nầy! Còn anh, anh không biết thẹn ƣ -

nàng quay sang Raxkonikov - Ra mày ở tiệm rƣợu về à! Ra mày cũng uống với hắn à? Uống với hắn à! Xéo ngay!

Ngƣời trẻ tuổi hấp tấp lùi ra không nói một lời.

Lúc ấy, cánh cửa phòng đã mở toang và vài ngƣời tò mò ló đầu vào nhìn, họ trâng trâng bộ mặt xấc xƣợc, đầu đội mũ chụp vải, mồm ngậm tẩu hoặc hút thuốc lá cuốn phì phèo. Có ngƣời khoác cả áo choàng ngủ không cài cúc, hoặc những bộ đồ mỏng dính đến sỗ sàng, có ngƣời còn cầm bài ở tay.

Họ cƣời hả hê nhất là khi nghe Marmelazov kêu khoái lạc trong khi bị túm tóc. Họ lại còn ùa cả vào phòng nữa. Rồi một tiếng kêu the thé rợn ngƣời vang lên: đó là mụ Amalya Lippevekzen vào dàn xếp trật tự theo kiểu của mụ, chửi bới và đòi đuổi - đến hàng trăm lần rồi - ngƣời đàn bà đáng thƣơng ra khỏi nhà ngay ngày hôm sau.

Khi đi ra, Raxkonikov vừa kịp thọc tay vào túi vốc mấy đồng tiền đồng mà lúc nãy lão chủ vừa phụ

lại cho chàng và kín đáo đặt lén bậu cửa sổ. Nhƣng khi ra ngoàì cầu thang, chàng lại thay đổi ý định và toan quay trở lại.

"Mình đến là vớ vẩn - chàng nghĩ thầm. - ở đây đã có Sonya. Còn bản thân ta thì lại đang cần tiền".

Nhƣng suy đi tính lại thấy không thể lấy tiền lại đƣợc nữa, mà dù có lấy đƣợc thì cũng chẳng nên lấy lại, chàng khoát tay một cái và trở về nhà. "Sonya còn cần mua kem phấn, - chàng lại mim cƣời chua chát nghĩ tiếp trong khi bƣớc trên đƣờng phố. - Cái thứ sạch sẽ đó cần phải tốn tiền. Hừ! Có thể là Sonyeska hôm nay cũng phá sản… vì đi săn con mồi sộp… cái kỹ nghệ vàng… cũng phiêu lƣu lắm… thế là ngày mai, cả gia đình họ cạn khô nếu không có mấy đồng tiền của ta…

Chà, Sonya! Họ đã đào đƣợc một mạch nƣớc thật ra trò! Họ cứ tha hồ múc! Họ cũng đã quen rồi.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Lúc đầu họ còn khóc đôi chút, nhƣng rồi cũng quen đi. Con ngƣời vốn đê tiện, cái gì rồi cũng quen đƣợc.

Raxkonikov trở nên tƣ lự.

- Đƣợc rồi, nếu tôi nói sai - chàng bất giác nói to lên, - nghĩa là nếu quả thật con ngƣời không đê tiện tôi muốn nói cả loài ngƣời nói chung, thì tất cả những cái khác đều là định kiến, rặt là những chuyện lo sợ không đâu, không còn gì ngăn cản ta nữa, và chính phải nhƣ thế mới đƣợc.

Chú thích:

(1)Một viên chức cấp thấp thời Sa hoàng

(2) Thẻ của gái mãi dâm

(3) Câu nói của Poncius Pilatus khi dẫn Jesus Raxkonikov trước đám đông để bêu riếu.

(4) Câu của Jesus nói với Magadalena, một người đã sống phóng đãng (Phúc âm) Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 3

Phần I

Sáng hôm sau, Raxkonikov dậy muộn; chàng không thấy hồi sức tí nào sau giấc ngủ đầy những cơn ác mộng. Chàng đâm ra cau có bực bội, và hằn học nhìn căn buồng lụp xụp của chàng. Đó là một cái chuồng nhỏ xíu, dài độ sáu bƣớc, giấy dán tƣờng đã ngả màu vàng, phủ đầy bụi lặm, nhiều nơi đã long ra, trông thảm hại quá chừng. Nhà thấp đến nỗi ngƣời nào hơi cao một chút bƣớc vào là đã thấy rờn rợn, cứ lo cộc đầu vào trần. Đồ đạc thật xứng đáng với nơi bày biện: buồng có ba cái ghế dựa cũ

kỹ, ọp ẹp, trong góc đặt một cái bàn gỗ sơn, trên có mấy quyển sách và mấy quyền vở, cứ trông lớp bụi bặm phủ lên cùng đã biết lâu nay không hề có ai sờ tay đến, và cuối cùng là một chiếc ghế sofa to công kềnh vốn phủ vải hoa, nhƣng nay đã rách bƣơm, kê dọc sát tƣờng, choán gần nửa căn buồng.

Đó là giƣờng ngủ của Raxkonikov. Chàng thƣờng ngủ trên chiếc sofa ấy để nguyên cả quần áo, không trải vải lót giƣờng, mình đắp tấm áo choàng cũ kỹ của sinh viên làm chăn: đầu thì kê lê một cái gối nhỏ, bao nhiêu quần áo, cả sạch lẫn bán, đều nhét cả xuống gối để kê đầu cho cao. Trƣớcghế

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

sofa đặt một chiếc bàn nhỏ.

Kể cũng khó mà ăn ở cực khổ và bẩn thỉu hơn thế, nhƣng với tâm trạng lúc bấy giờ chàng lại thấy thích thú với cảnh nầy. Chàng đã hoàn toàn xa lánh mọi ngƣời nhƣ con rùa co mình vào trong mai, và chỉ cần trông thấy mặt ngƣời đầy tớ gái cứ thỉnh thoảng lại ghé vào dọn buồng chàng cũng đã điên tiết lên rồi.

Tâm trạng ấy hay có ở những ngƣời mắc chứng thiên chấp, khi quá tập trung suy nghĩ vào một vấn đề gì. Từ hai tuần nay, bà chủ nhà không cho chàng ăn, và tuy phải nhịn đói, mãi đến hôm nay chàng vẫn chƣa buồn đến phân trần với bà ta. Naxtaxia, ngƣời nấu bếp và là ngƣời ở độc nhất của bà chú nhà lại có phần thích thú về cái tâm trạng đó của ông khách trọ, và chị ta cũng không vào buồng dể

dọn dẹp quét tƣớc nữa, hoạ chăng mỗi tuần một lần chị ta mới tình cờ vào khua chổi mấy cái. Sáng hôm nay, chính chị ta vào đánh thức chàng.

- Thôi dậy! Ngủ gì mà ngủ lắm thế! - chị ta vừa khom mình trên ngƣời chàng vừa kêu lên - Chín giờ

hơn rồi. Tôi đem nƣớc trà lên cho cậu đây, cậu có uống không? Cậu đói mềm rồi còn gì?

Ngƣời khách trọ mở mắt, khẽ giật mình và nhận ra Naxtaxia.

- Trà của bà chủ đấy à? - Chàng từ từ nhổm dậy trên ghế sofa, chậm rãi cất tiếng hỏi, vẻ mặt phờ

phạc.

- Của bà chủ nào?

Chị ta đặt xuống trƣớc mặt chàng cái ấm trà riêng của chị đã nứt rạn, đựng đầy nƣớc trà loãng, và hai miếng đƣờng vàng ệnh.

- Nầy, Naxtaxia, chị cầm hộ lấy cái nầy - chàng nói sau khi lục túi lấy ra một nắm xu (chả là chàng vẫn đề nguyên cả quần áo mà ngủ). Chị đi mua cho tôi một đĩa bánh. Đến cả hàng thịt mua cho một ít xúc xích, hay thứ gì cũng đƣợc, loại rẻ ấy.

- Bánh thì tôi đem đến cho cậu ngay; nhƣng cậu ăn canh bắp cải có phải hơn xúc xích không? Canh nấu hôm qua, ngọt lắm… Tôi để phần cho cậu, nhƣng cậu lại về muộn quá. Canh ngọt lắm đấy.

Sau khi bƣng canh lên và chàng đã dậy ăn, Naxtaxia đến ngồi cạnh chàng tán gẫu. Chị ta là hạng đàn bà nông thôn, lại thuộc loại đàn bà nông thôn lắm lời.

- Nầy, bà Praxkopia Paplovna định đến sở cảnh sát kiện cậu đấy, - chị nói.

Mặt Raxkonikov cau hẳn lại.

- Đến sở cảnh sát à? Mụ ta muốn gì?

- Cậu không trả tiền nhà mà cũng không chịu dọn đi! Thế đấy chứ còn gì nữa?

- Hừ, thật quỷ quái, chỉ còn thiếu có thể - chàng nghiến răng lẩm bấm - Đúng vào lúc nầy thì thật là… trái khoáy… cho mình… Mụ ấy ngốc quá - chàng nói to lên - Đƣợc, hôm nay tôi sẽ đến nói chuyện với mụ.

- Nói là ngốc. Ừ thì bà ta ngốc, nhƣ tôi ấy thôi. Nhƣng còn cậu, khôn ngoan thế, sao cứ nằm khoèo ở

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nhà, chả thấy làm gi? Trƣớc đây cậu nói là cậu đi dạy trẻhọc, sao bây giờ cậu không làm gì nữa cả?

- Tôi có làm… - Raxkonikov xẵng giọng miễn cƣỡng đáp:

- Làm gì?

- Một công việc…

- Việc gì?

- Tôi suy nghĩ, - chàng nghiêm nghị trả lời sau một lát im lặng.

Naxtaxia rũ ra cƣời. Tính chị ta hay cƣời, và khi cƣời thì không bật ra thành tiếng mà cả ngƣời cứ lắc lƣ và rung lên từng đợt mãi đến buồn nôn lên mới thôi.

- Suy nghĩ nhƣ vậy có ra tiền không? - Mãi hồi lâu chị mới nói ra đƣợc mấy tiếng.

- Không dày không dép thì đi dạy thế quái nào đƣợc. Mà tôi cũng nhổ toẹt vào!

- Ấy xin cậu, muốn uống nƣớc giếng thì đừng có nhổ toẹt xuống giếng! (1)

- Dạy học họ trả cho đƣợc mấy đồng tiền đồng. Ăn thua gì mà dạy? - Chàng khó chịu càu nhàu nói tiếp nhƣ đang đáp lại những ý nghĩ của chính mình.

- Thế cậu muốn một lúc hót ngay đƣợc cả một vốn liếng đấy hẳn?

Raxkonikov nhìn chị một cách khác thƣờng.

- Đúng, cả một vốn liếng - chàng nói sau một lát im lặng, giọng rắn rỏi.

- Nầy, từ từ chừ, cậu làm tôi sợ quá, trông cậu đến khiếp. Có phải đi mua bánh nữa không?

- Tuỳ chị!

- À nầy, thế mà tôi quên mất! Cậu có một lá thƣ đến hôm qua khi cậu đi vắng.

- Thƣ à? Của tôi? Ai gửi?

- Ai gửi thì tôi biết đâu đấy! Tôi phải trả cho ngƣời đƣa thƣ ba cô-pếch! Cậu hoàn lại tôi chứ?

- Chóng lên, đem đây, tôi van chị. Đem đây! - Raxkonikov xúc động quát lên. - Trời ơi!

Một lát sau, bức thƣ đƣợc mang đến. Đúng rồi, thƣ của mẹ chàng, từ quận R, gửi đến. Chàng cầm bức thƣ, mặt tái mét: đã từ lâu, chàng không nhận đƣợc thƣ mẹ, nhƣng lúc ấy còn có cái gì khác nữa bỗng nhói lên trong tim chàng.

- Thôi, ra đi, Naxtaxia tôi van chị, đây ba cô-pếch của chị đấy, nhƣng tôi xin chị, chị ra chóng lên.

Lá thƣ run lẩy bẩy trong tay chàng, chàng không muốn bóc thƣ trƣớc mặt ngƣời ở, chàng muốn một mình diện đối diện với lá thƣ nầy. Naxtaxia vừa ra khỏi, chàng đƣa ngay lá thƣ lên môt hôn; rồi ngắm nhìn hồi lâu những nét chữ đề địa chỉ trên phong bì, nét chữ quen thuộc, thân yêu, thanh thanh và hơi nghiêng của mẹ chàng, ngƣời xƣa kia đã dạy cho chàng biết viết. Chàng chần chừ chƣa bóc vội, nhƣ còn lo ngại điều gì.

Nhƣng rồi cuối cùng chàng cũng bóc thƣ ra. Lá thƣ dày, xếp làm hai tập, hai tờ giấy lớn chi chít những chữ nhỏ lăn tăn.

"Rodia yêu quý - mẹ chàng viết - thế là đã hơn hai tháng rồi, m không nói chuyện gì với con qua thƣ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

từ điều đó chính mẹ cũng khổ tâm, nhiều đêm thao thức không ngủ đƣợc. Nhƣng chắc con cũng không trách mẹ về sự vắng bặt tin tức bất đắc dĩ đó. Con cũng biết mẹ thƣơng con đến ngần nào. Mẹ

với Dunia chỉ còn có con nữa mà thỏi, con là tất cả, con là niềm hy vọng, là hoài bão của mẹ của em.

Con có biết chăng tâm trạng của mẹ khi nghe tin con đã bỏ học cách đây mấy tháng vì thiếu tiền, rồi con lại thôi dạy học và thôi các việc khác nữa. Với số lƣơng quả phụ một trăm hai mƣơi rúp hàng năm của mẹ, mẹ biết làm thế nào mà chu cấp cho con đƣợc? Con cũng biết là món tiền mƣời lăm rúp mẹ gửi cho con cách đây bốn tháng cùng phải giật tạm của bác Vaxili Ivanovich Vakhrusin, ngƣời vẫn bán hàng cho nhà ta, trừ vào khoản lƣơng ấy. Bác ấy là một ngƣời tốt, trƣớc là bạn của bố.

Nhƣng mẹ phải để cho bác ấy lĩnh dần khoản phụ cấp thay mẹ để trừ cho hết nợ - và cũng đến nay mới vừa hết, - cho nên suốt thời gian gần đây mẹ không gửi tiền cho con đƣợc. Nhƣng đến nay, nhờ

ơn Chúa, có lẽ mẹ sẽ gửi cho con đƣợc một ít tiền; với lại, mẹ cũng nói ngay với con là chúng mình còn có thể vui mừng vì gặp vận may nữa kia đấy. Trƣớc hết, Rodia yêu quý, con có đoán đƣợc không: em con đã về sống với mẹ đƣợc tháng rƣỡi nay rồi, và từ nay hai mẹ con sẽ không còn phải xa nhau nữa. Ơn Chúa, những nỗi đau khổ của em con đã qua, nhƣng mẹ cũng muốn kể lại hết đầu đuôi câu chuyện để con hiểu rõ những điều mà cho đến nay mẹ và em vẫn phải giấu con. Cách đây hai tháng, khi nghe phong thanh Dunia bị gia đình Xvidrigailov ngƣợc đãi, con đã biên thƣ xin mẹ

nói rõ sự tình, nhƣng mẹ biết trả lời thế nào đƣợc. Nếu hồi đó mẹ nói hết sự thật ra, chắc con sẽ bỏ

hết công việc học hành để về nhà - dù phải đi bộ - vì mẹ cũng biết rõ tính cách và tình cảm của con: chắc chắn con sẽ không chịu để cho ai làm nhục em con. Chính mẹ dạo ấy cùng thật tuyệt vọng, nhƣng biết làm thế nào? Với lại chinh mẹ cũng chƣa rõ hết sự thực. Gay nhất là năm ngoái, khi vào làm gia sƣ trong nhà Xvidrigailov, Duneska đã lĩnh trƣớc một trăm rúp với điều kiện là sẽ trừ dần vào lƣơng tháng; vì thế em con không thể bỏ việc trƣớc khi thanh toán xong khoản nợ kia. Em con đã nhận số tiền đó, Rodia yêu quý bây giờ thì mẹ có thể nói rõ hết với con phần chính cũng là để có thể gửi cho con sáu mƣơi rúp mà năm ngoái con rất cần. Mẹ và em đã nói dối con rằng đó là tiền của Dunia dành dụm từ trƣớc; nhƣng không phải thế đâu - Bây giờ mẹ có thể nói hết sự thật cho con nghe vì nhờ ơn Chúa, sự thể đã biến chuyển đột ngột rồi, nay đã khả quan hơn, với lại cũng để con thấy Dunia thƣơng con biết ngần nào và để con hiểu rõ hơn tấm lòng vô giá của em con. Quả tình lúc đầu ông Xvidrigailov đã đối xử thô bạo với em con, ông ta lại còn vô lễ và nhạo báng em con trong bữa ăn… Nhƣng thôi mẹ không muốn sa vào những chi tiết đáng buồn đó làm con bực mình vô ích, vì bây giờ mọi việc đều đã qua. Tóm lại, tuy bà Marfa Petrovna - vợ ông Xvidrigailov - và cả nhà bà ta đều tó ra nhân từ và cao thƣợng, nhƣng cuộc sống trong gia đình ấy đối với em Dunia cũng thật gay go: nhất là khi ông Xvidrigailov - quen cái thói cũ hồi ông còn tại ngũ - chịu sự khống chế của tửu thần. Nhƣng rồi sự thể xảy ra thế nào? Con thử tƣởng tƣợng con ngƣời ngông cuồng ấy, ngoài thì tỏ ra thô bạo, khinh khỉnh vớì Dunia, nhƣng trong lại đem lòng yêu trộm em con từ lâu. Có thể là Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ông ta hổ thẹn và kinh hoảng khi thấy mình đã có tuổi, lại làm chủ một gia đình, mà lại sa vào những mơ ƣớc vẩn vơ nhƣ vậy, nên ông ta bất giác đâm ra cáu gắt giận dữ với Dunia.

Cũng có thể ông ta lấy cái thái độ thô lỗ và nhạo báng của ông để che mắt thế gian. Nhƣng cuối cùng, cầm lòng không đặng, ông ta đã dám thổ lộ với Dunia những lời đề nghị bỉ ổi và trắng trợn, hứa hẹn đủ điều, thậm chí lại còn rủ em con bỏ việc trốn với ông ta sang ở làng khác hoặc ra nƣớc ngoài. Chắc con cũng tƣởng tƣợng đƣợc em con nhƣ thế nào. Bỏ việc ra về ngay thì không xong, không phải chỉ vì món nợ, mà còn vì muốn tránh gây phiền muộn cho bà Marfa Petrovna: ra đi nhƣ

vậy sẽ làm cho bà ta sinh nghi, do đó có thể gieo mối bất hoà trong gia đình ngƣời ta. Vả lại chính Dunia cũng sẽ không sao tránh khỏi tai tiếng, làm nhƣ thế thật không ổn. Lại thêm những lý do nầy nọ giữ chân Dunia lại thành thử em con không trông mong gì ra khỏi cái nhà ghê tởm đó trƣớc sáu tuần lễ.

Con chắc cũng đã biết rõ em con thông minh và cƣơng nghị nhƣ thế nào: Duneska rất giỏi chịu đựng, và trong những hoàn cảnh gay go nhất, em con cũng có đủ nghị lực để đứng vững. Để mẹ khỏi lo lắng, Dunia cũng không cho mẹ biết một tí gì về chuyện đó cả, tuy hai mẹ con vẫn thƣờng trao đổi thƣ từ với nhau. Nhƣng câu chuyện kết cục thật không ngờ. Một hôm, bà Marfa Petrovna tình cờ bắt gặp chồng bà đang khẩn khoản van nài Dunia ở trong vƣờn, thế là bà ta hiểu lầm và quy tội tất cho Dunia, cho rằng đầu đuôi tại em con gây ra hết.

Thế là một cảnh khủng khiếp đã diễn ra trong vƣờn giữa ba ngƣời; bà Marfa Petrovna, không còn muốn nghe phải trái gì nữa, đã dám đánh Dunia và lăng mạ em con suốt một tiếng đồng hồ, rồi cuối cùng ra lệnh cho ngƣời nhà vơ vén đồ đạc quần áo của Dunia vứt bừa lên xe và đƣa em con về trả mẹ

ở phố. Lúc ấy trời đổ trận mƣa rào, thế là Dunia nhục nhã, êchề phải đi mƣời bảy verxta trên một chiếc xe ngựa chở hàng không mui với một lão mu-gich. Đấy, bây giờ con thử nghĩ mà xem, làm sao mẹ có thể trả lời đƣợc thƣ con cách đây hai tháng? Mẹ còn biết trả lời thế nào đƣợc? Mẹ thật là tuyệt vọng; kể cho con nghe câu chuyện đó thì mẹ không dám, vì con sẽ khổ sở, buồn phiền và phẫn uất!

Mà nói cho cùng, con cũng biết làm thế nào đƣợc? Không khéo quẫn chí lại làm điều gì liều lĩnh thì khốn to! Vả lại Duneska cũng cấm mẹ nói; còn nhƣ viết thƣ cho con mà chỉ nói toàn những chuyện vớ vẩn đâu đâu trong khi sầu não trĩu nặng trong lòng thì mẹ không tài nào viết đƣợc. Ròng rã một tháng trời trong khắp thành phố ngƣời ta cứ đem chuyện nầy ra kháo nhau, đến nỗi hai mẹ con không thể đi lễ nhà thờ đƣợc nữa, vì đến đâu ngƣời ta cũng xì xào bàn tán, nhìn ngó mình một cách khinh bỉ, thậm chỉ lại còn nói to những lời chê bai dè bỉu ngay trƣớc mặt hai mẹ con. Bạn bè quen biết đều ngoảnh mặt đi, không ai thèm chào hai mẹ con nữa, mẹ lại biết chắc rằng những tay đi chiêu hàng của các hiệu buôn và một vài viên chức còn muốn làm nhục hai mẹ con một cách bỉ ổi hơn nữa: họ

bôi nhựa đƣờng be bét trƣớc cồng nhà, làm ông chủ nhà phải yêu cầu hai mẹ con dọn đi ở chỗ khác.

Tất cả những chuyện đó đều do bàn tay của bà Marfa Petrovna gây ra cả; bà ta đã có đủ thì giờ đi đến Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

từng nhà trong phố để vu cáo bôi nhọ Dunia. Ở phố nầy ai bà cũng quen, mà suốt trong tháng ấy bà ta lại hay ra phố, tính bà ta lại hay chuyện và thích kể lể về việc nhà, nhất là gặp ai cũng than phiền về ông chồng, thật là một thói rất xấu; thế là chỉ trong một thời gian rất ngắn, bà ta đã tung câu chuyện nầy ra không phải chỉ trong phố mà còn khắp cả huyện nữa. Mẹ sinh ốm; Duneska vốn cứng rắn hơn mẹ. Nếu con biết em con đã chịu đựng tất cả những cảnh đó nhƣ thế nào! Lại còn an ủi khích lệ mẹ nữa. Thật là một vị thiên thần! Nhƣng, nhờ lƣợng Chúa bao dung, nỗi đau khổ của hai mẹ con đã chấm dứt. Ông Xvidrigailov ăn năn nghĩ lại, và chắc lả thƣơng tình Dunia, ông ta đã đƣa ra trƣớc bà Marfa Petrovna một chứng cớ đầy đủ tỏ ra lòng ngay thật của Dunia: đó là bức thƣ mà Dunia đã buộc lòng phải viết cho ông ta, từ trƣớc khi bà Marfa Petrovna bắt gặp hai ngƣời ngoài vƣờn, để cự

tuyệt những cuộc bày tỏ riêng tƣ và những cuộc hẹn hò lén lút mà ông ta cứ van nài; lá thƣ đó vẫn ở

trong tay ông Xvidrigailov sau khi Duneska ra khỏi nhà. Trong thƣ, Dunia đã giận dữ, kịch liệt trách cứ thái độ cƣ xử hèn hạ của ông ta đối với bà Marfa Petrovna. Dunia đã nêu rõ cƣơng vị chủ gia đình của ông ta và cuối cùng vạch cho ông ta thấy rõ mình bỉ ổi để tiện đến nhƣờng nào khi giầy vò hành hạ một thiếu nữ vốn đã nghèo khổ và không nơi nƣơng tựa. Tóm lại, Rodia yêu quý, lời lẽ trong thƣ

cao thƣợng và cảm động đến nỗi khi đọc mẹ đã phải phát khóc và mãi cho đến bây giờ, mỗi khi đọc lại, mẹ cũng không sao cầm đƣợc nƣớc mắt. Hơn nữa, để minh oan cho Dunia, những ngƣời tôi tớ

nhà Xvidrigailov đã đƣa thêm bằng chứng tỏ ra họ còn thấy và biết nhiều hơn là ông Xvidrigailov tƣởng - xƣa nay vẫn thƣờng nhƣ vậy. Bà Marfa Petrovna kinh hoàng rụng rời và lại "bị một đòn trí mạng nữa" bà ta nói thế - nhƣng mặt khác bà không còn nghi ngờ chút gì về lòng ngay thật của Dunia, và ngay ngày hôm sau, hôm chủ nhật, bà ta đến thẳng nhà thờ, quỳ xuống khóc lóc cầu xin Đức Mẹ ban cho nghị lực để chịu đựng cơn thử thách mới và làm tròn bổn phận. Ở nhà thờ ra, bà đi thẳng một mạch đến gặp mẹ và em, không ghé vào nhà ai cả; bà ta kể hết sự tình, khóc lóc thảm thiết và chân thành hối hận ôm hôn Dunia, van xin em con tha lỗi cho bà. Ngay sáng hôm ấy, từ nhà ta ra, bà không chần chừ đi khắp những nơi quen biết trong thành và ngoại thành, hết lời ca ngợi tâm hồn thanh cao, tƣ cách đứng đắn của Dunia, vừa nói vừa khóc sƣớt mƣớt. Thế cũng chƣa đủ, bà ta còn đem ra đọc cho mọi ngƣời nghe lá thƣ cửa Duneska viết cho ông Xvidrigailov lại còn cho sao ra nhiều bản nữa, theo mẹ làm thế cũng đã hơi quá. Nhƣ vậy bà ta phải dành ra mấy ngày liền để di khắp các nơi quen biết không thì ngƣời nầy lại ty nạnh ngƣời kia, thành thử nhà nào cũng sắp sẵn từ

trƣớc đợi bà Marfa Petrovna đến; mọi ngƣời đều biết trƣớc bà ta sẽ đọc bức thƣ bất hủ vào lúc nào, ở

nhà nào, bèn tụ tập lại nghe, ngay cả những ngƣời đã đƣợc nghe nhiều lần trƣớc sau ở nhà họ rồi ở

nhà bạn bè cũng vậy. Ý mẹ thì làm nhƣ thế cũng thật quá đáng, nhƣng tính bà Marfa Petrovna vốn thế. Dù sao, bà cũng đã hoàn toàn khôi phục đƣợc danh dự cho Duneska và câu chuyện bỉ ổi nầy đƣợc đổ cả vào đầu ông chồng, thủ phạm chính trong vụ nầy, một cách không sao xoá nhoà đƣợc nữa. Quá tình ngƣời ta đối xử với cái lão rồ dại ấy nhƣ vậy cũng quá khắc nghiệt, làm mẹ cũng có Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

phần ái ngại cho lão. Thế rồi, có mấy gia đình lập tức mời Duneska đến dạy học cho con cái, nhƣng em con đều từ chối. Nói chung mọi ngƣời bỗng nhiên đều tỏ lòng rất kính nể em con. Nhƣng cái chính là tất cả những việc đó đã dọn đƣờng cho sự kiện bất ngờ hiện nay có thể nói là đang xoay chuyển số phận chúng ta.

Rodia yêu quý, mẹ phải vội vàng báo cho con biết ngay là đã có ngƣời đi hỏi Dunia và em con đã nhận lời tuy công việc có tiến hành mà chƣa có ý kiến của con, nhƣng chắc con cũng không bất bình với mẹ và em bởi vì - nhìn qua sự việc con cũng sẽ thấy - mẹ và em không thế nấn ná chờ đợi con trả

lời đƣợc. Vả lại, con ở xa chắc khó có thể xét đoán công việc cho thật đúng đắn. Đầu đuôi nhƣ thế

nầy. Anh ấy nay đã lên đến chức tƣ vấn hội thẩm, tên là Piotr Petrovich Lugin và có họ hàng xa với bà Marfa Petrovna: chính bà ta đã đóng góp nhiều vào việc nầy. Đầu tiên anh ấy đã tỏ ý muốn làm quen với nhà ta, và đã đƣợc tiếp đãi chu đáo đã dùng cà phê với nhà và ngay hôm sau có gửi lại một lá thƣ rất lễ độ ngỏ lời dạm hỏi, đề nghị nhà ta trả lời sớm và dứt khoát. Anh ấy là một ngƣời chí thú khá bận, nay đang có việc phải đi ngay Petersburg, thành thử mỗi phút đối với anh đều rất quý. Dĩ

nhiên, lúc đầu mẹ và em đều sửng sốt vì câu chuyện xảy ra quá chóng vánh và đột ngột. Mẹ và em đã cùng nhau suy nghĩ và cân nhắc suốt cả ngày hôm ấy. Anh ta là ngƣời cẩn trọng và có địa vị chắc chắn, có chân ở hai nơi và cũng đã có một số vốn riêng. Quả tình anh ta cũng đã bốn mƣơi lăm tuổi rồi, nhƣng bề ngoài trông vẫn dễ ƣa và cũng còn có thể đƣợc cảm tình trong nữ giới; ngoài ra anh ta là một ngƣời rất chững chạc, đứng đắn, duy chỉ có hơi lầm lỳ và có vẻ khinh ngƣời. Nhƣng có thể đó chỉ là cảm giác ban đầu thôi. Và, Rodia yêu quý ạ, mẹ cũng báo trƣớc là khi con gặp anh ta ở

Petersburg - chỉ nay mai thôi - con cũng đừng nhận xét anh ta vội vàng và nóng nảy quá, nhƣ tính của con xƣa nay vẫn thế, nếu thoạt mới gặp con thấy anh ta có một điểm gì không hợp ý con, là mẹ

cũng nói phòng xa thế thôi, chứ mẹ chắc thế nào anh ta cũng gây đƣợc thiện cảm của con. Với lại, phàm muốn hiểu ai, thì phải tiếp xúc với ngƣời ta một cách từ tốn và thận trọng mới khỏi sa vào những định kiến sai lầm mà sau nầy sẽ rất khó uốn nắn và tẩy bỏ. Vả chăng ít nhất cũng có nhiều dấu hiệu chứng tỏ Piotr Petrovich là một ngƣời rất đáng tôn trọng. Hôm đến nhà lần đầu, anh ta tự xƣng là một ngƣời thiết thực, nhƣng trên nhiều điềm cũng tán thành "những quan niệm của các thế hệ mới ở ta" - nhƣ anh ta nói - vả lại là kẻ thù của mọi định kiến. Anh ta còn nói nhiều nữa, bởi vì xem ra, anh ta cũng thích phô trƣơng, và lại rất thích ngƣời khác nghe mình, nhƣng đó cũng không hẳn là một thói xấu. Dĩ nhiên, mẹ cùng không hiểu rõ những điều anh ta nói cho lắm, nhƣng Dunia giải thích h cho mẹ hiểu là anh ta tuy học vấn không cao nhƣng lại thông minh và hình nhƣ cũng đôn hậu.

Rodia, con cũng biết tính em con đấy. Nó là một, đứa có nghị lực, có lƣơng tri, kiên nhẫn và cao thƣợng, tuy tâm hồn vốn bồng bột, mẹ đã nghiệm thấy rõ nhƣ vậy. Đành rằng đây chẳng phải là chuyện yêu đƣơng gì giữa hai ngƣời, về phía Dunia cũng nhƣ về phía anh ta; nhƣng Dunia vốn là một đứa con gái thông minh, cao thƣợng nhƣ một vị thiên thần, tự xác định cho mình bổn phận đem Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lại hạnh phúc cho chồng nên về phía anh ta, anh ta cũng quan tâm săn sóc đến hạnh phúc của vợ, mà điều đó thì hiện nay mẹ và em hầu nhƣ không có lý do gì để nghi ngờ cả, tuy cũng phải thừa nhận là câu chuyện ngã ngũ hơi nhanh chóng. Với lại: anh ta vốn là ngƣời căn cơ chín chắn cũng phải hiểu rằng Duneska sống càng có hạnh phúc bên mình thì hạnh phúc làm chồng của mình lại càng thêm vững chấc. Còn nói đến một vài điểm chênh lệch trong tính tình, trong những thói quen riêng tây và cả đến một đôi chỗ bất đồng về tƣ tƣởng điều mà ngay cả trong những cuộc hôn nhân tâm đầu ý hợp nhất cũng nhrng tránh khỏi thì Dunia nói với mẹ là sẽ tự nó điều hoà đƣợc, không có gì đáng lo ngại cả, nó sẽ có thể chịu đựng đƣợc nhiều, quý hồ những mối quan hệ giữa hai ngƣời sau nầy sẽ trung thực và công bằng.

Hình thức bên ngoài thƣờng hay lừa ngƣời ta thật. Nhƣ anh ấy chẳng hạn, lúc đầu mẹ trông cũng hơi cộc cằn, nhƣng cái đó có thể chính là do tâm hồn thẳng thắn cƣơng trực của anh ta; chắc chắn là nhƣ

vậy. Nhƣ hỏm anh ấy đến thăm nhà ta lần thứ hai chẳng hạn, sau khi lời cầu hôn của anh ta đƣợc chấp nhận, trong câu chuyện anh ta có nói rằng ngay từ trƣớc khi quen biết Dunia, anh ta đã có ý định sẽ cƣới một cô vợ thật thà lƣơng thiện, nhƣng không có của hồi môn, và nhất định phải là ngƣời đã từng chịu cảnh khốn cùng vì anh ta nói - ngƣời chồng không đƣợc nhờ cậy chút gì của vợ, mà tốt hơn nhiều là ngƣời vợ nên coi chồng nhƣ ân nhân của mình. Mẹ cũng cần thêm là anh ta nói năng dịu dàng và dễ nghe hơn chứ không nhƣ mẹ viết đâu vì mẹ cũng quên những lời cụ thể anh ấy dùng rồi, mà chỉ nhớ cái ý thôi; với lại anh ta cũng không có ý định nói cạnh nói khoé gì, chẳng qua chỉ

buột miệng lỡ lời trong khi đang mải say sƣa với cáu chuyện, nên sau đó anh ta cũng cô ý sửa chữa và nói khéo lại; nhƣng dù sao mẹ cũng thấy thế là hơi cục cằn, về sau mẹ có nói lại với Dunia nhƣ

vậy. Nhƣng Dunia lại bực mình trả lời rằng "lời nói chƣa phải là hành động", cái đó thì tất nhiên là đúng. Trƣớc khi quyết định, Duneska đã thức thâu đêm; tƣởng là mẹ đã ngủ, em con dậy, đi đi lại lại hàng giờ trong buồng, cuối cùng em con quỳ trƣớc hình Đức Mẹ thành tâm cầu nguyện mãi; đến sáng hôm sau, em con nói với mẹ là đã quyết định dứt khoát.

Mẹ đã nói với con là Piotr Petrovich sắp đi Petersburg vì có nhiều việc cần, anh ta có ý định mở một phòng bào chữa ở trên ấy. Anh ta làm nghề trạng sƣ đã lâu năm và mới đây vừa thắng một vự kiện quan trọng. Lần nầy anh ta đi Petersburg vì có một việc quan trọng phải đến Viện nguyên lão. Cho nên, Rodia yêu quý, anh ta có thể giúp con đƣợc khá nhiều đấy, có thể giúp về mọi phƣơng diện nữa là khác; Dunia và mẹ đều nghĩ rằng từ nay con đã có thể bắt đầu xây dựng sự nghiệp sau nầy và có thể coi nhƣ tƣơng lai của con đã đƣợc xác định rõ ràng. Ôi! Ƣớc gì việc ấy sẽ thực hiện! Đƣợc nhƣ

vậy thì quả không thể nào nói khác hơn đó là một ân sủng mà Thƣợng để toàn năng đã trực tiếp ban cho nhà ta. Dunia chỉ ƣớc mơ nhƣ vậy.

Mẹ và em cũng đã đánh bạo nói xa gần với Piotr Petrovich về vấn đề ấy. Anh ta trả lời một cách thận trọng, nói rằng lẽ tất nhiên anh ta cùng không thể thiếu đƣợc một ngƣời thƣ ký, cho nên thà tốn tiền Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

thù lao cho một ngƣời nhà còn hơn là cho một ngƣời dƣng, cốt là ai đó phải có khả năng làm tròn phận sự, làm nhƣ con không có khả năng ấy nhƣng ngay sau đó anh ta lại tỏ ý lo ngại là con sẽ bận học mà không có đủ thì giờ để làm việc với anh ta, lần nầy câu chuyện mới chỉ đến đảy, nhƣng ngoài việc nầy ra, bây giờ Dunia không còn nghĩ đến việc gì khác nữa. Từ mấy hôm nay rồi, nó háo hức xây dựng cả một viễn cảnh tƣơng lai về con, nó nghĩ con rồi sẽ có thể trở thành ngƣời giup việc, hơn nữa, ngƣời cộng tác của Piotr Petrovich trong công việc tƣ pháp huống hồ con lại là sinh viên trƣờng luật nữa. Còn mẹ, Rodia yêu quý, mẹ cũng hoàn toàn đồng ý với Dunia và cũng chia sẻ những dự

kiến, những hy vọng của em con, rất tin là có thể thực hiện đƣợc. Tuy gần đây Piotr Petrovich có ý tránh nói việc nầy điều đó cũng dề hiểu thôi, vì anh ta chƣa quen con nhƣng Dunia vẫn tin chắc rằng nó có thể dùng ảnh hƣởng tốt của nó đối với ngƣời chồng tƣơng lai mà thực hiện một điều mong muốn; em con tin chắc nhƣ vậy - Tất nhiên, trƣớc mặt Piotr Petrovich, mẹ và em đều tuyệt đối không bao giờ đề hở cho anh ta biết những ƣớc mơ đó, nhất là chuyện sau nầy con sẽ trở thành ngƣời cộng tác với anh ta. Anh ta là một ngƣời thiết thực, có thể anh ta sẽ nghe những chuyện đó một cách lãnh đạm vì tất cả những chuyện đó đối với anh ta chỉ là những mơ ƣớc viển vông mà thôi. Mẹ cũng nhƣ

Dunia chƣa hề hở câu nào tỏ ra hy vọng anh ta sẽ giúp mẹ và em con cấp tiền cho con theo học hết đại học. Sở dĩ mẹ và em chƣa nói đến trƣớc hết là vì việc ấy rồi tất nhiên sẽ đến và chắc chắn -

không cần nhiều lời vô ích - anh ta sẽ tự nguyện giúp con chá nhẽ anh ta lại từ chối Dunia điều nầy nhất là vì rồi đây, con sẽ có thể trở thành cánh tay phải của anh ta, và tiền anh ta cấp cho con sẽ

không phải là một ân huệ gì, mà chỉ là một cách trả công xứng đáng với việc làm của con. Duneska muốn thu xếp nhƣ vậy, mẹ cũng hoàn toàn đồng ý với em. Sau nữa, mẹ và em không nói chuyện đó với anh ta vì mẹ muốn rằng trong cuộc gặp gỡ nay mai, anh ta cũng phải đối xử với con nhƣ ngƣời ngang hàng. Khi Dunia hân hoan nói đến con, anh ta đã trả lời là muốn xét đoán ngƣời nào thì phải chính tận mắt trông thấy ngƣời đó, và anh ta tự dành cho mình cái quyển xây dựng một ý niệm về

con sau khi đã gặp con tận mặt.

Rodia rất yêu quý của mẹ, vì một vài lý do cũng không có gì dính dáng đến Piotr Petrovich, mà chi là những lý do hoàn toàn riêng tƣ, có lẽ chỉ là chuyện lẩm cẩm của bà già thôi, mẹ thấy rằng cƣới xin xong, có lẽ mẹ cứ ở riêng nhƣ bây giờ hay hơn, chứ không về ở với hai vợ chồng. Mẹ tin chắc rằng anh ta, vốn là ngƣời cao thƣợng và tế nhị, thế nào cũng mời mẹ về ở để khỏi xa con gái, và sở dĩ đến bây giờ anh ta chƣa nói chính cũng vì dù không nói ra thì đó cũng đã là việc tất nhiên rồi; nhƣng mẹ

sẽ từ chối. Trong cuộc sống mẹ đã từng nghiệm thấy rằng chàng rể thƣờng không ƣa gì mẹ vợ.

Không những mẹ không muốn làm phiền ai một chút nào, mà hơn nữa mẹ cũng muốn sống hoàn toàn tự lập, quý hồ đủ ăn và có những đứa con yêu quý nhƣ con và Duneska. Nếu có thể, mẹ ở một chỗ nào gần cả hai con. Rodia yêu quý ạ, mẹ đã dành tin đáng mừng nhất để viết vào cuối bức thƣ

nầy: có lẽ chỉ nay mai, ba mẹ con ta sẽ lại đƣợc sum họp và sẽ đƣợc ôm hôn nhau sau ba năm xa Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cách. Mẹ và Dunia đã quyết định dứt khoát là sẽ đến Petersburg, cụ thể ngày nào thì mẹ chƣa rõ, nhƣng dù sao cũng rất gần, rất gần đây thôi, cũng có thể chỉ một tuần lễ nữa. Mọi việc còn tuỳ ở cách xếp đặt của Piotr Petrovich; hễ tạm ổn định đƣợc ở trên đó anh ta sẽ báo tin ngay cho mẹ và em. Vì một vài lý do nào đó, đnh ta định tổ chức lễ thành hôn càng sớm càng tốt và nếu có điều kiện sẽ tiến hành trong cữ ăn mặn nầy, nhƣợc bằng không đƣợc, vì thời gian cấp bách quá, thì sẽ tổ chức ngay sau ngày lễ Đức Mẹ lên trời. Ôi, sung sƣớng biết bao, khi mẹ sẽ đƣợc ôm chặt con vào lòng Dunia mừng cuống lên vì sắp đƣợc gặp con, em đã có lần nói đùa là chỉ riêng có thể thôi, cũng đủ khiến cho nó thuận lòng lấy Piotr Petrovich rồi. Thát là một vị thiên thần. Nó không viết gì thêm vào lá thƣ

nầy, nhƣng nó nhắc mẹ viết cho con là nó có nhiều, rất nhiều chuyện muốn nói, nhiều đến nỗi không thể dùng bút thay lời, vì chỉ một vài dòng chữ thì không nói đƣợc gì cả, chỉ thêm bực mình thôi; nó uỷ cho mẹ ôm con thật chặt và gửi con ngàn vạn cái hôn. Tuy mẹ con ta sắp đƣợc sum họp, nhƣng ít hôm nữa còn đƣợc bao nhiêu tiền, mẹ cũng sẽ cứ gửi cho con.

Từ khi mọi ngƣời biết Dunia sẽ kết hôn cùng Piotr

Petrovich, tín dụng của mẹ bỗng nhiên tăng lên. Mẹ biết chắc là bác Aphanaxi Ivanovich sẽ thuận cho mẹ vay trƣớc - rồi trừ vào khoản phụ cấp - đến bảy mƣơi nhăm rúp, và thế là mẹ sẽ gửi cho con đƣợc hăm nhăm, hoặc ba mƣơi rúp nữa là khác: Mẹ có thể gửi cho con nhiều hơn nhƣng cũng còn phải lo tiền đi đƣờng, tuy Piotr Petrovich đã có nhã ý chịu một phần phí tổn, cụ thể là anh ta đề nghị

để anh chuyển hành lý và cái hòm to của hai mẹ con hình nhƣ anh ấy nhờ ngƣời quen tải hộ thế nào đấy, nhƣng còn vé tàu, rồi chân ƣớt chân ráo mới đến Petersburg, mẹ và em không thể không có đồng xu nào trong túi đƣợc. Với lại, Dunia và mẹ đã tính toán kỹ từng ly từng tý, thấy rằng cuộc hành trình không tốn lắm đâu. Từ nhà ra ga xe lửa chỉ có chín mƣơi verxta: hai mẹ con đã thƣơng lƣợng để cùng đi với một bác nông dân đánh xe ngựa, và từ đó, hai mẹ con sẽ lên tàu đi hạng ba. Cho nên mẹ có lẽ sẽ gửi cho con không phải hai mƣơi lăm, mà ba mƣơi rúp.

Nhƣng thôi, mẹ viết cũng đã tạm đủ: hai tờ giấy đặc rồi, mà cũng vừa hết giấy: cả một câu chuyện dài, bao nhiêu là sự việc chồng chất! Bây giờ, Rodia rất yêu quý, mẹ ôm hôn con, chờ đợi ngày sum họp sắp đến và cầu Chúa ban phƣớc cho con. Con hãy yêu thƣơng lấy Dunia, em con, hãy yêu thƣơng nó nhƣ nó vẫn yêu thƣơng con.

Con hãy nhớ là em con yêu con vô cùng, yêu hơn cả bản thân mình. Em con là một vị thiên thần, còn con, Rodia, con là tất cả, là tất cả niềm hy vọng của mẹ và em. Miễn sao con sung sƣớng là mẹ và em cũng đƣợc sung sƣớng rồi. Rodia ạ, con có còn cầu nguyện Chuá nhƣ trƣớc không, con còn lòng tin vào tình bác ái của Chúa Cứu thế và tạo thế nữa không? Trong thâm tâm, mẹ cứ sợ những tƣ

tƣởng vô đạo, hiện nay rất thịnh hành, đã xâm nhập vào tâm hồn con. Nếu quả vậy con hãy nhớ nhƣ

hồi còn thơ ấu, hồi bố con còn sống, con ngồi trên lòng mẹ bập bẹ những lời cầu nguyện; dạo ấy, chúng ta thật sung sƣớng biết bao nhiêu!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Thôi từ biệt con nhé, tạm biệt thì đúng hơn. Ôm con thật chặt và gửi con nghìn vạn cái hôn.

Trọn đời yêu con, Punkheria Raxkonikova".

Ngay từ khi Raxkonikov mới giở thƣ ra đọc và cùng nhƣ gần suốt thời gian đọc thƣ, nƣớc mắt cứ

tuôn đàm đìa trên má chàng. Nhƣng đọc xong, mặt chàng tái mét, run giật lên, một nụ cƣời gƣợng gạo, cay đắng, hằn học in lên đôi môi mếu xệch của chàng. Nằm ngả đầu lên chiếc gối lép kẹp, bẩn thỉu, chàng suy nghĩ hồi lâu. Tim chàng đập mạnh, những ý nghĩ rối loạn cứ quay cuồng trong đầu.

Cuối cùng chàng cảm thấy ngột ngạt khó chịu trong căn buồng vắng chật chội của chàng nhƣ ngồi trong tủ hay trong hòm. Tầm mắt và ý nghĩ của chàng cần không gian thoáng rộng. Chàng vớ lấy mũ

đi ra ngoài, lần nầy không sợ gặp ai ở cầu thang nữa: chàng đã quên khuấy việc đó. Chàng băng qua đạỉ lộ V., hƣớng về phía đảo Vaxili, tƣởng nhƣ có việc gì khẩn cấp đang chờ đợi chàng ở đó, nhƣng theo thói quen, chàng cắm cúi đi, không chú ý gì dọc đƣờng, mồm nói lẩm bẩm và thậm chí thỉnh thoảng lại nói to lên làm những ngƣời đi đƣờng hết sức ngạc nhiên. Nhiều ngƣời tƣởng chàng là một gã say rƣợu.

Chú thích:

(1)Tục ngữ Nga.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 4

Phần I

Lá thƣ của mẹ đã làm cho chàng vô cùng xúc động.

Nhƣng về điểm chủ yếu, điểm chính của bức thƣ thì ngay trong khl đọc, chàng cũng không còn máy may nghi ngờ gì nữa. Về căn bản, vấn đề đã xem nhƣ đƣợc giái quyết, và giải quyết dứt khoát trong đầu chàng:

"Mình mà còn sống thì nhất định cuộc hôn nhân nầy sẽ không thành, và ngài Lugin kia phải xéo!".

"Bởi vì sự việc đã quá hiển nhiên rồi - chàng lầu bầu trong miệng, mỉm một nụ cƣời cay độc nhƣ thể

đắc thắng trƣớc với dự kiến của mình - không đâu, mẹ ạ, không đâu, Dunia ạ, các bà không lừa đƣợc, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tôi đâu!

Lại còn kiếm cách bào chữa về việc đã không hỏi ý kiến mình, đã quyêt định công việc mà không có mình? Rõ khéo! Các bà tƣởng thế là từ nay không có cách gì để cắt đứt đƣợc nữa đấy hắn; đƣợc, để

rồi mà xem có cách hay không có cách. Lý do bào chữa mới hay làm sao:

"Piotr Petrovich là một ngƣời bận rộn, bận rộn đến nỗi chỉ dùng đƣợc xe chở hàng để cƣới vợ, chứ

không có cách gì khác hơn, thiếu chút nữa đã cƣới ngay trên xe lửa cũng nên". Không đâu. Dunia, anh thấy suốt, và cũng biết thừa cô định nói với anh những gì mà nhiều thế, anh biết cô đã nghĩ gì trong suốt cái đêm cô đi đi lại lại trong buồng, cô đã cầu nguyện những gì trƣớc tƣợng Đức Mẹ

Kazan trong buồng ngủ của mẹ. Trèo lên núi Golgotha(1) thì gay thật đấy em ạ! Hừm… Ra cô đã quyết định đứt khoát nhƣ thế đấy, cô Avdotia Romanovna ạ: cô thuận lấy một con ngƣời có óc thực tế giàu lý trí, một ngƣời có vốn riêng nói là "đã" có vốn riêng rồi, cho nó chững chạc và oai vệ hơn, có hai nơi làm việc, chia sẽ quan niệm của các thế hệ mới ở ta nhƣ mẹ mình viết và "hình nhƣ" cũng đôn hậu, nhƣ bản thân Dunia nhận xét. Cái "hình nhƣ" nghe mới tuyệt chứ! Mà chính Dunia lại kết hôn với cái "hình nhƣ" đó? Tuyệt diệu! Thật là tuyệt diệu!

"Mà kể cũng kỳ, trong thƣ không biết tại sao bà cụ cứ ám chỉ đến những "thế hệ mới" làm gì nhỉ?

Phải chăng chỉ là để xác định tính cách của anh chàng, hay có mục đích gì xa xôi hơn, gây thiện cảm của mình đối với Lugin chẳng hạn! Ô! Các bà thật ranh mãnh! Cũng cần phải làm sáng tỏ một điều nầy nữa: không biết hai bà đã cởi mở với nhau đến mức độ nào trong suốt ngày đôm hôm ấy và suốt cả thời gian sau. Các bà ấy đã nói với nhau tất cả "những lời lẽ" cần nói rồi hay sao: hay họ đã hiểu rằng họ cùng có một tâm tƣ nhƣ nhau, đến nỗi không còn gì cần phải nói nữa và mọi lời lẽ đều thừa.

Có thể nhƣ vậy một phần: cứ đọc thƣ cũng biết, là cụ thấy anh chàng hình nhƣ hơi cục cằn, "hơi"

một chút thôi, thế là ba cụ thật thà hạ lời nhận xét với Dunia. Lẽ dĩ nhiên cô nàng phật ý, và trả lời có vẻ "bực mình". Cũng phải? Ai mà không tức giận khi câu chuyện chẳng cần đến những câu hỏi ngây thơ nhƣ vậy, cũng đã dễ hiểu qua rồi, khi đã quyết định rằng không có gì phải nói nữa! Mà sao bà cụ

lại còn viết cho mình là: "Hãy yêu lấy Dunia, Rodia ạ, vì em đã yêu con hơn cả bản thân mình?Phải chăng đó là lƣơng tâm cắn rứt khiến bà cụ ân hận vì đã đành tâm hy sinh con gái mình cho con trai?

"Con là niềm hy vọng của mẹ và em, con là tất cả!" Ô! Bà cụ thật…"

Nỗi tức giận mỗi một sôi sục trong lòng chàng, và giá lúc ấy gặp Lugin có lẽ chàng sẽ giết hắn.

"Hừ đúng thế, chàng lẩm bẩm nói tỉếp, miên man với những ý nghĩ quay cuồng trong óc, đúng là

"phải từ tốn và thận trọng mới biết rõ đƣợc" nhƣng ông Lugin thì rõ quá rồi! Trƣớc hết ông ta là

"một ngƣời chí thức" và "hình nhƣ" cũng đôn hậu đấy", có phải chuyện đùa đâu! Ông ta tự đảm nhiệm mọi khoản phí tổn chuyên chở một cái rƣơng lớn. Thế mà còn chƣa tốt ƣ? Còn hai bà, "cô vị

hôn thê" và bà mẹ, thì thuê một lão mu-gich với một chiếc xe chở hàng lợp chiếu (hồi ở quê ta cũng đã từng đi nhƣ thế rồi) Có hề gì đâu? Chỉ có chín mƣơi verxta thôi mà, và từ đó "hai mẹ con có thể

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

yên chí lên tàu đi hạng ba" khoảng một nghìn verxta nữa.

Cũng biết điều đấy chứ: có sao xào vậy! Nhƣng còn ông, thƣa ông Lugin, ông nghĩ sao? Dù sao đó cũng là vợ chƣa cƣới của ông kia mà? Và ông cũng biết thừa là bà mẹ phải vay trƣớc lƣơng quả phụ

của mình để lấy tiền chi phí vào cuộc hành trình đó kia mà! Rõ ràng ông coi việc nầy nhƣ một cuộc kinh doanh, một chuyến buôn chung trong đó hai bên đều có lợi và mỗỉ bên phải đóng một cổ phần ngang nhau, thế thì chi phí cũng phải chia đều; bánh và muối thì chung, nhƣng thuốc lá thì riêng, nhƣ

trong câu tục ngữ. Vả chăng trong chuyến nầy, nhà kinh doanh cũng đã ăn bớt của các bà đƣợc ít nhiều rồi: tiền chuyên chở hành lý rẻ hơn lộ phí tàu xe, mà có thể ông cũng không mất xu nào về

khoản nầy nữa! Cả bà không thấy ra, hay họ cố tình làm ngơ. Vì xem ra cả hai bà đều tỏ ý hài lòng, hài lòng lắm. Mà đó chỉ mới là hoa đầu mùa thôi đấy, còn những quả chín sau nầy nữa kia! Ởđây điều quan trọng hơn hết không phải là sự bủn xỉn, tính hám lợi mà chính là cái giọng điệu. Đó cũng sẽ là cái giọng điệu sau nầy khi đã hoàn thành việc cƣới xin: đó là một lời sấm truyền! Mà sao bà cụ

lại nảy ra những ý định chơi ngông nhƣ vậy đƣợc nhỉ? Có đƣợc bao nhiêu tiền mà dám đi Petersburg.

"Trong túi chỉ có ba rúp hay chỉ có "hai tờ" nhƣ… mụ già kia nói… Hừm… Rồi bà cụ trông mong vào cái gì mà sinh sống ở Petersburg". Vì qua một vài triệu chứng nào đó, bà cụ cũng đã đoán là cƣới xin xong cụ sẽ không thể sống chung với Dunia đƣợc dù chỉ trong thời gian đầu kia mà? Chắc là con ngƣời khả ái ấy đã lỡ lời để lộ tâm địa của hắn ra, tuy thế bà cụ vẫn cứ muốn dối mình, nói "nhƣng mà mẹ sẽ từ chối".

Bà cụ còn chờ đợi cái gì, còn biết trông mong vào ai nữa kia chứ? Vào số một trăm hai mƣơi rúp tiền lƣơng quà phụ hẳn? Nhƣng lại còn phải khấu trừ vào khoản tạm vay của Aphanaxi Ivanovich! Rồi từ

hồi suốt mùa đông bà cụ sẽ cặm cụi ngồi đan khăn trùm, găng tay, chỉ tổ làm hỏng đôi mắt già thôi.

Nhƣng chàng biết thừa là những thứ khăn khiếc ấy cũng chỉ thêm đƣợc hai mƣơi rúp một năm là cùng. Thế nghĩa là cuối cùng hai bà vẫn trông mong vào tấm lòng hào hiệp của ông Lugin: "Chính anh ấy sẽ yêu cầu mẹ nhận". Cụ cứ mà tin vào! Những tâm hồn cao thƣợng tuyệt vời theo kiểu Sinle thƣờng vẫn hay thế đấy; đến phút cuối cùng, họ vẫn cứ thích cắm lông công vào mình quạ, họ chỉ

trông mong vào cái tốt mà không nhìn thấy cái xấu, và tuy đã thấy trƣớc mặt trái chiếc huân chƣơng, họ không đời nào dám gọi đích danh ra. Chỉ nghĩ đến chuyện ấy thôi họ cũng đã quá khổ tâm rồi; họ

dang cả hai tay ra bƣng bít sự thật cho đến khi con ngƣời họ tô vẽ dở mặt hẳn hoi, họ mới chịu. À, không hiểu cái lão Lugin kia có đƣợc tấm huân chƣơng huân chiếc nào không? Chắc hắn ta có huân chƣơng Anna, và ta có thể cam đoan là khi nào đánh chén với những tay thầu khoán hay lái buôn, hắn ta vẫn trƣơng tấm huân chƣơng lên khuy áo. Chắc đến lễ cƣới hắn cùng sẽ đeo. Mà thôi, kệ mẹ

hắn?… Ừ thì thôi, về phần bà cụ thì xin Chúa phù hộ! Bà cụ vốn thế rồi không bàn đến nữa, nhƣng còn Dunia? Dunia thân yêu của anh, anh biết rõ em lắm. Hồi ấy, khi gặp nhau lần cuối cùng, em đã hai mƣơi tuổi rồi còn gì? Anh đã hiểu đƣợc tính tình của em. Trong thƣ, bà cụ nói là Dunia "có thể

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chịu đựng nhiều". Điều đó thì anh đã rõ.

Anh đã biết rõ từ hai năm rƣỡi nay, và từ hai năm rƣỡi nay anh chỉ nghi đến điều đó. Chính thế, chỉ

nghĩ đến việc "Dunia có thể chịu đựng nhiều. Dunia đã từng chịu đƣợc một tay nhƣ Xvidrigailov thì tất cả những hậu quả ê chề nhƣ vậy tất nhiên phải giỏi chịu đựng lắm. Và bây giờ Dunia bà cụ lại tƣởng tƣợng là cũng có thể chịu đựng đƣợc một ông Lugin, con ngƣời đã thuyết lý rằng nên lấy những ngƣời dàn bà bị lâm vào cảnh khốn cùng và phải chịu ơn chồng, mà lại thuyết lý ngay trong buòi gặp gỡ đầu tiên. Đƣợc, thôi cứ cho là hắn "lỡ lời" tuy hắn ta vốn là hay chủ lý (nghĩa là có thể

hắn ta chẳng lờ lời tí nào cả, mà chẳng qua chỉ vì muốn giãi bày cái tâm địa của hắn ra cho thật nhanh mà thôi). Nhƣng còn Dunia thì sao? Nó biết thừa tâm địa thằng cha ấy, để mà lại cam tâm sống với hắn? Nó thà ăn bánh mì đen, thà uống nƣớc lã, chứ không đời nào chịu bán linh hồn. Nó không đời nào từ bỏ tự do tinh thần của nó để đổi lấy một sự tiện nghi nào, ngay để đổi lấy cả công quốc Slezwig - Holstein nó cũng không thèm, huống chi là lấy Lugin. Không, ta biết Dunia không phải thế và ngay cho đến nay nhất định em ta vẫn không thay đôi gì… Làm sao đƣợc?

Ở nhà Xvidrigailov khổ lắm! Suốt đời, vì hai trăm rúp mà cứ phải lang thang hết huyện nầy huyện nọ

làm nghề gia sƣ cùng khổ! Nhƣng ta biết em ta thà chịu làm kiếp tôi mọi cho một tên chủ đồn diễn, thà cam chịu số phận của một ngƣời Estonia dƣới ách của ngƣời Đức Ostsee (2) còn hơn là để cho tâm hồn và tình cảm mình bị nhơ bẩn, hèn hạ đi - bằng cách suốt đời trao thân cho một con ngƣời mà nó không hề kính trọng, không hề có chút thiện cảm, chỉ vì lợi ích riêng của bản thân. Và dù cho bản thân ông Lugin có là vàng thoi ngọc tảng đi chăng nữa thì cũng không bao giờ em ta chịu làm nàng hầu hợp pháp của hắn. Thế thì tại sao bây giờ lại chịu? Vì cái lẽ bí ẩn gì thế? Điều bí quyết ở đâu?

Vấn đề đã quá rõ: nếu vì bản thân mình, vì muốn yên ấm cho cá nhân mình hay để cứu sống cả tính mạng mình nữa, nhất định em ta sẽ không bán mình, nhƣng nếu vì một ngƣời khác, đúng thế, em ta sẽ bán mình. Vì hạnh phúc của một ngƣời thân yêu quý, em ta sẽ bán mình. Đấy, tất cả mọi điều bí ẩn chính là ở đấy: nó bán mình vì hạnh phúc của anh, của mẹ. Bán tất! Ồ! Khi cần, chúng ta phải biết nén ngay cả tính tự trọng lại. Rồi nào là tự do, yên hàn, cả đến lƣơng tâm nữa, tất, tất cả đều đem ra chợ tầm tầm hết. Cuộc đời ta cứ việc mà đi tong! Miễn sao những ngƣời thân thích của ta đƣợc sung sƣớng! Mà đã hết đâu. Rồi ta tự sáng lập ra một khoa quỷ biện riêng, ta sẽ học hỏi các giáo sĩ dòng Tên (3) và có lẽ ta sẽ đƣợc yên lòng trong một thờỉ gian, ta sẽ tự thuyết phục là sự thể phải thế, ắt phải thế mới thực hiện đƣợc mục đích tốt đẹp kia.

Chúng ta đang ở trong tình thế nhƣ vậy đó, vấn đề đã sáng rõ nhƣ ban ngày. Chính Rodion Romanovich Raxkonikov chứ chẳng còn ai khác vào đây nữa, chính hắn là nhân vật chủ yếu trong câu chuyện nầy. Còn gì nữa? Phải đảm bảo nào là hạnh phúc nào là tiền đồ cho hắn, chu cấp cho hắn học đến đại học, xoay cho hắn một chân cộng tác viên trong một phòng giấy trạng sƣ, rồi hắn sẽ trở

nên giàu có, hiển hách, sẽ đƣợc mọi ngƣời kính trọng, và có lẽ rốt đời lại còn nổi tiếng nữa là khác?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Còn bà mẹ? Thì đã có Rodia, thằng Rodia yêu quý đứa con đầu lòng: đứa con nuông chiều của bà đấy thôi. Và lẽ nào lại không hy sinh ngay cả đứa con gái nhƣ thế kia cho thằng con trai đầu lòng yêu quý nầy đƣợc. Ôi! Những tấm lòng thân yêu và bất công của tôi ơi! Còn sao nữa: dù có phải chịu nhận lấy số phận của Sonya ta chắc họ cũng chẳng, từ kia mà: Sonya, Sonya Marmelazovna, Sonya vĩnh hằng, hễ còn trời đất là Sonya vẫn còn mãi mãi. Sonya, Dunia, hai ngƣời đã lƣờng hết đƣợc tâm lớn lao của sự hy sinh nầy chƣa. Hy sinh nhƣ vậy có đúng không? Hai ngƣời đã lƣợng sức mình chƣa, đã cân nhắc hơn thiệt chƣa? Có hợp lý không? Dunia, em có thấy không, số phận của Sonya không hèn kém hơn tí nào so với số phận em phải chung sống với ông Lugin? Mẹ nói "đây chẳng phải chuyện yêu đƣơng gì". Thế thì sao, nếu không những không có tình yêu, mà cả lòng mến phục cũng không có nốt, trái lại chƣa chi đã có sự khinh bỉ, ghê tởm, chán ghét thì thế nào? Lúc bấy giờ

rồi cũng lại phải quan tâm "giữ gìn sự sạch sẽ" nhƣ Sonya chứ gì? Không phải thế sao? Em có hiểu không, em có hiểu rõ cái thứ sạch sẽ có nghĩa là thế nào không? Em có hiểu chăng cái sạch sẽ của một ông Lugin cũng hệt nhƣ cái sạch sẽ của Sonya thôi; có thể nó còn tệ hơn, hèn hạ hơn, bỉ ổi hơn nữa là đằng khác, vì với em dù sao đó cũng là một sự tính toán để sống cho thoải mái hơn, còn với Sonya thì tất cả chung quy chỉ cốt làm sao cho khỏi chết đói! "Thứ sạch sẽ" đó, Dunia ạ, thứ sạch sẽ

đó đắt tiền lắm đấy! Rồi sau nầy, nếu không chịu đựng nổi nữa, em có ân hận không. Rồi nào là đau buồn tủi cực, nào là những lời nguyền rủa, những giọt nƣớc mắt mà em phải âm thầm giấu giếm đi vì em có phải là bà Marfa Pavlovna đâu. Còn mẹ, rồi mẹ sẽ ra sao? Bây giờ mà mẹ đã lo lắng khổ sở rồi thì sau nầykhi thấy rõ tất cả, mẹ sẽ nhƣ thế nào? Còn tôi?…Nhƣng các ngƣời coi tôi là thƣ ngƣời gì?

Dunia… anh không thể nhận hy sinh của em, mẹ ơi, con không muốn thế! Không đƣợc, tôi mà còn sống thì cuộc hôn nhân ấy nhất định không thành? Tôi không đời nào chịu thế!"

Raxkonikov bỗng sực tỉnh và ngừng lầm bẩm.

"Cuộc hôn nhân ấy nhất định sẽ không thành? Nhƣng mày, mày làm đƣợc những gì để cho nó không thành? Mày cấm hẳn? Mày có quyền gì mà cấm? Về phía mày, mày có thể hứa hẹn gì với họ để có quyền cấm họ? Tất cả cuộc sống của mày ƣ, tất cả tƣơng lai của mày ƣ, mày sẽ đem hiến dâng cho họ khi nào mày tốt nghiệp và tìm đƣợc tiệc làm chăng? Chuyện ấy nghe nhàm lắm rồi! Vả chăng đó là chuyện tƣơng lai, chứ còn hiện tại thì thế nào? Vì trong trƣờng hợp nầy phải làm một cái gì ngay từ bây giờ kia, hiểu chƣa? Thế bây giờ mày làm gì nào? Mày sống bám vào mẹ và em, chứ còn gì nữa! Thì những món tiền ấy, mẹ và em mày đã phải xoay xở bằng cách vay vào số lƣơng quả phụ

hàng năm và lấy ở số tiền công của nhà Xvidrigailov đấy thôi? Mày có cách gì dể cho họ đỡ khổ với bọn Xvidrigailov Aphanaxi Ivanovich Vakhrusin, hỡi nhà triệu phú tƣơng lai kia? Mày tƣởng mày là một vị thần Zeus có thể xếp đặt số phận của họ đấy hẳn? Trong mƣời năm nữa ấy à? Nhƣng mƣời năm nữa thì mẹ mày sẽ có đủ thì giờ, để loà cả đôi mắt vì đan khăn, và có thể cũng vì khóc quá nhiều, mẹ mày sẽ héo hon đi vì nhịn đói, còn em mày? Thử nghĩ mà xem, sau mƣời năm nó sẽ ra Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

sao, mà ngay trong mƣời năm ấy nữa, nó sẽ phải sống thế nào? Thế nào, mày đã đoán ra chƣa".

Chàng tự dằn vặt mình với những câu hỏi nhƣ vậy trong lòng không khỏi có một cảm giác khoái lạc.

Vả chăng, đối với chàng, những câu hỏi ấy không có gì là mới mẻ đột ngột cả, đã cũ lắm rồi, đã đƣợc nghiền đi ngẫm lại chán đi rồi. Trƣớc đây chàng đã bị nó quấy rầy, cắn rứt từ lâu lắm rồi. Nỗi u uất ấy đã nảy sinh, bành trƣớng, tích tụ lại trong lòng chàng, nhƣng gần đây nó đã chín muồi và ùn ùn cô đặc lại thành một câu hỏi khủng khiếp, man rợ, quái đản, cứ dày vò trái tim và khối óc của chàng, tàn nhẫn thúc bách chàng giải đáp. Và giờ đây, bức thƣ của mẹ chàng bỗng giáng xuống chàng nhƣ một tiếng sét. Bây giờ quả không còn là lúc u sầu đau khổ một cách bị động, tự nhủ rằng mọi bài toán đều nan giải, bây giờ phải quyết định làm một việc gì đây, ngay tức khắc, càng sớm càng tốt. Bất nhƣợc ra sao cũng phải quyết định một cái gì, hay là…

"Hay từ bỏ hẳn cuộc sống! - chàng bỗng nổi xung gào to lên, - số phận ra sao cũng ngoan ngoãn nhận lấy vĩnh viễn bóp nghẹt tất cả trong ta, từ bỏ mọi quyền hành động. quyền sống, quyền yêu!"

"Ông có hiểu không, thƣa ông, ông có hiểu không biết đi đâu nữa nghĩa là thế nào không - chàng bất giác lặp lại câu hỏi của Marmelazov hôm qua, "vì phàm đã là ngƣời tất phải có một nơi nào để mà đi đến chứ!"

Chàng bỗng rùng mình, một ý nghĩ hiện lên trong óc chàng: vẫn ý nghĩ ấy. Ý nghĩ hôm qua. Nhƣng chàng rùng mình không phải vì ý nghĩ đó, lại hiện ra. Chàng biết rõ, chàng "linh cảm" thấy thế nào nó cũng "sẽ hiện ra" và chàng đã đợi sẵn, vả chăng đây cũng chẳng phải là ý nghĩ hôm qua nữa. Có chỗ khác là một tháng trƣớc đây và cả tối hôm qua cũng thế, nó chỉ mới là mộng tƣởng, nhƣng nay…

nay nó không còn là mộng tƣởng nữa, nó xuất hiện với một hình dạng mới, đầy vẻ hăm doạ, hoàn toàn xa lạ đối với chàng, và chàng bỗng nhận thức đƣợc, điều đó… Trong đầu chàng, máu dồn lên rần rật, mắt chàng hoa lên. Chàng vội vã nhìn quanh, tìm một vật gì. Chàng muốn ngồi xuống, chàng tìm một cái ghế, lúc bấy giờ chàng đang đi trên đại lộ K… Cách đây chừng một trãm bƣớc có một chiếc ghế dài. Chàng đi thật nhanh đến phía ấy, nhƣng giữa đƣờng một biến cố nhỏ đã xảy ra, thu hút hết sự chú ý của chàng trong vòng mấy phút.

Trong khi đƣa mắt tìm ghế ngồi, chàng chợt trông thấy một ngƣời con gái đi trƣớc mặt chàng, cách độ vài chục bƣớc. Lúc đầu chàng không mảy may chú ý đến ngƣời kia, cũng nhƣ đối với mọi vật khác bây giờ vẫn loáng thoáng trƣớc mặt chàng. Có nhiều lần, trên đƣờng về nhà chẳng hạn, chàng quên bẵng cả những con đƣờng vừa mới đi qua, và chàng cũng đã quen đi nhƣ thế.

Nhƣng ở ngƣời con gái đang đi trƣớc mặt kia có một cả gì kỳ lạ đập ngay vào mặt khiến chàng dần dần cứ phải chú ý đến cô ta hơn, lúc đầu còn miễn cƣỡng và dƣờng nhƣ bực mình nữa, nhƣng rồi mỗi lúc một tập trung hơn. Chàng bỗng thấy lòng háo hức muốn biết cụ thể cái gì làm cho ngƣời con gái kia có vẻ kỳ lạ nhƣ vậy Trƣớc hết, trông cô ta chắc còn ít tuổi lắm.

Trời nắng chang chang thế nầy mà cô ta đi đầu trần, không che ô, không đeo găng, tay đung đƣa Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

trông rất lố lăng. Cô ta mặc chiếc áo dài bằng hàng mỏng, mà ngay chiếc áo cũng vận xộc xệch lạ

thƣờng, cúc chỉ gài hờ, thân sau thì bị rách ở ngay dƣới thắt lƣng: cả một mảng áo bị xé toạc còn dính lủng lẳng. Một chiếc khăn trùm nhỏ tụt xuống cái cổ để trần, nhƣng cũng xô lệch hẳn ra một bên. Hơn nữa, cô ta lại đi bƣớc thấp bƣớc cao, chân nam đá chân chiêu, thậm chí cả ngƣời còn ngả

nghiêng đủ bốn phía nữa là khác. Cuộc gặp gỡ đó cuối cùng đã thức tỉnh hết sức chú ý của Raxkonikov.

Chàng bắt kịp ngƣời thiếu nữ vừa khi cô ta bƣớc gần tới ghế; nhƣng vừa đến nơi, cô ta cứ thế: buông ngƣời rơi phịchxuống một đầu ghế, đầu ngả vào lƣng tựa, và nhắm mắt lại, có lẽ vì đã mệt lả. Mới thoạt trông, chàng cũng biết ngay là cô ta đang say mềm. Cảnh tƣợng thật là kỳ lạ và quái gở. Thậm chí chàng đâm ngờ, không biết mình có trông nhầm không. Trƣớc mặt chàng là một khuôn mặt thanh thanh, trẻ măng, có lẽ chỉ đến mƣời lăm, mƣời sáu tuổi là cùng, xung quanh loà xoà mấy món tóc vàng, một khuôn mặt xinh xắn, nhƣng lại đỏ bừng và trông nhƣ sƣng phị. Cô thiếu nữ hình nhƣ

chẳng còn, biết gì nữa; cô tangồi vắt chéo chân một cách hớ hênh, cứ nhìn cũng biết cô ta hầu nhƣ

không có ý thức là mình đang ở ngoài phố.

Raxkonikov không ngồi xuống, cũng không muốn bỏ đi, mà cứ phân vân đứng yên trƣớc mặt cô ta.

Phố nầy xƣa nay vẫn vắng; lúc ấy vào quãng hơn một giờ trƣa, lại nắng nhƣ thế kia, nên hầu nhƣ

không có ai qua đƣờng: Thế nhƣng, cách đây chừng mƣời lăm bƣớc, cũng đã có một ngƣời đàn ông đang đứng trên vỉa hè, cứ nhìn qua, cũng đủ biết là hắn ta đang muốn lại gần cô thiếu nữ với một ý định nào đó. Có thể hắn ta cũng đã thấy cô thiếu nữ từ xa và đi theo cô ta, nhƣng vì có Raxkonikov nên hắn còn ngần ngại. Hắn ném về phía chàng những cái nhìn hằn học, song cũng cố giấu khong cho chàng thấy hắn nhìn nhƣ vậy và sốt ruột đợi cho ngƣời thanh niên rách rƣới đáng ghét kia rút đi, nhƣờng chỗ cho hắn. Tình thế thật đã rõ? Ngƣời đàn ông kia trạc ba mƣơi, dáng ngƣời phốp pháp đẫy đã, mặt mày hồng hào trắng trẻo, môi đỏ, mép lún phún tí ria, ăn mặc rất bảnh bao. Raxkonikov tức giận đến cực độ: chàng chợt nảy ra ý: tìm cách làm cho gã ăn diện kia bẽ mặt một mẻ. Chàng rời cô thiếu nữ một lát và tiến về phía hắn, tay nắm chặt, quát lớn:

- Nầy, ông kia, Xvidrigailov! Ông lảng vảng làm gì ở đấy? - chàng cƣời gằn;, bọt sùi cả ra mép vì tức giận.

Thế là nghĩa lýgì? - Gã kia cau mày, cấttiếng hỏi nghiêmn ghị, tỏ ý ngạc nhiên, một cách trịch thƣợng.

- Xéo ngay đi, chỉ có thế thôi! - Mày dám láo à? Đồ chó má…

Hắn vung roi lên, Raxkonikov vung hai quả đấm lao đến, thậm chí cũng không kịp nghĩ là gã kia ngƣời to béo nhƣ vậy tất có thể hạ một lúc hai ngƣời sức vóc nhƣ chàng. Nhƣng ngay lúc ấy,có ai ở

phía sau giữ lấy chàng lại: một viên cảnh sát…

- Nầy! Các ông kia, không đƣợc đánh nhau ở nơi công cộng. Các ông muốn gì? Ông là ai? - Viên Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cảnh sát nghiêm khắc hỏi Raxkonikov sau khi ngắm nghía bộ y phục rách rƣới của chàng.

Raxkonikov chăm chú nhìn viên cảnh sát. Hắn có gƣơng mặt thật thà mà rắn rỏi của một ngƣời lính, râu mép và râu má màu tiêu muối, đôi mắt khá thông minh.

- Chính tôi đang cần gặp ông đấy! - Chàng nắm tay viên cảnh sát reo lên - Tôi là một cựu sinh viên.

Tôi là Raxkonikov… - chàng quay về phía gã kia nói tiếp - còn ông, mời ông lại đây, tôi sẽ chỉ cho ông xem cái nầy…

Và chàng nắm tay ngƣời cảnh sát lôi về phía chiếc ghế.

- Đây ông xem, cô ta say mềm; lúc nãy cô ta đi giữa đại lộ, cũng không rõ con cái nhà ai, thuộc hạng ngƣời nào; nhƣng trông không phải là gái chuyên nghiệp. Điều rõ nhất là cô ta đã bị phục rƣợu và bị

lợi dụng… lần đầu tiên… Ông hiểu chứ? Rồi ngƣời ta cứ thế đẩy cô ra đƣờng? Ông cứ nhìn chiếc áo bị xé rách và xem cách mặc áo thì rõ; không phải tự cô ta mặc lấy mà do ngƣời khác mặc vào, do những bàn tay vụng về của một ngƣời đàn ông. Đấy, cứ nhìn thì thấy. Bây giờ ông nhìn kia xem, cái gã bảnh bao suýt nữa đánh nhau với tôi kia, tôi không quen biết hắn, cũng chỉ mới gặp lần đầu; nhƣng trên đƣờng đi hắn ta cũng đã để ý đến cô nầy; hắn thấy cô ta say mềm không biết gì nữa, liền nảy ý muốn đến kéo cô ta đi đâu đấy trong lúc cô ta đang mê man nhƣ vậy… Chắc chắn nhƣ thế đấy, tôi không lầm đâu ông cứ tin lời tôi. Chính mắt tôi trông thấy hắn hau háu theo dõi cô ta; song vì có tôi nên hắn chƣa dám làm gì, và đến bây giờ hắn vẫn đang chờ cho tôi đi khỏi. Đấy ông xem, bây giờ

hắn lại đứng xa ra một tí giả vờ cuốn thuốc lá! Làm sao đừng để cho hắn lôi cô gái nầy đi? Làm thế

nào đƣa cô ta về nhà? Ông thứ nghĩ xem?

Ngƣời cảnh sát hiểu ngay sự tình và suy nghĩ một lát. Gã to léo kia thì dễ hiểu quá rồi; nhƣng còn cô con gái? Ngƣời lính già cúi xuống nhìn cho kỹ hơn, và gƣơng mặt để lộ một niềm thƣơng xót chân thành. Bác lắc đầu nói:

- Khổ thân quá! Hãy còn nhƣ con nít ấy. Ngƣời ta đã lừa dối, lợi dụng cô ấy. Đúng, đúng thế. Cô ơi, cô có nghe không - bác cất tiếng gọi - nhà cô ở đâu?

Cô bé mở đôi mắt mệt mỏi, ngây dại, sững sờ nhìn những ngƣời đang hỏi cô rồi khoát tay nhƣ muốn xua đuổi.

- Nầy đây, - Raxkonikov thọc tay vào túi, vốc ra đƣợc độ hai mƣơi cô-pếch còn lại và nói - nầy, ông gọi một chiếc xe và bảo ngƣời đánh xe đƣa cô ta về nhà. Làm sao biết đƣợc địa chỉ của cô ta bây giờ!

- Cô ơi, cô! - ngƣời cảnh sát cầm tiền xông lại gọi. - Tôi sẽ gọi ngay một chiếc xe và tự tôi sẽ đƣa cô về. Cô muốn đi đâu bây giờ? Hở? Nhà cô ở đâu?

- Yên!… cứ quấy ngƣời ta? - cô bé lầm bẩm rồi lại khoát tay.

- Ồ, ồ? Thế không tốt đâu? Cô không thấy thẹn à không biết xấu hồ à? - Bác ta lại lắc đầu, vừa thƣơng hại vừa bực mình, rồi quay về phía Raxkonikov nói - Rắc rối đấy! - đoạn lại đƣa mắt nhìn kỹ

chàng từ đầu đến chân, chắc bác ta lấy làm lạ sao chàng rách rƣới nhƣ thế mà lại có tiền đem cho Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

không.

- Anh gặp cô ta có xa đây không? - Bác hỏi.

- Thì tôi đã nói cô ta đi trƣớc mặt tôi, láo đảo trên đƣờng phố kia, vừa đến ghế là cô ta cứ thế gieo phịch ngƣời xuống.

- Trời ơi! Nghĩ đến phong hoá thời bấy giờ mà xấu hổ! Nhóc nhƣ thế kia mà đã say rƣợu! Bị ngƣời ta lừa phinh rồi, không sai vào đâu nữa! Xem, cái áo rách thế kia… Thời buổi đồi bại quá chừng! Có lẽ

cũng con nhà tử tế nhƣng nghèo túng… Cảnh ấy bây giờ cũng nhiều lắm. Xem ra cùng là con nhà đƣợc nuông chiều, trông nhƣ một tiểu thƣ ấy.

Bác lại cúi xuống nhìn cô gái. Có thể là bác cũng có những đứa con gái nhƣ thế, những đứa con gái

"trông nhƣ những tiểu thƣ đƣợc nuông chiều đƣợc giáo dục tử tế nhƣng lệch lạc, bị tiêm nhiễm đủ

các thói kiểu cách thời thƣợng.

Raxkonikov băn khoăn nói:

- Cái chính là đừng để cô ta rơi vào tay cái thằng đểu cáng kia. Hắn sẽ làm nhục cô ta lần nữa! Hắn muốn gì thì đã rõ quá đi rồi; hắn vẫn chƣa chịu di, quân chó đểu!

Raxkonikov vừa nói to lên vừa đƣa ngón tay chỉ thẳng vào gã ăn diện kia. Gã nầy nghe thấy thế, sắp sửa lại nổi đoá lên, nhƣng rồi nghĩ sao lại thôi và chỉ khinh khỉnh đƣa mắt nhìn chàng. Đoạn hắn thong thả đi xa ra mƣơi bƣớc nữa rồi dừng lại.

- Không để rơi vào tay nó thì dễ thôi - ngƣời hạ sĩ quan cảnh sát trầm ngâm đáp - Miễn là cô ta chịu nói rõ địa chí của cô, không thì… Cô ơi, cô! - bác ta lại cúi xuống gọi.

Ngƣời con gái bỗng mở choàng mắt, nhìn chăm chú, dƣờng nhƣ đã hiểu ra, cô vụt đứng dậy đi ngƣợc lại hƣớng lúc nãy cô vừa mới đến, tay vẫn nhƣ muốn xua đuổi ai, mồm làu bàu:

- Hừ, cái đồ trơ trẽn, cứ bám lấy ngƣời ta!

Cô ta đi nhanh, nhƣng bƣớc chân vẫn lảo đảo. Gã công tử bảnh bao kia lại lẽo đẽo theo sau, không rời mắt, nhƣng lại đi ở lề đƣờng bên kia.

- Anh cứ yên chí, tôi không để cho nó làm bậy đâu! - Ngƣời linh già râu ria quả quyết nói và theo hút hai ngƣời kia.

- Thời buổi đâu đồi bại quá chừng! - Bác ta lại thở dài nói to lên. Ngay lúc đó, Raxkonikov bỗng cảm thấy nhƣ bị tiêm một mũi thuốc gì quái lạ; thoáng một cái ý nghĩ của chàng nhƣ đảo ngƣợc hẳn lại, chàng gọi với theo ngƣời lính già.

- Nầy, khoan hẵng!

Bác ta quay lại.

- Thôi, ông cứ để mặc họ! Dính đến họ làm gì? Cứ để cho hắn giải trí một tí đã sao? - Chàng trỏ gã công tử - Việc gì đến ông?

Ngƣời cảnh sát trố mắt nhìn chàng, không hiểu ra làm sao nữa. Raxkonikov cƣời phá lên.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Xì!- ngƣời cảnh sát khoát tay một cái rồi lại bám sát gã công tử và cô con gái. Chắc ông ta cho Raxkonikov là một thằng điên hay là một thứ gì còn tệ hơn nữa.

Còn lại một mình, Raxkonikov bực bội lẩm bẩm.

- Thế là lão cầm đi của mình mất hai mƣơi cô-pếch.

"Thôi lão cũng cứ lấy tiền của tên kia nữa đi, rồi tha cô gái ra cho nó, thế là xong… Mà sao ta lại dây vào chuyện nầy làm gì? Muốn cứu giúp à? Ta thì cứu giúp gì? Ta có quyền gì mà cứu giúp? Thiên hạ

cứ ăn tƣơi nuốt sống nhau đi, chẳng can gì đến ta cả! Mà sao ta lại dám vung hai mƣơi cô-pếch ấy đi? Có phải tiền của ta đâu?". Tuy nói năng lạ kỳ nhƣ vậy, chàng cũng vẫn thấy rất khổ tâm. Chàng ngồi xuống chiếc ghế bỏ không và suy nghĩ lan man… Vả chăng lúc nầy chàng thật khó lòng nghĩ

đến một điều gì cụ thể. Chàng ao ƣớc đƣợc mê man đi, đƣợc quên hết tất cả đề rồi thức dậy và làm lại một cuộc đời mới mẻ hoàn toàn.

Nhìn sang đầu ghế bó trống, chàng lẩm bẩm:

- Tội nghiệp cô bé. Cô ta sẽ tính lại, khóc lóc, rồi mẹ cô sẽ rõ chuyện - Thế là, đánh đập xỉ vả cô ta cho kỳ đau đớn nhục nhã, có thể còn đuổi cô ra khỏi nhà nữa… Cho là không bị đuổi chăng thì cũng có một mụ Darya Frantxovna nào đó đánh hơi đƣợc câu chuyện, thế là cô bé sẽ lăn lóc hết tay nầy sang tay khác… Rồi ngay sau đó là vào nhà thƣơng bƣớc đƣờng tất nhiên xƣa nay của các cô gái sống quá nết na bên cạnh mẹ nhƣng lại giấu mẹ đi ăn mảnh rồi sau đó… sau đó lại vào nhà thƣơng…

rƣợu chè… tiệm xá… rồi lại nhà thƣơng… hai ba năm sau thì chỉ còn là một ngƣời tàn phế. Ấy mới mƣời tám, mƣời chín tuổi mà đã đi đến cái nƣớc ấy… thế là xong! Ta lại chƣa thấy khối những trƣờng hợp nhƣ thế sao? Nhƣng làm sao họ lại đến nỗi nhƣ vậy. Ồ! Thôi, phớt di! Sự đời là phải thế!

Họ bảo mỗi năm tất phải có một tỷ lệ phần trăm nào đấy đến khi đi đâu không rõ, chắc là cho về nhà ma… để kẻ khác dễ thở và để khỏi vƣớng chân họ. Một tỷ lệ phần trăm! Họ dùng chữ tài thật. Nghe mà yên tâm hẳn lại, ra vẻ khoa học lắm đã nói "phần trăm" thì không còn phải lo lắng gì nữa. Ồ giá là một chữ khác thì… có lẽ sẽ đáng lo ngại hơn. Mà ví nhƣ Duneska vì một lý do nào đó, bị rơi vào cái số tỷ lệ phần trăm nầy thì sẽ ra sao?… Không rơi vào số nầy thì lại rơi vào số khác?

"Nhƣng mình đang đi đâu thế nầy? - chàng chợt nghĩ - Lạ thật. Mình ra đi có mục đích kia mà. Đọc thƣ xong là mình ra đi… Ờ, nhớ ra rồi, phải đến nhà Razumikhin ở đảo Vaxili. Nhƣng để làm gì mới đƣợc chứ. Mà sao tự dƣng mình lại nẩy ra cái ý đến nhà Razumikhin. Kể cũng lạ!".

Chàng cũng tự lấy làm lạ với mình. Razumikhin là một ngƣời bạn học cũ của hàng ở Đại học. Điều đáng chú ý là hồi còn đi học, Raxkonikov hầu nhƣ không có bạn bè; chàng tránh mọi ngƣời, không đến nhà ai mà cũng không thích tiếp ai. Vả lại chẳng bao lâu mọi ngƣời cũng xa lánh chàng. Chàng không bao giờ tham gia vào những cuộc hội họp, những buổi chuyện trò, những cuộc vui chung của bạn bè. Chàng ra sức miệt mài học tập không hề nƣơng nhẹ mình, bạn bè kính nể chàng cũng vì thế, nhƣng không ai mến chàng.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chàng rất nghèo, kiêu ngạo đến khinh ngƣời và ít cởi mở lúc nào trông chàng cũng nhƣ đang nghiền ngẫm một chuyện gì thầm kín. Một số bạn cùng lớp nhận thấy chàng có một lối nhìn khinh khỉnh, kể

cả đối với họn họ, coi họ nhƣ trẻ con, dƣờng nhƣ tự cho mình hơn hẳn họ về trí thông minh, về trình độ hiểu biết, và về các quan niệm tƣ tƣởng, và xem những niềm tin tƣởng, những hứng thú của họ

nhƣ một cái gì thấp kém.

Tuy vậy, không rõ vì sao, chàng cùng đã kết thân với Razumikhin, nói đúng ra thì không phải là kết thân, nhƣng đối với anh nầy chàng cởi mở thẳng thắn hơn với mọi ngƣời khác. Vả chăng, với Razumikhin thì cũng không thể nào đối xử khác thế đƣợc. Anh là một chàng thanh niên cực kỳ vui tính và cởi mở xuề xoà, tất bụng đến gần nhƣ ngây ngô. Nhƣng cái bề ngoài ngây ngô ấy lại che giấu một trí tuệ sâu sắc và một tâm hồn biết tự trọng. Các bạn thân nhất đều biết rõ điều đó, và mọi ngƣời đều yêu mến anh. Anh không khờ khạo tí nào, tuy đôi khi quả thật có ngây thơ. Hình thức bên ngoài của anh chàng khá tiêu biểu: cao, gầy, râu bao giờ cũng cạo dối nham nhở, tóc đen láy. Thỉnh thoảng anh cũng nổi cơn phá quấy và xƣa nay vẫn có tiếng là khỏe nhƣ vâm. Có một bận, đang đêm, trong khi rong chơi với bạn bè, anh đã đánh ngã một viên cảnh sát cao gần hai thƣớc. Anh có tài uống rƣợu liền tù tì bao nhiêu cũng hết, song cũng có thể nhịn hẳn không uống qua lấy một giọt, thỉnh thoảng anh ta cũng vui chơi phóng đãng quá mức, nhƣng cũng có thể hoàn toàn kiềm chế mình.

ỞRazumikhin còn một điều đáng chú ý nữa là dù có thất bại ê chề anh cũng không hề nao núng, dù hoàn cảnh bị đát đến đâu anh cũng không sờn lòng. Chỗ nào anh cũng ở đƣợc, dù là trên nóc nhà cũng xong; những cơn rét xé da xé thịt, những trận đói cồn ruột cồn gan anh đều chịu đƣợc hết. Anh ta rất nghêo, và nhất thiết tự mình làm lấy đủ mọi công việc để kiếm tiền sinh sống. Anh ta biết số

đầu mối có thể xoay đƣợc tiền, tất nhiên là bằng cách làm lụng. Có lần anh ta đã sống suốt một mùa đông mà không đốt lò sƣởi quả quyết rằng nhƣ vậy lại đâm ra dễ chịu hơn, vì lạnh ngủ ngon hơn.

Lúc nầy anh đang phải bỏ học, nhƣng anh tin là chỉ bỏ học trong một thời gian ngắn thôi, và anh hối hả cố gắng hết sức xoay chuyển tình thế để có thể tiếp tục theo học. Đã hơn bốn tháng nay, Raxkonikov không đến nhà anh và Razumỉkhin cũng không biết chàng ở đâu nữa. Cách đây hai tháng, có lần hai ngƣời tình cờ gặp nhau ngoài phố, song Raxkonikov đã quay mặt đi và bƣớc sang vỉa hè bên kia để anh ta khỏi trông thấy. Tuy đã nhận ra chàng mƣời mƣơi, Razumikhin cũng cứ làm lơ bƣớc thẳng vì không muốn làm phiền bạn!

Chú thích:

(1) Tên ngọn núi dùng làm pháp trường đóng đinh Chúa Jesus trên giá chữ thập.

(2) Miền duyên hải Baltic thuộc Đức.

(3) Một dòng giáo sĩ công giáo, nổi tiếng vì những thủ đoạn vô liêm sỉ che giấu dưới những lối biện Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

luận xảo trá (Jesuistes)

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 5

Phần I

"Quả nhiên cách đây ít lâu mình có lần định nhờ Razumikhin tìm hộ việc làm, kiếm chỗ dạy học hay một công việc gì khác… - Raxkonikov suy nghĩ, - nhƣng bây giờ thì liệƣ hắn ta có thể giúp đƣợc gì cho mình? Cứ thử cho là Razumikhin sẽ kiếm đƣợc chỗ dạy học, hay chia xẻ với mình đồng cô-pếch cuối cùng, nếu hắn ta còn đƣợc một đồng cô-pếch, thành thử có thể mua đƣợc đôi giầy và vả lại bộ

quần áo cho tƣơm tƣơm mà đi dạy… hừm… ừ thế rồi sao nữa? Ta sẽ làm gì với mấy đồng cô-pếch ấy? Chả nhẽ bây giờ mà ta lại cần đến thứ đó? Thật đấy, đến nhà Razumikhin thì buồn cƣời thật…

Vấn đề tại sao bây giờ lại đến nhà Razumikhin khiến chàng bứt rứt hơn là chính chàng có thể tƣởng; Chàng lo lắng tìm tòi một ý nghĩa gì chẳng lành trong cái hành động có vẻ nhƣ hết sức bình thƣờng ấy.

"Sao thế nhỉ, lẽ nào ta lại mong cậy vào mỗi một mình Razumikhin để thu xếp mọi việc và tìm lối thoát cho tất cả?" - Raxkonikov ngạc nhiên tự hỏi.

Chàng bóp trán suy nghĩ, và lạ thay, sau một hồi lâu băn khoăn nhƣ vậy, bỗng nhiên một ý nghĩ hết sức kỳ lạ từ đâu vụt hiện lên trong óc chàng.

"Hừm, đến Razumikhin, - chàng bỗng thết lên, hoàn toàn điềm tính, nhƣ nói đến một điều đã quyết định dứt khoát. - Thì ta sẽ đến Razumikhin, lẽ tất nhiên là nhƣ thế, nhƣng bây giờ thì khoan hẵng…

Ta sẽ đến Razumikhin một ngày sau việc ấy, khi nào việc ấy đã làm xong và sự tình đã khác hẳn…

Rồi Raxkonikov bỗng sực tỉnh lại.

"Sau việc ấy, - chàng nhổm dậy thét lên, - Thế ra việc ấy sẽ xảy ra? Sẽ xảy ra thật hay sao?".

Chàng rời chiếc ghế dài, bỏ đi nhƣ chạy trốn; chàng cũng định quay trở về, nhƣng nghĩ đến chuyện về phòng, chàng bỗng thấy ghê tởm quá. Chính ở đấy, trong căn phòng của chàng, ở cái xó tối, trong cái tủ khủng khiếp ấy tất cả cái đó chín muồi đã hơn một tháng nay. Chàng bỏ ý định về nhà, nhắm mắt bƣớc thẳng.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Ngƣời chàng đã run run vì bứt rứt, bây giờ lại chuyền sang rung mạnh nhƣ trong cơn sốt; thậm chí chàng còn thấy ớn lạnh nữa; trời nóng bức nhƣ thế nầy mà chàng cảm thấy rét. Hầu nhƣ bất giác tuân theo một sự thôi thúc khẩn thiết nào ở bên trong, chàng bắt đầu gƣợng gạo nhìn kỹ tất cả những gì chàng trông thấy trên đƣờng đi, dƣờng nhƣ để tìm cách khuây khoả, nhƣng làm nhƣ vậy cũng chẳng ăn thua gì mấy; cứ mỗi chốc chàng lại chìm vào tâm trạng đăm chiêu nhƣ cũ. Rồi đến khi chàng giật mình, ngẩng đầu lên nhìn quanh, chàng lại quên ngay, không nhớ mình vừa nghĩ gì, và thậm chí mình đang đi qua những chỗ nào cũng không nhớ nốt. Chàng cứ thế đi hết đảo Vaxili ra nhánh Neva con, qua cầu và rẽ vào các đảo nhỏ(1). Những khóm cây xanh rờn và quang cảnh tƣơi mát ở khu nầy thoạt tiên thoa dịu đôi mắt mệt mỏi của Raxkonikov đã quen với bụi bặm của phố phƣờng, với vôi vữa và từng những toà nhà đồ sộ nhƣ muốn xô lấn, đè bẹp ngƣời ta.

Ở đây không khí không ngột ngạt, hôi hám lại không có tiệm rƣợu. Nhƣng chẳng mấy chốc những cảm giác mới mẻ, dễ chịu nầy đã lại khiến chàng thấy nhức nhối, bực tức thỉnh thoảng chàng dừng chân trƣớc một ngôi biệt thự đỏm dáng ẩn sau khu vƣờn xanh tốt, nhìn vào cổng sắt và thấy xa xa những ngƣời đàn bà ăn mặc sang trọng đứng trên các bao lơn và các sân thƣợng, những đứa trẻ chạy tung tăng trong vƣờn. Chàng chú ý đến hoa nhiều nhất; chàng nhìn chúng lâu hơn cả.

Chốc chốc chàng lại gặp những cỗ xe ngựa sang trọng, những ngƣời cƣỡi ngựa rong chơi, nam có nữ

có; chàng tò mò nhìn theo họ và họ chƣa đi khuất chàng đã quên bẵng họ đi. Có lần chàng đứng lại đếm tiền; còn đƣợc khoảng ba mƣơi cô-pếch. "Hai mƣơi cô-pếch đƣa cho viên cảnh sát, ba cô-pếch cho Naxtaxia về bức thƣ… - thế tức là hôm qua mình cho Marmelazov bốn mƣơi bảy hay năm mƣơi cô-pếch gì đấy" - chàng nghĩ thầm, tính toán một lúc để làm gì không rõ, nhƣng chỉ một lát sau chàng đã quên bẵng đi không hiểu mình rút tiền trong túi ra để làm gì nữa. Chàng nhớ lại điều đó khi đi ngang một cửa hàng bán thức ăn, một thứ quán ăn bình dân thì đúng hơn. Lúc đó chàng mới nhớ

ra rằng mình đang thèm ăn. Bƣớc vào quán, chàng uống một cốc vodka, và mua chiếc bánh rán thịt ăn mấy miếng, phần còn lại chàng cầm theo ăn nốt dọc đƣờng.

Đã lâu lắm chàng không. uống vodka, nên vừa uống vào đã thấy công hiệu ngay, tuy trƣớc sau chỉ có một cốc nhỏ. Chân chàng bỗng nặng trĩu, và chàng bắt đầu thấy buồn ngủ không sao cƣỡng đƣợc.

Chàng quay trở về nhƣng đi đến đảo Petrovxki, chàng phải đừng lại vì đã hoàn toàn kiệt sức. Chàng rẽ sang bên đƣờng, đi vào giữa các bụi cây, gieo mình xuống thảm cỏ và lập tức ngủ thiếp đi. Những giấc mơ của một ngƣời bệnh thƣờng rõ nét khác thƣờng và giống hiện thực một cách lạ lùng. Đôi khi thấy hiện lên một quang cảnh kỳ quái, nhƣng khung cảnh và toàn bộ quá trình diễn biến trong giấc chiêm bao có vẻ thật và đầy những chi tiết tinh vi, bất ngờ nhƣng lại phù hợp với toàn bộ quang cảnh một cách tinh xảo đến nỗi giá ngƣời chiêm bao kia đang thức thì không tài nào nghĩ ra đƣợc, dù ngƣời đó có là một nghệ sĩ nhƣ Puskin hay Turgenev chăng nữa. Những giấc chiêm bao bệnh tật nhƣ

vậy bao giờ cũng khắc sâu vào trí nhớ và gây một ấn tƣợng rất mạnh trong cơ thể, đã rối loạn và sẵn Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

bị kích thích mạnh.

Raxkonikov thấy một giấc chiêm bao khủng khiếp.

Chàng mơ thấy lại thời thơ ấu, khi gia đình chàng còn ngụ ở cái tỉnh lỵ nhỏ hồi nào. Dạo ấy chàng lên bảy. Một ngày hè vào lúc xế chiều, bố chàng đƣa chàng đi chơi ở ngoại thành. Tiết trời u ám, không khí ngột ngạt; khung cảnh nơi ấy in hệt nhƣ trong ký ức của chàng; thậm chí còn đậm nét hơn nữa là khác. Cái thị trấn nhỏ hiện rõ ra quanh chàng nhƣ nằm trên lòng bàn tay. Xung quanh không có lấy một bóng cây, chỉ xa xa mãi tít ở tận chân trời, mới thấy một khóm rừng vẽ thành một vệt sâm sẫm. Cạnh khu vƣờn cuối cùng của thị trấn có một quán rƣợu lớn xƣa nay vẫn gây cho chàng một ấn tƣợng hết sức khó chịu, thậm chí còn làm chàng kinh hãi, mỗi khi chàng đi dạo với bố ngang qua đấy. Ở đấy lúc nào cùng có một đám đông ngƣời hò hét, cƣời ha hả, chửi bới nhau; họ cất giọng khàn khàn hát những bài nghe mà ghê cả ngƣời, và rất hay đánh nhau; xung quanh quán lúc nào cũng có những gã say rƣợu mặt mày khủng khiếp vật vờ qua lại… Gặp họ, chàng nép sát vào bố và cả

thân hình chàng run bắn lên. Cạnh quán rƣợu có một con đƣờng tắt lúc nào cũng bụi bặm, và bụi trên đƣờng lúc nào cũng đen xỉn. Con đƣờng quanh co đi ngang qua quán rƣợu, đƣợc chừng ba trăm bƣớc thì ngoặt sang phải và chạy vòng quanh khu nghĩa địa của tỉnh lỵ. Giữa nghĩa địa có một ngôi nhà thờ bằng đá, mái vòm xanh; cứ mỗi năm hai lần cậu bé Raxkonikov lại theo bố mẹ đến đây xem lễ

cầu hồn cho bà nội cậu đã mất từ lâu mà cậu chƣa bao giờ đƣợc thấy mặt. Mỗi lần nhƣ vậy, bao giờ

họ cũng mang theo chiếc bánh cúng giỗ đựng trong chiếc đĩa trắng bọc khăn bông; bánh làm bằng bột gạo trộn đƣờng, có nhân bằng nho khô giắt vào bột thành hình chữ thập.

Raxkonikov rất thích ngôi nhà thờ nầy và những bức tƣợng cổ kính trong nhà thờ, phần lớn không có khung, thích cả vị linh mục già có cái đầu lắc lƣ. Cạnh ngôi mộ của bà chàng với phiến đá phẳng phiu, còn có một nấm mộ nho nhỏ của em trai chàng, chết từ hồi mới đƣợc sáu tháng; Raxkonikov cũng không hề biết và không thể nhớ gì về đứa em nầy; chàng chỉ nghe nói là mình có đứa em trai nhỏ, và cứ mỗi lần đến nghĩa địa, chàng lại thành kính làm dấu chữ thập trƣớc nấm mồ nhỏ và cúi xuống hôn nó.

Và giờ đây, Raxkonikov mƣ thấy mình đang đi với bố trên con đƣờng dẫn đến nghĩa địa; đi ngang quán rƣợu, Raxkonikov cầm tay bố và sợhãi đƣa mắt nhìn ngôi quán. Một việc khác thƣờng khiến cậu bé chú ý, lần nầy hình nhƣ đang có một trò vui gì ở đây thì phải; cả một đám đông gồm những ngƣời đàn bà thị dân ăn mặc nhƣ ngày hội, những cặp vợ chồng nông dân và cả một lũ ngƣời du thủ

du thực. Ai nấy đều say khƣớt, lè nhè cất tiếng hát nghêu ngao. Bên thềm quán rƣợu có một chiếc xe giàn đỗ lại. Chiếc xe trông rất kỳ dị.

Đó là loại xe giàn to thƣờng vẫn thắng những con ngựa tái to béo, dùng để chở những thùng rƣợu và những kiện hàng. Raxkonikov vẫn thích nhìn những con ngựa tải to lớn, bờm dài, chân to, ung dung bƣớc đều đặn, kéo theo cả một đống tƣớng hàng hoá, không chút mệt nhọc, tƣởng chừng chở nặng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nhƣ vậy chúng lại thấy thoải mái hơn là đi không. Nhƣng bấy giờ thì lạ thay, con ngựa thắng vào chiếc xe giàn to tƣớng lại là một con ngựa lang bé choắt, gầy đét, giống nhƣ những con ngựa nhà quê mà Raxkonikov đã nhiều lần thấy kéo xe chở củi hay chở rơm rạ gì đấy. Mỗi khi bánh xe lún xuống bùn hay sỉa vào rãnh, những ngƣời mu-gich bao giờ cũng lấy roi đánh chúng rõ đau, đôi khi lại còn quật vào mõm, vào mắt chúng, và Raxkonikov thấy thƣơng xót cho chúng quá chừng, đến nỗi suýt oà lên khóc, và mỗi lần nhƣ vậy mẹ chàng lại phải đƣa chàng vào nhà, không cho ngồi ở cửa sổ nữa.

Lúc ấy ngoài phố bỗng ồn ào hẳn lên: những ngƣời mu-gich to béo mặc áo sơ-mi xanh hay đỏ, áo khoác vắt vai, tay cầm đàn balalaika, luôn mồm reo hò, hát xƣớng, từ trong quán rƣợu bƣớc ra. Một ngƣời còn trẻ, cổ béo phị, cái mặt thịt đỏ mọng nhƣ củ cà rốt, hô to: "Ngồi lên, ngồi cả lên!" nhƣng lập tức aỉ nấy đều cƣời rộ và la ó ầm ỹ.

- Ngựa khổ nầy thì chở gì?

- Chà, Mikonka, cậu điên rồi hay sao: xe nầy mà thắng ngựa nầy à! Con nầy chắc phải đến hai chục tuổi rồi anh em ạ!

- Ngồi lên tớ chở cả lũ cho mà xem? - Mikonka lại quát - Hắn lên xe trƣớc, cầm lấy cƣơng và vƣơn thẳng ngƣời đứng ở phía trƣớc thùng xe. - Thằng Matvey vừa đánh con ngựa tía đi đấy - hắn đứng trên xe nói - còn con nầy thì chỉ làm khổ tớ thôi; tớ muốn giết quách nó đi cho rảnh, nuôi nó chỉ tổ

tốn thóc. Nào, ngồi lên! Tớ cho nó phi nƣớc đại cho mà xem? - Nói đoạn hắn cầm lấy roi, khoái trá sửa soạn quất con ngựa lang.

- Thì ngồi nào! - đám đông cƣời rộ - Nó phi nƣớc đại cơ đấy ghê chƣa?

- Dễ đến mƣời năm nay nó chƣa phi lần nào đâu.

- Rồi nó phi cho mà xem! - Đừng có nƣơng nhẹ nó làm gì, anh em ạ, mỗi ngƣời cầm sẵn lấy một con roi.

- Phải đấy? Đánh khỏe vào!

Mọi ngƣời vừa leo lên xe Mikonka vừa bông đùa và cƣời ha hả. Đã có sáu ngƣời lên, nhƣng vẫn còn thừa chỗ, họ lôi lên xe một mụ đàn bà to béo mặt đò gay, mình mặc chic áo vải hoa, đầu đội mũ chụp dính cƣờm, chân đi ủng, mồm vừa cắn hạt dẻ vừa cƣời hềnh hệch.

Đám đông đứng quanh cũng cƣời, mà họ cƣời cũng phải: một con ngựa còm nhƣ thế lại kéo chiếc xe chở nặng trịch thế kia mà bảo là phi nƣớc đại thì ai mà nhịn cƣời đƣợc? Hai gã trai trẻ đứng trên xe lập tức cầm lấy roi để giúp Mikonka. Có tiếng quát "Nào!", thế là con ngựa còm rƣớn cổ ra kéo, nhƣng không những nó không phi nƣớc đại, mà ngay nhƣ lê bƣớc một nó cũng khó nhọc lắm mới lê nổi: chân nó cào đất, nó rúm ngƣời lại vì ba cây roi quất xuống tới tấp nhƣ mƣa rào. Tiếng cƣời trên xe và trong đám đông lại càng thêm giòn dã, nhƣng Mikonka thì nổi cáu lên và giận dữ quất roi vào con ngựa mỗi lúc một dồn dập, nhƣ thể yên trí rằng nó sẽ phi nƣớc đại thật.

Trong đám đông có một gã thanh niên cũng cao hứng lên, nói: Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Cho tôi lên xe mấy anh em?

- Ngồi lên, ngồi hết lên! - Mikonka quát, - chở hết cho mà xem. Tớ sẽ đánh khỏe vào! - Hắn vừa nói vừa ra sức quất roi vào ngựa. Trong cơn giận điên cuồng hắn không còn biết lấy gì đánh cho con ngựa đau hơn nữa.

Raxkonikov kêu lên:

- Ba ơi, ba ơi, họ làm gì thế kia hở ba! Họ đánh con ngựa thƣơng quá!

- Ta đi thôi, ta đi thôi! - cha chàng nói, - chúng say rƣợu đấy, cái lũ ngốc, chúng đang bày trò nghịch nhảm đấy, thôi ta đi, con đừng nhìn làm gì.

Nói đoạn, ông toan dắt con đi. Nhƣng cậu bé giật tay ra, hoảng hốt chạy về phía con ngựa. Nhƣng con ngựa đáng thƣơng bây giờ đã kiệt sức rồi. Nó thớ hổn hền, đứng lại, rồi lại cố kéo, loạng choạng suýt ngã.

- Đánh cho kỳ chết! - Mikonka quát, - có thế thôi. Tớ đánh chết cho mà xem.

- Sao thế hả, mày không phải là ngƣời có đạo hẳn, đồ quỷ! - Một ông già đứng trong đám đông nói to.

- Có đời thuở nhà ai một con ngựa khổ nhƣ thế lại bắt kéo ngần ấy ngƣời, - một ngƣời khác chêm vào.

- Nó chết mất! - một ngƣời nữa nói.

- Kệ tao! Ngựa của tao kia mà! Tao muốn làm gì nó thì tao cứ làm. Ngồi nữa lên! Ngồi nữa lên! Tớ

nhất định phải bắt nó phi nƣớc đại mới nghe…

Bỗng có tiếng cƣời rộ lên át hết mọi tiếng khác: con ngựa gầy còm, tuy đã kiệt sức, nhƣng không chịu nổi những nhát roi quất mỗi lúc một dồn dập, đã lồng lên hất chân đá hậu. Ngay cả ông già hồi nãy cũng phải mỉm cƣời. Quả tình cũng khó lòng mà nhịn cƣời đƣợc: con ngựa đứng đã không vững mà lại còn đòi lồng lên nữa!

Hai gã thanh niên trong đám đông kiếm thêm đƣợc hai cây roi nữa và từ hai phía chạy lại đánh vào hai bên sƣờn con ngựa.

- Đánh vào mõm ấy, quật vào mắt ấy! - Mikonka quát - Hát lên một bài anh em ơi! - Một ngƣời đứng trên xe hô lên, và ai nấy đều cất giọng hƣớng ứng. Một bài hát thô tục vang lên, tiếng trống ếch đệm theo, và hễ đến điệp khúc lạt có tiếng huýt. Mụ đàn bà to béo cắn hạt dẻ tanh tách và cƣời hềnh hệch.

Raxkonikov chạy đến cạnh con ngựa, cậu cứ chạy về phía trƣớc; cậu thấy họ đánh vào mắt nó, nhằm đúng vào mắt mà đánh. Cậu khóc. Lòng cậu bé se lại, nƣớc mắt trào ra. Một nhát roi xoang cả vào mặt cậu, cậu không thấy đau, cậu vò đầu bứt tai, cậu kêu gào, đâm bổ về phía ông già đầu râu tóc bạc đang lắc đầu ra dáng bất bình. Một ngƣời đàn bà nhà quê nắm lấy tay Raxkonikov toan dắt đi: nhƣng cậu giật phắt tay ra vả lại chạy đến cạnh con ngựa. Bây giờ con vật khốn khổ đã kiệt sức lắm rồi, nhƣng nó còn lồng lên lần nữa.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Chà, con quỷ! - Mikonka điên tiết quát lên. Hắn vứt cây roi đi cúi xuống rút từ gầm xe ra một cái vồ dài và to, hai tay cầm lấy đầu vồ và giơ cao lên trên đầu con ngựa.

- Hắn đánh vỡ đầu con ngựa mất! - xung quanh có tiếng xôn xao.

- Hắn giết nó chết mất!

- Ngựa của tao! - Mikonka quát và lấy hết sức lực dáng vồ xuống, nghe đánh ình một tiếng nặng trịch.

- Đánh, đánh cho chết đi? Sao lại đứng đực ra thế! - trong đám đông có tiếng giục.

Mikonka lại giơ cao vồ lên lần nữa và giáng một vồ thứ hai lên lƣng con ngựa khốn khổ. Nó khuỵ

hẳn hai chân sau xuống, nhƣng lại nhỏm dậy và thu hết tàn lực kéo bên nầy bên nọ cho cỗ xe nhích tới; nhƣng sáu cây roi từ khắp bốn phía thi nhau quất vào nó, và cái vồ lại giơ cao lên nện đều đặn vào ngƣời nó lần thứ ba, rồi lần thứ tƣ. Mikonka điên tiết lên vì không đánh chết tƣơi đƣợc con ngựa bằng một nhát vồ.

- Sống dai thật! - xung quanh có tiếng ai kêu lên.

- Bây giờ thì thể nào nó cũng gục thôi, anh em ạ, thế là hết kiếp! - một ngƣời trong đám đông nói, giọng sành sỏi - Lấy rìu mà bồ chứ! Phải giết cho chết ngay đi chứ, - một ngƣời khác nói.

- Chà cái lũ muỗi nhép? Xê ra? - Mikonka nổi khùng lên quát. Hắn vứt cái vồ đi, khom ngƣời xuống rút từ gầm xe ra một thanh sắt. - Coi chừng đây! - Hắn quát, đoạn lấy hết sức giáng mạnh xuống mình con ngựa khốn nạn. Con vật lảo đảo khuỵu chân xuống; nó định rƣớn mình lên, kéo xe, nhƣng thanh sắt đã lại giáng mạnh lên lƣng, và nó ngã khuỵu xuống đất, tƣởng chừng nhƣ có ai bỗng cắt đứt cả bốn chân nó một lƣợt.

- Phải giết cho chết hẳn đi! - Mikonka thét lên và nhƣ điên nhƣ dại nhảy xuống đất.

Mấy gã thanh niên nữa, cũng say rƣợu, mặt đỏ gay bạ gì vơ nấy - roi, gậy vồ - xông vào con ngựa đang hấp hối. Mikonka đứng một bên nện mãi thanh sắt vào lƣng con ngựa.

Con vật khốn nạn rƣớn cổ, thở hắt ra một tiếng nặng nhọc và tắt nghỉ.

- Thế là hết kiếp! - trong đám đông có tiếng kêu.

- Ai bảo không chịu phi!

- Ngựa của tao! - Mikonka quát, tay lăm lăm cầm thanh sắt, mắt đỏ ngầu. Hắn đứng tần ngần nhƣ thể

lấy làm tiếc rằng bây giờ không biết đánh vào ai nữa.

- Quả thật mày không phải là ngƣời có đạo! - bấy giờ trong đám đông đã có mấy ngƣời cùng lên tiếng trách móc.

Cậu bé đáng thƣơng không còn tự chủ đƣợc nữa. Cậu kêu rú lên, len qua đám dông chạy lại ôm; lấy cái mõm rớm máu của con ngựa chết và hôn lên mắt, lên môi con vật… Rồi cậu bỗng nhảy chồm lên xông vào Mikonka, vung hai quả đấm bé nhỏ nện vào ngƣời hắn. Vừa lúc ấy cha cậu, nãy giờ vẫn ra sức đuổi theo, đã giữ cậu lại đƣợc và bế ra ngoài.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Tà đi thôi? Tá đi thôi! - ông nói - ta về thôi!

- Ba ơi! Tại saa con ngựa tội nghiệp ấy có tội tình gì… mà chúng giết chết! - Raxkonikov vừa khóc vừa nói, nhƣng cổ cậu nghẽn lạivà lời nói cứ bật từ lồng ngực tức anh ách của cậu ra thành từng tiếng thét đứt quãng…

- Đồ say rƣợu ấy mà, chúng nó bày trò nghịch nhảm,: không việc gìđến ta, thôi ta về đi? - cha cậu nói. Raxkonikov dang tay ôm chầm lấy cha. Ngực cậu cứ nghẹt lại, tức tối. Raxkonikov muốn thở lại cho đều muốn kêu lên một tiếng, và bừngtỉnh…

Chàng tỉnh giấc, mồ hôi đầm đìa: tóc cũng ƣớt đẫm, thở hổn hển.Chàng hoảng hốt choàng dậy:

- May quá, đây chỉ là một giấc mơ! - chàng vừa nói vừa ngồi dậy tựa lƣng vào gốc cây và thở hắt ra.

- Nhƣng làm sao thế nầy? Mình bắt đầu lên cơn sốt chắc: chiêm bao gì mà gớm guốc thế?

Ngƣời chàng mỏi nhƣ dần, trong tâm trí thì thấy tối tăm, mờ mịt. Chàng chống khuỷu tay tên hai đầu gối, và đƣahaibàn tay lên vuốt đầu.

- Trời ơi! - chàng thốt lên. - lẽ nào, lẽ nào ta sẽ lấy một cái rìu thật, sẽ bỏ lên đầu mụ ta, sẽ bửa đôi sọ

mụ ta ra… sẽ dẫm lên vũng máu nhớp nháp, nóng hầm hập của mụ, sẽ bẻ gãy ổ khoá và giơ hai bàn tay run lẩy bẩy ra lấy trộm; rồi mình mấy bê bết những máu, nấp vào một nơi, tay cầm cái rìu… Trời ơi, có thể thế đƣợc chăng?

Chàng run bắn lên nhƣ tàu lá khi tự nhủ nhƣ vậy.

- Nhƣng mình nghĩ gì thế nầy! - chàng nói tiếp, đầu lại gục xuống và dƣờng nhƣ vô cùng kinh ngạc, -

mình đã biết là mình không thể nào làm đƣợc nhƣ thế, thì sao mãi đến nay cứ tự giầy vò mãi làm gì?

Ngay nhƣ hôm qua, khi mình đi… duyệt thử lại việc ấy, hôm qua mình đã hiểu rõ nhƣ ban ngày rằng mình sẽ không thể nào chịu nổi… Thế mà bây giờ, sao mình lại thế? Sao mãi cho đến nay mình vẫn còn hồ nghi? Hôm qua khi xuống thang gác, chính mình đã nói rằng nhƣ thế là khốn nạn, ghê tởm, hèn hạ vô cùng…, và trong khi đang thức chỉ nghĩ đến việc ấy thôi mình cũng đã lợm mửa và hoảng hốt lên rồi kia mà… - Không, không thể đƣợc, không thể đƣợc! Hẵng cứ cho rằng trong những điều suy tính của mình không còn chút gì đáng phân vân đi nữa; cứ cho rằng tất cả những điều mình đã quyết định, trong tháng nay đều rõ nhƣ ban ngày, chính xác nhƣ số học. Trời ơi? Dù có thế chăng nữa mình cũng không thể làm đƣợc! Mình không chịu nổi, không sao chịu nổi! Thế thì tại sao cho đến bây giờ…

Chàng đứng dậy, bàng hoàng nhìn quanh nhƣ ngạc nhiên không hiểu tại sao mình lại đến đây, rồi đi lên cầu T. Mặt chàng tái nhợt, mắt chàng sáng quắc lên, chân tay chàng rã rời ra, nhƣng chàng chợt cảm thấy dễ thở hơn. Chàng có cảm giác nhƣ vừa vứt bỏ đƣợc cái gánh nặng khủng khiếp đã trĩu lên chàng bấy lâu, và lòng chàng bỗng thấy thanh thoát và yên tĩnh. "Lạy Chúa! - chàng lầm rầm cầu nguyện, - hãy chỉ đƣờng cho tôi, tôi sẽ từ bỏ cái… mơ ƣớc đáng nguyền rủa ấy!".

Đi qua cầu, chàng bình tĩnh nhìn con sông Neva, nhìn vầng thái dƣơng đỏ rực đang khuất bóng. Tuy Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

có suy nhƣợc, chàng hầu nhƣ không cảm thấy ngƣời mệt mỏi. Tƣởng chừng nhƣ cái ung nhọt đã tấy lên trong tim chàng trong suốt tháng nay bỗng vỡ tung ra. Tự do! Tự do! Bây giờ chàng đã thoát ra khỏi ma lực của những bùa mê, những pháp thuật quái đản ấy.

Về sau, khi nhớ lại quãng thời gian nầy và tất cả những việc đã xảy đến với chàng trong mấy ngày hôm ấy cặn kẽ từng phút một, từng chi tiết một, từng nét một, có một điều khiến cho chàng kinh ngạc đến mức mê tín, một điều thật ra không lấy gì làm phi thƣờng cho lắm, nhƣng về sau chàng cứ

cảm thấy nhƣ đã tiền định số phận chàng: chàng không sao hiểu nổi và tự cắt nghĩa đƣợc cho mình, là tại sao trong khi đang mệt mỏi rã rời ra nhƣ vậy, lẽ ra phải về nhà bằng con đƣờng gần nhất, thẳng nhất, thì chàng lại đi qua quảng trƣờng Chợ hàng Rơm, mặc dầu không hề có lấy một lý do nào để đi qua đấy cả. Lối nầy cũng không xa lắm, nhƣng đi nhƣ vậy rõ ràng là mua thêm đƣờng mà đi, và hoàn toàn vô ích. Dĩ nhiên, đã hàng chục lần chàng đi về nhà mà không nhớ mình đã đi qua những phố

nào. Nhƣng chàng vẫn băn khoăn tự hỏi không biết tại sao một cuộc gặp gờ quan trọng, có tính chất quyết định đối với chàng nhƣ vậy mà đồng thời lại hoàn toàn ngẫu nhiên nhƣ vậy ở khu Chợ hàng Rơm nầy lại diễn ra đúng vào giờ phút ấy của cuộc đời chàng, đúng vào lúc tâm trạng chàng đang nhƣ vậy và đúng vào những hoàn cảnh cho phép cuộc gập gỡ ấy có thể có tác dụng quyết định dứt khoát nhất đối với cả vận mệnh của chàng? Cứ nhƣ thế nó cố ý rình đợi chàng ở đây?

Lúc chàng đi ngang khu Chợ hàng Rơm là vào khoảng chín giờ. Tất cả những ngƣời lái buôn lớn nhỏ

đều đã đóng cửa hiệu hay thu dọn bàn ghế hàng họ để về nhà, và khách hàng của họ cũng thế. Cạnh mấy cái quán ăn bẩn thỉu dọn ở các căn nhà hầm trong những khoảng sân nhớp nhúa và hôi hám của những dãy nhà bao quanh quảng trƣờng, và nhất là cạnh các tiệm rƣợu, chen chúc những đám ngƣời rách rƣới những kẻ cầu bơ cầu bất đi kiếm ăn bằng đủ các nghề nghiệp. Raxkonikov đặc biệt ƣa thích những chỗ nầy, cùng nhƣ tất cả những ngõ hẻm ở quanh đấy, những khi chàng lang thang đi ra phố

không chủ đích. Ở đây những mảnh giẻ rách chàng mặc không hề bị ai chú ý và tỏ vẻ khinh thị dù bộ

dạng có ra sao cũng không làm ai khó chịu. Sát góc ngã K… có hai vợ chồng một lão tiểu thƣơng bày hai cái bàn bán chỉ, sợi, dây gai, khăn vải hoa v.v… Họ cũng đã dọn dẹp để về nhà, nhƣng còn ngồi nán lại nói chuyện với một ngƣời quen vừa đi ngang. Ngƣời đó là Lizaveta Ivanovna, hay nhƣ

ngƣởi ta thƣờng gọi - mụ Lizaveta, em gái mụ Aliona Ivanovna, quả phụ của một lão công chức bậc bảy, chính cái mụ chủ hiệu cầm đồ mà hôm qua Raxkonikov vừa đến gặp để cầm cái đồng hồ và

"duyệt thử" lại việc ấy… Chàng đã từ lâu biết rõ về mụ Lizaveta nầy, và chính mụ cũng có biết chàng đôi chút.

Đó là một mụ đàn bà ba mƣơi lăm tuổi, ngƣời cao lỏng khỏng, vụng về, nhút nhát và hiền lành, gần nhƣ là một ngƣời ngớ ngẩn. Mụ ở với chị ruột nhƣ một ngƣời đày tớ làm quần quật suốt ngày đêm, đứng trƣớc mụ chị thì run cầm cập và thậm chí còn bị mụ ta đánh đập nữa là khác. Lúc bấy giờ

Lizaveta Ivanovna đang đứng nghe hai vợ chồng lão tiểu thƣơng nói, vẻ đăm chiêu tƣ lự. Hai vợ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chồng kia thì đang nói gì với mụ không biết mà có vẻ hăng hái lắm. Raxkonikov chợt trông thấy mụ

ta, một cảm giác kỳ lạ, tƣơng tự nhƣ một nỗi kinh ngạc đến cùng cực, bỗng tràn vào lòng chàng, tuy trong cuộc gặp gỡ nầy chẳng có gì đáng lấy làm lạ cả.

- Bà Lizaveta Ivanovna ạ, bà định liệu lấy thì hơn - lão tiểu thƣơng nói to. - Mai khoảng bảy giờ bà đến nhé; khoảng ấy họ cũng sẽ đến đây đấy.

- Mai à? - mụ Lizaveta nói, giọng kéo dài, vẻ tƣ lự nhƣ còn phân vân điều gì.

- Chà, bà sợ Aliona Ivanovna đến thế kia à! - mụ vợ nói, giọng lanh lảnh mụ ta vốn là ngƣời rất lém lỉnh. - Tôi trông bà cứ nhƣ đứa con nít ấy. Mà nào có phải chị ruột cho cam, chỉ là cùng cha khác mẹ

thôi, ấy thế mà bà ấy bắt nạt bà đến là dữ.

- Mà lần nầy bà chớ nói gì với bà Aliona Ivanovna đấy nhé - ông chồng ngắt lời, - đấy tôi khuyên bà nhƣ thế đấy, bà cứ đến đây, đừng xin phép gì cả. Món nầy hời lắm. Sau rồi chính bà chị cũng hài lòng cho mà xem.

- Hay tôi đến vậy nhé?

- Bảy giờ tối mai; họ cũng sẽ đến; bà cứ định liệu lấy.

- Rồi chúng tôi sẽ đốt ấm lò, - mụ vợ nói thêm.

- Đƣợc tôi sẽ đến, - mụ Lizaveta nói, vẻ vẫn còn phân vân, đoạn chậm rãi bƣớc đi.

Đến đây Raxkonikov đã đi quá nên không còn nghe gì nữa. Chàng đi qua im lặng, kín đáo, cố sao không để lọt mất một câu nào. Cảm giác ngạc nhiên của chàng lúc ban đầu nhƣờng chỗ cho lòng kinh hãi, chàng ngỡ nhƣ có một tảng băng luồn qua xƣơng sống.

Chàng vừa biết đƣợc, biết một cách đột ngột và bất ngờ, rằng ngày mai, vào lúc bảy giờ tối, mụ

Lizaveta, em gái mụ chủ hiệu và là ngƣời độc nhất cùng ở một căn nhà với mụ ta, sẽ đi vắng, và nhƣ

thế nghĩa là lúc bảy giờ tối mụ chủ sẽ ở nhà một mình.

Chỉ còn mấy bƣớc nữa là Raxkonikov về đến nhà. Chàng bƣớc vào buồng nhƣ một ngƣời vừa mới bị

tuyên án từ hình. Chàng không suy luận gì hết và hoàn toàn không có khả năng suy luận, nhƣng cả

con ngƣời chàng đã chợt cảm thấy mình không còn tự do lý trí nữa mà cũng không còn chút nghị lực nào, rằng mọi việc bỗng nhiên đã đƣợc quyết định dứt khoát.

Dĩ nhiên, ví thử chàng có chờ đợi cơ hội thuận tiện suốt mấy năm liền, thì cũng không thể trông mong một dịp nào tốt hơn để thực hiện ý định nhƣ cái dịp nầy vừa hiện ra lúc nầy. Dù sao cũng khó lòng mà biết đƣợc trƣớc đúng một hôm, và biết chắc chắn, không cần phải làm việc gì mạo hiểm, không cần phải hỏi han và tìm tòi gì, rằng ngày mai đúng vào giờ ấy, mụ già mà mình định ám hại sẽ

ở nhà một mình.

Chú thích:

(1) Các đảo nhỏ trên sông Neva là nơi dân Petersburg khá giả sống qua muà hè trong những dinh Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

thự xây rải rác trong các lùm cây. Ở đầu mũi lớn Vaxili sông Neva chia ra làm hai nhánh, một to, một nhỏ.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 6

Phần I

Về sau Raxkonikov tình cờ đƣợc biết cụ thể hai vợ chồng lão tiểu thƣơng mời mụ Lizaveta đến để

làm gì.

Công việc họ bàn tính với nhau hết sức tầm thƣờng, chẳng có gì đặc biệt cả. Số là có một gia đình mới dọn đến, vì cảnh sa sút phải bán một số áo quần và đồ dùng của phụ nữ. Đem ra chợ bán thì không đƣợc giá, cho nên họ muốn tìm ngƣời mua lại. Mụ Lizaveta vẫn thƣờng làm những việc chạy hàng, mua đi bán lại nhƣ thế và khách hàng mụ cũng khá đông, vì mụ buôn bán rất thật thà và bao giờ cũng trả giá phải chăng, mụ đã nói bao nhiêu là mua bấy nhiêu, không mặc cả gì nữa. Nói chung thì mụ vốn ít lời và, nhƣ trên kia đã nói tính mụ vốn hiền lành và nhút nhát.

Nhƣng gần đây Raxkonikov đã trở nên mê tín. Tâm trạng mê tín ấy mãi về sau nầy còn để lại những dấu vết hầu nhƣ không sao xoá nhoà đƣợc. Về sau, chàng cứ có khuynh hƣớng xem tất cả những việc xảy ra xung quanh vụ nầy nhƣ có một cái gì huyền bí, kỳ dị, dƣờng nhƣ có những ảnh hƣởng và những sự tình cờ đặc biệt can dự vào việc nầy. Từ dạo mùa dông, một sinh viên quen chàng tên là Pokorev, trƣớc khi lên đƣờng đi Kharkov, nhân một buổi chuyện trò có cho chàng biết địa chỉ mụ già Aliona Ivanovna để nhỡ khi chàng có cần cầm cố gì chăng. Trong một thời gian khá lâu chàng không đến đấy vì đang có chỗ dạy học, còn tạm sống đƣợc. Cách đây một tháng rƣỡi chàng nhớ đến địa chỉ

nầy, chàng có hai món có thể đem cầm đƣợc: chiếc đồng hồ cũ của cha chàng và chiếc nhẫn vàng nhỏ có giát mấy viên ngọc gì đo đỏ mà em chàng tặng chàng làm kỷ niệm khi chia tay. Chàng quyết định đem cầm chiếc nhẫn, khi đã tìm ra chỗ ở mụ già, mới thoạt trông thấy mụ chàng đã có một cảm giác ghê tởm không sao nén nổi tuy chƣa biết gì lắm về mụ ta. Chàng cầm của mụ hai "tờ" và dọc đƣờng về chàng ghé vào một quán rƣợu tồi tàn. Chàng gọi trà, ngồi xuống cạnh bàn và suy nghĩ

mông lung. Một ý nghĩ kỳ dị nảy nở trong óc chàng, nhƣ một con gà con sẵn sàng chui ra khỏi vỏ, và Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

khiến chàng hết sức bận tâm.

Hầu nhƣ ngay sát cạnh bàn chàng có một ngƣời sinh viên lạ mặt cùng ngồi với một viên sĩ quan trẻ

tuổi, Họ vừa đánh bi-a xong và đang ngồi uống trà.

Bỗng nhiên Raxkonikov nghe ngƣời sinh viên nói chuyện với viên sĩ quan về mụ chủ hiệu cầm đồ.

Aliona Ivanovna, quả phụ của một viên thƣ lại bậc bảy, và cho hắn biết địa chỉ mụ ta. Chỉ riêng điều đó thôi Raxkonikov cũng đã lấy làm lạ: chàng vừa ở nhà mụ ấy ra, thế mà vừa đúng ngƣời ta lại nói chuyện về mụ ấy.

Dĩ nhiên đó là một sự tình cờ, nhƣng bây giờ chàng không sao tẩy gột đƣợc một ấn tƣợng rất khác thƣờng, và đến đây dƣờng nhƣ ngƣời ta lại muốn tô đậm nét thêm ấn tƣợng đó: ngƣời sinh viên bỗng dƣng bắt đầu nói cho bạn biết những chuyện ti mỉ về mụ Aliona Ivanovna ấy.

- Mụ ấy khá lắm, - ngƣời sinh viên nói, - đến mụ thì bao giờ cũng có tiền. Giàu sụ nhƣ một lão Do thái, mụ có thể đƣa ra một lúc năm nghìn, nhƣng cũng không coi khinh những đồ cầm chỉ đáng giá một rúp. Bọn chúng tớ đã có rất nhiều tay đến đấy. Có điều là mụ ta ghê gớm lắm.

Rồi hắn bắt đầu kể lể những là mụ ta độc ác ra sao, tính khí bất thƣờng ra sao, những là chỉ cần quá hạn chuộc có một ngày cũng đã mất toi đồ cầm rồi. Mụ ta chỉ ứng cho đƣợc một phần tƣ giá tiền, đồ

cầm, lấy lãi hàng tháng đến năm phân hay nhiều khi đến bảy phân nữa là khác v.v… Ngƣời sinh viên lại còn cao hứng lên nói ba hoa rằng mụ ta có một mụ em gái tên là Lizaveta, và mụ già bé loắt choắt, xấu nhƣ hủi ấy luôn tay đánh đập và hành hạ em gái nhƣ tôi mọi, xem nhƣ đứa con nít, mặc dầu mụ Lizaveta ít ra cũng cao đến thƣớc bảy.

- Cũng là một của lạ đấy! - ngƣời sinh viên cƣời lớn.

Họ bắt đầu bàn tán về mụ Lizaveta. Ngƣời sinh viên có vẻ đặc biệt khoái trá khi nói đến mụ ta và cƣời luôn mồm, còn viên sĩ quan thì nghe rất chăm chú và bảo bạn nhắn mụ Lizaveta ấy đến vá đồ

lót cho mình.

Raxkonikov không bỏ qua lấy một câu nào và biết đƣợc đủ mọi chuyện: mụ Lizaveta là em cùng cha khác mẹ của mụ già kia, năm nay đã ba mƣơi lăm tuổi. Mụ làm quần quật suốt ngày đêm cho chị, nấu nƣớng, giặt giũ khâu áo quần đem bán, đi lau sàn thuê cho ngƣời ta, bao nhiêu tiền công kiếm đƣợc đều đƣa cả cho chị. Mụ không bao giờ dám nhận công việc gì của ai giao nếu không đƣợc mụ

già cho phép. Mụ già nay đã làm xong di chúc, và mụ Lizaveta cũng có biết việc đó.

Theo tờ di chúc nầy thì mụ em không đƣợc hƣởng lấy một xu nhỏ ngoài mấy thứ bàn ghế và đồ dùng lặt vặt; còn tiền bạc thì đều cúng cho một tu viện ở trấn N… để làm tiền phí tổn cầu nguyện thƣờng xuyên cho vong linh mụ già. Mụ Lizaveta thuộc hạng tiểu thị dân chứ không phải thuộc giới viên chức. Đó là một mụ gái già xấu xí, ngƣời cao lêu đêu, đôi chân vòng kiềng dài ngoẵng, lúc nào cũng đi đôi giầy vẹt gót, ăn ở khá sạch sẽ. Nhƣng điều làm cho ngƣời sinh viên ngạc nhiên và buồn cƣời hơn cả là mụ Lizaveta lúc nào cũng có mang.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Thế sao cậu bảo mụ ta xấu xí lắm kia mà? - viên sĩ quan nhận xét.

- Ừ, nƣớc da thì đen xạm nhƣ một thằng lính cải trang, nhƣng cậu phải biết là mụ ta trông không đến nỗi. Khuôn mặt và đôi mắt mụ trông cũng phúc hậu. Rất phúc hậu nữa là khác. Chứng cớ là nhiều ngƣời ƣa mụ lắm. Mụ ta hiền lành, dịu dàng, dễ tính, bảo gì mụ cũng nghe. Với lại mụ cƣời trông cũng khá xinh.

- Thế ra cậu cũng ƣa mụ ta hẳn? - viên sĩ quan bật cƣời nói.

- Cái kỳ quặc của mụ cũng có chỗ hay hay. Thôi, để tớ nói cái nầy cho mà nghe. Tớ sẵn lòng giết phăng mụ già kia để cƣớp lấy của cải, và tớ cam đoan với cậu là lƣơng tâm tớ sẽ không mảy may cắn rứt, - ngƣời sinh viên hăm hở nói thêm.

Viên sĩ quan lại cƣời phá lên. Raxkonikov giật mình. Thật là kỳ quặc…

- Nầy, cậu cho phép tớ hỏi một việc nghiêm chỉnh nhé, - ngƣời sinh viên hăng lên nói - vừa rồi cố

nhiên là tớ nói đùa, nhƣng cậu thử nghĩ mà xem: một đằng là một mụ già đần độn, vô nghĩa, độc ác, bệnh tật, chẳng có ích gì cho ai cả, trái lại còn có hại cho mọi ngƣời, sống cũng chẳng biết để làm gì, mà dù cứ để mặc cho mụ sống thì chỉ nay mai mụ cùng sẽ chết già chết bệnh, cậu hiểu không, cậu hiểu không nào?

- Ờ thì hiểu, - viên sĩ quan đáp, mắt chăm chú nhìn ngƣời bạn đang say sƣa nói.

- Cậu nghe tiếp nhé. Mặt khác là những sức lực trẻ trung, cƣờng tráng phải điêu đứng vì vô kế sinh nhai, mà những thứ ấy lại có hàng nghìn, và nơi nào cũng có! Hàng trăm, hàng nghìn việc tốt có thể

khai trƣơng và chỉnh đốn đƣợc nếu dùng số tiền mà mụ già dành cho tu viện có lẽ hàng trăm, hàng nghìn kiếp sống có thể đƣợc đƣa vào con đƣờng ngay thẳng; có thể cứu hàng chục gia đình thoát cảnh bần cùng, tan vỡ, truỵ lạc, chết chóc, thoát khỏi nhà thƣơng bố thí chữa bệnh hoa liễu, - và muốn thế chỉ cần lấy số tiền của mụ ấy. Hãy giết mụ ấy đi, và đoạt lấy số của ấy để suốt đời phụng sự nhân loại và sự nghiệp chung: cậu nghĩ sao, hàng nghìn việc thiện há lại chẳng chuộc đƣợc một tội ác cỏn con duy nhất ấy sao? Chỉ hy sinh một tính mạng mà cứu đƣợc hàng nghìn sinh linh ra khỏi cảnh thối nát và tan rã. Một cái chết đổi lấy hàng trăm cái sống - đúng là một vấn đề số học chứ gì nữa! Vả lại trên cán cân của xã hội có nghĩa lý gì tính mạng của con mụ già ho lao, đần độn và độc ác ấy? Không hơn tinh mạng một con rận, một con gián, không bằng nữa là khác, vì mụ ta có hại hơn. Mụ ta hút máu hút mủ ngƣời khác; hôm nọ mụ ta nổi cơn ác khí lên cắn gần đứt ngón tay mụ

Lizaveta đấy!

- Cố nhiên là mụ ta chẳng đáng đƣợc sống, - viên sĩ quan nói, - nhƣng ở đây còn phải kể đến thiên nhiên.

- Chà, anh bạn, thiên nhiên thì ngƣời ta vẫn phải sửa chữa, uốn nắn đấy thôi, nếu không thì đành chết ngột trong đống thành kiến mất. Không làm nhƣ thế thì không thể nào cỏ lấy một vĩ nhân đƣợc.

Ngƣời ta cứ nói: "Bổn phận, lƣơng tâm", - tớ không có đả phá bổn phận, lƣơng tâm gì đâu, - nhƣng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

vấn đề là chúng ta quan niệm nó nhƣ thế nào? Khoan, để tớ hỏi cậu một câu nữa. Cậu nghe đây!

- Không, cậu khoan hẵng; để tớ hỏi cậu cái nầy.

- Nào thì hỏi đi.

- Nãy giờ cậu thuyết lý nghe hùng hồn lắm; bây giờ cậu thử nói cho tớ nghe xem: liệu cậu có thể "tự

tay" giết mụ già hay không?

- Dĩ nhiên là không! Tớ nói là nói trên nguyên tắc công bình… Vấn đề ở đây không phải là cả nhân tớ…

- Thế còn theo tớ, nếu cậu đã không dám làm thì việc nầy cũng chẳng có gì dính líu đến cái công bình ấy! Ta chơi ván nữa đi!

Raxkonikov bồi hồi xúc động đến cực điểm. Dĩ nhiên đây là một trong những câu chuyện và những ý nghĩ hết sức thông thƣờng, quen thuộc của lớp thanh mên lúc bấy giờ mà chàng đã đƣợc nghe nhiều lần, duy cách suy luận và đề tài có khác mà thôi. Nhƣng tại sao vừa đúng vào lúc nầy chàng lại đƣợc nghe câu chuyện ấy và những ý nghĩ ấy, trong khi ngay trong đầu óc chàng cũng vừa nảy ra…

"chính những ý nghĩ ấy". Và tại sao vừa đúng vào lúc nầy, khi chàng vừa ra khỏi nhà mụ già, mang theo mầm mống phôi thai của ý định kia, thì lại gặp ngay một ngƣời nói chuyện về mụ ấy? Đối với chàng sự tình cờ nầy bao giờ cũng vẫn có vẻ kỳ quái. Câu chuyện vô nghĩa nơi hàng quán ấy đã có một ảnh hƣởng phi thƣờng đối với chàng trong quá trình phát triển của sự việc về sau: hình nhƣ đây qua có một cái gì tiền định, một chỉ thị của số mệnh.

Từ Chợ hàng Rơm trở về, chàng buông mình rơi phịch xuống đi-văng và suốt một tiếng đồng hồ

ngồi yên không nhúc nhích. Trong khi đó trời sập tối; chàng không có nến, mà cũng không hề thoáng nảy ra ý nghĩ thắp nến lên làm gì. Chàng không bao giờ nhớ lại đƣợc trong thời gian ấy chàng có nghĩ gì không. Cuối cùng, chàng lại thấy gây gây sốt nhƣ hồi hôm, chàng rùng mình và khoái trá nghĩ ra rằng trên chiếc đi-văng nầy còn có thể nằm đƣợc. Chỉ lát sau một giấc ngủ nặng nhƣ chì đã trùm lên chàng, dƣờng nhƣ đè bẹp chàng xuống.

Chàng ngủ rất lâu và không mộng mị gì cả. Mƣời giờ sáng hôm sau, Naxtaxia đƣa nƣớc trà và bánh mì vào cho chàng, phải lay mãi chàng mới dậy. Lần nầy trà cũng lại loãng thếch và cũng pha trong chiếc ấm riêng của Naxtaxia.

- Cha chả là ngủ! - chị ta bực mình kêu lên, - cứ ngủ mãi thôi!

Chàng khó nhọc nhỏm dậy. Đầu chàng nhức buốt; chàng đứng xuống đất, đi một vòng quanh buồng rồi lại rơi phịch xuống đi-văng.

- Lại ngủ! - Naxtaxia kêu lên, - nhƣng cậu ốm hay sao thế?

Chàng lặng thinh không đáp.

- Có muốn uống nƣớc trà không?

- Thôi khoan hẵng, - chàng khó nhọc nói, đoạn nhắm mắt và nằm quay mặt vào tƣờng.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Dễ ốm thật rồi, - Naxtaxia nói đoạn quay ra.

Đến hai giờ trƣa chị ta lại vào, và bƣng liễn xúp. Chàng vẫn nằm nhƣ lúc nãy. Ấm nƣớc trà vẫn còn nguyên. Naxtaxia giận dỗi lay chàng rất mạnh.

- Sao cậu cứ ngủ tràn ra thế! - chị ta ngán ngấm nhìn chàng quát. Chàng nhổm ngƣời lên rồi ngồi dậy, nhƣng không nói gì với Naxtaxia, chỉ thẫn thờ nhìn xuống đất.

- Ốm hay sao vậy? - Naxtaxia hỏi, nhƣng chàng vẫn lặng thinh.

- Cậu ra ngoài phố một chút thì hơn, - chị ta nói sau một lát im lặng, - đi ra một chút cho thoáng. Cậu ăn dăm miếng chứ?

- Sau hẵng hay, - chàng đáp, giọng yếu ớt, - thôi chị ra đi! - Đoạn chàng khoát tay một cái.

Naxtaxia đứng một lát nữa, ái ngại nhìn chàng rồi bỏ ra ngoài.

Mấy phút sau, chàng ngƣớc mắt lên và nhìn hồi lâu ấm trà với liễn xúp. Rồi chàng với lấy khoanh bánh mì, cầm thìa và bắt đầu ăn.

Chàng ăn chẳng thấy ngon miệng chút nào, chỉ nhắp ba bốn thìa, nhƣ cái máy. Đầu đã đỡ nhứx. Ăn xong chàng lại gieo mình xuống đi-văng, nhƣng không ngủ đƣợc nữa; chàng nằm sấp không động đậy, mặt úp vào gối. Chàng cứ mơ mộng liên miên, và những hình ảnh kỳ lạ cứ chập chờn nối tiếp theo nhau: chàng mơ thấy mình đang ở Ai Cập trên đất châu Phi, trong một khóm cây mọc giữa sa mạc. Đoàn lữ hành đang nghỉ ngơi, mấy con lạc đã nằm yên dƣới bóng những cây cọ mọc um tùm quanh đấy, đoàn ngƣời đang ăn trƣa. Còn chàng thì đang uống nƣớc ở con suối chảy róc rách ngay sát bên cạnh. Khi trời mát rƣợi, và giòng nƣớc trong xanh kỳ diệu cứ chảy róc rách trên lớp sỏi ngũ

sắc, trên làn cát trắng tinh óng ánh lên từng chỗ nhƣ có lẫn bụi vàng… Bỗng có tiếng chuông đồng hồ vọng lại.

Chàng giật mình tỉnh dậy, ngẩng đầu lên nhìn ra cửa sổ ngẫm chừng xem sớm muộn ra sao bỗng hoàn toàn tỉnh táo đứng phắt dậy nhƣ có ai nhấc bổng chàng lên khỏi đi-văng. Chàng rón rén đến mở

hé cánh cửa trông ra cầu thang và bắt đầu nghe ngóng. Trống ngực chàng đập dữ dộiNhƣng ngoài cầu thang im phăng phắc, nhƣ thế mọi ngƣời đều đang ngủ. Nghĩ rằng mình đã có thể ngủ li bì nhƣ

vậy suốt từ hôm qua, chƣa làm gì, chƣa chuẩn bị gì cả, chàng thấy nó kỳ quái và vô lý quá.Thế mà, có lẽ vừa rồi chuông đồng hồ vừa đánh sáu giờ cũng nên… và chàng bỗng hối hả cuống quýt lên, không còn chút gì ngái ngủ, đờ đẫn nhƣ lúc nãy nữa. Vả chăng công việc sửa soạn cũng không có gì phiền phức. Chàng tập trung hết sức chú ý đề nhận rõ mọi việc và không quên lãng điều gì. Trống ngực chàng cứ đập thình thịch, mạnh đến nỗi chàng thấy khó thở. Trƣớc hết cần phải làm cái quai rìu và khâu nó vào áo khoác, - việc nầy chỉ mất một phút.

Chàng lục đống áo quần nhét dƣới gối tìm một chiếc sơ mi cũ đã rách bƣơm, từ lâu không giặt, xé ra một mảnh dài khoảng ba tấc và rộng khoảng năm phân.

Chàng gấp đôi mảnh giẻ lại, cởi chiếc áo rộng mùa hè bằng vải dày cộp đang mặc trên ngƣời đó là Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chiếc áo ngoài duy nhất của chàng và bắt đầu khâu hai đầu mảnh giẻ rách vào nách áo bên trái phía trong. Trong khi khâu, hai tay chàng run bắn lên, nhƣng chàng vẫn trấn tĩnh đƣợc, và khi chàng mặc vào, bên ngoài không hề trông thấy đƣờng chỉ. Kim chỉ chàng đã mua sẵn từ lâu và gói giấy cất trong ngăn kéo bàn. Cái quai vải ấy là một sáng kiến rất tinh xảo do chàng tự nghĩ ra: nó dùng đề đeo chiếc rìu. Vì ra đƣờng không thể nào cầm rìu ở tay đƣợc, giấu dƣới vạt áo thì vẫn phải lấy tay mà giữ, e ngƣời ta để ý mất. Còn nhƣ bây giờ có cái quai ấy rồi thì chỉ cần luồn cái cán rìu vào là nó sẽ nằm yên dƣới nách áo, suốt dọc đƣờng không phải lo lắng gì nữa. Thọc tay vào túi áo, chàng lại có thể

giữ đầu cán rìu cho nó khỏi lúc lắc; cái áo khoác lại rộng thùng thình nhƣ cái bị, nên nhìn bên ngoài không thể nào nhận thấy chàng đang giữ một vật gì qua lần vải túi. Cái quai rìu nầy chàng cũng đã nghĩ ra từ hai tuần trƣớc.

Xong đâu đấy, chàng thò mấy ngón tay vào cái khe hở nhỏ giữa chiếc đi-văng "Thổ nhĩ kỳ" của chàng và sàn gỗ, mọi moi ở góc trái một lúc và kéo ra cái "đồ cầm" đã soạn sẵn từ lâu và dấu ở đấy.

Cái "đồ cầm" nầy chẳng phải là đồ cầm gì cả; đó chỉ là một miếng gỗ mỏng bào trơn kích thƣớc vừa đúng nhƣ một chiếc hộp đựng thuốc lá bằng bạc. Mảnh gỗ nầy một hôm đang đi chơi chàng tình cờ

bắt đƣợc trong một cái sân kế bên một xƣởng thợ. Về sau chàng ghép thêm một miếng sắt mỏng và trơn nhỏ hơn mảnh gỗ kia một chút - có lẽ là một mảnh sắt vụn ở một đồ dùng gì rời ra, - mà chàng nhặt đƣợc ở ngoài đƣờng, cũng vào hôm ấy. Chàng ghép miếng sắt ấy vào miếng gỗ và lấy chỉ buộc lại thật chặt; rồi chàng lấy một tờ giấy trắng thật sạch gói lại cẩn thận, trông rất đẹp mắt, và chằng giây rõ kỹ cho thật khó mở. Nhƣ vậy là đề làm xao lãng sự chú ý của mụ già và khi mụ ta đang hí hoáy tháo nút dây có thể chọn lúc thuận tiện. Miếng sắt mỏng ghép vào là để cho thêm nặng, sợ mụ

già mới nhấc gói "đồ cầm" lên đã có thể biết ngay nó bằng gỗ. Tất cả những thứ ấy chàng cất dƣới đi-văng chờ đến khi cần. Chàng vừa cầm cái gói lên thì bỗng nhiên ở bên ngoài có ai kêu:

- Sáu giờ từ lâu rồi còn gì!

- Trời ơi! lâu rồi ƣ?

Chàng nhảy chồm ra cửa, nghe ngóng một lúc, vơ lấy mũ và bƣớc xuống ba mƣơi bậc thang gác một cách thận trọng, lặng lẽ, nhƣ một con mèo. Bây giờ còn phải làm cái việc quan trọng nhất: lấy trộm cái rìu trong nhà bếp. Về vấn đề phải dùng rìu thì chàng đã giải quyết từ lâu. Chàng còn có một con dao xếp; nhƣng chàng không dám tin vào con dao và nhất là không dám tin ở sức mình, cho nên chàng đã dứt khoát chọn cái rìu.

Nhân thể cũng xin nhận xét qua một đặc điểm chung cho tất cả những điều mà chàng đã quyết định dứt khoát trong việc nầy. Những quyết định ấy có một thuộc tính kỳ dị: nó càng dứt khoát thì chàng lại càng thấy ngay là nó quái gở, vô lý. Tuy trong tâm khám có sự dằng co ray rứt dữ dội, suốt thời gian ấy chàng chƣa bao giờ, dù chỉ một giây lát, có thể tin rằng những ý định của mình có thể thực hiện đƣợc.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Và dù đến một lúc nào đó mọi việc đều đã đƣợc suy tính kỹ càng từng ly từng tí và đã đƣợc quyết định dứt khoát không còn nghi ngại phân vân gì nữa, thì có lẽ chàng cũng vẫn từ bỏ hết những ý định ấy nhƣ một cái gì điên rồ, quái gở và không thể có đƣợc. Thế nhƣng những điều chƣa giải quyết và những nỗi ngờ vực vẫn còn cả mớ. Còn nhƣ làm thế nào để lấy đƣợc cái rìu thì đó là một điều vặt vãnh không hề khiến chàng lo ngại, bởi vì không còn có gì dễ hơn nữa. Số là Naxtaxia, nhất là đến tối, cứ vắng nhà luôn: chị ta cứ chạy sang nhà hàng xóm hay sang cửa hiệu bên cạnh, cửa bếp để mở

toang. Cũng chỉ vì thế mà bà chủ tiếng bấc tiếng chì với chị. Nhƣ vậy chỉ cần chọn lúc lẻn vào bếp và lấy cái rìu rồi một giờ sau khi mọi việc đã xong xuôi trở vào để lại chỗ cũ. Nhƣng cũng có những chỗ phân vân: ví thử một giờ sau chàng đem rìu trả lại thì vừa đúng khi Naxtaxia đã trở về. Lẽ dĩ

nhiên phải đi thẳng lên buồng đợi khi chị ta lại đi ra ngoài. Thế nhƣng nếu lúc ấy chị ta lại tìm đến rìu và kêu toáng lên thì tất ngƣời ta sẽ sinh nghi hay ít nhất cũng là một dịp để ngƣời ta sinh nghi.

Nhƣng đó vẫn là những điều vặt vãnh mà chàng chẳng thèm nghĩ đến nữa, vả chăng cũng không có thì giờ mà nghĩ. Chàng nghĩ đến cái chính, còn những điều vặt vãnh thì chàng gác lại cho đến khi nào chàng đã quyết định dứt khoát. Nhƣng điều nầy thì lại có vẻ nhƣ không sao thực hiện đƣợc.

Hoặc ít nhất là chàng cảm thấy thế. Chẳng hạn, chàng không thể nào tƣởng tƣợng đƣợc rằng đến một lúc nào đó chàng sẽ nghĩ xong, sẽ đứng dậy và đi đến đấy…Ngay nhƣ chuyến đi "duyệt thử" vừa qua tức là chuyến đến thăm với ý định xem xét địa điểm lần cuối cùng chàng cũng chỉ "thử làm" qua thôi, chứ không phải định làm thật. Chàng chỉ tự nhủ "Nào, ta sẽ đi xem thử một chuyến, chứ cứ "mơ

tƣởng" mãi thế nầy sao?" - rồi lập tức không sao chịu đƣợc nữa, chàng đã vứt bỏ hết, tự mình thấy ghê tởm mình. Thế nhƣng trong khi đó hình nhƣ chàng đã phân tích và giải quyết xong xuôi mặt luân lý của vấn đề: biện luận của chàng đã đƣợc mài sắc lên nhƣ lƣỡi dao cạo và trong thâm tâm chàng đã không tìm thấy những lời phản bác có ý thức nữa. Rồi ngày vừa qua, cái ngày đã đến một cách bất ngờ nhƣ vậy và đã quyết định ngay mọi sự trong một lúc, đã tác động đến chàng một cách gần nhƣ

máy móc: cứ nhƣ thể có ai cầm tay chàng lôi đi một cách không sao cƣỡng nổi, một cách mù quáng, với một sức mạnh siêu tự nhiên, không để cho chàng cãi lại. Cứ nhƣ thể chàng đã bị vƣớng vạt áo vào guồng máy, và guồng máy cứ thế mà cuốn luôn cả ngƣời chàng vào. Lúc đầu - kể cũng đã lâu lắm, - có một vấn đề khiến chảng bận tâm: tại sao tất cả các vụ án mạng đều bị khám phá một cách dễ dàng và dấu vết của hầu hết các thủ phạm đều hiện ra một cách lộ liễu nhƣ vậy? Chàng dần dà đi đến những kết luận phong phú và kỳ lạ, và theo ý chàng thì nhƣ thế không hẳn là vì thủ phạm không có điều kiện vật chất để che giấu tội ác: nguyên nhân chủ yếu nằm ngay trong tâm lý thủ phạm; bản thân kẻ giết ngƣời, hầu nhƣ bất cứ kẻ nào cũng vậy, khi nhúng tay vào tội ác thì nghị lực và lý trí suy sụp hẳn đi, nhƣờng chỗ cho một sự nhẹ dạ kỳ quặc nhƣ của trẻ con, mà lại đúng vào lúc cần minh mẫn và thận trọng hơn cả. Chàng nghiệm ra rằng tình trạng rối trí và mất nghị lực đó xâm nhập ngƣời ta nhƣ một cơn bệnh, phát triển dần và lên đến cực điểm trƣớc khi ngƣời ta nhúng tay vào tội Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ác ít lâu; nó giữ nguyên mức độ ấy trong khi diễn ra tội ác và tiếp tục kéo dài một thời gian sau, dài ngắn tuỳ từng ngƣời; rồi cũng qua đi nhƣ bất cứ một cơn bệnh nào. Còn vấn đề phải chăng bệnh tật đẻ ra tội ác, hay chính tội ác, do ban chất đặc biệt của nó, bao giờ cùng đi đối với một tình trạng giống nhƣ bệnh tật, thì chàng càm thấy mình chƣa đủ sức giải quyết.

Đi đến những kết luận ấy, chàng tin chắc rằng riêng với chàng, trong việc nầy sẽ không có những sự

đảo lộn bệnh tật nhƣ thế, rằng chàng sẽ giữ vững đƣợc lý trí và nghị lực suốt trong thời gian thực hiện ý định, chỉ vì một lý do duy nhất là việc chàng định làm "không phải là tội ác"… Ta hãy bỏ qua cả cái quá trình đã đƣa chàng đến quyết định cuối cùng; cứ thế nầy chúng ta cũng đã đi vƣợt lên trƣớc nhiều quá rồi… Chỉ xin nói thêm rằng những trở ngại thực tế, thuần tuý vật chất nói chung chỉ

đóng một vai trò hết sức thứ yếu "Chỉ cần giữ vững đƣợc nghị lực và, lý trí, là sẽ lần lƣợt khắc phục đƣợc tất cả khi cần phải nghiên cứu chi ly việc nầy…" nhƣng chàng vẫn chƣa bắt tay vào việc, chàng vẫn không tin chút nào rằng mình đã quyết định dứt khoát, và khi giờ đã điểm, mọi việc đâm ra có vẻ

lạ lùng, hú hoạ và hầu nhƣ bất ngờ nữa là khác.

Một việc hết sức nhỏ nhặt đã dồn chàng vào thế bí ngay từ khi chàng chƣa xuống hết cầu thang.

Xuống đến ngang căn nhà bếp của bà chủ trọ cửa bao giờ cũng mở toang, chàng thận trọng liếc mắt nhìn vào xem thử trong khi Naxtaxia đi vắng bà chủ có vào đấy không, và nếu không vào thì cửa phòng bà ta có đóng kỹ không, nhỡ may bà ta có nhìn ra khi chàng vào bếp lấy rìu chăng. Nhƣng chàng kinh ngạc biết chừng nào khi chợt thấy rằng lần nầy không những Naxtaxia ở nhà, đang ngồi trong bếp, mà lại còn đang làm việc nữa: chị ta đang lấy áo quần đựng trong giỏ giặt ra treo lên dây.

Trông thấy chàng, Naxtaxia ngừng tay, quay lại nhìn theo chàng trong khi chàng đi qua. Chàng nhìn lảng đi nơi khác và cứ đi ngang nhƣ thể không trông thấy gì. Nhƣng thế là việc hỏng bét: không có rìu! Chàng choáng hẳn ngƣời đi "Mình căn cứ vào đâu, - chàng ngẫm nghĩ khi xuống đến cổng -

mình căn cứ vào đâu mà trù tính rằng đúng vào lúc ấy chị ta sẽ đi vắng" "Tại sao, tại sao, tại sao mình lại tin chắc nhƣ thế?" Chàng lặng ngƣời đi thậm chí còn thấy nhục nữa. Chàng muốn tự bêu riếu cho hả giận… Một nỗi hằn học u mê, thú vật sôi sục trong ngƣời chàng.

Chàng ngần ngừ dừng chân dƣới vòm cổng. Đi ra phố lấy lệ thì chàng thấy khó chịu quá; trở về

buồng lại càng khó chịu hơn. "Thế là lỡ mất một dịp may không còn bao giờ tìm lại đƣợc nữa?" -

Chàng lẩm bẩm trong khi đứng tần ngần dƣới cổng, ngay trƣớc căn buồng tối om của ngƣời gác cũng đang mở cửa. Bỗng chàng giật mình. Trong căn buồng của ngƣời gác cổng cách chàng hai bƣớc, dƣới một chiếc ghế dài đặt ở bên phải, một ánh thép loang loáng lọt vào mắt chàng… Chàng đƣa mắt nhìn quanh - không có bóng ngƣời nào.

Chàng rón rén đến gần căn buồng, bƣớc xuống hai bậc thang và cất tiếng yếu ớt gọi ngƣời gác cổng

"Đúng thế, đi vắng rồi? Chắc đi đâu gần đây thôi, có lẽ ra quán, vì cửa vẫn mở toang". Chàng nhảy chồm về phía cái rìu đặt dƣới gầm ghế giữa hai thanh củi và rút nó ra. Chàng lập tức đút cán rìu vào Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cái quai vải, đút hai tay vào túi áo và ra khỏi buồng. Không ai trông thấy cả! "Lý trí không đƣợc việc thì ma quỷ làm thay" - chàng nghĩ thầm, miệng nhoẻn một nụ cƣời quái gở.

Việc vừa xảy ra khiến chàng phấn khởi lạ thƣờng. Chàng đi dọc đƣờng, im lặng và khoan thai, không hấp tấp đề khỏi bị nghi ngờ. Chàng ít nhìn những ngƣời qua đƣờng, thậm chí còn cố gắng không nhìn chút nào vào mặt họ và làm sao đừng ai để ý tới mình.

Đến đây chàng sực nhớ tới cái mũ dạ. "Trời ơi! Tiền đã có từ ba hôm nay, thế mà cũng không đổi lấy đƣợc một cái mũ cát két?". Một câu chửi rủa từ trong lòng chàng vụt thốt ra.

Tình cờ liếc mắt nhìn vào một cửa hiệu, chàng thấy chiếc đồng hồ treo tƣờng chỉ bảy giờ mƣời phút.

Vừa phải đi nhanh lên cho kịp lại vừa phải đi vòng sang phía bên kia rồi quay trở lại cho khỏi lộ

hƣớng…

Trƣớc kia, những khi tƣởng tƣợng đến những việc nầy, cũng có lúc chàng nghĩ rằng mình sẽ sợ lắm!

Nhƣng đến bây giờ thì chàng chẳng thấy sợ mấy, không sợ chút nào nữa là khác. Thậm chí lúc nầy chàng còn nghĩ đến những chuyện ở đâu đâu, có điều là những ý nghĩ ấy mới hiện lên đã vụt biến mất. Đi ngang công viên Yuxupov chàng lại còn nghĩ khá kỹ đến việc xây những vòi phun nƣớc thật cao: những vòi phun nhƣ thế sẽ làm cho không khí ở các quảng trƣờng mát mẻ biết chừng nào!

Chàng dần dần đi đến chỗ nghĩ rằng giá mở rộng công viên mùa hè ra khắp quảng trƣờng Chiến thắng hoặc hơn nữa, nối liền nó với công viên Mikhailovxki, thì đó sẽ là một công trình đẹp đẽ và hết sức có ích cho thành phố. Đến đây chàng bỗng lƣu tâm đến một vấn đề: tại sao trong tất cả các thành phố lớn ngƣời ta lại cứ ở vào những khu vực chẳng có vƣờn hoa, chẳng có vòi phun nƣớc, ở

những nơi bẩn thỉu hôi hám đầy rẫy những rác rƣởi thối tha. Nhƣ thế không phải chỉ vì hoàn cảnh ép buộc, mà còn có một khuynh hƣớng đặc biệt gì đây nữa. Chàng nhớ lại những buổi đi dạo ở khu Chợ

hàng Rơm, và phút chốc trở về với hiện tại. "Nhảm nhí quá, - chàng nghĩ thầm. - Không, thà đừng nghĩ gì hết còn hơn".

"Chắc hẳn ý nghĩ của những kẻ bị đƣa ra pháp trƣờng cũng bấu víu vào tất cả những đồ vật gặp trên đƣờng đi nhƣ thế" - ý nghĩ ấy thoáng nẩy trong óc chàng, nhƣng chỉ vụt qua nhƣ một tia chớp, chính chàng hối hả dập tắt nó đi. - Nhƣng đã gần đến nơi rồi, kia là toà nhà, kia là cái cổng. Bỗng đâu đây có một tiếng chuông đồng hồ đơn độc: "Sao, bảy giờ rƣỡi rồi Chả nhẽ; chắc cái đồng hồ ấy chạy nhanh quá!".

May thay chochàng, khi đến cổng mọi việc lại diễn ra một cách êm thấm. Hơn nữa, dƣờng nhƣ cố ý, vừa lúc ấy trƣớc mặt có một chiếc xe giàn chở rạ to tƣớng đi vào cổng, che chàng khuất hẳn trong suốt thời gian chàng đi qua vòm cổng, và chiếc xe vừa vào đến sân chàng đã vụt lách mình sang phải. Ở bên kia chiếc xe chở rạ nghe có tiếng mấy ngƣời quát tháo, cãi vã, nhƣng không ai trông thấy chàng và không thấy ai đi ngƣợc lại phía chàng cả. Lúc bấy giờ trong số các cửa sổ trông ra khoảng sân rộng thênh thang ấy có nhiều cửa sổ đang mở, nhƣng chàng không ngẩng đầu lên - chàng không Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đủ sức. Thang gác dẫn lên buồng mụ già gần ngang cạnh cổng, chỉ rẽ sang phải là đến. Chàng đã bƣớc lên cầu thang…

Chàng thở lại cho đều đặn và lấy tay áp vào lồng ngực đang đánh thình thình, nhân thể nắn lại cây rìu một lần nữa rồi thận trọng và im lặng bƣớc lên thang gác, phút phút lại lắng tai nghe ngóng.

Nhƣng ngay ở cầu thang lúc nầy cũng vắng tanh: các cửa phòng đều đóng kín, chàng không gập ngƣời nào cả. Ở gác hai quả có một phòng bỏ trống cứ mở toang, trong có một tốp thợ sơn đang làm việc, nhƣng họ không nhìn ra. Chàng dừng lại nghĩ ngợi một lát rồi tiếp tục đi. "Dĩ nhiên giá không có họ ở đây thì tốt hơn; nhƣng… họ cách phòng kia những hai tầng. Nhƣng đây đã đến gác tƣ rồi, đây là, cánh cửa ấy, và đây là gian phòng đối diện bỏ trống. Ở gác ba, gian buồng nằm ngay dƣới buồng mụ già cũng bỏ trống: tấm thép ghim vào cửa đã cất đi, nhƣ vậy nghĩa là họ đã dọn nhà đi nơi khác!"

Raxkonikov thấy nghẹt thở. Một ý nghĩ vụt thoáng qua óc chàng: "Hay ta về quách?".

Nhƣng chàng không tự trả lời và bắt đầu lắng tai nghe xem trong phòng mụ già có động tĩnh gì không: trong phòng vẫn im phăng phắc. Chàng lại hƣớng về phía dƣới cầu thang lắng nghe hồi lâu, thật chăm chú… Rồi chàng đƣa mắt nhìn quanh một lần cuối cùng, xốc lại áo khoác và một lần nữa nắn lại cây rìu giắt vào quai vải. "Mặt mình có tái… quá không? - chàng nghĩ - mình có hồi hộp quá không? Mụ ấy đa nghi lắm… hay là đợi một lát nữa cho tim bớt…?".

Nhƣng tim chàng không hề bớt đập. Trái lại, nhƣ cố tình, nó càng đập mạnh hơn, mạnh hơn lên mãi…

Chàng không ghìm đƣợc nữa, chậm rãi giơ tay lên cầm dây chuông và giật một cái. Nửa phút sau chàng lại giật lần nữa, mạnh hơn một chút.

Không có tiếng thƣa: Giật chuông nữa cũng vô ích: mà lại không tự nhiên. Dĩ nhiên mụ già đang ở

nhà, nhƣng tính mụ vốn đa nghi, và chắc hẳn mụ chỉ có một mình. Chàng biết đƣợc ít nhiều những thói quen của mụ… và một lần nữa chàng áp tai vào cánh cửa. Không biết vì giác quan của chàng đã trở nên nhạy bén đến thế cũng khó lòng mà giả thiết nhƣ vậy hay vì những tiếng động ấy nghe quá rõ, nhƣng chàng chợt nghe dƣờng nhƣ có tiếng một bàn tay thận trọng nắm lấy quả nắm và nhƣ có cả

tiếng áo dài chạm sột soạt vào cánh cửa. Có ai lặng lẽ đứng sát ngay ở ổ khoá và cũng nhƣ chàng, đang áp tai vào cánh cửa nghe ngóng từ bên trong…

Chàng cố ý cựa quậy và lẩm bẩm một câu gì đề mụ già khỏi nghĩ là chàng có ý lén lút; rồi chàng kéo chuông lần nữa, nhƣng kéo khẽ, từ tốn và không lộ vẻ gì sốt ruột. Về sau nhớ lại những giây phút nầy, chàng thấy nó đã vĩnh viễn khắc sâu vào trí nhớ của chàng thành từng nét rõ mồn một; chàng không hiểu nổi làm sao chàng lại có thể xảo quyệt đến thế, nhất là trong khi trí thông minh của chàng cứ mờ đi từng lúc, còn thân thể thì hầu nhƣ đã mất hết khả năng cảm giác… Một lát sau nghe có Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tiếng rút chốt cài cửa…

7.

Cũng nhƣ lần trƣớc, cánh cửa hé mở ra thành một khe hở nhỏ xíu, và từ trong bóng tối, hai con mắt sắc lại ngờ vực soi mói chàng. Đến đây Raxkonikov mất bình tĩnh và suýt phạm một sai lầm lớn.

Sợ mụ già đâm hoảng vì thấy chỉ có mình mụ với chàng, và không dám trông mong rằng dáng vẻ của mình sẽ làm cho mụ yên tâm, chàng nắm lấy cánh cửa kéo về phía mình đề cho mụ già không thể

nghĩ đến chuyện đóng lại nữa. Thấy thế, mụ ta không kéo cánh cửa trở lại, nhƣng cũng không buông quả nắm ra, thành thử suýt bị chàng lôi ra ngoài cầu thang cùng với cánh cửa. Còn Raxkonikov thấy mụ già đứng chắn ngang cửa không cho chàng vào, liền bƣớc thẳng về phía mụ ta. Mụ ta hoảng sợ

nhảy lùi lại, toan nói gì nhƣng dƣờng nhƣ líu lƣỡi lại không nói đƣợc, chỉ giƣơng to mắt nhìn chàng.

- Chào bà Aliona Ivanovna, - chàng lên tiếng, cố nói cho thật ung dung, nhƣng giọng nói không chịu tuân theo ý chàng, cứ run lên và đứt từng quãng, - Tôi đem… một thứ… đến cầm… thôi tốt hơn ta hãy vào trong kia… cho sáng… - Nói đoạn chàng cứ để mụ đứng, đấy đi xồng xộc vào phòng, không đợi mời mọc gì cả. Mụ già tất tả chạy theo chàng; lƣỡi mụ đã đỡ líu lại.

- Trời? Ông muốn gì?… Ông là ai?… Ông hỏi có việc gì?

- Xin lỗi bà… tôi là chỗ quen biết đây mà… Raxkonikov … đây, tôi mang đồ lại cầm nhƣ đã hứa lần trƣớc… - Chàng đƣa gói giấy ra cho mụ. Mụ già liếc nhìn qua gói giấy rồi lập tức đƣa mắt nhìn thẳng vào mắt ngƣời khách đƣờng đột. Mụ nhìn chăm chú, đôi mắt hằn học và hồ nghi. Một phút trôi qua; chàng còn có cảm giác là trong đôi mắt mụ có một vẻ gì nhƣ giễu cợt tựa hồ mụ đã đoán biết đƣợc mọi việc. Chàng cảm thấy mình bối rối, gần nhƣ hoảng sợ, hoảng sợ đến nỗi nếu mụ cứ lặng thinh nhìn chàng nhƣ thế chừng nửa phút nữa thì chàng sẽ bỏ chạy mất.

- Ơ kìa, sao bà lại cứ nhìn tôi nhƣ thể không nhận ra ấy? - chàng bỗng lên tiếng, giọng cũng có vẻ

hằn học. - Bà có bằng lòng thì lấy, không thì thôi, tôi đi chỗ khác, tôi đang vội đây.

Chính chàng cùng không nghĩ là mình sẽ nói nhƣ thế; mấy câu ấy cứ thế tự nó tuôn ra.

Mụ già trấn tĩnh lại, và hình nhƣ giọng nói quả quyết của ông khách đã làm cho mụ yên tâm.

- Ồ, thế nhƣ cậu đến bất thình lình quá - cái gì thế - mụ nhìn gói giấy hỏi.

- Chiếc hộp đựng thuốc lá bằng bạc, lần trƣớc tôi đã nói qua.

Mụ chìa tay ra.

- Nhƣng sao cậu xanh thế? Tay cậu run kìa? Cậu sợ hay sao?

- Sốt - chàng đáp xẵng - Không có gì ăn thì gì mà chả xanh… - chàng phều phào nói thêm.

Sức lực chàng lại tiêu tan đâu mất hết. Nhƣng câu trả lời có vẻ có lý; mụ già cầm lấy gói giấy.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Đó là chiếc hộp thuốc lá… bằng bạc… bà xem thử.

- Xem chừng cứ nhƣ không phải bằng bạc… Chà, buộc gì mà kỹ quá thế?

Trong khi hí hoáy tháo nút dây và quay mặt về phía ánh sáng, cạnh cửa sổ, các cửa sổ trong phòng mụ đều đóng kín, tuy khí trời ngột ngạt mụ để chàng đứng đấy và quay lƣng về phía chàng trong vài giây. Chàng mở cúc áo khoác và tháo cái rìu ra khỏi quai, nhƣng chƣa rút hẳn ra ngoài, chỉ cầm ở tay phải dƣới lấn áo khoác Hai tay chàng bủn rủn, chính chàng cảm thấy chúng mỗi lúc một tê dại và cứng đờ ra. Chàng sợ sẽ buột tay đánh rơi cây rìu… bỗng chàng thấy đầu óc choáng váng lên.

- Chà, buộc gì mà rắc rối thế! - mự già bực bội kêu lên và nhích về phía chàng.

Không thể bỏ lỡ lấy một giây nào nữa. Chàng rút hẳn rìu ra, cầm cả hai tay giơ cao lên, ngƣời nhƣ tê dại hẳn đi, và, hầu nhƣ không phải ra sức, nhƣ một cái máy, chàng bổ sống rìu xuống đầu mụ. Chàng dƣờng nhƣ đã kiệt sức. Nhƣng ngay sau khi chàng bổ rìu xuống rồi thì sức lực vụt trở lại, cũng nhƣ

mọi khi, đầu mụ già để trần. Mái tóc thƣa lốm đốm bạc xức dầu nhầy nhụa tết thành bím đuôi chuột và cài một miếng lƣợc sừng gãy nhô lên ở phía trên gáy. Nhát rìu trúng ngay giữa đỉnh sọ, một phần cũng vì ngƣời mụ vốn thấp bé. Mụ ta kêu lên một tiếng, nhƣng rất khẽ, và bỗng ngồi thụp hẳn xuống sàn nhà, tuy cũng còn đủ thì giờ đƣa hai tay lên đầu.

Một tay mụ hãy còn giữ gói "đồ cầm". Raxkonikov liền lấy hết sức giáng sống rìu xuống một lần nữa, rồi một lần thứ ba, cũng đều nhằm đúng vào đỉnh sọ.

Máu tuôn ra nhƣ từ một cái cốc đổ, và cái thân hình ngã sấp xuống. Chàng lùi lại một bƣớc để cho mụ ngã và lập tức cúi xuống sát mặt mụ. Mụ già đã chết. Hai con ngƣơi mở trừng trừng nhƣ muốn vọt ra khỏi hốc mắt, cái trán và khắp khuôn mặt đều nhăn nheo và co rúm lại.

Chàng đặt rìu xuống sàn, bên cạnh xác chết, và lập tức thọc tay vào túi áo bên phải của mụ, cố cho máu đừng dây vào tay. Túi áo bên phải là tút đựng chìa khoá của mụ: lần trƣớc chàng thấy mụ rút chìa khóa ở đấy ra; chàng hoàn toàn tính táo, không hề cảm thấy choáng váng hay chóng mặt gì nữa, nhƣng tay chàng vẫn run. Về sau chàng nhớ lại là lúc ấy chàng rất chăm chú, thận trọng, luôn có ý tứ

giữ cho tay đừng dây máu… Chàng rút chìa khoá ra đƣợc ngay; cũng nhƣ trƣớc, bao nhiêu chìa khoá đều xâu thành chùm vào một cái khâu bằng thép. Chàng lập tức cầm chùm chìa khoá chạy sang buồng ngủ. Đó là một căn buồng rất nhỏ, với một chiếc trang thờ to tƣớng bày đầy tƣợng thánh. Sát bức tƣờng đối diện kê một cái giƣờng lớn rất sạch trải chiếc chăn bông, áo chăn làm bằng nhiều mảnh lụa vụn khâu lại. Ở tƣờng bên kê một chiếc tủ ngăn. Thật là kỳ lạ: ngay khi chàng vừa mới bắt đầu thò chìa khoá vào ngăn tủ, vừa nghe thấy tiếng lách cách của chùm chìa khoá chạm vào nhau, chàng bỗng thấy rùng mình. Chàng lại nảy ra ý muốn vứt hết và bỏ đi. Nhƣng ý nghĩ ấy chỉ thoáng qua trong giây lát: bây giờ mà bỏ đi thì đã muộn. Chàng còn đang cƣời nhạt chế nhạo mình, thì bỗng nhiên một ý nghĩ hãi hùng khác lại đập mạnh vào dầu chàng. Chàng bỗng mƣờng tƣợng nhƣ mụ già hãy còn sống và có thể tỉnh dậy. Chàng bỏ chùm chìa khoá vào cái tủ ngăn ở đấy, chạy trở ra phòng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ngoài, nơi cái xác đang nằm sóng soài cầm lấy rìu và một lần nữa giơ cao lên trên ngƣời mụ già, nhƣng không bồ xuống. Không còn hồ nghi gì nữa, mụ chết thật rồi. Cúi xuống nhìn sát hơn nữa vào xác chết, chàng thấy rất rõ ràng cái sọ đã bị bổ toác ra, xƣơng đỉnh đầu còn lệch đi một chút nửa là khác. Chàng toan lấy ngón tay sờ thử, nhƣng rồi lại rụt tay về. Không sờ cũng đã đủ rõ chán. Trong khi đó máu đã chảy loang ra thành một vũng. Chàng chợt thấy trên cổ mụ già có sợi dây; chàng kéo ra, nhƣng sợi dây bền lắm không sao giật đứt đƣợc; hơn nữa nó lại thấm máu. Chàng thứ kéo sợi dây qua đầu, nhƣng có cái gì vƣớng chặt không kéo đƣợc. Chàng sốt ruột toan giơ rìu lên chặt đứt sợi dây ngay trên ngƣời mụ già, nhƣng rồi không dám, và sau mấy phút hì hục vất vả làm dây bẩn cả tay lẫn rìu, chàng cƣa đứt đƣợc sợi dây, không cần chạm vào ngƣời mụ già, và lấy nó ra; quả chàng không nhầm: đó là một sợi dây đeo bóp đựng tiền. Ở đầu dây có hai cái thánh giá, một bằng gỗ

huyền bá, một bằng đồng, ngoài ra còn có một bức tƣợng nhỏ tráng men. Bên cạnh các thứ đó là một cái bóp nhô bằng da lộc cáu ghét có khoá bấm bằng thép. Cái bóp nhét tiền chật cứng; Raxkonikov đút nó vào túi, không mở ra xem, còn hai cái thánh giá thì chàng vứt lên ngực mụ già, và vẫn không quên cầm lấy chiếc rìu, chàng lại chạy trở vào buồng ngủ.

Chàng vội vã cuống cuồng lên, bắt đầu hí hoáy mở khoá. Nhƣng không hiểu sao mở mãi chẳng ra: chìa khoá không vặn đƣợc. Không phải vì tay chàng run mạnh đến thế, nhƣng chàng cứ lầm lẫn mãi: chẳng hạn có khi chàng cũng thấy là chìa nầy không phải, thế nhƣng cứ đút vào. Chàng chợt nhớ lại và suy ra rằng cái chìa khoá to, đầu có răng cƣa chắc hắn không phải chìa mở tủ ngăn lần trƣớc chàng cũng đã nghĩ nhƣ thế mà phải dùng để mở một cái tráp nào đấy, và cái tráp ấy mới chính là nơi mụ già cất giấu tất cả của cải của mụ. Chàng rời chiếc tủ ngăn và lập tức bò xuống gầm giƣờng, vì biết rằng các bà già thƣờng cất tráp ở đấy Quá nhiên dƣới gầm giƣờng có một cái rƣơng khá to chiều dài đến hơn bảy tấc, nắp khum lên, bọc da để đỏ nẹp từng hàng đinh thép. Cái chìa khoá răng cƣa vừa khớp với ổ khoá. Chàng mở ra. Phía trên, dƣới một tấm vải trắng, có một, chiếc áo choàng lông thỏ lót vải đỏ dƣới nữa có một chiếc áo dài lụa, rồi đến một tấm khăn san. Có thể tƣởng chừng nhƣ cái rƣơng đựng toàn quần áo. Trƣớc hết Raxkonikov chùi hai bàn tay vấy máu lên lần vải đỏ lót áo lông. "Vải đỏ, thế thì chùi máu vào đây, sẽ khó thấy hơn" - chàng suy nghĩ, rồi bỗng sực tỉnh:

"Trời ơi! Ta điên rồi hay sao thế nầy" - chàng kinh hãi nghĩ thầm.

Nhƣng chàng vừa nhấc mấy thứ quần áo lên thì từ dƣới chiếc áo lông buột ra một cái đồng hồ vàng.

Chàng lập tức xáo hết lên. Quả nhiên, giữa các lớp áo quần đều có những đồ bằng vàng - chắc đều là những đồ cầm không chuộc lại, - vòng, xuyến, trâm, dây chuyền, hoa tai và nhiều thứ khác. Có cái đựng trong hộp, có cái chỉ gói giấy báo, nhƣng gói rất cẩn thận bằng hai lần giấy, ngoài lại buộc dây rất kỹ. Không chần chừ lấy một giây, chàng bắt đầu đút hết thứ nầy đến thứ khác, vào túi quần và túi áo khoác, không chọn lựa không mở ra xem. Nhƣng chàng chƣa có thì giờ bỏ túi đƣợc bao nhiêu…

Bỗng nghe có tiếng chân bƣớc ở phòng ngoài, nơi có xác mụ già. Chàng ngừng tay và lịm đi. Nhƣng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

mọi vật vẫn im lặng, chắc chàng mê sảng. Chợt chàng nghe rõ một tiếng kêu khe khẽ, hay dƣờng nhƣ

có ai kêu lên một tiếng ấm ức rồi ngƣng bặt. Xung quanh lại im phăng phắc trong khoảng một hai phút. Chàng ngồi xổm bên cạnh chiếc rƣơng và chờ đợi, hơi thở rối loạn, nhƣng bỗng nhiên chàng vụt chồm dậy, vơ lấy rìu và chạy ra.

Mụ Lizaveta đang đứng ở giữa phòng, tay cầm một gói vải lớn, sững sờ nhìn xác mụ chị, mặt trắng nhợt nhƣ tờ giấy và dƣờng nhƣ không có đủ sức để kêu lên nữa. Trông thấy chàng chạy ra, mụ run lên cầm cập và mặt mụ nhƣ rúm ró lại; mụ giơ tay lên bƣng lấy miệng, nhƣng vẫn không kêu, rồi từ

từ đi thụt lùi về phía góc phòng, lặng lẽ giƣơng mắt nhìn chàng trừng trừng, nhƣ thể không còn đủ

hơi sức mà kêu nữa. Raxkonikov cầm rìu lao tới; môi mụ mếu xệch đi nhƣ môi của trẻ nhỏ khi kinh hãi nhìn chăm chăm vào vật gì đang làm chúng sợ và sắp sửa khóc oà lên. Ngƣời đàn bà khốn nạn kia ngờ nghệch và hoáng hốt đến nỗi thậm chí cũng không còn đủ trí khôn để đƣa hai tay lên ngang mặt mà đỡ, mặc dầu đó là cứ chỉ tự nhiên và tất yếu nhất trong giây phút nầy, vì cây rìu đang giơ lên ngay phía trên mặt, mụ chỉ hơi nhấc tay trái lên cách mặt một quãng và từ từ giơ về phỉa trƣớc nhƣ

để ẩy chàng ra. Lƣỡi rìu dáng thẳng xuống sọ và bổ đứt cả phần phía trên trán, gần sát đến đỉnh đầu.

Thế là mụ ngã nhào xuống; Raxkonikov hoàn toàn rối trí. Chàng vớ lấy cái tay nải của mụ, rồi lại bỏ

xuống và chạy ra phòng ngoài.

Chàng mỗi lúc một thêm hoảng hốt, nhất là sau vụ giết ngƣời thứ hai hoàn toàn bất ngờ nầy. Chàng muốn trốn khỏi nơi nầy cho thật nhanh. Và ví thử lúc ấy chàng có đủ sức nhìn và suy luận một cách đúng đắn hơn, ví thử chàng có thể thấy hết đƣợc cái tình cảnh khó khăn, tuyệt vọng, quái gở và vô lý của mình, hiểu rõ mình còn phải làm bao nhiêu việc gian phi nữa mới có thể thoát ra khỏi nơi nầy và lần về đến nhà, thì rất có thể là chàng đã bỏ hết đây và lập tức đi tự thú, và nhƣ vậy cũng không phải vì lo sợ cho bản thân mình, mà chỉ vì kinh hãi và ghê tởm trƣớc việc mình vừa làm. Nỗi ghê tởm mỗi lúc một trỗi dậy và dâng lên dữ dội trong lòng chàng. Bây giờ không còn có gì trên đời có thể bắt chàng trở vào chỗ cái rƣơng, thậm chí trở vào trong hai gian phòng kia cũng vậy.

Nhƣng một tâm trạng lơ đãng, hầu nhƣ mơ mộng, dần dần xâm chiếm lấy chàng: có những lúc chàng nhƣ quên hẳn mình đi, hay nói cho đúng hơn, quên mất điều chủ yếu, và cứ để tâm vào những chuyện vụn vặt.

Tuy vậy, khi liếc nhìn vào gian bếp và trông thấy một xô nƣớc đặt trên chiếc ghế dài, chàng cũng nghĩ đến việc rửa tay và rửa rìu. Hai tay chàng nhầy nhụa những máu. Chàng thả cây rìu vào xô nƣớc, cầm lấy miếng xà phòng đựng trong cái đĩa va đặt trên bậu cửa sổ và bắt đầu rửa tay ngay trong xô. Rửa tay xong, chàng lấy cái rìu ra, rửa lƣỡi rìu, và một hồi lâu, trong khoảng ba phút đồng hồ, chùi cọ những vết máu trên cán rìu, có lúc còn lấy cả xà phòng xát thứ nữa. Đoạn chàng lấy những thứ áo quần phơi trên sợi dây căng qua giàn bếp lau tay và rìu, rồi đƣa cây rìu ra đứng cạnh cửa sổ xem xét hồi lâu. Vết máu đã chùi sạch, chỉ có cái cán hơi ƣớt. Chàng cẩn thận bỏ rìu vào cái Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

quai khâu dƣới áo choàng, rồi trong ánh sáng mờ mờ lọt vào gian bếp, chàng xem xét chiếc áo khoác, cái quần, đôi ủng.

Mới thoáng trông thì nhìn bên ngoài chẳng thấy gì cả; chỉ có một vệt máu dính ở ủng. Chàng nhúng ƣớt một mảnh giẻ và lau sạch chiếc ủng. Vả chăng chàng cũng biết là không thể xem thật kỹ đƣợc, và có lẽ còn một dấu vết gì rõ rệt mà chàng không để ý. Chàng phân vân đứng ở giữa phòng. Một ý nghĩ đen tối, day dứt đấy lên trong lòng chàng: chàng nghĩ rằng mình đang phát điên và lúc nầy đã không đủ sức suy luận, không đủ sức tự vệ nữa, và có lẽ những việc chàng đang làm đây lại chính là những việc không nên làm… "Trời ơi! Phải trốn đi, trốn đi!" - chàng lẩm bẩm rồi lao ra phòng trƣớc.

Nhƣng đến đây chàng đã phải một phen kinh hoảng mà dĩ nhiên chàng chƣa có lần nào trải qua.

Chàng đứng ngẩn ngƣời ra nhìn và không còn dám tin ở mắt mình nữa: cánh cửa ngoài mở ra thang gác, chính cánh cửa mà chàng đã bƣớc vào lúc nãy sau khi giật chuông, bây giờ đang để ngó, thậm chí còn hở đến một gang tay nữa là khác: không khoá, không cài then; nó đã bị để ngỏ nhƣ thế suốt cả thời gian, suốt cả thời gian ấy! Mụ già vào xong không đóng cửa lại, chắc là để đề phòng chuyện bất trắc. Nhƣng trời ơi! Sau đó còn có mụ Lizaveta vào nữa kia mà? Làm sao chàng lại không nghĩ ra rằng mụ phải có lối nào mà vào? Chả nhẽ mụ lại đi xuyên qua tƣờng đƣợc!

Chàng nhảy chồm ra cửa và móc chốt lại.

- Nhƣng mình lại lẩn thần rồi! Phải bỏ đi mới đúng, phải đi…

Chàng nhấc chốt lên, mở cửa và lắng nghe những tiếng động ở ngoài cầu thang.

Chàng nghe ngóng hồi lâu, xa xa đâu ở phía dƣới, có lẽ ở ngoài cổng, có tiếng hai ngƣời đang cãi cọ

chửi bới lẫn nhau rất to, giọng the thé. "Họ nói những gì thế…" Chàng kiên nhẫn chờ một lát. Cuối cùng tiếng léo nhéo im bặt nhƣ bị cắt ngang: họ bỏ đi rồi. Chàng đã muốn đi ra, nhƣng bỗng ở tầng dƣới có tiếng cánh cửa mở ra thang gác đánh sầm một cái, và có ai bắt đầu bƣớc xuống cầu thang, mồm ê a hát một câu gì không rõ. "Sao họ lại cứ làm ồn suốt đi thế!" - chàng thoáng nghĩ. Chàng khép cửa lại và đứng chờ… Cuối cùng mọi vật đều im phăn phắc, không còn ai đi lại gì nữa, chàng đã đặt một chán ra ngoài thì bỗng nghe có tiếng chân bƣớc.

Tiếng chân bƣớc nghe rất xa, mãi tận cuối cầu thang thì phải, nhƣng chàng nhớ rất rõ ràng lúc ấy không hiểu tại sao vừa nghe tiếng bƣớc đầu tiên chàng đã nghĩ ngay rằng chắc chắn ngƣời ta đang đi lên đây, lên buồng mụ già ở tầng bốn. Tại sao? Những tiếng động ấy có gì đặc biệt, đáng chú ý chăng? Những tiếng chân bƣớc ấy nặng nề, đều đặn, thong thả. Và đây, hắn đã lên đến gác hai, và vẫn còn lên nữa, tiếng chân mỗi lúc một rô thêm, có thể nghe thấy tiếng thở hen suyễn nặng nhọc của hắn, hắn đã bắt đầu đi qua gác ba…

Hắn đã đến đây! Và Raxkonikov chợt thấy nhƣ mình cứ đờ ra, chàng có một cảm giác y hệt nhƣ

trong giấc chiêm bao, khi mơ thấy có ngƣời đuổi đến gần để giết mình, còn mình thì nhƣ chôn chặt xuống đất và không sao cựa tay đƣợc nữa.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Và mãi cho đến khi ngƣời khách lạ bắt đầu leo lên gác tƣ, chàng mới cuống cuồng lên đóng cửa lại và nhanh nhẹn rời gian phòng ngoài lùi vào trong nhà. Rồi chàng cầm lấy cái móc cửa và nhẹ nhàng cài lại, không một tiếng động. Bản năng đã giúp chàng. Xong đâu đấy, chàng nín thở nép ngƣời vào sát cánh cửa. Ngƣời khách bất đắc dĩ cùng đã đứng ngoài cửa. Bấy giờ hai ngƣời đang đứng sát vào nhau nhƣ chàng với mụ già lúc nãy, khi cánh cửa còn ngăn cách họ, và chàng thì lắng tai nghe ngóng.

Ngƣời khách thở hắt ra mấy tiếng nặng nhọc."Chắc phải là một ngƣời to béo" - Raxkonikov nghĩ

thầm tay xiết chặt cán rìu. Quả nhiên, cứ nhƣ trong một giấc chiêm bao, chàng nghe thấy khách cầm lấy dây chuông giật mạnh.

Cái tiếng rè rè nhƣ sắt tây của chiếc chuông vừa vang lên thì chàng chợt có cảm giác nhƣ trong phòng xôn xao hẳn lên. Trong mấy giây chàng còn lắng tai nghe ngóng thật sự nữa là khác. Ngƣời lạ

mặt kéo chuông lần nữa, đợi thêm một lát rồi bỗng nhiên sốt ruột ra sức giật quả nắm cửa.

Raxkonikov kinh hoàng nhìn cái chốt cửa đang lật bật trong khâu cài và sững sờ đợi lúc cái chốt bật hẳn ra ngoài. Quả nhiên có thể tƣởng đâu nó sắp bật đến nơi: ngƣời đứng ngoài cửa giật mạnh lắm.

Đầu chàng dƣờng nhƣ lại choáng váng lên. "Mình ngã xuống đất" - chàng thoáng nghĩ, nhƣng ngƣời kia đã lên tiếng, khiến chàng lập tức định thần lại.

- Chà hai con mẹ nầy làm gì trong ấy, ngủ tiệt hay có ai bóp chết ngoẻo rồi? Đồ quỷ sứ! - hắn gầm lên, tiếng nghe nhƣ trong thùng phát ra. - Ê, Aliona Ivanovna, mụ phù thuỷ già! Lizaveta Ivanovna, nàng giai nhân tuyệt thế! Mở ra chứ? Chà, hai con mẹ chết tiệt ngủ rồi hay sao thế không biết?

Hắn phát khùng lên, lấy hết sức lực kéo chuông hàng chục lần nữa. Chắc hẳn đây phải là một ngƣời quen biết lâu ngày và có quyền thế đối với nhà nầy.

Ngay lúc ấy bỗng nghe có bƣớc mau, vội vã, trên thang gác, cách đấy không xa. Lại thêm một ngƣời nữa mới đến, lúc đầu Raxkonikov nghe vẫn chƣa hiểu ra điều đó.

- Chả nhẽ không có ai ở nhà à? - ngƣời mới đến cất tiếng oang oang vui vẻ hỏi ngƣời kia lúc bấy giờ

đang kéo chuông. - Chào bác Koch!

"Cứ nghe giọng nói thì chắc chắn hắn còn trẻ lắm" - Raxkonikov chợt nghĩ.

- Có ma nó biết, lay đến vỡ ổ khoá ra mà vẫn không thƣa, - Koch đáp. - Thế tại sao ông lại biết tôi?

- Ơ kìa? Thì hôm kia ở tiệm "Gambrinus" tôi vừa thắng bác ba ván bi-a liền đấy thôi.

- À - à - à - Thế sao, không có nhà à? Lạ thật. Mà cũng vô lý hết sức. Mụ già ấy thì đi đâu mới đƣợc chứ? Tôi đang có việc cần gặp mụ.

- Tôi cũng thế ông ạ!

- Thôi, biết làm thế nào đƣợc? Đành phải về vậy.

- Chà. À! Thế mà tôi cứ tính chuyện đến lấy ít tiền! - ngƣời trẻ tuổi phàn nàn.

- Đành phải về thật, nhƣng đã thế sao lại đi hẹn với ngƣời ta? Chính con mụ ấy hẹn giờ hẹn ngày với Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tôi đấy chứ. Tôi phải đi vòng khá xa mới ghé lại đây đƣợc. Nhƣng tôi vẫn không hiểu mụ già ấy đi đâu thế? Ngồi ru rú ở nhà suốt năm đến mốc thếch cả ngƣời ra, lại đau chân nữa, thế mà nay bỗng dƣng lại đi dạo đâu vắng mới lạ chứ.

- Hay thử hỏi lão gác cổng xem.

- Hỏi gì?

- Hỏi xem mụ đi đâu và bao giờ về?

- Hừm, đồ quỷ… hỏi, nhƣng mà mụ ấy có đi đâu đƣợc kia chứ… - Và một lần nữa hắn lại kéo quả

đấm cửa. - Mẹ kiếp, thôi đành về vậy.

- Khoan đã, - ngƣời trẻ tuổi bỗng kêu lên, - bác thừ nhìn xem: hễ kéo là cánh cửa hơi bật ra một tí, bác thấy không?

- Thì sao?

- Thế nghĩa là cửa không khoá, mà, chỉ cài chốt thôi, chỉ móc lại thôi mà! Bác có nghe thấy không cái móc kêu lạch cạch đấy.

- Thế thì sao?

- Sao bác lại không hiểu nhỉ? Thế nghĩa là vẫn có ngƣời ở nhà. Nếu cả hai mụ đều đi vắng cả thì phải khoá bằng chìa ở bên ngoài, chứ sao lại móc cửa ở bên trong đƣợc. Thế nhƣng đây thì móc cửa lại cứ

kêu cành cạch thế kia kìa, bác có nghe thấy không? Mà muốn móc cửa từ phía trong thì phải ở trong nhà chứ, bác hiểu ra chƣa? Thế nghĩa là hai con mụ ở nhà mà vẫn không chịu mở cửa!

- Ờmà thật! - Koch ngạc nhiên kêu lên - Thế thì hai con mụ làm gì ở trong ấy? - và hắn lại giận dữ

kéo cửa.

- Khoan! - ngƣời trẻ tuổi lại nói, - đừng kéo nữa? Có cái gì không ổn đây rồi… bác kéo chuông, giật cửa nhƣ thế mà vẫn không mở: thế nghĩa là hai mụ phải chết giấc đi ở trong ấy hay là…

- Hay là thế nào?

- Bây giờ thế nầy nhé: ta xuống gọi bác gác cổng lên để cho bác ấy đánh thức hai mụ dậy.

- Phải đấy?

Cả hai ngƣời cùng đi xuống.

- Khoan đã! Bác cứ đứng đây một chút, tôi sẽ xuống gọi cho.

- Đứng đây làm gì?

- Nhỡ ra có chuyện gì…

- Có lẽ…

- Tôi đang học để ra làm dự thẩm! Ở đây rõ ràng có một cái gì không ổn, r - rõ r - ràng là nhƣ thế -

ngƣời trẻ tuổi hăm hớ nói to, đoạn chạy vội xuống thang gác.

Koch đứng lại, khẽ kéo chuông một lần nữa. Cái chuông kêu lên một tiếng. Sau đó hắn lại im lặng vặn quả nắm, có - vè nhƣ đang suy nghĩ và xem xét điều gì, kéo cánh cửa rồi lại buông ra để nghiệm Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lại một lần nữa, cho chấc bụng rằng cửa chỉ móc lại chứ không khoá. Rồi hắn vừa thở phì phò vừa khom ngƣời xuống dòm vào lỗ khoá; nhƣng khoá đã đút vào Ồ từ phía trong, cho nên hắn không thể

trông thấy gì hết.

Raxkonikov đứng yên, tay lăm lăm cầm cán rìu. Chàng nhƣ đang mê sảng. Chàng còn sắp sẵn để

đánh nhau với hai ngƣời lạ khi họ vào nữa. Trong khi họ gọi cửa và nói chuyện với nhau, đã mấy lần chàng chợt nẩy ra ý chấm dứt quách cho xong và đứng sau cửa lên tiếng quát họ. Có khi chàng muốn chửi bới, trêu tức họ trong khi họ chƣa mở đƣợc cửa.

"Nhanh lên thôi chứ!" - ý nghĩ ấy vụt thoáng qua óc chàng.

- Mà sao hắn đi lâu thế, đồ quỷ.

Thời gian trôi qua, một phút, rồi một phút nữa - vẫn không thấy ai lên. Koch bắt đầu bứt rứt cựa quậy.

- Quái thật?… - Hắn bỗng sốt ruốt kêu lên rồi bỏ mặc đấy đi xuống nốt, chân bƣớc vội vã và nện ủng thình thình trên thang gác. Tiếng bƣớc xa dần rồi im hẳn.

- Trời ơi, biết làm gì đây?

Raxkonikov nhấc chốt, hé mở cửa ra. Xung quanh không có lấy một tiếng động. Và bỗng nhiên chàng bƣớc ra, đầu óc tuyệt nhiên không còn nghĩ ngợi gì nữa hết, đóng cửa lại thật chặt và đi xuống cầu thang.

Chàng vừa xuống đƣợc ba bậc thang thì bỗng phía dƣới có tiếng động mạnh. Biết nấp vào đâu bây giờ?

Xung quanh không có chỗ nào có thể ẩn đƣợc. Chàng chạy lùi lại, quay trở vào phòng.

- Ê quân chết tiệt! Bắt lấy nó!

Ở phía dƣới có ai vừa quát tháo vừa từ trong một căn phòng nào đó nhảy xổ ra rồi đâm bổ xuống thang gác, miệng thét thất thanh:

- Mitka? Mitka! Mitka! Mitka! Mitka! Quỷ bắt mày đi thằng nỡm!

Tiếng quát tháo chuyển sang tiếng rú the thé rồi im hẳn; những tiếng sau cùng nghe rõ là từ sâu vọng lên. Xung quanh lại im lặng. Nhƣng ngay lúc ấy một tốp ngƣời vừa ầm ầm leo lên thang gác vừa nói chuyện ồn ào, tiếng nghe đồn dập. Họ có khoảng ba hay bốn ngƣời. Chàng phân biệt đƣợc giọng nói oang oang của ngƣời trẻ tuổi. "Chính họ đấy rồi!".

Hoàn toàn tuyệt vọng, chàng đi thẳng xuống phía họ, ra sao thì ra? Họ chặn chàng lại thì hỏng bét, mà họ không chặn nữa, thì cũng thế: họ sẽ nhớ. Hai bên đã sắp chạm trán nhau: giữa chàng với họ

chỉ còn một cầu thang nữa, - và bỗng nhiên, lối thoát hiện ra cách chàng vài bậc thang, về bên phải, có một gian phòng bỏ trống cửa mở toang, chính gian phòng ở gác hai nơi bọn thợ sơn đang làm việc lúc nãy, nhƣng bây giờ thì họ đã bỏ đi đâu, nhƣ cố ý vậy. Chắc hẳn vừa rồi chính họ vừa quát tháo vừa chạy xuống dƣới sân.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Sàn nhà vừa mới sơn xong, ở giữa phòng có một cái thùng, một hộp sơn có cắm cái chồi sơn. Trong nháy mắt chàng đã chui tọt vào cửa và nấp vào sau bức tƣờng, và cũng vừa kịp: mấy ngƣời kia bấy giờ đã lên đến gác hai ngay trƣớc cửa phòng. Nhƣng họ vẫn tiếp tục lên gác tƣ, vừa đi vừa nói bô bô.

Chàng đợi một lát, rón rén ra khỏi phòng và chạy xuống.

Trên thang gác không có lấy một bóng ngƣời! Ở dƣới cổng cũng thế. Chàng đi nhanh qua vòm cổng và rẽ ngoặt sang trái.

Chàng biết lắm, chàng biết rất rõ rằng lúc nầy đây họ đã vào phòng, rằng họ rất kinh ngạc khi thấy cánh cửa lúc nãy còn móc chốt mà nay đã mở, rằng họ đã trông thấy hai xác chết và chỉ một phút nữa là họ sẽ đoán ngay ra đƣợc rằng vừa rồi kẻ sát nhân đang ở trong phòng và vừa mới kịp lén đi, có lẽ

họ cùng đoán đƣợc rằng chàng đứng trong gian phòng bỏ trống trong khi họ đi lên. Thế nhƣng chàng không sao dám rảo bƣớc đi thật nhanh, tuy từ đấy đến chỗ ngoặt đầu tiên còn phải đi đến trăm bƣớc nữa. Hay là ta lẻn vào một cái cổng nào đấy, nấp vào một cầu thang mà đợi? Không đƣợc, hỏng bét?

Vứt quách cái rìu đi chăng? Hay là gọi chiếc xe ngựa? Không đƣợc, hỏng bét, hỏng bét!"

Cuối cùng, chàng đã đến chỗ rẽ vào một ngõ hẻm. Chàng bƣớc vào ngõ, ngƣời nhƣ chết dở; đến đây chàng gần nhƣ đã thoát nạn rồi, và chàng cũng hiểu nhƣ thế bây giờ thì khó bị nghi ngờ hơn, hơn nữa ngƣời qua lại rất đông, và chàng mất hút vào đây nhƣ một hạt cát.

Nhƣng những phút khổ ải vừa qua đã làm cho chàng kiệt sức đến nỗi hầu nhƣ không nhích chân đƣợc nữa.

Mồ hôi đổ hột chảy ròng ròng trên mặt chàng; cổ chàng ƣớt dầm. "Thằng cha kia say bí tí" - có ai quát chàng khi chàng rẽ ra kênh đào.

Bây giờ chàng cứ mê man đi, càng đi trí óc càng tối sầm lại. Tuy vậy chàng cũng nhớ là khi rẽ ra kênh đào chàng thấy ở đấy vắng quá sợ dễ bị chú ý, nên toan quay trở vào ngõ. Tuy đã suýt ngã khuỵu xuống, chàng vẫn đi vòng một quãng xa để về nhà từ một hƣớng khác hẳn.

Ngay đến khi chàng đi vào cổng nhà mình, Raxkonikov cũng vẫn chƣa tỉnh hẳn. Dù sao chàng lên đến thang gác rồi mới sực nhớ đến cái rìu. Bây giờ còn phải làm một việc rất quan trọng: trả cái rìu về chỗ cũ, và phải làm sao cho thật kín đáo. Dĩ nhiên chàng không còn đủ sức suy tính rằng có lẽ

đừng để cái rìu lại chỗ cũ, mà tốt hơn nhiều là nên vứt nó vào một cái sân nào khác, để đến sau nầy rồi vứt cũng đƣợc Nhƣng mọi việc đều êm thấm. Cửa phòng ngƣời gác cổng đang đứng, nhƣng không khoá, thế tức là hắn ta có lẽ đang ở nhà. Nhƣng chàng mất khả năng suy nghĩ đến nỗi cứ đi thẳng tới và mở cửa ra. Ví thử ngƣời gác cổng hỏi chàng: "Ông cần gì?" thì có lẽ chàng sẽ cứ thế

cầm cái rìu đƣa thẳng cho hắn ta. Nhƣng ngƣời gác cổng lại vắng nhà, và chàng có đủ thì giờ để đặt cây rìu ở chỗ cũ, dƣới chiếc ghế dài; chàng lại còn lấy thanh củi chặn lên nhƣ cũ nữa. Trên đƣờng trở

về buồng, chàng không gặp lấy một bóng ngƣời nào; phòng bà chủ đóng kín. Về đến buồng mình, chàng cứ để nguyên quần áo gieo mình xuống đi-văng. Chàng không ngủ, nhƣng cứ thiêm thiếp mê Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

man. Bấy giờ giá có ai đi vào buồng, chàng sẽ lập tức nhảy chồm dậy và kêu rú lên.

Những mảng ý nghĩ đứt đoạn và rối ren cứ loáng thoáng trong đầu chàng; nhƣng chàng không thể

cầm giữ lấy một ý nào, không thể dõi theo một ý nào, dù có cố sức cũng không đƣợc.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 7

Phần II

Chàng nằm nhƣ thế rất lâu. Có những khi chàng nhƣ tỉnh giấc, và những khi ấy, chàng nhận thấy đêm đã xuống từ lâu, nhƣng không hề có ý muốn dậy.

Cuối cùng chàng thấy trời đã sáng hẳn(1). Chàng nằm im trên đi-văng, tâm trí còn bàng hoàng vì cơn mê vừa qua. Từ dƣới phố vọng lên những tiếng quát tháo kinh khủng nhói cả tai. Vả chăng đêm nào cũng vậy, khoảng hơn hai giờ sáng ở dƣới cửa sổ lại nghe thấy những tiếng quát tháo nhƣ thế. Và giờ

đây chính những tiếng quát ấy đã đánh thức chàng dậy. "À! Lũ say rƣợu đã kéo nhau ra về rồi đây" -

chàng nghĩ thầm, - hơn hai giờ sáng rồi, chàng bỗng choàng dậy, nhƣ có ai nhấc bổng chàng lên khỏi đi-văng. - Sao, hơn hai giờ sáng rồi ƣ? Chàng ngồi dậy và chợt nghĩ ra. Trong nháy mắt, chàng sực nhớ lại tất cả những việc đã qua.

Phút đầu chàng ngỡ mình phát điên. Khắp ngƣời chàng thấy lạnh toát ra, chắc cũng vì cơn sốt đã bắt đầu nổi lên từ lâu, trong khi chàng ngủ. Song bây giờ chàng run lên cầm cập, mạnh đến nỗi răng đánh vào nhau nhƣ muốn bật tung ra, toàn thân chàng choáng váng hẳn đi. Chàng mở hé cánh cửa và bắt đầu nghe ngóng: trong nhà im phăng phắc, mọi vật đều ngủ say.

Chàng ngỡ ngàng đƣa mắt nhìn xuống ngƣời mình và nhìn mọi vật xung quanh, lòng băn khoăn không sao hiểu nổi: làm thế nào mà hôm qua, khi vào buồng, chàng lại không cài cửa lại và không những cứ để nguyên cả áo quần gieo mình xuống đi-văng, mà ngay cả mũ cũng không cất nữa. Khi chàng nằm xuống nó đã buột ra và nay còn nằm trên sàn nhà, ngay cạnh gối. "Nếu có ai vào họ sẽ

nghĩ ra sao đây? Hẳn là họ sẽ nghĩ rằng ta say, nhƣng…". Chàng nhảy nhồm ra cửa sổ. Ởđây có đủ

ánh sáng, chàng hối hả xem xét ngƣời mình suốt từ đầu đến chân: áo quần có còn vết gì không?

Nhƣng cứ thế nầy thì không thể xem xét gì đƣợc: ngƣời chàng cứ run lên lẩy bẩy. Chàng lần lƣợt cởi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

hết áo quần ra xem lại thật kỹ. Chàng lật đi lật lại xem từng đƣờng may, từng mụn vá, và vẫn chƣa yên tâm, chàng xem lại từng cái một đến ba lần liền. Nhƣng hình nhƣ không có gì cả không thấy một dấu vết nào; chỉ có một chỗ gấu quần xổ tung ra, xơ vải thấm đầy máu đông đặc. Chàng lấy con dao xếp lớn xén hết chỗ xơ đi. Ngoài ra hình nhƣ không còn gì nữa. Bỗng chàng sực nhớ ra rằng cái bóp tiền và những đồ đạc lấy trong hòm mụ già ra cho đến nay vẫn nằm trong túi chàng. Mãi cho đến nay mà chàng vẫn chƣa nghĩ đến việc rút nó ra và đem giấu đi?

Ngay bây giờ, trong khi xem xét áo quần, chàng vẫn không nhớ ra. Thế là thế nào? Trong một nhoáng chàng lôi hết ra ngoài và vứt cả lên bàn. Chàng lại còn lộn cả các túi áo ra cho chắc bụng để

không còn sót lại một cái gì nữa, xong chàng vò tất cả các thứ đó bỏ vào một góc phòng, nơi giấy dán tƣờng bong ra và rách một lỗ.

Chàng nhét hết các thứ vào cái lỗ ấy, dƣới làn giấy dán tƣờng. "Ổn rồi! Không còn thấy vết tích đâu nữa, cả cái bóp cũng thế!" - chàng mừng rỡ nghĩ thầm trong khi đứng dậy nhìn đờ đẫn vào cài góc và cái lô giấy rách bây giờ cộm hẳn lên. Chợt cả ngƣời chàng run bắn lên vì kinh hãi: "Trời ơi, - chàng tuyệt vọng thều thào - mình làm sao thế nầy? Thế mà gọi là giấu kín ƣ? Đời thuở ai lại đi giấu nhƣ

thế?". Quả tình chàng quên không tính đến các thứ nầy; chàng tƣởng là mình sẽ lấy tiền thôi, cho nên không chuẩn bị trƣớc chỗ cất giấu.

"Nhƣng bây giờ, thì ta mừng cái gì mới đƣợc chứ? - chàng nghĩ thầm. - Có ai lại đi giấu nhƣ thế bao giờ? Đúng là mình mất hẳn trí khôn rồi!"

Chàng bải hoải ngồi xuống đi-văng và lập tức lại run lên cầm cập. Nhƣ một cái máy, chàng kéo chiếc áo khoác mùa đông cũ kỹ của sinh viên vắt trên chiếc ghế đặt bên cạnh, một chiếc áo hãy còn ấm, nhƣng đã rách bƣơm ra, đắp lên ngƣời, và cơn mê sảng lại ập vào ngƣời chàng. Chàng thiếp đi.

Chỉ độ năm phút sau chàng lại choàng dậy và lập tức hoáng hốt vồ lấy đống quần áo. "Làm sao mình lại có thể ngủ trong khi chƣa làm xong gì cả! Đúng thế, đúng thế rồi: mình vẫn chƣa tháo cái quai ở

nách áo ra. quên bẵng đi mất, một việc nhƣ thế mà lại quên đƣợc! Một tang vật rành rành ra nhƣ

thế?". Chàng giật đứt cái quai và hối hả xé vụn nó ra từng manh rồi nhét vào đống quần áo dƣới gối.

"Dù sao cũng không ai ngờ vực những mảnh gì nầy; hình nhƣ thế, hình nhƣ thế đấy!" - Chàng đứng ở giữa phòng nhắc đi nhắc lại, và với một sức chú ý căng thẳng đến nỗi nhức cả mắt, chàng lại xem xét xung quanh, trên sàn nhà cũng nhƣ khắp các nơi khác, xem mình có còn quên gì nữa không.

Chàng biết chắc rằng mình đang mất hết, ngay cả trí nhớ, ngay cả khả năng suy luận đơn giản nhất cũng thế, và bắt đầu lo lắng ray rứt không sao chịu nổi.

Sao, chẳng lẽ hình phạt đã bắt đầu, chẳng lẽ giờ hành hình đã điểm?… Kia rồi, kia rồi, mình biết ngay mà? Quả nhiên những mảnh xơ chàng xén ở gấu quần còn vứt bừa ra sàn nhà ngay chính giữa phòng, ai vào cũng có thể trông thấy ngay đƣợc! "Mình làm sao thế nầy nữa!" - Chàng lại kêu lên nhƣ ngƣời mất trí.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Đến đây chàng nẩy ra một ý nghĩ kỳ lạ: có thể là áo quần chàng chỗ nào cũng bê bết những máu, có lẽ còn có nhiều vết máu lắm, chẳng qua chàng không trông thấy, không nhận ra đấy thôi, vì đầu óc chàng đã suy nhƣợc, rối loạn, trí khôn đã mờ đi. Bỗng chàng sực nhớ ra rằng trên cái bóp tiền cũng phải có máu, vì khi ta đút túi cái hộp hãy còn ƣớt!" Chàng lập tức lộn túi quần ra. Quả nhiên trên lần vải lót túi có những vết máu? "Thế nghĩa là ta chƣa mất hẳn trí khôn, thế nghĩa là ta hãy còn khả

năng suy luận, còn trí nhớ, mới có thể nghĩ ra đƣợc điều đó chứ? - chàng đắc chí nghĩ thầm và hớn hở hít mạnh không khí vào căng cả lồng ngực, - chẳng qua vì sốt nên bị suy nhƣợc, mê sảng trong chốc lát thôi". Chàng liền xé miếng vải lót túi quần bên trái ra. Vừa lúc ấy một tia năng chiếu vào chiếc ủng bên trái của chàng: ở đầu chiếc bít tất thòi ra ngoài mõm giầy hình nhƣ có những vết bẩn.

Chàng cởi chiếc bít tất ra: "Đúng là có vết! Mũi bít tất nhơm nhớp những máu; chắc là chàng đã sơ ý bƣớc vào vũng máu… "Nhƣng bây giờ biết làm thế nào? Biết giấu chiếc bít tất, cái mảnh xơ, cái treo túi nầy đi đâu?".

Chàng vơ cả một nắm và đứng sững ra ở giữa phòng.

"Bỏ vào lò sƣởi chăng?" Nhƣng đó là nơi họ sẽ bới tìm trƣớc tiên. Đốt! Nhƣng lấy gì mà đốt? Đến diêm cũng không có nữa kia mà. Không, tốt hơn là hãy đem một chỗ nào mà vứt. Phải rồi? Vứt đi thì hơn! - chàng nhắc đi nhắc lại và ngồi xuống đi-văng, - mà phải đi vứt ngay bây giờ, không chậm trễ!" Nhƣng đầu chàng lại cứ trĩu xuống gối; ngực chàng lại rung lên từng cơn không sao cƣỡng nổi; chàng kéo áo khoác lên đắp.

Và mãi hồi lâu, đến mấy tiếng liền, chàng cứ chập chờn với ý nghĩ "phải đi ngay bây giờ, không lần lữa gì nữa, phải đến một chỗ nào mà vứt hết các thứ nầy cho mất tang đi, nhanh lên, nhanh lên!" Đã mấy lần chàng choàng ngƣời lên, muốn đứng dậy mà không đƣợc. Một tiếng đập cửa rất mạnh thức chàng tỉnh hẳn.

- Kìa mở ra chứ, chết rồi hay sao thế? Cứ ngủ li bì mãi! - Naxtaxia vừa kêu vừa nện quả đấm vào cửa, - ngủ suốt mấy ngày liền? Đúng hệt nhƣ con chó! Mở ra nào. Mƣời giờ rồi.

- Có lẽ đi đâu vắng cũng nên? - một giọng đàn ông nói.

Chà giọng lão gác cổng… Lão muốn gì thế? Chàng choàng dậy ngồi trên đi-văng. Tim chàng đập mạnh đến đau cả ngực.

- Thế thì ai chốt cửa lại? - Naxtaxia cãi, - chà lại sinh ra cái trò chốt với cài! Sợ ngƣời ta rinh mình đi mất chắc? Mở ra nào, đồ ngốc, dậy đi!

Họ muốn gì? Tại sao lão gác cổng lại lên đây? Họ biết hết rồi. Kháng cự hay là chịu mở cửa? Mẹ

chúng nó…

Chàng nhỏm dậy, chồm về phía trƣớc và nhấc then cửa lên. Phòng chàng chật đến nỗi có thể cứ

ngồiở giƣờng cùng mở đƣợc cửa.

Đúng nhƣ chàng đoán, lão gác cổng đang đứng trƣớc cửa với Naxtaxia.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Naxtaxia nhìn chàng một cách khác thƣờng. Chàng đƣa mắt thách thức và tuyệt vọng nhìn lão gác cổng.

Lão im lặng, đƣa cho chàng một tờ giấy xám gấp làm đôi, niêm bằng thứ xi gắn cổ chai.

- Trát ở sở gửi đến, - lão vừa trao giấy vừa nói.

- Sở nào?…

- Sở cảnh sát, giấy đòi anh lên sở cảnh sát.

- Sở cảnh sát à!… Việc gì thế?

- Tôi làm thế nào mà biết đƣợc. Họ đòi thì đi thôi. - Lão chăm chú nhìn chàng, đảo mắt quanh phòng một lƣợt rồi quay ra.

- Cậu ốm thật rồi hay sao thế? - Naxtaxia hỏi, mắt vẫn nhìn chàng đăm đăm. Lão gác cổng cũng ngoái đầu lại một lát. - Sốt từ hôm qua, - Naxtaxia nói thêm. Chàng không đáp, tay vẫn cầm tờ giấy, không bóc ra.

- Thôi đừng dậy nữa! - Naxtaxia ái ngại nói tiếp khi thấy chàng thả chân xuống sàn. - Ốm thì đừng đi nữa, chẳng có gì gấp đâu, tay cậu cầm cái gì thế? - chàng nhìn xuống: tay phải chàng đang nắm mớ

vải xớ cắt ở gấu quần, chiếc bít tất, miếng rẻo túi quần.

Vừa qua chàng đã cầm nguyên cả các thứ đó mà ngủ. Mãi về sau, khi nghĩ lại, chàng mới nhớ rằng trong cơn sốt đã có lần chàng thức giấc, nửa mê nửa tỉnh, nắm mở giẻ thật chặt và cứ thế mà ngủ lại.

- Xem cậu ta nhặt đƣợc mở giẻ ở đâu mà ngủ cũng không rời ra, nhƣ thể của quý ấy… - Nói đoạn Naxtaxia cƣời rũ ra từng cơn nhƣ thƣờng lệ. Trong nháy mắt chàng đút hết nắm giẻ xuống dƣới vạt áo và trừng trừng giƣơng mắt nhìn chị ta. Tuy lúc ấy chàng rất ít khả năng suy nghĩ tỉnh táo, Raxkonikov cũng cảm thấy rằng thái độ của những kẻ đi bắt ngƣời hẳn không nhƣ thế. "Nhƣng còn… sở cảnh sát".

- Uống nƣớc chè nhé? Có muốn uống không? Tôi sẽ đem lại, hãy còn đấy!

- Không… tôi đi đây! Tôi đi ngay dây, - chàng đứng dậy lẩm bẩm.

- Nhƣng liệu có xuống nổi thang gác không đã nào?

- Tôi cứ đi…

- Ừ muốn đi thì đi.

Naxtaxia theo sau ngƣời gác cổng lui ra. Chàng lập tức lao ngƣời ra chỗ sáng xem lại chiếc bít tất và miếng rẻo: "Có vết, nhƣng không rõ lắm; bùn lấm bê bết, lại chà xát mãi nên màu cùng bạc đi.

Không biết trƣớc thì không thấy gì đâu. Thế nghĩa là Naxtaxia đứng xa không thể nhìn thấy gì đƣợc.

Lạy Chúa!". Chàng lập cập bóc phong bì ra đọc. Chàng đọc hồi lâu và mãi cuối cùng mới hiểu ra. Đó là một tờ trát thông thƣờng của quan cảnh sát yêu cầu đến trình tại phòng giấy quận trƣởng vào lúc chín giờ rƣỡi ngày hôm nay.

"Chuyện quái gì thế nhỉ? Mình có việc gì dính dáng đến cảnh sát đâu? Mà tại sao lại đúng vào hôm Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nay? - chàng ngầm nghĩ, lòng bàn khoăn ray rứt. - Trời ơi, sao cho chóng xong đi" Chàng quỳ xuống toan cầu nguyện, nhƣng rồi lại bật cƣời - không phải cƣời lời cầu nguyện mà cƣời bản thân mình.

Chàng bắt đầu hối hả mặc áo. Ra sao thì ra, đã hỏng thì cho hỏng nốt, cần gì! Cứ đi chiếc tất vào? -

chàng chợt nghĩ, - càng trát bụi vào, càng mất đâu. Nhƣng vừa luồn chiếc bít tất vào chàng đã kinh tởm và khiếp sợ rút nó ra. Rồi nhớ ra rằng không còn chiếc nào khác, chàng lại đi vào và cƣời phá lên. "Tất cả những cái đó đều là ƣớc lệ, đều là tƣơng đối, đó chỉ là những cái hình thức, - ý nghĩ ấy vụt thoáng qua trí chàng nhƣ chỉ chạm hờ vào một góc lề tƣ tƣởng, trong khi cả ngƣời chàng run lên cầm cập, - Ấy thế mà ta vẫn xỏ chân vào đấy! Rốt cục rồi cũng xỏ chân vào!" Nhƣng rồi tiếng cƣời nhƣờng chỗ ngay cho nỗi tuyệt vọng. "Không… mình không đủ sức…" - chàng thầm nghĩ. Chân chàng run lẩy bẩy. "Run vì sợ đấy - chàng lẩm bẩm nói một mình. Đầu chàng váng lên và nhức nhối vì cơn sốt. "Đây là một quỷ kế! Chúng nó muốn bày mƣu nhử mình đến rồi hỏi cũng bất thình lình" -

chàng nghĩ tiếp khi ra cầu thang. "Tệ hại nhất là bây giờ mình gần nhƣ đang mê sảng… mình có thể

buột mồm nói bậy…"

Trên cầu thang chàng sực nhớ rằng mình vẫn để nguyên các thứ trong cái lỗ thủng trên tấm giấy dán tƣờng, - "mà có lẽ họ cố nhử cho mình đi vắng để soát nhà cũng nên?" - chàng chợt nghĩ ra và dừng lại. Nhƣng một tâm trạng tuyệt vọng, một thứ trâng tráo của kẻ cùng đƣờng đã khống chế chàng, chàng khoát tay một cái và đi thẳng.

"Miễn sao cho chóng xong đi!…"

Ngoài phố nóng bức không sao chịu nổi; suốt mấy ngày hôm ấy không có lấy một giọt mƣa. Lại cảnh bụi bặm, vôi gạch, lại mùi xú uế nồng nặc từ các cửa hiệu, các tiệm rƣợu xông ra, lại những gã say rƣợu đi lại nhan nhản, những ngƣời bán hàng rong bẩn thỉu và những chiếc xe ngựa ọp ẹp. Ánh nắng chói vào mắt chàng nhức buốt; đầu chàng váng hẳn lên - cái cảm giác thông thƣờng của ngƣời sốt khi ra đƣờng đột ngột trong một ngày nắng sáng.

Đi đến chỗ rẽ ngoặt sang dãy phố "hôm qua", chàng bồi hồi lo sợ liếc mắt nhìn vào dãy phố, nhìn toà nhà ấy… và lập tức nhìn sang chỗ khác.

"Nếu họ hỏi, có lẽ ta sẽ nói hết" - chàng nghĩ khi gần đến sở cảnh sát.

Sở cảnh sát cách nhà chàng khoảng một phần tƣ verxta. Nó vừa dọn sang trụ sở mới đặt ở tầng gác thứ tƣ của một toà nhà mới. Hồi nó còn ở chỗ cũ, chàng đã có lần ghé vào một lát, nhƣng đã lâu lắm rồi. Đi vào cổng, chàng thấy ở bên phải có một cầu thang, và trên cầu thang, một ngƣời mu-gich cầm quyển sổ đang đi xuống: "Có những ngƣời gác cổng ra vào; thế thì đây đúng là sở cảnh sát rồi" (2), chàng phỏng đoán nhƣ vậy rồi cứ thế leo lên thang gác, không muốn hỏi ai hết.

"Ta sẽ vào, sẽ quỳ xuống và khai hết từ đầu chí cuối". - chàng nghĩ khi bƣớc lên tầng thứ tƣ. Cầu thang chật hẹp, lên thẳng đứng, ngập ngụa nƣớc bẩn vả rác rƣởi. Tất cả các gian bếp của tất cả các nhà ở khắp bốn tầng đều trông ra thang gác và cứ thế mở suốt ngày. Cho nên không khí ở đây ngột Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ngạt lạ lùng. Những ngƣời gác cổng sổ cắp nách, những ngƣời cảnh binh và những ngƣời thƣờng dân nam có nữ có lẽn lên xuống xuống không ngừng. Cánh cửa vào phòng giấy cũng mở toang. Chàng bƣớc vào và dừng lại ở phòng ngoài. Ở đây có mấy ngƣời mu-gich đang đứng dợi.

Không khí trong phòng nầy cũng hết sức ngột ngạt, lại thêm mùi sơn ƣớt ở các phòng xông ra, tanh đến lộn mửa. Đợi đƣợc một lát, chàng nảy ra ý đi thẳng vào phòng bên. Các phòng ở đây đều chật và thấp. Một tâm trạng nôn nóng cứ thôi thúc chàng đi sâu mãi vào các phòng trong. Không có ai để ý đến chàng. Ở gian phòng thứ hai có những viên thƣ lại ăn mặc chẳng hơn gì chàng mấy, đang ngồi viết hí hoáy, trông họ có một vẻ gì kỳ quái. Chàng hỏi thăm một ngƣời trong bọn họ.

- Anh cần cái gì?

Chàng chìa tờ trát của sở ra.

- Ông là sinh viên à? - ngƣời kia hỏi sau khi nhìn vào giấy.

- Vâng, cựu sinh viên.

Viên thƣ lại nhìn chàng một lát, song cũng không hề có ý tò mò. Đó là một ngƣời có bộ tóc rối xù lên, mắt lờ đờ nhƣ thể luôn luôn theo đuổi một ý nghĩ bất đi bất dịch.

"Hỏi hắn thì chẳng biết thêm đƣợc gì đâu, hắn dửng dƣng đối với mọi việc trên đời" - Raxkonikov thầm nghĩ.

- Ông đi lại đằng kia gặp ông chánh văn phòng, viên thƣ lại nói và giơ ngón tay ra phía trƣớc chi vào gian phòng ở tận cùng.

Chàng bƣớc vào phòng nầy phòng thứ tƣ kế từ ngoài vào, một gian phòng chật hẹp và đầy ắp những ngƣời là ngƣời - đám khách ở đây ăn mặc sạch sẽ hơn những ngƣời đứng trong các phòng kia. Trong số khách có hai ngƣời đàn bà. Một ngƣời để tang, phục sức tồi tàn ngồi trƣớc bàn giấy viên chánh văn phòng và đang viết những gì gì do viên kia đọc. Ngƣời đàn bà thứ hai béo phục phịch, da mặt lốm đốm đỏ, dáng bệ vệ, ăn mặc sang trọng và diêm dúa, ngực cài một cái hoa giả to bằng cái đĩa tách, đang đứng đợi một bên. Raxkonikov chìa tờ trát ra cho viên chánh văn phòng. Hắn liếc nhìn qua tờ giấy, nói: "Ông đợi một tí", rồi tiếp tục đọc cho ngƣời đàn bà mặc tang phục viết.

Raxkonikov thở đã nhẹ nhõm hơn. "Chắc là không phải!" Chàng dần dần hoàn hồn, cố hết sức trấn tĩnh và lấy lại can đảm.

"Chỉ cần một cử chỉ dại dột, một hành động bất cẩn hết sức nhỏ nhặt là có thể lộ hết! Hừm… tiếc rằng ở đây khó thở quá, - chàng nghĩ tiếp, - ngột ngạt thế nầy… Đầu đã thấy choáng váng… trí khôn cũng vậy…".

Chàng thấy hoang mang lạ lùng. Chàng chỉ sợ không tự chủ đƣợc. Chàng cố gắng chú ý đến một vật gì hay nghĩ đến một việc gì hoàn toàn xa lạ, nhƣng không sao đƣợc. Vả chăng viên chánh văn phòng đang thu hút hết sức chú ý của chàng: cứ muốn phân tích vẻ mặt của hắn để phỏng đoán xa gần. Đó là một ngƣời rất trẻ, tuổi trạc hai mƣơi hai nƣớc da ngăm ngăm, vẻ mặt linh hoạt. Trông hắn có vẻ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

già hơn tuổi. Hắn ăn mặc bảnh bao, theo đúng thời trang, tóc rẽ thành đƣờng ngôi, chải chuốt và bôi sáp cẩn thận, mấy ngón tay trắng trẻo rửa ráy kỹ lƣỡng bằng bàn chải, đeo rất nhiều nhẫn và khâu, áo gi-lê mắc những sợi dây chuyền vàng. Với một ngƣời ngoại quốc đang đứng đấy hắn lại còn nói dăm ba câu tiếng Pháp nghe khá thông thạo.

- Luyza Ivanovna, bà ngồi xuống chứ, - hắn quay lại một chút nói với ngƣời đàn bà mặt đỏ ăn mặc diêm dúa nãy giờ cứ đứng mãi, nhƣ thể không dám ngồi xuống, mặc dầu ngay bên cạnh có một chiếc ghế tựa.

- Ich danke(3) - bà ta nói khẽ, đoạn ngồi xuống trong tiếng lụa sột soạt. Chiếc áo dài màu xanh nhạt viền đăng-ten trắng của bà ta nhƣ một quả khinh khí cầu phồng tƣớng ra xung quanh ghế và choán đến gần nửa gian phòng. Mùi nƣớc hoa sực nức. Nhƣng bà ta hẳn lấy làm ngƣợng vì mình choán hết nửa phòng và mùi nƣớc hoa của mình cứ bay lên ngào ngạt nhƣ vậy, bèn nở một nụ cƣời vừa bẽn lẽn vừa trâng tráo, nhƣng rõ ràng là có ý lo ngại.

Cuối cùng ngƣời đàn bà mặc tang phục đã viết xong và đứng dậy. Vừa lúc ấy có một viên sĩ quan nện gót giầy bƣớc vào, vẻ hiên ngang, cứ mỗi bƣớc lại nhích vai một cái trông rất lạ mắt. Hắn vứt chiếc mũ lƣỡi trai có đính phù hiệu lên bàn và ngồi vào ghế bành. Ngƣời đàn bà sang trọng trông thấy hắn lập tức đứng dậy, và với một vẻ hân hoan đặc biệt, nhún chân xuống chào; nhƣng viên sĩ

quan không mảy may để ý đến bà ta, còn bà ta thì bây giờ không còn dám ngồi xuống trƣớc mặt hắn nữa. Đó là viên phó quận trƣởng cảnh sát khu nầy. Hắn để hai chòm ria mép rất dài màu hung hung chĩa ngang ra hai bên; mặt có những nét rất thanh nhƣng không có gì đặc biệt ngoài một vẻ hách dịch nào đó. Hắn nhìn Raxkonikov gƣờm gƣờm và phần nào có ý bực tức; chàng ăn mặc tồi tàn quá, và tuy tƣ thái của chàng đã nhũn nhặn nhƣng vẫn không tƣơng xứng với cách trang phục: Raxkonikov đã vô ý nhìn hắn quá thẳng và quá lâu khiến hắn phật ý.

- Anh kia muốn gì hả? - hắn quát, chắc lấy làm lạ rằng một tên khố rách áo ôm nhƣ thế mà lại không thèm quay mặt đi khi bắt gặp cái nhìn nảy lửa của hắn.

- Ngƣời ta đòi tôi đến… có trát… - Raxkonikov ấp úng trả lời.

- Đây là ngƣời sinh viên gọi đến về việc lá đơn đòi nợ - viên chánh văn phòng vội ngẩng đầu lên khỏi đống giấy nói. - Đây ạ? - Đoạn hắn đẩy về phía Raxkonikov một quyển vở và chỉ cho chàng một đoạn viết trên trang giấy, - Ông đọc đi?

"Tiền ƣ? Tiền gì nhỉ? - Raxkonikov nghĩ, - nhƣng, nhƣ vậy tức là không phải chuyện ấy". Và chàng rùng mình lên vì mừng rỡ. Chàng bỗng thấy ngƣời nhẹ nhõm lạ lùng. Cả gánh nặng dè trĩu lên vai chàng đã bay biến đi đâu mất.

- Thế trong giấy mời ông đến vào lúc mấy giờ, thƣa ông" - viên trung uý quát to, mỗi lúc một cáu tiết, chẳng hiểu vì chuyện gì. - ngƣời ta viết là chín giờ, thế mà bây giờ đã hơn mƣời một giờ rồi!

- Họ mới đƣa lại cho tôi cách đây có mƣời lăm phút, - Raxkonikov dõng dạc nói chõ qua vai, trong Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lòng cũng đột nhiên thấy nổi giận lên một cách bất ngờ, và thậm chí còn cảm thấy phần nào thích thú trong cơn giận, - Thiết tƣởng tôi đang ốm, đang lên cơn sốt thế nầy mà vẫn đến đây, nhƣ thế cũng đủ

lắm rồi.

- Xin ông đừng có quát lên nhƣ thế!

- Tôi không quát, tôi nói rất từ tốn, chính ông quát tôi thì có; tôi là sinh viên, và không cho phép ai đƣợc quát tôi cả.

Viên phó quận trƣờng nổi xung lên đến nỗi phút đầu không nói ra đƣợc câu nào, chỉ thấy môi hắn lắp bắp làm toé cả bọt ra. Hắn nhảy chồm lên.

- Ông im ng… nga… y! Ông đang ở nơi công đƣờng. Xin ông đừng có v… vô lễ!

- ông cũng đang ở nơi công đƣờng, - Raxkonikov quát lên, - thế mà không những ông quát tháo, ông lại còn hút cả thuốc lá nữa, chính ông vô lễ đối với chúng tôi - Nói xong câu ấy, Raxkonikov có một cảm giác khoái lạc không sao tả xiết.

Viên chánh văn phòng mỉm cƣời nhìn hai ngƣời.

Viên trung uý nóng tính có vẻ lúng túng. Mãi hồi lâu hắn mới rán sức quát lên thật to, giọng nghe rất gƣợng gạo.

- Đó không phải việc ông ông hãy chịu phiền cũng khai theo nhƣ ngƣời ta yêu cầu. Alekxandr Grigoryevich, đƣa cho ông ấy xem. Ngƣời ta kiện ông đấy, ông không chịu trả tiền! Đẹp mặt chƣa?…

Nhƣng Raxkonikov không còn buồn nghe hắn nói nữa. Chàng háo hức cầm lấy tờ giấy, sốt ruột muốn tìm ngay ra manh mối. Chàng đọc đi đọc lại đến hai lần mà vẫn không hiểu.

- Cái gì thế nầy? - chàng hỏi viên chánh văn phòng.

- Đó là giấy đòi tiền thuê nhà. Một là ông phải trả số tiền còn nợ với tất cả những khoản bồi thƣờng, phụ toán vân vân, hai là phải viết tờ khai cho biết đến bao giờ ông có thể trả, và đồng thời cam kết không ra khỏi kinh đô trƣớc khi trả xong nợ, không bán chác hoặc giấu giếm tài sản của mình đi.

Ngƣời chủ nợ có quyền đem phát mại tài sản của ông và xử lý với ông đúng luật pháp.

- Nhƣng tôi… có nợ gì ai đâu!

- Cái đó thì không phải việc chúng tôi. Chúng tôi chỉ biết là có nhận đƣợc một tờ phiếu hợp lệ nhận nợ số tiền thuê nhà là một trăm mƣời lăm rúp của ông trao cho bà quả phụ viên công chức bậc tám Zarnitxyn cách đây chín tháng, và bà quả phụ Zarnitxyn đã gán tờ giấy nầy cho quan tƣ vấn pháp đình Shebarov để thanh toán, cho nên sở gọi ông đến đây để trả lời về việc nầy.

- Nhƣng bà ta là chủ trọ của tôi kia mà?

- Chủ trọ của ông thì có sao!

Viên chánh văn phòng nhìn chàng với một nụ cƣời thƣơng hại và bề trên, đồng thời không khỏi có phần đắc chí nhƣ khi nhìn một anh chàng khờ khạo mới bắt đầu nếm mùi cay cực, ý nhƣ muốn nói: Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

"Thế nào, bây giờ anh thấy trong ngƣời ra sao?". Nhƣng chàng thì bây giờ có thiết gì, có hơi đâu mà đi để ý đến những thứ tín phiếu, những việc kiện tụng ấy? Những thứ ấy làm sao có thể đáng cho chàng lo lắng, hay dù chỉ để ý đến thôi cũng vậy! Chàng đứng đấy, đọc, nghe, trả lời vả lại còn hỏi nữa, nhƣng tất cả những việc ấy chàng đều làm nhƣ cái máy. Giờ phút nầy, tất cả con ngƣời chàng đang tràn ngập nỗi hân hoan của bản năng tự vệ đắc thắng, của kẻ vừa thoát ra khỏi mối nguy cơ

đang nặng trĩu trên mình; chàng không hề lo xa, phân tích, không hề hình dung những cách đặt và giải quyết những vấn đề sau nầy, không hề nghi ngờ, thắc mắc.

Đó là một giây phút vui sƣớng trọn vẹn, tự nhiên, thuần tuý thú vật. Nhƣng vừa lúc ấy ở sở cảnh sát bỗng diễn ra một cơn giông tố. Viên trung uý, hãy đang giận run lên về thái độ vô lễ của Raxkonikov và hẳn là muốn cứu vãn lại uy thế, hầm hè xông vào xỉ vả ngƣời "đàn bà sang trọng" đáng thƣơng kia, nây giờ vẫn nhìn hắn với nụ cƣời hết sức ngờ nghệch.

- Còn mụ nữa, đồ đĩ rạc! - hắn bỗng gân cổ hét tƣớng lên ngƣời đàn bà mặc tang phục đã ra ngoài -

Đêm qua, ở đằng nhà mụ có chuyện gì thế hả? Lại những việc nhơ nhuốc bậy bạ làm toáng cả phố

lên. Lại rƣợu chè, lại ẩu đả. Muốn vào nhà pha trừng giới lắm phỏng? Ta đã nói với mụ, ta đã báo trƣớc hàng mƣời lần cho mụ biết rằng đến lần thứ mƣời một ta không dung tha nữa đâu? Thế mà mụ

lại chứng nào tật ấy, cái đồ đĩ rạc!

Raxkonikov kinh ngạc đến nỗi tờ giấy buột ra khỏi tay chàng rơi xuống đất. Chàng ngơ ngác nhìn ngƣời đàn bà sang trọng đang bị xỉ vả không chút kiêng dè; nhƣng chỉ một lát sau chàng chợt hiểu và còn đâm ra thích thú với chuyện nầy nữa là khác. Chàng lắng nghe một cách khoái trá, thậm chí còn muốn cƣời to lên, cƣời to lên nữa… Dƣờng nhƣ bao nhiêu dây thần kinh của chàng đều rung lên bần bật.

- Ilya Petrovich! - viên chánh văn phòng lo lắng gọi, nhƣng rồi phải dừng lại đợi lúc khác, bởi vì kinh nghiệm bản thân đã cho hắn biết rằng viên trung uý nóng nảy đã sôi sục lên rồi thì không còn cách gì ngăn hắn lại nữa.

Về phần ngƣời đàn bà sang trọng thì thoạt tiên còn run sợ cuống quít trƣớc cơn sấm sét ấy; nhƣng lạ

thay, những câu chửi bới càng dôn dập và càng dữ dội, thì vẻ mặt bà ta lại càng hoà nhã, nụ cƣời của bà hƣớng về phía viên trung uý hung dữ kia lại càng thêm duyên dáng. Bà ta cứ nhấp nhỏm tại chỗ, nhún chân liên tiếp sốt ruột đợi ngƣời ta cho phép mình thƣa lại. Cuối cùng, dịp ấy đã đến.

- Thưa ông tại uý, ở nhà tôi có đánh nhau ầm ĩ gì đâu - bà ta bỗng tuôn ra một tràng như trút đồ, giọng Đức rất nặng, tuy bà ta nói tiếng Nga liến láu - và khôông hề có chuyện gì pậy pạ cả, họ uống rượu ở tâu say khuốt rồi kéo tến, tôi xin kể hết tế ôông rõ. Ôông tại uý ạ tôi khôông có tội tìn gì, nhà tôi là nhà tử tế, thưa ôông tại uý, tều là chỗ tứng tắn cả, và pản thân tôi khôông pao giờ muốn có chuyện gì pậy pạ. Thế nhưng họ uống rượu say mèm rồi kéo tến, lại tôi thêm pa chai nữa, rồi một người dơ hai chân lên tênh duông cầm pằng chân, fào nhà tủ tế mà làm như ráy thật không tốt. Hắn Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tập fỡ cả tàn duông cầm, fà tôi có pảo hắn là như fậy khôông còn ra cái thế thôống gì nữa. Thế là hắn fơ lấy một chai rượu tánh vào tít mọi nguồi. Tôi pèn kọi ngay pác kác còông, Kan mới tến, thế là hắn cầm lấy Karl ténh dập con mắt, Henriet hắn cũng ténh dập con mắt, còn tôi thì hắn ténh cái má năm lần. Thua ôông tại uý, fào nhà tù tế mà làm như fậy thật là pất lật sự, thế tôi mới la lên. Hắn liền mở cửa sổ trôông ra kến tào và rôống lên the thé nhu con lộn con, thật là xấu hồ. Ai tời lại chõ mồm ra phố mà hét lên nhu con lộn con nhu thế pao giờ? Húi, húi, húi? Kan mới nắm lấy tuổi áo hắn mà kéo và quả tìn, thua ôông tại uý, có làm réch mất áo Rock. Thế rồi hắn la lên là phỉ tền cho hắn muồi lăm rúp. Thật là một nguồi khéch khôong tủ tế, thua ôông tại uý, làm tủ những trò pậy pạ!

Hẳn pảo là sẽ fiết một pài páo tả kít ôông, páo nào hắn cũng quen, muốn fiết gì fề ôông thì fiết.

- Thế thì hắn là một nhà văn à?

- Thưa phải ạ, và thưa ỏông tại uý, fào nhà tủ tế mà như rậy thật ià pất lịt sự!

- Thôi, thôi, thôi! Đủ rồi! Ta đã nói với mụ, ta đã nói là…

- Ilya Petrovich! - viên chánh văn phòng lại nói, giọng đầy ý nghĩa. Viên trung uý liếc nhanh về phía hắn: hắn sẽ gật đầu.

- Đây thì thƣa bà Laviza Ivanovna kính mến, đây là lời dặn cuối cùng của tôi, và lần nầy là lần cuối cùng đấy nhé, viên trung uý nói tiếp. - Nếu trong cái nhà tử tế của bà mà còn xảy ra chuyện bậy bạ

nhƣ thế một lần nữa thôi, tôi sẽ cho bà nếm mùi nhà pha ngay, nhƣ trong giọng văn quý phải vẫn nói.

Bà nghe ra chƣa?

- Thế ra nhà văn kia đã lấy của cái "nhà tứ tế" ấy năm rúp tiền đền áo. Đấy, các nhà văn là thế đấy! -

hắn vừa nói vừa ném một cái nhìn khinh bỉ về phía Raxkonikov . - Hôm kia trong một quán rƣợu còn xảy ra một chuyện nhƣ thế nầy nữa: có một lão vào ăn uống no nê rồi không muốn trả tiền; đòi thì lão nói: "Tôi sẽ cho lên báo một bài đả kích nhà ngƣời về việc nầy". Trên tàu thuỷ tuần trƣớc cũng có một lão nhà văn dùng đủ những danh từ tục tĩu thoá mạ vợ và con gái một ông tƣ vấn quốc gia đáng kính. Hôm trƣớc ngƣời ta đã phải tống cổ một tên nhƣ thế ra khỏi cửa một hiệu bánh kẹo đấy. Đấy cái bọn nhà văn, nhà báo, sinh viên, cái bọn mồm loa mép giải ấy là nhƣ thế đấy… xì! Thôi mụ kia xéo đi! đi! Ta sẽ để ý theo dõi… liệu hồn. Nghe ra chƣa?

Luyza Ivanovna đon đả nhún mình chào tứ phía, vừa chào vừa đi thụt lùi ra cửa, nhƣng vừa đến cửa thì vấp lƣng phải một viên sĩ quan đẹp trai có khuôn mặt cởi mở tƣơi tắn vôi bộ râu rậm tuyệt mỹ

màu vàng óng. Đó chính là Nikodim Phomits, viên quận trƣởng cảnh sát.

Luyza Ivanovna vội vàng cúi mình chào đến gần sát đất và nhún nhảy từng bƣớc ngắn chạy vụt ra ngoài.

- Lại sấm sét, bão tố, cuồng phong? - Nikodim Phomits thân mật và ôn tồn nói với Ilya Petrovich -

lại bị quấy rầy trêu tức, lại sôi sục lên rồi! Vừa vào đến cầu thang tôi đã nghe thấy tiếng.

- Biết làm thế nào đƣợc? - Ilya Petrovich nói, giọng lơ đãng một cách đài các, vừa nói vừa cầm mấy Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tệp giấy tờ đi sang bàn bên, cứ mỗi bƣớc lại nhích vai lên một cái trông rất ngoạn mục.

- Đây, xin ngài thấy cho: ngài văn sĩ đây, - tức ngài sinh viên nầy, hay nói cho đúng hơn, là ngài cựu sinh viên nầy, không trả tiền, ký những tờ tín phiếu và không chịu cuốn gói ra khỏi nhà trọ, ngƣời ta gửi đơn kiện không ngớt ấy thế mà ngài lại còn có nhã ý khiếu nại là tôi đã dám hút thuốc trƣớc mặt ngài! Ngài còn tỏ ra khiếm nhã gấp mấy, đây xin ngài đại uý thứ nhìn xem: dáng vẻ ngài đã hấp dẫn chƣa!

- Nghèo không phải là xấu, anh bạn ạ, nhƣng làm thế nào đƣợc! Ai cũng biết là thuốc súng không đời nào chịu để ai lăng nhục: Chắc ông lại có điều gì bực mình với trung uý và không tự kiềm chế đƣợc chứ gì - Nikodim Phomits ôn tồn nói tiếp với Raxkonikov , - nhƣng ông làm nhƣ vậy là không phải: trung uý đây là một ngƣời hết sức cao quý, nhƣng tính nhƣ thuốc súng, nhƣ thuốc súng! Cứ bùng lên, sôi lên, cháy phụt lên - rồi mất biến! Xong là hết! Rốt cục chỉ còn lại một tấm lòng vàng! Cho nên trong binh đoàn mới đặt cho ông ta cái biệt hiệu "trung uý thuốc súng"…

- Mà đây có phải là một binh đoàn thƣờng đâu?

Ilya Petrovich thốt lên, rất hài lòng vì đƣợc mơn trớn dễ chịu nhƣ vậy, nhƣng vẫn chƣa nguôi hết cơn giận.

Raxkonikov bỗng thấy muốn nói với hắn một câu gì thật hoà nhã.

- Đại uý cứ thử nghĩ mà xem, - chàng quay về phía Nikodim Phomits mở đầu, giọng rất ung dung. -

đại uý cứ thử đặt mình vào tình cảnh tôi xem… Tôi rất sẵn lòng xin lỗi ngài trung uý, nếu về phần tôi đã có gì sơ xuất đối với ngài. Tôi là một sinh viên nghèo và đau ốm, luôn bị cảnh túng bần giầy vò -

chàng dùng đúng chữ "giầy vò". - Tôi là cựu sinh viên, bởi vì hiện nay tôi không có cách gì sinh sống, nhƣng tôi sẽ nhận đƣợc một số tiền… Tôi có ngƣời mẹ và ngƣời em gái ở trấn X… Họ sẽ gửi tiền cho tôi, và tôi sẽ trả. Bà chủ trọ của tôi là một ngƣời tốt, nhƣng bà ấy thấy tôi mất chỗ dạy học và bốn tháng liền không trả đƣợc tiền trọ nên đã oán giận tôi đến nỗi thậm chí cũng không thèm dọn cho tôi ăn nữa… Và tôi không thể nào hiểu đƣợc cái tín phiếu ấy là thế nào. Bây giờ bà ấy căn cứ

vào tờ tín phiếu ấy để bắt tôi trả tiền, ngài cứ thử nghĩ xem…

- Nhƣng đó có phải việc chúng tôi đâu… - viên chánh văn phòng lại nói.

- Xin phép, xin phép ngài, tôi hoàn toàn đồng ý với ngài, nhƣng cũng xin ngài cho phép tôi đƣợc giãi bày, - Raxkonikov lại tiếp, chàng không nói với viên chánh văn phòng mà vẫn chỉ nói với Nikodim Phomits, nhƣng cũng cố hết sức quay về phía Ilya Petrovích mặc dầu hắn cứ một mực làm ra vẻ nhƣ

đang cắm cúi xem đống giấy tờ, không thèm chú ý đến chàng, - về phần tôi tôi xin phép giãi bày rằng tôi trọ ở nhà bà ta đã hơn ba năm nay, mãi từ hồi tôi mới ở quê lên và trƣớc tiên… trƣớc tiên…

vả chăng việc gì tôi lại không thú nhận rằng ngay từ đầu tôi đã có lời hứa là sẽ lấy con gái bà ta, một lời hứa miệng, hoàn toàn không có gì ràng buộc… Đó là một ngƣời con gái mà, dù sao tôi cũng có chút cảm tình với cô ta… tuy cũng chẳng phải yêu đƣơng gì, nói tóm lại, tuổi trẻ, nghĩa là tôi muốn Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nói rằng hồi ấy bà chủ trọ đối với tôi rất rộng rãi về mặt tiền nong, và tôi sinh hoạt có phần… hồi ấy tôi nhẹ dạ lắm.

- Chúng tôi tuyệt nhiên không đòi hỏi những lời tâm sự nhƣ thế, thƣa ngài, vả chăng cũng không có thì giờ, - Ilya Petrovích ngắt lời một cách thô lỗ, vẻ đắc thắng, nhƣng Raxkonikov hăm hở cƣớp lời nói tiếp, tuy bây giờ chàng chợt thấy hết sức khó nói.

- Nhƣng cứ xin các ngài cho phép tôi kể hết… mọi việc và về phần tôi… tuy cũng xin thừa nhận rằng kể nhƣ vậy là thừa. Nhƣng cách đây một năm ngƣời con gái ấy chết vì bệnh thƣơng hàn, còn tôi thì vẫn ở trọ nhƣ cũ, và khi dọn sang ở căn nhà hiện nay, bà chủ có nói với tôi, nhƣ chỗ thân tình…

rằng bà hoàn toàn tin cậy ở tôi, nhƣng giá tôi vui lòng viết cho bà một tờ tín phiếu một trăm mƣời lăm rúp tức tất cả số tiền mà bà coi là tôi còn nợ của bà, thì tốt hơn. Xin các ngài hiểu cho: chính bà ta nói rằng hễ tôi viết cho bà tờ giấy ấy, bà lại sẽ cho tôi nợ bao nhiêu cũng đƣợc và về phần bà sẽ

không bao giờ, không bao giờ, - đó là nguyên văn lời bà, - dùng đến tờ giấy ấy, bà cứ để cho tôi tự ý trả dần… Thế mà bây giờ, đến khi tôi đã mất chỗ dạy học và không có gì ăn nữa, bà lại đem ra kiện tụng… Tôi còn biết nói thế nào đƣợc?

- Xin ngài vui lòng hiểu cho rằng tất cả những tình tiết lâm ly ấy đều không có dính dáng đến chúng tôi - Ilya Petrovích xấc xƣợc cắt ngang - ngài phải ký giấy nhận nợ và giấy cam kết, còn nhƣ chuyện ngài có yêu đƣơngvhay không yêu đƣơng, và những nỗi niềm bi đát của ngài, thì chúng tôi tuyệt nhiên không cần biết đến - Kìa sao anh… phũ phàng thế… - Nikodim Phomits vừa lẩm bẩm vừa ngồi vào bàn và cũng bắt đầu hí hoáy viết. Hắn tự dƣng thấy ngƣờng ngƣợng.

- Ông viết đi, - Viên chánh văn phòng nói với Raxkonikov .

- Viết gì? chàng đáp, giọng rất xẵng.

- Tôi sẽ đọc cho mà viết.

Raxkonikov có cảm giác viên chánh văn phòng đối xử với chàng có vẻ khinh thị hơn sau khi nghe những lời tâm sự vừa rồi, và lạ thay, chàng bỗng thấy mình hoàn toàn không còn thiết gì đến bất cứ

quan niệm của ai đối với mình nữa; sự chuyển biến ấy diễn ra chỉ trong một nháy mắt. Ví thử chàng chịu suy nghĩ một chút, Raxkonikov dĩ nhiên sẽ lấy làm lạ rằng trƣớc đấy một phút mình đã có thể

nói nhƣ vậy và hơn nữa lại phô bầy cả tình cảm mình ra. Mà những tình cảm ấy thì lấy ở đâu ra? Bây giờ thì ngƣợc lại, giả sử những ngƣời ngồi trong phòng nầy không phải là những tên cảnh binh mà là những ngƣời bạn thân nhất của chàng, thì chắc chàng cũng không tìm ra đƣợc lấy một lời chân tình để nói với họ: lòng chàng bỗng dƣng thấy trống hoác ra. Chàng có ý thức rõ rệt rằng một cảm giác nặng nề, xót xa về nỗi cô đơn, lạc lõng không bờ bến của mình, bỗng nhiên đã tràn ngập tâm hồn chàng.

Tâm trạng chàng xoay ngƣợc hẳn lại nhƣ vậy không phải vì chàng thấy rõ sự hèn hạ của những lời thổ lộ tâm tình trƣớc Ilya Petrovích hay cái vẻ đắc chí hèn hạ của viên trung uý. Ô, bây giờ thì chàng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

còn thiết gì đến sự hèn hạ của bản thân, đến tất cả những trò ganh đua hiếu thắng, những thứ trung uý, đại uý, đĩ bợm, tín phiếu, kiện tụng, vân vân, vân vân. Giả sử bọn họ có ra lệnh đem chàng lên giàn hoả hành hình ngay lúc ấy thì hẳn chàng cũng không hề nhúc nhích, thậm chí còn nghe lời tuyên án ấy một cách lơ đãng nữa là khác.

Trong ngƣời chàng đang diễn ra một quá trình mới lạ, đột ngột, chƣa từng thấy. Không phải chàng hiểu, mà chính là chàng có cảm giác hết sức rõ rệt rằng mình không còn có thể thổ lộ tâm tình nhƣ

lúc nãy đã đành, nhƣng cũng không thể nào nói bất cứ chuyện gì với những kẻ ngồi trong phòng giấy cảnh sát nầy, và dù họ có là anh em ruột thịt của chàng chăng nữa, thì chàng cũng tuyệt nhiên không lý gì phải đi nói chuyện với họ, dù trong trƣờng hợp nào cũng vậy; kể cho đến phút nầy chàng chƣa từng bao giờ có một cảm giác kỳ dị và khủng khiếp đến thế. Và xót xa hơn cả, đây lại là một cảm giác nhiều hơn là một ý thức, một khái niệm; một cảm giác trực tiếp, cái cảm giác đau đớn nhất mà chàng đã trải qua từ trƣớc đến nay.

Viên chánh vãn phòng bắt đầu đọc cho chàng viết giấy nhận nợ theo công thức thƣờng lệ, nghĩa là tôi chƣa thể trả nợ đƣợc, tôi xin hứa đến ngày nọ ngày kia sẽ trả, tôi cam kết không ra khỏi thành phố, không đem tài sản đi bán, đi cho…

- Nhƣng ông không đủ sức để viết nữa kìa, bút cứ tuột ra khỏi tay, - viên chánh văn phòng nói, mắt tò mò nhìn Raxkonikov . - Ông ốm à?

- Vâng… tôi thấy chóng mặt… Ông đọc tiếp đi!

- Thôi hết rồi, ông ký tên cho.

Viên chánh văn phòng cầm lấy tờ giấy và quay ra giái quyết các việc khác. Raxkonikov trá cây bút, nhƣng đáng lẽ phải đứng dậy ra về, thì chàng lại chống khuỷu tay lên bàn và giơ hai tay lên ôm lấy đầu. Chàng có cảm giác nhƣ bị ai đóng đinh vào đinh sọ. Chàng bỗng nảy ra một ý nghĩ kỳ lạ: đứng ngay dậy, đến cạnh Nikodim Phomits và kể cho hắn nghe tất cả những việc đã xảy ra hôm qua, kể

cặn kẽ cho đến từng chi tiết nhỏ nhặt, rồi đƣa hắn về buồng mình và chỉ mớ đồ đạc giấu trong góc buồng, trong cái lỗ thủng. Ý muốn ấy mạnh đến nỗi chàng đã đứng dậy toan thi hành ngay. "Hay để

nghĩ qua một chút đã. Không, tốt hơn hết là đừng nghĩ gì hết, nhắm mắt mà làm!" Nhƣng chàng bỗng đứng đực ra nhƣ đóng dinh tại chỗ: Nikodim Phomits đang nói gì rất hăng với Ilya Petrovich, và chàng nghe loáng thoáng:

- Không thể đƣợc, phải thả cả hai ra. Thứ nhất là vì tất cả những việc ấy đầy rẫy những mâu thuẫn; anh thứ nghĩ xem: việc gì họ lại đi gọi ngƣời gác cổng, nếu chính họ là thủ phạm? Để tự tố giác mình hay sao? Hay là để đánh lạc hƣớng? Không phải, nếu thế thì quỷ quyệt quá chừng! Và cuối cùng là ngƣời gác cổng và một mụ lái buôn có trông thấy tên sinh viên Pextriakov ngay khi hắn vào: hắn đi với ba ngƣời bạn và chia tay với họ ngay ở cổng vào, rồi lại hỏi thăm chỗ ở ngay khi bọn kia còn đứng đấy. Chả nhẽ đi làm một việc nhƣ thế mà lại còn hòi chỗ ở? Còn nhƣ tên Koch thì trƣớc khi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đến nhà mụ già đã ngồi ở nhà lão thợ bạc ở tầng dƣới đến nửa tiếng đồng hồ và đúng tám giờ kém mƣời lắm mới từ đó lên phòng mụ già ở trên gác. Bây giờ ông thử nghĩ xem…

- Nhƣng khốn nỗì lời khai của họ có chỗ mâu thuẫn nhƣ sau: họ quả quyết rằng họ có đập cửa và cánh cửa đóng kín, thế mà ba phút sau, khi đi lên với ngƣời gác cổng, thì lại thấy cửa mở?

- Vấn đề là ở chỗ đó: chắc chắn hung thủ đang ở trong nhà và chốt cửa lại; và chắc chắn sẽ tìm thấy hắn ở đấy, nếu cái thằng cha Koch kia không dại dột bỏ xuống nhà tìm ngƣời gác cổng. Chính trong khoảng thời gian ấy hắn đã có đủ thì giờ xuống thang gác và làm thế nào lọt qua mắt họ. Lão Koch thì cứ làm dấu thánh lia lịa, lão nói: "Ví thử tôi đứng lại đấy thì hắn đã nhảy xổ ra bổ rìu vào đầu tôi mất rồi". Hắn đang muốn làm lễ tạ ơn chúa đấy. Hê - hê - hê!

- Thế không ai trông thấy hung thủ à?

- Thì trông thấy thế nào đƣợc? Cái nhà ấy nhƣ cái vƣờn bách thú ấy mà, - viên chánh văn phòng, nãy giờ ở bàn lắng tai nghe, buông một lời nhận xét.

- Sự việc rõ lắm rồi, rõ lắm rồi! - Nikodim Phomits hăm hở nhắc đi nhắc lại.

- Không, sự việc chẳng rõ tý nào đâu, - Ilya Petrovich khẳng định.

Raxkonikov cầm lấy mũ và đi ra cửa, nhƣng chàng không ra đƣợc đến cửa… Khi chàng tỉnh dậy thì thấy mình ngồi trên một chiếc ghế, bên phải có một ngƣời nào đang đứng đỡ chàng, bên trái có một ngƣời khác cầm một cái cốc màu vàng đựng đầy một chất nƣớc gì vàng vàng, Nikodim Phomits thì đứng trƣớc mặt chàng và đang nhìn chàng chòng chọc; chàng đứng dậy.

- Sao thế, ông ốm à? - Nikodim Phomits hỏi, giọng hơi xẵng.

- Khi ký giấy ông ấy cầm bút đã không nổi rồi,- viên chánh văn phòng vừar nhận xét vừa ngồi vào bàn và tiếp tục lục soạn giấy tờ.

- Ông ốm đã lâu chƣa? - Ilya Petrovich cũng đang ngồi soạn giấy tờ ở bàn mình, quát chõ ra. Dĩ

nhiên hắn cũng đã đến xem xét Raxkonikov khi chàng ngất đi nhƣng đã lập tức lảng ra khi thấy chàng tỉnh dậy.

- Từ hôm qua… - Raxkonikov lắp bắp trả lời.

- Thế hôm qua ông có ra khỏi nhà không?

- Có!

- Trong khi đang ốm?

- Trong khi đang ốm!

- Lúc mấy giờ?

Hơn bảy giờ tối.

- Xin hỏi ông đi đâu nhƣ thế?

- Ra phố.

- Thật là gọn và rõ.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Raxkonikov trả lời rất xẵng, dằn từng tiếng một, mặt trắng nhợt nhƣ tờ giấy, hai con mắt đen nổi tia máu nhìn thẳng vào mặt Ilya Petrovich.

- Ông ấy đứng không vững nữa, thế mà anh… - Nikodim Phomits nhận xét.

- Không sao! - Ilya Petrovich nói, giọng nghe rất khác thƣờng. Nikodim Phomits còn muốn nói thêm một câu gì nữa, nhƣng sau khi đƣa mắt về phía viên chánh văn phòng lúc bấy giờ cũng nhìn chàng không chớp, lại thôi. Ai nấy bỗng lặng thinh. Trong phòng im lặng một cách kỳ lạ.

- Thôi đƣợc- Ilya Petrovich kết luận, - Ông có thể về.

Raxkonikov đi ra. Chàng còn có đủ thì giờ nghe thấy tiếng bàn tán xôn xao nói lên khi chàng vừa ra khỏi cửa: nghe rõ nhất là giọng nói có ý dò hỏi của Nikodim Phomist… Ra đến phố chàng tình hẳn lại.

"Khám nhà, khám nhà, chúng sẽ khám nhà ngay bây giờ? - chàng tự nhủ trong khi rảo bƣớc cho chóng về đến buồng, - quân kẻ cƣớp! Chúng nó nghi ngờ!"

Cảm giác lo sợ lúc nãy lại luồn vào khắp ngƣời chàng, từ đầu đến chân.

Chú thích:

(1)Xin bạn đọc lưu ý rằng sự việc xảy ra ở Petersburg, vào mùa hè, tiết nầy, đêm ở Petersburg là

"đêm trắng" không có mặt trời nhưng vẫn sáng.

(2) Những người gác cổng hàng ngày phải đến sở cảnh sát bẩm báo.

(3) Xin cảm ơn (tiếng Đức)

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 8

Phần II

"Nếu chúng đã khám rồi thì sao? Nếu bây giờ về vừa gặp chúng ngay ở nhà mình thì sao?".

Nhƣng đã đến buồng chàng đây rồi. Không có gì, không có ai hết; không có ai dòm ngó vào đây cả, ngay đến Naxtaxia cũng không hề bén mảng tới. Nhƣng trời! Làm sao lúc nầy chàng lại có thể để tất cả những thứ ấy trong cái lỗ thủng kia?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chàng đâm bổ vào góc nhà, thò tay xuống dƣới lần giấy lấy các thứ giấu trong lỗ nhét vào túi. Cả

thảy có tám cái: hai cái hộp con đựng hoa tai hay một thứ gì nhƣ thế - chàng cũng không nhìn rõ nữa; rồi đến bốn cái bao nhỏ bằng da dê, một sợi dây chuyền bọc giấy báo, và một vật gì nữa không rõ, hình nhƣ một tấm huân chƣơng, cũng bọc giấy báo.

Chàng đút hết vào các túi áo khoác, vào túi quần bên phải còn nguyên vẹn, cố sao cho thật khó trông thấy. Cái bóp tiền chàng cũng gộp làm một với các thứ kia. Rồi chàng ra khỏi phòng, lần nầy cứ để

cửa mở toang.

Chàng bƣớc nhanh nhẹn, quà quyết, và tuy cảm thấy chân tay rời rã ra, chàng vẫn tỉnh táo. Chàng sợ

bị truy bắt, chàng sợ rằng nửa giờ sau, hay mƣờilăm phút sau đã có lệnh theo dõi chàng; vậy thì phải tìm đủ cách để phi tang trƣớc đi: Cần phải làm cho xong trong khi thân thể hãy còn chút nào sức lực, trí óc hãy còn chút nào minh mẫn… Nhƣng đi đâu bây giờ!

Điều đó đã đƣợc giải quyết từ lâu: "Vứt tất xuống kênh đào, thế là phi tang, và vụ nầy sẽ kết thúc".

Chàng đã quyết định nhƣ vậy ngay từ đêm qua, trong cơn mê sảng, chàng còn nhớ rõ là đúng vào khi chàng toan nhổm dậy mấy lần: "Nhanh lên, nhanh lên, đi mà vứt hết đi". Nhƣng bây giờ mới biết là vứt đi nhƣ thế rất khó.

Chàng đi lang thang dọc theo bờ kênh Ekaterina đã nửa giờ rồi, có lẽ còn lâu hơn nữa, và đã mấy lần mỗi khi đi ngang bên chàng lại nhìn những bậc tam cấp dần xuống lòng kênh. Nhƣng không thể nào nghĩ đến chuyện thực hiện ý định đƣợc: hoặc có những cái bè đỗ ngay ở lối xuống, và trên bè những ngƣời thợ giặt đang giặt quần áo, hoặc có những chiếc thuyền buộc vào bờ, và nơi nào cùng nhan nhản những ngƣời, vả lại xung quanh đấy, dọc theo bờ kênh, đứng chỗ nào ngƣời ta cũng có thể nhìn thấy, có thể chú ý đƣợc: tự dƣng lại có ngƣời cố ý đi xuống bến, dừng lại rồi bỏ một cái gì xuống nƣớc thi khả nghi lắm. Thế rồi nhỡ ra mấy cái hộp kia không chìm mà lại nối lềnh bềnh trên mặt nƣớc thì sao? Mà chắc chắn là phải nhƣ thế!

Bất cứ ngƣời nào cũng có thể trông thấy. Cứ thế nầy thôi, khi gặp chàng ai nấy cũng đã nhìn ngó nhƣ

thể xƣa nay chỉ chú ý đến chàng. "Không hiểu tại sao họ lại nhìn nhƣ thế". Hay có lẽ đó chỉ là cảm giác của mình - chàng băn khoăn tự hỏi.

Cuối cùng chàng nghĩ có lẽ nên đi ra mạn sông Neva thì hơn. Ở đây vắng hơn, và khó có ngƣời trông thấy hơn, dù sao thì ở đấy cũng thuận lợi hơn, và nhất là xa chỗ chàng ở hơn. Rồi chàng bỗng ngạc nhiên: làm sao chàng lại có thể đi lang thang suốt hàng nửa tiếng đồng hồ trong khi đang lo sợ nhƣ

vậy ở những nơi nguy hiểm nầy mà không nghĩ ra từ trƣớc? Chàng phí mất nửa giờ đồng hồ làm một việc vô lý nhƣ vậy cũng chỉ vì trong khi mê sảng chàng đã có lần quyết định nhƣ thế! Dạo nầy chàng đâm ra đãng trí, hay quên lạ lùng, và chính chàng cũng biết thế. Nhất định phải làm gấp!

Chàng theo đại lộ V., đi ra sông Neva, nhƣng dọc đƣờng một ý nghĩ lại vụt hiện đến: "Tại sao lại ra sông Neva, tại sao lại phải vứt xuống nƣớc? Sao lại không tìm một nơi nào cho thật xa, trên các đảo Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chẳng hạn, và đến một chỗ nào thật vắng: một khóm cây hay một bụi rậm, chôn các thứ ấy xuống rồi đánh dấu vào thân cây chẳng hạn, có phải hơn không". Và lúc bấy giờ tuy chàng thấy mình không đủ

sức suy tính cho rõ ràng và tỉnh táo, chàng cũng có cảm giác rằng đó là một ý nghĩ đúng đắn.

Nhƣng rồi rốt cục chàng cũng không đi đến các đảo sự việc xảy ra khác hẳn: khi từ đại lộ V., ra đến một quảng trƣờng, chàng bỗng trông tháy ở bên trái có một lối đi dẫn vào khoảng sân xung quanh có tƣờng rào bao bọc kín mít. Ở bên phải, sát ngay lối vào và kéo dài cho đến tận cuối sân là bức tƣờng của ngôi nhà bốn tầng ở bên cạnh, không trổ cửa sổ, không quét vôi. Ở bên trái, song song với bức tƣờng kín và cũng sát bên cổng vào, có một dẫy hàng rào gỗ chạy sâu vào khoảng hai mƣơi bƣớc rồi bé quặt sang trái. Đó là một khoảng đất trống ngổn ngang những vật liệu bỏ đi. Xa hơn, mãi tận cuối sân, ở bên kia tƣờng có thể thấy góc mái một cái nhà kho bằng đá thấp lụp xụp, ám khói đen xì, có lẽ

thuộc một xƣởng thợ nào đấy. Chắc hẳn trƣớc kia ở đây có đặt một xƣởng đóng xe, làm khoá hay là một cái gì tƣơng tự; hầu nhƣ ngay từ cổng vào, nơi nào cũng thấy đen xì những bụi than. "Đây rồi, phải vứt vào đây rồi bỏ đi". Raxkonikov chợt nghĩ.

Không thấy ai trong sân, chàng bƣớc vào cổng và chợt thấy ngay sát cổng có một cái ống máng lắp vào tƣờng nhƣ vẫn thƣờng thấy ở những nhà có nhiều thợ thuyền, phu xe v.v… và ở khoảng tƣờng phía trên ống máng thấy có mấy chữ viết bằng phấn: "Cấm đứng đái chỗ nầy". Nhƣ vậy càng tốt, chẳng ai có thể nghi ngờ chàng đã ghé vào đây. "Phải vứt hết lại đây thành một đống và bỏ đi".

Chàng đƣa mắt nhìn quanh một lần nữa, và đã định thọc tay vào túi, thì chợt trông thấy ngay ở chân tƣờng ngoài, giữa cái cổng và cái ống máng cách nhau không đầy một thƣớc, có một tảng đá lớn không đẽo gọt gì, có lẽ nặng tới pút rƣỡi, đặt sát vào chân hốc tƣờng đá. Bên kia bức tƣờng ấy là hè phố; đứng trong sân có thể nghe thấy tiếng chân bƣớc của những ngƣời qua đƣờng thƣa thớt; nhƣng ở ngoài đƣờng nhìn vào không thể trông thấy chàng đƣợc, trừ khi có ai ghé vào đây. Vả chăng điều đó rất có thể xảy ra, cho nên cần phải làm gấp.

Chàng cúi xuống giơ hai tay nắm thật chắc lấy phần trên tấm đá, lấy hết sức lực lật ngửa nó ra. Ở

dƣới tảng đá đất lõm xuống thành một cái hốc trũng; chàng lập tức trút hết các thứ ở trong túi vào đấy. Cái bóp tiền nằm ở trên cùng, thế nhƣng trong hốc vẫn còn chỗ. Xong đâu đấy chàng lại ôm tảng đá lật lại, nó nằm vừa vặn vào chỗ cũ, chỉ hơi nhô cao lên hơn trƣớc một chút. Nhƣng chàng bới đất xung quanh và lấy chân đắp vào cạnh rìa hòn đá. Không còn trông thấy gì khả nghi nữa.

Chàng ra phố và đi về phía quảng trƣờng. Một niềm vui sƣớng mãnh liệt, hầu nhƣ không sao chịu nổi, lại tràn vào lòng chàng trong giây lát. "Thế là phi tang! Ai lại có thể nảy ra cái ý đến tìm ở dƣới tảng đá ấy bao giờ? Có lẽ nó nằm đấy từ hồi mới xây nhà, và sẽ còn nằm đấy bấy nhiêu lâu nữa. Mà dù có tìm thấy, thì có ai đi ngờ cho mình? Thế là xong! Mất hết tang chứng!" - và chàng phá lên cƣời. Phải, về sau chàng nhớ lại rằng lúc ấy chàng đã rũ ra cƣời nấc lên từng cơn lặng lẽ ngắn hơi và cƣời mãi hồi lâu, suốt trong thời gian chàng đi qua quảng trƣờng. Nhƣng khi chàng rẽ vào đại lộ K, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nơi mà hôm kia chàng gặp ngƣời con gái say rƣợu, trận cƣời của chàng vụt tắt. Những ý nghĩ khác len vào đầu chàng. Chàng lại chợt có cảm tƣờng rằng mình sẽ thấy ghê tởm khi đi qua chiếc ghế dài mà chàng đã ngồi suy nghĩ sau khi ngƣời con gái bỏ đi, và cùng sẽ thấy khó chịu hết sức nếu gặp lại ngƣời cảnh binh có bộ ria mà hôm ấy chàng đã trao cho hai mƣơi cô-pếch. "Ma bắt nó đi cho raảh!".

Chàng bƣớc đi, mắt nhìn hai bên một cách lơ đãng và hằn học. Bấy giờ bao nhiêu ý nghĩ của chàng đều xoay quanh một điểm chính nào đó, chàng cũng cảm thấy rằng đó quả là điểm chính, và bây giờ, chính lúc nầy đây, chàng còn lại một mình đối diện với cái điểm chính ấy, lần đầu tiên trong suốt hai tháng vừa qua.

"Thôi kệ mẹ nó! - chàng bỗng nghĩ trong cơn tức giận điên cuồng. - Đã bắt đầu rồi à, thì cứ bắt đầu; cuộc sống mới ƣ? Mặc cho nó đi về nhà mà! Trời ơi, sao lại có những chuyện ngớ ngẩn đến thế!…

Hôm nay mình đã nói dối và làm những việc thật hèn hạ! Mình đã quỳ gối một cách ô nhục trƣớc mặt cái thằng Ilya Petrovich đê mạt ấy! Nhƣng đó cũng toàn là chuyện nhảm hết! Nhổ toẹt vào tất cả

bọn chúng nó, mà cũng cần quái gì nghĩ đến chuyện mình có quỳ gối hay không quỳ gối. Vấn đề

không phải ở đấy! Không phải ở đấy chút nào!…

Bỗng chàng dừng lại; một câu hỏi mới, hoàn toàn bất ngờ và hết sức đơn giản chợt nảy ra, khiến chàng rối trí và kinh ngạc một cách chua xót: "Nếu quả tất cả những việc đó đều làm một cách có ý thức chứ không phải làm hú hoạ, nếu mày quả có một mục đích rõ ràng và vững chắc, thì làm sao mãi cho đến bây giờ mày vẫn không hề nhìn vào cái ví tiền và không biết việc nầy đã đƣa lại cho mày những gì, Vì đâu mà mày chịu khổ chịu sở và bắt tay vào một việc hèn hạ, xấu xa, bỉ ổi nhƣ

thế? Vừa rồi mày muốn vứt hết xuống nƣớc, cả cái ví tiền lẫn các thứ khác mà, thậm chí mày cũng chƣa mở ra xem nữa… sao lại có thể nhƣ thế?"

Phải, đúng nhƣ thế, hoàn toàn đúng nhƣ thế. Vả chăng trƣớc kia chàng cũng đã biết thế, và đây hoàn toàn không phải là một vấn đề mới mẻ gì đối với chàng; thế mà đêm qua, khi quyết định vứt xuống nƣớc, chàng đã quyết định không hề phân vân, lƣỡng lự, cứ nhƣ thể tất nhiên phải nhƣ thế, không thể

nào khác đi đƣợc… phải, chàng biết hết những điều đó và nhớ hết; mà hầu nhƣ việc đó đã đƣợc quyết định ngay từ hôm qua, ngay khi chàng ngồi bên cái rƣơng lấy các thứ ở trong rƣơng ra… Ra thế đấy…

"Đó là vì mình đang ốm nặng, - cuối cùng chàng quả quyết tự nhủ, - chính mình dày vò, hành hạ

mình, và chính mình không biết mình đang làm gì… Cả ngày hôm qua, hôm kia, suốt cả một thời gian ấy mình đã tự dày vò… Mình sẽ khỏi và sẽ không làm khổ mình nữa… Thế nhỡ không khỏi chút nào thì sao? Trời ơi! Chán ngấy lên rồi?…" Chàng bƣớc đi, không dừng chân.

Chàng háo hức muốn tìm cách khuây khoả, nhƣng không biết nên làm gì. Một cảm giác mới mẻ, không sao cƣỡng đƣợc mỗi phút một tràn ngập lòng chàng: đó là một cảm giác ghê tởm không bờ

bến, hầu nhƣ nhục thể, đối với tất cả những gì chàng gặp, tất cả những gì ở xung quanh chàng, một Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cảm giác kiên trì, ác liệt, cay cú.

Chàng thấy tất cả những ngƣời qua đƣờng đều có những bộ mặt, những dáng đi, những cử chỉ khả ố.

Giá có ai lên tiếng nói gì với chàng, chàng sẽ nhổ thẳng vào mặt họ, có lẽ còn xông vào cắn họ

nữa,…

Chàng bỗng dừng chân khi ra đến bờ sông Neva Con, trên đảo Vaxili, cạnh cái cầu. "Hắn ở đây, trong ngôi nhà nầy đây. - chàng thầm nghĩ. - Sao thế nhỉ, mình loay hoay thế nào rồi rốt cục lại dẫn xác đến nhà Razumikhin! Lại y nhƣ hôm ấy… mà kể cũng lạ thật; mình cốt đi đến đây hay chẳng qua tình cờ đi ngang, thì cũng thế thôi; hôm kia… mình nói… là một ngày sau khi việc ấy đã xong xuôi mình sẽ đến hắn, thế thì cứ đến thôi! Làm nhƣ thể bây giờ mình không thể ghé nhà ai đƣợc nữa!"

Chàng lên phòng Razumikhin ở gác năm.

Razumikhin có nhà. Lúc ấy anh đang ngồi viết hí hoáy trong căn buồng chật hẹp. Nghe tiếng gõ cửa; anh ra mở. Đã bốn tháng nay hai ngƣời không gặp nhau.

Razumikhin mặc một chiếc áo dài ngủ rách bƣơm, chân đi giầy vải, đấu tóc rối bù, râu không cạo, mặt không rửa. Gƣơng mặt anh lộ vẻ ngạc nhiên.

- Cậu đấy à? - Anh kêu lên, mất chăm chăm nhìn bạn từ đầu đến chân; nhƣng rồi anh im bặt và huýt lên một tiếng. - Bi đến thế kia à? Cậu mặc còn bảnh hơn cả tớ nữa rồi đấy! - anh nhìn mấy tấm giẻ

rách của Raxkonikop nói thêm. - Ngồi xuống chứ, hình nhƣ cậu mệt lắm thì phải.

Và khi Raxkonikov đã buông mình rơi phịch xuống chiếc đi-văng Thổ Nhĩ Kỳ lót vải sơn còn tồi tệ

hơn cả chiếc ghế của chàng, Razumikhin bỗng nhận ra rằng bạn mình ốm.

- Nhƣng cậu ốm hẳn hoi rồi, cậu không biết à? - Nói đoạn anh cầm lấy tay bạn để bắt mạch.

Raxkonikov giật phắt tay ra.

- Không cần, - chàng nói, - tôi đến… Thế nầy, tôi không có chỗ nào dạy học cả… tôi muốn… vả

chăng tôi cũng cóc cần chỗ dạy…

- Nầy, cậu mê sảng rồi còn gì! - Razumikhin chăm chú, quan sát chàng và nhận xét.

- Không, tôi không mê sảng… - Raxkonikov rời đi-văng đứng dậy. Khi lên nhà Razumikhin, chàng không nghĩ đến việc mình sẽ phải mặt giáp mặt với bạn. Mãi đến bây giờ, do kinh nghiệm thực tế, chàng mới vụt nghĩ ra rằng giờ phút nầy không có gì có thể làm cho chàng khó chịu hơn là phải mặt giáp mặt với bất cứ ai trên đời. Một nỗi hằn học dữ dội đấy lên trong lòng chàng. Vừa bƣớc qua ngƣỡng cửa phòng Razumikhin, chàng đã thấy căm tức bản thân mình đến nghẹn cổ.

- Thôi chào cậu? - chàng bỗng nói và đi ra cửa.

- Kìa khoan đã, khoan đã, cậu nầy gàn quá?

- Thôi! - Raxkonikov giật tay ra nói.

- Đã thế thì cậu đến đây làm quái gì! Cậu phát điên rồi chắc? Thế kia có tức không chứ. Tớ không để

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cậu ra về nhƣ thế đâu.

- À thế thì cậu nghe đây, tôi đến cậu là vì ngoài cậu ra tôi không biết ai có thể giúp tôi… bắt đầu… vì cậu tốt hơn hết thảy bọn họ, nghĩa là cậu thông minh hơn, có thể bàn bạc đƣợc… Nhƣng bây giờ tôi lại thấy rằng tôi không cần gì nữa hết, cậu nghe ra chƣa, hoàn toàn không cần gì nữa hết… không cần ai giúp đỡ, cảm thông gì hết… Tôi sẽ tự liệu lấy… một minh… Thôi thế đủ rồi! Cứ để mặc xác tôi!

- Thì khoan tí đã nào, đồ dở hơi! Cậu điên thật rồi! Tớ thì cậu muốn thế nào cũng đƣợc, cậu xem, tớ

cũng không có chỗ dạy học, mà tớ cùng đếch cần; nhƣng ở chợ tầm tầm có một lão lái sách tên là Kheruvimov, lão nầy cùng đáng giá một chỗ dạy học chán. Bây giờ thì có đổi lão ấy lấy năm chỗ dạy học ở các nhà buôn tớ cũng không đổi. Lão ta xuất bản cả sách và hiện đang cho in những tập sách nhỏ về khoa học tự nhiên, bán đắt nhƣ tôm tƣơi! Chỉ riêng cái đầu đề không thôi cũng đáng đồng tiền rồi! Cậu thì bao giờ cũng bảo tớ ngốc: thế mà có kẻ còn ngốc hơn tớ nữa, tớ nói thật đấy! Bây giờ lão ấy cũng đang lao theo phong trào, tuy một chữ cắn đôi cũng không biết: lẽ dĩ nhiên tớ khích cho lão lao mạnh nữa vào. Đây có hai tập gần bốn chục trang tiếng Đức - theo tớ thì chỉ là thứ văn bán thuốc ê ngớ ngẩn nhất đời, đề tài nói tóm lại là: đàn bà có phải là ngƣời hay không phải là ngƣời? Và cố

nhiên tác giả chứng minh một cách trịnh trọng rằng đàn bà quả là ngƣời thật. Kheruvimov chuẩn bị

xuất bản quyển sách nầy để đáp ứng với phong trào thảo luận về vấn đề phụ nữ, tớ thì dịch, lão ấy thì làm cái việc kéo dài bốn chục trang nầy ra thành một trăm trang, chúng tớ sẽ viết một cái dầu đề cho thật kêu dài đến nửa trang giấy và đem bán năm hào một quyển. Chu lắm! Tiền công dịch của tớ là sáu rúp mỗi tập mƣời sáu trang, vị chi cả thảy đƣợc chừng mƣời lăm rúp, tớ đã lĩnh trƣớc sáu rúp rồi đấy. Xong cái nầy thì sẽ dịch sang một tài liệu nói về cá voi, rồi thì trong phần sau quyển

"Confessions"(1) cũng thấy có nhiều đoạn nói nhảm hết sức vô vị, cho nên cũng dịch nốt; có một thằng cha nào nói với Kheruvimov rằng Rousseau cũng là một thứ Radisev, lẽ dĩ nhiên ta cứ ầm ừ, kệ mẹ nó. Thế nào, cậu lấy tập 2 quyển "Đàn bà có phải là ngƣời không?" về mà dịch nhé. Nếu cậu bằng lòng thì lấy ngay nguyên bản, bút giấy đây - toàn là của công đấy - và cầm lấy ba rúp: tớ đã lĩnh tiền ứng trƣớc cho cả hai tập, thế nghĩa là phần cậu ba rúp. Dịch xong cậu sẽ nhận nốt ba rúp nữa.

Nhƣng cậu đừng có nghĩ là tớ giúp đỡ gì cậu nhé. Ngƣợc lại, vừa trông thấy cậu tớ đã tính chuyện nhờ cậu ngay. Trƣớc hết là tớ viết hay sai chính tả, thứ đến là tiếng Đức của tớ đôi khi cũng schwach(2), thành thử phần nhiều tớ cứ tự ý bịa ra mà viết và tự an ủi rằng làm nhƣ vậy sách chỉ có thể hay thêm mà thôi. Thế nhƣng biết đâu đƣợc, có lẽ nó không hay thêm mà lại càng tồi thêm thì có… Cậu có lấy không?

Raxkonikov lặng lẽ cầm lấy tập giấy in tiếng Đức cầm lấy ba đồng rúp và đi ra, không nói lấy một lời. Razumikhin ngạc nhiên nhìn theo chàng. Nhƣng ra đến góc phố, Raxkonikov bỗng quay phắt trở

lại, lên phòng Razumikhin, đặt lên bàn cả xấp giấy lẫn ba đồng rúp, cũng vẫn không nói lấy một lời, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

rồi đi ra.

- Kìa cậu sốt thật rồi? - Razumikhin rốt cục cũng điên tiết gầm lên. - Cậu làm cái trò gì thế? Đến tớ

cũng phải lộn ruột lên với cậu… Đã thế thì đến làm gì, đồ quỷ?

- Tôi không cần… dịch… - Raxkonikov lẩm bẩm trong khi bƣớc xuống thang gác.

- Thế thì cậu cần cái quái gì nào? - Razumtkhin trên gác quát chõ xuống. Raxkonikov lặng thinh bƣớc thẳng.

- Nầy! Nhà cậu bây giờ ở đâu thế hả?

Không có tiếng trả lời.

Thôi mặc x… xác cậu!

Nhƣng Raxkonikov đã ra phố. Trên cầu Nikolaevxki chàng lại phải sực tỉnh, lần nữa, vì một sự việc xảy ra khiến chàng rất khó chịu. Một ngƣời xà ích đánh xe song mã đã quất roi vào lƣng chàng vì chàng suýt đâm đầu vào chân ngựa, tuy hắn đã ba bốn lần quát chàng tránh ra. Nhát roi làm cho chàng giận điên lên. Chàng nhảy vụt ra thành cầu không hiểu tại sao chàng cứ đi nghênh ngang ở

giữa cầu, khoảng dành cho xẹ cộ, nghiến răng kèn kẹt. Mấy ngƣời đứng quanh cƣời rộ lên.

- Đáng đời!

- Chắc là một thằng kẻ cắp.

- Ai còn lạ gì, già vờ say rƣợu rồi chui đầu vào bánh xe để lĩnh tiền bồi thƣờng chứ gì?

- Cũng là một cách xoay tiền ông ạ, cũng là một cách xoay tiền.

Nhƣng trong khi chàng còn đứng bên thành cầu, vừa nhìn theo cỗ xe song mã đang xa dần với đôi mắt giận dữ và ngây dại vừa xoa lƣng, chàng bỗng cảm thấy có ai dúi tiền vào tay chàng. Chàng nhìn lại thì thấy một ngƣời đàn bà đứng tuổi, trông chừng là hạng buôn bán, đầu trùm khăn, chân đi giầy da dê, cùng đi với một ngƣời thiếu nữ đội mũ dạ, cầm ô xanh, chắc là con gái bà ta. "Anh cầm lấy, vì Chúa". Chàng cầm lấy đồng tiền, và họ đi thẳng. Có là một đồng hào đôi. Trông dáng vẻ và cách ăn mặc của chàng họ rất có thể tƣởng chàng là một ngƣời ăn mày vẫn thƣờng ngứa tay xin từng đồng xu trên hè phố. Chàng đƣợc bố thí nhƣ vậy chắc hẳn cũng là nhờ nhát roi kia đã làm cho họ động lòng trắc ẩn.

Chàng nắm chặt đồng hào đôi trong tay, đi độ mƣơi bƣớc và quay mặt ra sông Neva, về phía hoàng cung. Bầu trời không một gợn mây, và màu nƣớc xanh biếc hầu nhƣ lẫn với màu trời, một điều rất ít thấy trên sông Neva. Không có nơi nào có thể nhìn rõ những đƣờng nét của mái nhà thờ Isaac nhƣ

chỗ chàng đang đứng, trên cầu, cách nhà thờ chừng hai mƣơi bƣớc. Chiếc mái vòm khum ánh lên trên nền trời, và qua làn không khí trong vắt còn có thể thấy rõ từng nét trang hoàn trên mái. Chỗ bị

roi quất đã hết đau và Raxkonikov đã quên khuấy nó đi; bây giờ chỉ có một ý nghĩ lo âu mơ hồ khiến chàng bận tâm. Chàng đứng yên hồi lâu nhìn đăm đăm vào không gian xa thẳm; nơi nầy đối với chàng rất quen thuộc. Hồi chàng còn lui tới trƣờng đại học, nhất là trên đƣờng về nhà, chàng thƣờng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

dừng lại hàng trăm lần đúng ở chỗ nầy, nhìn đăm đăm vào bức toàn cảnh tráng lệ nầy và cứ mỗi lần nhƣ thế chàng lại lấy làm lạ về cái ấn tƣợng mơ hồ và khó hiểu nhóm lên trong lòng chàng. Bao giờ

cái quang cảnh tráng lệ ấy cũng nhƣ thở vào ngƣời chàng một luồng hơi lạnh buốt kỳ lạ; và chàng cứ

cảm thấy bức tranh lộng lẫy ấy có một cái gì ghẻ lạnh, dửng dƣng… Cứ mỗi lần nhƣ vậy chàng lại lấy làm lạ với cái ấn tƣợng âm u, huyền bí nhóm lén trong lòng mình, và không dám tin rằng mình có thể hiểu thấu đƣợc: chàng lại tự hứa sẽ tìm cách lý giải sau. Bây giờ chàng bỗng sực nhớ lại những nỗi băn khoăn, thắc mắc trƣớc kia, và cảm thấy rằng không phải ngẫu nhiên mà mình nhớ lại nhƣ

thế. Chỉ riêng một điều nầy thôi chàng đã thấy nó có vẻ kỳ quái và huyền bí, là chàng đã dừng lại đúng ở chỗ cũ, dƣờng nhƣ chàng thật sự tƣởng rằng bây giờ mình cũng có thể suy nghĩ nhƣ trƣớc kia, cũng có thể quan tâm đến những vấn đề và những quang cảnh mà… trƣớc đây không lâu chàng vẫn quan tâm đến. Thậm chí chàng còn thấy gần nhƣ nực cƣời nữa, tuy lòng chàng sẽ lại đến đau nhói cả ngực lên. Ở một nơi nào sâu thẳm phía dƣới kia, dƣới chân chàng, mờ mờ hiện lên tất cả cái dĩ vãng ấy; những ý nghĩ, những vấn đề, những nỗi băn khoăn, những ấn tƣợng cũ, và cả bức toàn cảnh nầy, và cả bản thân chàng nữa, tất cả, tất cả… Chàng có cảm giác nhƣ mình đang bay bổng lên, chơi vơi ở một nơi nào cao ngất, và mọi vật đều tan biến đi trƣớc mắt chàng…

Chàng bất giác xua tay một cái, và chợt thấy có đồng hào đôi trong lòng bàn tay nắm chặt. Chàng ngả tay ra, nhìn đăm đăm vào đồng tiền một lát rồi đang tay ném xuống nƣớc. Đoạn chàng quay lại đi về nhà. Chàng có cảm tƣởng nhƣ mình vừa lấy kéo cắt đứt hẳn bản thân mình ra khỏi mọi ngƣời và mọi vật.

Chàng về đến nhà thì trời đã chiều, nhƣ thế nghĩa là chàng đã đi lang thang sáu tiếng đồng hồ. Chàng về nhà ra sao và đi lối nào thì chàng không hề nhớ tí gì hết. Ngƣời run bắn lên nhƣ con ngựa mệt lừ, chàng cởi áo nằm lên đi-văng, kéo chiếc áo khoác đắp lên ngƣời và lập tức thiếp đi…

Khi trời đã tối mịt, chàng sực tỉnh giấc vì một tiếng gào khủng khiếp. Trời ơi, tiếng gào gì mà gớm guốc thế Chàng chƣa bao giờ nghe thấy những âm thanh quái gở nhƣ vậy, chàng chƣa từng nghe thấy những tiếng rú, những tiếng quất, những tiếng rít, những tiếng khóc, những tiếng đấm đá và chửi rủa nhƣ vậy bao giờ. Chàng cũng không thể hình dung nổi một cái gì hung dữ, thú vật nhƣ vậy.

Chàng kinh hãi nhỏm dậy và ngồi trên đi-văng, phút phút lại lặng ngƣời đi vì sợ hãi và đau đớn: Những tiếng đấm đá,la hét mỗi lúc một thêm dữ dội. Và chàng bỗng vô cùng kinh ngạc nhận ra tiếng bà chủ nhà. Bà ta gào thét, rú rít lên, khóc lóc kể lể cuống quít, có khi líu lƣỡi lại nói không ra tiếng nữa, thành thử không tài nào nghe ra đƣợc bà nói những gì. Chỉ biết là bà đang kêu van, chắc là đang van ngƣời ta đừng đánh đập mình nữa, vì có một ngƣời nào đang đánh đập bà tàn nhẫn trên thang gác. Ngƣời đang đánh tức giận điên cuồng, gân cổ lên quát mắng khủng khiếp đến nỗi khản cả giọng, thế nhƣng cũng đang nói gì rất nhanh, cứ đƣợc mấy tiếng lại sặc sụa lên không còn nghe ra cái gì nữa. Bỗng Raxkonikov run bắn lên: chàng đã nhận ra giọng nói nầy; đó là, giọng của Ilya Petrovich, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Ilya Petrovich đang ở đây, và đang đánh đập bà chủ nhà! Hắn lấy chân đá vào bà ta, cộc đầu bà vào bậc thang, - cứ nghe những tiếng ồn ào những tiếng la hét và đấm đá cũng đủ rõ! Làm sao thế trời dất đảo điên cả rồi hay sao? Khắp, các tầng trên gác dƣới, suốt dọc cầu thang ngƣời ta đổ ra đông nghịt: có thể nghe thấy những tiếng nói xôn xao, những tiếng kêu í ới, những tiếng chân chạy thình thịch, những tiếng cửa đóng ầm ầm. "Nhƣng có chuyện gì thế, tại sao, và làm sao lại có thể nhƣ thế đƣợc!"

- chàng cứ nghĩ đi nghĩ lại, thạt sự lo sợ rằng mình đã phát điên hẳn hoi rồi. Nhƣng không, chàng nghe quá rõ!… Nhƣng nếu đã thế thì họ sắp đến phòng chàng ngay tây giờ, bởi vì… chắc đầu đuôi cũng đều do chuyện hôm qua… mà ra cả… Trời ơi!"Chàng định chốt trái cửa lại, nhƣng tay chàng cứ rũ xuống… vả lại cũng vô ích! Nỗi hãi hùng nhƣ một tảng băng trùm lấy tâm hồn chàng, khiến chàng đau buốt, co quắp lại… Nhƣng rồi cuối cùng tiếng ồn ào inh ỏi, kéo dài đã đƣợc đến mƣời phút, bắt đầu im ắng dần. Bà chủ nhà luôn mồm rên rỉ và thở dài sƣờn sƣợt; Ilya Petrovich vẫn còn hăm doạ và nguyền rủa… Nhƣng rốt cục hình nhƣ chính hắn cùng lặng đi; không còn nghe thấy tiếng hắn nói nữa; "hay là hắn đi rồi! Lạy chúal". Phải, đây, bà chủ nhà cũng đi ra, mồm vẫn rên rỉ và khóc thút thít… và đây, cửa phòng bà ta đã đóng sập lại… Đám đông đã rời thang gác tản về các buồng; họ xôn xao bàn tán, gọi nhau í ới, tiếng nói khi to lên thành tiếng quát, khi nhỏ lại chỉ còn nghe rì rầm. Chắc là đông lắm; gần nhƣ cả nhà đều đổ ra xem thì phải. "Nhƣng trời ơi, chả nhẽ lại có thể nhƣ thế đƣợc! Mà tại sao, tại sao hắn lại đến đây làm cái gì?"

Raxkonikov bủn rủn gục xuống đi-văng, nhƣng không sao nhắm mắt lại đƣợc nữa; chàng nằm yên khoảng nửa tiếng đồng hồ, với một cảm giác sợ hãi đau đớn không sao chịu nổi, mà xƣa nay chàng chƣa hề biết.

Bỗng phòng chàng sáng rực lên: Naxtaxia vừa bƣớc vào tay cầm nến, tay bƣng xúp. Chị ta chăm chú nhìn chàng, và khi thấy chàng đang thức, chị đặt cây nến xuống bàn và bắt đầu bày các thứ ra, bánh mì, muối, đĩa, thìa.

- Chắc từ hôm qua chƣa ăn gì. Đi lang thang suốt cả ngày vả lại sốt hầm hập lên chứ có phải không đâu.

- Naxtaxia nầy… tại sao họ đánh đập bà chủ thế?

Naxtaxia nhìn chàng chằm chặp.

- Ai đánh bà chủ?

Vừa rồi ấy… cách đây nửa giờ ấy mà, Ilya Petrovich, viên phó quận trƣởng, trên cầu thang… Tại sao hắn lại đánh bà ấy, và… hắn đến đây làm gì?

Naxtaxia cau mày lặng thinh nhìn chàng chăm chú một hồi lâu. Chàng thấy khó chịu trƣớc cái nhìn ấy thậm chí còn thấy sợ nữa.

- Naxtaxia, sao chị cứ làm thinh? - mãi lát sau chàng mới rụt rè cất tiếng hoi, giọng yếu ớt.

- Máu đấy, - sau một lát im lặng, Naxtaxia đáp khẽ nhƣ nói một mình.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Máu!… Máu nào?… - chàng lắp bắp, mặt tái nhợt đi, và bất giác né ngƣời về phía vách. Naxtaxia vẫn lặng lẽ nhìn chàng.

- Không có ai đánh bà chủ cả, - chị lại nói, giọng nghiêm nghị và quả quyết.

Raxkonikov nhìn chị ta, thở không ra hơi nữa.

- Chính tôi nghe mà… tôi không ngủ… tôi ngồi nghe, - chàng nói, giọng còn rụt rè hơn nữa… - Viên phó quận trƣởng đến… ngƣời ta chạy hết ra thang gác, buồng nào cũng ra…

- Chẳng có ai đến hết. Đấy là máu nó xông lên đấy. Máu ứ lại mà không thoát ra đƣợc là nó dồn vào gan, thế mới sinh ra mê sảng… Cậu ăn đi dăm ba miếng chứ?"

Chàng không đáp. Naxtaxia vẫn đứng cạnh giƣờng, nhìn chàng đăm đăm không lui ra.

- Cho tôi xin tí nƣớc, Naxtaxia.

Naxtaxia đi xuống nhà và khoảng hai phút sau mang lên một cái ốc bằng đất sét trắng; nhƣng chàng không còn nhớ nhƣng việc tiếp diễn về sau nữa. Chàng chỉ nhớ rằng mình nuốt một ngụm nƣớc lạnh và đánh đổ nƣớc trong cổ ra ngực. Sau đó chàng mê man đi.

Chú thích:

(1)"Tự thú", tác phẩm của J.J. Russeau

(2) Yếu, kém tiếng Đức

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 9

Phần II

Song cũng không phải chàng hoàn toàn mê man trong thời gian ốm: đó là một trạng thái sốt nhỉệt, có nói sảng và nửa mê nửa tỉnh. Về sau chàng nhớ lại đƣợc khá nhiều việc. Có khi chàng mƣờng tƣợng nhƣ quanh chàng có rất nhiều ngƣời quây lại định mang chàng đi đâu không rõ, họ bàn bạc về chàng và cãi vã lẫn nhau rất dữ. Có khi chàng lại thấy minh nằm một mình trong phòng, mọi ngƣời đều bỏ

đi hết, hẳn vì sợ chàng, và thỉnh thoang mới có ngƣời mở hé cánh cửa ra dòm chàng, de doạ chàng, thầm thì cƣời nới với nhau, và trêu chọc chàng. Chàng nhớ là Naxtaxia thƣờng ở cạnh chàng: chàng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

còn nhớ thêm một ngƣời nữa, hình nhƣ rất quen thuộc, nhƣng cụ thể là ai thì chàng không sao đoán ra đƣợc: điều đó làm cho chàng buồn lắm và thậm chí còn khóc nữa. Có khi chàng tƣởng chừng mình đã nằm liệt giƣờng đến một tháng nay, khi lại ngỡ nhƣ mọi việc đêu xảy ra nội ngày hôm ấy.

Nhƣng về việc ấy, việc ấy thì chàng quên bẵng đi: song từng giờ từng phút chàng vẫn nhớ là mình có quên một điều gì lẽ ra không đƣợc quên mới phải; chàng vật vã, daydứt, cố sức nhớ cho ra, chàng rên rỉ, lồng lộn điên cuồng lên hay rơi vào một tâm trạng khiếp sợ ghê gớm, không sao chịu nổi. Những lúc ấy chàng vùng dậy, toan bỏ chạy, nhƣng bao giờ cùng có ai dùng sức giữ chàng lại, và chàng lại chìm vào cõi hôn mê. Cuối cùng chàng tỉnh hẳn, lúc ấy là vào khoảng chín giờ sáng. Vào những ngày quang đãng, giờ nầy bao giờ ánh nắng cũng vẽ thành một vệt dài chạy qua bức tƣờng bên phải phòng chàng và chiếu sáng góc phòng cạnh cửa ra. Bên giƣờng chàng có Naxtaxia và một ngƣời nữa đang đứng nhìn chàng có vẻ rất tò mò. Đó là một ngƣời chàng chƣa hề quen biết, một ngƣời trẻ tuổi mặc áo cáp-tan, để chòm râu cằm, dáng trông nhƣ một ngƣời chạy hàng. Qua cánh cửa mở hé, bà chủ đang dòm vào. Raxkonikov nhỏm dậy…

- Ai thế, Naxtaxia? - chàng chỉ ngƣời trẻ tuổi hỏi.

- À tỉnh rồi? - Naxtaxia nói.

- Tỉnh rồi, - ngƣời chạy hàng nói vọng theo.

Đoán rằng chàng đã tỉnh đậy, bà chủ, nhà đang đứng dòm ở cửa, lập tức đóng cửa lại và giấu mặt đi.

Bà ta xƣa nay vốn nhút nhát và rất sợ những cuộc nói chuyện hay giãi bày; bà ta trạc bốn mƣơi tuổi, ngƣời to béo, lông mày đen, mắt cũng đen, tốt bụng vì béo và vì lƣời, trông cùng dễ ƣa nữa là khác.

Tính cả thẹn của bà ta thì thật quá quắt.

- Anh… là ai? - Raxkonikov hỏi thẳng ngƣời chạy hàng.

Nhƣng vừa lúc ấy cánh cửa lại mở toang và Razumikhin, ngƣời hơi cúi lom khom. Vì anh ta vốn cao lớn, vừa bƣớc vào vừa kêu ca:

- Cứ nhƣ cái buồng tàu thuỷ, lúc nào cùng cộc đầu va trán; thế mà cũng gọi là phòngvới phiếc. Cậu tỉnh rồi đấy à? Tớ vừa nghe Pasenka(1) bảo thế.

- Mới vừa tỉnh dậy đấy, - Naxtaxia nói.

- Mới vừa tỉnh dậy đấy ạ, - ngƣời chạy hàng lại mỉm cƣời nói vọng theo.

- Thế anh là ai? - Razumikhin bỗng quay sang hắn hỏi đột ngột. - Còn tôi đây là Vrazumikhin; không phải là Razumikhin nhƣ ngƣời ta thƣờng tâng bốc(2), mà là Vrazumikhin, sinh viên, con nhà quý tộc, còn cậu nầy là bạn tôi. Thế còn anh là ai?

- Tôi là ngƣời chạy hàng cho hiệu buôn của ông Selopayev ạ, tôi đến đây có tí việc ạ.

- Mời anh ngồi ghế nầy, - Razumikhin vừa nói vừa ngồi xuống chiếc ghế đặt ở bên kia bàn con. -

Cậu tỉnh dậy nhƣ thế là phải lắm, - anh nói tiếp với Raxkonikov .

- Đã bốn ngày nay cậu hầu nhƣ chẳng ăn uống gì. Quả tình cũng có hớp đƣợc mấy thìa nƣớc trà. Tớ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đã dẫn Zoximov đến đây hai lần. Cậu có nhớ Zoximov không? Hắn ta khám cho cậu và nói ngay rằng chẳng có gì hệ trọng hết, chẳng qua đầu óc bị chấn động thế nào đấy. Hắn ta bảo là một chứng thần kinh gì đấy, vì ăn uống kham khổ, ít uống bia, ít ăn rau khơ-ren quá mà ra, còn nhƣ bệnh trạng thì chẳng có gì đâu, sẽ tự khỏi thôi. Anh chàng Zoximov cừ lắm? Chứa bệnh đã thành thạo rồi. À, tôi không dám giữ anh đâu - Razumikhin lại quay sang ngƣời chạy hàng, - anh cần việc gì xin cứ nói đi Rodia ạ: cửa hàng của họ đã hai lần cho ngƣời đến đây rồi đây; lần trƣớc không phải anh nầy, một ngƣời khác kia, chúng tôi có nói chuyện với ngƣời đó. Lần trƣớc cửa hiệu anh cho ai đến đây thế

nhỉ?

- Ông muốn nói cái ngƣời đến đây hôm kia phải không ạ, đúng đấy. Đó là Alekxey Xemionovich cùng làm ở hiệu chúng tôi đấy ạ.

- Anh kia có vẻ khôn ngoan hơn anh phải không?

- Vâng ạ, ông ấy đúng là chững chạc hơn tôi ạ.

- Hay lắm; anh cứ nói đi.

- Thế nầy ạ, ông Aphanaxi Ivanovich Vakhrusin, mà tôi chắc ông đã có nghe tên nhiều lần, theo yêu cầu của bà cụ nhà đã chuyển cho hiệu chúng tôi một tờ ngân phiếu - ngƣời chạy hàng nói thẳng với Raxkonikov . - Đến khi nào ông đã tỉnh trí, chúng tôi sẽ trao lại cho ông ba mƣơi lăm rúp, vì Xemion Xemionovich theo yêu cầu của cụ nhà, có đƣợc Aphanaxi Ivanovich báo cho biết về số tiền nói trên theo thể thức nhƣ cũ. Ông đã biết việc nầy chƣa ạ?

- Có tôi có nhớ… Vakhrusin… - Raxkonikov nói, vẻ trầm ngâm.

- Anh nghe ra chƣa: cậu ấy biết ông lái buôn Vakhrusin! - Razumikhin kêu lên. - Thế mà còn bảo là chƣa tĩnh trí nữa à? À mà bây giờ tôi nhận thấy anh cùng là ngƣời khôn ngoan lắm. Hay! Nghe những câu nói thông minh cũng thú lắm chứ!

- Chính ông Vakhrusin Aphanaxi Ivanovich đấy ạ, cụ nhà đã từng gửi tiền cho cậu một lần qua ông Vakhrusin theo thể thức ấy, lần nào ông cũng không từ chối lời yêu cầu của cụ nhà, và cách đây ít hôm có báo cho ông Xemion Xemionovich biết để chuyển cho ông ba mƣơi lăm rúp trong khi chờ

đợi một món lớn hơn.

- Đấy cái câu "trong khi chờ đợi một món lớn hơn" của anh nghe hay hơn cả đấy; cả cái "bà cụ nhà"

của anh cũng khá lắm. Nào, thế theo anh thì sao: anh bạn tôi đã tĩnh trí hẳn hay chƣa, hả?

- Đối với tôi thì thế nào cũng đƣợc. Miễn là ông ấy ký đƣợc biên lai.

- Ký đƣợc mà! Anh có mang sổ sách theo đấy chứ?

- Sổ đây ạ!

- Đƣa lại đây. Nào, Rodia, cậu ngồi dậy. Tớ sẽ đỡ đầu; cậu nguệch cho anh ta một chữ ký.

Raxkonikov , cầm lấy bút đi cậu ạ, vì bây giờ chúng mình đang cần tiền lắm!

- Không cần, - Raxkonikov gạt bút ra nói - Không cần làm sao? Tôi không ký đâu.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Quái thật, không ký thì làm thế nào?

- Không cần… tiền…

- Không cần tiền! Cậu chỉ nói láo, tớ xin làm chứng nhƣ vậy! Anh chớ lo, chẳng qua cậu ấy… lại hơi mê sảng một chút. Vả chăng ngay khi tỉnh táo cậu ấy cùng đôi khi nhƣ thế… Anh là ngƣời thông minh; chúng ta sẽ hƣớng dẫn cậu ấy, nghỉa lả hƣớng dẫn bàn tay cậu ấy một chút! Cậu ấy sẽ ký…

Nào, ta…

- Dù sao thi khi khác tôi đến đây cũng đƣợc.

- Không, không, anh lo ngại cái gì kia chứ? Anh là ngƣời thông minh.Nào. Rodia, đừng làm phiền ông khách… cậu cũng thấy ông ấy đợi đấy. - nói đoạn Razumikhin thật sự chuẩn bị đỡ tay Raxkonikov.

- Cậu buông ra, để tôi ký lấy… - Raxkonikov nói đoạn cầm bút ký vào sổ. Ngƣời chạy hàng giao tiền và lui ra.

- Hoan hô! Bây giờ thì ăn chứ, cậu có muốn ăn không?

- Có, - Raxkonikov đáp.

- Chị có xúp không?

- Xúp hôm qua. - Naxtaxia, nãy giờ vẫn đứng đấy, đáp.

- Xúp khoai tây với bột gạo đấy chứ?

- Xúp khoai tây với bột gạo.

- Tớ thuộc lòng đi rồi. Đem xúp lên đây, dọn trà luôn nhé.

- Vâng ạ.

Raxkonikov nhìn mọi vật với vẻ bỡ ngỡ sửng sốt và một nỗi sợ sệt vô nghĩa, đần độn, chàng quyết định lặng thinh chờ xem sẽ ra sao nữa. "Hình nhƣ đây không phải là mê sảng - Chàng nghĩ thầm -

Hình nhƣ đó là chuyện thật…"

Hai phút sau, Naxtaxia bƣng súp vào và nói rằng trà cũng sẽ mang vào sau. Khi dọn xúp ra thấy có hai cái thìa. hai cái đĩa và đủ cả bộ sậu: lọ tiêu muối: mù-tạt đểăn thịt bò vân vân, những thứ mà đã lâu lắm không hề thấy đƣợc bày biện tƣơm tất nhƣ vậy. Khăn giải bàn trắng tinh.

- Naxtaxia nầy, giá bà Praxkovia Paplovna cho hai chai bia thì hay quá. Chúng tôi sẽ uống với nhau.

- Chà, cái cậu nầy chúa vòi - Naxtaxia càu nhàu đi xuống nhà làm tròn phận sự.

Raxkonikov vẫn nhìn quanh quất một cách ngỡ ngàng và căng thẳng trong khi Razumikhin đã ngồi sang đi-văng với chàng, cử chỉ vụng về nhƣ con gấu, luồn cánh tay trái xuống dƣới đầu chàng tuy chàng đã có thể tự nhỏm dậy, đƣa tay phải cầm một thìa xúp đƣa sát miệng chàng sau khi thổi thổi mấy lần cho đỡ nóng. Nhƣng xúp chỉ còn hơi hâm hẩm mà thôi. Raxkonikov thèm thuồng húp lấy ruột thìa, một thìa nữa: rồi một thìa nữa. Nhƣng cho chàng ăn đƣợc mấy thìa thì Razumikhin bỗng dừng lại và tuyên bố rằng về phần sau phải hỏi ý kiến Zoximov đã.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Naxtaxia cầm hai chai bia bƣớc vào.

- Cậu có uống trà không?

- Mang trà lên đây, nhanh lên Naxtaxia, về cái mục nầy thì hình nhƣ cũng không cần đến trƣờng Y

khoa. Nhƣng đã có bia đây rồi!

Chàng ngồi ra ghế, kéo đĩa xúp và đĩa thịt bò lại và bắt đầu ăn ngon lành nhƣ thể nhịn đói đã ba hôm nay.

- Rodia ạ, bây giờ tớ ngày nào cũng ăn ở nhà nầy, - anh nói lúng búng, trong chừng mực cái miệng nhồm nhoàm đầy những thịt bò còn cho phép. - và đều đƣợc Pasenka, cô chủ nhà của cậu, thết đãi hết lòng. Dĩ nhiên tớ không yêu sách gì, nhƣng cũng không phản đối. À, Naxtaxia đem trà lên đây rồi. Chị nầy đảm lắm: Naxtenka, uống bia đi!

- Anh chàng nầy quấy thật!

- Thế còn nƣớc chè?

- Nƣớc chè thì đƣợc.

- Rót đi, khoan, để tớ rót cho; ngồi đây.

Razumikhin lập tức ra tay; anh rót chè vào chén, rót thêm một chén nữa, bỏ các món ăn đấy vả lại ngồi sang đi-văng, lại luồn cánh tay trái xuống dƣới đầu ngƣời ốm, nâng nó lên và bắt đầu đút từng thìa trà cho chàng, lại hăm hở thổi luôn mồm vào thìa, làm nhƣ thể bản thân cái việc thổi thổi nhƣ

vậy chính là biện pháp chủ yếu, công hiệu nhất để cứu bạn khỏi bệnh.

Raxkonikov lặng thinh và không kháng cự, tuy chàng cùng cảm thấy mình thừa sức ngồi dậy mà không cần ai nâng đỡ và không những có đủ sức điều khiển chân tay để cầm thìa hay cầm chén, mà có lẽ còn đủ sức đi lại nữa. Nhƣng do một sự xảo quyệt kỳ dị, gần nhƣ sự tinh khôn của loài dã thú, chàng bỗng nảy ra ý tạm thời che giấu sức lực đi, vờ vịt, thậm chí nếu cần sẽ giả làm nhƣ chƣa tỉnh hắn nữa để nghe ngóng, dò xét xem chung quanh đang xảy ra những gì. Vả chăng chàng không sao nén nổi cảm giác ghê tởm. Húp đƣợc mƣơi thìa trà, chàng bỗng bắt đầu hờn dỗi, đẩy thìa ra và lại ngả mình xuống gối. Dƣới đầu chàng bây giờ là những chiếc gối thật, độn lông tơ, vỏ gối trắng tinh; điều đó chàng cũng chú ý và ghi nhớ để suy xét thêm.

- Ngay hôm nay, Pasenka phải gửi lên cho chúng tôi ít mứt mận và pha nƣớc cho anh ấy uống. -

Razumikhin vừa nói vừa ngồi sang ghế tiếp tục ăn xúp, uống bia.

- Thế bà ấy lấy mận ở đâu ra cho cậu? - Naxtaxia hỏi, năm ngón tay xìe ra cầm cái đĩa tách và húp nƣớc trà "qua miếng đƣờng" (3)

- Mận ở ngoài cửa hiệu ấy, cô bạn ạ. Rodia nầy, cậu không biết chứ trong khi cậu ốm ở đây đã xảy ra cả một câu chuyện kỳ lạ. Cái hôm cậu bỏ tớ chuồn đi một cách mất dạy nhƣ vậy, địa chỉ cũng không thèm nói, tớ nỗi khùng lên đến nỗi quyết chí tìm cậu cho bằng đƣợc và trị cho cậu một mẻ. Ngay hôm ấy tớ bắt tay vào việc. Tớ đi lùng khắp nơi, đến đâu cũng hỏi. Tớ quên mất cái địa chỉ hiện nay Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

của cậu, làm sao mà nhớ đƣợc vì xƣa nay tớ có hề biết bao giờ đâu? Còn nhà cũ của cậu thì tớ chỉ

nhớ là ở khu Năm Góc, nhà ông Kharlamov. Tớ tìm mãi cái nhà ông Kharlamov ấy, nhƣng về sau mới biết rằng cái ông chủ nhà kia hoàn toàn không phải là Kharlamov, mà là Bukh, tên họ đôi khi cùng dễ nhớ nhầm lung tung ra nhƣ thế đấy! Tớ mới nổi cáu lên, thế là tớ tìm đến phòng Địa chỉ, và cậu thử tƣởng tƣợng mà xem: chỉ hai phút họ đã tìm ra địa chỉ của cậu. Tên cậu có ghi ở đấy.

- Có ghi ở đấy?

- Còn sao nữa; thế mà lúc tớ ấy họ tìm mãi vẫn không ra nhà ông tƣớng Kobelev đây. Chà thôi, kể thì dài lắm. Đến đây một cái là tớ tìm hiểu hết các công việc của cậu ngay, tìm hiểu tất cả, cậu ạ, việc gì tớ cũng biết; cậu cứ hỏi chị nầy thì rõ, tớ làm quen cả với Nikodim Phomits, cả Ilya Petrovich ngƣời ta cùng đã chỉ cho tớ xem mặt, tớ làm quen cả với bác gác cổng, cả với ông Zamiotov Alekxandr Gigorievich, chánh văn phòng quận cảnh sát khu nầy, và cuối cùng là làm quen với Pasenka - Thật là một kết thúc rực rỡ, đây cứ hỏi chị nầy thì biết.

- Cậu ta làm bà ấy mê tít rồi, - Naxtaxia lẩm bẩm, môi nở một nụ cƣời ranh mãnh.

- Cô pha đƣờng vào tách mà uống, cô Naxtaxia Nikiphorovna!

- Rõ khỉ! - Naxtaxia bỗng kêu lên và rũ ra cƣời - Tôi là Petrovna chứ có phải Nikiphorovna đâu, - chị

ta nói thêm khi trận cƣời đã ngớt.

- Xin ghi lòng tạc dạ. Ấy, cậu ạ, để khỏi dài dòng lôi thôi xin nói rằng lúc đầu tớ muốn bắc một luồng điện chạy qua khắp khu nầy đề xua hết những định kiến của địa phƣơng sở tại đi; nhƣng Pasenka đã thắng. Cậu ạ quá tớ không ngờ bà ta lại có thể… khả ái nhƣ vậy! Cậu nghĩ sao. hả?

Raxkonikov lặng thinh, tuy đôi mắt, lo lắng không phút nào rời Razumikhin, và bây giờ vẫn chăm chăm nhìn anh tả.

- Rất khả ái nữa là khác, - Razumikhin nói tiếp, không mảy may nao núng trƣớc sự im lặng của Raxkonikov, và nhƣ đang đáp lại mọi câu trả lời của chàng, - mà lại khá về đủ mọi phƣơng diện.

- Rõ khỉ! - Naxtaxia lại kêu lên. Câu chuyện nầy hình nhƣ đang đƣa lại cho chị ta một niềm khoái lạc không sao tả xiết.

- Thật đáng tiếc là ngay từ đầu cậu đã không biết cách xoay sở. Với bà ta thì không làm nhƣ thế

đƣợc. Tính tình bà ta có thể nói là hết sức bất kỳ! Thôi, để sau hẵng nói đến chuyện tính tình… Thế

nhƣng làm thế nào, là nói ví dụ thế, cậu làm thế nào đến nỗi bà ta dám không dọn cho cậu ăn nữa?

Hay nhƣ tờ tín phiếu kia chẳng hạn? Cậu điên hay sao mà lại đi ký những tờ tín phiếu nhƣ thế? Hay chuyện cậu hứa hôn với con gái bà ta chẳng hạn, khi cô Natalya Yegorovna nầy còn sống… Tớ biết hết? Ấy, tớ cũng thấy đây là một vấn đề tế nhị, và vừa rồi quả tớ ngốc nhƣ con bò; cậu tha lỗi cho tớ

nhé. Nhƣng nhân thể nói đến chuyện ngốc với chả ngốc; cậu nghĩ sao, Praxkovia Paylovna hoàn toàn không ngốc chút nào nhƣ mới thoạt trông có thể tƣởng, phải không nào?

- Ừ - Raxkonikov ậm ừ, mắt nhìn đi nơi khác, nhƣng cũng hiểu rằng cứ cố tiếp chuyện thì có lợi hơn.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Có phải không nào? - Razumikhin reo lên, hẳn là rất hài lòng đƣợc bạn trả lời, - nhƣng cũng không phải là thông minh, hả? Tính tình thật là bất kỳ, thật là bất kỳ! Tớ có phần hoang mang rồi đấy, thật thế cậu ạ Bà ta sắp trọn tứ tuần rồi. Nhƣng bà ta cứ bảo là băm sáu, và bà ta hoàn toàn có quyền nói nhƣ vậy. Vả chăng quan niệm của tớ về bà ấy có tính chất trí tuệ nhiều hơn và chỉ thuộc lĩnh vực siêu hình học; những gì đã diễn ra giữa bà ta với tớ thật rối beng lên nhƣ đại số học vậy! Tớ không hiểu ra làm sao nữa! Thôi, toàn chuyện nhảm hết; có điều là bà ta thấy cậu không đi học nữa, chỗ dạy học cũng chẳng còn mà bộ cánh cũng mất, và đến khi con gái chết đi thì không còn liên hệ bà con gì với cậu nữa, nên đã phát hoảng lên, còn về phần cậu, cậu cứ nằm bẹp trong xó không chịu làm ăn gì nhƣ

trƣớc nữa, cho nên bà ta mới nghĩ ra cái chuyện đuổi cậu ra khỏi nhà. Bà ta đã có ý định ấy từ lâu nhƣng còn tiếc tờ tín phiếu. Hơn nữa chính cậu quả quyết là bà cụ sẽ trả.

- Đó là vì tám địa tôi hèn hạ cho nên mới nói thế… Mẹ tôi thiếu chút nữa phải đi ăn xin… thế mà tôi lại đi nói dối đề ngƣời ta cho ở trọ và… cho ăn, - Raxkonikov nói to và rành mạch.

- Phải, cậu nghĩ phải đấy. Nhƣng sở dĩ cơ sự hỏng bét cũng chỉ vì ông Shebarov, tƣ vấn pháp đình và là nhà doanh nghiệp nhúng tay vào. Không có ông ta thì Pasenka chẳng bày vẽ gì đâu, bà ấy nhút nhát lắm, thế nhƣng nhà doanh nghiệp kia thì lại không nhút nhát và việc đầu tiên dĩ nhiên là đặt vấn đề: liệu tờ tín phiếu kia có hy vọng gì đƣợc thanh toán không? Bà ta trả lời là: có, vì có bà cụ, với số

lƣơng quả phụ một trăm hai mƣơi lăm rúp, bà cụ sẽ trả nợ cho thằng Rodenka của mình, dù có phải nhịn đói cũng vui lòng, lại có cô em, sẵn sàng bán mình làm nô lệ để giúp anh. Thế là ông Shebarov căn cứ vào đấy… Cậu làm gì mà cựa quáậ dữ thế? Cậu ạ, bây giờ tớ biết tỏng hết những chuyện bí ẩn của cậu rồi, khi cậu còn có quan hệ gia đình với Pasenka, cậu cởi mở với bà ta là phải: chứ bây giờ thì chỗ bạn bè tôi xin nói với cậu là… Ấy nó là thế đấy: ngƣời trung thực, đa cảm thì cởi mở tâm tình, còn ngƣời căn cơ chí thú thì lắng nghe và lợi dụng. Ấy thế là Pasenka nhƣờng tờ tín phiếu lại cho cái ông Shebarov kia, lấy cớ là để trả nợ, và ông nầy, không chút ngƣợng mặt, đã đem ra pháp luật đòi thanh toán: Biết đƣợc những chuyện nầy: tớ cũng toan cho ông ta một vố, cho tròn bổn phận, nhƣng vừa lúc giữa tớ với Pasenka bắt đầu có một mối quan hệ rất ƣ đằm thắm, cho nên tớ bèn ra lệnh chấm dứt mọi chuyện, bóp nghẹt vụ nầy ngay trong trứng nƣớc nhƣ ngƣời ta thƣờng nói, cam đoan rằng cậu sẽ trả. Cậu nghĩ chƣa, tớ đảm bảo cho cậu đấy! Chúng tớ gọi Shebarov đến, đấm vào mồm hắn mƣời rúp và rút giấy về, nó đấy, rất hân hạnh đƣợc giới thiệu nó với ngài. Thế là bây giờ

ngài chỉ còn nợ mồm nữa thôi. Cầm lấy, tớ đã "xem kỹ" lắm rồi đấy.

Razumikhin đặt tờ giấy vay tiền lén bàn; Raxkonikov liếc nhìn một cái và lặng lẽ quay mặt vào tƣờng. Đến nhƣ Razumikhin mà cũng phải phật lòng. Anh nói sau một phút im lặng:

- Đấy cậu lại giở cái trò ấy ra rồi. Tớ tƣởng nói chuyện ba hoa nầy nọ cho cậu khuây khoả, ai dè hình nhƣ chỉ làm cậu bực mình.

- Cậu chính là cái ngƣời mà tôi không nhận ra trong khi mê sảng đấy à? - Raxkonikov nói, cùng sau Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

một phút im lặng và không quay đầu lại.

- Tớ đấy thậm chí ngài còn nổi xung lên mỗi khi trông thấy tớ nữa, nhất là hôm tớ đƣa Zamiotov đến.

- Zamiotov?… Viên chánh văn phòng ấy à? Đến làm gì? - Raxkonikov quay phắt lại nhìn Razumikhin trừng trừng.

- Kìa cậu làm sao thế? Cậu sợ cái gì. Hắn muốn làm quen với cậu… Nếu không thì tớ làm sao mà biết đƣợc nhiều chuyện của cậu nhƣ thế? Thằng cha tốt lắm cậu ạ, một con ngƣời tuyệt diệu… dĩ

nhiên là theo một kiểu riêng. Bây giờ tớ với hắn là chỗ thân tình; hầu nhƣ ngày nào cũng gặp nhau vì tớ dọn sang ở khu nầy rồi. Cậu chƣa biết à? Mới dọn sang đấy. Hắn với tớ có đến nhà Laviza hai lần.

Cậu có nhớ mụ Laviza không? Laviza Ivanovna ấy mà?

- Tớ có nói mê gì không?

- Còn phải nói. Ngài có còn là ngài nữa đâu.

- Tớ nói mê những gì?

- Chà? Nói mê những gì ấy à? Còn lạ gì những lời nói mê của ngƣời ốm nữa… Thôi, cậu ạ, để khỏi phải mất thì giờ, phải hắt tay vào việc ngay.

Razumikhin đứng dậy vơ lấy mũ.

- Tớ nói mê những gì?

- Anh chàng nầy gan lì thật! Hay cậu sợ lộ một chuyện gì bí mật? Đừng lo: cậu không hề nói gì về

nàng công chúa của cậu đâu. Toàn nói những chó cọc với lại hoa tai, dây chuyền gì đấy, lại có nói đến đảo Krextovxki, đến một lão gác cổng nào đấy, lại nhắc cả đến Nikodim Phomits và Ilya Petrovich ở quận cảnh sát, nói nhiều lắm. Phải, ngoài ra ngài lại còn có lòng quan tâm rất mực đến chiếc găng của ngài, quan tâm lắm lắm. Ngài cứ van vỉ: đƣa đây cho tôi! Cứ thế mãi. Zamiotov đã thân hành đi lục lọi khắp phòng tìm cho ngài đôi bít tất và tự tay - đôi tay rửa nƣớc hoa đeo đầy nhẫn

- tự tay cầm cái của khỉ ấy lại cho ngài, lúc ấy ngài mới bình tâm lại, và suốt ngày đêm cứ khƣ khƣ

giữ cái của khi ấy trong tay không sao lấy ra đƣợc. Chắc bây giờ còn nằm đâu ở dƣới chân cột ấy.

Lại còn đòi gấu quần gấu kiếc gì nữa, mà đòi đến ứa nƣớc mắt ra chứ có phải vừa đâu. Chúng tớ cứ

băn khoăn mâi không biết gấu quần nào. Không còn hiểu ra làm sao nữa… Thôi, phải bắt tay vào việc đi thôi! Đây có ba mƣơi lăm rúp, tớ lấy mƣời rúp, hai tiếng nữa tớ sẽ báo cáo cách sử dụng.

Trong khoảng ấy tớ sẽ đi gọi Zoximov. Lẽ ra hắn đến từ lâu rồi mới phải, hơn mƣời một giờ rồi còn gì. Còn Naxtenka, trong khi tôi đi vắng chị nhớ ghé vào đây luôn, nhỡ anh ấy có cần ăn uống gì chăng… Còn Pasenka thì tớ sẽ dặn ngay những việc cần phải làm! Tớ đi nhé!

- Gọi bà ấy là Pasenka có chết ngƣời không chứ!

- Chà, cái anh chàng láu thật! - Naxtaxia nói với theo Razumikhin, đoạn mở cửa ra nghe ngóng một lát, nhƣng rồi sốt ruột quá cũng bỏ chạy xuống nhà nốt. Chị ta đang háo hức muốn biết Razumikhin nói chuyện gì với bà chủ; Vả lại nói chung có thể thấy rõ chị ta phục lăn Razumikhin.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Cánh cửa vừa đóng lại sau lƣng Naxtaxia thì Raxkonikov tung chăn nhảy phắt dậy, ngơ ngác nhƣ

ngƣời điên. Lòng nhƣ thiêu nhƣ đốt, chàng sốt ruột mong họ đi khuất đi cho chóng, để bắt tay ngay vào việc.

Nhƣng việc gì, việc gì? Vừa đúng lúc nầy chàng lại quên bẵng đi, nhƣ cố tình vậy. "Lạy Chúa? Chỉ

xin nói rõ cho tôi một điều: họ đã biết việc ấy chƣa, hay là chƣa biết? Chắc họ biết hết rồi nhƣng cứ

giả vờ không biết để trêu gan mình, trong khi mình còn nằm liệt giƣờng, thế rồi đến một lúc nào đó họ sẽ ập vào và nói rằng họ đã biết hết từ lâu nhƣng cứ để thế xem sao… Bây giờ biết làm gì đây?

Quên bẵng đi mất, cứ nhƣ cố ý ấy; bỗng dƣng quên tiệt: vừa mới rồi còn nhớ kia mà…"

Chàng đứng ở giữa phòng, bứt rứt và ngơ ngác nhìn quanh, rồi đến mở hé cánh cửa nghe ngóng; nhƣng không phải thế, phải làm cái gì khác kìa. Bỗng nhƣ sc nhớ ra, chàng nhảy chồm vào góc phòng nơi giấy dán tƣờng thủng ra một lỗ, xem xét một lúc, thò tay vào moi moi trong lỗ, nhƣng vẫn không phải. Chàng đến cạnh lò sƣởi, mở nắp lò ra và bắt đầu bới bới trong đống tro: những mảnh xơ

gấu quần và miếng túi rách vẫn nằm nguyên ở chỗ chàng vứt, thế nghĩa là chƣa có ai nhìn vào! Đến đây chàng sực nhớ đến chiếc tất mà lúc nãy Razumikhin có nhắc tới. Quả thật nó đang nằm dƣới tấm chăn, nhƣng bị cọ xát nhiều và lấm be bét, cho nên Zamiotov tất nhiên không thể trông thấy gì đƣợc

"Hừ, Zamiotov… sở cảnh sát!.: Chúng gọi ta lên sở cảnh sát làm gì thế nhi? Giấy gọi đâu? Chà…

Mình lẫn lộn hết rồi: họ gọi là gọi từ hôm nọ kia chứ! Hôm ấy mình cũng xem xét mãi chiếc tất, còn bây giờ… bây giờ mình vừa mới ốm dậy. Thế Zamiotov đến đây làm gì? Razumikhin đƣa hắn đến làm gì?… - chàng vừa lẩm bẩm, vừa ngồi phịch xuống đi-văng, ngƣời bải hoải ra.

Thế nầy là thế nào? Mình vừa còn mê sảng hay quả thật nhƣ thế. Hình nhƣ thật. A, nhớ ra rồi: phải trốn phải trốn cho nhanh: nhất định phải trốn, thế nào cũng phải trốn Nhƣng… trốn đi đâu? Mà áo mình đâu mất rồi? Ủng cũng không thấy! Chúng lấy mất rồi! Chúng giấu! Hiểu rồi! A, áo khoác đây!

Chúng nó bỏ sót! À tiền còn để trên bàn kia? Cả cái tín phiếu nữa… Ta sẽ lấy tiền bỏ đi thuê một căn buồng khác, chúng nó không tìm ra đƣợc đâu! Nhƣng còn cái phòng địa chỉ, họ tìm ra mất, Razumikhin sẽ tìm ra. Phải trốn biệt… đi thật xa… sang Mỹ, và nhổ toẹt vào chúng nó! Đem cả tờ

tín phiếu đi… sang đấy sẽ dùng đƣợc. Còn đem cái gì theo nữa nhỉ? Chúng nó tƣởng mình ốm!

Chúng nó không biết là mình có thể đi lại đƣợc, hê… hê… hê!… Tớ nhìn mặt chúng, mình cũng đủ

biết là chúng nó biết rõ mọi chuyện! Miễn sao xuống lọt cái thang gác! Thế nhỡ chúng nó đã cho cảnh binh gác dƣới kia thì sao? Cái gì thế nầy nhỉ, nƣớc chè à? À, lại còn cả bia nữa, nửa chai, bia lạnh đây!".

Chàng cầm lấy cái chai còn đựng đến một cốc bia, và khoái trá uống thẳng một mạch nhƣ muốn đập tắt ngọn lứa đang thiêu đốt lồng ngực. Nhƣng chƣa đƣợc một phút đã thấy hơi men xông lên đầu, ở

sống lƣng có một cảm giác gây gây, có vẻ dễ chịu nữa là khác.

Chàng nằm xuống và kéo chăn lên đắp. Trí óc chàng đã bạc nhƣợc và rời rạc săn, lại càng ngày càng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

rồi loạn thêm, và chẳng bao lâu một cảm giác buồn ngủ dịu dàng và dễ chịu đã bao trùm lấy chàng.

Chàng khoái trá nhích đầu chọn chỗ gối cho thật êm, kéo tấm chăn bông êm ấm đã thay thế cho chiếc áo khoác rách trùm thật kín, khè buông một tiếng thở dài và thiếp đi trong một giấc ngu say sƣa, khỏe khoắn. Chàng thức giấc khi nghe có tiếng ai bƣớc vào phòng. Chàng mở mắt ra và thấy Razumikhin đã mở toang cửa phòng, đang đứng ở ngƣỡng cửa, phân vân không hiểu nên vàp không.

Raxkonikov nhổm ngồi dậy, nhìn anh nhƣ đang cố nhớ lại một điều gì.

- À cậu thức đấy ƣ, tớ đã tớ đã về đây. Naxtaxia, đƣa cái gói lên đây! - Razumikhin gọi xuống dƣới nhà. Tớ xin báo cáo ngay…

- Mấy giờ rồi? - Raxkonikov hỏi, mặt lo lắng nhìn quanh.

Cậu ngủ đẫy giấc đấy, chiều rồi, gần sáu giờ. Cậu ngủ đƣợc hơn sáu tiếng…

Trời ơi, làm sao tôi lại… thì đã làm sao? Càng khoẻ chứ sao! Cậu đi đâu mà vội? Có hẹn hò vói cô nào chắc? Bây giờ tất cả thời gian là của chúng ta. Tớ đợi cậu đã ba tiếng đồng hồ rồi; tớ có ghé vào hai lần: nhƣng cậu đang ngủ; tớ lại đến tìm Zoximov hai lần, nhƣng hắn không có nhà, thế mới chán chứ! Thôi đƣợc, rồi thế nào hắn cũng đến! Tớ còn đi lo mấy việc riêng của tớ nữa. Chả hôm nay tớ

dọn hẳn sang ở bên nầy, cả ông chú tớ nữa. Bây giờ ông chú tớ ở chung với tớ đấy. Thôi nói chuyện phiếm mãi, khỉ thật, phải bàn công chuyện cho xong đã! Đem cái gói lên đây, Naxtenka Bây giờ ta…

Thế cậu thấy trong ngƣời ra sao rồi?

- Tôi khoẻ, tôi không ốm. Razumikhin, cậu đến đã lâu chƣa?

- Đã bảo là đợi đến ba tiếng đồng hồ mà.

- Không, trƣớc đây kia!

- Trƣớc cái gì?

- Thì tớ đã kể cho cậu nghe khi sáng rồi còn gì: hay cậu không nhớ!

Raxkonikov trầm ngâm suy nghĩ. Nhƣ trong giấc mơ, chàng mƣờng tƣợng ôn lại những việc xảy ra trong ngày hôm ấy. Một mình chàng không sao nhớ lại hết đƣợc, chàng đƣa mắt nhìn Razumikhin có ý dò hỏi.

- Hừm! - Razumikhin nói, - quên. Khi sáng tớ cũng ngờ là cậu chƣa tỉnh hắn… Bây giờ ngủ đƣợc một giấc rồi mới đỡ… Thật đấy, trông khá hẳn ra. Cừ lắm. Nào ta bàn công việc? Cậu sẽ nhớ lại cho mà xem. Cậu nhìn cái nầy một chút, Rodia!

Razumikhin bắt đầu mở cái gói vải mà hình nhƣ anh ta hết sức quan tâm.

- Đây là vấn đề khiến tớ băn khoăn nhất đây, cậu ạ Vì phải làm cho cậu ra dáng một con ngƣời mới đƣợc. Ta bắt đầu nhé, xem từ trên xuống dƣới. Cậu có thấy cái mũ lƣỡi trai nầy không anh vừa nói vừa rút trong gói ra một chiếc mũ lƣỡi trai khá xinh xắn, nhƣng cũng rất tầm thƣờng và rẻ tiền. - Cậu đội thứ tí xem.

- Khoan đã, sau hẵng hay, - Raxkonikov gạt phắt ra nói.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Không đƣợc, Rodia ạ, đừng thế, muộn mất; với lại cả đêm nay mình sẽ không chợp mắt đƣợc đâu, chả mình mua chẳng đo đạc gì cả, không biết có vừa không.

- Vừa khéo! - anh đắc chí reo lên sau khi ƣớm thử vào đầu bạn, - vừa vặn đúng cỡ! Cậu ạ, mũ là phần quan trọng nhất trong trang phục, nó nhƣ là một lời giới thiệu vậy Tớ có thằng bạn tên là Tolxtyakov, hễ đi đến chỗ nào đông ngƣời là cứ phải bỏ mũ ra, trong khi ngƣời khác vẫn đội mũ nhƣ

thƣờng. Ai cũng nghĩ là hắn có thói khúm núm hèn hạ, thế nhƣng thật ra thì chỉ vì hắn xấu hổ với cái tổ đỉa của hắn: thằng cha cả thẹn lắm: Nào Naxtenka, nếu cho chị hai chiếc mũ nầy, chị thích cái nào? Cái mũ palmerston nầy (anh lấy trong xó ra cái mũ dạ nhàu nát của Raxkonikov mà không hiểu tại sao anh gọi là mũ palmerston) hay là cái mũ xinh xẻo nhƣ một đồ trang sức nầy. Rodia ạ, cậu thử

đoán xem tớ trả hết bao nhiêu? - Thấy Raxkonikov cứ lặng thinh, anh quay sang hỏi Naxtaxia.

- Chị thử đoán xem?

- Dễ đến hai hào. - Naxtaxia đáp.

- Hai hào? Đồ ngốc! - Razumikhin phật ý quát lân, - hai hào bây giờ thi chị có mua cũng chẳng ai ngƣời ta bán; tám hào! Hơi cũ rồi mới mua đƣợc rẻ thế đấy. Họ có hẹn là hễ đội rách, đến sang năm họ sẽ bù không cho một cái khác, thật thế đấy! Nào, bây giờ sang Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, nhƣ ở

trƣờng trung học ta vẫn hay nói. Xin báo trƣớc là tớ hãnh diện với cái quần nầy lắm đấy nhé! - và anh ta giăng ra trƣớc mặt Raxkonikov một cái quần len mỏng màu xám mặc mùa hè, - không thủng đến một lỗ nào, không dây lấy một vết nào, tuy cũ nhƣng vẫn còn tƣơm chán, áo gi-lê cũng cùng màu với quần, theo đúng yêu cầu của thời trang. Mà cái gì đã cũ thì quả mặc có thích hơn: mềm hơn, êm hơn… - Rodia ạ, ở đời muốn gây dựng cơ đồ theo tớ chỉ cần chú ý theo cho đúng thời tiết; miễn là tháng giêng đừng đòi ăn dâu cốm thì trong túi bao giờ cũng còn đƣợc dăm đồng; về chuyện mua sắm nầy cũng thế. Bây giờ là mùa hạ, tớ sắm toàn đồ mùa hạ, vì đến mùa thu thì dù sao cũng phải có thứ ấm hơn, những thứ nầy đành phải vứt… hơn nữa đến lúc ấy những thứ nầy đã có đủ thì giờ rách, nếu không phải vì quá xa hoa thì cũng vì những khó khăn nội bộ. Nào thử đoán giá xem? Cậu bảo bao nhiêu? Hai rúp hai mƣơi lăm cô-pếch. Và cậu phải nhớ là vẫn có lời hẹn nhƣ trƣớc đấy nhé nếu mặc rách rồi thì sang năm sẽ bù không một cái khác! Ơ hiệu Phediayev bao giờ cũng thế: đã trả tiền là thôi: suốt đời không bao giờ đặt chân đến nữa. Thôi bây giờ ta sang cái mục giầy dép. Cậu bảo sao nào? Rõ ràng là cũ, nhƣng cũng còn đi đƣợc vài tháng: vì đây là hàng ngoại: viên thƣ ký sứ quán Anh mới đem ra chợ tầm tầm bán tuần trƣớc; mới đi đƣợc có sáu hôm, nhƣng vì cần tiền nên mới bán. Giá một rúp năm mƣơi cô-pếch. Đƣợc chứ?

- Nhƣng nhỡ không vừa - Naxtaxia nói.

- Không vừa! Thế thì cái gì đây? - nói đoạn Razumikhin rút trong túi ra một chiếc giầy ủng cũ rích, rúm ró, bùn bám dày cộm, thủng be bét, chiếc giầy của Raxkonikov, - tớ đã mang phòng theo, và họ

đã đo cỡ chân ở cái của khỉ nầy cho tớ. Họ làm ăn cẩn thận lắm. Còn về áo quần mặc trong thì tớ đã Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

bàn với bà chủ. Trƣớc hết đây là ba cái sơ-mi, vải phin thôi, nhƣng diều áo mốt lắm… Đã thế là tám hào mũ, hai rúp hai mƣơi làm cô-pếch áo quần, vị chi là ba rúp năm cô-pếch; một rúp rƣỡi mua giầy

- vì giầy nầy tốt lắm - vị chi là bốn rúp năm mƣơi lăm cô-pếch, thêm năm rúp áo quần lót nữa - họ

tính giá gộp cho nên mới rẻ thế - vị chi cả thảy là đúng chín rúp năm mƣơi lăm cô-pếch. Còn lại bốn mƣơi lăm cô-pếch tiền thừa, toàn tiền năm cô-pếch bằng đồng cả, đây, xin ngài nhận cho,… vì thế là bây giờ cậu đã có đủ bộ cánh rồi đấy.

Rodia vì theo ý tớ, cái áo khoác của cậu không những còn dùng đƣợc mà lại còn có một vẻ quý phái đặc biệt nữa, may ở hiệu Scharmer có khác! Về bít tất và các thứ lặt vặt khác thì tớ để cậu xoay lấy; ta còn hai mƣơi lăm rúp, còn về Pasenka và món tiền thuê nhà thì cậu đừng lo; tớ đã nói là tín dụng vô hạn định! - Thôi, bây giờ thì cậu cho phép mình thay áo quần cho cậu nhé, không thì bệnh nó ẩn trong chiếc áo sơ-mi ấy đấy

- Thôi! Tôi không thích! - Raxkonikov gạt phắt ra. Nãy giờ chàng vẫn nghe bản báo cáo vừa bông đùa vừa khẩn trƣơng của Razumikhin với một cảm giác hết sức khó chịu.

- Cái đó thì không đƣợc đâu cậu ạ; chả nhẽ công tớ chạy đến mòn cả ủng đi nhƣ thế nầy chỉ là công toi! - Razumikhin năn nỉ. - Naxtaxia, đừng có xấu hổ, giúp tôỉ một tay nào, thế? - và bất chấp sự

kháng cự của Raxkonikov , anh cứ thay áo quần cho chàng. Xong đâu đấy, Raxkonikov ngả lƣng xuống chiếc gối và suốt mấy phút không nói lấy một lời.

"Họ cứ ám mình mãi?" - chàng nghĩ thầm. Cuối cùng chàng lên tiếng hỏi, mắt nhìn lên tƣờng:

- Tiền mua các thứ ấy là tiền ở đâu thế?

- Tiền ở đâu ấy à? - Thế có chết không? Tiền của cậu chứ còn tiền ở đâu nữa. Hồi sáng có anh chạy hàng của lão Vakhrusin đến đây chuyển tiền của bà cụ cho cậu, cậu quên rồi hay sao?

- Bây giờ thì nhớ ra rồi. - Raxkonikov lầm lì nghĩ ngợi một hồi lâu rồi mới nói. Razumikhin cau mày lo lắng nhìn chàng.

Cánh cửa vụt mở và một ngƣời đẫy đà cao lớn bƣớc vào phòng. Raxkonikov trông ngƣời nầy cũng thấy nhƣ có phần quen quen.

- Zoximov! May quá! - Razumikhin mừng rỡ reo lên.

Chú thích:

(1)Tên bà chủ nhà (Praxkovia) gọi thân mật.

(2) Razumikhin có từ gốc "razumi" nghĩa là lý trí, trí thông minh, lương tri. Razumlkhin có thể hiểu là "người có trí thông minh, còn Razumikhin có thể hiểu là "người biết điều, phải chăng"

(3) Nhiều người Nga khi uống trà thường không cho đường vào chén, mà ngậm đường trong miệng rồi húp nước vào sau (cho nước thấm qua miếng đường)

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 10

Phần II

Zoximov là một ngƣời cao lớn và béo đẫy trạc chừng hal mƣơi mấy tuổi, mặt phị, nƣớc da nhợt nhạt, râu cạo nhẵn thín, tóc màu gai thẳng sợl, mặt đeo kính, ngón tay béo múp míp đeo một chiếc nhẫn vàng lớn. Anh mặc một chiếc áo khoác mỏng và rộng, rất bảnh bao, chiếc quần mùa hè màu nhạt, và nói chung trên ngƣời anh ca cái gì cũng rộng rãi, bảnh bao và chững chạc; đồ lót trắng muốt, trên gi-lê đeo mộ sợi dây đông hồ to bản. Cử chỉ của anh ta chậm rãi, dƣờng nhƣ uể oải nhƣng cũng xen lẫn một vẻ khinh xuất có dụng công; và tuy anh ta đã cố sức che giấu tính hợm mình vẫn luôn luôn lộ rõ ra ngoài. Tất cả những ngƣời quen biết đều bảo anh ta khó chịu, nhƣng cũng phải thú nhận rằng anh ta là ngƣời thạo nghề.

- Tớ đến tìm cậu đến hai lần… Cậu thấy không, tỉnh rồi đấy! Razumikhin reo lên.

- Thấy rồi, thấy rồi; thế bây giờ anh bạn thấy trong ngƣời ra sao, hả? - Zoximov vừa hỏi Raxkonikov, mắt nhìn chàng đăm đăm, vừa ngồi lên đi văng cạnh chân chàng và lập tức ngả hẳn ngƣời ra cho thoải mái.

- Vẫn cứ lầm lỳ - Razumikhin nói tiếp. - vừa rồi ngƣời ta thay quần áo cho mà cũng suýt khóc lên đấy.

- Dễ hiểu thôi, anh ta đã không thích thì để thong thả rồi thay cũng đƣợc. Mạch rất tốt. Đầu vẫn hơi nhức phải không?

- Tôi khoẻ rồi, tôi khoẻ hẳn rồi! - Raxkonikov gắt, giọng bƣớng bỉnh, ngƣời bỗng nhỏm dậy, mắt quắc lên, nhƣng rồi lại ngã phịch xuống gối và quay mặt vào tƣờng. Zoximov chăm chú quan sát chàng.

- Rất tốt… ổn cả, - anh ta nói, giọng uể oải. - Đã ăn gì chƣa?

Razumikhin thuật lại bữa ăn và hỏi xem có thể cho ăn những gì.

- Cho ăn gì cũng đƣợc hết mà… Xúp, nƣớc trà… Nấm với dƣa chuột thì dĩ nhiên là khoan cho ăn đã, thịt bò cũng thế, và thôi, chuyện nầy chẳng có gì phải dông dài! - Anh ta đƣ mắt cho Razumikhin -

Không uống thêm thuốc men gì nữa hết; mai tôi sẽ xem lại… Đáng lẽ hôm nay… Thôi đƣợc…

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chiều mai tớ sẽ đƣa cậu ấy đi chơi! - Razumikhin quyết định - đến công vien Yuxupov rồi ghé vào

"Palais de Cristal" (Lâu đài Pha lê)

- Tôi thì đến mai tôi chƣa cho anh ấy cử động vội, vả chăng… chút ít thì đƣợc… thôi để đến khi ấy hẵng hay.

- Chà, bực quá vừa vặn hôm nay tớ ăn khao nhà mới, cách đây chỉ có mấy bƣớc, giá cậu ấy sang đƣợcthì hay quá. Nằm trên đi-văng chơi với chúng tớ cũng đƣợc. Còn cậu thì sang chứ? -

Razumikhin bỗng quay sang Zoximov nói. - ìttng qu n dây nhè, cáu hứa rồi đấr.

- Có lẽ mình sẽ đến muộn một chút. Cậu bày những trò gì nào?

- Có gì đâu trà rƣợu, cá thu. Sẽ có cả bánh nƣớng. Toàn bạn thân cả.

- Cụ thể có những ai?

- Thì vẫn là dân ở đây cả, hầu hết là dân mới, quả có thế, trừ có mỗi ông chú già nhà mình, nhƣng cùng là một tay mới: mới đến Petersburg hôm qua có mấy việc gì ấy; năm năm hai chú cháu mới gặp nhau một lần.

- Ông ấy làm gì?

- Thì suốt đời cứ kéo lê mãi cái chức trƣởng trạm bƣu vụ ở huyện ấy mà… Sáu mƣơi lăm tuổi rồi; có sổ hƣu bổng con con; thôi chả có gì đáng nói… Dù sao tớ cũng quý ông chú lắm. Có cả Porfiri Petrovich cũng sẽ đến; ông ta làm dự thẩm ở khu nầy… một nhà luật học. Nhƣng cậu cũng biết ông ta - Cũng có họ với cậu à.

- Có họ rất xa thế nào đấy, sao cậu lại cau mặt? Vì hai ngƣời đã có lần cãi nhau, nên cậu không muốn đến nữa chắc?

Tớ cần đếch gì chấp cái lão ấy.

- Thôi đƣợc, càng tốt. Ấy, còn có thêm mấy thằng sinh viên, một anh thấy giáo, một anh viên chức, một anh nhạc sĩ, một sĩ quan, lại có Zamiotov…

- Cậu thử nói mình nghe xem giữa cậu hay cậu nầy chẳng hạn - Zoximov hất hàm chỉ Raxkonikov -

với một gã nhƣ Zamiotov thì có gì là đồng thanh tƣơng ứng?

- Ồ cậu nầy lôi thôi thật! Nguyên tắc… Cậu thì bao giờ cũng ngồi trên đống nguyên tắc nhƣ ngồi lò xo ấy; không dám tự ý trở mình nữa; còn theo tớ thì nguyên tắc là ở chỗ ngƣời ta có tốt hay không, ngoài ra tớ không thèm biết gì nữa hết, Zamiotov là ngƣời tuyệt diệu.

- Phải, làm tiền cừ ra phết.

- Ừ thì làm tiền, tớ đếch cần! Làm tiền thì đã sao, thiếu tự nhiên, - Razumikhin bỗng quát lên, vẻ

giận dữ một cách thiếu tự nhiên - tớ có đƣa chuyện ấy ra khoe khoang với cậu đâu? Tớ bảo là hắn cũng có mặt tốt, thế thôi! Nếu xét ngƣời mà cứ xét đủ mọi mặt thì còn đƣợc mấy ngƣời tốt nữa? Mà tớ tin chắc rằng cứ kiểu ấy thì tớ không đáng giá một củ hành nƣớng, dù có gộp cả cậu vào nữa cũng thế!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Ít quá; tớ thì tớ đổi đến hai củ…

- Còn cậu thì chỉ đáng một củ thôi? Lại còn nói kháy: Zamiotov chỉ là một thằng bé con, tớ còn sẽ

xách tai hắn nữa, vì cần phải lôi kéo hắn chứ không nên gạt hắn ra. Không phải cứ dùng cái lối gạt ngƣời ta ra mà sửa chữa cho ngƣời ta đƣợc, nhất là đối với trẻ con. Đối với trẻ con phải thận trọng gấp đôiCái hạng tiến bộ nhƣ kiểu các anh thì chẳng hiểu gì hết! Không biết kính trọng ngƣời, lại thiệt cho cả mình. Còn nếu cậu muốn biết: thì xin nói là hắn với tớ quả có chỗ đồng thanh tƣơng ứng đấy, chúng tớ đang cùng làm một việc chung.

- Muốn biết chứ?

- Thì vẫn là chuyện anh hàng thợ sơn ấy. Chúng tớ quyết sẽ gờ đƣợc cho hắn. Vả chăng bây giờ cũng chẳng có gì nguy kịch. Sự việc đã quá hiển nhiên rồi. Chẳng qua chúng tớ chỉ cho thêm than vào lò.

Lại thợ sơn thợ vẽ nào nữa thế?

- Sao, tớ chƣa kể à? Chả nhẽ? À phải, tớ mới kể có phần đầu đấy, về vụ ám sát mụ già chủ hiệu cầm đồ ấy, bây giờ anh thợ sơn cũng bị liên luỵ vào vụ nầy.

- Về vụ ám sát nầy thì tớ biết trƣớc cả cậu và thậm chí còn quan tâm đặc biệt, một phần nào, nhân một dịp… tớ có đọc trên báo! Thế rồi…

- Mụ Lizaveta cũng bị giết rồi! - Naxtaxia bỗng quay về phía Raxkonikov kêu lên. Nãy giờ chị ta vẫn đứng hóng chuyện trong phòng, ngƣời dựa vào tƣờng cạnh khung cửa.

- Lizaveta? - Raxkonikov lắp bắp rất khẽ.

- Thế cậu không biết mụ Lizaveta vẫn hay đi lấy hàng ấy à? Mụ vẫn thƣờng đến đây. Ở dƣới nhà ấy.

Có lần còn vá sơ-mi cho cậu.

Raxkonikov quay mặt vào tƣờng. Trên tấm giấy dán tƣờng vàng có vẽ hoa trắng, chàng chọn lấy một bông hoa nét về vụng về có những vạch gì nâu nâu, và bắt đầu nhìn thật kỹ: hoa có bao nhiêu cánh, mỗi cánh có bao nhiêu răng cƣa và bao nhiều vạch nâu? Chàng cảm thấy tay chân tê dại đi, nhƣ bị

cƣa cụt mất, nhƣng cũng không buồn cử động, cứ nằm yên nhìn trừng trừng vào bông hoa trắng…

- Thế cái anh thợ sơn kia làm sao? - Zoximov cắt ngang nhƣng lời tán gẫu của Naxtaxia với một vẻ

khó chịu đặc biệt. Chị ta thở dài và lặng thinh.

- Cũng bị tình nghi là thủ phạm! - Razumikhin hăm hở nói.

- Có bằng chứng gì không?

- Bằng chứng đếch gì! Quả họ đã căn cứ vào một bằng chứng, nhƣng nó có phải là bằng chứng hay không thì cũng còn phải chứng minh! Cũng đúng hệt nhƣ lúc đầu họ tình nghi và bắt giam hai cái lão… hai cái lão đếch gì ấy nhỉ? À, Koch và Pextriakov. Xì! Làm ăn ngốc thật, ngay đứng ngoài cũng thấy chƣớng mắt! Có lẽ cái anh chàng Pextryakov hôm nay sẽ ghé lại đằng tôi. À nầy, Rodia, chắc cậu cũng biết vụ nầy, nó xảy ra từ trƣớc khi cậu ốm đấy, đúng vào đêm trƣớc cái hôm cậu ngất đi ở sở cảnh sát khi họ đang nói chuyện về vụ nầy.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Zoximov tò mò nhìn Raxkonikov. Chàng nằm im không nhúc nhích.

Nầy, Razumikhin ạ, tớ trông cậu thật là một tay hiếu sự hết sức - Zoximov nhận xét.

- Cứ cho nhƣ thế, nhƣng chúng tớ cũng cứ gỡ cho hắn! - Razumikhin đập bàn quát lên. - Xét ra trong vụ nầy có cái gì đáng giận hơn cả? Không phải là chuyện họ nói bậy; nói bậy thì bao giờ cũng có thể

tha thứ đƣợc; nói bậy cùng có chỗ hay, vì nó dần đến chân lý. Không phải, cái tệ nhất là đã nói bậy mà còn huênh hoang với những lời nói bậy của mình nữa. Tớ kính trọng Porphin, nhƣng… Ấy chẳng hạn lúc đầu cái gì làm cho họ lạc hƣớng? Cánh cửa vốn đóng kín, thế mà khi cùng lên với lão gác cổng thì lại mở: Ấy thế nghĩa là Koch và Pextriakov chính là thủ phạm. Đấy, cái logic của họ là nhƣ

thế đấy.

- Kìa cậu đừng nói khùng lên thế họ chỉ tạm giữ hai ngƣời ấy lại thôi; vì không thế… À, trƣớc tớ vẫn gặp cái lão Koch ấy. Thế lão nầy vẫn mua lại đồ cầm hết hạn chuộc của mụ già đấy à?

- Phải, đúng là một thằng đại bợm! Hắn mua cả tín phiếu nữa. Một thằng làm tiền mà. Nhƣng thôi kệ

xác hắn! Cậu có hiểu không, tớ bực là bực cái lối làm việc hết sức cổ hủ, đồi bại của họ… thế mà chỉ

riêng trong vụ nầy đáng lẽ cùng có thể mở ra cả một con đƣờng mới. Chỉ cần những cứ liệu tâm lý học không thôi cũng đủ có thể vạch rõ cách tìm cho ra dấu vết thật sự… Cứ bảo là "chúng tôi có sự

kiện đây mà!". Nhƣng sự kiện chƣa phải là tất cả: Ít nhất một nửa vấn đề là ở cách xử lý các sự kiện.

- Thế cậu biết cách xử lý các sự kiện à?

- Thì cậu bảo làm thinh thế nào đƣợc khi cảm thấy rõ rệt rằng mình có thể giúp ích cho công việc, nếu… Ối giào! Cậu có biết rõ chi tiết vụ nầy không?

- Tớ còn đang chờ nghe cậu nói về anh thợ sơn kia.

- À phải! Đây, đầu đuôi thế nầy: đúng hai ngày sau khi xảy ra vụ án mạng, vào buổi sáng, khi họ

đang mải lăng xăng quanh Koch với Pextriakov (tuy hai lão nầy đã thanh minh đến đầu đến đũa từng đƣờng đi nƣớc bƣớc của mình, không còn hồ nghi gì đƣợc nữa) thì bỗng xảy ra một sự kiện hết sức bất ngờ. Mộ lão mu-gich nào đó tên là Duskin, chủ một, tiệm rƣợu ở ngay trƣớc mặt ngôi nhà, đến sở

cảnh sát trình một chiếc hộp đựng tƣ trang trong có đôi hoa tai bằng vàng và kể lại cả một câu chuyện dài: "Cách đấy hai hôm, khoảng hơn tám giờ tối một chút - cậu chú ý ngày giờ nhé có một anh thợ sơn tên là Mikolai, trƣớc dây vẫn thƣờng lui tới nhà tôi, cầm cái hộp đựng đôi hoa tai vàng mặt ngọc đến tìm tôi và hỏi vay hai rúp, và đến khi tôi hỏi; cái nầy lấy ở đâu? - thì hắn ta bảo là nhặt ở vỉa hè, rồi không nói gì thêm nữa - lão Duskin nói thế, - và đem ra cho hắn một tờ, tức một rúp, vì tôi nghĩ bụng là nếu không gán cho mình thì hắn cũng đem gán cho kẻ khác, trƣớc sau hắn cũng nƣớng vào tiệm rƣợu hết, dù sao tôi cất vẫn hơn: cất càng kín thì lấy càng nhanh, nhƣ câu tục ngữ

vẫn nói, nếu có nghe phong thanh đấy là của ăn cắp hay có chuyện gì lôi thôi tôi sẽ lên trình quận".

Dĩ nhiên hắn nói láo, vì tớ biết cái lão Duskin nầy lắm, hắn cũng là tay chuyên nhận đồ cầm và oa trữ

của ăn cắp; hắn nhận của thằng Mikolai một vật trị giá ba mƣơi rúp không phải để mang "trình Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

quận".Chẳng qua hắn sợ đấy thôi. Nhƣng thôi kệ mẹ hắn, cậu nghe, đây. Lão Duskin nói tiếp: "Còn nhƣ Mikolai Dementiev thìtôi biết từ hồi hắn còn nhỏ: hắn với tôi đến ở tỉnh Ryazan, huyện Zaraixk cả, hắn tuy không phải là tay nghiện rƣợu, nhƣng cùng hay đánh chén: và chúng tôi biết hắn làm việc trong ngồi nhà ấy với Mitrey, vốn cùng quê với hắn. Nhận đƣợc đồng rúp của tôi, hắn lập tức đem đổi lấy tiền uống liền hai cốc rồi cầm tiền phụ ra vê. Còn Mitrey thì lúc ấy tôi không thấy đi với hắn.

Đến hôm sAusterlix, chúng tôi mới nghe tin bà Aliona Ivanovna với bà em Lizaveta Ivanovna bị giết chết bằng rìu. Chúng tôi vốn có biết hai bà ấy nên sinh nghi về đôi hoa tai kia vì chúng tôi vẫn cho rằng mồ ma bà ấy vốn cho vay gán đồ. Tôi mới đến nhà bà ấy và kín đáo tìm hiểu xem sao. Trƣớc tiên tôi hỏi: "Mikolai có đấy không?" Mitrey mới bảo là Mikolai đi chè chén mãi đến tảng sáng mới về, say khƣớt; về đƣợc mƣơi phút lại đi, sau đó Mitrey không thấy hắn đâu nữa, đành làm nốt công việc một mình, là họ làm việc cùng một cầu thang với ngƣời bị giết ở tầng thứ hai. Nghĩ đƣợc những chuyện đó, chúng tôi không hé răng với ai - lão Duskin nói - nhƣng cần tìm đủ cách để biết cho tƣờng tận vụ nầy, và khi về nhà vẫn giữ mối nghi kỵ ấy. Đến sáng hôm nay, lúc tám giờ "tức là hai ngày sau vụ án mạng", cậu hiểu chƣa, tôi thấy Mikolai vào nhà tôi không tỉnh nhƣng cũng không say lắm, có thể nghe nói chuyện đƣợc. Hắn ngồi ở ghế dài và làm thinh. Lúc bấy giờ ngoài hắn ra trong tiệm rƣợu chỉ có một ông khách, còn thì có một ngƣời nữa ngƣời quen, nằm ngủ trên một chiếc ghế

dài, vì đây cũng là một khách quen, ngoài ra còn hai thằng bé hầu bàn nhà tôi nữa. Tôi mới hỏi: "Có gặp Mitrey không?" - "Không, hắn bảo thế, không gặp" "Thế anh không đến đấy lần nào à?" - "Hai hôm nay không đến" - hắn nói. "Thế hôm qua anh ngủ ở đâu?" "Ở bãi cát, chỗ bọn Kolomna ấy -

"Thế hôm ấy, anh lấy đôi hoa tai ở đâu?" - "Tôi nhặt trên vỉa hè" - hắn nói câu nầy nghe rất lạ, mắt cứ tránh nhìn tôi. Tôi bảo: "Anh có nghe nói là ngay tối hôm ấy, đúng vào giờ ấy, trên thang gáa ấy có xảy ra chuyện nầy chuyện nọ không" - "Không, tôi không nghe" - hắn bảo thế. Hắn hƣóng mắt lên nghe tôi nói, mặt bỗng tái nhợt đi tờ giấy. Tôi mới kể hết chuyện ấy cho hắn nghe", thế là hắn đứng dậy cầm mũ định ra về. Tôi muốn giữ hắn lại: "Khoan đã, Mikolai ạ, uống chén rƣợu đã chứ?" - tôi nháy ngƣời nhà đứng chặn lấy cửa trong khi tôi vòng ra phía sau, nhƣng hắn lập tứ vùng chạy ra phố, rẽ ngoặt vào một ngõ hẻm, không thấy tăm hơi đâu nữa. Đến đây tôi không còn phân vân gì nữa, đúng hắn rồi…

- Còn phải nói! - Zoximov chêm vào.

- Khoan! Hẵng nghe cho hết đã, dĩ nhiên là họ đâm bổ đi tìm Mikolai; họ cho bắt giữ Duskin và khám nhà hắn, bắt luôn cả Mitrey; họ cũng lục tung cả nhà bọn ở Kolomna lên. Nhƣng đến ngày thứ

ba thì giải Mikolai về: hắn bị giữ lại ở gần cửa ô X., trong một quán trọ, hắn đến đấy, cởi cái thánh giá bằng bạc đeo trên cổ ra xin đổi lấy cốc rƣợu. Ngƣời ta mang rƣợu ra cho hắn. Một lát sau, một mụ đàn bà vào vắt sữa bò, nhìn qua khe cửa thì trong gian nhà kho ở bên cạnh thấy hắn đang tháo dây thắt lƣng ra buộc thành thòng lọng treo lên sàn nhà, hắn đứng lên một súc gỗ chui đầu vào cai Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

thòng lọng. Mụ đàn bà hét tƣớng lên, ngƣời ta mới đổ xô lại: "À! ra thế đấy?" - "Các ông cứ dẫn tôi đến quận cảnh sát, khu nọ khu kia, tôi sẽ thú hết". Họ bèn dẫn hắn vé quận cảnh sát khu nầy với đủ

các nghi thức thích đáng. Thế là bắt đầu cuộc hỏi cung: anh là ai, ở đâu, mấy tuổi - "hai mƣơi hai tuổi", vân vân, vân vân, rồi trong khi anh đang làm việc với Mitrey, có thấy ai đi lên thang gác vào giờ nọ giờ kia không?". Đáp: "Chắc có nhiều ngƣời đi qua, nhƣng chúng tôi không để ý" "Anh có nghe thấy tiếng động gì không?" "Không nghe thấy gì khác thƣờng cả" - "Thế anh có biết rằng ngày hôm ấy, vào giờ ấy, mụ già nọ với em gái mụ bị ngƣời ta giết rồi lấy của không?" - "Tôi không hề

hay biết gì hết. Cách dây hai ngày tôi mới nghe ông Aphanaxi Pavlich nói chuyện nầy lần đầu trong tiệm rƣợu" - "Thế anh lấy đôi hoa tai ở đâu?" - "Tôi bắt đƣợc trên vỉa hè" - "Tại sao hôm sau anh không đến làm việc với Mitrey?" - "Tại tôi còn đi đánh chén" - "Đánh chén ở đâu?" - "Ở chỗ nọ chỗ

kia" - "Tại sao lại vùng chạy ra khỏi nhà Duskin?" - "Vì lúc đó tôi sợ quá" - "Sợ cái gì? - "Sợ bị đem xử" - Sao lại sợ bị xử nếu biết mình không có tội tình gì?" Đấy, cậu có tin hay không thì tuỳ cậu đấy, Zoximov ạ, nhƣng quả thật họ có hỏi câu đó, nguyên văn đúng nhƣ thế, tớ biết qua một nguồn tin chắc chắn? Thế nào, cậu thấy thế nào, hả?

- Ấy dù sao thì bằng chứng vắn có đấy chứ.

- Nhƣng tớ chƣa nói đến bằng chứng, tớ đang nói đến cái câu hỏi cũng kia, đến cách họ quan nỉệm nhiệm vụ của họ! Thôi kệ thấy họ! Ấy, họ thúc bách hắn, ép mãi, dồn mãi, thế là hắn thú: "Không phải bắt đƣợc trên vỉa hè, mà ở trong gian phòng tôi với Mitrey làm việc" - "Bắt đƣợc nhƣ thế nào?"

- "Nhƣ thế nầy: tôi với Mitrey sơn suốt ngày hôm ấy đến tám giờ, đã sắp sửa về, thì Mitrey cầm chổi sơn bôi lấy bôi để vào mặt tôi, rồi bỏ chạy, tôi mới đuổi theo. Tôi vừa đuổi theo hắn vừa hét tƣởng lên; chạy xuống đến sân thì đâm sầm vào bác gác cổng và mấy ông lớn nữa, có bao nhiêu ông cả

thảy thì tôi không nhớ; bác gác cổng mới chửi tôi một hồi, rồi đến một bác gác cổng nữa cũng chửi, rồi mụ vợ bác gác cổng cũng ra chửi chúng tôi một chầu nữa rồi đến một ông lớn đi với một bà vào sân cũng chửi chúng tôi, vì lúc tôi với Mitka nằm chắn ngang lối đi: tôi đang túm lấy tóc Mitka vật nó xuống đất và đấm thùm thụp vào ngƣời nó, còn Mitka đang nằm dƣới ngƣời tôi cũng túm lấy tôi và đánh vào ngƣời tôi thùm thụp, không phải chúng tôi đánh nhau thật vì thù ghét gì nhau đâu, mà chỉ là chỗ bạn bè thân thiết đùa nhau thế thôi. Sau đó Mitka vùng chạy ra phố, tôi mới đuổi theo, nhƣng đuổi không kịp đành trở về phòng một mình, vì còn phải dọn dẹp mà về. Tôi bắt đầu thu dọn và đợi Mitka trở lại. Thề rồi ở góc phòng ngoài, sát tƣờng, sau cánh cửa ra vào tôi chợt dẫm phải một gói gì, tôi mới cúi xuống xem thì thấy đó là một cái hộp gói giấy. Tôi tháo giấy ra thì thấy cái hộp cài bằng hai cái móc nho nhỏ, tháo móc ra thì trong hộp thấy có đôi hoa tai…".

- Sau cánh cửa à? Nó nằm sau cánh cửa à? Sau cánh cửa? - Raxkonikóp bỗng kêu lên: đôi mắt ngây dại hoảng hốt nhìnRazumikhin và từ từ chống tay nhổm dậy, trên đi-văng.

- Ừ thì sao? Cậu làm sao thế? Việc gì thế? -

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Razumikhin cũng chồm dậy hỏi.

- Không sao cả… - Raxkonikov thều thào đáp rất khẽ, đoạn lại ngả mình xuống gối và lại quay mặt vào tƣờng. Mọi ngƣời im lặng một lát.

- Chắc cậu ấy ngủ rồi nói mế đây, - mãi hồi lâu Razumikhin mới nói, mắt nhìn Zoximov có ý dò hỏi; Zoximov khẽ lắc đầu không đồng ý, rồi nói:

- Nầy cậu kể tiếp đirồi sao nữa?

- Nói ao nữa ấy à? Trông thấy đôi hoa tai, hắn quên khuấy cả Mitka lẫn gian phòng, vớ lẫy mũ và chạy một mạch đến nhà Duskin, và nhƣ ta đã biết, hắn nhận của lão nầy một rúp, nói dối với lão là nhặt đƣợc ở vỉa hè rồi lập tức đi đánh chén. Còn về vụ giết ngƣời thì hắn vẫn một mực nhƣ trƣớc:

"Tôi không hay biết gì cả, hôm kia tôi mới nghe nói lần dầu - "Thế sao cho đến nay anh vẫn không đến trình?" - "Vì tôi sợ" - "Thế tại sao lại muốn thắt cố?" - "Vì lo nghĩ." - "Lo nghĩ gì?" - "Nhỡ bị toà xử". Đấy, đầu đuôi câu chuyện là nhƣ thế. Bây giờ cậu thứ nghĩ xem họ kết luận nhƣ thế nào.

- Thì còn nghĩ gì nữa, dù sao cùng có những dấu hiệu. Chƣa chắc chắn lắm, nhƣng vẫn là những dấu hiệu. Đó là một sự kiện. Dù sao cũng không thể thả thằng cha thợ sơn của cậu ra đƣợc.

- Ồ bây giờ họ đang buộc cho nó cái tội giết ngƣời ấy đấy! Thậm chí họ không còn hoài nghi gì nữa hết!

- Nói nhảm, cậu thì chỉ bốc đồng thôi. Thế còn đôi hoa tai? Cậu phải nhận rằng nếu ngay hôm ấy, đúng vào giờ ấy đôi hoa tai ở trong rƣơng mụ già lọt vào tay Mikolai thì cũng phải do một con đƣờng nào chứ, có phải không nào? Điều đó cũng khá quan trọng đối với việc điều tra nầy.

- Rằng con đƣờng nào? Bằng con đƣờng nào à? - Razumikhin quát lên, - cậu là bác sĩ, cậu có nhiệm vụ khảo sát con ngƣời trƣớc tiên, và hơn ai hết, cậu có dịp nghiên cứu con ngƣời, thế mà chẳng lẽ

qua những tài liệu ấy cậu không thấy đƣợc bản chất cái thằng Mikolai ấy ra sao à? Chả nhẽ cậu không thấy ngay từ đầu rằng tất cả những điều hắn cũng khai đều là sự thật thuần tuý hay sao?

Chuyện hắn bắt đƣợc đôi hoa tai đúng nhƣ lời hắn nói đấy, hắn dẫm phải cái hộp rồi nhặt lên?

- Sự thật thuần túy! Thế nhƣng chính hắn thú nhận rằng lần trƣớc hắn nói dối kia mà?

Cậu nghe tớ nói đây, nghe cho kỹ: cả ngƣời gác cổng, cả Koch, cả Pextriakov, cả ngƣời gác cổng kia nữa, cả vợ ngƣời gác cổng thứ nhất, cả mụ lái buôn đang ngồi chơi ở nhà mụ nầy, cả viên tƣ vấn pháp đình Kruylov lúc ấy vừa xuống xe khoác tay một bà đi vào sân nữa, - tất cả, nghĩa là đến tám chín nhân chứng, đều nhất trí khai rằng lúc ấy Mikolai đang đè Mitka xuống đất và đâm hắn ta, còn Mitka thì túm lấy tóc hắn và cũng đâm lại, hai đứa nằm ngay giữa lối đi; mọi ngƣời xung quqnh đều chửi mắng chúng, còn chúng thì "nhƣ hai đứa trẻ nhỏ" (nguyên văn lời khai của các nhân chứng) nằm đè lên nhau, la hét, đánh nhau và cƣời ha hả, bộ mặt hết sức ngộ nghĩnh, rồi đuổi nhau chạy ta phố nhƣ hai thằng con nít. Cậu nghe ra chƣa?

Bây giờ cậu ghi nhớ thật kỹ lấy điều nầy: hai cái xác ở trên kia hãy còn nóng, cậu nghĩ ra chƣa, hãy Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

còn nóng, đến khi họ vào buồng vẫn thế! Nếu chính hai đứa kia giết, hay chỉ mình thằng Mikolai không thôi cũng thế, giết rồi bẻ khoá rƣơng lấy của, hay chỉ tham gia phần nào vào việc lấy của thôi, thì xin hỏi cậu một câu nầy: một tâm trạng nhƣ thế, tức là những tiếng la hét, những tiếng cƣời, trận đánh nhau nhƣ trẻ con ở dƣới cổng, có phù hợp chút nào với những thứ rìu búa, máu me, với những hành động thận trọng, xảo quyệt của kẻ giết ngƣời cƣớp của hôm ấy không. Vừa mới giết ngƣời xong, chi cách có năm mƣời phút - vì hai cái xác hày còn nóng - thế mà bỗng dƣng bỏ cả xác chết lẫn gian phòng mở toang ra đấy, và biết rằng sẽ có ngƣời đi qua, liền nằm lăn ra giữa lối đi nhƣ hai đứa con nít, cƣời đùa ầm ĩ khiến mọi ngƣời chú ý, nhƣ mƣời nhân chứng nhất trí xác nhận?

- Kể thì l thật! Dĩ nhiên không thể nào nhƣ thế, nhƣng…

- Không, cậu ạ, không nhƣng gì hết, còn nếu việc đôi hoa tai kia nằm trong tay Mikolai đúng vào giờ

ấy, ngày ấy quả nhiên là một bằng chứng để buộc tội hắn - song đó là một việc có thể cắt nghĩa trực tiếp bằng những lời khai của hắn, cho nên chỉ là một bằng chứng có thể bác bỏ đƣợc - thì cùng phải xét đến cả những sự kiện thanh minh cho hắn huống chi đấy lại là những sự kiện không thể phủ

nhận. Thế còn cậu nghĩ sao, cứ theo tinh thần của pháp lý học của nƣớc ta liệu họ có thừa nhận hoặc có khả năng thừa nhận một sự kiện nhƣ vậy - một sự kiện chỉ căn cứ vào tâm lý học, vào một tâm trạng, - làm một sự kiện không thể bác bỏ đƣợc và có hiệu lực đánh đổ tất cả các sự kiện buộc tội có tính chất vật chất, dù những sự kiện nầy có thế nào chăng nữa không? Không, họ không thừa nhận đâu, họ không đời nào thừa nhận, vì họ tìm đƣợc cái hộp ấy, vì ngƣời kia muốn thắt cổ, "một điều không thể có đƣợc, nếu hắn thấy mình vô tội!". Đó là vấn đề chủ yếu, tớ bốc đồng lên chính vì vấn đề đó! Cậu hiểu cho!

- Thì tớ cũng thấy là cậu bốc đồng lên đấy.Khoan, tớ quên hỏi cái nầy: lấy chứng cứ gì mà nói rằng cái hộp dựng hoả tai quả nhiên ở trong rƣơng mụ già ra?

- Có đủ bằng chứng đấy, - Razumikhin cau mày đáp nhƣ có ý miễn cƣỡng, - lão Koch đã nhận ra vật nầy và cho biết cả tên ngƣời cầm đồ. Ngƣời nầy đã chứng minh đƣợc một cách chắc chắn rằng hộp hoa ai kia là của hắn.

- Hỏng, bây giờ còn cái nầy nữa: có ai trông thấy Mikolai trong khi Koch với Pextriakov lên gác không, và liệu điều đó có thể chứng minh đƣợc gì không?

- Quả có thế, chẳng ai trông thấy hắn ta - Razumikhin bực tức đáp, - thế mới phiền chứ; ngay cả

Koch và Pextriakov cũng không trông thấy hắn khi đi qua căn phòng đang sơn, tuy lời khai của họ

bây giờ cũng không có ý nghĩa gì cho lắm nữa. Họ bảo là họ thấy cửa phòng mở, có lẽ có ngƣời đang làm việc ở trong ấy, nhƣng khi đi qua họ không để ý và không nhớ rõ lúc bấy giờ có ngƣời hay không".

- Hừm. Nhƣ vậy chỉ có một sự kiện thanh minh cho Mikolai là hai đứa đấm đá nhau và cƣời ầm ĩ. Ta cứ cho đó là một bằng chứng vững vàng, nhƣng… Bây giờ cậu cho mình nói: riêng cậu thì cậu cắt Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nghĩa việc ấy nhƣ thế nào? Cậu cắt nghĩa việc Mikolai bắt đƣợc đôi hoa tai ra sao, nếu quả hắn bắt đƣợc đúng nhƣ lời hắn khai?

- Cắt nghĩa à? Còn phải cắt nghĩa gì nữa: rõ quá đi rồi còn gì? Ít nhất là con đƣờng cần theo để tiến hành điều tra đã rõ và đã đƣợc chứng minh, và chính là do cái hộp ấy. Hung thủ thật đã đánh rơi cái hộp ấy. Hắn ở trên phòng mụ già khi Koch và Pextriakov gõ cửa, và chốt cửa ở phía trong. Koch dại dột bỏ xuống dƣới nhà; hung thủ nhẩy ra ngoài và cũng chạy xuống vì không có lối nào khác. Trên thang gác hắn suýt gặp Koch, Pextriakov và ngƣời gác cổng nên phải lánh vào gian phòng trống ngay khi Mitka và Mikolai vừa chạy đi, đứng nâp sau cánh cửa trong khi bọn Koch đi ngang, đợi cho tiếng bƣớc chân của họ đi xa rồi ung dung đi xuống thang gác đúng vào lúc Mitka và Mikolai đã chạy ra phố, moi ngƣời đều đã giải tán và không còn ai đứng ở cổng nữa. Có thể ngƣời ta thấy hắn nhƣng không để ý, có phải ít ngƣời qua lại đâu. Còn cái hộp là hắn đánh rơi từ trong túi ra khi đứng nấp sau cửa, và không biết là mình đánh rơi, vì còn mải chú ý đến chuyện khác. Cái hộp ấy chứng minh một, cách rõ ràng là hắn đứng ngay đấy. Đấy, bí quyết của vụ nầy là ở đấy cả. Tinh xảo lắm, cậu ạ, tinh xảo thật đấy. Tinh xáo quá nữa là khác.

- Nhƣng tại sao, tại sao lại "quá"?

- Thì tại vì mọi việc đều đƣợc dàn xếp quá ổn thoả, các tình tiết ăn khớp với nhau quá sít sao, nhƣ

trên sân khấu ấy.

Razumikhin toan cãi, nhƣng vừa lúc ấy cánh cửa phòng vụt mở, và một nhân vật mới, lạ mặt đối với cả ba ngƣời đang ở trong phòng, bƣớc vào.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 11

Phần II

Đó là một ngƣời đã đứng tuổi, dáng ngƣời kiểu cách và bệ vệ, vẻ mặt thận trọng và cau có. Thoạt tiên hắn dừng lại ở ngƣỡng cửa, đƣa mắt nhìn quanh một lƣợt với vẻ ngạc nhiên xấc xƣợc không hề

muốn che giấu, dƣờng nhƣ đang băn khoăn tự hỏi: "Ta lọt vào cái xó xỉnh nào thế này?". Khách nhìn quanh cái "buồng tàu thuỷ" ẩm thấp và chật chội của Raxkonikov một lƣợt nhƣ có ý ngờ vực và thậm Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chí lại còn cố làm ra vẻ hơi sợ sệt nữa, nếu không phải là kinh tởm. Vẫn giữ vẻ ngạc nhiên nhƣ cũ, hắn đƣa mắt nhìn Raxkonikov đang nằm trên đi-văng, ăn mặc hở hang, đầu tóc rối bù, mặt mày cáu bẩn, và cũng đang dƣơng mắt nhìn hắn trừng trừng. Rồi vẫn cái kiểu chậm rãi đĩnh đạc nhƣ trƣớc, hắn đƣa mắt nhìn cái bóng dáng lôi thôi lếch thếch, mớ tóc không chải, bộ râu không cạo của Razumikhin lúc bấy giờ vẫn ngồi yên tại chỗ và xấc xƣợc nhìn thẳng vào mắt hắn nhƣ muốn gạn hỏi.

Một phút im lặng căng thẳng trôi qua, và cuối cùng, nhƣ ngƣời ta có thể đoán trƣớc, có một sự thay đổi nhỏ trong cách bài trí. Chừng đã hiểu qua một vài dấu hiệu đích xác nào đó rằng trong cái "buồng tàu thuỷ" này dáng điệu long trọng quá mức kia không có tác dụng gì, vị khách hơi nhũn đi một tí và dùng một giọng lễ phép, tuy không kém phần nghiêm nghị, quay sang phía Zoximov phát âm từng tiếng một:

- Tôi muốn hỏi ông Rodion Romanovich Raxkonikov , sinh viên hoặc cựu sinh viên?

Zoximov chậm chạp cựa mình một cái và có lẽ cũng đang định trả lời, thì Razumikhin đã lập tức nói trƣớc, mặc dầu chẳng ai hỏi anh ta cả:

- Ấy đấy, đang nằm trên đi-văng kia kìa! ông cần hỏi gì?

Cái câu "ông cần hỏi gì" quá ƣ sỗ sàng ấy khiến vị khách trang trọng kia đâm ra lúng túng, thậm chi đã toan quay sang phía Razumikhin, nhƣng lại kịp thời tự chủ và vội vàng quay lại với Zoximov.

- Raxkonikov đây! - Zoximov hất đầu về phía ngƣời ốm nói lắp bắp rồi ngáp dài một cái, mồm há ra rất to, và giữ cái tƣ thế ấy rất lâu. Ngáp xong, anh ta chậm rãi thò tay vào túi gi-lê rút ra một chiếc đồng hồ vàng to tƣớng mặt lồi, bấm nắp ra xem rồi lại chậm rãi và uể oải đút nó vào chỗ cũ.

Về phần Raxkonikov thì vẫn im lặng nằm dài trên đi-văng nhìn ngƣời mới vào một cách chăm chú, tuy không biểu lộ một ý nghĩ gì. Khuôn mặt chàng bấy giờ không còn quay về phía cái bông hoa lạ

mắt, vẽ trên giấy dán tƣờng nữa, xanh xao lạ lùng và để lộ một nỗi đau khổ phi thƣờng, nhƣ thế

chàng vừa mới trải qua một cuộc mổ xẻ đau đớn hay vừa mới bị tra tấn nhục hình. Nhƣng ngƣời khách lạ dần dần khiến chàng mỗi lúc một thêm chú ý, rồi thêm ngỡ ngàng, rồi thêm ngờ vực và dƣờng nhƣ còn đâm ra sợ sệt nữa. Đến khi Zoximov hất đầu về phía chàng nói: " Raxkonikov đây"

chàng bỗng vùng dậy rất nhanh, ngồi lên đi-văng và với một giọng thách thức nhƣng yếu ớt và ngắc ngứ, chàng nói:

- Phải! Tôi là Raxkonikov ! Ông muốn gì?

Khách chăm chú nhìn chàng một lúc rồi lấy giọng oai nghi nói:

- Piotr Petrovich Lugin. Tôi hy vọng rằng tên họ tôi đối với ông không đến nỗi hoàn toàn xa lạ.

Nhƣng Raxkonikov , vẫn đinh ninh chờ đợi một cái gì khác hẳn, chỉ thần thờ và đăm chiêu nhìn khách, lặng thinh không đáp, dƣờng nhƣ thể chàng nghe cái tên Piotr Petrovich lần này là lần đầu.

- Sao? Chả nhẽ đến bây giờ mà ông vẫn chƣa nhận đƣợc tin tức gì - Piotr Petrovich hỏi, vẻ hơi lúng túng.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Đáp lại câu hỏi ấy, Raxkonikov chỉ chậm rãi ngả mình xuống gối, chắp hai tay sau gáy và đầu nhìn lên trần nhà. Gƣơng mặt Lugin thoáng có vẻ lo lắng. Zoximov và Razumikhin càng tò mò nhìn ông khách, của cuối cùng ông ta cũng đâm ngƣợng.

- Tôi thiết tƣởng và cũng hy vọng rằng. - Lugin lúng túng. -… rằng bức thƣ gửi đi hơn mƣời hôm nay, thậm chí đã gần hai tuần nay…

- Này ông, sao ông cứ đứng ngoài cửa thế? - Razumikhin đột ngột ngắt lời. - Nếu ông có gì cần nói chuyện thì vào đây mà ngồi, chứ không ông với Naxtaxia, hai ngƣời cứ chen nhau ở cái khung cửa ấy thì chật lắm. Naxtaxy tránh ra cho ông ấy vào! Ông vào đi ghế đây! Kìa ông lách vào đi chứ!

Anh ta nhích lùi ghế lại để chừa một khoảng hở giữa cái bàn và hai đầu gối của mình là hơi rúm ngƣời lại chờ cho khách "lách vào" qua cái khoảng hở ấy. Cái thế lúc bấy giờ khiến khách không sao từ chối đƣợc, bèn hấp tấp len qua khoảng hở chật hẹp, vƣớng víu, ngồi xuống ghế và đƣa mắt nghi kỵ nhìn Razumikhin.

- Ông cũng đừng ngƣợng nghịu gì cả, - Razumikhin nói bô bô, - Rodia ốm đã năm hôm nay, mê sảng liên mlên suốt ba ngày, bây giờ thì đã tinh và ăn thấy ngon miệng. Đây là bác sĩ điều trị cho anh ấy, bác sĩ vừa mới khám cho anh ấy xong, còn tôi là bạn của Rodia, trƣớc kia cũng là sinh viên, còn bây giờ thì đang làm hộ lý cho cậu ấy, ông cứ xem nhƣ không có hai chúng tôi ở đây và có việc gì cứ nói chuyện tiếp đi.

- Cảm ơn ông. Nhƣng không biết tôi đến đây nói chuyện có phiền cho ngƣời ốm không - Piotr Petrovich quay sang hỏi Zoximov.

- Kh… không. - Zoximov lắp bắp. - Có lẽ ông đến còn làm cho anh ấy khuây khoả nữa - nói đoạn lại ngáp dài.

- Ồ cậu ấy tỉnh từ tu rồi, từ hồi sáng kia! - Razumikhin nói tiếp. Thái độ thân mật suồng sã của anh có vẻ thật thà và tự nhiên đến nỗi Piotr Petrovich nghĩ lại và bắt đầu cảm thấy đỡ lúng túng hơn, có lẽ một phần cũng vì cái thằng cha ăn mặc rách rƣới, nói năng lấc cấc kia đã tự giới thiệu mình là sinh viên.

- Bà cụ cậu… - Lugin mở đầu.

- Hừm! - Razumikhin hắng giọng một tiếng rõ to. Lugin ngơ ngác nhìn anh.

Không có gì đâu, tôi chỉ… thế thôi; ông cứ nói đi!

Lugin so vai.

- Bà cụ cậu có viết cho cậu một bức thƣ trƣớc khi tôi lên đƣờng đến đây. Lên đến đây, tôi cố ý nán lại mấy ngày không đến thăm cậu để cho thật chắc là cậu đã biết rõ mọi việc; nhƣng nay tôi rất ngạc nhiên khi thấy rằng…

- Tôi biết, tôi có biết? - Raxkonikov đột ngột cắt ngang, vẻ hết sức bực bội. - Ông là chú rể chứ gì?

Tôi biết rồi? Thôi, thế là đủ!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Piotr Petrovich giận lăm rồi, nhƣng vẫn làm thinh. Ông ta cố nghĩ gấp xem nhƣ thế nghĩa là thế nào.

Một phút im lặng trôi qua.

Trong khi đó Raxkonikov , vừa rồi hơi ngoảnh lại một chút để trả lời ông Lugin, bỗng dừng lại bắt đầu nhìn ông ta trừng trừng với một vẻ tò mò đặc biệt, dƣờng nhƣ lúc này chàng chƣa kịp nhìn kỹ, hoặc trên ngƣời ông ta có thêm một cái gì mới mẻ khiến chàng chú ý: chàng còn cố ý nhấc đầu lên khỏi gối để nhìn cho rõ. Quả nhiên, dáng dấp Piotr Petrovich có một cái gì đặc biệt đập vào mắt ngƣời ta, một cái gì nhƣ thể xác minh thêm cái danh hiệu "chú rể" mà Raxkonikov vừa tặng cho ông ta một cách quá sỗ sàng nhƣ vậy. Trƣớc hết có thể thấy, và thấy quá rõ rằng Piotr Petrovich đã tiết sức vội vàng lợi dụng mấy ngày trú ngụ ở thủ đô để phục sức và trang điểm trong khi chờ đợi vị hôn thế, vả chăng đó cũng là một việc chính đáng không có gì đáng chê trách. Ngay cả cái ý thức tự mãn, dù có quá đáng đi nữa, về sự thay đổi hay ho vừa làm cho dung mạo mình tuấn tú hẳn lên cũng có thể dung thứ đƣợc lắm, vì Piotr Petrovich nay đang ở vào địa vị một chàng rể. Áo quần ông ta đều vừa mới lấy ở hiệu may ra, và tất cả đều tƣơm tất, hoạ chăng chỉ có một điểm nhỏ là mọi thứ đều mới quá và phô bày quá rõ một mục đích nhất định. Ngay cả cái mũ dạ tròn mới tinh, bảnh bao của ông cũng để lộ mục đích đó Piotr Petrovich đối xử với nó một cách quá trân trọng và cầm nó trên tay một cách quá nâng niu. Ngay cả đôi găng tay màu hoa cà rất đẹp, một đôi găng Jouvin chính hiệu cũng cho thấy rõ điều đó, dù chỉ xét riêng một điểm là chủ nhân không mang nó vào, mà chi cầm trên tay để phô trƣơng. Trên y phục của Piotr Petrovich các màu tƣơi trẻ chiếm ƣu thế. Ông ta mặc chiếc áo vét tông mùa hè xinh xắn màu nâu nhạt, chiếc quần mỏng màu vàng tƣơi và chiếc gi-lê cùng màu, một chiếc áo sơ-mi bằng hàng mịn vừa mới mua, trên cổ thắt chiếc cà vạt bằng nhiễu hết sức mỏng có sọc hung, và đáng mừng hơn cả là các thứ đó đều rất ăn ý với vẻ mặt Piotr Petrovich.

Khuôn mặt ông ta khá tƣơi tắn và còn có thể gọi đẹp nữa, dù không có những trang phục kia trông cũng đã có vẻ trẻ hơn là cái tuổi bốn mƣơi lăm của ông. Hai bộ râu má mầu thẫm tỉa thành "kôt-lét"

(thịt băm viên) đánh viền hai bên mặt một cách dễ ƣa phía dƣới để rậm đóng khung lấy cái cằm cạo nhẵn, trông rất đẹp mắt. Ngay cả bộ tóc, chỉ hơi lốm đốm hoa râm, mới uốn và chải ở hiệu cắt tóc ra, cũng không phải vì thế mà có cái vẻ lố bịch hay ngốc nghếch của những lộ tóc mới uốn nói chung, vốn thƣờng làm cho ngƣời ta giống hệt nhƣ một chú rể ngƣời Đức. Nếu trong cái vẻ mặt trang trọng và khá đẹp này quả có một cái gì khó chịu khả dĩ gây ác cảm, thì đó là do nhƣng nguyên nhân khác.

Sau khi ngắm nghía ông Lugin một cách khiếm nhã, Raxkonikov mỉm một nụ cƣời chua chát, ngả

đầu xuống gối và lại ngƣớc mắt nhìn lên trần nhà nhƣ cũ.

Nhƣng ông Lugin đã vững tâm lại và hình nhƣ đã nhất quyết tạm thời không để tâm đến những thái độ kỳ quặc ấy.

- Tôi rất lấy làm tiếc rằng phải gập cậu trong một tình trạng nhƣ thế này, - Ông ta gƣợng gạo lên tiếng để chấm dứt phút im lặng, - Giá tôi biết cậu ốm, tôi đã đến đây sớm hơn. Nhƣng chắc cậu cũng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

biết, tôi bận quá! Hơn nữa tôi lại có một công việc rất quan trọng ở Viện nguyên lão với tƣ cách trạng sƣ, đó lá chƣa nói đến nlững nỗi lo âu mà chắc cậu cũng có thể biết.Tôi đang chờ gia dình cậu, nghĩa là bà cụ và cô em cậu, chỉ nay mai sẽ lên đây.

Raxkonikov cựa mình và toan nói một câu gì, nhƣng mặt chàng hơi lộ vẻ xúc động. Piotr Petrovich ngƣng lại để nhƣờng lời, nhƣng chẳng thấy chàng nói gì, ông ta lại nói tiếp.

- Chỉ nay mai thôi. Tôi đã kiếm cho hai ngƣời một chỗ ở tạm.

- Ở đâu? - Raxkonikov hỏi khẽ.

- Gần đây thôi, nhà của ông Bakaleyev.

- À ở phố Voznexkaya, - Razumikhin nói xen vào, có hai gác xép ngăn thành phòng trọ, do lão lái buôn Yusin cho thuê. Tôi đã có lần đến đấy.

- Vâng, phòng trọ…

- Tởm vô cùng, vừa bẩn vừa hôi, mà lại là một nơi rất khả nghi; đã xảy ra lắm chuyện xằng bậy ở

đây, ngƣời ở trọ thì thật là ô hợp… Tôi cũng đã ghé vào đấy nhân một chuyện lôi thôi. Dù sao tiền thuê phòng cũng rẻ.

- Dĩ nhiên tôi không thể nào thu thập đƣợc nhiều tài liệu nhƣ thế, vì tôi cũng mới đến đây thôi! -

Piotr Petrovich nói, giọng hơi khó chịu, - nhƣng dù sao đây cũng là hai căn buồng rất sạch sẽ, vả lại cũng chỉ ở tạm một thời gian ngắn… tôi đã tìm đƣợc chỗ ở chính thức, nghĩa là chỗ ở sau này của chúng tôi, - Ông ta quay sang Raxkonikov , - hiện nay đang đƣợc sửa sang lại: còn bây giờ thì chính tôi cũng đành chịu ở chật trong một phòng trọ cách đây có mấy bƣớc, ở nhà bà Lippevekzen, ở

chung với một ông bạn trẻ của tôi là Andrey Xemionovich Lebeziatnikov - chính ông ta chỉ cho tôi nhà trọ của ông Bakalaiev.

- Lebeziatnikov à? - Raxkonikov thong thả buông từng tiếng, nhƣ thể đang cố nhớ lại điều gì.

- Câng, Andrey Xemionovich Lebeziatnikov, làm việc ở bộ. Cậu có biết ạ?

- Vâng… không.- Raxkonikov đáp.

- Xin lỗi cậu, nghe cậu hỏi lại tôi lại tƣởng cậu có quen. Trƣớc kia tôi làm giám hộ cho ông ấy - một ngƣời rất dễ mến… và theo kịp phong… Tôi rất thích tiếp xúc với thanh niên: qua họ có thể biết đƣợc những cái mới. - Piotr Petrovich nhìn qua cả ba ngƣời một lƣợt, lòng khắp khởi hy vọng.

- Về phƣơng diện nào? - Razumikhin hỏi.

- Về phƣơng diện quan trọng nhất, có thể nói nhƣ thế, về thực chất của vấn đề, - Piotr Petrovich đáp, có vẻ mừng rỡ vì câu hỏi ấy. - Các ông ạ, tôi đã mƣời năm nay không ghé Petersburg . Tất cả những cái mới, những cuộc cải cách, những tƣ tƣởng mới của chúng ta đều có tiếng vang ở các tỉnh; nhƣng muốn thấy cho rõ và thấy cho đủ thì phải ở Petersburg mới đƣợc. Ấy, tôi bao giờ cũng nghĩ rằng chỉ

có quan sát các thế hệ trẻ của chúng ta mới có thể thấy nhiều, biết nhiều hơn cả. Và cũng xin thú thật là tôi rất mừng…

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Cụ thể là về cái gì?

- Câu hỏi của ông rộng lắm. Có thể tôi nhầm nhƣng tôi thấy có một quan điểm minh xác hơn, có thể

nói là có nhiều óc phê phán hơn; nhiều tính chất thiết thực hơn…

- Cái đó đúng. - Zoximov buông thõng một câu.

- Đúng quái gì, làm gì có óc thiết thực. - Razumikhin vặn lại. - Có đƣợc óc thiết thực cũng khó lắm, không phải của trên trời rơi xuống đâu. Mà chúng ta thì dễ đến hai trăm năm nay không hề đụng chạm với công việc thực tế. Tƣ tƣởng thì có lẽ nhan nhản ra, - anh quay sang Piotr Petrovich nói tiếp.

- Thiện ý cùng có, tuy rất ấu trĩ; và ngay cả lòng trung thực cũng có thể kiếm ra đƣợc, mặc dầu cũng có hàng mớ những bọn bịp bợm chính danh hay ẩn danh, chứ nhƣ óc thiết thực thì dù sao vẫn không có! Của hiếm đấy.

Tôi không đồng ý với ông, - Piotr Petrovich cãi, vẻ thích thú rõ rệt. - Cố nhiên cũng có những hiện tƣợng quá khích, những sự lệch lạc, nhƣng cũng phải rộng lƣợng: sự qua khích chứng tỏ là ngƣời ta có nhiệt tình đối với công việc và cũng chứng tỏ rằng hoàn cảnh bên ngoài của công việc không thích hợp. Còn sở dĩ làm đƣợc ít là vì ít thời gian. Đó là chƣa nói đến phƣơng tiện. Theo quan điểm riêng của tôi thì cũng đã làm đƣợc ít nhiều rồi đấy: những tƣ tƣởng mới, bổ ích; đã đƣợc phổ biến, một số tác phẩm mới bổ ích cũng đã đƣợc phổ biến, thay cho những tác phẩm mơ mộng, lãng mạn trƣớc kia; văn học đã có một sắc thái chín chắn hơn; nhiều thành kiến có hại đã bị chế giễu và đả phá tận gốc… Nói tóm lại, chúng ta đã dứt khoát đoạn tuyệt với quá khứ, và theo tôi, đó là một việc quan trọng.

- Chỉ đọc thuộc lòng! Cốt tự giới thiệu đấy mà, - Raxkonikov bỗng buông thõng mấy tiếng.

- Sao ạ? - Piotr Petrovich không nghe ra, vội hỏi, nhƣng chàng không đáp.

- Những cái đó đều đúng, - Zoximov vội xen vào.

- Ồ phải không ạ? - Piotr Petrovich nói, mắt nhìn Zoximov một cách trìu mến, đoạn quay sang Razumikhin nói tiếp, nhƣng lần này đã thoáng có vẻ đắc chí vì hành diện, tƣởng chừng nhƣ nhƣ

thêm chút nữa ông ta đã dùng thêm mấy chữ "anh bạn trẻ" - Ông cũng phải thừa nhận rằng dù sao cũng có sự tiến hoá, hay nhƣ ngày nay ngƣời ta thƣờng nói, có tiến bộ, ít nhất là trên quan điểm khoa học và chân lý kinh tế học.

- Sáo ngữ!

- Không ạ, không phải sáo ngữ đâu ạ! Chẳng hạn nếu trƣớc nay ngƣời ta nói với tôi "hãy thƣơng yêu đồng loại và tôi cùng thƣơng yêu đồng loại, thì kết quả ra sao? - Piotr Petrovich nói tiếp, có lẽ hơi quá vội vàng, - kết quả là tôi xẻ đôi manh áo để chia cho đồng loại, và cả hai đều dở trần dở truồng đúng nhƣ câu tục ngữ Nga: "Săn hai thỏ một lúc, chỉ tổ trƣợt cả hai". Khoa học thì lại nói: Hãy yêu thƣơng lấy một mình mình đã, vì trên đời này mọi thứ đều dựa trên cơ sở quyền lợi cá nhân. Chỉ yêu thƣơng lấy bản thân mình thì việc mình sẽ chạy, mà áo cũng còn nguyên. Kinh tế học lại nói thêm là Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

trong xã hội càng có nhiều cơ nghiệp tƣ nhân ổn định, nghĩa là càng có nhiều áo nguyên lành, thì nó càng có nhiều cơ sở vững chắc, và sự nghiệp chung trong xã hội lại càng đƣợc tiến hành có hiệu quả.

Vì vậy trong khi chỉ mang lợi riêng cho mỗi một mình tôi mà thôi, tôi dƣờng nhƣ cũng chính do đó mà mƣu lợi cho mọi ngƣời và làm cho đồng loại của tôi có thêm đƣợc một cái gì hơn là manh áo cắt đôi, và không phải qua sự hào phóng của một vài cá nhân lẻ tẻ, mà là do sự hƣng thịnh chung của toàn thể xã hội. Một tƣ tƣởng rất giản đơn, nhƣng tiếc thay nó đến chậm quá vì bị những tâm trạng cuồng sĩ và mơ mộng che mờ đi, và thiết tƣởng chỉ cần thông minh một, chút là có thể đoán đƣợc rằng…

- Ông thứ lỗi cho, tôi cũng chẳng thông mình gì đâu - Razumikhin cắt ngang một cách phũ phàng, -

vì vậy xin ngừng lại ở đây là vừa. Sở dĩ tôi bắt đầu câu chuyện là có một mục đích riêng, còn nhƣ tất cả những lời tán gẫu giải sầu ấy, tất cả những sáo ngữ nhắc đi nhắc lại mãi nghe nhàm cả tai ấy, đã ba năm nay tôi ngấy lắm rồi, đến nỗi tôi không thể nào mở miệng ra nói đƣợc mà thậm chí còn thấy xấu hổ khi có ai nói những chuyện ấy trƣớc mặt tôi. Hiển nhiên là ông đã nhanh nhẩu muốn tự giới thiệu mình với những quan diểm của mình, cái đó không có gì đáng trách, mà tôi không hề có ý trách. Chẳng qua vừa rồi tôi chỉ muốn biết rõ ông là ngƣời thế nào, vì ông cũng thấy đấy, gần đây có bao nhiêu những bọn bịp bợm thuộc đủ các loại xông vào phấn đấu cho sự nghiệp chung và đã bóp méo tất cả những gì chúng động chạm đến để kiếm lợi riêng, đến nỗi bao nhiêu cơ sự đều hỏng bét ra cả. Thôi, xin đủ!

- Thƣa ông, - ông Lugin mở đầu, ngƣời ƣỡn thẳng lên một cách vô cùng trang trọng - Những lời lẽ

khiếm nhã đó phải chăng muốn ám chỉ rằng tôi…

- Ô thôi xin ông, xin ông… Tôi đâu có dám! Thôi ạ, thế đủ rồi! - Razumikhin cắt ngang và quay phắt lại nói tiếp câu chuyện bỏ dở với Zoximov.

Piotr Petrovich cũng đủ trí thông minh để bằng lòng ngay với câu trả lời ấy. Vả chăng ông ta cũng đã quyết định là hai phút nữa sẽ ra về. Ông ta quay sang Raxkonikov, nói:

- Tôi hy vọng rằng mối quan hệ mới bắt đầu xác lập giữa chúng ta hôm nay sau kht cậu bình phục vì do những hoàn cảnh mà cậu đã rõ, sẽ càng đƣợc cũng cố thêm… Đặc biệt xin chúc cậu sức khoẻ…

Raxkonikov chẳng buồn ngoảnh lại nữa. Piotr Petrovich đứng dậy.

- Thủ phạm chắc hẳn là một ngƣời đến cầm đồ! - Zoximov quả quyết nói.

- Chắc chắn là nhƣ thế! - Razumikhin tán thành.

- Porfiri thƣờng không để lộ ý nghĩ của mình ra, nhƣng hắn vẫn hỏi cũng những ngƣời cầm đồ.

- Hỏi cung những ngƣời đến cầm đồ à? - Raxkonikov hỏi to.

- Phải, thế sao?

- Không sao cả.

- Làm sao biết đƣợc ai là ngƣời đến cầm đồ? - Zoximov hỏi.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Lão Koch có biết một số, còn có một số nữa thì tên có ghi trên các gói đồ, lại có một số tự ý đến khai khi nghe tin.

- Chà, chắc phải là một thằng bợm già khôn ngoan và giàu kinh nghiệm? Táo bạo thật! Quả quyết thật!

- Ấy chính cái đó lại không đúng! - Razumikhin cắt ngang. - Chính cái đó làm cho các cậu lầm tuốt.

Tớ thì tớ bảo là hắn không khôn ngoan, chẳng có kinh nghiệm gì hết, và chắc hẳn đây là lần đầu hắn giết ngƣời! Thử giả thiết đó là một tên thành thạo có suy tính kỹ càng, thì sẽ thấy vô lý ngay. Còn nếu giả thiết là một tên ít kinh nghiệm thì sẽ thấy là hắn chỉ nhờ ngẫu nhiên mà thoát, mà nhờ ngẫu nhiên thì việc gì chả làm đƣợc. Cậu thử cho là hắn có lẽ cũng không lƣờng đƣợc những trở ngại nữa!

Mà hắn tiến hành công việc ra sao? - Lấy mấy thứ đáng giá một vài chục rúp nhét vào túi, đâm đầu vào lục cái tráp đựng gì của mụ già, trong khi đó thì ở ngăn kéo trên của chiếc tủ ngăn, có một cái tráp dựng một nghìn năm trăm rúp toàn tiền vàng, chƣa kể số bạc giấy? Hắn không biết ăn trộm, chi biết giết thôi. Lần đầu đấy, tớ bảo cậu là lần đâu hắn giết ngƣời đấy; hắn đã rối trí! Và hắn thoát không phải vì có tính toán, mà là vì tình cờ.

- Hình nhƣ đây là chuyện vụ ám sát bà quả phụ vừa xảy ra thì phải, - Piotr Petrovich xen vào nói với Zoximov lúc bấy giờ ông ta đã cầm lấy mũ và găng tay, nhƣng trƣớc khi ra về còn muốn buông thêm vài câu ý nhị nữa. Rõ ràng là ông ta đang muốn gây một ấn tƣợng tốt và tính ƣa chƣng diện đã thắng sự khôn ngoan của ông ta.

- Vâng. Ông cũng có nghe?

- Có chứ ạ, ngay cạnh nhà mà…

- Ông có biết tƣờng tận?

- Tôi không dám nói là biết tƣờng tận, nhƣng tôi có quan tâm đến một vấn đề, có thể nói là một vấn đề toàn cục. Tôi khỏi phải nói rằng trong năm nằm gần đây, số tội ác trong tầng lớp dƣới tăng lên; cũng không cần nói đến những vụ đốt nhà, cƣớp của diễn ra liên tiếp ở khắp nơi, đối với tôi điều kỳ

lạ hơn cả là tầng các tầng lớp trên số tội ác cũng tăng lên nhƣ vậy, có thể nói là một cách song song.

Nơi này thì một cựu sinh viên cƣớp phá một chuyến xe bƣu vụ trên đƣờng cái quan; nơi kia thì một số ngƣời có địa vị cao trong xã hội lại làm giấy tờ giả; ở Moskva lại bắt đƣợc cả một ổ làm giả phiếu quốc trái có xổ số, và trong số đầu xỏ có cả một ông giảng viên lịch sử thế giới ở đại học; ở một nơi khác, ngƣời ta giết mất một viên đại sứ của ta ở nƣớc ngoài vì những lý do tiền bạc rất bí ẩn… và nếu bây giờ cái bà già chủ hiệu cầm đồ kia bị một ngƣời trong giới thƣợng lƣu giết - vì bọn mu-gich không bao giờ đi cầâm đồ vàng bạc - thì biết lấy gì mà cắt nghĩa tình trạng đồi truỵ đó của một bộ

phận văn minh trong xã hội ta?

- Có nhiều sự biến chuyển kinh tế… - Zoximov nói.

- Lấy gì cắt nghĩa ấy à? - Razumikhin xen vào. - Thì chính là vì quá thiếu óc thiết thực đó thôi!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Nghĩa là thế nào ạ?

- Đấy chẳng hạn nhƣ cái vị giảng viên của ông ở Moskva ấy mà, khi họ hỏi ông ta làm giả phiếu quốc trái để làm gì, thì ông ta đáp: "Mọi ngƣời đều có những cách này nọ để làm giàu, tôi cũng muốn làm giàu cho nhanh"Tôi không nhớ nguyên văn câu trả lời, nhƣng tinh thần là nhƣ thế: làm giàu cho nhanh, đừng mất gì, không phải khó nhọc! Họ đã quen ăn sẵn, ăn bám, ăn của nhai lại. Ấy, đến khi giờ đã điểm thì ai nấy đều phơi bộ mặt thật ra…

- Thế còn luân lý thì sao? Dù sao cũng có những quy tắc.

- Nhƣng việc gì ông phải lo? - Raxkonikov đột nhtên xen vào. - Theo đúng nhƣ lý thuyết của ông đấy chứ còn gì nữa?

- Sao lại đúng nhƣ lý thuyết của tôi?

- Nếu cứ nhất quán phát triển những điều ông vừa tuyên truyền lúc nãy, thì phải kết luận rằng có thể

cắt cổ đồng loại…

- Xin lỗi! - Lugin kêu lên.

- Không, không phải thế! - Zoximov đệm theo.

Raxkonikov mặt tái mét, môi trên run run, thở khó nhọc.

- Cái gì cũng phải có chừng mực, - Lugin nói tiếp, giọng trịch thƣợng, - tƣ tƣởng kinh tế học chƣa phải là một lời khuyến khích giết ngƣời và chỉ cần giả định rằng…

- Thế có đúng là ông… - Raxkonikov lại đột ngột ngắt lời Lugin, giọng run lên vì tức giận, nhƣng lại nghe nhƣ có phần hả hê, - Có đúng là ông nói với vợ chƣa cƣới của ông, ngay khi cô ta thuận lòng lấy ông, rằng điều ông lấy làm mừng hơn cả là… cô ta nghèo túng… bởi vì lấy một ngƣời nghèo có lợi hơn: về sau dễ bề thống trị hơn… lại có thể nói là cô ta chịu ơn ông?

- Thƣa ông! - Lugin quát, sôi sục lên vì tức giận, giọng lạc hẳn đi - Thƣa ông… sao lại có thể xuyên tạc ý nghĩ của ngƣời ta đi nhƣ thế! Xin ông bỏ qua cho, nhƣng tôi phải nói rõ cho ông biết rằng những lời đồn đại đến tai ông, hay nói cho đúng hơn, đƣợc truyền lại cho ông, không hề có chút căn cứ nào, và tôi ngờ rằng, nói tóm lại, mũi tên này, nói tóm lại, mẹ ông… Trƣớc đây tôi vẫn thấy rằng bên cạnh những đức tính hết sức đáng quý: mẹ ông cũng có những nét tƣ tƣởng hơi cuồng nhiệt và lãng mạn viển vông… Thế nhƣng tôi cũng không hề mảy may ngờ rằng bà ta lại có thể quan niệm và trình bày sự việc một cách sai lạc và hoang đƣờng nhƣ vậy… và cuối cùng… cuối cùng…

- Này ông? - Raxkonikov quát lên, ngƣời nhổm hắn lên trên gối và nhìn Lugin trừng trừng với đôi mắt sáng quắc và sắc nhƣ mũi khoan, - Này ông, bây giờ thế này nhé.

- Làm sao ạ? - Lugin dừng lại đợi, vẻ tức giận và thách thức. Hai ngƣời im lặng một vài giây.

- Thế này nhé: nếu một lần nữa ông… còn dám nói đến mẹ tôi, dù chỉ một tiếng thôi… tôi cũng sẽ

quăng ngƣợc ông xuống dƣới cầu thang ngay lập tức!

- Cậu làm sao thế! - Razumikhin kêu lên.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- À ra thế! - Lugin tái mặt đi, cắn môi. - Xin ông nghe tôi nói, - Ông ta mở đầu sau một khoảng im lặng và lấy hết sức bình sinh ra để nén giận, nhƣng vẫn thở hổn hển, - ngay từ lúc nãy, ngay từ phút đầu tôi đã đoán đƣợc mối ác cảm của ông, nhƣng cố ý ngồi lại để biết rõ hơn nữa. Đối với một ngƣời ốm và là một ngƣời có họ hàng tôi rất sẵn lòng tha thứ, những bây giờ…đối với ông… không bao giờ tôi có thể…

- Tôi không ốm! - Raxkonikov quát.

- Càng hay!

- Ông xéo đi cho rảnh!

Nhƣng Lugin đã tự mình lui ra trƣớc khi nói dứt lời len quá cái khoảng hở giữa cái bàn với cái ghế: lần này Razumikhin đứng dậy nhƣờng lối cho ông ta. Không nhìn ai hết, thậm chí cũng không gật đầu chào Zoximov, tuy anh ta đã cúi chào ông từ lâu mong ông để cho ngƣời bệnh nằm yên, Lugin bƣớc ra, tay thận trọng cầm mũ ngang vai cho khỏi chạm trong khi khom lƣng đi qua khung cửa. Và ngay trong cái dáng lom khom ấy ngƣời ta cũng cảm thấy nhƣ ông ta mang ra theo một nỗi căm giận ghê gớm.

- Ai lại thế bao giờ. - Razumikhin hoang mang lắc đầu nói.

- Thôi đi đi! Đi hết đi. - Raxkonikov điên dại thét lên - Có chịu để cho tao yên không nào, đồ đao phủ! Tao không sợ chúng mày! Bây giờ tao không sợ đứa nào hết! Xéo đi! Tao muốn ngồi một mình, một mình, một mình!

- Ta đi thôi! - Zoximov hất hàm bảo Razumikhin.

- Trời ơi, chả nhẽ bỏ cậu ấy một mình nhƣ thế?

- Ta đi thôi! - Zoximov cƣơng quyết nhắc lại và bỏ ra ngoài. Razumikhin ngẫm nghĩ một lát rồi cũng chạy theo bạn.

- Nếu không nghe theo cậu ấy thì còn có thể tệ hơn nữa, - Zoximov nói khi hai ngƣời đã ra cầu thang.

- Không nên khích động.

- Cậu ấy làm sao thế?

- Giá đƣợc một sự khích động nào dễ chịu thì hay biết mấy! Lúc ấy cậu ấy đã đủ sức… Cậu ạ, trong trí cậu ấy có một cái gì đấy. Một cái gì bất di bất dịch đang ám ảnh cậu ta… Tớ sợ cái đó lắm, chính thế đấy!

- Chắc là cái lão kia chứ gì, Piotr Petrovich ấy mà! Qua câu chuyện, tớ biết lão ta sắp lấy cô em cậu ấy, và ngay trƣớc khi ốm cậu ấy có nhận đƣợc một bức thƣ về chuyện này đấy!

- Phải, chính ma quỷ dẫn lão ấy đến đây; có lẽ lão đã làm hỏng hết. Nhƣng cậu có nhận thấy là cậu ấy dửng dƣng với mọi việc, nói chuyện gì cậu ấy cũng làm thinh, chỉ trừ có một điểm, hễ động đến là cậu ấy lồng lên; vụ giết ngƣời ấy…

- Phải, phải! - Razumikhin xác nhận, - tớ có nhận thấy! Cậu ấy rất quan tâm, lại có vẻ sợ. Là vì ngay Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

hôm cậu ấy ốm ở quận cảnh sảt ngƣời ta đã làm cậu hoảng lên, cậu ấy ngất đi đấy.

- Tối nay cậu kể tôi nghe tỉ mỉ nhé, rồi tôi sẽ nói cho cậu biết cái này. Cậu ấy có những cái làm cho tôi rất quan tâm, rất quan tâm! Nửa giờ nữa tôi sẽ đến xem sao… Bây giờ thì không bị viêm não nữa đâu.

- Cảm ơn cậu nhé? Tròng thời gian ấy tôi sẽ đợi ở nhà Pasenka và sẽ nhờ Naxtaxia quan sát cậu ấy.

Raxkonikov ngồi lại một mình, sốt ruột, và lo lắng nhìn Naxtaxia; nhƣng chị ta vẫn nấn ná mãi không chịu ra cho.

- Bây giờ cậu uống nƣớc trà chứ? - Naxtaxia hỏi.

- Sau hẵng hay Tôi muốn ngủ, chị ra đi.

Chàng quay phắt vao trong; Naxtaxia lui ra.

6.

Nhƣng chị ta vừa ra khỏi thì chàng vùng dậy, cài cửa lại, mở cái gói của Razumikhin vừa đem đến lúc nãy anh ta đã buộc lại cẩn thận, và bắt lầu mặc áo quần. Lạ thay, chàng bỗng nhƣ đã hoàn toàn bình tĩnh; không còn trạng thật dở mê dở tỉnh nhƣ ban nãy, cũng không còn tâm trạng lo sợ hoảng hốt nhƣ trong suốt thời gian vừa qua. Đây là giây phút đầu của một trạng thái điềm tĩnh kỳ lạ, đột ngột. Cử động của chàng chính xác và dứt khoát, nhìn qua có thể thấy rõ một chủ định rõ ràng. "Hôm nay, ngay hôm nay!" - Chàng lẩm bẩm một mình. Tuy chàng cũng hiểu là mình còn yếu, nhƣng tinh thần chàng căng thẳng đến mức điềm tĩnh hản, với một chủ định bất di bất dịch, đã cho chàng thêm sức mạnh và lòng tự tin; dù sao chàng cũng hy vọng là sẽ không ngã khuỵu ra giữa phố. Mặc xong các thứ áo quần mới mua, chàng đƣa mắt nhìn xấp bạc để trên bàn, nghĩ ngợi một lát và cầm đút vào túi. Có cả thấy hai mƣơi lăm rúp. Chàng lấy luôn cả mấy đồng tiền đông của Razumikhin mua áo quần còn thừa lại. Rồi chàng lặng lẽ nhấc móc cửa lên, ra khỏi phòng, xuống thang gác và hé nhìn vào gian nhà bếp mở toang:

Naxtaxia đứng quay lƣng lại phía chàng, đang khom lƣng thổi ấm lò cho bà chủ. Chị ta không nghe thấy gì. Vả lại ai có thể dè rằng chàng lại bỏ đi ra ngoài? Một phút sau chàng đã ra phố.

Lúc ấy khoảng tám giờ, mặt trời sắp lặn. Khí trời vẫn ngột ngạt nhƣ cũ, nhƣng chàng vẫn thèm thuồng hít thở làn không khí hôi hám, bụi bám bị phố phƣờng nung nóng lên. Chàng bắt đầu thấy hơi chóng mặt; một sức mạnh man rợ bỗng ánh lên trong đôi mắt đỏ ngầu và trên gƣơng mặt gầy gò, vàng võ của chàng.

Chàng không biết đi đâu, và cũng không nghĩ đến vấn đề mà chàng chỉ biết có một điều là "phải Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chấm dứt hẳn cái đó ngay hôm nay một lần cho xong đi, ngay bây giờ: nếu không thì chàng không muốn về nhà nữa, vì chàng không muốn sống nhƣ thế này". Chấm dứt thế nào? Chấm dứt cái gì?

Chàng không hề biết mà cũng không buồn nghĩ. Chàng xua đuổi ý nghĩ ấy đi: nó dày vò chàng khổ

sở quá. Chàng chỉ cảm biết rằng cần phải làm sao cho mọi việc đều thay đổi hẳn, bằng cách này hay cách khác, "Dù có sao cũng mặc", chàng tuyệt vọng nhắc đi nhắc lại với một lòng tự tin và quả quyết bất di bất dịch, theo thói quen cũ, chàng đi về phía Chợ hàng Rơm theo con đƣờng chãng vẫn đi dạo những lần trƣớc.

Chƣa đến Chợ hàng Rơm, trên vỉa hè ở trƣớc mặt một cửa hiệu buôn nhỏ có một ngƣời trẻ tuổi, tóc đen đang chơi phong cầm quay một điệu nhạc tình tứ, đệm theo một ngƣời con gái trạc mƣời lăm tuổi đứng hát ở trƣớc mặt hắn. Ngƣời con gái ăn mặc nhƣ một tiểu thƣ, váy xoè áo khoác ngang lƣng, găng và mũ lật có cắm một cái lông chim màu lửa, tất cả các thứ đó đều đã cũ và sờn. Với giọng hát tầm thƣờng, hơi rè nhƣng khá to và nghe cũng êm tai, cô ta hát một bài tình ca trong khi chờ đợi một, đồng hai cô-pếch trong cửa hiệu vứt ra. Raxkonikov dừng lại bên cạnh cùng với hai ba ngƣời khác, nghe một lắt, rút trong túi ra một đồng năm cô-pếch đặt vào bàn tay ngƣời con gái.

Ngƣời con gái dừng phắt ngay lại ở nốt cao nhất và rung cảm nhất của bài ca nhƣ thể có ai lấy dao chém đứt ngang, rồi quát bảo ngƣời quay đàn: "thôi!", và cả hai khệnh khạng đi sang cửa hiệu khác.

- Ông thích nghe hát rong không? - Raxkonikov bỗng hỏi một ngƣời qua đƣờng đã có tuổi đang đứng cạnh chàng, trông có vẻ nhƣ một ngƣời đi bát phố. Hắn ngơ ngác nhìn chàng tỏ vẻ ngạc nhiên.

Raxkonikov nói tiếp nhƣng lại có vẻ nhƣ tuyệt nhiên không nói đến chuyện hát rong:

- Tôi thích nghe tiếng hát có đệm phong cầm quay trong một buổi chiều mùa thu lạnh lẽo, âm u và ƣớt át, phải ƣớt át mới đƣợc, khi mọi ngƣời qua đƣờng đều có những bộ mặt xanh xao, ốm yếu; hay hơn nữa là khi có tuyết ấm rơi, rơi thẳng xuống vì lặng gió, và ánh đèn hơi chiếu mờ mờ qua làn tuyết.

- Tôi không biết ạ… Ông thứ lỗi cho… - ngƣời kia nói lắp bắp, chàng sợ vì câu hỏi cũng nhƣ cái vẻ

kỳ quặc của Raxkonikov và bỏ đi sang bên kia đƣờng.

Raxkonikov đi thẳng và ra đến Chợ hàng Rơm, chỗ cái góc mà hôm trƣớc hai vợ chồng lão tiểu thƣơng nói chuyện với mụ Lizaveta, nhƣng lúc bấy giờ họ không ngồi đấy. Nhận ra chỗ cũ, chàng dừng lại, nhìn quanh quất rồi hỏi một chàng thanh niên mặc áo đỏ đang đứng ngáp ở trƣớc cửa một hiệu bán bột.

- Ở góc này vẫn thƣờng có hai vợ chồng ông gì ngồi bán hàng phải không?

- Ai mà chả ngồi đây bán hàng. - chàng thanh niên đáp, mắt khinh khỉnh nhìn Raxkonikov từ đầu đến chân.

_ Ông ta tên là gì?

- Cha mẹ đặt tên gì thì ông ta tên nhƣ thế!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Anh có phải ngƣời Zaraisk không, trấn nào? - Chàng thanh niên lại nhìn Raxkonikov.

- Thƣa ngài, chỗ chúng tôi không phải là trấn, mà là huyện, chỉ có anh tôi đƣợc đi đây đi đó thôi, còn tôi thì ngồi nhà, cho nên không biết ạ… Thƣa ngài rộng lòng tha thứ cho.

- Trên gác kia là quán ăn à?

- Tiệm rƣợu đấy, có cả bàn bi-a, lại có mấy nàng công chúa nữa - Húi!

Raxkonikov đi qua quảng trƣờng. Bên kia, ở một góc phố, có một đám ngƣời rất đông, toàn là nông dân cả. Chàng len vào chỗ đông nhất, vừa đi vừa nhìn vào mặt những ngƣời đứng quanh. Không hiểu tại sao chàng thấy thèm nói chuyện với bất cứ ai. Nhƣng đám nông dân không để ý đến chàng, cứ

túm năm tụm ba nói chuyện nhao nhao lên với nhau. Chàng đứng lại ngẫm nghĩ một lát rồi đi sang phải, men theo vỉa hè về phía đại lộ V. Đi quá một khoảng trống, chàng bƣớc vào một ngõ hẻm…

Trƣớc kia chàng cũng hay đi qua ngõ này. Đó là một ngõ hẻm ngắn gấp khúc dẫn từ quảng trƣờng đến phố Xadovaya. Gần đây còn có cái gì thu hút chàng lang thang đến những nơi này mỗi khi chàng tự dƣng thấy tởm lợm, "cho nó tớm lợm thêm". Còn bây giờ thì chàng bƣớc đi, không suy nghĩ gì hết. Ở đây có một ngôi nhà lớn chứa toàn những tiệm ăn, tiệm uống, cứ chốc chốc lại thấy mấy ngƣời đàn bà ở trong các tiệm ấy chạy ra, ăn mặc nhƣ khi chạy sang nhà bên cạnh: đầu để trần, chỉ

mặc áo dài mỏng. Ở vài ba nơi họ xúm lại trên vỉa hè thành từng tốp, nhất là cạnh những bậc thang dẫn xuống các gian nhà hầm, ở đấy cứ bƣớc xuống hai bậc cấp là có thể vào đến những nơi rất vui thú, lúc bấy giờ, trong một nơi nhƣ vậy đang có tiếng reo hò đập phá ầm ĩ vang ra khắp phố, tiếng đàn ghi-ta, tiếng hát hò nhộn nhịp vui vẻ. Một tốp đàn bà khá đông chen chúc ở lối vào; mấy ngƣời khác ngồi ở bậc thềm hay trên vỉa hè, mấy ngƣời nữa đang đứng nói chuyện. Gần đấy, giữa phố có một thằng lính say bƣớc lảo đảo, mồm ngậm thuốc lá, vừa đi vừa chửi rủa; có lẽ hắn đang muốn đi đâu đấy, nhƣng dƣờng nhƣ đã quên mất là mình muốn đi đâu. Một thằng khố rách áo ôm đang chửi nhau với một thằng khố rách áo ôm khác và một gã say bí tỉ nằm ềnh ra chắn ngang đƣờng.

Raxkonikov dừng lại cạnh tốp đàn bà đông nhất. Họ đang nói chuyện oang oang; cả bọn đều mặc áo vải hoa, đi giày da dê và để đầu trần. Có ngƣời tuổi quá bốn mƣơi, nhƣng cũng có ngƣời chỉ độ mƣời bảy, mắt họ hầu hết đều sƣng bầm.

Chàng tự dƣng thấy ham thích tiếng hát hò và đập phá ở dƣới kia… giữa những tiếng cƣời, tiếng rú, có thể nghe vẳng lên một giọng hát the thé có đàn ghi-ta đệm theo, và tiếng gót giày dậm côm cốp của một ngƣời nào đang nhây nhót điên cuồng lên theo nhịp hát. Chàng chăm chú lắng nghe, vé lầm lỳ và đăm chiêu, tò mò nghển cổ dòm vào cửa.

Anh của em chóng ngoan,

Chớ đánh em mà oan!

Giọng hát vẫn the thé lên. Raxkonikov háo hức cố nghe cho rõ lời ca - làm nhƣ thế đó là điều quan trọng nhất đối với chàng.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

"Hay là ta vào? - chàng nghĩ. - Họ đang cƣời đùa! Vì họ say. Hay là ta cũng uống cho thật say?"

- Ông anh không vào à? - Một ngƣời con gái đứng trong đám kia hỏi, giọng nghe khá vang và chƣa khan hẳn. Cô ta hãy còn trẻ, và là ngƣời duy nhất trong bọn trông không đến nỗi tởm.

- Cô em xinh nhỉ? - chàng vừa đáp vừa ngẩng lên nhìn cô ta.

Cô ta mỉm cƣời, rất thích chí vì câu tán tỉnh này.

- Ông anh cũng xinh lắm, - cô ta nói.

- Gay quá! - một cô khác nói giọng ồ ồ. - Mới ở nhà thƣơng ra à?

- Hình nhƣ có cả con gái nhà quan nữa đấy, thế nhƣng mũi vẫn hếch nhƣ thƣờng! - một ngƣời mu-gích vừa mới đến bỗng nói xen vào, hắn say chuếnh choáng, áo chẽn mở phanh, mồm ngoác ra cƣời ranh mãnh.

- Vui chƣa kìa? - hắn nói tiếp.

- Đã đến thì vào đi nào!

- Tôi vào chứ, cô em ạ! - Hắn xồng xộc bƣớc xuống.

Raxkonikov bỏ đi.

- Ông anh! - cô gái gọi với theo chàng.

- Cái gì?

Ả đâm ngƣợng:

- Ông anh ạ, giá em đƣợc gần ông anh một vài giờ thì em sung sƣớng quá, nhƣng bây giờ trƣớc mặt ông anh không hiểu sao em ngƣợng lắm. Công tử cho em sáu cô-pếch uống rƣợu đi.

Raxkonikov móc túi hú hoạ lấy ra mấy đồng tiền có đƣợc ba đồng năm cô-pếch.

- Ôi, ông anh hào phỏng quá!

- Cô tên gì?

- Ông cứ hỏi Duklida.

- Thật quá quắt lắm, - một cô khác trong bọn bắt đầu nhìn Duklida nói. - Đời thuở ai lại đi xin tiền cái lối ấy bao giờ! Tớ thì tớ chết thẹn mất…

Raxkonikov tò mò nhìn ngƣời vừa nói câu ấy. Đó là một ngƣời đàn bà trạc ba mƣơi tuổi, mặt rỗ hoa thâm tím cả lên: môi trên sƣng vều. Cô ta chê trách bạn một cách điềm tĩnh và nghiêm trang.

"Không biết mình có đọc ở đâu, - Raxkonikov nghĩ thầm trong khi dời bƣớc, - không biết mình có đọc ở sách nào có đoạn nói một ngƣời bị xử tử hình, một giờ trƣớc khi chết, có nói hay nghĩ rằng ví thử có phải sống ở một nơi nào cao ngất, trên một tảng đá hẹp chỉ vừa đặt hai bàn chân, còn xung quanh là vực thẳm, là đại dƣơng, là bóng đêm vô tận, cô đơn vĩnh viễn và bão táp không cùng, và cứ

phải đứng co ro nhƣ thế suốt đời. Chẳng nghìn năm, mãi mãi, thì thà sống nhƣ thế vẫn còn hơn là phải chết bây giờ! Miễn sao đƣợc sống, sống và sống! Sống thế nào cũng đƣợc, miễn là sống! Đúng quá! Trời ơi, đúng quá đi mất! Con ngƣời thật hèn mạt! "Và hèn mạt thay kẻ nào vì thế mà bảo con Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ngƣời hèn mạt" - chàng nghĩ thêm sau một phút.

Chàng rẽ sang một phố khác. A, "Lâu đài pha lê": Hồi nẫy Razumikhin có nói đến "Lâu đài pha lê".

Thế nhƣng vừa rồi mình muốn cái quái gì nhỉ. À phải, đọc báo! Zoximov nói là hắn có đọc trong mấy tờ báo.

- Có báo không? - chàng hỏi khi bƣớc vào một quán rƣợu khá rộng rãi và sạch sẽ gồm có mấy gian phòng hơi vắng khách. Vài ba ngƣời khách đang uống nƣớc trà, và trong một gian phòng mãi tít ở

trong cùng có một tốp khoảng bốn ngƣời đang ngồi uống sâm-banh. Raxkonikov thấy hình nhƣ trong số đó có Zamiotov, nhƣng vì xa quá khó lòng trông rõ mặt.

"Kệ xác hắn!" - chàng nghĩ thầm.

- Ông dùng vodka ạ? - ngƣời hầu bàn hỏi.

- Cho trà ra đây. Với lại đem cho ta mấy tờ báo ra trong khoang năm hôm gần đây, ta sẽ cho tiền uống rƣợu.

- Vâng ạ. Báo hôm nay đây ạ. Ngài dùng thêm vodka chứ ạ?

Báo cũ và trà đã mang lên. Raxkonikov ngồi vào bàn và bắt đầu tìm: "Izler - Izler - Ngƣời Aztek -

Ngƣời Aztk - Izler - Bartola - Masimo - Ngƣời Aztek - Izler. À, đồ quý! À tin hàng ngày đây rồi: một ngƣời đàn bà ngã cầu thang - một lão lái buôn chết thiêu vì rƣợu - một đám cháy ở Bãi Cát - một đám cháy ở phố Petersburg - lại một đám cháy ở phố Petersbung - lại một đám cháy ở phố

Petersburg - Izler - Izler - Izler - Massimo… Á, đây rồi…"

Cuối cùng chàng đã tìm ra, và bắt dầu đọc. Những giòng chữ cứ nhảy nhót trƣớc mắt, tuy vậy chàng cũng đọc hết đƣợc "tin tức" ấy và háo hức tìm những tin bổ sung mới nhất ở các số sau. Tay chàng run bắn lên vì sốt ruột trong khi lần giở mấy tờ báo. Chợt có ai ngồi xuống bên cạnh, ngay ở bàn chàng. Chàng liếc nhìn sang: Zamiotov, đúng cái anh chàng Zamiotov đó, cũng vẫn cái bộ dạng ấy, vẫn những chiếc nhẫn, những sợi day chuyền, với cái đƣờng ngôi rẽ đôi mớ tóc quăn xức dầu trơn mình mặc chiếc gi-lê bảnh bao, chiếc áo đuôi tôm hơi sờn, và chiếc sơ-mi mặc đã hơi lâu không giặt, hắn đang vui, hay ít nhất hắn cũng mỉm cƣời vui vẻ và xuề xoà, gƣơng mặt ngăm ngăm đen của hắn hơi bừng lên vì men rƣợu sâm-banh.

- Kìa! Anh ở đây à? - hắn mở đầu, vẻ bỡ ngỡ, giọng thân mật nhƣ thể đã quen chàng từ đời nảo đời nào. - thế mà mới hôm qua Razumikhin còn nói với tôi là anh vẫn chƣa tỉnh, lạ thật! Tôi có đến anh.

Raxkonikov đã biết là hắn sẽ đến. Chàng gạt ngay tờ báo ra và quay về phía Zamiotov cƣời nụ, và qua nụ cƣời của chàng có thể thoáng thấy một tâm trạng sốt ruột bực tức.

- Tôi biết là anh có đến - chàng đáp, - Tôi có nghe nói. Anh có đi tìm chiếc tất… Thế anh có biết không. Razumikhin chết mệt với anh rồi đấy, cậu ấy bảo là anh với cậu ấy có đến nhà Lizaveta Ivanovna, ngƣời mà anh đã ra sức che chở hôm ấy: anh nháy trung uý thuốc súng, nhƣng ngài trung uý vẫn không hiểu cho: Anh nhớ chứ? Sao lại không hiểu nhỉ - sự việc rõ quá rồi còn gì.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Anh chàng nhộn thật!

- Thuốc súng ấy à?

- Không, bạn anh ấy, Razumikhin.

- Anh sƣớng thật đấy, Zamiotov ạ; tha hồ lui tới những chỗ khoái nhất, không hề phải nộp thuế. Vừa rồi ai thết anh sâm-banh đấy?

- Đấy là chúng tôi… cùng uống với nhau đấy chứ… Sao lại phải có ai thết?

- Thù lao mà! Dịp nào anh chả lợi dụng? - Raxkonikov cƣời phá lên - Không sao, anh bạn ạ, không sao! - chàng vừa nói thêm vừa vỗ vai Zamiotov, tôi nói thế không phải vì có ác ý gì, mà chỉ là chỗ

bạn bè thân thiết đùa chơi thế thôi, nhƣ cái anh thợ sơn nhà anh khi đánh thùm thụp vào ngƣời thằng Mitka ấy tr0ng vụ ám sát mụ già ấy mà.

- Sao anh lại biết?

- Có lẽ tôi còn biết nhiều hơn anh nữa đấy.

- Trông anh lạ quá… Chắc anh còn ốm nặng, đáng lẽ anh không nên đi chơi mới phải.

- Anh thấy tôi có vẻ kỳ lạ à?

- Vâng. Anh đọc báo đấy à?

- Đọc báo!

- Họ viết nhiều về các vụ hoả hoạn lắm.

- Không, tôi không đọc những tin hoả hoạn.

Chàng nhìn Zamiotov, vẻ bí mật; một nụ cƣời ngạo nghễ lại làm cho môi chàng méo xệch đi:

- Không, tôi không đọc tin hoả hoạn, - chàng nháy mắt với Zamiotov nói tiếp - Thôi thú đi, anh bạn trẻ: anh rất nóng lòng muốn biết tôi đọc gì, phải không?

- Có muốn gì đâu, tôi hỏi thế thôi. Chả nhẽ không đƣợc hỏi? Sao anh cứ…

- Này, anh là ngƣời có học, có chữ nghĩa đấy chứ?

- Tôi học đến lớp sáu trung học(1), - Zamiotov đáp giọng khá hãnh diện.

- Lớp sáu à! Cà anh bạn thân mến của tôi! Đầu rẽ ngôi, tay đeo nhẫn - một con ngƣời giàu có? Chà, cậu bé đáng yêu thật! Nói đến đây Raxkonikov phá lên cƣời ha hả, mồm chõ thẳng vào mặt Zamiotov, hắn né ra xa, không phải vì khó chịu mà vì quá ngạc nhiên.

- Xì ngƣời đâu mà kỳ quái! - Zamiotov nhắc lại, vẻ rất nghiêm trang. - Tôi có cảm tƣởng là anh hãy còn mê sảng.

- Tôi mà mê sảng? Anh nói bậy, anh bạn trẻ ạ? Tôi kỳ quặc lắm hả? Tôi đáng cho anh chú ý lắm phải không? Đáng chú ý chứ gì?

- Đáng chú ý.

- Chú ý xem tôi đọc gì, tôi tìm cái gì hẳn? Tôi chả bảo đƣa ra cả một mớ báo thế này kia mà! Khả

nghi lắm, hả?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Anh cứ nói đi xem.

- Anh vểnh tai lên đấy à?

- Vểnh cái gì?

- Rồi tôi sẽ nói cho anh biết lad vểnh tai để làm gì anh bạn ạ, tôi tuyên bố với anh…không, tốt hơn là tôi xin "thú nhận"… Không, chƣa đúng, phải là "tôi xin cung khai", còn anh thì "lập biên bản" - thế

đấy! Vậy tôi xin cũng khai rằng tôi có đọc, có quan tâm… tìm tòi… - Raxkonikov nheo nheo đôi mắt, chờ đợi - tôi muốn tìm tòi, cho nên mới đến đây, tôi muốn biết về vụ ám sát mụ già chủ hiệu cầm đồ - cuối cùng, chàng nói khẽ gần nhƣ thì thào, mặt dí sát vào mặt Zamiotov. Zamiotov nhìn chàng trừng trừng, không nhúc nhích, không né ra. Điều về sau khiến Zamiotov lấy làm lạ nhất là suốt một phút đồng hồ họ đã im lặng nhìn nhau nhƣ thế.

- Thế thì sao, anh đọc cái gì? - Zamiotov bỗng băn khoăn và sốt ruột quát lên. - Việc gì đến tôi đọc thì đã làm sao?

- Chính cái mụ già này, - Raxkonikov tiếp, vẫn nói thì thào và vẫn không nhúc nhích khi nghe tiếng quát của Zamiotov, - chính mụ già mà các anh đã nói chuyện ở quận cảnh sát khi tôi ngất đi, anh có nhớ không nào? Sao, bây giờ anh hiểu rồi chứ?

- Thế là cái gì? Sao lại… "hiểu"? - Zamiotov nói, trong bụng hơi hoảng.

Gƣơng mặt nghiêm trang và lạnh lùng của Raxkonikov biến sắc hẳn đi trong giây lát rồi chàng bỗng cƣời phá lên nhƣ lúc nãy, nhƣ thể không còn chút khả năng tự chủ nào nữa. Và trong giây lát chàng sực nhớ lại rõ nét lạ lùng cái cảm giác hôm nào chàng cầm rìu đứng sau tấm cửa trong khi cái móc rung lên bần bật và hai ngƣời đứng trƣớc cửa tức giận chửi bới. Còn chàng thì chợt nảy ra ý muốn quát mắng họ, lè lƣỡi ra trƣớc mặt họ, trêu gan họ và cất tiếng cƣời thật to, thật to!

- Anh điên rồi, hay là… - Zamiotov nói rồi bỗng ngừng bặt, nhƣ thể choáng ngƣời đi vì một ý nghĩ

đột ngột nảy ra trong óc.

- Hay là? "Hay là" cái gì? Nào, cái gì? Nói đi xem nào.

- Có gì đâu - Zamiotov bực bội đáp, - chỉ nhảm!

Cả hai lặng thinh. Sau trận cƣời đột ngột, Raxkonikov bỗng trở nên đăm chiêu và ủ dột. Chàng chống khuỷu tay lên bàn, hai tay ôm đầu, hình nhƣ chàng đã quên hẳn Zamiotov. Im lặng kéo dài khá lâu.

- Sao anh không uống trà đi? Nguội hết, - Zamiotov nói.

- Hả? Cái gì? Trà ấy à? À phải…- Raxkonikov cầm chén lên uống một ngụm, bỏ vào mồm một miếng bánh. Rồi đƣa mắt nhìn Zamiotov chàng bỗng nhƣ chợt nhớ ra hết và định thần lại: lập tức gƣơng mặt chàng trở lại với vẻ ngạo nghễ nhƣ ban nãy. Chàng tiếp tục uống nƣớc trà:

- Thời buổi này những bọn gian phi mọc lên nhan nhản, - Zamiotov nói - Cách đây không lâu trong tờ "Tin tức Moskva" có đăng tin bắt đƣợc cả một bọn giả mạo. Chúng nó có cả một hội kín, chúng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

làm giấy bạc.

- Ờ, đã lâu rồi còn gì! Tôi đọc đã cách đây một tháng, - Raxkonikov điềm tĩnh trả lời- thế theo anh đó là một bọn gian phi? - chàng cƣời nhạt nói thêm.

- Chứ còn gì nữa!

- Bọn ấy à? Bọn ấy là một lũ nhãi nhép chứ gian phi gì! Hàng năm chục ngƣời họp nhau lại để làm một việc nhƣ thế! Ai lại làm ăn kiểu ấy bao giờ? Ba ngƣời cũng đã là nhiều rồi, mà trong bọn, ngƣời này cũng phải biết chắc bụng dạ ngƣời kia hơn cả chính bản thân mình! Nếu không thì chỉ cần một ngƣời uống rƣợu say nói ba hoa dăm câu là công chuyện vỡ lở hết? Chỉ là một bọn nhãi nhép! Chúng nó dùng những ngƣời không tin cẩn đem tiền giả ra đổi ở các kho bạc, việc nhƣ thế mà bạ ai cũng giao. Cứ thử cho là cái bọn nhãi kia làm ăn trót lọt, mỗi đứa đổi đƣợc một triệu bạc, thế rồi sao nữa?

Còn cả đời ngƣời kia mà? Suốt đời đứa này vẫn lệ thuộc vào đứa kia, cứ lo nơm nớp là một đồng loã sẽ tiết lộ, thế thì thà thắt cổ mà chết! Nhƣng đằng này đổi tiền chúng cũng không biết đổi kia: ra kho bạc đổi năm nghìn, mà tay run lẩy bẩy. Đếm lại đƣợc bốn nghìn, còn một nghìn nữa thì không đếm, chỉ chực bỏ túi đi cho nhanh. Thế là ngƣời ta sinh nghi. Mọi việc đều hỏng bét chỉ vì một thằng ngốc? Sao lại có thể nhƣ thế đƣợc?

- Sao lại có thể run tay ấy à? - Zamiotov đáp, - có thể lắm chứ. Tôi thì tôi tin chắc là có thể lắm. Có khi ngƣời ta không tự chủ đƣợc.

- Không tự chủ đƣợc à?

- Thế còn anh, chắc anh tự chủ đƣợc?

- Không, tôi thì chịu? Chỉ vì một trăm bạc tiền thƣởng mà đi làm một việc ghê gớm nhƣ vậy! Làm bạc giả đi đổi, mà đi đâu kia chứ - đi đến nhà ngân hàng: ở đấy họ còn lạ gì những cái trò ấy nữa, -

không, tôi sẽ cuống lên mất. Thế anh thì sao, liệu có cuống không?

Raxkonikov bỗng dƣng lại thấy muốn "thè lƣỡi" ra quá chừng. Sống lƣng chàng gây gấy lên trong khoảng mấy phút.

- Giá phải tay tôi thì tôi không làm nhƣ thế - chàng mở đầu xa xôi. Tôi sẽ đi đổi tiền nhƣ thế này: xấp bạc thứ nhất tôi sẽ đếm đi đếm lại đến bốn lần, hết đếm xuôi lại đếm ngƣợc, xem kỹ từng tờ một, rồi mới đếm sang xấp thứ hai; đếm đƣợc nửa xếp thì ngừng lại rút ra một tờ năm mƣơi rúp giơ ra ánh sáng soi thử, lật ngƣợc lại soi lần nữa - bạc giả chăng? "Ngại lắm" tôi sẽ nói thế - tôi có ngƣời bà con vừa mất toi hăm nhăm rúp nhƣ thế đấy"; thế rồi tôi sẽ kể chuyện này ra. Đến khi đếm sang xấp thứ

ba thì: à khoan, xin lỗi, hình nhƣ xấp thứ hai tôi đếm chƣa kỹ ở chỗ bảy trăm, nghi lắm, thế là bỏ xấp thứ ba đấy, đếm lại xấp thứ hai, - Ấy cứ thế mà đếm cho hết năm xấp năm nghìn.

Xong xuôi đâu đấy, lại rút ở xấp thứ năm và xấp thứ hai ra mỗi xấp một tờ, lại giơ lên coi, lại ngờ

ngợ, "ông làm ơn đổi cho tờ này" - làm cho lão ngồi quầy phải toát mồ hôi hột ra mới thôi, đến nỗi hắn chi mong sao tôi buông tha hắn ra cho chóng? Rồi đến khi xong xuôi đâu đấy tôi mới đi ra, mở

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cửa… À quên, xin lỗi, lại quay vào, lại hỏi han này nọ cho rõ; tôi thì tôi làm nhƣ thế đấy!

- Chà, anh nói những chuyện nghe mà rợn cả ngƣời lên - Zamiotov cƣời. - Nhƣng nói thì nói thế thôi, chứ nếu làm thật thì anh cùng vấp. Anh ạ, theo tôi, không riêng gì anh với tôi mà ngay một kẻ thành thạo và hết sức liều lĩnh cũng không thể tin chắc mƣời phần ở mình đƣợc. Nói đâu xa: cứ lấy ngay vụ

giết ngƣời ở khu phố ta chẳng hạn. Hình nhƣ đây cùng là một tay không vừa, giữa ban ngày ban mặt mà dám liều mạng nhƣ thế, cuối cùng chỉ gặp may mà thoát, ấy thế nhƣng vẫn run tau không biết cách lấy của, không tự chủ đƣợc; cứ xem vụ này cũng rõ…

Raxkonikov có vẻ nhƣ bị chạm vào tự ái.

- Rõ. Thế bây giờ các anh thử bắt hắn đi xem? - chàng nói to lên, trêu tức Zamiotov với một vẻ hả

hê.

- À rồi sẽ bắt thôi!

- Ai bắt? Anh à? Anh mà bắt đƣợc à? Cứ thử vào đấy mà xem! Đối với anh cái này mới là cái chính: hắn ta có tiêu tiền hay không? Trƣớc thì không có tiền, thế mà nay tiền đâu bỗng dƣng đem ra tiêu văng mạng, thế thì còn ai vào đây nữa? Về điểm này thì một thằng bé con bằng này cũng có thể lừa anh đƣợc, nếu có muốn!

- Sự thật làm đứa nào cũng là nhƣ thế, - Zamiotov đáp - giết ngƣời thì giết một cách rất xảo quyệt, liều cả tính mạng, nhƣng rồi lại lập tức đến quán rƣợu thò cổ vào tròng. Chính là ngƣời ta căn cứ vào cách tiêu tiền mà bắt. Không phải ai cũng khôn ngoan nhƣ anh cả đâu! Anh thì dĩ nhiên là không vào tiệm rƣợu chứ?

Raxkonikov cau mày nhìn Zamiotov chòng chọc.

- Hình nhƣ anh đã phát thèm lên, muốn biết tôi sẽ hành động ra sao nếu ở vào địa vị ấy? - chàng hỏi, vẻ phật ý

- Muốn chứ, - Zamiotov đáp, giọng nghiêm trang và rắn rỏi. Không hiểu sao bây giờ hắn nói và nhìn một cách quá nghiêm nghị.

- Muốn lắm à?

- Muốn lắm.

- Đƣợc! Tôi thì tôi sẽ hành động nhƣ thế này đây. - Raxkonikov bỗng dừng lại dí sát mặt mình vào mặt Zamiotov, lại nhìn chòng chọc vào mặt hắn và lại nói thì thào, đến nỗi lần này hắn phải giật mình.

- Tôi thì tôi sẽ làn nhƣ thế này đây; tôi sẽ lấy tiền, đồ đạc và vừa ở đấy ra một cái là tôi đi thẳng, không ghé vào đâu hết, đến một nơi thật kín đáo và vắng vẻ, xung quanh chỉ có tƣờng và rào, một vƣờn rau hay một cái gì nhƣ thế tôi đã tìm từ trƣớc: một tảng đá, nặng chừng một pút hay pút rƣỡi gì đấy nằm ở góc sân, cạnh hàng rào, nó vẫn nằm đấy từ khi xây nhà: tôi sẽ nhấc tảng đá ấy lên, phía dƣới tất phải có một chỗ trũng, tôi sẽ bỏ tiền và đồ đạc vào chỗ trũng ấy. Xong đâu đấy tôi sẽ vần Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tảng đá lại nhƣ cũ, lấy chân dận thêm vào và bỏ đi. Một năm, hai năm, tôi vẫn chƣa lấy, ba năm cũng chƣa lấy, - các anh cứ thử tìm xeml Mất biến.

- Anh điên rồi, - Zamiotov nói, không hiểu sao giọng cũng thì thào và bỗng né xa Raxkonikov.

Mắt chàng sáng quắc, mặt chàng tái nhợt đi; môi trên chàng run bần bật. Chàng chồm vào thật sát Zamiotov, môi lắp bắp nhƣng nói không ra tiếng gì cả; cứ nhƣ thế đến nẳa phút, chàng cũng biết mình đang làm gì, nhƣng không kìm nổi. Một lời thú nhận khủng khiếp cứ nhảy bần bật trên môi chàng nhƣ hôm nào cài móc cửa nhảy bần bật trong khâu sắt, tƣởng chừng nó sắp bật ra ngay tức thì; chỉ cần buông nó ra, chỉ cần thốt nó lên.

- Thế nếu chính tôi giết mụ già và Lizaveta thì sao? - chàng bỗng thốt lên… và sực tỉnh.

Zamiotov bàng hoàng nhìn chàng và tái mặt đi. Một nụ cƣời mếu máo hiện lên trên mặt hắn.

- Làm sao lại có thể nhƣ thế đƣợc? - Hắn nói rất khẽ. Raxkonikov hằn học nhìn hắn.

- Anh phải nhận là anh tin đi! Hả? Phải không nào?

- Không! Hoàn toàn không, bây giờ tôi lại càng không tin hơn bao giờ hết! - Zamiotov nói vội.

- Bây giờ tôi bắt thóp đƣợc anh rồi nhé! Lộ tẩy rồi. Thế nghĩa là trƣớc đây anh có tin, chả là "bây giờ

anh càng không tin hơn bao giờ hết" kia mà?

- Ồ, hoàn toàn không phải, thế! - Zamiotov kêu lên, vẻ ngƣợng nghịu - Nãy giờ anh cứ nát tôi để đƣa đến đấy phải không?

- Thế anh không tin à? Thế thì các anh nói những gì sau lƣng tôi, khi tôi ra khỏi quận? Và trung uý Thuốc súng hỏi cũng tôi làm gì, sau khi tôi bị ngất? Này bé con, - chàng đứng dậy cầm mũ và quát gọi ngƣời hầu bàn, hết bao nhiêu?

- Cả thảy ba mƣơi cô-pếch ạ, - ngƣời hầu bàn chạy lại, đáp.

- Đây cho anh thêm hai hào uống rƣợu. Xem này, bao nhiêu là tiền - chàng chìa bàn tay run run cho Zamiotov xem mớ bạc giấy, - đỏ này, xanh này, hai mƣơi lăm rúp đấy. Ở đâu ra? Lại áo mới nữa, ở

đâu ra thế? Anh thừa biết là một cô-pếch tôi cũng không còn kia mà! Chắc là các anh đã hỏi dò bà chủ nhà rồi chứ gì? Thôi xin đủ! Assez causé! (2) Chào anh… chúc anh gặp nhiều điều thú vị!

Chàng bƣớc ra, ngƣời run rảy vì một cảm giác kỳ dị nhƣ trong cơn bệnh ƣu uất trong đó có pha cả

một cảm giác khoái lạc không sao chịu nổi. Nhƣng chàng vẫn lầm lì, trong ngƣời thì mệt nhừ ra.

Mắt, chàng nhăn nhó nhƣ sau một cơn động kinh. Cảm giác mệt mỏi tăng lên rất nhanh. Vừa rồi sức lực chàng đƣợc kích thích và chỉ cần một sức ấy, một cảm giác khích động duy nhất cũng đủ làml cho nó dâng mạnh lên, và hễ cảm giác này yếu đi thì nó cũng lại suy yếu rất nhanh. Zamiotov còn lại một mình ngồi yên rất lâu ở chỗ cũ, suy nghĩ trầm ngâm. Raxkonikov đã đảo lộn hết những ý nghĩ

của hắn về một điểm nhất định và đã làm cho quan niệm hắn xác định hẳn.

"Ilya Petrovich là một thằng đần!" - hắn quyết định dứt khoát.

Raxkonikov vừa mở cửa ra phố thì bỗng nhiên, ngay ở trƣớc thềm, chàng vấp phải Razumikhin lúc Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ấy đang bƣớc vào. Đến cách nhau chỉ còn một bƣớc hai bên vẫn không trông thấy nhau, thành thử

suýt cộp đầu vào nhau. Họ đƣa mắt dò nhau một lát, Razumikhin kinh ngạc đến cực điểm, nhƣng rồi một cơn giận thật sự một cơn giận ghê gớm bỗng lóe lên trong mắt anh.

- Thế ra cậu ở đâu! - anh rống lên. - Bỏ giƣờng đi trốn! Thế mà mình chui cả xuống đi-văng tìm hắn, leo cả lên trần nhà nữa! Thiếu chút nữa tôi đã đánh Naxtaxia vì cậu… Thế mà cậu lại đến đây!

Rodia! Nhƣ thế nghĩa là thế nào? Nói thật đi! Thú đi! Nghe chƣa?

- Nhƣ thế nghĩa là các anh đã làm tôi phát ngấy đến chết ngƣời đi đƣợc, tôi muốn đừng ai bên cạnh tôi hết - Raxkonikov bình thản đáp.

- Đừng ai ở cạnh cậu? Trong khi cậu đi chƣa ủng, mặt thì xanh nhƣ tàu lá, thở thì không ra hơi nữa?

Đồ ngu, cậu làm gì trong "lâu đài pha lê"? Cậu phải thú nhận ngay lập tức!

Thôi buông tôi ra - Raxkonikov nói đoạn toan đi vƣợt qua. Thấy thế Razumikhin liền tiến lên nắm chặt lấy vai chàng.

- Buông ra? Cậu dám nói "buông ra"? Thế cậu có biết tôi sẽ làm gì bây giờ không, tôi sẽ xốc cậu lên nhƣ một gói giẻ, xách cậu về buồng và khoá trái cửa lại.

- Razumikhin ạ, - Raxkonikov nói khẽ và hình nhƣ hoàn toàn điềm tĩnh, - chả nhẽ cậu không thấy rằng tôi không cần đến những ân huệ của cậu hay sao? Việc gì lại đi làm ơn làm phúc cho những kẻ… không thèm những thứ ấy? Mà lại là những kẻ rất khổ tâm khi phải chịu đựng những thứ ấy?

Khi tôi mới ốm, cậu đi tìm tôi để làm gì? Nhỡ tôi chỉ mong đƣợc chết thì sao? Chẳng lẽ thái độ của tôi hôm nay chƣa đủ cho cậu thấy rằng cậu làm khổ tôi, rằng tôi đã… phát ngấy lên vì cậu hay sao?

Sao lại cứ muốn đến làm khổ ngƣời ta nhƣ thế. Tôi quả quyết với cậu là những thứ đó làm cho bệnh tình của tôi rất khó thuyên giảm, vì nó cứ làm tôi khích động không ngớt. Hồi nãy Zamiotov chả bỏ

đi để tôi khỏi khích động là gì? Cậu nữa, tôi van cậu, cậu cũng đi đi! Và sau nữa, cậu có quyền gì mà dám dùng sức mạnh để giữ tôi lại? Chẳng lẽ cậu lại không thấy rằng tôi đang nói chuyện với cậu một cách hoàn toàn tỉnh táo hay sao? Tôi phải làm gì đấy, tôi biết lấy gì đây, tôi van cậu, cậu hãy nói cho tôi biết tôi phải làm gì để cậu khỏi ám tôi, cho cậu khỏi làm ơn làm phúc cho tôi? Cứ cho tôi là bạc bẽo, tôi hèn hạ cũng đƣợc miễn là buông tôi ra, vì Chúa, hãy để cho tôi yên! Đi đi, đi đi!

Khi bắt đầu nói chàng rất bình tĩnh, trong lòng khoan khoái thƣởng thức trƣớc những lời lẽ độc địa mà mình sắp nói ra, nhƣng đến khi kết thúc thì lại sôi sục lên và thở hổn hển, giống nhƣ lúc này, khi nói với Lugin.

Razumikhin đứng yên ngẫm nghĩ một lát và buông tay chàng ra.

- Thôi cậu xéo về nhà ma cho rảnh! - Anh nói khẽ vẻ gần nhƣ trầm ngâm; nhƣng khi Raxkonikov bƣớc đi, anh bỗng gầm lên: - Đứng lại… Cậu nghe đây! Tôi nói cho cậu biết là tất cả bọn cậu, không trừ một đứa nào, đều là những thằng ba hoa, những thằng khoác lác. Hễ có chuyện gì hơi khổ một tí là các cậu cứ bo bo ôm lấy nhƣ gà ấp trứng? Ngay cả cái lối ấy nữa, các cậu cũng ăn cắp của các tác Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

giả khác. Không có lấy một dấu hiệu nào tỏ ra các cậu có một cuộc sống độc lập! Thịt các cậu chỉ là mỡ cá voi, máu các cậu chỉ là nƣớc sữa cặn! Hạng các cậu tôi không tin đứa nào hết. Trong trƣờng hợp nào cũng vậy, các cậu chỉ lo sao cho đừng giống một con ngƣời! Đứng lạ - ạ - ại! - anh quát lên, giọng giận dữ gấp bột, khi thấy Raxkonikov lại toan bỏ đi, - hãy nghe cho hết đã! Cậu cũng biết là hôm nay bạn bè tôi đến ăn khao nhà mới, có lẽ bây giờ đã đông đủ cả rồi, nhƣng tôi để ông chú ở nhà tiếp khách, bảo là chạy tí về ngay. Thế thì giá thử cậu không phải là một thằng ngốc, một thằng ngốc tầm thƣờng, một thằng ngốc thâm căn cố đế, một bản dịch từ tiếng ngoại quốc… Rodia ạ, tôi nhận rằng cậu là một thằng bé thông minh, nhƣng vẫn ngốc nhƣ thƣờng - đấy giá cậu lại đằng tôi, ngồi chơi với tôi một tối, còn hơn là giày đi lang thang nhƣ thế. Cậu đã ra khỏi nhà rồi thì chẳng còn biết làm sao nữa? Tớ sẽ mƣợn về mấy chiếc ghế bành thật êm, nhà chủ có đấy… có trà, có bạn… Không thì tớ đặt cậu nằm trên đi-văng, dù sao cùng có bạn có bè với nhau… Cả Zoximov cùng đến. Thế

nào, cậu lại chứ?

- Không.

- Bậy quá đi mất! - Razumikhin điên tiết quát lên. - Cậu thì biết gì? Cậu có đủ trí khôn đâu! Cậu chẳng hiểu gì hết… Đã hàng nghìn lần, tớ cũng đã từng nhổ toẹt vào nhân loại nhƣ thế, nhƣng rồi lại quay trở lại. Thấy xấu hổ… thế là trở về với con ngƣời! Thế cậu nhớ nhé, nhà ông Potsinkov, gác ba…

- Cứ thế này thì có lẽ ngài để cho ngƣời ta đánh ngài chỉ để hƣớng cái thú làm ơn làm phúc thôi, ngài Razumikhin ạ…

- Đánh ai? Đánh tớ ấy à? Chỉ nho nhoe một chút thôi tớ cũng vặt mũi đi chứ! Nhà Potsinkov, số 47, hỏi phòng ông viên chức Babuskin…

- Tôi không đến đâu, cậu ạ - Raxkonikov lại quay đi.

- Tớ cuộc là cậu sẽ đến! - Razumikhin quát vọng theo. - Nếu không thì cậu… - Nếu không tới không thèm nhìn mặt cậu nữa đâu! Này, thƣ hẵng, có Zamiotov trong ấy không

- Có

- Cậu có gặp à?

- Có gặp.

- Cậu có nói chuyện à?

- Có nói chuyện.

- Chuyện gì thế? Thôi đƣợc, xéo đi, không nói thì thôi. Nhà Potsinkov, số 47 Babuskin, nhớ nhé Raxkonikov đi đến phố Xadovaya và rẽ vào góc phố. Razumikhin tƣ lự nhìn theo. Cuối cùng anh khoát tay một cái, bƣớc vào nhà, nhƣng rồi bỗng dƣng lại ở nữa chừng thang gác.

"Mẹ kiếp - anh nghĩ tiếp, gần nhƣ nói to lên, - hắn nói cùng mạch lạc, nhƣng lại có vẻ nhƣ… Mà mình cũng ngốc nốt. Ngƣời điên cũng có thể nói năng mạch lạc chứ! Mà hình nhƣ Zoximov sợ nhất Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cái ấy đấy! - Anh gõ ngón tay vào trán. - Nhỡ ra… sao bây giờ mà lại để cho hắn đi một mình? Có thể là hắn nhảy xuống sông… Chà, mình làm ăn hỏng bét? Không thể đƣợc?

Và anh cắm cổ chạy ngƣợc trở lại đuôi theo Raxkonikov: nhƣng không còn thấy tăm hơi đâu nữa.

Anh nhổ toẹt một bãi nƣớc bọt và bƣớc mau vào "Lâu đài pha lê" tìm gặp Zamiotov để hỏi cho ra lẽ.

Raxkonikov đi thẳng đến cầu X.; ra đến khoảng giữa cầu chàng đứng lại tựa hai khuỷu tay vào lan can và nhìn ra phía xa. Sau khi chia tay với Razumikhin, chàng thấy mệt mỏi đến nỗi chật vật lắm mới lê đƣợc đến đây. Chàng cứ muốn kiếm nơi nào ngồi xuống, hay nằm dài ra giữa đƣờng. Nghiêng mình trên giòng nƣớc, chàng thẫn thờ nhìn ánh phản chiếu cuối cùng màu hồng nhạt của mặt trời sắp tắt, nhìn dãy nha tôi xẫm trong bóng hoàng hôn mỗi lúc một dày đặc thêm, một khung cửa sổ nhỏ ở

một gác xép xa xa bên tả ngạn, kính đỏ rực lên nhƣ bốc cháy vì tia nắng cuối cùng rọi vào trong chốc lát, nhìn con kênh tối xẫm và dƣờng nhƣ chăm chú nhìn xuống giòng nƣớc. Cuối cùng trong mắt chàng thấy hiện lên những vòng đỏ quay tít, các toà nhà chuyển mình, bờ kênh, ngƣời qua đƣờng, xe cộ đều quay cuồng nhảy nhót thành vòng. Có lẽ chàng đã ngất đi: nếu bấy giờ không có một cảnh tƣợng kỳ dị, gớm guốc bỗng khiến chàng giật mình.

Chàng cảm thấy có ai đang đứng cạnh chàng, ngay bên phải; chàng liếc nhìn sang thì thấy một ngƣời đàn bà cao, đầu trùm khăn, khuôn mặt hơi dài, gầy xọp, nƣớc da vàng võ, đôi mắt đó sâu hoắn.

Ngƣời ấy, nhìn thắng vào chàng nhƣng hẳn là chẳng trông thấy gì, không phân biệt đƣợc ai hết.

Ngƣời ấy bỗng chống tay phải vào thành cầu, giơ chân phải lên và lần lƣợt đu cả hai chân sang bên kia lan can nhảy xuống kênh. Giòng nƣớc bẩn tung tóe lên và nuốt chửng mồi trong giáy lát, nhƣng mộ phút sau ngƣời tự vẫn nổi lên rồi từ từ trôi xuôi theo giòng nƣớc, đầu và chân chìm xuống, lƣng nổi lềnh bềnh, chiếc váy phồng lên nhƣ cái áo gối.

- Có ngƣời tự tử! Có ngƣời tự tử? - hàng chục tiếng thét vang lên; họ nhốn nháo chạy lại, hai bên bờ

lố nhố những ngƣời tò mò, trên cầu, quanh Raxkonikov đã có một đám đông xúm lại, xô nhau chồm cả vào lƣng chàng.

- Trời ơi, cô Aphroxinyuska ở nhà tôi mà - gần đâu đây có một giọng đàn bà lu loa - Các ông các bác ơi, cứu cô ấy với! Trăm lạy các ông, các ông vớt cô ấy với!

- Thuyền đâu! Thuyền đâu! - trong đám đông có tiếng quát.

Nhƣng không cần đến thuyền làm gì nữa: một ngƣời cảnh binh chạy xuống bến, cởi áo khoác, cởi giày ra và lao xuống nƣớc. Anh ta không phải khó nhọc gì lắm: giòng nƣớc đƣa ngƣời trẫm mình trôi qua cách bến có hai bƣớc, anh ta đƣa tay phải ra túm lấy áo nạn nhân, tay trái đã kịp nắm lấy một cây sào do một ngƣời bạn giơ ra cho anh, và lập tức ngƣời trẫm mình đƣợc kéo lên. Họ đặt cô ta nằm lên mấy phiến đá hoa cƣơng lát bến. Chẳng mấy chốc cô ta mở mắt, ngồi dậy, bắt đầu hắt hơi và xỉ mũi, hai tay cứ xoa xoa chiếc áo ƣớt sũng một cách ngớ ngẩn. Cô ta lặng thinh không nói gì hết.

- Cô ấy say bí tỉ, các ông ạ, say bí tỉ, - ngƣời đàn bà lúc nãy, bây giờ đứng bên cạnh Aphroxinyuska, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

kể lể - lần trƣớc đã toan thắt cố chết, may ngƣời ta cởi dây kịp. Vừa rồi tôi ra cửa hiệu, để con bé ở

nhà trông cô ấy thế là có chuyện? Cô ta ở bên cạnh nhà tôi, ông ạ buôn bán nhì nhằng, đây ngôi nhà thứ hai ở cuối phố, kia kìa…

Đám đông tản dần, mấy ngƣời cảnh sát vẫn còn loay hoay quanh ngƣời tự tử, có ai nói gì léo nhéo về

sở cảnh sát… Raxkonikov nhìn cảnh ấy với một cảm giác bình thản và dửng dƣng kỳ lạ. Chàng bỗng thấy tơm tởm, "Không, kém lắm, nƣớc… không xong, - chàng lẩm bẩm một mình. - Sẽ không có gì xảy ra hết. - chàng nói thêm, - có gì đâu mà đợi? Còn quận cảnh sát? Tại sao Zamiotov lại không ở

quận cảnh sát nhỉ? Mở cửa đến chín giờ cơ mà… Chàng quay lƣng ra phía thành cầu và đƣa mắt nhìn quanh.

"Thì đi nào! Sao lại không?" - Chàng lẩm bẩm và quả quyết đi về phía sở cảnh sát. Lòng chàng trống trải và tối tăm. Chàng không muốn nghĩ. Ngay tâm trạng ƣu tƣ cũng đã qua, không còn lấy một dấu vết nào của sức quyết tâm lúc này khi chàng ra đi "để chấm dứt hẳn tình trạng này"! Nó đã nhƣờng chỗ cho một trạng thái mụ mẫm hoàn toàn.

"Đó cũng là một lối thoát! - Chàng nghĩ trong khi uể oải đi chầm chậm trên bờ kênh. - Dù sao ta cũng sẽ chấm dứt, vì ta muốn thế… Nhƣng đó có phải là lối thoát không? Thì cũng thế thôi? Cũng vẫn là mấy tấc đất… hê! Nhƣng kết liễu nhƣ thế thì thật thảm hại? Kết liễu rồi ƣ? Nói cho họ biết, hay thôi? Chà… quỷ quái! Mình mệt quá rồi - Sao cho chóng đến chỗ nào mà nằm xuống một cái.

Xấu hổ hơn cả là những chuyện này hết sức ngây ngô. Thôi kệ mẹ nó. Xì, sao lại có thể nghĩ đến những chuyện ngây ngô nhƣ thế…".

Muốn đến quận cảnh sát phải đi thẳng mãi qua hai ngã tƣ rỗi rẽ sang trái: từ đấy chỉ còn mấy bƣớc nữa là đến. Nhƣng vừa đi đến ngã tƣ thứ nhất, chàng dừng lại, ngẫm nghĩ một lát, ngoặt vào ngõ và đi vòng qua hai phố nữa, có lẽ cũng chẳng có mục đích gì, hoặc giả có thể là để trì hoãn thêm một vài phút. Chàng bƣớc đi, mắt nhìn xuống đất. Bỗng dƣờng nhƣ có ai ghé sát tai chàng thì thầm một câu gì. Chàng ngầng đầu lên và thấy mình đang đứng trƣớc "ngôi nhà ấy" ngay trƣớc cổng. Từ buổi tối "hôm ấy" chàng chƣa lần nào đi qua đây.

Một ý muốn không sao cƣỡng đƣợc, không sao hiểu nổi, cứ thôi thúc chàng. Chàng đi qua cổng, rẽ

ngoặt vào cánh cửa đầu tiên ở bên phải và bắt đầu bƣớc lên cái cầu thang quen thuộc, lên tầng thứ tƣ.

Trên cái thang gác chật hẹp và dốc đứng lúc bẩy giờ tối om. Lên đến mỗi trạm bằng chàng lại dừng chân tò mò nhìn quanh. Ở trạm bằng tầng thứ nhất, khƣng kính ở cửa sổ đã tháo hẳn ra. "Hôm ấy vẫn còn" - chàng thầm nghĩ. Và đây là gian phòng gác hai, nơi Mikolai và Mitka làm việc hôm ấy:

"Đóng kín; cánh cửa mới sơn lại; thế nghĩa là phòng này cho thuê". Và đây, tầng thứ ba, tầng thứ tƣ.

Đây rồi!" Chàng bỗng đớ ngƣời ra: cửa vào phòng ấy mở toang, trong phòng đang có ngƣời, nghe có tiếng nói chuyện vẳng ra; chàng thật không ngờ.

Lƣỡng lự một lát, chàng bƣớc nốt mấy bậc thang cuối cùng và đi vào phòng.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Gian phòng cũng đang đƣợc tu sửa lại; trong phòng có mấy ngƣời thợ đang làm việc; chàng có vẻ rất lấy làm lạ về điều này. Không hiểu sao chàng cứ hình dung là mọi vật sẽ y nguyên nhƣ cũ, thậm chí có lẽ hai cái xác cũng vẫn nằm nguyên giữa sàn nhà: thế mà bây giờ mấy bức tƣờng đều trơ trụi, đồ

dạc bàn ghế không có lấy một cái nào; lạ thật! Chàng đến ngồi bên bậu cửa sổ.

Có cả thảy hai ngƣời thợ đang làm, còn trẻ cả, nhƣng tuổi chênh lệch nhau khá nhiều. Họ đang dán giấy mới lên tƣờng, những tấm giấy dán tƣờng màu trắng có điểm hoa màu tím nhạt, thay cho lớp giấy cũ màu vàng trƣớc kia đã sởn rách. Không hiểu sao Raxkonikov thấy thế rất khó chịu, chàng nhìn lớp giấy mới một cách đầy ác cảm, nhƣ thế lấy làm tiếc rằng mọi vật đã thay đổi đi nhƣ vậy.

Hai ngƣời thợ hẳn là đã làm muộn giờ, và đang hấp tấp cuốn giấy lại sửa soạn ra về. Họ đang mải nói chuyện. hầu nhƣ không chú ý đến Raxkonikov. Chàng khoanh tay trƣớc ngực và ngồi nghe.

- Sáng hôm ấy, con bé mới đến nhà tớ, - ngƣời lớn tuổi hơn nói với bạn, - đến thật sớm, ăn mặc rất diện. Tớ mới bảo: "Này sao đằng ấy cứ làm dáng với tôi làm gì thế, muốn trêu thèm thằng này đây hẳn?" Con bé nói: "Anh Tit Vaxilievich ạ, từ nay em muốn hoàn toàn tuỳ ý anh, muốn làm gì em cũng đƣợc" thế đấy! Mà diện phải biết nhé: trôxng nhƣ các cô ở trong báo thời trang ấy, thật y nhƣ

trong báo!

- Thế báo thời trang là cái gì hở ông bác? - ngƣời trẻ tuổi hơn hỏi. Chắc hẳn xƣa nay hắn ta vẫn học khôn ở "ông bác" này.

- Báo thời trang là thế này chú nó ạ. Nó là những tập tô màu, cứ mỗi thứ bảy lại thấy gứl về cho các hiệu thợ may ở đây, ở nƣớc ngoài gửi về, để cho biết ngƣời nhƣ thế nào thì phải ăn mặc ra sao, đàn ông cho chí đàn bà. Tranh vẽ ấy mà. Đàn ông thì phần nhiều mặc áo đuôitôm, còn nhƣ cái mục đàn bà thì lắm thứ áo trông mê đến nỗi cậu có bán hết cả nhà cậu đi cùng chƣa ăn thua!

- Ơ, ở cái xứ Piter (3) này chẳng thiếu thứ gì nhẩy! - ngƣời thợ ít tuổi hăm hở reo lên - ngoài bố mẹ

ra thì cái gì cũng có.

- Ờ, ngoài thứ ấy ra thì cái gì cũng có chú mày ạ, - ngƣời thợ lớn tuổi kết luận, giọng ra điều dạy bảo.

Raxkonikov đứng đậy đi sang phòng bên, nơi trƣớc kia đặt cái giƣờng, cái rƣơng và cái tủ ngăn; gian buồng không có bàn ghế trông nhỏ hẹp 1ạ lùng. Giấy dán tƣờng chƣa thay, trong góc còn hằn rõ chiếc trang thờ dựng tƣợng thánh. Chàng nhìn quanh một lát rồi trở ra ngồi ở bậu cửa sổ. Ngƣời thợ

lớn tuổi gƣờm gƣờm nhìn chàng.

- Ông hỏi gì ạ? - hắn đột ngột hỏi chàng.

Raxkonikov không đáp, lẳng lặng đứng dậy đi ra cửa cầm lấy dây chuông kéo. Vẫn cái chuông ấy, vẫn cái tiếng sắt tây ấy? Chàng kéo lần nữa, rồi lần thứ ba, lắng tai nghe và hồi tƣởng lại. Cái cảm giác ghê rợn, quái gở hôm nào bắt đầu sống lại, mỗi lúc một rõ nét thêm, sinh động thêm, và cứ mỗi tiếng chuông vang lên chàng lại rùng mình, và càng nghe chàng lại càng thấy khoái trá.

- Ông kia có việc gì thế? Ông là ai? - ngƣời thợ ra theo, quát hỏi. Raxkonikov trở vào.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Tôi muốn thuê phòng, - chàng nói - đến xem thử.

- Đang đêm ai lại đi thuê phòng; mà đáng lẽ ông phải đi với bác gác cổng chứ!

- Sàn rửa sạch sẽ rồi; sẽ sơn lại chứ? - Raxkonikov nói tiếp. Không có máu à?

- Máu nào?

- Máu của mụ già vừa bị giết với mụ em gái ấy mà, hôm trƣớc ở đây nó chảy lênh láng thành cả một vũng.

- Nhƣng ông là ai mới đƣợc chứ? - Ngƣời thợ đâm 1o, hỏi gắt.

- Tôi ấy à?

- Ừ.

- Anh muốn biết phải không? Ta đến quận, tôi sẽ nói.

Hai ngƣời thợ bỡ ngỡ nhìn chàng.

- Muộn rồi, chúng tôi phải về đây. Đi đi, Alioska. Phải khoá cửa, - ngƣời thợ lớn tuổi nói.

- Nào thì đi! - Raxkonikov thản nhiên đáp và đi ratrƣớc, thong thả bƣớc xuống cầu thang.

- Ê, gác cổng - chàng quát gọi khi xuống đến sân, lúc bấy giờ ngay ở lối vào có mấy ngƣời đang đứng nhìn khách qua đƣờng: cả hai ngƣời gác cổng, một mụ đàn bà, một ngƣời lái buôn và vài ngƣời nữa.

Raxkonikov đi thẳng về phía họ.

- Ông muốn hỏi gì? - một trong hai ngƣời gác cổng hỏi.

- Anh có đến quận cảnh sát? (4)

- Vừa mới đến xong. Ông muốn gì?

- Họ vẫn làm việc chứ?

- Vâng.

- Ông phó quận trƣởng có ở đấy không?

- Lúc nãy thì có. Ông muốn hỏi gì?

Raxkonikov không đáp, đứng yên cạnh ngƣời gác cổng ngẫm nghĩ một lát.

- Ông ấy đến xem phòng, - ngƣời thợ lớn tuổi lại gần nói.

- Phòng nào?

- Phòng chúng tôi đang làm ấy mà. Ông ấy bảo "tại sao lại chùi máu đi? Ở đây có xảy ra ra một vụ

giết ngƣời, tôi mƣốn thuê phòng này". Rồi ông ta kéo chuông, đến suýt đứt cả dây đấy. Ông ấy lại bao là "ta đến sở cảnh sát, tôi sẽ nói hết". Ông ta cứ bám lấy chúng tôi.

Ngƣời gác cổng băn khoăn cau mày nhìn Raxkonikov từ đầu đến chán.

- Nhƣng anh là ai? - hắn hỏi gắt, giọng dữ tợn.

- Tôi là Rodion Romanovich Raxkonikov, cựu sinh viên, tôi ở nhà Sil, trong ngõ kia, gần đây thôi, phòng số mƣời bốn. Cứ hỏi bác gác cổng, bác ấy biết tôi đấy. - Raxkonikov đáp, giọng uể oải và Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

trầm ngâm, không ngoảnh lại, cứ nhìn đăm đăm ra dãy phố tối om.

- Anh lên phòng ấy làm gì?

- Đến xem.

- Xem cái gì ở đấy?

- Cứ bắt lên quận xem sao! - ngƣời lái buôn bỗng nói chen vào, rồi im bặt.

Raxkonikov liếc mắt qua vai, chăm chú nhìn hắn một lát rồi nói, giọng vẫn khẽ và uể oải.

- Đi đi!

- Dẫn hắn ta đi! - ngƣời lái buôn đƣợc thể nói thêm. - Sao hắn lại đến chỗ ấy, chắc có ý gì đây, hả?

- Say thì không say, mà ăn nói thật lạ lùng, - ngƣời thợ lẩm bẩm.

- Anh muốn gì nào. - ngƣời gác cổng lại quát; bây giờ hắn đã bắt đầu nổi giận hẳn hoi. - Sao anh cứ

dây dƣa mãi thế?

- Không dám lên quan à? Sợ chắc? - Raxkonikov nói, giọng ngạo nghễ.

- Sợ cái gì. Anh lôi thôi cái gì?

- Chắc là một tay làm tiền! - Mụ đàn bà nói.

- Thôi nói chuyện với hắn làm gì, - ngƣời gác cổng kia nói; đó là một ngƣời mu-gích to lớn mặc áo phanh ngực, thắt lƣng đeo một chùm chìa khoá!

- Đi đi! Rõ ràng là hạng làm tiền. Xéo đi!

Đoạn nắm lấy Raxkonikov, hắn xô chàng ra đƣờng. Chàng loạng choạng đâm chúi ra ngoài nhƣng không ngã. Đứng thẳng ngƣời lại, chàng lặng lẽ đƣa mắt nhìn qua mọi ngƣời một lƣợt và bỏ đi.

- Ngƣời đâu mà kỳ quặc, - ngƣời thợ nói.

- Thời buổi bây giờ thật lắm ngƣời kỳ quặc, - mụ đàn bà nói.

- Giá cứ dẫn hắn lên quận, - ngƣời lái buôn nói thêm.

- Không việc gì phải dây vào, - ngƣời gác cổng thứ hai phân giải - Đúng là một thằng làm tiền. Xƣa nay vẫn thế, hắn cứ dẫn xác đến nhƣng mình mà dây vào thì rồi gỡ không ra đấy… Biết thừa đi!

"Thế ta có đi hay không?" - Raxkonikov thầm nghĩ. Chàng dừng lại ở giữa một ngà tƣ và đƣa mắt nhìn quanh nhƣ thể chờ ai quyết định hộ. Nhƣng xung quanh không có lấy một tiếng trả lời, mọi vật đều tối om và im lìm nhƣ những phiến đá mà chàng đang dẫm lên: mọi vật đều đã chết đối với chàng, đối với mỗi mình chàng…

Bỗng ở phía xa, cách chàng chừng hai trăm bƣớc, cuối dãy phố, trong bóng tối dày đặc, chàng thấy có một đám đông ngƣời đang nói xôn xao, kêu la ơi ới. Giữa đám đông có một chiếc xe ngựa đỗ…

Một ngọn đèn chập chờn ở giữa phó"Cái gì thế?"

Raxkonikov quay sang phải đi về phía đám đông.

Dƣờng nhƣ chàng muốn bấu viu lấy bất cứ cái gì; chàng mỉm cƣời lạnh lùng khi nghĩ nhƣ vậy, bởi vì chàng đã nhất quyết đến sở cảnh sát và biết chắc rằng chỉ lát nữa, tất cả đều sẽ chấm dứt.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chú thích:

(1) Thời ấy ở Nga, trường trung học chỉ có 8 lớp

(2) Tán gẫu thế đủ rồi! (tiếng Pháp)

(3) Tên gọi thân mật Petersburg

(4) Những người gác cổng các toà nhà lớn ở Petersburg có bổn phận phải hàng ngày đến đồn sảnh sát trình báo về những việc xảy ra trong ngày hôm ấy .

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 12

Phần II

Nhƣng chị ta vừa ra khỏi thì chàng vùng dậy, cài cửa lại, mở cái gói của Razumikhin vừa đem đến lúc nãy anh ta đã buộc lại cẩn thận, và bắt lầu mặc áo quần. Lạ thay, chàng bỗng nhƣ đã hoàn toàn bình tĩnh; không còn trạng thật dở mê dở tỉnh nhƣ ban nãy, cũng không còn tâm trạng lo sợ hoảng hốt nhƣ trong suốt thời gian vừa qua. Đây là giây phút đầu của một trạng thái điềm tĩnh kỳ lạ, đột ngột. Cử động của chàng chính xác và dứt khoát, nhìn qua có thể thấy rõ một chủ định rõ ràng. "Hôm nay, ngay hôm nay!" - Chàng lẩm bẩm một mình. Tuy chàng cũng hiểu là mình còn yếu, nhƣng tinh thần chàng căng thẳng đến mức điềm tĩnh hản, với một chủ định bất di bất dịch, đã cho chàng thêm sức mạnh và lòng tự tin; dù sao chàng cũng hy vọng là sẽ không ngã khuỵu ra giữa phố. Mặc xong các thứ áo quần mới mua, chàng đƣa mắt nhìn xấp bạc để trên bàn, nghĩ ngợi một lát và cầm đút vào túi. Có cả thấy hai mƣơi lăm rúp. Chàng lấy luôn cả mấy đồng tiền đông của Razumikhin mua áo quần còn thừa lại. Rồi chàng lặng lẽ nhấc móc cửa lên, ra khỏi phòng, xuống thang gác và hé nhìn vào gian nhà bếp mở toang:

Naxtaxia đứng quay lƣng lại phía chàng, đang khom lƣng thổi ấm lò cho bà chủ. Chị ta không nghe thấy gì. Vả lại ai có thể dè rằng chàng lại bỏ đi ra ngoài? Một phút sau chàng đã ra phố.

Lúc ấy khoảng tám giờ, mặt trời sắp lặn. Khí trời vẫn ngột ngạt nhƣ cũ, nhƣng chàng vẫn thèm thuồng hít thở làn không khí hôi hám, bụi bám bị phố phƣờng nung nóng lên. Chàng bắt đầu thấy hơi chóng mặt; một sức mạnh man rợ bỗng ánh lên trong đôi mắt đỏ ngầu và trên gƣơng mặt gầy gò, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

vàng võ của chàng.

Chàng không biết đi đâu, và cũng không nghĩ đến vấn đề mà chàng chỉ biết có một điều là "phải chấm dứt hẳn cái đó ngay hôm nay một lần cho xong đi, ngay bây giờ: nếu không thì chàng không muốn về nhà nữa, vì chàng không muốn sống nhƣ thế nầy". Chấm dứt thế nào? Chấm dứt cái gì?

Chàng không hề biết mà cũng không buồn nghĩ. Chàng xua đuổi ý nghĩ ấy đi: nó dày vò chàng khổ

sở quá. Chàng chỉ cảm biết rằng cần phải làm sao cho mọi việc đều thay đổi hẳn, bằng cách nầy hay cách khác, "Dù có sao cũng mặc", chàng tuyệt vọng nhắc đi nhắc lại với một lòng tự tin và quả quyết bất di bất dịch, theo thói quen cũ, chàng đi về phía Chợ hàng Rơm theo con đƣờng chãng vẫn đi dạo những lần trƣớc.

Chƣa đến Chợ hàng Rơm, trên vỉa hè ở trƣớc mặt một cửa hiệu buôn nhỏ có một ngƣời trẻ tuổi, tóc đen đang chơi phong cầm quay một điệu nhạc tình tứ, đệm theo một ngƣời con gái trạc mƣời lăm tuổi đứng hát ở trƣớc mặt hắn. Ngƣời con gái ăn mặc nhƣ một tiểu thƣ, váy xoè áo khoác ngang lƣng, găng và mũ lật có cắm một cái lông chim màu lửa, tất cả các thứ đó đều đã cũ và sờn. Với giọng hát tầm thƣờng, hơi rè nhƣng khá to và nghe cũng êm tai, cô ta hát một bài tình ca trong khi chờ đợi một, đồng hai cô-pếch trong cửa hiệu vứt ra. Raxkonikov dừng lại bên cạnh cùng với hai ba ngƣời khác, nghe một lắt, rút trong túi ra một đồng năm cô-pếch đặt vào bàn tay ngƣời con gái.

Ngƣời con gái dừng phắt ngay lại ở nốt cao nhất và rung cảm nhất của bài ca nhƣ thể có ai lấy dao chém đứt ngang, rồi quát bảo ngƣời quay đàn: "thôi!", và cả hai khệnh khạng đi sang cửa hiệu khác.

- Ông thích nghe hát rong không? - Raxkonikov bỗng hỏi một ngƣời qua đƣờng đã có tuổi đang đứng cạnh chàng, trông có vẻ nhƣ một ngƣời đi bát phố. Hắn ngơ ngác nhìn chàng tỏ vẻ ngạc nhiên.

Raxkonikov nói tiếp nhƣng lại có vẻ nhƣ tuyệt nhiên không nói đến chuyện hát rong:

- Tôi thích nghe tiếng hát có đệm phong cầm quay trong một buổi chiều mùa thu lạnh lẽo, âm u và ƣớt át, phải ƣớt át mới đƣợc, khi mọi ngƣời qua đƣờng đều có những bộ mặt xanh xao, ốm yếu; hay hơn nữa là khi có tuyết ấm rơi, rơi thẳng xuống vì lặng gió, và ánh đèn hơi chiếu mờ mờ qua làn tuyết.

- Tôi không biết ạ… Ông thứ lỗi cho… - ngƣời kia nói lắp bắp, chàng sợ vì câu hỏi cũng nhƣ cái vẻ

kỳ quặc của Raxkonikov và bỏ đi sang bên kia đƣờng.

Raxkonikov đi thẳng và ra đến Chợ hàng Rơm, chỗ cái góc mà hôm trƣớc hai vợ chồng lão tiểu thƣơng nói chuyện với mụ Lizaveta, nhƣng lúc bấy giờ họ không ngồi đấy. Nhận ra chỗ cũ, chàng dừng lại, nhìn quanh quất rồi hỏi một chàng thanh niên mặc áo đỏ đang đứng ngáp ở trƣớc cửa một hiệu bán bột.

- Ở góc nầy vẫn thƣờng có hai vợ chồng ông gì ngồi bán hàng phải không?

- Ai mà chả ngồi đây bán hàng. - chàng thanh niên đáp, mắt khinh khỉnh nhìn Raxkonikov từ đầu đến chân.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

_ Ông ta tên là gì?

- Cha mẹ đặt tên gì thì ông ta tên nhƣ thế!

- Anh có phải ngƣời Zaraisk không, trấn nào? - Chàng thanh niên lại nhìn Raxkonikov.

- Thƣa ngài, chỗ chúng tôi không phải là trấn, mà là huyện, chỉ có anh tôi đƣợc đi đây đi đó thôi, còn tôi thì ngồi nhà, cho nên không biết ạ… Thƣa ngài rộng lòng tha thứ cho.

- Trên gác kia là quán ăn à?

- Tiệm rƣợu đấy, có cả bàn bi-a, lại có mấy nàng công chúa nữa - Húi!

Raxkonikov đi qua quảng trƣờng. Bên kia, ở một góc phố, có một đám ngƣời rất đông, toàn là nông dân cả. Chàng len vào chỗ đông nhất, vừa đi vừa nhìn vào mặt những ngƣời đứng quanh. Không hiểu tại sao chàng thấy thèm nói chuyện với bất cứ ai. Nhƣng đám nông dân không để ý đến chàng, cứ

túm năm tụm ba nói chuyện nhao nhao lên với nhau. Chàng đứng lại ngẫm nghĩ một lát rồi đi sang phải, men theo vỉa hè về phía đại lộ V. Đi quá một khoảng trống, chàng bƣớc vào một ngõ hẻm…

Trƣớc kia chàng cũng hay đi qua ngõ nầy. Đó là một ngõ hẻm ngắn gấp khúc dẫn từ quảng trƣờng đến phố Xadovaya. Gần đây còn có cái gì thu hút chàng lang thang đến những nơi nầy mỗi khi chàng tự dƣng thấy tởm lợm, "cho nó tớm lợm thêm". Còn bây giờ thì chàng bƣớc đi, không suy nghĩ gì hết. Ở đây có một ngôi nhà lớn chứa toàn những tiệm ăn, tiệm uống, cứ chốc chốc lại thấy mấy ngƣời đàn bà ở trong các tiệm ấy chạy ra, ăn mặc nhƣ khi chạy sang nhà bên cạnh: đầu để trần, chỉ

mặc áo dài mỏng. Ở vài ba nơi họ xúm lại trên vỉa hè thành từng tốp, nhất là cạnh những bậc thang dẫn xuống các gian nhà hầm, ở đấy cứ bƣớc xuống hai bậc cấp là có thể vào đến những nơi rất vui thú, lúc bấy giờ, trong một nơi nhƣ vậy đang có tiếng reo hò đập phá ầm ĩ vang ra khắp phố, tiếng đàn ghi-ta, tiếng hát hò nhộn nhịp vui vẻ. Một tốp đàn bà khá đông chen chúc ở lối vào; mấy ngƣời khác ngồi ở bậc thềm hay trên vỉa hè, mấy ngƣời nữa đang đứng nói chuyện. Gần đấy, giữa phố có một thằng lính say bƣớc lảo đảo, mồm ngậm thuốc lá, vừa đi vừa chửi rủa; có lẽ hắn đang muốn đi đâu đấy, nhƣng dƣờng nhƣ đã quên mất là mình muốn đi đâu. Một thằng khố rách áo ôm đang chửi nhau với một thằng khố rách áo ôm khác và một gã say bí tỉ nằm ềnh ra chắn ngang đƣờng.

Raxkonikov dừng lại cạnh tốp đàn bà đông nhất. Họ đang nói chuyện oang oang; cả bọn đều mặc áo vải hoa, đi giầy da dê và để đầu trần. Có ngƣời tuổi quá bốn mƣơi, nhƣng cũng có ngƣời chỉ độ mƣời bảy, mắt họ hầu hết đều sƣng bầm.

Chàng tự dƣng thấy ham thích tiếng hát hò và đập phá ở dƣới kia… giữa những tiếng cƣời, tiếng rú, có thể nghe vẳng lên một giọng hát the thé có đàn ghi-ta đệm theo, và tiếng gót giầy dậm côm cốp của một ngƣời nào đang nhây nhót điên cuồng lên theo nhịp hát. Chàng chăm chú lắng nghe, vé lầm lỳ và đăm chiêu, tò mò nghển cổ dòm vào cửa.

Anh của em chóng ngoan,

Chớ đánh em mà oan!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Giọng hát vẫn the thé lên. Raxkonikov háo hức cố nghe cho rõ lời ca - làm nhƣ thế đó là điều quan trọng nhất đối với chàng.

"Hay là ta vào? - chàng nghĩ. - Họ đang cƣời đùa! Vì họ say. Hay là ta cũng uống cho thật say?"

- Ông anh không vào à? - Một ngƣời con gái đứng trong đám kia hỏi, giọng nghe khá vang và chƣa khan hẳn. Cô ta hãy còn trẻ, và là ngƣời duy nhất trong bọn trông không đến nỗi tởm.

- Cô em xinh nhỉ? - chàng vừa đáp vừa ngẩng lên nhìn cô ta.

Cô ta mỉm cƣời, rất thích chí vì câu tán tỉnh nầy.

- Ông anh cũng xinh lắm, - cô ta nói.

- Gay quá! - một cô khác nói giọng ồ ồ. - Mới ở nhà thƣơng ra à?

- Hình nhƣ có cả con gái nhà quan nữa đấy, thế nhƣng mũi vẫn hếch nhƣ thƣờng! - một ngƣời mu-gích vừa mới đến bỗng nói xen vào, hắn say chuếnh choáng, áo chẽn mở phanh, mồm ngoác ra cƣời ranh mãnh.

- Vui chƣa kìa? - hắn nói tiếp.

- Đã đến thì vào đi nào!

- Tôi vào chứ, cô em ạ! - Hắn xồng xộc bƣớc xuống.

Raxkonikov bỏ đi.

- Ông anh! - cô gái gọi với theo chàng.

- Cái gì?

Ả đâm ngƣợng:

- Ông anh ạ, giá em đƣợc gần ông anh một vài giờ thì em sung sƣớng quá, nhƣng bây giờ trƣớc mặt ông anh không hiểu sao em ngƣợng lắm. Công tử cho em sáu cô-pếch uống rƣợu đi.

Raxkonikov móc túi hú hoạ lấy ra mấy đồng tiền có đƣợc ba đồng năm cô-pếch.

- Ôi, ông anh hào phỏng quá!

- Cô tên gì?

- Ông cứ hỏi Duklida.

- Thật quá quắt lắm, - một cô khác trong bọn bắt đầu nhìn Duklida nói. - Đời thuở ai lại đi xin tiền cái lối ấy bao giờ! Tớ thì tớ chết thẹn mất…

Raxkonikov tò mò nhìn ngƣời vừa nói câu ấy. Đó là một ngƣời đàn bà trạc ba mƣơi tuổi, mặt rỗ hoa thâm tím cả lên: môi trên sƣng vều. Cô ta chê trách bạn một cách điềm tĩnh và nghiêm trang.

"Không biết mình có đọc ở đâu, - Raxkonikov nghĩ thầm trong khi dời bƣớc, - không biết mình có đọc ở sách nào có đoạn nói một ngƣời bị xử tử hình, một giờ trƣớc khi chết, có nói hay nghĩ rằng ví thử có phải sống ở một nơi nào cao ngất, trên một tảng đá hẹp chỉ vừa đặt hai bàn chân, còn xung quanh là vực thẳm, là đại dƣơng, là bóng đêm vô tận, cô đơn vĩnh viễn và bão táp không cùng, và cứ

phải đứng co ro nhƣ thế suốt đời. Chẳng nghìn năm, mãi mãi, thì thà sống nhƣ thế vẫn còn hơn là Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

phải chết bây giờ! Miễn sao đƣợc sống, sống và sống! Sống thế nào cũng đƣợc, miễn là sống! Đúng quá! Trời ơi, đúng quá đi mất! Con ngƣời thật hèn mạt! "Và hèn mạt thay kẻ nào vì thế mà bảo con ngƣời hèn mạt" - chàng nghĩ thêm sau một phút.

Chàng rẽ sang một phố khác. A, "Lâu đài pha lê": Hồi nẫy Razumikhin có nói đến "Lâu đài pha lê".

Thế nhƣng vừa rồi mình muốn cái quái gì nhỉ. À phải, đọc báo! Zoximov nói là hắn có đọc trong mấy tờ báo.

- Có báo không? - chàng hỏi khi bƣớc vào một quán rƣợu khá rộng rãi và sạch sẽ gồm có mấy gian phòng hơi vắng khách. Vài ba ngƣời khách đang uống nƣớc trà, và trong một gian phòng mãi tít ở

trong cùng có một tốp khoảng bốn ngƣời đang ngồi uống sâm-banh. Raxkonikov thấy hình nhƣ trong số đó có Zamiotov, nhƣng vì xa quá khó lòng trông rõ mặt.

"Kệ xác hắn!" - chàng nghĩ thầm.

- Ông dùng vodka ạ? - ngƣời hầu bàn hỏi.

- Cho trà ra đây. Với lại đem cho ta mấy tờ báo ra trong khoang năm hôm gần đây, ta sẽ cho tiền uống rƣợu.

- Vâng ạ. Báo hôm nay đây ạ. Ngài dùng thêm vodka chứ ạ?

Báo cũ và trà đã mang lên. Raxkonikov ngồi vào bàn và bắt đầu tìm: "Izler - Izler - Ngƣời Aztek -

Ngƣời Aztk - Izler - Bartola - Masimo - Ngƣời Aztek - Izler. À, đồ quý! À tin hàng ngày đây rồi: một ngƣời đàn bà ngã cầu thang - một lão lái buôn chết thiêu vì rƣợu - một đám cháy ở Bãi Cát - một đám cháy ở phố Petersburg - lại một đám cháy ở phố Petersbung - lại một đám cháy ở phố

Petersburg - Izler - Izler - Izler - Massimo… Á, đây rồi…"

Cuối cùng chàng đã tìm ra, và bắt dầu đọc. Những giòng chữ cứ nhảy nhót trƣớc mắt, tuy vậy chàng cũng đọc hết đƣợc "tin tức" ấy và háo hức tìm những tin bổ sung mới nhất ở các số sau. Tay chàng run bắn lên vì sốt ruột trong khi lần giở mấy tờ báo. Chợt có ai ngồi xuống bên cạnh, ngay ở bàn chàng. Chàng liếc nhìn sang: Zamiotov, đúng cái anh chàng Zamiotov đó, cũng vẫn cái bộ dạng ấy, vẫn những chiếc nhẫn, những sợi day chuyền, với cái đƣờng ngôi rẽ đôi mớ tóc quăn xức dầu trơn mình mặc chiếc gi-lê bảnh bao, chiếc áo đuôi tôm hơi sờn, và chiếc sơ-mi mặc đã hơi lâu không giặt, hắn đang vui, hay ít nhất hắn cũng mỉm cƣời vui vẻ và xuề xoà, gƣơng mặt ngăm ngăm đen của hắn hơi bừng lên vì men rƣợu sâm-banh.

- Kìa! Anh ở đây à? - hắn mở đầu, vẻ bỡ ngỡ, giọng thân mật nhƣ thể đã quen chàng từ đời nảo đời nào. - thế mà mới hôm qua Razumikhin còn nói với tôi là anh vẫn chƣa tỉnh, lạ thật! Tôi có đến anh.

Raxkonikov đã biết là hắn sẽ đến. Chàng gạt ngay tờ báo ra và quay về phía Zamiotov cƣời nụ, và qua nụ cƣời của chàng có thể thoáng thấy một tâm trạng sốt ruột bực tức.

- Tôi biết là anh có đến - chàng đáp, - Tôi có nghe nói. Anh có đi tìm chiếc tất… Thế anh có biết không. Razumikhin chết mệt với anh rồi đấy, cậu ấy bảo là anh với cậu ấy có đến nhà Lizaveta Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Ivanovna, ngƣời mà anh đã ra sức che chở hôm ấy: anh nháy trung uý thuốc súng, nhƣng ngài trung uý vẫn không hiểu cho: Anh nhớ chứ? Sao lại không hiểu nhỉ - sự việc rõ quá rồi còn gì.

- Anh chàng nhộn thật!

- Thuốc súng ấy à?

- Không, bạn anh ấy, Razumikhin.

- Anh sƣớng thật đấy, Zamiotov ạ; tha hồ lui tới những chỗ khoái nhất, không hề phải nộp thuế. Vừa rồi ai thết anh sâm-banh đấy?

- Đấy là chúng tôi… cùng uống với nhau đấy chứ… Sao lại phải có ai thết?

- Thù lao mà! Dịp nào anh chả lợi dụng? - Raxkonikov cƣời phá lên - Không sao, anh bạn ạ, không sao! - chàng vừa nói thêm vừa vỗ vai Zamiotov, tôi nói thế không phải vì có ác ý gì, mà chỉ là chỗ

bạn bè thân thiết đùa chơi thế thôi, nhƣ cái anh thợ sơn nhà anh khi đánh thùm thụp vào ngƣời thằng Mitka ấy tr0ng vụ ám sát mụ già ấy mà.

- Sao anh lại biết?

- Có lẽ tôi còn biết nhiều hơn anh nữa đấy.

- Trông anh lạ quá… Chắc anh còn ốm nặng, đáng lẽ anh không nên đi chơi mới phải.

- Anh thấy tôi có vẻ kỳ lạ à?

- Vâng. Anh đọc báo đấy à?

- Đọc báo!

- Họ viết nhiều về các vụ hoả hoạn lắm.

- Không, tôi không đọc những tin hoả hoạn.

Chàng nhìn Zamiotov, vẻ bí mật; một nụ cƣời ngạo nghễ lại làm cho môi chàng méo xệch đi:

- Không, tôi không đọc tin hoả hoạn, - chàng nháy mắt với Zamiotov nói tiếp - Thôi thú đi, anh bạn trẻ: anh rất nóng lòng muốn biết tôi đọc gì, phải không?

- Có muốn gì đâu, tôi hỏi thế thôi. Chả nhẽ không đƣợc hỏi? Sao anh cứ…

- Nầy, anh là ngƣời có học, có chữ nghĩa đấy chứ?

- Tôi học đến lớp sáu trung học(1), - Zamiotov đáp giọng khá hãnh diện.

- Lớp sáu à! Cà anh bạn thân mến của tôi! Đầu rẽ ngôi, tay đeo nhẫn - một con ngƣời giàu có? Chà, cậu bé đáng yêu thật! Nói đến đây Raxkonikov phá lên cƣời ha hả, mồm chõ thẳng vào mặt Zamiotov, hắn né ra xa, không phải vì khó chịu mà vì quá ngạc nhiên.

- Xì ngƣời đâu mà kỳ quái! - Zamiotov nhắc lại, vẻ rất nghiêm trang. - Tôi có cảm tƣởng là anh hãy còn mê sảng.

- Tôi mà mê sảng? Anh nói bậy, anh bạn trẻ ạ? Tôi kỳ quặc lắm hả? Tôi đáng cho anh chú ý lắm phải không? Đáng chú ý chứ gì?

- Đáng chú ý.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Chú ý xem tôi đọc gì, tôi tìm cái gì hẳn? Tôi chả bảo đƣa ra cả một mớ báo thế nầy kia mà! Khả

nghi lắm, hả?

- Anh cứ nói đi xem.

- Anh vểnh tai lên đấy à?

- Vểnh cái gì?

- Rồi tôi sẽ nói cho anh biết lad vểnh tai để làm gì anh bạn ạ, tôi tuyên bố với anh…không, tốt hơn là tôi xin "thú nhận"… Không, chƣa đúng, phải là "tôi xin cung khai", còn anh thì "lập biên bản" - thế

đấy! Vậy tôi xin cũng khai rằng tôi có đọc, có quan tâm… tìm tòi… - Raxkonikov nheo nheo đôi mắt, chờ đợi - tôi muốn tìm tòi, cho nên mới đến đây, tôi muốn biết về vụ ám sát mụ già chủ hiệu cầm đồ - cuối cùng, chàng nói khẽ gần nhƣ thì thào, mặt dí sát vào mặt Zamiotov. Zamiotov nhìn chàng trừng trừng, không nhúc nhích, không né ra. Điều về sau khiến Zamiotov lấy làm lạ nhất là suốt một phút đồng hồ họ đã im lặng nhìn nhau nhƣ thế.

- Thế thì sao, anh đọc cái gì? - Zamiotov bỗng băn khoăn và sốt ruột quát lên. - Việc gì đến tôi đọc thì đã làm sao?

- Chính cái mụ già nầy, - Raxkonikov tiếp, vẫn nói thì thào và vẫn không nhúc nhích khi nghe tiếng quát của Zamiotov, - chính mụ già mà các anh đã nói chuyện ở quận cảnh sát khi tôi ngất đi, anh có nhớ không nào? Sao, bây giờ anh hiểu rồi chứ?

- Thế là cái gì? Sao lại… "hiểu"? - Zamiotov nói, trong bụng hơi hoảng.

Gƣơng mặt nghiêm trang và lạnh lùng của Raxkonikov biến sắc hẳn đi trong giây lát rồi chàng bỗng cƣời phá lên nhƣ lúc nãy, nhƣ thể không còn chút khả năng tự chủ nào nữa. Và trong giây lát chàng sực nhớ lại rõ nét lạ lùng cái cảm giác hôm nào chàng cầm rìu đứng sau tấm cửa trong khi cái móc rung lên bần bật và hai ngƣời đứng trƣớc cửa tức giận chửi bới. Còn chàng thì chợt nảy ra ý muốn quát mắng họ, lè lƣỡi ra trƣớc mặt họ, trêu gan họ và cất tiếng cƣời thật to, thật to!

- Anh điên rồi, hay là… - Zamiotov nói rồi bỗng ngừng bặt, nhƣ thể choáng ngƣời đi vì một ý nghĩ

đột ngột nảy ra trong óc.

- Hay là? "Hay là" cái gì? Nào, cái gì? Nói đi xem nào.

- Có gì đâu - Zamiotov bực bội đáp, - chỉ nhảm!

Cả hai lặng thinh. Sau trận cƣời đột ngột, Raxkonikov bỗng trở nên đăm chiêu và ủ dột. Chàng chống khuỷu tay lên bàn, hai tay ôm đầu, hình nhƣ chàng đã quên hẳn Zamiotov. Im lặng kéo dài khá lâu.

- Sao anh không uống trà đi? Nguội hết, - Zamiotov nói.

- Hả? Cái gì? Trà ấy à? À phải…- Raxkonikov cầm chén lên uống một ngụm, bỏ vào mồm một miếng bánh. Rồi đƣa mắt nhìn Zamiotov chàng bỗng nhƣ chợt nhớ ra hết và định thần lại: lập tức gƣơng mặt chàng trở lại với vẻ ngạo nghễ nhƣ ban nãy. Chàng tiếp tục uống nƣớc trà: Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Thời buổi nầy những bọn gian phi mọc lên nhan nhản, - Zamiotov nói - Cách đây không lâu trong tờ "Tin tức Moskva" có đăng tin bắt đƣợc cả một bọn giả mạo. Chúng nó có cả một hội kín, chúng làm giấy bạc.

- Ờ, đã lâu rồi còn gì! Tôi đọc đã cách đây một tháng, - Raxkonikov điềm tĩnh trả lời- thế theo anh đó là một bọn gian phi? - chàng cƣời nhạt nói thêm.

- Chứ còn gì nữa!

- Bọn ấy à? Bọn ấy là một lũ nhãi nhép chứ gian phi gì! Hàng năm chục ngƣời họp nhau lại để làm một việc nhƣ thế! Ai lại làm ăn kiểu ấy bao giờ? Ba ngƣời cũng đã là nhiều rồi, mà trong bọn, ngƣời nầy cũng phải biết chắc bụng dạ ngƣời kia hơn cả chính bản thân mình! Nếu không thì chỉ cần một ngƣời uống rƣợu say nói ba hoa dăm câu là công chuyện vỡ lở hết? Chỉ là một bọn nhãi nhép! Chúng nó dùng những ngƣời không tin cẩn đem tiền giả ra đổi ở các kho bạc, việc nhƣ thế mà bạ ai cũng giao. Cứ thử cho là cái bọn nhãi kia làm ăn trót lọt, mỗi đứa đổi đƣợc một triệu bạc, thế rồi sao nữa?

Còn cả đời ngƣời kia mà? Suốt đời đứa nầy vẫn lệ thuộc vào đứa kia, cứ lo nơm nớp là một đồng loã sẽ tiết lộ, thế thì thà thắt cổ mà chết! Nhƣng đằng nầy đổi tiền chúng cũng không biết đổi kia: ra kho bạc đổi năm nghìn, mà tay run lẩy bẩy. Đếm lại đƣợc bốn nghìn, còn một nghìn nữa thì không đếm, chỉ chực bỏ túi đi cho nhanh. Thế là ngƣời ta sinh nghi. Mọi việc đều hỏng bét chỉ vì một thằng ngốc? Sao lại có thể nhƣ thế đƣợc?

- Sao lại có thể run tay ấy à? - Zamiotov đáp, - có thể lắm chứ. Tôi thì tôi tin chắc là có thể lắm. Có khi ngƣời ta không tự chủ đƣợc.

- Không tự chủ đƣợc à?

- Thế còn anh, chắc anh tự chủ đƣợc?

- Không, tôi thì chịu? Chỉ vì một trăm bạc tiền thƣởng mà đi làm một việc ghê gớm nhƣ vậy! Làm bạc giả đi đổi, mà đi đâu kia chứ - đi đến nhà ngân hàng: ở đấy họ còn lạ gì những cái trò ấy nữa, -

không, tôi sẽ cuống lên mất. Thế anh thì sao, liệu có cuống không?

Raxkonikov bỗng dƣng lại thấy muốn "thè lƣỡi" ra quá chừng. Sống lƣng chàng gây gấy lên trong khoảng mấy phút.

- Giá phải tay tôi thì tôi không làm nhƣ thế - chàng mở đầu xa xôi. Tôi sẽ đi đổi tiền nhƣ thế nầy: xấp bạc thứ nhất tôi sẽ đếm đi đếm lại đến bốn lần, hết đếm xuôi lại đếm ngƣợc, xem kỹ từng tờ một, rồi mới đếm sang xấp thứ hai; đếm đƣợc nửa xếp thì ngừng lại rút ra một tờ năm mƣơi rúp giơ ra ánh sáng soi thử, lật ngƣợc lại soi lần nữa - bạc giả chăng? "Ngại lắm" tôi sẽ nói thế - tôi có ngƣời bà con vừa mất toi hăm nhăm rúp nhƣ thế đấy"; thế rồi tôi sẽ kể chuyện nầy ra. Đến khi đếm sang xấp thứ

ba thì: à khoan, xin lỗi, hình nhƣ xấp thứ hai tôi đếm chƣa kỹ ở chỗ bảy trăm, nghi lắm, thế là bỏ xấp thứ ba đấy, đếm lại xấp thứ hai, - Ấy cứ thế mà đếm cho hết năm xấp năm nghìn.

Xong xuôi đâu đấy, lại rút ở xấp thứ năm và xấp thứ hai ra mỗi xấp một tờ, lại giơ lên coi, lại ngờ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ngợ, "ông làm ơn đổi cho tờ nầy" - làm cho lão ngồi quầy phải toát mồ hôi hột ra mới thôi, đến nỗi hắn chi mong sao tôi buông tha hắn ra cho chóng? Rồi đến khi xong xuôi đâu đấy tôi mới đi ra, mở

cửa… À quên, xin lỗi, lại quay vào, lại hỏi han nầy nọ cho rõ; tôi thì tôi làm nhƣ thế đấy!

- Chà, anh nói những chuyện nghe mà rợn cả ngƣời lên - Zamiotov cƣời. - Nhƣng nói thì nói thế thôi, chứ nếu làm thật thì anh cùng vấp. Anh ạ, theo tôi, không riêng gì anh với tôi mà ngay một kẻ thành thạo và hết sức liều lĩnh cũng không thể tin chắc mƣời phần ở mình đƣợc. Nói đâu xa: cứ lấy ngay vụ

giết ngƣời ở khu phố ta chẳng hạn. Hình nhƣ đây cùng là một tay không vừa, giữa ban ngày ban mặt mà dám liều mạng nhƣ thế, cuối cùng chỉ gặp may mà thoát, ấy thế nhƣng vẫn run tau không biết cách lấy của, không tự chủ đƣợc; cứ xem vụ nầy cũng rõ…

Raxkonikov có vẻ nhƣ bị chạm vào tự ái.

- Rõ. Thế bây giờ các anh thử bắt hắn đi xem? - chàng nói to lên, trêu tức Zamiotov với một vẻ hả

hê.

- À rồi sẽ bắt thôi!

- Ai bắt? Anh à? Anh mà bắt đƣợc à? Cứ thử vào đấy mà xem! Đối với anh cái nầy mới là cái chính: hắn ta có tiêu tiền hay không? Trƣớc thì không có tiền, thế mà nay tiền đâu bỗng dƣng đem ra tiêu văng mạng, thế thì còn ai vào đây nữa? Về điểm nầy thì một thằng bé con bằng nầy cũng có thể lừa anh đƣợc, nếu có muốn!

- Sự thật làm đứa nào cũng là nhƣ thế, - Zamiotov đáp - giết ngƣời thì giết một cách rất xảo quyệt, liều cả tính mạng, nhƣng rồi lại lập tức đến quán rƣợu thò cổ vào tròng. Chính là ngƣời ta căn cứ vào cách tiêu tiền mà bắt. Không phải ai cũng khôn ngoan nhƣ anh cả đâu! Anh thì dĩ nhiên là không vào tiệm rƣợu chứ?

Raxkonikov cau mày nhìn Zamiotov chòng chọc.

- Hình nhƣ anh đã phát thèm lên, muốn biết tôi sẽ hành động ra sao nếu ở vào địa vị ấy? - chàng hỏi, vẻ phật ý

- Muốn chứ, - Zamiotov đáp, giọng nghiêm trang và rắn rỏi. Không hiểu sao bây giờ hắn nói và nhìn một cách quá nghiêm nghị.

- Muốn lắm à?

- Muốn lắm.

- Đƣợc! Tôi thì tôi sẽ hành động nhƣ thế nầy đây. - Raxkonikov bỗng dừng lại dí sát mặt mình vào mặt Zamiotov, lại nhìn chòng chọc vào mặt hắn và lại nói thì thào, đến nỗi lần nầy hắn phải giật mình.

- Tôi thì tôi sẽ làn nhƣ thế nầy đây; tôi sẽ lấy tiền, đồ đạc và vừa ở đấy ra một cái là tôi đi thẳng, không ghé vào đâu hết, đến một nơi thật kín đáo và vắng vẻ, xung quanh chỉ có tƣờng và rào, một vƣờn rau hay một cái gì nhƣ thế tôi đã tìm từ trƣớc: một tảng đá, nặng chừng một pút hay pút rƣỡi gì Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đấy nằm ở góc sân, cạnh hàng rào, nó vẫn nằm đấy từ khi xây nhà: tôi sẽ nhấc tảng đá ấy lên, phía dƣới tất phải có một chỗ trũng, tôi sẽ bỏ tiền và đồ đạc vào chỗ trũng ấy. Xong đâu đấy tôi sẽ vần tảng đá lại nhƣ cũ, lấy chân dận thêm vào và bỏ đi. Một năm, hai năm, tôi vẫn chƣa lấy, ba năm cũng chƣa lấy, - các anh cứ thử tìm xeml Mất biến.

- Anh điên rồi, - Zamiotov nói, không hiểu sao giọng cũng thì thào và bỗng né xa Raxkonikov.

Mắt chàng sáng quắc, mặt chàng tái nhợt đi; môi trên chàng run bần bật. Chàng chồm vào thật sát Zamiotov, môi lắp bắp nhƣng nói không ra tiếng gì cả; cứ nhƣ thế đến nẳa phút, chàng cũng biết mình đang làm gì, nhƣng không kìm nổi. Một lời thú nhận khủng khiếp cứ nhảy bần bật trên môi chàng nhƣ hôm nào cài móc cửa nhảy bần bật trong khâu sắt, tƣởng chừng nó sắp bật ra ngay tức thì; chỉ cần buông nó ra, chỉ cần thốt nó lên.

- Thế nếu chính tôi giết mụ già và Lizaveta thì sao? - chàng bỗng thốt lên… và sực tỉnh.

Zamiotov bàng hoàng nhìn chàng và tái mặt đi. Một nụ cƣời mếu máo hiện lên trên mặt hắn.

- Làm sao lại có thể nhƣ thế đƣợc? - Hắn nói rất khẽ. Raxkonikov hằn học nhìn hắn.

- Anh phải nhận là anh tin đi! Hả? Phải không nào?

- Không! Hoàn toàn không, bây giờ tôi lại càng không tin hơn bao giờ hết! - Zamiotov nói vội.

- Bây giờ tôi bắt thóp đƣợc anh rồi nhé! Lộ tẩy rồi. Thế nghĩa là trƣớc đây anh có tin, chả là "bây giờ

anh càng không tin hơn bao giờ hết" kia mà?

- Ồ, hoàn toàn không phải, thế! - Zamiotov kêu lên, vẻ ngƣợng nghịu - Nãy giờ anh cứ nát tôi để đƣa đến đấy phải không?

- Thế anh không tin à? Thế thì các anh nói những gì sau lƣng tôi, khi tôi ra khỏi quận? Và trung uý Thuốc súng hỏi cũng tôi làm gì, sau khi tôi bị ngất? Nầy bé con, - chàng đứng dậy cầm mũ và quát gọi ngƣời hầu bàn, hết bao nhiêu?

- Cả thảy ba mƣơi cô-pếch ạ, - ngƣời hầu bàn chạy lại, đáp.

- Đây cho anh thêm hai hào uống rƣợu. Xem nầy, bao nhiêu là tiền - chàng chìa bàn tay run run cho Zamiotov xem mớ bạc giấy, - đỏ nầy, xanh nầy, hai mƣơi lăm rúp đấy. Ở đâu ra? Lại áo mới nữa, ở

đâu ra thế? Anh thừa biết là một cô-pếch tôi cũng không còn kia mà! Chắc là các anh đã hỏi dò bà chủ nhà rồi chứ gì? Thôi xin đủ! Assez causé! (2) Chào anh… chúc anh gặp nhiều điều thú vị!

Chàng bƣớc ra, ngƣời run rảy vì một cảm giác kỳ dị nhƣ trong cơn bệnh ƣu uất trong đó có pha cả

một cảm giác khoái lạc không sao chịu nổi. Nhƣng chàng vẫn lầm lì, trong ngƣời thì mệt nhừ ra.

Mắt, chàng nhăn nhó nhƣ sau một cơn động kinh. Cảm giác mệt mỏi tăng lên rất nhanh. Vừa rồi sức lực chàng đƣợc kích thích và chỉ cần một sức ấy, một cảm giác khích động duy nhất cũng đủ làml cho nó dâng mạnh lên, và hễ cảm giác nầy yếu đi thì nó cũng lại suy yếu rất nhanh. Zamiotov còn lại một mình ngồi yên rất lâu ở chỗ cũ, suy nghĩ trầm ngâm. Raxkonikov đã đảo lộn hết những ý nghĩ

của hắn về một điểm nhất định và đã làm cho quan niệm hắn xác định hẳn.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

"Ilya Petrovich là một thằng đần!" - hắn quyết định dứt khoát.

Raxkonikov vừa mở cửa ra phố thì bỗng nhiên, ngay ở trƣớc thềm, chàng vấp phải Razumikhin lúc ấy đang bƣớc vào. Đến cách nhau chỉ còn một bƣớc hai bên vẫn không trông thấy nhau, thành thử

suýt cộp đầu vào nhau. Họ đƣa mắt dò nhau một lát, Razumikhin kinh ngạc đến cực điểm, nhƣng rồi một cơn giận thật sự một cơn giận ghê gớm bỗng lóe lên trong mắt anh.

- Thế ra cậu ở đâu! - anh rống lên. - Bỏ giƣờng đi trốn! Thế mà mình chui cả xuống đi-văng tìm hắn, leo cả lên trần nhà nữa! Thiếu chút nữa tôi đã đánh Naxtaxia vì cậu… Thế mà cậu lại đến đây!

Rodia! Nhƣ thế nghĩa là thế nào? Nói thật đi! Thú đi! Nghe chƣa?

- Nhƣ thế nghĩa là các anh đã làm tôi phát ngấy đến chết ngƣời đi đƣợc, tôi muốn đừng ai bên cạnh tôi hết - Raxkonikov bình thản đáp.

- Đừng ai ở cạnh cậu? Trong khi cậu đi chƣa ủng, mặt thì xanh nhƣ tàu lá, thở thì không ra hơi nữa?

Đồ ngu, cậu làm gì trong "lâu đài pha lê"? Cậu phải thú nhận ngay lập tức!

Thôi buông tôi ra - Raxkonikov nói đoạn toan đi vƣợt qua. Thấy thế Razumikhin liền tiến lên nắm chặt lấy vai chàng.

- Buông ra? Cậu dám nói "buông ra"? Thế cậu có biết tôi sẽ làm gì bây giờ không, tôi sẽ xốc cậu lên nhƣ một gói giẻ, xách cậu về buồng và khoá trái cửa lại.

- Razumikhin ạ, - Raxkonikov nói khẽ và hình nhƣ hoàn toàn điềm tĩnh, - chả nhẽ cậu không thấy rằng tôi không cần đến những ân huệ của cậu hay sao? Việc gì lại đi làm ơn làm phúc cho những kẻ… không thèm những thứ ấy? Mà lại là những kẻ rất khổ tâm khi phải chịu đựng những thứ ấy?

Khi tôi mới ốm, cậu đi tìm tôi để làm gì? Nhỡ tôi chỉ mong đƣợc chết thì sao? Chẳng lẽ thái độ của tôi hôm nay chƣa đủ cho cậu thấy rằng cậu làm khổ tôi, rằng tôi đã… phát ngấy lên vì cậu hay sao?

Sao lại cứ muốn đến làm khổ ngƣời ta nhƣ thế. Tôi quả quyết với cậu là những thứ đó làm cho bệnh tình của tôi rất khó thuyên giảm, vì nó cứ làm tôi khích động không ngớt. Hồi nãy Zamiotov chả bỏ

đi để tôi khỏi khích động là gì? Cậu nữa, tôi van cậu, cậu cũng đi đi! Và sau nữa, cậu có quyền gì mà dám dùng sức mạnh để giữ tôi lại? Chẳng lẽ cậu lại không thấy rằng tôi đang nói chuyện với cậu một cách hoàn toàn tỉnh táo hay sao? Tôi phải làm gì đấy, tôi biết lấy gì đây, tôi van cậu, cậu hãy nói cho tôi biết tôi phải làm gì để cậu khỏi ám tôi, cho cậu khỏi làm ơn làm phúc cho tôi? Cứ cho tôi là bạc bẽo, tôi hèn hạ cũng đƣợc miễn là buông tôi ra, vì Chúa, hãy để cho tôi yên! Đi đi, đi đi!

Khi bắt đầu nói chàng rất bình tĩnh, trong lòng khoan khoái thƣởng thức trƣớc những lời lẽ độc địa mà mình sắp nói ra, nhƣng đến khi kết thúc thì lại sôi sục lên và thở hổn hển, giống nhƣ lúc nầy, khi nói với Lugin.

Razumikhin đứng yên ngẫm nghĩ một lát và buông tay chàng ra.

- Thôi cậu xéo về nhà ma cho rảnh! - Anh nói khẽ vẻ gần nhƣ trầm ngâm; nhƣng khi Raxkonikov bƣớc đi, anh bỗng gầm lên: - Đứng lại… Cậu nghe đây! Tôi nói cho cậu biết là tất cả bọn cậu, không Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

trừ một đứa nào, đều là những thằng ba hoa, những thằng khoác lác. Hễ có chuyện gì hơi khổ một tí là các cậu cứ bo bo ôm lấy nhƣ gà ấp trứng? Ngay cả cái lối ấy nữa, các cậu cũng ăn cắp của các tác giả khác. Không có lấy một dấu hiệu nào tỏ ra các cậu có một cuộc sống độc lập! Thịt các cậu chỉ là mỡ cá voi, máu các cậu chỉ là nƣớc sữa cặn! Hạng các cậu tôi không tin đứa nào hết. Trong trƣờng hợp nào cũng vậy, các cậu chỉ lo sao cho đừng giống một con ngƣời! Đứng lạ - ạ - ại! - anh quát lên, giọng giận dữ gấp bột, khi thấy Raxkonikov lại toan bỏ đi, - hãy nghe cho hết đã! Cậu cũng biết là hôm nay bạn bè tôi đến ăn khao nhà mới, có lẽ bây giờ đã đông đủ cả rồi, nhƣng tôi để ông chú ở nhà tiếp khách, bảo là chạy tí về ngay. Thế thì giá thử cậu không phải là một thằng ngốc, một thằng ngốc tầm thƣờng, một thằng ngốc thâm căn cố đế, một bản dịch từ tiếng ngoại quốc… Rodia ạ, tôi nhận rằng cậu là một thằng bé thông minh, nhƣng vẫn ngốc nhƣ thƣờng - đấy giá cậu lại đằng tôi, ngồi chơi với tôi một tối, còn hơn là giầy đi lang thang nhƣ thế. Cậu đã ra khỏi nhà rồi thì chẳng còn biết làm sao nữa? Tớ sẽ mƣợn về mấy chiếc ghế bành thật êm, nhà chủ có đấy… có trà, có bạn… Không thì tớ đặt cậu nằm trên đi-văng, dù sao cùng có bạn có bè với nhau… Cả Zoximov cùng đến. Thế

nào, cậu lại chứ?

- Không.

- Bậy quá đi mất! - Razumikhin điên tiết quát lên. - Cậu thì biết gì? Cậu có đủ trí khôn đâu! Cậu chẳng hiểu gì hết… Đã hàng nghìn lần, tớ cũng đã từng nhổ toẹt vào nhân loại nhƣ thế, nhƣng rồi lại quay trở lại. Thấy xấu hổ… thế là trở về với con ngƣời! Thế cậu nhớ nhé, nhà ông Potsinkov, gác ba…

- Cứ thế nầy thì có lẽ ngài để cho ngƣời ta đánh ngài chỉ để hƣớng cái thú làm ơn làm phúc thôi, ngài Razumikhin ạ…

- Đánh ai? Đánh tớ ấy à? Chỉ nho nhoe một chút thôi tớ cũng vặt mũi đi chứ! Nhà Potsinkov, số 47, hỏi phòng ông viên chức Babuskin…

- Tôi không đến đâu, cậu ạ - Raxkonikov lại quay đi.

- Tớ cuộc là cậu sẽ đến! - Razumikhin quát vọng theo. - Nếu không thì cậu… - Nếu không tới không thèm nhìn mặt cậu nữa đâu! Nầy, thƣ hẵng, có Zamiotov trong ấy không

- Có

- Cậu có gặp à?

- Có gặp.

- Cậu có nói chuyện à?

- Có nói chuyện.

- Chuyện gì thế? Thôi đƣợc, xéo đi, không nói thì thôi. Nhà Potsinkov, số 47 Babuskin, nhớ nhé Raxkonikov đi đến phố Xadovaya và rẽ vào góc phố. Razumikhin tƣ lự nhìn theo. Cuối cùng anh khoát tay một cái, bƣớc vào nhà, nhƣng rồi bỗng dƣng lại ở nữa chừng thang gác.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

"Mẹ kiếp - anh nghĩ tiếp, gần nhƣ nói to lên, - hắn nói cùng mạch lạc, nhƣng lại có vẻ nhƣ… Mà mình cũng ngốc nốt. Ngƣời điên cũng có thể nói năng mạch lạc chứ! Mà hình nhƣ Zoximov sợ nhất cái ấy đấy! - Anh gõ ngón tay vào trán. - Nhỡ ra… sao bây giờ mà lại để cho hắn đi một mình? Có thể là hắn nhảy xuống sông… Chà, mình làm ăn hỏng bét? Không thể đƣợc?

Và anh cắm cổ chạy ngƣợc trở lại đuôi theo Raxkonikov: nhƣng không còn thấy tăm hơi đâu nữa.

Anh nhổ toẹt một bãi nƣớc bọt và bƣớc mau vào "Lâu đài pha lê" tìm gặp Zamiotov để hỏi cho ra lẽ.

Raxkonikov đi thẳng đến cầu X.; ra đến khoảng giữa cầu chàng đứng lại tựa hai khuỷu tay vào lan can và nhìn ra phía xa. Sau khi chia tay với Razumikhin, chàng thấy mệt mỏi đến nỗi chật vật lắm mới lê đƣợc đến đây. Chàng cứ muốn kiếm nơi nào ngồi xuống, hay nằm dài ra giữa đƣờng. Nghiêng mình trên giòng nƣớc, chàng thẫn thờ nhìn ánh phản chiếu cuối cùng màu hồng nhạt của mặt trời sắp tắt, nhìn dãy nha tôi xẫm trong bóng hoàng hôn mỗi lúc một dày đặc thêm, một khung cửa sổ nhỏ ở

một gác xép xa xa bên tả ngạn, kính đỏ rực lên nhƣ bốc cháy vì tia nắng cuối cùng rọi vào trong chốc lát, nhìn con kênh tối xẫm và dƣờng nhƣ chăm chú nhìn xuống giòng nƣớc. Cuối cùng trong mắt chàng thấy hiện lên những vòng đỏ quay tít, các toà nhà chuyển mình, bờ kênh, ngƣời qua đƣờng, xe cộ đều quay cuồng nhảy nhót thành vòng. Có lẽ chàng đã ngất đi: nếu bấy giờ không có một cảnh tƣợng kỳ dị, gớm guốc bỗng khiến chàng giật mình.

Chàng cảm thấy có ai đang đứng cạnh chàng, ngay bên phải; chàng liếc nhìn sang thì thấy một ngƣời đàn bà cao, đầu trùm khăn, khuôn mặt hơi dài, gầy xọp, nƣớc da vàng võ, đôi mắt đó sâu hoắn.

Ngƣời ấy, nhìn thắng vào chàng nhƣng hẳn là chẳng trông thấy gì, không phân biệt đƣợc ai hết.

Ngƣời ấy bỗng chống tay phải vào thành cầu, giơ chân phải lên và lần lƣợt đu cả hai chân sang bên kia lan can nhảy xuống kênh. Giòng nƣớc bẩn tung tóe lên và nuốt chửng mồi trong giáy lát, nhƣng mộ phút sau ngƣời tự vẫn nổi lên rồi từ từ trôi xuôi theo giòng nƣớc, đầu và chân chìm xuống, lƣng nổi lềnh bềnh, chiếc váy phồng lên nhƣ cái áo gối.

- Có ngƣời tự tử! Có ngƣời tự tử? - hàng chục tiếng thét vang lên; họ nhốn nháo chạy lại, hai bên bờ

lố nhố những ngƣời tò mò, trên cầu, quanh Raxkonikov đã có một đám đông xúm lại, xô nhau chồm cả vào lƣng chàng.

- Trời ơi, cô Aphroxinyuska ở nhà tôi mà - gần đâu đây có một giọng đàn bà lu loa - Các ông các bác ơi, cứu cô ấy với! Trăm lạy các ông, các ông vớt cô ấy với!

- Thuyền đâu! Thuyền đâu! - trong đám đông có tiếng quát.

Nhƣng không cần đến thuyền làm gì nữa: một ngƣời cảnh binh chạy xuống bến, cởi áo khoác, cởi giầy ra và lao xuống nƣớc. Anh ta không phải khó nhọc gì lắm: giòng nƣớc đƣa ngƣời trẫm mình trôi qua cách bến có hai bƣớc, anh ta đƣa tay phải ra túm lấy áo nạn nhân, tay trái đã kịp nắm lấy một cây sào do một ngƣời bạn giơ ra cho anh, và lập tức ngƣời trẫm mình đƣợc kéo lên. Họ đặt cô ta nằm lên mấy phiến đá hoa cƣơng lát bến. Chẳng mấy chốc cô ta mở mắt, ngồi dậy, bắt đầu hắt hơi và xỉ mũi, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

hai tay cứ xoa xoa chiếc áo ƣớt sũng một cách ngớ ngẩn. Cô ta lặng thinh không nói gì hết.

- Cô ấy say bí tỉ, các ông ạ, say bí tỉ, - ngƣời đàn bà lúc nãy, bây giờ đứng bên cạnh Aphroxinyuska, kể lể - lần trƣớc đã toan thắt cố chết, may ngƣời ta cởi dây kịp. Vừa rồi tôi ra cửa hiệu, để con bé ở

nhà trông cô ấy thế là có chuyện? Cô ta ở bên cạnh nhà tôi, ông ạ buôn bán nhì nhằng, đây ngôi nhà thứ hai ở cuối phố, kia kìa…

Đám đông tản dần, mấy ngƣời cảnh sát vẫn còn loay hoay quanh ngƣời tự tử, có ai nói gì léo nhéo về

sở cảnh sát… Raxkonikov nhìn cảnh ấy với một cảm giác bình thản và dửng dƣng kỳ lạ. Chàng bỗng thấy tơm tởm, "Không, kém lắm, nƣớc… không xong, - chàng lẩm bẩm một mình. - Sẽ không có gì xảy ra hết. - chàng nói thêm, - có gì đâu mà đợi? Còn quận cảnh sát? Tại sao Zamiotov lại không ở

quận cảnh sát nhỉ? Mở cửa đến chín giờ cơ mà… Chàng quay lƣng ra phía thành cầu và đƣa mắt nhìn quanh.

"Thì đi nào! Sao lại không?" - Chàng lẩm bẩm và quả quyết đi về phía sở cảnh sát. Lòng chàng trống trải và tối tăm. Chàng không muốn nghĩ. Ngay tâm trạng ƣu tƣ cũng đã qua, không còn lấy một dấu vết nào của sức quyết tâm lúc nầy khi chàng ra đi "để chấm dứt hẳn tình trạng nầy"! Nó đã nhƣờng chỗ cho một trạng thái mụ mẫm hoàn toàn.

"Đó cũng là một lối thoát! - Chàng nghĩ trong khi uể oải đi chầm chậm trên bờ kênh. - Dù sao ta cũng sẽ chấm dứt, vì ta muốn thế… Nhƣng đó có phải là lối thoát không? Thì cũng thế thôi? Cũng vẫn là mấy tấc đất… hê! Nhƣng kết liễu nhƣ thế thì thật thảm hại? Kết liễu rồi ƣ? Nói cho họ biết, hay thôi? Chà… quỷ quái! Mình mệt quá rồi - Sao cho chóng đến chỗ nào mà nằm xuống một cái.

Xấu hổ hơn cả là những chuyện nầy hết sức ngây ngô. Thôi kệ mẹ nó. Xì, sao lại có thể nghĩ đến những chuyện ngây ngô nhƣ thế…".

Muốn đến quận cảnh sát phải đi thẳng mãi qua hai ngã tƣ rỗi rẽ sang trái: từ đấy chỉ còn mấy bƣớc nữa là đến. Nhƣng vừa đi đến ngã tƣ thứ nhất, chàng dừng lại, ngẫm nghĩ một lát, ngoặt vào ngõ và đi vòng qua hai phố nữa, có lẽ cũng chẳng có mục đích gì, hoặc giả có thể là để trì hoãn thêm một vài phút. Chàng bƣớc đi, mắt nhìn xuống đất. Bỗng dƣờng nhƣ có ai ghé sát tai chàng thì thầm một câu gì. Chàng ngầng đầu lên và thấy mình đang đứng trƣớc "ngôi nhà ấy" ngay trƣớc cổng. Từ buổi tối "hôm ấy" chàng chƣa lần nào đi qua đây.

Một ý muốn không sao cƣỡng đƣợc, không sao hiểu nổi, cứ thôi thúc chàng. Chàng đi qua cổng, rẽ

ngoặt vào cánh cửa đầu tiên ở bên phải và bắt đầu bƣớc lên cái cầu thang quen thuộc, lên tầng thứ tƣ.

Trên cái thang gác chật hẹp và dốc đứng lúc bẩy giờ tối om. Lên đến mỗi trạm bằng chàng lại dừng chân tò mò nhìn quanh. Ở trạm bằng tầng thứ nhất, khƣng kính ở cửa sổ đã tháo hẳn ra. "Hôm ấy vẫn còn" - chàng thầm nghĩ. Và đây là gian phòng gác hai, nơi Mikolai và Mitka làm việc hôm ấy:

"Đóng kín; cánh cửa mới sơn lại; thế nghĩa là phòng nầy cho thuê". Và đây, tầng thứ ba, tầng thứ tƣ.

Đây rồi!" Chàng bỗng đớ ngƣời ra: cửa vào phòng ấy mở toang, trong phòng đang có ngƣời, nghe có Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tiếng nói chuyện vẳng ra; chàng thật không ngờ.

Lƣỡng lự một lát, chàng bƣớc nốt mấy bậc thang cuối cùng và đi vào phòng.

Gian phòng cũng đang đƣợc tu sửa lại; trong phòng có mấy ngƣời thợ đang làm việc; chàng có vẻ rất lấy làm lạ về điều nầy. Không hiểu sao chàng cứ hình dung là mọi vật sẽ y nguyên nhƣ cũ, thậm chí có lẽ hai cái xác cũng vẫn nằm nguyên giữa sàn nhà: thế mà bây giờ mấy bức tƣờng đều trơ trụi, đồ

dạc bàn ghế không có lấy một cái nào; lạ thật! Chàng đến ngồi bên bậu cửa sổ.

Có cả thảy hai ngƣời thợ đang làm, còn trẻ cả, nhƣng tuổi chênh lệch nhau khá nhiều. Họ đang dán giấy mới lên tƣờng, những tấm giấy dán tƣờng màu trắng có điểm hoa màu tím nhạt, thay cho lớp giấy cũ màu vàng trƣớc kia đã sởn rách. Không hiểu sao Raxkonikov thấy thế rất khó chịu, chàng nhìn lớp giấy mới một cách đầy ác cảm, nhƣ thế lấy làm tiếc rằng mọi vật đã thay đổi đi nhƣ vậy.

Hai ngƣời thợ hẳn là đã làm muộn giờ, và đang hấp tấp cuốn giấy lại sửa soạn ra về. Họ đang mải nói chuyện. hầu nhƣ không chú ý đến Raxkonikov. Chàng khoanh tay trƣớc ngực và ngồi nghe.

- Sáng hôm ấy, con bé mới đến nhà tớ, - ngƣời lớn tuổi hơn nói với bạn, - đến thật sớm, ăn mặc rất diện. Tớ mới bảo: "Nầy sao đằng ấy cứ làm dáng với tôi làm gì thế, muốn trêu thèm thằng nầy đây hẳn?" Con bé nói: "Anh Tit Vaxilievich ạ, từ nay em muốn hoàn toàn tuỳ ý anh, muốn làm gì em cũng đƣợc" thế đấy! Mà diện phải biết nhé: trôxng nhƣ các cô ở trong báo thời trang ấy, thật y nhƣ

trong báo!

- Thế báo thời trang là cái gì hở ông bác? - ngƣời trẻ tuổi hơn hỏi. Chắc hẳn xƣa nay hắn ta vẫn học khôn ở "ông bác" nầy.

- Báo thời trang là thế nầy chú nó ạ. Nó là những tập tô màu, cứ mỗi thứ bảy lại thấy gứl về cho các hiệu thợ may ở đây, ở nƣớc ngoài gửi về, để cho biết ngƣời nhƣ thế nào thì phải ăn mặc ra sao, đàn ông cho chí đàn bà. Tranh vẽ ấy mà. Đàn ông thì phần nhiều mặc áo đuôitôm, còn nhƣ cái mục đàn bà thì lắm thứ áo trông mê đến nỗi cậu có bán hết cả nhà cậu đi cùng chƣa ăn thua!

- Ơ, ở cái xứ Piter (3) nầy chẳng thiếu thứ gì nhẩy! - ngƣời thợ ít tuổi hăm hở reo lên - ngoài bố mẹ

ra thì cái gì cũng có.

- Ờ, ngoài thứ ấy ra thì cái gì cũng có chú mày ạ, - ngƣời thợ lớn tuổi kết luận, giọng ra điều dạy bảo.

Raxkonikov đứng đậy đi sang phòng bên, nơi trƣớc kia đặt cái giƣờng, cái rƣơng và cái tủ ngăn; gian buồng không có bàn ghế trông nhỏ hẹp 1ạ lùng. Giấy dán tƣờng chƣa thay, trong góc còn hằn rõ chiếc trang thờ dựng tƣợng thánh. Chàng nhìn quanh một lát rồi trở ra ngồi ở bậu cửa sổ. Ngƣời thợ

lớn tuổi gƣờm gƣờm nhìn chàng.

- Ông hỏi gì ạ? - hắn đột ngột hỏi chàng.

Raxkonikov không đáp, lẳng lặng đứng dậy đi ra cửa cầm lấy dây chuông kéo. Vẫn cái chuông ấy, vẫn cái tiếng sắt tây ấy? Chàng kéo lần nữa, rồi lần thứ ba, lắng tai nghe và hồi tƣởng lại. Cái cảm giác ghê rợn, quái gở hôm nào bắt đầu sống lại, mỗi lúc một rõ nét thêm, sinh động thêm, và cứ mỗi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tiếng chuông vang lên chàng lại rùng mình, và càng nghe chàng lại càng thấy khoái trá.

- Ông kia có việc gì thế? Ông là ai? - ngƣời thợ ra theo, quát hỏi. Raxkonikov trở vào.

- Tôi muốn thuê phòng, - chàng nói - đến xem thử.

- Đang đêm ai lại đi thuê phòng; mà đáng lẽ ông phải đi với bác gác cổng chứ!

- Sàn rửa sạch sẽ rồi; sẽ sơn lại chứ? - Raxkonikov nói tiếp. Không có máu à?

- Máu nào?

- Máu của mụ già vừa bị giết với mụ em gái ấy mà, hôm trƣớc ở đây nó chảy lênh láng thành cả một vũng.

- Nhƣng ông là ai mới đƣợc chứ? - Ngƣời thợ đâm 1o, hỏi gắt.

- Tôi ấy à?

- Ừ.

- Anh muốn biết phải không? Ta đến quận, tôi sẽ nói.

Hai ngƣời thợ bỡ ngỡ nhìn chàng.

- Muộn rồi, chúng tôi phải về đây. Đi đi, Alioska. Phải khoá cửa, - ngƣời thợ lớn tuổi nói.

- Nào thì đi! - Raxkonikov thản nhiên đáp và đi ratrƣớc, thong thả bƣớc xuống cầu thang.

- Ê, gác cổng - chàng quát gọi khi xuống đến sân, lúc bấy giờ ngay ở lối vào có mấy ngƣời đang đứng nhìn khách qua đƣờng: cả hai ngƣời gác cổng, một mụ đàn bà, một ngƣời lái buôn và vài ngƣời nữa.

Raxkonikov đi thẳng về phía họ.

- Ông muốn hỏi gì? - một trong hai ngƣời gác cổng hỏi.

- Anh có đến quận cảnh sát? (4)

- Vừa mới đến xong. Ông muốn gì?

- Họ vẫn làm việc chứ?

- Vâng.

- Ông phó quận trƣởng có ở đấy không?

- Lúc nãy thì có. Ông muốn hỏi gì?

Raxkonikov không đáp, đứng yên cạnh ngƣời gác cổng ngẫm nghĩ một lát.

- Ông ấy đến xem phòng, - ngƣời thợ lớn tuổi lại gần nói.

- Phòng nào?

- Phòng chúng tôi đang làm ấy mà. Ông ấy bảo "tại sao lại chùi máu đi? Ở đây có xảy ra ra một vụ

giết ngƣời, tôi mƣốn thuê phòng nầy". Rồi ông ta kéo chuông, đến suýt đứt cả dây đấy. Ông ấy lại bao là "ta đến sở cảnh sát, tôi sẽ nói hết". Ông ta cứ bám lấy chúng tôi.

Ngƣời gác cổng băn khoăn cau mày nhìn Raxkonikov từ đầu đến chán.

- Nhƣng anh là ai? - hắn hỏi gắt, giọng dữ tợn.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Tôi là Rodion Romanovich Raxkonikov, cựu sinh viên, tôi ở nhà Sil, trong ngõ kia, gần đây thôi, phòng số mƣời bốn. Cứ hỏi bác gác cổng, bác ấy biết tôi đấy. - Raxkonikov đáp, giọng uể oải và trầm ngâm, không ngoảnh lại, cứ nhìn đăm đăm ra dãy phố tối om.

- Anh lên phòng ấy làm gì?

- Đến xem.

- Xem cái gì ở đấy?

- Cứ bắt lên quận xem sao! - ngƣời lái buôn bỗng nói chen vào, rồi im bặt.

Raxkonikov liếc mắt qua vai, chăm chú nhìn hắn một lát rồi nói, giọng vẫn khẽ và uể oải.

- Đi đi!

- Dẫn hắn ta đi! - ngƣời lái buôn đƣợc thể nói thêm. - Sao hắn lại đến chỗ ấy, chắc có ý gì đây, hả?

- Say thì không say, mà ăn nói thật lạ lùng, - ngƣời thợ lẩm bẩm.

- Anh muốn gì nào. - ngƣời gác cổng lại quát; bây giờ hắn đã bắt đầu nổi giận hẳn hoi. - Sao anh cứ

dây dƣa mãi thế?

- Không dám lên quan à? Sợ chắc? - Raxkonikov nói, giọng ngạo nghễ.

- Sợ cái gì. Anh lôi thôi cái gì?

- Chắc là một tay làm tiền! - Mụ đàn bà nói.

- Thôi nói chuyện với hắn làm gì, - ngƣời gác cổng kia nói; đó là một ngƣời mu-gích to lớn mặc áo phanh ngực, thắt lƣng đeo một chùm chìa khoá!

- Đi đi! Rõ ràng là hạng làm tiền. Xéo đi!

Đoạn nắm lấy Raxkonikov, hắn xô chàng ra đƣờng. Chàng loạng choạng đâm chúi ra ngoài nhƣng không ngã. Đứng thẳng ngƣời lại, chàng lặng lẽ đƣa mắt nhìn qua mọi ngƣời một lƣợt và bỏ đi.

- Ngƣời đâu mà kỳ quặc, - ngƣời thợ nói.

- Thời buổi bây giờ thật lắm ngƣời kỳ quặc, - mụ đàn bà nói.

- Giá cứ dẫn hắn lên quận, - ngƣời lái buôn nói thêm.

- Không việc gì phải dây vào, - ngƣời gác cổng thứ hai phân giải - Đúng là một thằng làm tiền. Xƣa nay vẫn thế, hắn cứ dẫn xác đến nhƣng mình mà dây vào thì rồi gỡ không ra đấy… Biết thừa đi!

"Thế ta có đi hay không?" - Raxkonikov thầm nghĩ. Chàng dừng lại ở giữa một ngà tƣ và đƣa mắt nhìn quanh nhƣ thể chờ ai quyết định hộ. Nhƣng xung quanh không có lấy một tiếng trả lời, mọi vật đều tối om và im lìm nhƣ những phiến đá mà chàng đang dẫm lên: mọi vật đều đã chết đối với chàng, đối với mỗi mình chàng…

Bỗng ở phía xa, cách chàng chừng hai trăm bƣớc, cuối dãy phố, trong bóng tối dày đặc, chàng thấy có một đám đông ngƣời đang nói xôn xao, kêu la ơi ới. Giữa đám đông có một chiếc xe ngựa đỗ…

Một ngọn đèn chập chờn ở giữa phó"Cái gì thế?"

Raxkonikov quay sang phải đi về phía đám đông.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Dƣờng nhƣ chàng muốn bấu viu lấy bất cứ cái gì; chàng mỉm cƣời lạnh lùng khi nghĩ nhƣ vậy, bởi vì chàng đã nhất quyết đến sở cảnh sát và biết chắc rằng chỉ lát nữa, tất cả đều sẽ chấm dứt.

Chú thích:

(1) Thời ấy ở Nga, trường trung học chỉ có 8 lớp

(2) Tán gẫu thế đủ rồi! (tiếng Pháp)

(3) Tên gọi thân mật Petersburg

(4) Những người gác cổng các toà nhà lớn ở Petersburg có bổn phận phải hàng ngày đến đồn sảnh sát trình báo về những việc xảy ra trong ngày hôm ấy.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 13

Phần II

Giữa phố có một cỗ xe song mã sang trọng của hạng quyền quý, thắng hai con ngựa xám rất hăng, trong xe không có ngƣời, anh xà ích cũng đã xuống xe đứng bên cạnh. Ngƣời ta đang nắm dây cƣơng sát hàm thiết giữ hai con ngựa. Xung quanh chen chúc một đám rất đông, đứng trƣớc là mấy viên cảnh binh, trong đó có một ngƣời cầm cây đèn lồng kính cúi xuống soi một cái gì nằm ở giữa đƣờng, ngay sát bánh xe. Ai nấy đều thi nhau nói lao xao, ồ à luôn miệng, ngƣời đánh xe có vẻ hoang mang, chốc chốc lại nói:

- Khổ quá! Lạy Chúa, khổ quá đi mất!

Raxkonikov cố sức len vào và cuối cùng đã thấy đƣợc cái nguyên nhân gây ra canh nhốn nháo và thu hút sự tò mò của đám đông nầy. Giữa đất nằm sóng soài một ngƣời vừa bị ngựa xéo. Ngƣời ấy đã ngất đi, ngƣời bê bết máu. Cách ăn mặc của hẳn trông rất tồi tàn, nhƣng là kiểu ăn mặc của ngƣời;

"thƣợng lƣu". Máu chảy ri rỉ trên đầu, trên mặt hắn; khuôn mặt đã bị dập, sây sát và tím bầm lên từng chỗ trông không còn ra mặt ngƣời nữa. Có thể thấy rõ hắn bị thƣơng rất nặng.

- Các ông ơi, - ngƣời đánh xe rền rĩ, - tôi biết làm thế nào đƣợc! Giả sử tôi phóng bạt mạng hay không quát gọi gì cho cam, đằng nầy tôi cho xe chạy rất thong thả. Mọi ngƣời đều trông thấy cả, tôi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

không dám nói dối. Đã say rồi thì mắt còn trông thấy gì nữa - ai lạ gì! Tôi thấy ông ta đi qua phố, chân bƣớc loạng choạng suýt ngã lăn ra; tôi mới quát bảo ông ta tránh, một tiếng, hai tiếng, ba tiếng, và lại kìm ngựa lại; thế mà ông ta cứ chúi đầu vào chân ngựa! Không biết là cố ý hay vì say quá…

Ngựa thì ngựa non, hay hoảng, cứ dằng cƣơng mà chạy, ông ta lại hét lên nữa, thành thử chúng càng lồng lên… khổ quá!

- Đúng thế đấy! - trong đám đông có tiếng ai xác nhận.

- Có quát thật, đúng đấy, anh ta có quát ba lần, - một ngƣời khác nói thêm.

- Đúng ba lần, ai nấy đều nghe thấy! - ngƣời thứ ba nói.

Vả chăng, ngƣời đánh xe cũng không lấy gì làm phiền lòng và lo sợ cho lắm. Hẳn chủ nhân cỗ xe nầy là một ngƣời giàu có và tai mắt, chắc hiện nay đang ngồi ở đâu đợi xe đến đón. Dĩ nhiên bọn cảnh sát cũng hiểu rõ nhƣ thế và cố dàn xếp thế nào cho chủ nhân khỏi đợi lâu. Bây giờ phải khiêng ngƣời bị nạn về đồn và đem vào nhà thƣơng. Không ai biết t tên hắn là gì.

Trong khi đó Raxkonikov đã len đến gần và cúi xuống nhìn cho rõ. Bỗng ánh đèn chiếu sáng mặt ngƣời bị nạn, chàng đã nhận ra hắn,

- Tôi biết, tôi có biết ngƣời nầy - chàng len hẳn ra phía trƣớc kêu lên, - đây là một ngƣời viên chức về hƣu, một viên tƣ vấn danh dự tên là Marmelazov. Ông ta ở gần đây, ở nhà Kozel… Đi mời bác sĩ

nhanh lên! Tôi sẽ trả tiền, đây! - Chàng móc túi lấy tiền đƣa cho ngƣời cảnh binh xem. Chàng thấy hồi hộp lạ thƣờng.

Mấy viên cảnh sát rất hài lòng khi thấy có ngƣời nhận mặt đƣợc kẻ bị nạn. Raxkonikov xƣng cả tên mình ra, cho biết địa chỉ và tận tuỵ nhƣ thể đây chính là cha chàng, cố hết sức tìm cách đƣa Marmelazov, lúc bấy giờ hoàn toàn bất tỉnh, về nhà hắn.

- Đây thôi cách ba nhà nữa, - chàng sốt sắng chỉ trỏ, - nhà ông Kozel một ngƣời Đức giàu có… Chắc vừa rồi ông ta uống rƣợu say khƣớt rồi mò về nhà. Tôi biết ông ấy… Ông ấy nghiện rƣợu… Ở nhà ông ta còn có gia đình, một bà vợ, mấy đứa con nhỏ, lại có một cô con gái. Đƣa vào nhà thƣơng thì lâu quá mà ở trong nhà ấy thế nào chả có thầy thuốc! Tôi sẽ trả tiền, tôi sẽ trả! Dù sao cũng đƣợc ngƣời nhà săn sóc chữa chạy cho ngay, chứ đi nhà thƣơng thì có thể chết đọc đƣờng…

Chàng lại còn có đủ thì giờ dúi ngầm một số tiền vào tay ngƣời cảnh binh; dù sao trƣờng hợp nầy cũng rõ ràng và hợp pháp, và đƣa về nhà thì đƣợc cứu chữa nhanh hơn. Đã có mấy ngƣời tình nguyện giúp đỡ một tay. Họ khiêng ngƣời bị nạn lên và mang đi. Nhà Kozel cách đấy chừng ba mƣơi bƣớc. Raxkonikov đi ở phía sau, thận trọng đỡ đầu ngƣời bị nạn và chỉ lối cho máy ngƣời kia.

- Đây đây, lên thang gác phải cho đầu lên trƣớc; quay lại… thế, thế! Tôi sẽ trả tiền, cảm ơn các ông.

- chàng lắp bắp.

Katerina Ivanovna vẫn nhƣ thƣờng lệ, hễ rảnh tay ra đƣợc một phút là lập tức đi đi lại lại trong căn buồng nhỏ hẹp, từ cửa sổ đến lò sƣới và ngƣợc lại, hai tay khoanh chặt trƣớc ngực, vừa đi vừa nói Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lẩm bẩm một mình và ho sù sụ. Thời gian gần đây bà càng ngày càng hay nói chuyện nhiều với Polenka, đứa con gái lớn lên mƣời. Con bé tuy chƣa hiểu đƣợc nhiều, nhƣng lại hiểu rất rõ rằng mẹ

cần đến mình, cho nên bao giờ cũng giƣơng đôi mắt to và thông minh nhìn theo mẹ và cố hết sức giả

vờ làm ra vẻ hiểu nhƣng lời mẹ nói. Lần nầy Polenka đã cởi áo cho đứa em trai nhỏ suốt ngày hôm ấy ốm khặc khừ, để đặt nó ngủ. Trong khi đợi cho ngƣời ta thay áo sơ-mi để đem giặt ngay đêm nay, thằng bé im lặng ngồi thẳng trên ghế, vẻ mặt nghiêm trang, ngƣời không nhúc nhích, hai chân ép sát vào nhau duỗi ra phía trƣớc, thấy rõ cả lòng bàn chân, ngón chìa ra hai bên. Nó nghe mẹ nó nói chuyện với chị, môi vều ra, mắt giƣơng thao láo, ngƣời không mảy may nhúc nhích, đúng hệt nhƣ

hết thảy những đứa trẻ thông minh vẫn ngồi khi ngƣời ta cởi áo quần cho chúng đi ngủ.

Đứa con gái út mặc toàn giẻ rách đang đứng cạnh tấm bình phong đợi đến lƣợt mình. Cánh cửa trông ra thang gác mở rộng để tháo bớt ra ngoài những làn khói thuốc lá từ các gian khác luồn vào, và phút phút lại làm cho ngƣời ho lao ho sặc sụa. Katerina Ivanovna trông chừng còn gầy hơn nhiều so với tuần trƣớc, và những đám đo đỏ trên má còn đậm màu hơn nữa. Bà ta vừa đi đi lại lại trong phòng vừa nói.

- Con không thể tin đƣợc đâu, Polenka ạ, mà cũng không thể tƣởng tƣợng đƣợc mẹ con mình sống vui vẻ và sang trọng nhƣ thế nào hồi còn ở nhà ông ngoại, và cái lão say rƣợu ấy đã làm khổ mẹ và làm khổ tất cả các con đến nhƣờng nào! Ông các con xƣa kia làm quan ngang chức đại tá và đã sắp đƣợc bổ làm tổng trấn; chỉ còn một nấc nữa thôi là lên đến chức ấy, cho nên ai cũng đến thăm, họ

nói: "Ivan Mikhailovich ạ, ngay bây giờ, chúng tôi cũng đã xem ông nhƣ quan tổng trấn tỉnh nhà rồi đấy"Khi mẹ…Kh…? Khi, mẹ…- một trận ho cắt ngang lời bà - Ôi, cái kiếp chó chết nầy? - bà kêu lên, khạc đờm và ôm lấy ngực, - hôm khiêu vũ lần cuối cùng… ở nhà quan đô thống… công tƣớc phu nhân Bezzemelnaya có trông thấy mẹ - về sau phu nhân có đến chúc phƣớc khi mẹ lấy ba con đấy, Polenka ạ, - hôm ấy phu nhân hỏi ngay: "Có phải đây là ngƣời thiếu nữ đáng yêu đã cầm khăn san nhảy múa trong buổi lễ tốt nghiệp dạo nọ không?"… (Phải nhíp cái lỗ rách ấy lại con lấy cái kim mà khâu nhƣ mẹ đã dặn… chứ để đến mai, nó rách to ra đấy! - bà vừa nói vừa ho sù sụ). Dạo ấy quan phó thị trấn công tƣớc Segonxkoi mới ở Petersbung về… Ông ta có nhảy điệu lazurka với mẹ

và ngay hôm sau đã toan đến ngỏ lời cầu hôn mẹ; nhƣng mẹ đã chân thành cảm tạ ông ta với những lời lẽ hết sức trân trọng và nói rằng trái tim mẹ đã từ lâu thuộc về ngƣời khác. Ngƣời khác đó chính là ba con, Polenka ạ; ông ngoại giận lắm… Nƣớc đã đƣợc chƣa? Thôi đƣa cái áo đây cho mẹ, thế còn bít tất… Lida - bà ta gọi đứa con gái nhỏ - thôi đêm nay con cứ thế mà ngủ đừng mặc áo nữa nhé; rồi sẽ… còn đôi bít tất thì con để bên cạnh… Sẽ giặt luôn một thể… Sao mãi cái thằng cha khố rách áo ôm ấy vẫn chƣa về không biết, đồ say rƣợu. Cái sơ-mi hắn mặc thế nào mà rách bƣơm nhƣ cái giẻ

lau nhà… Cốt sao giặt cho xong đi một thể để khỏi phải khổ sở hai đêm liền! Trời ơi - bà ta lại ho sù sụ - Lại ho! Cái gì thế? - bà ta kêu lên khi trông thấy đám đông lố nhố ở phòng ngoài và mấy ngƣời Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đang khiêng vật gì vào phòng bà - Cái gì thế, họ khiêng cái gì thế! Trời ơi!

- Đặt đâu bây giờ đây? - Ngƣời cảnh binh nhìn quanh phòng hỏi, khi họ đã khiêng cái thân hình máu me bê bết và bất tỉnh nhân sự của Marmelazov vào phòng.

- Đặt lên đi-văng! Cứ đặt lên đi-văng cho tôi, đầu phía nầy, - Raxkonikov chỉ bảo.

- Bị xe chẹt ở giữa đƣờng! Trong khi đang say? - Trong đám đông đứng ở phòng ngoài có tiếng nói.

Katerina Ivanovna mặt tái mét, thở khó nhọc, lũ trẻ sợ hãi cuống cuồng. Con bé Lidoska thét lên một tiếng chạy đến ôm chầm lấy Polenka và run bắn lên.

Đặt Marmelazov nằm xong, Raxkonikov chạy đến cạnh Katerina Ivanovna.

- Tôi van bà, bà cứ bình tâm, bà đừng sợ! - chàng nói rất nhanh. - Ông nhà đi qua đƣờng bị xe chẹt phải, bà đừng sợ, ông ấy sẽ tỉnh dậy, tôi bảo họ khiêng về đâytôi đã có ghé nhà một lần, chắc bà còn nhớ… Rồi ông ấy tỉnh… tôi sẽ trả tiền cho họ?

- Biết mà! - Katerina Ivanovna tuyệt vọng kêu lên một tiếng và đâm bổ về phía chồng.

Raxkonikov chẳng mấy chốc đã nhận ngay ra rằng ngƣời đàn bà nầy không phái dễ mà có thể ngất ngay đi đƣợc. Trong nháy mắt một chiếc gối đã đƣợc lót dƣới đầu ngƣời khốn nạn: bây giờ chƣa có ai nghĩ đến việc đó; Katerina Ivanovna bắt đầu cởi áo cho chồng, xem xét, vội vàng cuống quít lên nhƣng không hề rối trí. Bà quên hẳn mình đi, răng cắn chặt đôi môi run lẩy bẩy và cố nén những tiếng kêu chỉ chực bật ra khỏi lồng ngực.

Trong khi đó Raxkonikov nhờ ngƣời chạy đi mời bác sĩ. Ông ta ở cách đây một nhà.

- Tôi đã cho ngƣời đi mời bác sĩ. - chàng nhắc đi nhắc lại với Katerina Ivanovna, - bà đừng lo, tôi sẽ

trả. Không có nƣớc sao? Bà cho tôi cái khăn tắm, khăn mặt gì cũng đƣợc, nhanh lên; chƣa rõ ông ấy bị thƣơng ra sao… ông bị thƣơng chứ chƣa chết đâu, xin cam doan nhƣ thế… Không biết bác sĩ sẽ

nói sao đây!

Katerina Ivanovna chồm ra cửa sổ; ở đấy, trên một chiếc ghế gãy đặt trong góc, có một cái chậu bằng đất đựng nƣớc dành sẵn để ban đêm giặt áo quần cho lũ trẻ và cho ông chồng. Chính tay bà Katerina Ivanovna tự làm lấy việc ấy, ít nhất là mỗi tuần hai lần, đôi khi còn nhiều hơn, vì đến nay hầu nhƣ

không còn áo quần mà thay nữa, mỗi ngƣời chỉ còn to một bộ đồ lót.

Tính Katerina Ivanovna không sao chịu nổi thói ở bẩn, thà chịu khổ thức đêm làm quá sức trong khi cả nhà đang ngủ, phơi ngay lên dây để đến sáng mai áo quần vừa kịp khô cho con cái mặc sạch, còn hơn là trông thấy cảnh bần thỉu trong nhà. Katerina Ivanovna toan bƣng chậu nƣớc đến cho Raxkonikov, nhƣng suýt ngã cả ngƣời lẫn chậu xuống. Bấy giờ Raxkonikov đã tìm đƣợc chiếc khăn bông, nhúng nƣớc cho ƣớt và lau khuôn mặt vấy máu của Marmelazov. Katerina Ivanovna đứng thở

hổn hển, hai tay ôm ghì lấy lồng ngực đau buốt.

Chính bà ta cũng đang cần cứu giúp. Raxkonikov bắt đầu hiểu ra rằng giá đừng đƣa ngƣời bị nạn về

đây có lẽ lại hơn. Ngƣời cảnh binh cũng hoang mang.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Polenka! - Katerina Ivanovna gọi, - chạy đến nhà chị Sonya, nhanh lên. Không có chị ấy ở nhà cũng cứ nhắn là bố bị ngựa xéo phải và hễ chị ấy về là phải đến đây ngay tức khắc. Nhanh lên Polenka! Nào lấy cái khăn nầy mà trùm con!

- Chẹy cho nhenh nhèn! - thằng bé ngồi trên ghế đột nhiên kêu lên, đoạn lại im lặng ngồi thẳng đờ

trên ghế nhƣ cũ, mắt thao láo, hai bàn chân đƣa ra phía trƣớc, ngón chân chĩa ra hai bên.

Trong khi đó căn phòng đã chật ních những ngƣời, đến nỗi một quả táo rơi cũng không lọt. Tốp cảnh binh đã bỏ đi, chỉ còn một ngƣời tạm thời ở lại đang cố xua đám đỏng từ cầu thang đổ xô xuống cho họ lùi trở lại.

Hầu hết các khách trọ của bà Lippevekzen ở các phòng trong đều kéo đến, lúc dầu họ còn chen chúc ngoài cửa, nhƣng rồi họ ồ ạt xông thẳng vào phòng.

Katerina Ivanovna điên tiết lên.

- Ít nhất cũng để ngƣời ta chết cho yên thân một chút chứ! - bà quát chõ vào đám ngƣời, - xem gì mà xem! Lại hút thuốc lá nữa! - bà ho sù sụ! - Cứ đội cả mũ mà vào nữa đi! Ấy đấy, có đứa nào đội mũ

kia kìa… Đi ra! Ít nhất cũng phải biết tôn trọng lấy một xác chết chứ!

Bà nghẹt thở đi trong một cơn ho sặc sụa, nhƣng những lời nhiếc móc đã có hiệu lực. Hình nhƣ họ

còn thấy sợ Katerina Ivanovna nữa là khác; các khách trọ lần lƣợt chen nhau lùi ra cửa với cái cảm giác thoả thuê thầm kín vẫn thƣờng có khi thấy ngƣời nào vừa bị một tai ƣơng đột ngột, dù ngƣời có thân thuộc đến đâu, một cảm giác kỳ lạ mà không một ai thoát khỏi thậm chí dù có thành thật thƣơng xót và thông cảm với ngƣời bị nạn cũng vậy.

Lúc bấy giờ ở ngoài cửa nghe có tiếng ai nói rằng có việc gì đã có nhà thƣơng, chứ đƣa về đây làm huyên náo lên một cách vô ích nhƣ thế nầy thật là bất tiện.

Ngƣời ta chết mà bảo là bất tiện à? - Katerina Ivanovna thét lên và lao ra cửa định mắng xối xả vào bọn kia một mẻ, nhƣng vừa ra đến cửa đã chạm trán phải đích thân bà Lippevekzen: bà ta vừa biết tin và chạy vào "ổn định trật tự". Đó là một ngƣời Đức hết sức lắm điều, sống không có chút gì là trật tự

cả. Bà ta vỗ tay đánh đét một cái rồi nói:

- Ôi lạy Chúa! Chồồng pà sai rượu, bị ngụa dẫm. Tưa fào nhà thương ti? Tôi là chù nhà ở tây!

- Bà Amalya Ludvigovna! Bà nghĩ đi đã rồi hẵng nói, - Katerina Ivanovna mở đầu, giọng kẻ cả với mụ chủ nhà, bà ta bao giờ cũng nói giọng kẻ cả, để cho mụ ta "biết thân biết phận, và ngay nhƣ bấy giờ bà ta cũng không thể từ chối mình cái kiểu ấy - Bà Amalya Ludvigovna…

- Tôi đã páo fới pà là pà khôòng pao giờ tược kọi tôi là Amalya Ludvigovna; tôi là Amal - Ivan!

- Bà không phải là Amal - Ivan, mà là Amalya Ludvigovna; tôi không phải là hạng ngƣời đi theo nịnh bà một cách hèn hạ nhƣ ông Lebeziatnikov, hiện giờ đang đứng cƣời ngoài kia (quả nhiên ngoài cửa có tiếng cƣời và một tiếng reo: "lại cãi nhau rồi!"), cho nên tôi sẽ suốt đời gọi bà là Amalya Ludvigovna, tuy tôi không tài nào hiểu nổi tại sao bà lại ghét cái tên ấy thế. Chính bà cũng thấy rõ Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tình trạng Xemion Zakharovich nay ta sao; ông ấy đang hấp hối, tôi xin bà đóng ngay cái cửa nầy lại, không cho ai vào hết, ít nhất cũng để ngƣời ta chết cho yên với chứ! Bằng không, tôi xin cam đoan với bà rằng ngày mai chính quan tổng trấn sẽ biết rõ hành vi của bà. Công tƣớc tổng trấn biết tôi hồi con con gái và cũng rất nhớ Xemion Zakharovich là ngƣời đã chịu ơn công tƣớc nhiều lần. Ai cũng biết rằng Xemion Zakharovich có nhiều bạn bè và nhiều ngƣời che chở; chính vì một lòng tự hào cao thƣợng mà Xemion Zakharovich đã tự ý lánh mặt họ vì thấy mình mắc thói nghiệp ngập, nhƣng hiện nay (bà chỉ Raxkonikov) có một vị thanh niên rất hào hiệp giúp đỡ cho. Ngài đây có tiền của và thân thế. Xemion Zakharovich biết ngài từ hồi còn nhỏ, và xin bà Amalya Ludvigovna biết cho rằng…

Katerina nói liến thoắng một thôi một hồi, càng về sau nói càng nhanh, nhƣng một trận ho đã cắt ngang những lời lẽ hùng hồn của bà. Vừa lúc ấy ngƣời hấp hối tỉnh dậy và rên lên một tiếng… Bà liền chạy lại. Ngƣời bị thƣơng mở mắt ra, và, vẫn chƣa nhận ra ai với ai và chƣa hiểu gì cả, đƣa mắt nhìn Raxkonikov đang đứng cạnh. Ông ta thở nặng nhọc, thƣa thớt từng tiếng dài; bên khóe môi máu chảy ri rỉ: mồ hôi dồ hột trên trán.

Không nhận ra Raxkonikov, ông ta đào mắt lo lắng nhìn xung quanh. Katerina Ivanovna nhìn chồng với đôi mắt buồn rầu nhƣng nghiêm khắc, nƣớc mắt chảy quanh.

- Trời ơi! Khắp cả ngực bị xéo nát ra rồi! Máu chảy nhiều quá! - bà nói, giọng tuyệt vọng. - phải cởi hết áo ngoài ra? Ông có trở đƣợc thì quay mình lại một chút. Xemion Zakharovich ạ?

Marmelazov đã nhận ra vợ.

- Gọi linh mục? - Ông ta phiều phào.

Katerina Ivanovna ra cửa sổ, tì trán vào khung cửa và tuyệt vọng kêu lên:

- Ôi cái kiếp chó chết!

- Gọi linh mục! - ngƣời hấp hối lại nói sau một phút im lặng.

- Thôi im đi - i - i! - Katerina Ivanovna quát; ông ta ngoan ngoăn im bặt, đƣa đôi mắt e dè và buồn bã nhìn vợ; Katerina Ivanovna lại đến đứng bên đầu giƣờng. Ông ta hơi yên tâm, nhƣng chẳng đƣợc bao lâu.

Chỉ lát sau mắt ông ta bắt gặp con bé Lidoska (đứa con ông ta quý nhất) đang run lẩy bẩy trong xó nhà, nhƣ lên kinh phong, và đang nhìn ông với đôi mắt ngạc nhiên, chăm chú của trẻ thơ.

- Thế… sao… - Marmelazov lo lắng đƣa mắt chỉ đứa bé. Ông ta muốn nói điều gì không rõ.

- Cái gì nữa thế - Katerina Ivanovna quát.

- Nó đi đất, đi đất! - Marmelazov lấp bắp, đôi mắt đờ dại chỉ vào đôi chân không của con bé.

- Im đi - i -i! - Katerina Ivanovna bực dọc quát lên, - chính ông cũng biết tại sao nó phải đi chân không nhƣ thế?

- May quá, bác sĩ đây rồi? - Raxkonikov mừng rỡ reo lên.

Bác sĩ bƣớc vào. Đó là một ông già ngƣời Đức nhỏ bé, tính chỉ li cẩn thận. Ông ta đƣa mắt nhìn Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

quanh có vẻ ngờ vực, rồi đến cạnh ngƣời bị thƣơng, bắt mạch, thận trọng sờ nắn đầu ông ta và với sự

giúp đỡ của Katerina Ivanovna? mở cúc chiếc áo sơ-mi bê bết máu phanh ngực ngƣời bị thƣơng ra.

Khắp ngực đều bị sây sát và xéo nhừ ra; bên phải có mấy cái xƣơng sƣờn bị gẫy Bên trái, ngay ở tim, có một cái vét lớn màu vàng xin xỉn trông rất gớm guốc: vó ngựa đã đâm mạnh vào đấy. Bác sĩ cau mày. Viên cảnh binh kể lại cho ông ta biết rằng Marmelazov bị bánh xe cuốn theo, lăn lông lốc đến ba mƣơi bƣớc trên đá lát đƣờng.

- Còn tỉnh dậy đƣợc thì lạ thật, - bác sĩ khẽ thì thầm với Raxkonikov.

- Ông thấy thế nào? - Raxkonikov hỏi.

- Sắp chết đến nơi rồi.

- Không còn hy vọng gì hay sao?

- Không còn lấy một chút! Sắp tắt nghỉ rồi… Hơn nữa trên đầu lại bị thƣơng tích rất nguy hiểm…

Hừm. Có lẽ nên trích huyết…, nhƣng… cũng vô ích thôi. Chắc chắn chỉ năm hay mƣơi phút nữa là chết.

- Thế ông cứ trích huyết đi.

- Đƣợc. Song tôi xin nói trƣớc rằng làm nhƣ vậy cùng hoàn toàn vô ích.

Vừa lúc ấy lại nghe có tiếng chân bƣớc, đám đông ở phòng ngoài dãn ra, và một ngƣời linh mục già tóc bạc tay cầm đồ làm lễ, hiện ra ở ngƣờng cửa. Một ngƣời cảnh binh đã đi tìm ông ta ngay từ khi còn ở ngoài phố. Bác sĩ lập tức nhƣờng chỗ và trao đổi với ông ta một cái nhìn đầy ý nghĩa.

Raxkonikov khẩn khoản bác sĩ đợi thêm một lát nữa. Ông ta nhún vai và ở lại.

Ai nấy đều lui ra. Lễ xƣng tội làm rất chóng. Ngƣời hấp hối khó lòng có thể hiểu đƣợc ít nhiều; chỉ

phát ra đƣợc những tiếng ú ở đứt quãng. Katerina Ivanovna bê Lidoska, kéo thằng bé ở trên ghế

xuống, dắt nó đến cạnh cái lò ở góc nhà, quỳ xuống và cho hai con quỳ trƣớc mặt. Con bé chỉ biết run cầm cập, còn thằng bé thì quỳ đôi đầu gối trần xuống đất, vừa giơ tay đều đặn làm những dấu thánh thật to, vừa cúi lạy sát đất, trán cộp xuống sàn: hình nhƣ nó rất lấy làm thích thú với việc ấy.

Katerina Ivanovna cắn môi cố cầm nƣớc mắt; bà cũng cầu nguyện, chốc chốc lại sửa lại áo sơ-mi cho con, có lúc quay lại rút ở tủ ngăn ra một chiếc khăn trùm quàng lên đôi vai trần của con bé, trong khi vẫn quỳ và vẫn cầu nguyện. Lúc ấy cánh cửa vảo các phòng trong lại bị những kẻ hiếu kỳ mở ra. Ở

phòng ngoài, ngƣời đến xem mỗi lúc một đông, toàn là những ngƣời khách trọ cùng nhà.Tuy vậy họ

cũng không vƣợt quá ngƣỡng cửa. Chỉ có một mẩu nến hắt ánh sáng lên quang cảnh nầy.

Vừa lúc ấy Polenka chạy đi tìm chị đã trở về, len rất nhanh qua đám ngƣời chen chúc ở phòng ngoài.

Nó bƣớc vào, còn thở hổn hển vì vừa phải chạy nhanh, cởi chiếc khăn trùm đầu, đƣa mắt tìm mẹ rồi chạy lại nói:

"Chị ấy về kia, con gặp ở giữa phố!". Katerina Ivanovna kéo nó quỳ xuống cạnh mình. Lặng lẽ và e dè: từ trong đám đông len ra một cô thiếu nữ; sự xuất hiện đột ngột của nàng trong gian phòng nầy, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

giữa cảnh nghèo nàn rách rƣới, chết chóc và tuyệt vọng, gây nên một ấn tƣợng thật kỳ lạ. Ngƣời con gái cũng ăn mặc rất, tồi tàn: trang phục của nàng là loại rất rẻ tiền, nhƣng lại đƣợc trang hoàng diêm dúa theo khẩu vị và kiểu cách riêng của giới nàng, để lộ mục đích một cách trơ tráo và ô nhục. Sonya dừng lại ở ngƣờng cửa, không dám bƣớc vào, ngơ ngác nhìn quanh nhƣ thế không hiểu gì hết, quên cả chiếc áo lụa màu mua lại đến ba tầng bốn nấc, rất chƣớng mắt trong khung cảnh nầy, với chiếc đuôi áo dài một cách lố bịch và chiếc váy xòe mênh mông chật hết cả khung cửa, quên cả đôi giầy trắng, chiếc ô con hoàn toàn vô dụng khi đi đêm nhƣng vẫn đƣợc nàng cầm theo, và cái mũ lát tròn lố lăng cắm chiếc lông chim màu lửa. Liền dƣới cái mũ tròn đội lệch sang một bên nhƣ mũ con trai là một khuôn mặt gầy gò, xanh xao và sợ sệt, miệng hé mở, mắt thẫn thờ ra vì sợ hãi. Sonya trạc mƣời tám tuổi, ngƣời bé nhỏ, gầy gò nhƣng khá xinh, có bộ tóc vàng và đôi mắt màu thiên thanh.

Nàng sững sờ nhìn cái giƣờng, nhìn ông linh mục, nàng cũng thở hổn hển vì vừa phải đi nhanh cuối cùng, hình nhƣ nàng đã để ý đến tiếng xì xào trong đám đông và loáng thoáng nghe ra đƣợc mấy tiếng dè bỉu. Nàng cúi đầu, bƣớc qua ngƣỡng cửa và dừng lại, nhƣng vẫn đứng sát lối vào.

Lễ xƣng tội và nhận mình thánh đã kết thúc. Katerina Ivanovna lại đến cạnh giƣờng chòng. Ngƣời linh mục lùi ra, và trƣớc khi ra về cũng muốn nói đôi lời khích lệ an ủi ngƣời quả phụ.

- Thế tôi vứt chúng nó đi đâu? - Katerina Ivanovna cáu kỉnh gạt phắt đi, chỉ vào mấy đứa trẻ.

- Chúa rất từ bi, hãy hy vọng vào sự cứu giúp của đấng vô cùng. - Ông linh mục mở đầu.

- Ừ từ bi, nhƣng chẳng đến phần chúng tôi đâu!

- Nói thế là có tội, là có tội. Ông linh mục lắc đầu nói.

- Thế cái nầy không tội à? Katerina Ivanovna chỉ ngƣời hấp hối thét lên.

- Có lẽ những ngƣời đã trót nhỡ gây nên tai nạn sẽ thuận bồi thƣờng cho nhà bà, ít ra là về khoản mất nguồn thu nhập…

- Ông không hiểu gì hết! - Katerina Ivanovna bực bội khoát tay. - Bồi thƣờng cái gì? Chính hắn say rƣợu rồi đâm đầu vào chân ngựa kia mà! Thu nhập gì? Hắn thì thu nhập gì, chỉ làm khổ tôi thôi. Hắn uống hết cả tiền của. Hắn lấy trộm của mẹ con tôi đem nƣớng vào tiệm rƣợu, hắn đã làm hỏng cả đời mẹ con tôi! Hắn chết đi là may cho mẹ con tôi rồi! Đỡ tốn kém đi nhiều!

- Đến phút lâm chung phải tha thứ bà ạ, nghĩ nhƣ thế là có tội, có tội lớn đấy!

Nãy giờ Katerina Ivanovna làng xăng quanh ngƣời hấp hối, cho ông ta uống nƣớc, lau mồ hôi và máu trên đầu ông ta, nắn lại chiếc gối, vừa làm vừa nói chuyện với ông linh mục, thỉnh thoảng mới có đủ thì giờ quay mặt về phía ông ta. Nhƣng bây giờ bà bỗng điên tiết chồm lên sát ông ta.

- Ối giào, cha ơi! Chỉ toàn nói suông thôi! Tha thứ! Ví thử tối nay hắn không bị chẹt, thì hắn sẽ về

nhà say khƣớt, sơ-mi thì chỉ có một chiếc, mà hắn cũng mặc cho rách bƣơm, hắn lăn ra ngủ nhƣ chết, còn tôi thì thức suốt sáng đêm giặt áo quần cho hắn với lũ trẻ, xong đem phơi ra cửa sổ rồi lại quay ra ngồi vá, nhíp, đấy: đêm của tôi là thế đấy! Thế thì nói chuyện tha với thứ làm gì ở đây! Với lại tôi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cũng đã tha cho hắn rồi!

Một trận ho dữ dội cắt ngang lời Katerina Ivanovna. Bà khạc ra khăn mùi soa và giơ khăn cho ông linh mục xem, tay kia ôm ghì lấy ngực. Chiếc mùi soa vấy đầy những máu…

Linh mục cúi đầu lặng thinh.

Marmelazov đã sắp tắt nghỉ; ông ta không rời mắt khỏi khuôn mặt Katerina Ivanovna bấy giờ lại cúi xuống cạnh ông. Ông cứ muốn nói với vợ một điều gì; ông khó nhọc uốn lƣỡi lắp bắp mấy tiếng gì không rõ, nhƣng Katerina Ivanovna hiểu rằng ông ta muốn xin lỗi mình, đã lập tức lên giọng hách dịch quát chồng.

- Im đi…i…! Đừng nói nữa… Tôi biết ông muốn nói gì rồi!

Ngƣời hấp hối im lặng; nhƣng vừa lúc ấy mắt Marmelazov đang từ từ đảo quanh quất bỗng nhìn ra cửa, và ông trông thấy Sonya… Nãy giờ ông vẫn chƣa nhìn thấy nàng: nàng đứng trong xó tối.

- Ai đấy? Ai đấy? - Ông hỏi hối hả, giọng phều phào khản đặc, lo sự cuống cuồng, đƣa mắt chỉ ra phía cửa chỗ Sonya đứng, và cố sức nhổm dậy.

- Nằm xuống! Nằm xú… uống! - Katerina Ivanovna quát. Nhƣng với một sức cố gắng phi thƣờng ông ta đã chồng tay nhổm dậy đƣợc. Ông ngơ ngác nhìn trừng trừng vào Sonya một lát nhƣ không nhận ra con. Vả lại ông cũng chƣa lần nào trông thấy nàng ăn mặc nhƣ vậy. Rồi bỗng ông đã nhận ra nàng: ngƣời con gái đau đớn, tủi cực, xấu hổ trong bộ cánh diêm dúa, đang nhẫn nại đợi đến lƣợt mình đến vĩnh biệt ngƣời cha hấp hối. Một nỗi đau xót vô hạn hiện lên trên gƣơng mặt Marmelazov.

- Sonya! Con… con tha tội cho cha - ông kêu lên và muốn giơ tay ra cho con gái, nhƣng hụt mất chỗ

dựa, ông ngã chúi xuống, mặt úp trên sàn nhà; ngƣời ta vội chạy lại đỡ ông lên, đặt nằm lại chỗ cũ, nhƣng ông đã bắt đầu thở hắt ra. Sonya khẽ kêu lên một tiếng nghẹn ngào, chạy đến ôm lấy cha và lặng ngƣời đi.

Ông tắt nghỉ trong tay nàng.

- Thế là hết kiếp! - Katerina Ivanovna nhìn xác chồng kêu lên, - Bây giờ biết làm thế nào đây! Lấy gì mà chôn cất! Còn lũ con nầy, ngày mai đây tôi biết lấy gì nuôi chúng nó?

Raxkonikov đến cạnh ngƣời quả phụ

- Katerina Ivanovna, - chàng mở đầu, - tuần trƣớc chồng bà có nói rõ cho tôi biết cảnh sống của gia đình… Xin bà tin chắc cho rằng ông nói tới bà với một lòng cảm phục và tôn kính vô hạn. Từ cái hôm tôi đƣợc biết ông thƣơng cả gia đình và nhất là yêu kính bà đến nhƣờng nào, mặc dầu ông không may mắc phải thói nghiện ngập khốn khổ, từ hôm ấy chúng tôi đã thành đôi bạn… Bây giờ

xin bà vui lòng cho tôi đƣợc… góp phần… làm tròn bổn phạn cuối cùng đối với ngƣời bạn quá cố.

Đây… có hai mƣơi rúp, hình nhƣ thế, và nếu số tiền nầy có thể đỡ cho bà đƣợc phần nào, thì… tôi nghĩa là tôi sẽ ghé, thế nào tôi cũng ghé lại… có lẽ đến mai tôi lại đến… Xin chào bà!

Rồi chàng bƣớc nhanh ra khỏi phòng, hấp tấp len qua đám đông để ra cầu thang; nhƣng chƣa len ra Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

khỏi đã vấp phải Nikodim Phomits, lúc bây giờ vừa đƣợc tin xảy ra tai nạn và muốn thân hành đến dàn xếp. Từ hôm Raxkonikov đến sở cảnh sát họ chƣa gặp nhau lần nào, nhƣng chỉ trong nháy mắt Nikodim Phomits đã nhận ra chàng.

- À anh đấy ƣ? - Ông ta hỏi.

- Chết rồi, - Raxkonikov đáp. - Bác sĩ và linh mục đều có đến, mọi việc đã xong rồi. Ông đừng quấy rầy ngƣời đàn bà khốn khổ ấy nữa, bà ta đã sẵn bệnh ho lao. Nếu có cách gì ông hãy khích lệ bà ta một chút. Vì ông là một ngƣời tốt bụng, tôi biết… - Chàng cƣời nhạt nói thêm, mắt nhìn thẳng vào mặt viên quận trƣởng cảnh sát.

- Nhƣng kìa, máu dây hết vào ngƣời ông rồi, - Nikodim Phomits nói khi trông thấy dƣới ánh đèn lồng mấy vết máu còn tƣơi trên áo gi-lê của Raxkonikov.

- Vâng, máu… khắp ngƣời tôi bê bết những máu! - chàng nói, vẻ rất khác thƣờng, rồi mỉm cƣời, gật đầu và bƣớc xuống thang gác.

Chàng đi thong thả, ngƣời sốt hâm hấp, lòng bất giác tràn ngập một cảm giác mới mẻ, vô biên, cảm giác của một sức sống trọn vẹn mãnh liệt vừa phả vào chàng. Có lẽ nó giống cái cảm giác của một ngƣời bị tuyên án tử hình rồi đột nhiên đƣợc tuyên án ân xá. Xuống đƣợc nửa cầu thang, ông linh mục lúc bấy giờ đang về nhà, đuổi kịp chàng; Raxkonikov lặng lẽ tránh ra nhƣờng lối cho ông ta đi trƣớc. Hai ngƣời im lặng cúi đầu chào nhau. Nhƣng xuống đến bậc cuối cùng, chàng chợt nghe thấy tiếng chân bƣớc vội ở sau lƣng. Có ai đang đuổi theo chàng. Đó là Polenka: con bé vừa chạy theo chàng vừa gọi: "Anh ơi! Anh gì ơi?".

Chàng quay lại. Con bé chạy xuống hết cầu thang và dừng lại trên chàng một bậc thang, sát trƣớc mặt chàng, Một ánh sáng mờ mờ từ dƣới sân hắt lên.

Raxkonikov nhìn kỹ khuôn mặt gày gò nhƣng dễ thƣơng của con bé đang mỉm cƣời với chàng và đôi mắt ngây thơ đang vui vẻ nhìn chàng. Nó chạy xuống để làm tròn một việc sai phái mà hình nhƣ nó rốt lấy làm thích thú.

- Anh ơi, anh tên là gì? Lại thế nầy nữa nhé; anh ở đâu? - nó hỏi gấp vừa hỏi vừa thở hổn hển.

Chàng đặt hai tay lên vai con bé và nhìn nó đăm đăm, lòng tràn đầy một hạnh phúc khó hiểu. Chàng thấy dễ chịu lạ lùng khi nhìn nó, chính chàng cũng không biết tại sao.

- Thế ai sai cô xuống?

- Chị Sonya sai em xuống, - bé đáp, nụ cƣời càng vui hơn nữa.

- Tôi biết mà, tôi biết là chị Sonya sai cô xuống.

- Cả mẹ cũng sai nữa cơ. Khi chị Sonya bảo em đi mẹ cùng đều nói: "Chạy nhanh lên Polenka!".

- Cô có yêu chị Sonya không?

- Em yêu nhất chị ấy! - Polenka đáp với một giọng quả quyết đặc biết, và nụ cƣời của nó bỗng nghiêm trang hẳn lại.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Thế cô có yêu tôi không?

Thay cho câu trả lời, chàng thấy khuôn mặt nhỏ nhắn nhích lại gần chàng va đôi môi mũm mĩm ngây thơ chìa ra hôn chàng. Bỗng hai cánh tay mảnh nhƣ hai que diêm của con bé ôm lấy chàng ghì thật chặt: mái đầu nó gục lên vai chàng, và con bé khóc khe khẽ, mặt mỗi lúc một tì mạnh vào chàng.

- Em thƣơng ba quá - một phút sau nó ngẩng khuôn mặt ƣớt đầm nƣớc mắt lên và lấy tay chùi nƣớc mắt, - bây giờ bao nhiêu là tai nạn - nó nói thầm một cách bất ngờ, với cái vẻ trịnh trọng mà trẻ con thƣờng cố làm ra cho đƣợc khi chúng muốn ăn nói "nhƣ ngƣời lớn"

- Thế ba có yêu cô không?

- Ba yêu Lidoska hơn hết thẩy chúng em, - nó nói tiếp, rất nghiêm trang và không mỉm cƣời, giọng nói bây giờ đã hoàn toàn nhƣ ngƣời lớn, - yêu là vì nó bé, là lại ốm nữa, bao giờ ba cũng mang quà về cho nó, còn chúng em thì ba dạy cho biết đọc sách, riêng em thì ba dạy ngữ pháp với lại giáo lý, -

nó trịnh trọng nói thêm, - còn mẹ thì không nói gì, nhƣng chúng em cũng biết mẹ thích thế lắm, mà ba cũng biết thế; mẹ muốn dạy em học tiếng Pháp, vì đã đến lúc em phải đi học.

- Thế cô có biết cầu nguyện không?

- Ồ, sao lại không biết, biết chứ! Đã lâu rồi; Em lớn nhất nên em đọc thầm một mình, còn Kolia với Lidoska thì đọc to lên theo mẹ; đầu tiên là đọc kinh "Kính mầng", rồi đến một bài kinh nữa là bài

"Lạy Chúa tha tội và ban phƣớc cho chị Sonya, rồi đến Lạy Chúa tha tội và ban phƣớc cho ba nầy của chúng con vì ba trƣớc kia của chúng em chết rồi, còn ba nầy là khác, nhƣng chúng em cũng cầu nguyện cho cả ba kia nữa".

- Polenka ạ, anh tên là Rodion; sau nầy có khi nào nhớ, em cũng hãy cầu nguyện cho cả "anh Rodion tội nghiệp" nữa nhé, chỉ thế thôi.

- Suốt đời em sẽ cầu nguyện cho anh, - con bé thành tâm trả lời rồi bỗng lại cất tiếng cƣời, ôm chầm lấy chàng ghì thật chặt. Raxkonikov nói rõ tên họ, địa chỉ cho con bé và hứa ngày mai thế nào cũng ghé lại.

Con bé trở lên nhà, lòng cảm phục chàng không bờ bến. Khi chàng bƣớc ra phố đã hơn mƣời giờ.

Năm phút sau chàng lại đứng trên cầu, ngay ở chỗ ngƣời đàn bà nhảy xuống sông lúc nãy.

"Thôi đủ rồi! - chàng nói, giọng quả quyết và đắc thắng, - dẹp hết những ảo ảnh, những nỗi lo sợ hão huyền, những bóng ma! Có cuộc sống đấy! Có phải giờ đây ta không sống đâu? Đời ta không chết theo mụ già ấy! Chúa cứu vớt lấy linh hồn mụ, và thế là đủ rồi, mụ ạ, yên nghỉ đi là vừa! Bây giờ là vƣơng quốc của lý trí và ánh sáng, vƣơng quốc của… ý chí, của sức mạnh… rồi ta sẽ xem! Rồi ta sẽ

đọ sức! - chàng nói thêm, giọng ngạo nghễ nhƣ thể đang thách thức một ma lực hắc ám nào. - Ta đã bằng lòng sống trong một khoảng không gian rộng có mấy tấc thôi kia mà! Giờ phút nầy ta yếu đuổi lắm, nhƣng… hình nhƣ bệnh đã khỏi hẳn. Khi bƣớc trong nhà ấy ra ta đã biết nó sẽ qua khỏi. À, nhà Potsinkov cách đây có mấy bƣớc.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Nhất định phải đến Razumikhin, dù không phải chỉ có mấy bƣớc cũng vậy… cứ cho hắn đƣợc cuộc!

Cứ cho hắn đắc chí, - không sao, mặc hắn… Sức mạnh, cần có sức mạnh: không có sức mạnh thì không làm nên cái gì hết; nhƣng muốn có sức mạnh phải dùng sức mạnh, đấy cái ấy họ lại không biết", - chàng nói thêm một cách kiêu hãnh và tự tin mỗi phút một trỗi dậy trong lòng chàng; chỉ phút chốc chàng đã thành một ngƣời khác hẳn trƣớc. Nhƣng có cái gì khác thƣờng xảy ra khiến chàng thay đổi hẳn đi nhƣ vậy? Chính chàng cũng không biết nữa; nhƣ ngƣời chết đuối bám vào một cọng rơm, chàng bỗng cảm thấy mình "có thể sống đƣợc; còn có một cuộc sống, cuộc sống của mình chƣa chết theo mụ già". Có lẽ chàng kết luận quá vội, nhƣng chàng không nghĩ đến chuyện đó.

"Thế nhƣng mình lại nhờ cầu nguyện cho anh Rodion tội nghiệp, - ý nghĩ ấy vụt thoáng qua óc chàng, nhƣng đó chỉ là… phòng xa thế thôi!" chàng nghĩ tiếp và cƣời thầm hành động trẻ con của mình. Chàng đang ở trong một tâm trạng hết sức hƣng khởi.

Chàng tìm ra nhà Razumikhin rất dễ dàng; trong nhà Potsinkov ngƣời ta đã biết ngƣời khách mới đến trọ và ngƣời gác cổng chỉ ngay cho chàng lối vào. Lên đến nửa cầu thang đã nghe tiếng cƣời nói ồn ào của một đám đông ngƣời tụ họp. Cửa trông ra thang gác để mở toang; bên trong vọng những tiếng quát tháo và cãi cọ. Phòng Razumikhin khá rộng, khách có đến mƣời lăm ngƣời. Raxkonikov dừng lại trong phòng mắc áo.

Ở đây, sau một tấm liếp, hai ngƣời đày tớ gái của chủ nhà đang lăng xăng cạnh hai cái ấm lò lớn, mấy cái chai, hoặc cái đĩa đựng bánh nƣớng và đồ nhắm từ nhà bếp của chủ nhà đƣa tới. Raxkonikov bảo vào gọi Razumikhin. Anh ta mừng quýnh chạy ra. Thoạt trông đã thấy ngay là anh uống rƣợu rất nhiều, và tuy xƣa nay Razumikhin uống rƣợu không bao giờ say, lần nầy cũng thãy anh hơi chuếnh choáng.

- Cậu ạ - Raxkonikov vội nói, - tôi chỉ đến để nói rằng cậu đã đƣợc cuộc và quả nhiên không ai có thể biết trƣớc mình sẽ làm gì. Còn vào thì tôi không vào đƣợc: tôi mệt quá, sắp ngã khuỵu xuống bây giờ đây. Vậy chúc cậu sức khỏe và chào cậu? Mai cậu đến đằng tôi…

Nầy, tớ đƣa cậu về nhà nhé! Cậu mà đã nói là mệt, thì hẳn…

- Thế còn khách? Cái anh tóc quăn vừa dòm ra là ai thế?

- Anh chàng ấy à? Có ma nó biết! Có lẽ là ngƣời quen của ông chú hay cũng có thể là hắn tự dẫn xác đến thôi… Tớ để ông chú ở lại tiếp họ; chú tớ là một ngƣời vô giá; rất tiếc là bây giờ cậu không làm quen đƣợc. Vả lại kệ mẹ nó cả lũ! Bây giờ họ cũng chẳng thiết gì đến tớ nữa, mà tớ cũng đang cần ra ngoài cho thoáng, cho nên cậu đến nhƣ thế thật đúng lúc; chỉ hai phút nữa là tớ đánh nhau với họ, thật đấy? Họ nói nhảm kinh ngƣời lên đƣợc… Cậu không thể tƣởng tƣợng con ngƣời ta có thể nói nhảm đến mức nào! Mà sao lại không thể tƣởng tƣợng đƣợc? Chúng mình đây lại không nói nhảm chắc? Thôi cứ để họ nói nhảm: nói nhảm bây giờ thì sau nầy đỡ nói nhảm đi… Cậu ngồi đây một chút, tớ gọi Zoximov nhé.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Zoximov vồ lấy Raxkonikov một cách thèm thuồng; có thể thấy rõ anh ta đang hết sức tò mò muốn biết một điều gì; đƣợc một lát mắt anh lại sáng ra.

- Phải đi ngủ ngay tức khắc, - Zoximov quyết định sau khi xem xét bệnh nhân trong chừng mực có thể - đêm nay anh nên uống một ít thuốc thì tốt, uống nhé? Lúc nầy tôi vừa chế… một liều thuốc bột.

- Hai liều cũng đƣợc, - Raxkonikov nói. - Liều thuốc bột đƣợc uống ngay tức thì.

- Cậu đƣa cậu ấy về là rất tốt, - Zoximov bảo Razumikhin; - ngày mai ra sao thì ta sẽ biết, nhƣng ngay bây giờ cũng đã khá lắm rồi: so với ban sáng có sự thay đổi đáng kể. Càng sống càng học đƣợc nhiều…

- Cậu có biết lúc nãy Zoximov nói nhầm với tớ những gì không? - Razumikhin nói bô bô khi hai ngƣời đã ra phố. - Tớ sẽ nói thẳng cho cậu nghe cậu ạ, vì họ toàn là đồ ngốc hết. Zoximov dặn tớ đi dƣờng phải nói chuyện gẫu với cậu và gợi cho cậu nói, rồi sẽ về kể lại cho hắn nghe vì hắn có cái ý là… là cậu… điên, hay gần nhƣ thế. Cậu thử tƣởng tƣợng xem! Thứ nhất là cậu còn thông minh gấp ba hắn ấy, thứ hai là cậu đã không điên thì thèm vào chấp những ý nghĩ của hắn, thứ ba là cái cục thịt ấy vốn chuyên nghề phẫu thuật nhƣng bây giờ lại xoay ra nghiên cứu các bệnh tinh thần, còn về cậu thì câu chuyện giữa cậu với Zamiotov đã làm cho hắn tin chắc rồi.

- Zamiotov kể cho cậu nghe hết rồi à?

- Kể hết, cậu cừ đấy. Bây giờ tớ hiểu hết đầu đuôi rồi, cả Zamiotov cũng hiểu… Phải, nói tóm lại.

Rodia ạ, số là… Bây giờ tớ hơi say chút đỉnh… Nhƣng không sao… số là cái ý ấy… cậu hiểu chứ?

Quả nhiên đã có lúc bắt rễ vào đầu họ… cậu hiểu chứ? Nghĩa là không có đứa nào dám nói ra miệng, vì nó vô lý quá, và nhất là khi họ bắt cái thằng thợ sơn ấy thì nó đã vỡ tan ra và vĩnh viễn tắt ngấm đi rồi. Nhƣng tại sao họ ngốc thế? Lúc nãy tớ có xạt Zamiotov ít nhiều, - cái nầy tớ nói riêng với cậu; cậu đừng để lộ chuyện gì hở ra cậu biết đấy nhé, tớ nhận thấy hắn rất dễ tự ái: việc ấy xảy ra ở nhà mụ Laviza, nhƣng hôm nay thì mọi việc đều rõ rành rành. Cái chính là do lão Ilya Petrovich mà ra cả? Hôm ấy hắn lợi dụng khi cậu ngất đi ở sở cảnh sát; mà về sau chính hắn cũng đâm xấu hổ; vì tớ

biết…

Raxkonikov háo hức lắng nghe. Razumikhin say rƣợu đâm ra ba hoa.

- Hôm ấy tớ ngất đi là vì không khí đã ngột ngạt lại sặc mùi sơn mới, - Raxkonikov nói.

- Còn phải phân trần nữa! Mà có phải chỉ có sơn thôi đâu, bệnh đã âm ỉ từ suốt một tháng ròng rồi; Zoximov có thể bảo đảm nhƣ thế. Còn thằng bé kia thì cậu không thể tƣởng tƣợng hắn đớ ngƣời ra nhƣ thế nào! Hắn bảo là "Tôi không đáng cái gót chân ngƣời ấy!" tức là cậu ấy. Hắn đôi khi cũng có những tình cảm tốt cậu ạ. Nhƣng cái bài học hôm nay ở "Lâu đài thuỷ tinh" thì thật là quá mức hoàn hảo! Lúc đầu cậu làm hắn hoảng đến động kinh lên đƣợc! Cậu hầu nhƣ xác nhận cho hắn tin chắc một lần nữa vào cái ý điên rồ ấy rồi bỗng nhiên thè lƣỡi ra cho hắn: "Nầy, cầm lấy!" Tuyệt diệu! Bây giờ thì hắn có vòi rồi, chết dí đi rồi? Cậu chúa thật đấy, mà với bọn ấy phải thế mới đƣợc! Chà lúc ấy Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lại không có tớ ở đấy, tiếc quá! Lúc nãy ở nhà tớ hắn mong cậu đến lắm đấy. Porfiri cũng muốn làm quen với cậu…

- Thế… cả… lão ấy. Tại sao họ lại liệt tôi vào loại điên?

- Nghĩa là không phải điên. Cậu ạ, hình nhƣ tớ ba hoa với cậu quá nhiều rồi đấy… Lúc nầy có một điều khiến cho ngƣời ta lấy làm lạ là cậu chỉ chú ý đến một điểm thôi; bây giờ thì đã rõ tại sao cậu lại chú ý đến điểm đó; một khi biết hết hoàn cảnh… và biết việc đó đã khiến cậu khích động và đã gắn liền với bệnh trạng của cậu nhƣ thế nào… Tớ hơi say cậu ạ, nhƣng có ma nó biết, hắn có một ý gì đấy… Tớ báo cậu: hắn đã lú ruột đi vì những cái bệnh tinh thần ấy rồi! Nhƣng cậu thì cứ mặc mẹ

hắn…

Hai ngƣời im lặng một lát.

- Nầy, Razumikhin ạ, - Raxkonikov lên tiếng, - tôi muốn nói thẳng với cậu: lúc nãy tôi vừa ở nhà một ngƣời chết ra, một ngƣời công chức mới chết… có bao nhiêu tiền tôi đem cho họ hết rồi… và, ngoài ra, có một ngƣời vừa hôn tôi, ngƣời ấy thì dù tôi có giết ngƣời chăng nữa, cũng sẽ, nói tóm lại, ở đấy tôi còn gặp một ngƣời nữa… cắm lông màu lửa, nhƣng tôi nói nhảm gì thế nầy; tôi mệt quá, cậu đỡ tôi một tí… sắp đến thang gác rồi…

- Cậu làm sao thế? Cậu làm sao thế - Razumikhin cuống quýt hỏi.

- Tôi chóng mặt, nhƣng không phải vì thế, mà vì tôi thấy buồn, buôn quá! Tâm trạng nhƣ một đàn bà… thật đấy! Kìa… cái gì thế? Cậu trông kia! trông kìa!

- Cái gì thế?

- Cậu không thấy à? Trong phòng tôi có ánh đèn, cậu thấy không? Qua khe cửa…

Họ đã đứng trƣớc cầu thang cuối cùng, bên cửa phòng bà chủ, và quả nhiên có thể thấy trong buồng Raxkonikov có ánh đèn.

- Lạ thật! Chắc là Naxtaxia. - Razumikhin nói.

- Không bao giờ chị ta lại lên phòng tôi vào giờ nầy, với lại chị ta ngủ từ lâu rồi, nhƣng… tôi không cần. Thôi, từ biệt?

- Sao thế? Tôi đƣa cậu lên, ta cùng vào?

- Tôi biết rồi, chúng ta cùng vào chứ sao, nhƣng tôi muốn bắt tay cậu ở đây và từ biệt cậu ở đây.

Nào, cậu đƣa tay đây, từ biệt cậu!

- Cậu làm sao thế Rodia?

- Không sao cả; ta lên đi, cậu sẽ làm chứng…

Họ bắt đầu bƣớc lên thang gác, và Razumikhin thoáng có ý nghĩ là có lẽ Zoximov nói đúng. "Chà?

Mình nói huyên thuyên làm cậu ấy loạn óc lên rồi?" - chàng lẩm bẩm một mình. Lên đến gần cửa, họ

chợt nghe trong buồng có tiếng nói:

- Chuyện gì thế nầy? - Razumikhin kêu lên.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Raxkonikov cầm lấy nắm cửa, mở toang nó ra và đứng sững trên ngƣỡng cửa.

Mẹ và em gái chàng đang ngồi trên chiếc đi-văng của chàng; họ đã đợi chàng suốt một tiếng rƣỡi đồng hồ. Tại sao chàng lại không hề ngờ họ đến và không hề nghĩ đến họ, mặc dầu đã mấy lần có tin họ đã lên đƣờng và sắp đến đây, hôm nay sẽ đến? Suốt một tiếng rƣỡi đồng hồ ngồi đợi họ đã tranh nhau hỏi Naxtaxia, bây giờ vẫn còn đứng trƣớc mặt họ, và chị ta đã có đủ thì giờ kể hết cho họ nghe từ đầu chí cuối. Họ sợ hãi cuống cuồng lên khi nghe nói hôm nay chàng trốn đi trong khi đang ốm, mà qua câu chuyện kể lại có thể thấy rõ là chàng đang mê sảng nữa! "Trời ơi? Rodia làm sao thế!"

hai mẹ con đã khóc lóc, đau đớn trong suốt thời gian chờ đợi.

Một tiếng reo vui mừng, hoan hỉ đón chào sự xuất hiện của Raxkonikov, hai mẹ con nhảy xổ ra ôm chầm lấy chàng. Nhƣng chàng đứng im nhƣ ngƣời chết rồi; một ý nghĩ ghê gớm, không sao chịu nổi, đã đột ngột giáng vào chàng nhƣ một tiếng sét. Tay chàng cũng không đƣa lên ôm lấy mẹ và em: chàng không nhấc nổi. Hai mẹ con ôm hôn chàng, vừa cƣời vừa khóc…

Chàng bƣớc tới một bƣớc, lảo đảo rồi đổ nhào xuống sàn nhà, ngất đi.

Hoảng hốt, kêu gào, rên rỉ… Razumikhin đang đứng ở ngƣỡng cửa, liền lao vào phòng, đƣa hai cánh tay hộ pháp xốc bạn lên và trong nháy mắt đã đặt nằm lên đi văng.

- Không sao, không sao? - anh nói với hai mẹ con, chỉ ngất xoàng thôi mà. Mới vừa đây bác sĩ bảo là anh ấy đỡ nhiều rồi, khỏi hẳn rồi mà! Lấy tí nƣớc! À, đây anh ấy tỉnh rồi đây nầy, đấy, tỉnh rồi!

Và nắm lấy tay Duneska mạnh đến nỗi suýt gãy ra, Razumikhin kéo nàng cúi xuống để xem "anh ấy tỉnh rồi đây nầy". Hai mẹ con cảm khích nhìn Razumikhin nhƣ nhìn một vị thiên thần; qua câu chuyện của Naxtaxia, họ đã biết Rodia của họ trong suốt thời gian ốm đã chịu ơn "ngƣời thanh niên tháo vát ấy nhƣ thế nào", ngay tối hôm ấy, trong khi nói chuyện riêng với Dunia, bà Punkheria Alekxandrovna Raxkonikova đã gọi Razumikhin nhƣ vậy.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 14

Phần III

Raxkonikov nhổm dậy và ngồi lên đi-văng. Chàng mệt mỏi khoát tay ra hiệu cho Razumikhin chấm dứt những lời lẽ không mạch lạc nhƣng nhiệt thành mà anh nói thao thao để an ủi mẹ và em chàng.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chàng cầm tay mẹ và em, rồi lặng lẽ nhìn một hồi lâu hết ngƣời nầy đến ngƣời kia. Mẹ chàng phát hoảng lên vì cái nhìn của chàng. Từ đấy mắt chàng ánh lên một nỗi day dứt gần nhƣ đau khổ, lại có một cái gì sững sờ, thậm chí dƣởng nhƣ điên dại nữa. Bà Punkheria Alekxandrovna khóc oà lên.

Mặt Avdotia Romanovna tái mét, tay nàng run lập cập trong tay anh nàng.

- Về đi với cậu ấy - chàng trỏ Razumikhin nói, giọng ngắc ngứ, - Mai, mai hẵng hay… Mẹ, em đến đây đã lâu chƣa?

- Lúc tối, con ạ, - bà Punkheria Alekxandrovna đáp; tàu đến chậm quá. Nhƣng Rodia ạ, mẹ không thể nào rời con lúc nầy đƣợc, đêm nay mẹ sẽ ở lại đây, cạnh…

- Đừng làm khổ tôi nữa! - chàng bực bội xua tay.

- Tôi sẽ ở lại với anh ấy! - Razumikhin thốt lên. - Tôi sẽ không rời anh ấy một phút, còn khách khứa của tôi đằng ấy thì mặc, tha hồ cho họ muốn làm gì thì làm! Đã có chú tôi chủ toạ.

Bà Punkheria Alekxandrovna một lần nữa lại xiết chặt tay Razumikhin nói:

- Biết lấy gì, tôi biết lấy gì cảm ơn anh cho xứng?

Nhƣng Raxkonikov lại cắt ngang.

- Không chịu đƣợc! Tôi không chịu đƣợc nữa… - Chàng giận dữ nhắc đi nhắc lại. - Đừng làm khổ

tôi nữa! Đủ rồi, thôi, đi đi… Không chịu đƣợc nữa!

- Thôi ta đi đi mẹ ạ, cứ ra ngoài một tý đã. Dunia hoảng hốt rỉ tai mẹ: chúng ta giết anh ấy mất, mẹ

không thấy ƣ?

- Nhƣng sau ba năm trời xa cách mẹ lại không thể nhìn anh con đƣợc một tý hay sao? - bà Punkheria Alekxandrovna khóc lóc.

- Khoan hẵng! - Raxkonikov lần nữa chặn họ lại, - các ngƣời cứ cắt ngang lời tôi, mà đầu óc tôi thì cứ rối tinh lên… Mẹ, em đã gặp Lugin chƣa?

- Chƣa, Rodia ạ, song anh ấy cũng đã đƣợc tin mẹ và em đã lên tới đây. Rodia nầy, - Punkheria Alekxandrovna hơi ngập ngừng nói tiếp, - mẹ và em cũng đƣợc tin là Piotr Petrovich đã có lòng tốt đến thăm con.

- Phải… hắn có cái lòng tốt ấy đấy… Dunia nầy, lúc nãy anh vừa tuyên bố với Lugin là anh sẽ vứt hắn xuống cầu thang và anh đã tống cổ hắn đi rồi…

- Rodia. Con nói gì thế? Có thật là con không nói đùa đấy chứ) - bà Punkheria Alekxandrovna hoảng sợ ấp úng, nhƣng rồi bà ngừng bặt, đƣa mắt nhìn Dunia.

Avdotia Romanovna chăm chú nhìn anh và chờ đợi chàng nói tiếp. Cả hai mẹ con đều đã đƣợc Naxtaxia báo cho biết cuộc xung đột vừa rồi (theo cách hiểu của chị ta, cả hai ngƣời đều đã hết sức khổ tâm vì băn khoăn và thấp thỏm chờ đợi).

- Dunia, - Raxkonikov khó nhọc nói tiếp, - anh không bằng lòng cuộc hôn nhân đó! Vì vậy, ngay ngày mai hễ gặp Lugin là cô phải cắt đứt ngay với hắn, và tuyệt không đƣợc nói năng gì đến thằng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cha ấy nữa!

- Trời ơi? - bà Punkheria Alekxandrovna kêu lên.

- Anh, cẩn thận lởi nói một tý! - Avdotia Romanovna nóng nảy đáp, nhƣng rồi nàng lại tự chủ đƣợc ngay và dịu dàng nói tiếp. - Bây giờ có lẽ anh mệt rồi, không nói chuyện đƣợc đâu…

- Cô tƣởng tôi mê sảng chắc? Không… Cô lấy Lugin là vì tôi nhƣng tôi không nhận sự hy sinh đó.

Vì vậy, ngay ngày mai, cô viết cho hắn một lá thƣ… cự tuyệt. Sớm mai, cô đem thƣ cho tôi xem, thế

là hết!

- Không đời nào! - ngƣời con gái bị xúc phạm thét lên. - Anh có quyền gì mà…

- Dunia, con cũng nóng nảy quá, thôi, để đến mai… con không thấy là… - bà cụ kinh hoảng vồ lấy Dunia.

- Ôi thà ta đi đi còn hơn!

- Anh ấy mê sảng đấy! - Razumikhin nói lè nhè, - không thì đời nào anh ấy dám làm nhƣ vậy! Mai rồi cái chứng điên dại ấy sẽ bay đi hết thôi!. Nhƣng hôm nay quả anh ấy có đuổi cổ hắn ra thật, đúng thế đấy. Dĩ nhiên lão kia cũng cáu… Hắn đến đây thuyết lý phô trƣơng ra một mớ kiến thức, rồi cúp đuôi chuồn thắng…

- Thế ra chuyện có thật ƣ? - bà Punkheria Alekxandrovna kêu lên.

- Mai, anh nhé - Dunia nói, giọng ái ngại. - Mẹ ơi ta đi thôi…, anh Rodia, em đi nhé!

- Em, em hiểu chƣa? - Chàng thu hết tàn lực nói với theo, - anh không mê sảng đâu, cuộc hôn nhân ấy là một việc hèn hạ.Cứ cho rằng anh là một thằng hèn, nhƣng còn em, ít nhất em cũng không đƣợc thế, một ngƣời là đủ lắm rồi… Dù anh có là một thằng hèn mạt chăng nữa, anh cũng sẽ không thể coi em là em đƣợc nếu, hoặc anh, hoặc Lugin… Thôi, đi đi…

- Cậu điên rồi! Đồ bạo chúa - Razumikhin gầm lên, nhƣng Raxkonikov lặng thinh, có lẽ chàng không còn đủ sức để đáp lại nữa. Chàng nằm dài trên đi-văng, quay mặt vào tƣờng, hoàn toàn kiệt sức.

Avdotia Romanovna tò mò nhìn Razumikhin; đôi mắt đen nhánh sáng long lanh khiến Razumikhin phải rùng mình. Bà Punkheria Alekxandrovna đứng sững ra nhƣ ngƣời mất hồn.

- Tôi không tài nào rứt ra mà đi đƣợc! - Bà thều thào nói với Razumikhin, gần nhƣ tuyệt vọng. - Tôi sẽ ở lại đây chỗ nào cũng đƣợc… Nhờ anh đƣa Dunia về hộ.

- Thế rồi bà làm hong hết việc cho mà xem? - Razumikhin cũng thầm thì, vẻ hốt hoảng. - ít nhất ta cũng cữ hẵng ra ngoài cầu thang cái đã. Chị Naxtaxia à, soi đèn tí nào!

Ra đến cầu thang. Razumiklin lại khe khẽ nói tiếp:

- Lúc nãy chí thiếu chút nữa anh ấy đánh cả tôi lẫn bác sĩ đấy. Bà và cô nghe ra chƣa? Đánh cả bác sĩ! Hắn đã phải chịu nhịn ra về để anh ấy khỏi nổi khùng lên đấy. Rồi trong lúc tôi đang đứng dƣới nhà để theo dõi thì anh ấy đã mặc quần áo lẻn đi lúc nào không biết. Bây giờ, nếu bà và cô cứ làm anh ấy tức lên thì anh sẽ lại lẻn đi, đêm hôm thế nầy chƣa biết chừng anh lại tự làm hại đến thân nữa Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đấy!

- Trời? Anh nói sao?

- Với lại cô Avdotia Romanovna cũng không thể ngủ một mình trong cái buồng trọ của Piotr Petrovich thuê đƣợc. Cái thằng cha Piotr Petrovich tồi thật! Hắn không thể thuê cho bà và cô một căn buồng khá hơn tý sao! Thôi, tôi hơi say, nên lời lẽ có thô lỗ một chút, bà và cô đừng chấp…

- Nhƣng tôi phải đến gặp bà chủ nhà ở đây mới đƣợc - bà Punkheria Alekxandrovna khẩn khoản, -

tôi sẽ van xin bà ta nhƣờng cho tôi và Dunia một góc để ở lại đêm nay. Tôi không thể bỏ nó một mình nhƣ thế đƣợc, không thể đƣợc!

Lúc bấy giờ họ đứng ở bậc thang trƣớc cửa phòng bà chủ. Chị Naxtaxia đứng ở bậc thang dƣới, soi đèn cho họ. Razumikhin thấy xao xuyến lạ thƣờng. Nửa giờ trƣớc đây, khi đƣa Raxkonikov về nhà, tuy có nói năng ba hoa, anh vẫn thấy hoàn toàn thanh thản và hầu nhƣ tỉnh táo, mặc dầu tối hôm ấy anh đã nốc rất nhiều rƣợu. Giờ đây, anh cảm thấy mình nhƣ chìm trong một trạng thái cuồng hoan và hơi men lại bốc lên đầu anh dữ dội hơn bội phần. Anh đứng giữa hai mẹ con bà Punkheria Alekxandrovna, cầm tay hai ngƣời - viện đủ các lý lẽ khuyên nhủ họ một cách mạnh dạn khác thƣờng và chắc là để thêm sức thuyết phục, cứ mỗi câu anh lại xiết chặt tay họ trong tay mình nhƣ

trong hai gọng kìm và nhìn thẳng vào mặt Avdotia Romanovna không chút ngƣợng ngùng, nhƣ

muốn nhai sống nuốt tƣơi nàng vậy. Đôi khi đau quá, họ cố rút tay ra khỏi nắm tay to tƣớng xƣơng xẩu của anh, song anh không những không để ý, mà lại còn kéo mạnh họ lại gần anh hơn nữa. Ví thử

lúc ấy họ bảo anh đâm đầu nháy xuống thang gác, chắc anh sẽ nhảy ngay tức khắc, không suy nghĩ

không đắn đo. Tuy cũng thấy anh chàng trai trẻ nầy quả rất kỳ cục, và xiết chặt tay mình quá đau, nhƣng bà Punkheria Alekxandrovna đang hoang mang về chuyện Rodia, và đối với bà lúc nầy Razumikhin quả là một vị cứu tinh, nên bà cứ làm ngơ trƣớc những cử chỉ kỳ quặc nhỏ nhặt ấy.

Avdotia Romanovna lúc bấy giờ cũng hoang mang không kém; tuy chẳng phải là ngƣời nhút nhát, nàng cũng không khỏi sửng sốt và hầu thƣ sợ hãi nữa khi bắt gặp đôi mắt sáng quắc và man dại của ngƣời bạn anh nàng, duy chỉ vì lòng tin tƣởng không bờ bến đối với con ngƣời kỳ quặc đó mà câu chuyện của Naxtaxia đã gieo vào lòng nàng, nàng mới bỏ đƣợc ý định kéo mẹ chạy trốn. Hơn nữa, nàng cũng hiểu rõ là bây giờ hai mẹ con không dễ gì thoát khỏi anh ta đƣợc. Vả chăng khoảng mƣơi phút sau nỗi lo lắng của nàng cũng dịu đi đƣợc phần lớn.

Razumikhin có một đặc điểm là chỉ trong nháy mắt cung có thể bộc lộ hết bản chất mình ra đƣợc, dù trong tâm trạng nào cũng vậy, thành thử ai cũng có thể hiểu ngay mình đang giao thiệp với loại ngƣời nào.

- Không đến hỏi bà chủ nhà đƣợc đâu, làm thế thì không gì khờ bằng nữa! - Anh quát to lên, cố

thuyết phục bà Punkheria Alekxandrovna - Bà có là mẹ chăng nữa, nhƣng nếu bà ở lại thì anh ấy sẽ

điên tiết lên, rồi sự thể ra sao thì có trời biết đƣợc? Bà và cô hãy nghe tôi đây. Tôi định thế nầy…

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Bây giờ thì để chị Naxtaxia ở lại với anh ấy, còn tôi: tôi sẽ đƣa bà và cô về nhà, vỉ ở đấy bà và cô không thể đi một mình ngoài đƣờng đƣợc đâu. Về mặt nầy ở Petersbung chúng tôi… Thôi thèm vào nói chuyện ấy!Sau đó tôi sẽ chạy ngay lại đây, và xin hứa chắc là chỉ mƣời lăm phút tôi sẽ trở lại báo cáo với hai ngƣời về tình trạng sức khỏe của anh ấy: có ngủ đƣợc hay không v.v. Sau đó thì… thế

nầy nhé! Sau đó tôi sẽ vù ngay về nhà, bởi vì tôi còn lũ khách khứa đang say sƣa bí tỉ ở đằng ấy. Tôi sẽ lôi Zoximov theo, cậu ta là bác sĩ đang chăm sóc anh ấy, lúc nầy cậu ta đang ở đằng nhà tôi, cậu nầy thì không say, không, không bao giờ say. Tôi sẽ lôi cậu ta đến đằng Rodia và sau đó sẽ lập tức đến đằng bà và cô, không chậm trễ nhé, nghĩa là trong một tiếng đồng hồ nữa bà sẽ nhận đƣợc tin tức của tôi đi chứ! Nếu anh ấy mệt nặng, tôi xin hứa là sẽ đƣa bà đến đằng anh ấy, còn nếu khá thì xin mời bà đi nghỉ. Đêm nay tôi sẽ ở lại đây, trong căn buồng ngoài anh ấy sẽ không hay biết gì đâu, tôi sẽ bắt Zoximov vào ngủ trong buồng bà chủ để có thể kịp thời động dụng. Lúc nầy đối với anh ấy thì ai hơn, bà hay là bác si? Bác sĩ hơn chứ, bác sĩ có ích hơn nhiều. Vậy thì bà hãy cứ trở về. Còn nhƣ

đến gặp bà chủ thì không thể đƣợc, tôi thì đƣợc, nhƣng bà thì không bà ta sẽ không bằng lòng đâu bởi vì… bởi vì bà ta ngốc lắm. Rà ta ghen với cô Avdotia Romanovna, xin bà biết t cho nhƣ vậy và cả với bà nữa…nhƣng chắc chắn là với cô Avdotia Romanovna. Bà ta là một ngƣời kỳ quặc hết sức.

Mà tôi, tôi cũng là một thằng ngốc. Thôi, thèm vào nói chuyện ấy. Ta đi đi. Bà có tin tôi hay không, nào bà nói đi, bà có tin tôi hay không?

- Mẹ ơi, ta đi thôi - Avdotia Romanovna nói - chắc chắn anh ấy sẽ làm nhƣ lời anh ấy hứa. Anh ấy đã cứu sống anh Rodia một lần rồi đấy, và nếu quả có bác sĩ thuận ngủ lại đêm ở đây thì mẹ con mình còn trông mong gì hơn nữa?

- Đấy, đấy, cô cô thật là hiểu tôi vì có 18 một vị thiên thần! - Razumikhin reo lên, tràn đầy phấn khởi.

- Ta đi thôi. Chị Naxtaxia, chị lên ngay tức khắc, chong đèn ngồi với anh ấy, mƣời lăm phút nữa tôi sẽ trở về, tuy chƣa thật tin hẳn, bà Punkheria Alekxandrovna cũng không phản đối nữa. Razumikhin nắm cánh tay hai ngƣời lôi xuống cầu thang. Dù sao, bà cụ cũng không khỏi thắc mắc: "Tuy có tháo vát và tận tình thật, song không biết liệu anh ta có thể giữ đƣợc lời hứa không? Anh ta đang say thế

nầy…"

- À, tôi hiểu rồi, bà nghĩ là tôi trông có vẻ say chứ gì - Razumikhin thốt lên, cắt ngang dòng ý nghĩ

của bà mà anh vừa phỏng đoán trong khi xoạc cẳng bƣớc trên vỉa hè những bƣớc dài đến nỗi hai ngƣời đàn bà chật vật lắm mới theo kịp (điều mà anh cùng không hề chú ý đến). - Thật là ngốc, tôi muốn nói là… tôi say nhƣ một thằng vô lại, nhƣng vấn đề không phải ở đấy, không phải tôi say vì rƣợu đâu. Từ khi tôi trông thấy bà và cô là đầu óc tôi cứ quay cuồng lên. Nhƣng thôi, thèm vào nói chuyện tôi nữa. Xin đừng để ý đến tôi làm gì: tôi chỉ nói láo. Tôi không xứng đáng với bà và cô, không xứng đáng đến cực độ ấy Ngay sau khi đƣa bà và cô về, lập tức tôi sẽ đi ra ngoài kênh gần Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đây, kia thôi, tôi sẽ dội hai thùng nƣớc lên đàu và tỉnh hẳn… Giá ít nhất bà và cô cũng biết cho rằng tôi yêu quý hai ngƣời đến nhƣờng nào!… Đừng cƣời tôi, cũng đừng giận tôi nhá! Các bà cứ giận hết mọi ngƣời đi, nhƣng đừng giận tôi. Tôi là bạn của anh ấy và do đó tất cũng là bạn của các bà. Tôi mong đƣợc nhƣ vậy, tôi đã linh cảm nhƣ vậy… Từ năm ngoái, đã có lúc… Nghĩa là tôi không linh cảm gì hết vì bà ta và cô đến với tôi nhƣ từ trên trời sa xuống. Có thể là suốt đêm nay tôi sẽ không ngủ… Lúc nãy, cậu Zoximov cứ sợ là anh ấy điên… Đấy cho nên bà đừng làm anh ấy giận lên…

- Anh nói gì thế! - Bà cụ kêu lên.

- Chính bác sĩ nói nhƣ vậy thật ƣ?- Avdotia Romanovna hoảng sợ hỏi.

- Hắn nói thế nhƣng không phải thế đâu. Không, hoàn toàn không phải. Hắn cũng đấy cho anh ấy uống một liều thuốc, một thứ thuốc bột, tôi thấy mà, và vừa đúng lúc ấy bà và cô đến. Ồ giá để đến mai bà và cô hẵng lại có phải hay hơn không? Chúng ta đi nhƣ thế nầy là rất tốt. Một giờ nữa, Zoximov sẽ báo cáo tƣờng tận với bà. Ít nhất hắn ta cũng không say nhƣ tôi! Mà tôi rồi cũng không say nữa đâu… Nhƣng sao tôi lại có thể quá chén thế nhỉ? Chà chính là vì mấy cái thằng quỷ sứ, chúng lôi cuốn tôi vào cuộc tranh luận. Thế mà tôi đã tự dặn là không đƣợc tranh luận rồi chứ có phải… chúng chỉ toàn nói nhảm! Tí nữa thì tôi gây ẩu đả! Tôi đã để chú tôi ở lại làm chủ toạ… Bà và cô có biết không: chúng nó yêu cầu phải huỷ diệt cá tính, và coi đó là lý tƣởng tuyệt đỉnh đấy!

Phải làm sao cho mình không phải là bản thân mình, càng ít giống mình ngần nào càng tốt ngần ấy.

Đấy, chúng nó muốn đi đến kết luận nhƣ vậy đấy! Đối với chúng, đó là đỉnh tột cùng của tiến bộ.

Thà chúng nó tán láo nhƣng tán cho độc đáo một chút, chứ đằng nầy…

- Anh nầy, - bà Punkheria Alekxandrovna rụt rè ngắt lời Razumikhin, song chỉ càng làm cho anh chàng cao hứng lên.

- Thế bà nghĩ sao? - Razumikhin cất cao giọng gào to hơn nữa, - bà tƣởng tôi nỗi khùng lên vì chúng nó tán láo à? Không phải. Tôi lại thích cho chúng nó tán nữa đấy. Tán láo là cái đặc quyền duy nhất của con ngƣời so với các sinh vật khác. Chính có tán láo ngƣời ta mới đạt đƣợc đến chân lý. Chính vì tôi tán láo nên tôi mới là ngƣời; không bao giờ đạt đến đƣợc một chân lý nào mà lại không phải tán láo đến mƣời bốn lần, có thể đến một trăm bốn mƣơi lần nữa là khác, và nhƣ thế cũng là một thứ

vinh dự, thế nhƣng chúng ta lại không biết tán láo cho độc đáo, dùng trí tuệ của mình mà tán láo!

Anh cứ tán láo với tôi đi, nhƣng hãy tán láo theo kiểu riêng của anh: tôi sẽ ôm hôn anh ngay.

Tán láo, nhƣng theo kiểu của mình, có lẽ còn tốt hơn là nói đúng nhƣng lại nhai lại của kẻ khác; trong trƣờng hợp đầu, anh chính là một con ngƣời, còn trong trƣờng hợp sau thì chỉ là một con vật!

Chân lý không mất đi đâu, nhƣng cuộc sống có thể huỷ diệt đƣợc, đã có những trƣờng hợp nhƣ thế.

Bây giờ chúng đang làm gì đây? Tất cả, tất cả chúng ta, không trừ ai, dù là trong lĩnh vực khoa học, văn hoá, tƣ tƣởng, phát mình hay trong lĩnh vực của lý tƣởng, dục vọng, chủ nghĩa tự do, lý trí, kinh nghiệm, tất cả, trong tất cả mọi lĩnh vực, chúng ta đều chỉ lên đến lớp dự bị tiểu học thôi. Chúng ta Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ƣa chuộng những tri thức mà ngƣời khác mớm cho ta sau khi đã nhai kỹ. Có đúng nhƣ vậy không?

Tôi nói nhƣ vậy có đúng không?- Razumikhin quát tƣớng lên, vừa lay vừa xiết chặt tay hai mẹ con Dunia. - Có đúng không?

- Ôi! Trời ơi! Tôi chịu thôi, - bà Punkheria Alekxandrovna đáp.

- Đúng, đúng nhƣ vậy… tuy có nhiều điểm tôi chƣa đồng ý hẳn. - Avdotia Romanovna nghiêm trang tiếp lời, rồi bất giác kêu lên một tiếng vì lần nầy Razumikhin bóp chặt tay nàng đau quá.

- Đúng. Cô nói là đúng. Vậy, nếu vậy thì cô… cô - Anh ta phấn khởi reo lên. - cô thật là một nguồn nhân hậu, thanh cao, thông tuệ và…hoàn mỹ. Xin cô hãy đƣa tay ra cho, đƣa đi! Cả bà nữa, lúc nầy tôi muốn quỳ xuống, hôn tay cô, ngay ở đây ngay bây giờ!

Và anh ta quỳ luôn xuống vỉa hè, may sao lúc ấy vắng ngƣời.

- Thôi đừng, tôi van anh, anh làm gì thế? - bà Punkheria Alekxandrovna hoảng hốt đến cực điểm vội kêu lên.

- Anh đứng dậy đi. Kìa, đứng len! - Dunia cƣời, tuy chính nàng cũng hốt hoảng.

- Không, không đời nào, nếu cô không chìa tay ra cho tôi! Đấy nhé, bây giờ thì đƣợc, ta đi thôi! Tôi chỉ là thằng thô lỗ. Tôi không xứng đáng với cô, tôi say, và tôi tự thấy hổ thẹn lắm, tôi không xứng đáng đƣợc yêu cô, song phàm kẻ nào chƣa hẳn là súc vật cũng đều phải quỳ xuống trƣớc mặt cô cả!

Cho nên tôi đã quỳ xuống… Chỗ ở của cô đấy à, chỉ riêng điều nầy thôi cùng đủ để Rodia có quyền tống cổ Piotr Petrovich ra khỏi nhà rồi? Sao hắn lại dám đƣa cô đến ở một nhà trọ nhƣ thế nầy đƣợc!

Thật là bêu xấu! Cô có biết hạng ngƣời nào thì ngƣời ta để cho vào đây không? Thế mà cô là vợ

chƣa cƣới của hắn chứ có phải không đâu! Cô chính là vợ chƣa cƣới của hắn, phải không nào? Vậy thì, tôi xin nói thẳng với cô rằng ngƣời chồng chƣa cƣới của có là một thằng chó đểu!

- Ông Razumikhin ạ, ông quên mất rằng… - bà Punkheria Alekxandrovna nói.

- Vâng, vâng, bà nói đúng, tôi quên mất, chết thật. - Razumikhin hối hận đáp - nhƣng, nhƣng bà đừng giận tôi vì những lời tôi vừa nói ra. Bởi vì tôi thành thật. Bà nói, chứ không phải vì… hừm.

Nếu vì thế thì thật là tồi, tóm lại không phài vì tôi… Hừm, thôi đƣợc, tôi sẽ không nói gì nữa, tôi không dám nói Nhƣng hôm qua, khi hắn mới bƣớc vào buồng, chúng tôi đã biết ngay rằng con ngƣời ấy không phải cùng cánh với chúng ta, không phải vì chúng tôi thấy hắn vào với một cái đầu mới uốn ở hiệu ra, cũng không phải vì hắn hối hả phô trƣơng mớ kiến thức của hắn ra đâu, nhƣng chính vì hắn là một thằng mật thám, một tên đầu cơ, vì hắn chính là một tên Do Thái, một thằng bịp bợm: trông qua cũng biết ngay. Bà tƣởng hắn thông minh ƣ? Không đâu hắn đần độn hết chỗ nói! Đấy, cô nghĩ xem, hắn mà có thể là chồng cô đƣợc ƣ? Ôi! Trời ôi! Các bà thứ nghĩ xem. - vừa bƣớc chân lên cầu thang anh đã dừng phắt ngay lại, - bạn bè của tôi ở đằng nhà dù có say chăng nữa thì họ cũng là những ngƣời lƣơng thiện và chúng tôi, kể cả tôi vì tôi cũng thế, dù chúng tôi có nói láo chăng đi nữa thì rồi một ngày kia nói láo mãi chúng tôi cũng sẽ đạt đƣợc đến chân lý, vì con đƣờng chúng tôi đang Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đi là một con đƣờng cao quý, còn Piotr Petrovich thì… con đƣờng hắn đi không cao quý chút nào.

Tuy tôi vừa chửi bới họ thậm tệ, song tôi kính trọng họ; ngay đối với Zamiotov, tôi không kính trọng gì nhƣng tôi rất mến hắn vì hắn là một thằng nhóc con! Cả đối với cái thằng súc sinh Zoximov kia nữa cũng thế, bởi vì hắn ta thật thà và biết việc. Nhƣng thôi đủ rồi, mọi việc đều đã sáng tỏ và đều đƣợc tha thứ… Tha thứ chứ? Có phải không ạ? Thôi, ta đi thôi! Tôi biết cái hành lang nầy rồi, đã có lần tôi đến đây. Kia, ở số 3 ấy, đã từng xảy ra một việc bậy bạ… Nào! Các bà ở buồng nầy? Số bao nhiêu. Số 8 à? Đƣợc, ban đêm các bà nhớ khoá chặt cửa lại, đừng để cho ai vào cả. Mƣời lăm phút nữa tôi sẽ đem tin tức lại cho các bà rồi sau đó nữa tiếng tôi sẽ trở lại với Zoximov, các bà cứ chờ.

Thôi tạm biệt, tôi đi đây.

- Trời ơi, Dunia, anh con rồi sẽ ra sao? - bà Punkheria Alekxandrovna lo sợ nói với con gái.

- Mẹ cứ bình tĩnh mẹ ạ, - Dunia vừa bỏ mũ, cởi áo choàng vừa đáp lại. - Chính Chúa đã phái cái ông nầy đến với chúng ta đấy, tuy ông ta cũng hơi quá chén. Con xin bảo đảm là mẹ con ta có thể tin đƣợc vào ông ấy. Vả lại ông ta đã giúp anh con biết bao nhiêu là việc…

- Trời ơi, Dunia! Biết anh ta có trở lại nữa không? Mà sao mẹ lại nỡ tâm rời Rodia nhỉ! Thật mẹ

không ngờ sẽ gặp anh con trong một tình trạng nhƣ thế, không, thật không ngờ. Vừa rồi anh con mới phũ phàng làm sao! Tƣởng nhƣ nó không hài lòng khi gặp lại mẹ con ta…

Bà ứa nƣớc mắt.

- Không, không phải thế đâu mẹ ạ, mẹ không trông rõ đấy thôi, mẹ chỉ khóc suốt. Anh Rodia đang bị

khích động vì một căn bệnh trầm trọng, nguyên do chỉ có thế thôi.

- Ôi! Bệnh với tật! Rồi sẽ ra sao đây, rồi sẽ ra sao đây! Mà Dunia, nó ăn nói với con mới tệ chứ? - Bà mẹ nói, rụt rè nhìn vào mắt Dunia nhƣ muốn đọc hết ý nghĩ của nàng, lòng cùng đã khuây khuây vì thấy Dunia bênh vực Rodia, nghĩa là đã tha thứ cho anh - Mẹ tin chắc là đến mai anh con sẽ nghĩ lại,

- bà nói thêm để cố tìm hiểu cho đến cùng tâm trạng con gái.

- Con thì con biết chắc rằng ngày mai anh Rodia lại cũng sẽ nói nhƣ vậy… về vấn đề nầy, - Avdotia Romanovna ngắt lời mẹ. Và dĩ nhiên, đến đây câu chuyện cũng chấm dứt, vì đây là một vấn đề tế nhị

mà bà Punkheria Alekxandrovna đang rất ngại đề cập đến.

Dunia đến hôn mẹ. Bà cụ lặng thinh ôm chặt lấy nàng, đoạn bà ngồi xuống lo âu chờ đợi Razumikhin trở về.

Bà đƣa mắt rụt rè nhìn theo con gái đang chắp tay đi đi lại lại trong buồng suy nghĩ liên miên, lòng cũng thấp thỏm đợi chờ nhƣ mẹ. Cái kiểu đi đi lại lại từ góc nầy sang góc kia nhƣ vậy đã thành một thói quen đối với Avdotia Romanovna mỗỉ khi nàng suy nghĩ, và những lúc nhƣ vậy bao giờ mẹ

nàng cũng sợ phá rối dòng suy tƣởng của nàng.

Razumikhin quả cũng lố bịch với cái tình cảm bồng bột đối với Avdotia Romanovna, một tình cảm đột ngột cháy bùng lên trong cơn tuý luý; song cứ ngắm ngƣời con gái, nhất là bây giờ khi nàng đang Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

buồn bã và đăm chiêu chắp tay đi đi lại lại trong phòng thì chắc nhiều ngƣời sẽ hiểu đƣợc cái thái độ

kỳ quặc của Razumikhin mà lƣợng thứ cho anh. Avdotia Romanovna đẹp lắm; thân nàng cao dong dỏng, cân đối lạ thƣờng, mỗi cử chỉ của nàng đều thể hiện sức mạnh và lòng tự tin, mà không hề mày may làm giảm vẻ dịu dàng và kiều diễm.

Mặt Avdotia giống mặt anh nàng, nhƣng đó là khuôn mặt của một giai nhân. Tóc nàng màu hung thẫm, sáng hơn của anh nàng một tí, đôi mắt nàng hầu nhƣ đen, sáng long lanh, kiêu kỳ, nhƣng đôi lúc lại hiền dịu khác thƣờng. Da mặt nàng trắng xanh, song không phải thứ nƣớc da xanh bủng của ngƣời ốm yếu, gƣơng mặt nàng sáng bừng lên một khí sắc khỏe mạnh và tƣơi trẻ. Miệng nàng hơi nhỏ, đôi môi tƣơi thắm, môi dƣới và cằm nàng hơi nhô ra một chút. Đó là nét không đều duy nhất trên khuôn mặt xinh đẹp của nàng, song điều đó cũng tạo cho mặt nàng một vẻ đặc biệt cƣơng nghị

vì dƣờng nhƣ kiêu ngạo nữa. Nét mặt nàng có phần nghiêm nghị, đăm chiêu hơn là vui vẻ, nhƣng ngƣợc lại nụ cƣời nở trên môi nàng mới ăn nhịp với khuôn mặt ấy làm sao. Tiếng cƣời vui vẻ, hồn nhiên và vô tƣ lự mới hợp với nàng làm sao, mà cũng dễ hiểu tại sao Razumikhin, con ngƣời chân tình, cởi mở, thật thà, trung hậu và khoe nhƣ thần ấy, lại đang lúc say sƣa, và cũng chƣa hề đƣợc thấy ai đẹp nhƣ vậy, mới thoạt nhìn nàng đã mất tự chủ đến nhƣờng ấy. Hơn nữa sự tình cờ dƣờng nhƣ cố

ý cho anh ta trông thấy Dunia đúng vào lúc lòng nàng đang tràn ngập yêu đƣơng, đang say sƣa với hạnh phúc đƣợc gặp ngƣời anh yêu quý. Rồi sau đó anh lại thấy cánh môi của nàng run lên vì phẫn uấ trƣớc những nhƣng yêu sách xấc xƣợc, vô ân và tàn nhẫn của anh nàng, và anh không cầm lòng đƣợc nữa.

Vả chăng Razumikhin cũng nói đúng khi đứng trên cầu thang trong cơn say, anh đã thốt ra rằng bà chủ nhà kỳ quặc với Raxkonikov - Praxkopia Ivanovna sẽ phải phát ghen không những với Avdotia Romanovna mà có thể là ngay cả với bà Punkheria Alekxandrovna. Tuy đã bốn mƣơi ba tuổi bà Punkheria Alekxandrovna vẫn giữ đƣợc những nét kiều diễm của nhan sắc ngày xƣa, trông bà lại còn trẻ hơn tuổi nhiều; những ngƣời đàn bà đã già mà vẫn giữ mãi đƣợc sự trong sáng của tâm hồn, những tình cảm tƣơi mát, tấm nhiệt tình chân thật và thanh cao, thƣờng hay có vẻ đẹp đó. Cũng xin mở ngoặc nói thêm rằng giữ đƣợc tất cả những đức tính đó chính là phƣơng tiện duy nhất để khỏi bị

mất vẻ đẹp ngay khi đã về già. Tóc bà Punkheria Alekxandrovna đã lốm đốm bạc và thƣa thớt dần, nhƣng nếp nhăn chân chim đã hằn lên từ lâu ở khóe mắt, má đã bóp vào và khô héo đi vì lo âu và sầu muộn tuy nhiên nét mặt của bà vẫn xinh đẹp. Đó là chân dung của Dunia thêm hai mƣơỉ tuổi nữa, chỉ

có khác là môi dƣới của bà không nhô ra, nên không có cái vẻ đặc biệt của Dunia. Bà Punkheria Alekxandrovna là một ngƣời đàn bà dễ xúc động, song không phải đến mức quá đa cảm, tính rụt rè và hay nhƣờng nhịn nhƣng chỉ đến một chừng mực nào thôi: bà có thể dung thứ, chấp nhận rất nhiều, ngay cả những điều trái với định kiến của bà, nhƣng bao giờ cũng có một giới hạn do lờng trung thực do những quan niệm sống và những quy tắc tối thiểu của bà vạch ra mà không hoàn cảnh nào có thể

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

buộc bà vi phạm đƣợc.

Razumikhin ra đi vừa đƣợc hai mƣơi phút thì trên cánh của nghe có hai tiếng gõ khè nhƣng dồn dập: anh ta đã trở về.

- Tôi không vào đâu, tôi không có thì giờ, - anh nói vội khi họ ra mở cửa. - Anh ấy đang yên giấc, ngủ rất ngon, rất say. Chỉ mong sao anh ấy cứ ngủ đƣợc mƣời tiếng nhƣ vậy. Naxtaxia đang ở bên cạnh anh ấy. Tôi đã dặn chị ta là không đƣợc đi đâu hết trƣớc khi tôi trở về. Bây giờ thì tôi đi lôi Zoximov đến đây, cậu ta sẽ thân đến bẩm báo; sau đó thì xin bà và cô hãy đi nghỉ, tôi thấy bà và cô đã quá mệt rồi…

Đoạn anh ta men theo hành lang ra ngoài.

- Con ngƣời thật là tháo vát và… tận tình! - Bà Punkheria reo lên, lòng tràn ngập vui sƣớng.

- Anh ấy tốt quá. - Avdotia Romanovna hồ hởi đáp, rồi lại tiếp tục đi đi lại lại trong phòng.

Chƣa đƣợc một tiếng đồng hồ đã có tiếng bƣớc lộp cộp trong hành lang và kế đến có tiếng gõ cửa.

Hai ngƣời đàn bà đang chờ đợi, bây giờ họ đã hoàn toàn tin vào lời hứa của Razumikhin, và quả

nhiên anh đã lôi đƣợc Zoximov đến. Zoximov thuận bỏ ngay bữa tiệc trà để đến thăm Raxkonikov, nhƣng còn đến đằng các bà thì anh ta có ý miễn cƣỡng và nghi ngại, vì không tin lắm vào lời Razumikhin đang say tuý luý. Nhƣng đến đây tính tự ái của anh lập tức đƣợc xoa dịu và còn đƣợc thoả thuê nữa là khác; anh đã hiểu ra rằng ngƣời ta quả đang chờ đợi mình nhƣ một đấng tiên tri.

Anh ta ở lại đúng mƣời phút và đã hoàn toàn thuyết phục, làm yên lòng đƣợc bà Punkheria Alekxandrovna. Anh ta nói năng một cách sốt sắng khác thƣờng, tuy nhiên cũng cố giữ cái vẻ dè dặt và nghiêm trang của một ông bác sĩ hai mƣơi bảy tuổi khi đƣợc mời đến thăm một căn bệnh quan trọng. Anh ta không nói một câu nào ra ngoài vấn đề cả và không mảy may tó ý muốn thắt mối quan hệ riêng tƣ và gần gũi nào hơn với hai ngƣời đàn bà. Thoạt mới vào, nhìn thấy sắc đẹp lộng lẫy của Avdotia Romanovna, lập tức anh ta cố làm ra vẻ không mảy may chú ý đến nàng và suốt trong thời gian ngồi trong buồng, anh chỉ thƣa chuyện với một mình bà Punkheria Alekxandrovna thôi. Thái độ

đó khiến anh ta thấy lòng thoả mãn vô cùng. Về phần bệnh nhân, Zoximov cho biết là hiện trạng rất khả quan. Theo sự chẩn đoán của anh ta thì căn bệnh của Raxkonikov, ngoài những điều kiện vật chất thiếu thốn mà chàng phải chịu đựng trong mấy tháng gần đây, còn là do một số yếu tố tinh thần nữa: "Có thể nói đó là hậu quả của những tác động vật chất và tinh thần phức tạp của những mối lo lắng, sợ hãi, ƣu tƣ, của một vài ý tƣởng nào đó, vẫn vẫn". Bất chợt thấy Avdotia Romanovna đang hết sức chăm chú lắng tai nghe mình, Zoximov bèn phát triển luận điểm của mình một cách khoái trá.

Khi bà Punkheria Alekxandrovna với một giọng lo âu và rụt rè hỏi anh ta xem "có những triệu chứng gì của bệnh điên không", anh nở một nụ cƣời điểm tĩnh và cởi mở mà đáp rằng ngƣời ta đã hiểu những lời của anh theo một nghĩa phóng đại, rằng quả nhiên có thể thấy ở bệnh nhân một ý nghĩ gì Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cố định một cái gì nhƣ là chứng thiên chấp - nhất là vì hiện nay Zoximov lại đang đặc biệt nghiên cứu cái ngành y học hết sức lý thú nầy, song cũng phải nhớ rằng hầu nhƣ mãi đến nay bệnh nhân vẫn mê sảng và… tất nhiên có những ngƣời thân thích nhƣ thế nầy Raxkonikov sẽ chóng khoẻ hơn, sẽ

đƣợc khuây khoả và nói chung đó là một tác dụng rất tốt "miễn là làm sao tránh đƣợc cho anh ấy những sự kích động mới" - anh ta nói thêm với một giọng quan trọng. Đoạn Zoximov đứng dậy cáo từ vừa trịnh trọng vừa vui vẻ, và đƣợc tiễn chân bằng những lời chúc phƣớc, những lời cảm ơn nồng nhiệt và những lời cầu nguyện tha thiết. Avdotia Romanovna lại còn chìa bàn tay xinh xắn ra cho anh, tuy anh không hề ngỏ ý muốn thế. Zoximov ra về, rất hài lòng về cuộc đi thăm của mình vả lại càng hài lòng hơn nữa với chính bàn thân mình.

- Ngày mai chúng ta sẽ nói chuyện; bây giờ thì các bà nhất định phải ngủ thôi - Razumikhin vừa đi ra với Zoximov vừa khẩn khoản - Sáng mai, tôi sẽ đến thật sớm để báo tin cho các bà rõ.

- Cái cô Avdotia Romanovna ấy trông mới đáng yêu làm sao. - Zoximov nhận xét một cách chân tình khi cả hai đã ra ngoài phố.

- Đáng yêu? Cậu nói đáng yêu à? - Razumikhin hét tƣớng lên và lập tức chồm vào nắm lấy cổ

Zoximov - Nếu cậu còn dám nói một lần nữa… Hiểu chƣa? Cậu hiểu chƣa? - Razumikhin vừa gào lên vừa day day cổ áo Zoximov và ép anh ta vào tƣờng.

- Buông tớ ra nào, đồ say rƣợu! - Zoximov gỡ tay bạn ra, nói.

Và khi Razumikhin đã buông tay, Zoximov nhìn anh chòng chọc rồi bỗng rũ ra cƣời. Razumikhin đứng trƣớc mặt bạn, hai tay buông thõng, vẻ mặt nghiêm nghị, nhƣ đang miên man trong những ý nghĩ đen tối.

- Tớ thật là một con lừa. - anh nói, mặt tối sầm lại nhƣ đám mây giông tố, nhƣng cậu… cậu cũng thế.

- Ơ, ông bạn tôi ơi, không, không thể tí nào đâu nhé! Tôi không mơ tƣởng những chuyện vớ vẩn đâu.

Họ lặng thinh bƣớc đi và mãi khi gần đến nhà Raxkonikov, Razumikhin đang mải lo âu nghĩ ngợi, mới lên tiếng:

- Nầy, cậu là một tay khá, nhƣng ngoài các tật xấu thậm tệ khác của cậu, cậu còn là một tay chúa tán gái, tớ biết, mà là một tay tán gái vào loại bẩn thỉu nữa. Cậu quả là một thằng nông nổi, nhu nhƣợc, ƣa hƣởng lạc, cậu rửng mỡ lên rồi không biết tự kiềm chế gì nữa, đấy nhƣ thế tớ gọi là bẩn thỉu đấy, vì thói ấy sẽ đƣa cậu ngay xuống bùn lầy. Cậu đã trở thành nhu nhƣợc, ẻo lả đến nỗi tớ không thể

nào hiểu nối tại sao đã thế mà cậu vẫn có thể là một thằng thầy thuốc giỏi, mà lại tận tâm nữa kia chứ? Cậu ngủ trên đệm bông (một bác sĩ) nhƣng đêm cậu có thể choàng dậy đi thăm bệnh nhân…

Độ ba năm sau chắc cậu sẽ không làm nhƣ vậy nữa… Thôi đƣợc, mẹ kiếp, vấn đề không phải ở đây nó ở chỗ nầy kia: cậu sẽ nghỉ đêm trong căn nhà của bà chủ, tớ nói khản cả họng bà ta mới nghe đấy; còn tớ, tớ sẽ ngủ trong bếp: cũng là một dịp để hai cô cậu làm thân với nhau hơn. Không phải nhƣ

cậu nghĩ đâu! Không, ông bạn của tôi ơi, không phải nhƣ vậy tí nào đâu…

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Nhƣng tớ có nghĩ gì đâu.

- Nầy, bà ta thì bẽn lẽn, thầm lặng, rụt rè, trinh bạch hết chỗ nói, tuy vậy, chỉ cần tớ thở dài một tiếng là bà ta chảy ra nhƣ sáp. Đúng thế đấy. Nhân danh tất cả các thứ ma quỷ trong trời đất, xỉn cậu hay giúp tớ thoát khỏi bà ta, tớ van cậu. Bà ta khả ái vô cùng… Tớ sẽ hậu tạ, tớ thề là tớ sẽ hậu tạ.

Zoximov lại phá lên cƣời to hơn.

- Chà, cậu hăng quá thế? Tớ biết làm gì bà ta bây giờ…

- Tớ dám quả quyết với cậu là không tốn công tốn sức lắm đâu, cậu cứ nói thật nhiều vào, bất cứ

chuyện gì, chỉ cần cậu ngồi cạnh bà ta và nói chuyện là đƣợc. Hơn nữa cậu là bác sĩ, trƣớc hết cứ kể

cho bà ta một đơn thuốc gì đó, tớ cam đoan là cậu sẽ không phải ân hận gì đâu. Bà ta có một chiếc chavecin (1); cậu biết là tớ cũng có biết đàn hát đôi chút chứ gì, tớ có một bản tình ca nhỏ, tình ca Nga hẳn hoi: "Dòng chân tôi tuôn lã chã". Bà ta mê tình ca lắm, chính tớ làm quen với bà ta là bắt đầu bằng bài hát tình ca ấy đấy. Vả lại cậu là một tay chơi dƣơng cầm lão luyện, vào bậc thầy, một Rubinstein (2)… Tớ dám chắc là cậu sẽ không có gì phải ân hận đâu.

- Nhƣng cậu đã có hứa hẹn gì với bà ta rồi chăng?

- Một lời hứa hẹn trên giấy tờ chẳng hạn? Có lẽ cậu đã hứa hôn với bà ấy rồi chăng?

- Không, chƣa, chƣa hề! Vả chăng hà ta không phải nhƣ cậu tƣởng tí nào đâu? Shebarov đã rắp ranh…

- Thôi, thế thì cứ buông bà ta ra thôi.

- Nhƣng không thể buông ra đƣợc.

- Sao lại không?

- Vì không thể đƣợc, thế thôi! Ở đây có một ma lực hấp dẫn thế nào ấy cậu ạ.

- Thế tại sao cậu lại quyễn rũ bà ta?

- Thì tớ có quyến rũ gì đâu, có lẽ chính tớ bị quyến rũ thì có, vì tớ ngu ngốc mới đến nỗi thế. Còn về

phần bà ta thì bất luận là cậu hay tớ, miễn là có một ngƣời ngồi thở dài thở vắn bên cạnh là đƣợc.

Nầy, cậu ạ…

Tới không biết nói thế nào cho cậu hiểu bây giờ. À, thế nầy, cậu vốn giỏi toán và tớ biết bây giờ cậu cũng đang còn nghiên cứu… Đƣợc, cậu cứ đem ra trình bày phép tính tích phân cho bà ấy nghe, tớ

không đùa đâu, tớ cam đoán là bà ta chẳng cần gì chuyện đó đâu, bà ta ngồi ngắm cậu mà thở dài, cứ

thế suốt năm. Nhƣ tớ chẳng hạn, tớ đã nói chuyện hai ngày liền với bà ta về thƣợng nghị viện Phổ (vì tớ còn biết nói cái gì nữa kia chứ!); thế là bà ta cứ việc thở dài! Nhƣng cẩn thận, đừng có mà nói chuyện yêu đƣơng đấy nhé! Bà ta cả thẹn lắm, có thể nổi cơn động kinh lên đấy? Cậu chí cần làm ra bộ không dứt đƣợc, thế là đủ. Thôi thì mọi thứ tiện nghi trên đời; cứ y nhƣ ở nhà cậu ấy - đọc sách, ngồi, nằm, viết lách tha hồ. Cậu có thể hôn bà ta nữa cũng đƣợc, nhƣng phải từ từ đấy!

- Nhƣng tớ cần cóc gì bà ấy mới đƣợc chứ?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Ờ, quả thật tớ không biết giải thích thế nào cho cậu hiểu đƣợc. Rồi cậu sẽ thấy, cậu và bà ấy hôn nhau hoàn toàn. Trƣớc đây, tớ đã nghĩ đến cậu. Và thế nào cuối cùng cậu cũng đi vào đƣờng đó! Đã thế thì sớm hay muộn có khác gì? Đây quả là một cuộc sống trên đệm bông, mà không phải chỉ có thế đâu nhé, cậu sẽ bị hút hẳn vào cuộc sống đó. Ở đây chính là nơi tận cùng thế giới, là nơi bỏ neo, là bờ bến yên lành, là rốn của trái đất, nền tảng của vũ trụ, là bánh rán béo ngậy, chả cá ngon lành, là ấm xamovar lúc chiều tà, là những tiếng thở dài âu yếm, là những tấm áo nội tầm thơm tho, là chiếc giƣờng êm ấm… cậu sẽ nhƣ đã chết, thế nhƣng đồng thời cậu vẫn sống: thật là lợi đƣợc cả hai bê!

Thôi, ông bạn tôi ơi, tán láo đủ rồi! Đi ngủ đƣợc rồi đấy! Nầy, đêm thỉnh thoảng tớ hay thức giấc có gì tớ sẽ đến Rodia một tí xem, mọi việc đều ổn cả thôi; nếu muốn thì cậu cũng lên xem qua hắn ta một chút. Nhƣng nếu thấy có gì hơi khả nghi, nhƣ mê sảng hay sốt siếc chẳng hạn thì nhớ gọi tớ dậy ngay đấy nhé. Vả chăng, cũng không thể nào…

Chú thích:

(1) Loại dương cầm kiểu cổ

(2) Nhà dương cầm và nhà soạn nhạc Nga (1829-1894)

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 15

Phần III

Sáng hôm sau, hơn bảy giờ Razumikhin mới thức giấc, ƣu tƣ và trầm lặng, không hiểu sao anh cứ có một cảm giác áy náy mới lạ, bất ngờ. Chƣa bao giờ anh nghĩ là sẽ có lần thức dậy trong một tâm trạng nhƣ thế. Anh nhớ lại cho đến từng chi tiết nhỏ nhặt nhất trong những việc xảy ra hôm qua và hiểu rằng đã có một chuyện gì khác thƣờng vừa diễn ra trong lòng anh, một ấn tƣợng từ trƣớc đến nay anh chƣa hề biết, không có chút gì giống những ấn tƣợng trƣớc đây. Đồng thời anh cùng nhận thức rõ ràng rằng giấc mơ đã nhen nhóm lên trong lòng mình là một ao mộng cực kỳ viển vông, đến nỗi anh phải tự thấy hổ thẹn và hối hả quay sang những chuyện khác, thực tế, cấp thiết hơn mà "cái ngày khỉ gió hôm qua" đã để lại cho anh nhƣ một di sản.

Điều khiến anh kinh hãi nhất là hôm qua anh đã xử sự một cách "đê tiện và khả ố", không phải chỉ vì Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

anh đã say rƣợu mà còn vì do một lòng ghen tuông ngu xuẩn, anh đã lợi dụng hoàn cảnh bối rối của ngƣời thiếu nữ để chửi bới vị hôn phu của nàng trƣớc mặt nàng mà không hề hay biết gì về những mối quan hệ giữa hai ngƣời, về hoàn cảnh của họ, hơn nữa cũng không biết rõ ngƣời kia thế nào. Vả

lại anh có quyền gì xét đoán ngƣời ta một cách hấp tấp và bạo phổi nhƣ vậy?

Ai khiến anh lên mặt quan toà? Mà chả nhẽ một ngƣời nhƣ Avdotia Romanovna lại có thể vì tiền mà trao thân cho một con ngƣời không xứng đáng? Avdotia Romanovna mà đã thuận lấy hắn thì tất hắn phải có cái xứng đáng… Còn căn nhà trọ? Nhƣng hắn làm thế nào biết đƣợc đó là loại nhà trọ nào?

Dù sao hắn cũng đã tìm cho các bà ấy đƣợc một chỗ trọ… Chà! Thật là hèn hạ! Cứ đổ lỗi cho cơn say! Các chống chế dại dột ấy chỉ càng làm hạ phẩm giá mình thêm! Sự thật nó ở trong chất men, và sự thật đã lộ ra trọn vẹn, nghĩa là anh đã phơi bày trọn vẹn "sự nhơ nhuốc của cái tâm hồn đố kỵ, thô lỗ của mình". Lẽ nào anh, Razumikhin, lại đƣợc phép ƣớc mơ một cái gì tƣơng tự nhƣ vậy? Mình, cái thằng say rƣợu khoác lác hôm qua mà lại đem sánh đối với một thiếu nữ nhƣ thế ƣ? Làm sao có thể có một sự so sánh vô liêm sỉ và lố bịch nhƣ vậy đƣợc? Nghĩ đến đấy Razumikhin đỏ dừ mặt, lên và ngay giây lát ấy, nhƣ có ai cố tình nhắc nhở, anh sực nhớ lại rõ ràng tối hôm qua, khi đứng trên cầu thang, anh đã nói rằng bà chủ nhà sẽ ghen với Avdotia Romanovna… Cái nầy thì thật quá lắm?

Anh giáng mạnh nắm đấm vào cái lò bếp, bầm cả tay và làm vỡ một viên gạch.

Tất nhiên, - một lát sau anh lại làu bàu, lòng tủi thẹn, tất nhiên không bao giờ mình có thể xoá nhoà, cứu vãn đƣợc nhƣng điều ô nhục ấy… Vậy, thì thôi, không nghĩ đến nó làm gì nữa, mình cứ lặng thinh mà đến và…cũng cứ 1ặng thinh mà làm tròn bổn phận… cũng không bào chữa, không nói gì cả, và… tất nhiên từ nay thế là hỏng hết!

Tuy vậy, khi mặc quần áo, anh cũng ngắm nghía cẩn thận hơn ngày thƣờng. Anh không có bộ y phục nào khác, và dù có một bộ thứ hai có lẽ anh cũng không mặc, "đúng thế, mình sẽ chủ ý không mặc".

Thế nhƣng dù sao cũng không thể cứ phô trƣơng cái vẻ lôi thôi bẩn thỉu của mình ra một cách trâng tráo nhƣ vậy đƣợc: anh không có quyền xúc phạm đến sự tế nhị của ngƣời khác, nhất là khi mà những ngƣời khác ấy đang cần đến anh và chính họ lại mời anh đến. Anh chải quần áo một cách cẩn thận. Còn quần áo lót của anh thì xƣa nay bao giờ cũng khá tinh tƣơm, vì anh vốn chú ý đặc biệt đến mặt nầy.

Sáng hôm ấy anh rửa ráy cẩn thận, lấy xà phòng nơi chị Naxtaxia gội đầu, kỳ cổ và nhất là cọ hai bàn tay. Khi đề cập đến vấn đề: nên cạo râu hay không (Praxkopia Paplovna còn giữ lại đƣợc những con dao cạo thƣợng hsro hạng từ nơi mồ ma ông Zarditxyn, chồng bà). Chàng đã dứt khoát giải quyết theo hƣớng phủ định: cứ để nguyên thế, không họ lại tƣởng đâu mình cạo râu để… thế nào họ cùng sẽ nghĩ nhƣ vậy! Không, không đời nào?".

Và nhất là mình lại thô lỗ cục cằn thế nầy, bẩn thỉu thế nầy? Lời ăn tiếng nói sặc mùi quán rƣợu; và… và cứ cho rằng mình là một ngƣời tử tế phần nào đi nữa, - dù sao điều đó cũng có phần đúng thì Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

sao? Chả nhẽ ngƣời ta lại có quyền kiêu hãnh khi ngƣời ta là một ngƣời tử tế. Ai cũng phải là ngƣời tử tế, hơn thế nữa ấy chứ. Thế nhƣng mình thì lại… (mình nhớ lắm mình thì lại có những chuyện lặt vặt… không hẳn là bất chính, song…) Còn nếu kể những ý định của mình thì, hừm! thế mà lại toan đem xếp sóng đôi với Avdotia Romanovna, đồ quỷ quái Thôi đƣợc, ta cứ cố ý giữ nhƣ cũ, cứ bẩn thỉu, cáu ghét, sực mùi quán rƣợu thế nầy thôi, cóc cần. Ta sẽ còn tồi tệ hơn thế nữa kia!".

Razumikhin đang lẩm bẩm một mình nhƣ vậy thì Zoximov vào; đêm hôm qua anh ta ngủ trong phòng khách của bà Praxkopia Pavlovna.

Zoximov trở về nhà và trƣớc khi đi, anh ta đã vội vàng tạt vào thăm bệnh nhân một tí. Razumikhin báo cho bạn biết là Raxkonikov đang ngủ li bì. Zoximov cấm không đƣợc thức chàng dậy và hứa sẽ

trở lại khoảng mƣời một giờ.

- Miễn sao hắn ta cứ ở nhà là đƣợc. - Zoximov nói thêm, - thật quái không có một tí uy quyền gì đối với bệnh nhân, thì còn chữa chạy cái nỗi gì! Cậu có biết hắn ta sẽ đến đằng ấy hay các bà sẽ đến đây không?

- Tớ chắc là họ sẽ đến, - Razumikhin đáp, hiểu ngay thâm ý của câu hỏi, - tất nhiên họ còn phải bàn việc gia đình nữa chứ? Tớ sẽ rút. Còn cậu là bác sĩ, dĩ nhiên cậu có nhiều quyền hơn tớ.

- Tớ không phải là ông cố đạo; tớ sẽ đến và sẽ đi ngay; tớ cũng bận khối việc ra rồi.

- Mình có thắc mắc một điều, - Razumikhin nhăn mặt, nói tiếp, - chiều hôm qua mình say và dọc đƣờng mình nói nhảm khá nhiều với cậu ấy, nói cả chuyện… là cậu sợ cậu ấy có cơ phát điên.

- Hôm qua cậu nói cả chuyện đó với các bà ấy nữa chứ gì?

- Giờ mới biết là mình ngốc! Cậu cứ nện cho mình một trận cũng đƣợc. Nhƣng có thật cậu đã nghĩ

đúng nhƣ vậy không?

- Thì đã bảo là toàn chuyện vớ vẩn mà lại? Nghĩ đúng cái gì? Chính cậu, khi cậu dẫn mình đến nhà hắn, cậu đã nói với mình là hắn có chứng thiên chấp… Và hôm qua nữa, những câu chuyện về thằng thợ sơn của cậu cũng nhƣ đổ thêm dầu vào lửa trong khi có lẽ hắn phát điên lên vì chuyện ấy. Giá tớ

biết đích xác câu chuyện xảy ra ở sở cảnh sát, và biết có một tay chó má nào đã làm nhục cậu ta với những mối nghi ngờ của hắn. Hừm… thì hôm qua tớ đã không để cho câu chuyện trò nhƣ vậy.

Những tay mắc tính thiên chấp là hay thổi phồng giọt nƣớc lên thành đại dƣơng lắm, mọi ảo mộng đối với họ đều là sự thực hết. Cứnhƣ tớ nghĩ lại thì câu chuyện của Zamiotov kể cho chúng ta nghe hôm qua nay đã giải thích đƣợc một nữa vấn đề rồi. Đúng thế đấy! Tớ còn nhớ lại một ca ƣu uất một ông đã bốn mƣơi tuổi, vì không chịu đƣợc những lời che riễu hàng ngày của một thằng bé lên tám trong một bữa ăn, đã cắt cố thằng bé chết tƣơi. còn đây là một con ngƣời khổ sở, rách rƣới, bị một viên cảnh sát xấc xƣợc lăng mạ, bệnh thì đã chớm mà lại bị nghi ngờ nhƣ vậy! Một con ngƣời bị

chứng ƣu uất trầm trọng lại thêm cái tính sĩ diện quá đáng, ngông cuồng chút ít nữa chứ! Có lẽ đó chính là xuất phát điểm của căn bệnh! Phải rồi! Mẹ kiếp! Mà nầy, cậu nói đúng. Zamiotov là một Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

thằng bé dễ chịu đấy, duy có điều… hừm! Hôm qua hắn kể chuyện kia ra làm gì thế không biết!

Thằng cha ba hoa lạ?

- Nhƣng hắn kể cho ai nghe?

- Cho cậu với mình nghe chứ còn ai nữa!

- Cho cả Porfiri nữa!

- Thì đã sao?

- Nầy, cậu có uy tín gì đối với họ không? Vôi bà cụ và cô em ấy mà! Hôm nay đối với Raxkonikov nên thận trọng hơn một tí?

- Họ sẽ dàn xếp đƣợc với nhau thôi - Razumikhin miễn cƣỡng đáp.

- Mà sao cậu ta lại ghét căi thằng Lugin thế nhỉ? Một con ngƣời lắm tiền, mà cũng không đến nỗi mất cảm tình đối với cô ta lắm. Còn họ thì không có nổi một đồng xu nhỏ, phải không?

- Cậu có cái lối hỏi cũng ở đâu thế? Razumikhin bực tức quát lên. - Họ có còn xu nhỏ xu lớn nào không thì tớ biết đâu đấy. Muốn biết thì cậu cứ đi mà hỏi họ.

- Chà! đôi khi cậu cũng ngốc thật đấy? Thôi cậu đi nhé, cảm ơn hộ tớ bà Praxkopia Paplovna đã cho tớ ngủ trọ. Sáng nay bà ta cố thủ trong buồng đóng chặt cửa lại, tớ đứng ở ngoài cửa chào vọng vào, bà ta cùng chẳng thèm lên tiếng, tuy đã dậy từ lúc bảy giờ; ngƣời nhà đã đem ấm xamovar từ nhà bếp đi qua hành lang lên cho bà… Tớ không đƣợc hân hạnh chiêm ngƣỡng dung nhan bà ta.

Đúng chín giờ, Razumikhin đến nhà Bakaleyev.

Hai mẹ con bà Punkheria Alekxandrovna đợi anh ta đã khá lâu, đang nóng điên cả ruột lên. Họ dậy lúc bảy giờ, có lẽ còn sớm hơn nữa. Anh bƣớc vào, vẻ mặt u sầu nhƣ đêm tối, cúi chào một cách vụng về, và điều đó lập tức làm anh tức giận, dĩ nhiên là giận mình. Nhƣng những nỗi lo sợ của anh đều tỏ ra không đúng: bà Punkheria Alekxandrovna vồ vập nắm lấy hai tay anh, và thiếu chút nữa bà đã đƣa lên môi hôn. Anh rụt rè liếc nhìn Avdotia Romanovna, song trên gƣơng mặt trang nghiêm ấy giờ đây không hề có những nét riễu cợt không hề thoáng thấy vẻ khinh bỉ giấu không kín nhƣ anh vẫn chờ đợi; gƣơng mặt ấy chan chứa lòng biết ơn và tình trìu mến, chan chứa một niềm tôn kính chân thành và bất ngờ đến nỗi anh nghĩ thà họ cứ sỉ vả mình đi còn hơn, chứ thế nầy thì anh tự thấy xấu hổ quá chừng. May sao, anh đang sẵn có một đề tài nói chuyện, bèn vội vàng bám ngay lấy.

Nghe nói là "Rodia chƣa dậy", song "mọi việc đều ổn", bà Punkheria Alekxandrovna lại tỏ ý hài lòng hơn vì bà "đang rất cần, rất cần bàn bạc trƣớc với Razumikhin đã". Kế đến, hai ngƣời hỏi anh đã ăn sáng chƣa và mời anh cùng uống chén trà; họ cũng chƣa dùng trà vì muốn chờ anh một thể. Avdotia Romanovna lắc chuông: một cậu bé bẩn thỉu, rách rƣới chạy vào và đƣợc lệnh bày ấm chén ra. Mãi một lát sau, khay trà mới đƣợc bƣng lên, nhƣng nó bẩn thỉu và luộm thuộm đến nỗi hai mẹ con bà Punkheria Alekxandrovna cũng phải thấy xấu hổ. Razumikhin toan lên tiếng chửi rủa thậm tệ, nhƣng sực nhớ đến Lugin, anh lại nín lặng, lúng túng, và thật là sung sƣớng cho anh khi bà Punkheria Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Alekxandrovna dồn dập hỏi anh một tràng liên tiếp.

Anh phải nói trong bốn mƣơi lăm phút liền để trả lời cho hết những câu hỏi đó, liên tiếp bị ngắt lời và hỏi đi hỏi lại. Anh kể hết những sự kiện chủ yếu và quan trọng mà anh biết đƣợc về cuộc sống của Rodia trong một năm nay, và kết thúc bằng một câu chuyện tỉ mỉ về bệnh trạng của Rodia. Tuy vậy anh cũng đã bỏ qua nhiều điều cần phải giữ kín, kể cả cái màn kịch xảy ra ở sở cảnh sát và những hậu quả của nó. Hai mẹ con háo hức nghe anh kể, và khi anh yên trí đã nói cạn lời và đã thoả mãn đƣợc thính giả, thì họ lại tƣởng đâu anh chỉ mới mở đầu…

- Thế còn anh, anh cho biết ý kiến của anh ra sao! Ồ, xin lỗi, mãi đến bây giờ tôi vẫn chƣa đƣợc biết tên riêng và phụ danh của anh! - bà Punkheria Alekxandrovna nói vội.

- Dmitri Prokofich.

- À vâng, đấy, anh Dmitri Prokofich, tôi rất mong, rất mong đƣợc biết, nói chung… hiện nay Rodia quan niệm, vấn đề nhƣ thế nào, nghĩa là… anh có hiểu ý tôi không, làm thế nào cho anh hiểu đƣợc nhỉ, nghĩa là không biết nói thế nào cho rõ hơn. Rodia ƣa cái gì và không ƣa cái gì? Lúc nào nó cũng dễ cáu bẩn nhƣ vậy sao? Nó ham thích gì, Và nếu có thể, anh làm ơn cho tôi biết nó đang mơ ƣớc những gì? Đối với nó thì hiện nay cái gì có ảnh hƣởng mạnh nhất… róm lại, tôi muốn biết…

- Ồ mẹ ơi, làm sao có thể trả lời một lúc ngần ấy câu hỏi đƣợc? - Dunia nhận xét.

- Lạy Chúa, bởi vì tôi không hề ngờ là khi gặp chúng tôi nó lại nhƣ vậy anh ạ.

- Dạ cái đó là lẽ hoàn toàn tự nhiên thôi ạ - Razumikhin đáp - Tôi không còn mẹ nữa, nhƣng tôi có một ông chú hàng năm hay đến thăm tôi và hầu nhƣ lần nào ông cũng không nhận ra đƣợc tôi, ngay cả mặt mũi cũng vậy. Thế mà ông là ngƣời thông minh đấy. Còn nhƣ bà thì đã xa Rodion từ ba năm nay, bao nhiêu nƣớc đã chảy qua chân cầu! Tôi còn biết nói thế nào bây giờ? Tôi quen Rodion đã một năm rƣỡi nay, bao giờ trông anh ấy cũng vẫn buồn bã, lầm lì, kiêu hãnh và tự hào. Gần đây (và có lẽ lâu hơn nữa), anh ấy sinh ra đa nghi, thần kinh suy nhƣợc. Anh ấy vốn cao thƣợng và tốt bụng.

Anh không thích bộc lộ tình cảm, thà làm một việc gì tàn nhẫn chứ không chịu hé môi thổ lộ tâm tình bao giờ. Vả lại đôi lúc anh không phải là yếu thần kinh mà chỉ lạnh lùng dửng dƣng đến mức phi nhân tính, cứ nhƣ thể trong ngƣời anh có hai tính cách đối lập nhau cứ lần lƣợt thay thế nhau. Đôi khi lại ít nói lạ lùng. Lúc nào anh ấy cũng không có thì giờ, lúc nào anh ấy cũng than phiền là ngƣời ta cứ hay phá quấy mình. Tuy anh chỉ nằm dài, không làm gì cả. Anh ấy không hay chế nhạo ai, không phải vì không đủ sắc sảo mà dƣờng nhƣ chỉ vì không đủ thì giờ để làm những chuyện nhảm ấy. Ai nói gì, anh ấy không nghe đƣợc đến đầu đến đũa đâu. Không bao giờ anh quan tâm đến những việc mà mọi ngƣời đều đang chú ý. Anh tự đánh giá mình rất cao, và tôi nghĩ cũng không phải hoàn toàn không có lý. Gĩ nữa nhỉ? … Theo tôi thì bà và cô đến thăm nhƣ thế nầy sẽ có một ảnh hƣởng rất tốt đối với anh ấy.

- Ôi lạy Chúa, thật thế ƣ? - Bà Punkheria Alekxandrovna kêu lên, lòng day dứt về những nhận xét Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

của Razumikhin về con trai mình.

Mãi đến bây giờ Razumikhin mới dám mạnh dạn nhìn Avdotia Romanovna. Trong khi nói chuyện, anh cũng có liếc nhìn nàng mấy lần, song chỉ vụng trộm nhìn thoáng qua thôi, rồi lại vội nhìn sang phía khác ngay. Avdotia Romanovna lúc thì ngồi xuống trƣớc bàn chăm chú nghe, lúc thì lại đứng dậy và theo thói quen, dạo bƣớc đi đi lại lại từ góc nầy sang góc kia, tay chắp trƣớc ngực, môi mím chặt, thỉnh thoáng lại cất tiếng hỏi một câu, chân vẫn không dừng bƣớc, vẻ đăm chiêu tƣ lự. Nàng cũng có cái thói quen không nghe đƣợc cho đến hết câu. Sáng hôm ấy nàng mặc một chiếc áo dài mỏng thẫm màu, quanh cổ thắt một chiếc khăn quàng trắng bằng thứ hàng trong mờ mờ. Razumikhin nhận thấy có nhiều dấu hiệu tỏ ra rằng hai mẹ con nàng sống trong một hoàn cảnh nghèo khổ cùng kiệt. Ví thử Avdotia Romanovna phục sức nhƣ một bà hoàng, có lẽ nàng sẽ không làm cho anh e dè chút nào; giờ đây có lẽ chính vì nàng ăn mặc tồi tàn và anh đã nhận rõ đƣợc cảnh sống nghèo khổ

của họ. Razumikhin bỗng thấy e sợ cho mỗi lời nói, mỗi cử chỉ của mình, và lẽ tất nhiên là tình huống ấy rất khó xử đối với một ngƣời đã sẵn thiếu tự tin nhƣ anh.

- Anh đã cho chúng tôi biết nhiều chi tiết kỳ lạ và tính tình anh tôi… và anh đã nói một cach vô tƣ.

Thật là tốt, trƣớc đây tôi cứ tƣởng là anh sùng bái anh tôi, - Avdotia mỉm cƣời nhận xét. - Còn có một điều anh nói đúng: thế nào cũng phải có một ngƣời con gái bên cạnh anh tôi, - nàng trầm ngâm nói thêm.

- Tôi có nói chuyên đó đâu, song có lẽ cô nói đúng, nhƣng…

- Sao kia ạ?

- Anh ấy không yêu ai và có lẽ anh sẽ không bao giờ yêu ai cả - Razumikhin nói giọng dứt khoát.

- Thế nghĩa là anh ấy không biết yêu?

- Cô Avdotia Romanovna ạ, cô giống anh cô lạ lùng, giống về mọi phƣơng diện nữa là khác! - anh ta bỗng thốt lên một cách bất ngờ đến đỗi anh cũng phải tự lấy làm lạ, nhƣng nhớ lại những điều mình vừa nói về Rodion, anh đỏ dừ mặt lên và đâm ra lúng túng.

Nhìn anh, Avdotia Romanovna không nhịn đƣợc cƣời.

- Về Rodia thì có lẽ cả hai ngƣời đều nhầm rồi đấy - bà Punkheria Alekxandrovna nói xen vào, hơi phật ý. - Dunia ạ, mẹ không nói đến việc hiện nay. Những điều Piotr Petrovich viết trong thƣ… và những điều hai mẹ con chúng mình đã dự kiến có lẽ đều không đúng cả, nhƣng anh Dmitri Prokofich nầy, anh không thể hình dung đƣợc tính nó kỳ quặc và bất thƣờng đến ngần nào. Tôi chƣa bao giờ có thể yên tâm về tính khí của nó, ngay hồi nó mới mƣời lăm tuổi cũng vậy. Bây giờ nữa, tôi tin chắc rằng nó có thể liều lĩnh làm một điều gì mà chƣa bao giờ có ai dám nghĩ đến… Đừng nói đâu xa, anh có biết không, mới cách đây một năm rƣỡi thôi, nó đã làm tôi kinh hoảng cuống cuồng lên và suýt chết đi đƣợc vì ý định lấy cái cô… cô gì nhỉ? Con gái bà Zarnitxyna, chủ nhà của nó ấy mà?

- Anh có biết đƣợc ít nhiều chi tiết gì về chuyện ấy không? - Avdotia Romanovna hỏi.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Anh có tin… - bà Punkheria Alekxandrovna hăng hái nói tiếp - anh có tin là những tiếng khóc, những lời van xin, bệnh tật và có thể là cái chết của tôi, nỗi khốn cùng của mẹ con tôi có thể làm nó từ bỏ ý định đố đƣợc không? Nó có thể vƣợt qua mọỉ trở ngại một cách bình tĩnh vô cùng. Nhƣng có thể nào, có thể nào nó lại Không biết thƣơng chúng tôi?

Anh ấy không hề nói gì về chuyện ấy với tôi bao giờ cả - Razumikhin thận trọng đáp - Nhƣng tôi cũng có nghe đƣợc ít nhiều từ chính miệng bà Zarnitxyna bà ta cũng không hay chuyện lắm, và những điều tôi biết đƣợc, có lẽ nghe ra cũng khá kỳ quặc.

- Sao, anh nghe nói những gì? - cả hai mẹ con cùng hỏi một lúc.

- Ồ! Cũng chẳng có gì đặc biệt lắm. Tôi chỉ biết là cuộc hôn nhân đó đã đƣợc quyết định và sắp xếp xong xuôi, nhƣng sở dĩ không thành chỉ vì cô dâu chết. Bà Zarnitxyna rất không hài lòng về cuộc hôn nhân nầy. Mặt khác, nghe nói cô dâu cũng không lấy gì làm đẹp lắm… xấu xí nữa là đằng khác… lại ốm yếu và, kỳ dị… song dù sao cũng có một vài tính tốt. Chắc phải có, vì nếu không thì thật không thể nào hiểu nổi… Cô ta không có của hồi môn, vả lại anh ấy cũng không đời nào đi nghĩ

đến chuyện đó… Nhƣng nói chung, trong một trƣờng hợp nhƣ vậy khó lòng có thể hạ lời phê phán.

- Tôi tin chắc rằng cô ấy là ngƣời tốt - Avdotia Romanovna khẳng định.

- Lạy Chúa tha tội, nhƣng quả tình tôi đã mừng trong bụng khi nghe tin cô ta chết, tuy tôi cũng chƣa biết rõ trong hai ngƣời ai là kẻ sẽ làm hại ngƣời kia nếu cuộc hôn nhân ấy thành, - bà Punkheria Alekxandrovna kết luận; đoạn bà lại ngập ngừng lựa lời dò hỏi Razumikhin về tấn kịch xảy ra giữa Rodia và Lugin hôm qua, mắt luôn liếc trộm nhìn Dunia khiến nàng khó chịu rõ rệt. Có thể thấy rõ bà Punkheria Alekxandrovna lo ngại nhất về sự việc ấy, nó còn làm cho bà phải sợ hãi đứng ngồi không yên nữa là khác.

Razumikhin một lần nữa kể lại câu chuyện, đi sâu vào chi tiết, song lần nầy có thêm lời kết luận của mình: anh thắng thắn buộc tội Raxkonikov đã có chủ định sỉ vả Piotr Petrovich; lần nầy anh không đƣa bệnh tình của bạn ra để bào chữa nữa.

- Ngay từ trƣớc khi ốm, anh ấy đã nghĩ đến việc nầy - Razumikhin nói tiếp.

- Tôi cũng nghĩ nhƣ vậy - bà Punkheria Alekxandrovna nói, vẻ thất vọng. Song bà rất đỗi ngạc nhiên khi thấy Razumikhin lần nầy nói đến Piotr Petrovich một cách thận trọng mà lại có vẻ nhƣ kính nể

nữa. Avdotia Romanovna cùng ngạc nhiên không kém.

Thế ý kiến của anh về Piotr Petrovich là nhƣ vậy hẳn? - bà Punkheria Alekxandrovna buột mồm hỏi.

- Đối với ngƣời chồng tƣơng lai của cô, tôi không thể có kiến gì khác đƣợc. - Razumikhin đáp, giọng rắn rỏi và nhiệt thành, - tôi nói nhƣ vậy, cũng không phải vì một thứ lễ độ sơ đẳng, mà là vì… bởi vì… có thể chẳng qua vì có Avdotia Romanovna đã thuận lòng chọn ngƣời ấy. Hôm qua sở dĩ tôi quá nặng lời nhƣ thế: là vì tôi say bí tỉ và hơn nữa… là vì tôi mát cả trí khôn… vâng, mất trí khôn, tôi điên, hoàn toàn điên… và hôm nay tôi thấy xấu hổ quá?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Anh đỏ mặt lặng thinh. Mặt Avdotia Romanovna cũng đỏ bừng lên, nhƣng nàng không nói gì. Từ khi hai ngƣời nói đến chuyện Lugin, nàng cứ lặng thinh.

Còn bà Punkheria Alekxandrovna, không đƣợc con hƣởng ứng, cũng đâm ra do dự trông thấy. Mãi lát sau, mắt không ngớt liếc nhìn con gái, bà mới ấp úng nói rằng hỉện nay có một điều khiến cho bà rất bận tâm.

- Ông Dmitri Prokofich ạ, - bà mở đầu. - Mẹ sẽ nói thẳng với Dmitri Prokofich nhé, đƣợc không, Dunia?

- Tất nhiên rồi, mẹ cứ nói, - Avdotia Romanovna khuyến khích mẹ.

- Đấy, số là thế nầy, - bà Punkheria Alekxandrovna vội vã nói, dƣờng nhƣ đƣợc phép bộc bạch nỗi buồn của mình là bà đã cắt bỏ đƣợc một tảng núi đang đè nặng trên ngực. - Hôm nay từ sớm tinh mơ

chúng tôi có nhận đƣợc một mánh giấy của Piotr Petrovich từ Petersburg gửi về phúc đáp bức thƣ

chúng tôi gửi hôm qua đi báo tin đã lên đến đây. Anh xem, lẽ ra anh ta phải ra ga đón chúng tôi nhƣ

đã hứa. Thế nhƣng anh ta lại sai một ngƣời đầy tớ ra, cầm theo địa chỉ nhà trọ nầy và chỉ đƣờng cho chúng tôi; còn Piotr Petrovich thì anh ta nhắn là ngáy sáng hôm nay sẽ đến đây. Thế nhƣng sáng nay không thấy anh ấy đến, chỉ thấy mảnh giấy nầy gửi lại. Tốt hơn là anh cứ đọc lấy; trong giấy có một điểm làm tôi thắc mắc quá… anh sẽ thấy ngay đó là điểm nào… và anh Dmitri Prokofich ạ, anh sẽ

nói thẳng cho chúng tôi biết ý kiến! Anh là ngƣời biết tính tình Rodia hơn ai hết, và cũng hơn ai hết anh có thể khuyên bảo chúng tôi. Tôi cũng báo trƣớc để anh biết là Dunia đã quyết định mọi việc ngay từ đầu nhƣng tôi thì tôi chƣa biết xử trí ra sao cả, thành thử tôi… tôi cứ đợi anh…

Razumikhin mở lá thƣ đề ngày hôm qua, và đọc đƣợc những giòng sau đây:

"Bà Punkheria Alekxandrovna kính mến.

Tôi rất hân hạnh đƣợc báo tin để bà biết là vì bận những việc bất ngờ nên tôi không thể ra đón bà ở

sân ga đƣợc, vì vậy tôi đã cử một ngƣời rất tháo vát ra đón hộ tôi. Tôi cũng không đƣợc cái vinh hạnh đến thăm bà sớm mai đƣợc vì có những công việc cần kíp ở nguyên lão viện đang đợi tôi, và cũng là để khỏi làm phiền đến cuộc gặp gỡ giữa bà với con trai, giữa cô Avdotia Romanovna với anh cô. Vậy tôi sẽ đƣợc hân hạnh đến chào hỏi bà ở tại trú quán vào tối mai, đúng tám giờ, và đồng thời nhân đây tôi xin đƣợc phép đề đạt một lời yêu cầu mà tôi xin nói thêm là một lời yêu cầu khẩn khoản, - là Rodion Romanovich sẽ không dự vào cuộc gặp gỡ chung của chúng ta, vì anh ấy đã lăng mạ tôi một cách vô lễ chƣa từng thấy, nhân dịp tôi đến thăm hôm qua trong khi anh ấy ốm, và ngoài ra vì tôi cần giãi bày riêng với bà một số điểm cần thiết mà tôi muốn đƣợc biết ý kiến cả nhân của bà.

Ngoài ra tôi có hân hạnh báo trƣớc với bà là nếu trái với lời yêu cầu của tôi, tôi vẫn gặp Rodion Romanovich ở nhà bà thì tôi sẽ buộc lòng phải cáo lui ngay tức khắc, và trong trƣờng hợp đó, bà chỉ

nên tự trách mình mà thôi. Tôi viết nhƣ vậy là vì Rodion Romanovich, tuy khi tôi đến thăm thì có vẻ

đau yếu nhƣ thế, song chỉ hai giờ sau đã đột nhiên khỏi bệnh, đã đi ra phố đƣợc và do đó, cũng có thể

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đến thăm bà. Tôi có thể khẳng định đƣợc nhƣ vậy vì chính mắt tôi trông thấy anh ấy ở trong nhà một lão say rƣợu vừa bị xe ngựa cán chết; anh ta đã cho con gái lão kia, một cô gái mà ai cũng biết là hƣ

hỏng, đến hai mƣơi lăm rúp lấy cớ là để trả tiền ma chay, điều đó khiến tôi rất ngạc nhiên vì biết số

tiền ấy bà đã tốn bao nhiêu công sức mới gom góp lại đƣợc… Với tấm lòng tỏn quý đặc biệt của tôi đối với cô Avdotia Romanovna đáng kính, tôi xin bà nhận ở đây những tình cảm tận tuỵ và thành kính của ngƣời đầy tớ hèn mọn của bà.

P. Lugin".

- Tôi biết làm thế nào bây giờ, hở anh Dmitri Prokofich, - bà Punkheria Alekxandrovna rơm rớm nƣớc mắt hỏi - tôi làm thế nào bảo Rodia đừng đến đây đƣợc? Hôm qua nó một mực đòi phải cự

tuyệt Piotr Petrovich, thế mà nay chính Piotr Petrovich lại cấm tôi tiếp nó. Nó mà biết đƣợc thì thể

nào nó cũng cố ý đến đây không biết rồi sẽ ra sao?

- Bà cứ làm theo nhƣ cô Avdotia Romanovna đã quyết định. - Razumikhin điểm tĩnh đáp không chần chừ.

- Ối trời ơi! em nó nói… em nó nói là… có trời biết đƣợc ý nó muốn gì, nó không hề nói rõ chủ định của nó với tôi. Theo nó thì tốt hơn hết, không, không, hay là tốt hơn hết mà nhất thiết mà Rodia phải đến đúng vào tám giờ tối hôm nay và cảhai ngƣời nhất thiết phải gặp nhau… Tôi thì tôi không muốn đƣa cho Rodia xem lá thƣ nầy, tôi muốn tìm cách nhờ anh thu xếp thế nào cho nó đừng đến…vì tính nó nóng quá… Với lại tôi cũng không hiểu đƣợc sao lại có chuyện ngƣời say rƣợu bị chết ở đây, lại còn cô con gái nào kia nữa, và sao nó lại có thể cho cô con gái kia hết số tiền cuối cùng… mà…

- Mà mẹ đã phải chịu khổ sở bao nhiêu mới có đƣợc mẹ ạ - Avdotia Romanovna tiếp lời.

- Hôm qua anh ấy không đƣợc tĩnh trí, - Razumikhin nói, vẻ đăm chiêu. - Bà không biết chứ hôm qua trong quán rƣợu anh ấy đã dở quẻ bày ra một trò đùa kỳ quặc, tuy cũng khá tinh khôn… hừm! Quả

tình hôm qua trên đƣờng về nhà anh ấy có nói với tôi mấy câu về một ngƣời chết và một cô con gái nào đó, song tôi chà hiểu đầu đuôi ra làm sao cả. Vả lại chính tôi, hôm qua tôi cũng…

- Mẹ ơi, tốt hơn hết… là ta cứ đến đằng anh con, con xin quả quyết với mẹ là đến đấy ta sẽ biết ngay cần phải làm gì. Mà trời ơi đã đến giờ rồi đấy, mƣời giờ hơn rồi? - nàng thốt lên khi liếc nhìn đồng hồ vàng tráng men rất đẹp đeo trên cổ bằng một sợi dây chuyền thanh thanh đánh kiểu Venexy,…

tƣơng phản lạ lùng với toàn bộ trang phục của nàng… "Quà tặng của vị hôn phu" - Razumikhin thầm nghĩ.

- Ôi, đến giờ rồi Dunia ạ! đến giờ rồi - bà Punkheria Alekxandrovna nói, vẻ cuống quít, - khéo không thấy chúng ta đến nó lại nghĩ là từ hôm qua đến nay chúng ta vẫn còn giận. Ôi, trời ơi!

Vừa nói bà vừa vội vàng khoác áo choàng và đội mũ. Dunia cùng mặc áo vào. Razumikhin nhận thấy găng tay của nàng không những cũ mà còn bị thủng nữa; tuy nhiên cảnh nghèo nàn lộ rõ trong trang phục của họ lại càng làm tăng cái phong thái chững chạc đặc biệt mà ngƣời ta vẫn thƣờng thấy ở

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

những ngƣời biết cách ăn mặc những quần áo sờn cũ. Đôi mắt Razumikhin thành kính nhìn Dunia và cảm thấy tự hào khi nghĩ rằng mình sẽ đƣợc đi cạnh nàng: "Vị hoàng hậu kia - anh nghĩ thầm - ngay khi ngồi vá bít tất trong ngục tôi chắc hẳn còn uy nghi lộng lẫy hơn cả trong những ngày hội rực rỡ, tráng lệ nhất của cuộc đời đế vƣơng".

- Trời ơi! - bà Punkheria Alekxandrovna kêu lên, - có bao giờ tôi lại có thể tin đƣợc rằng tôi sẽ sợ

một cuộc gặp gỡ với con tôi, với đứa con yêu quý, với thằng Rodia của tôi nhƣ lúc nầy… Tôi sợ, anh Dmitri Prokofich ạ, - bà nói tiếp.

- Đừng sợ gì cả mẹ ạ - Dunia hôn mẹ, nói. - Mẹ cứ tin ở anh ấy thì hơn: Con thì con tin lắm.

- Ôi lạy Chúa! Mẹ cũng tin ở anh con chứ, tuy thế suốt đêm mẹ cũng không sao nhắm mắt đƣợc -

ngƣời mẹ đáng thƣơng kêu lên.

Họ đi ra phố.

- Dunia ạ: hồi sáng mẹ vừa mới chợt thiếp đi một tí đã mơ thấy bà Marfa Petrovna quá cố… mặc toàn đồ trắng… bà đi đến gần mẹ, cầm tay mẹ rồi bắt đầu nhìn mẹ một cách nghiêm khắc tƣởng nhƣ

oán trách điều gì. Phải chăng đó là một điềm xấu? Trời ơi anh Dmitri Prokofich à, hẳn anh chƣa biết: bà Marfa Petrovna mất rồi!

- Vâng, tôi chƣa biết, bà Marfa Petrovna nào kia ạ?

- Bà ta chết đột ngột quá. Anh thử tƣởng tƣợng…

- Sau hẵng hay mẹ ạ! - Dunia xen vào, - anh - Ấy đã biết bà Marfa Petrovna là ai đâu.

- Ồ anh chƣa biết à? Thế mà tôi cứ tƣởng anh đã rõ cả. Anh Dmitri Prokofich, anh thứ, lỗi cho tôi nhé, hai ngày hôm nay, đầu óc tôi cứ rối tung lên. Quả tình tôi coi anh nhƣ một vị ân nhân cho nên tôi cứ đinh ninh là anh đã tỏ tƣờng hết mọi chuyện. Tôi coi anh nhƣ bà con ruột thịt ấy! Tôi nói thế

anh đừng giận nhé! Trời ơi! tay phải anh làm sao thế kia? Anh bị thƣơng?

- Vâng ạ, tay tôi bị dập - anh vui sƣớng nói lúng búng.

- Tính tôi nhiều khi cứ hay bộc tuệch quá thế đấy thành thử Dunia cứ phải la rầy tôi luôn… Nhƣng trời ơi nó ở trong cái xó xỉnh nầy ƣ? Không biết bây giờ nó đã dậy chƣa? Còn cái bà chủ nhà của nó ấy, một cái ổ nhƣ thế nầy mà bà ta có thể coi là một căn buồng đƣợc ƣ? Nầy, anh nói là nó không thích thổ lộ tâm tình phải không, thế thì không khéo tôi lại sẽ làm nó bực mình vì những… tình cảm mềm yếu của tôi mất! Anh, Dmitri Prokofich ạ, anh bảo tôi với nhé? Tôi phải ăn nói với nó ra sao đây? Anh biết đấy, tôi cứ nhƣ ngƣời lạc hƣớng.

- Nếu bà thấy anh ấy chau mày thì đừng có hỏi nhiều: nhất là đừng hỏi thăm nhiều quá về sức khỏe: anh ấy không thích đâu?

- Ôi, anh Dmitri Prokofich ạ, làm mẹ thật là vất vả! Lại cái cầu thang nầy nữa… Cầu thang gì mà khiếp thế?

- Mẹ ạ, trông mẹ xanh quá, cứ bình tâm, mẹ ạ! - Dunia trìu mến nói với mẹ. - Chắc chắn anh con sẽ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

rất vui sƣớng đƣợc gặp mẹ, thế mà mẹ lại rầu rĩ lo lắng nàng nói thêm, mắt long lanh sáng.

- Khoan hẵng, để tôi lên trƣớc xem anh ấy đã dậy chƣa.

Razumikhin đi lên trƣớc, hai ngƣời đàn bà rón rén bƣớc theo sau. Lên đến tầng gác thứ tƣ, hai ngƣời nhận thấy cánh cửa buồng của bà chủ he hé mở và từ trong cái khe hở nhỏ ấy hai con mắt đen sắc chăm chú theo dõi họ trong bóng tối. Mấy luồng mắt vừa gặp nhau thì cánh cửa bỗng đóng lại đánh sầm một tiếng khiến bà Punkheria Alekxandrovna suýt bật lên tiếng kêu hãi hùng.

3.

"Khỏi rồi, khỏi rồi!" - Zoximov vui vẻ reo lên khi thấy họ đến, Zoximov đến đây đã đƣợc mƣời phút và đang ngồi ở chỗ hôm qua, trên chiếc đi-văng đặt ở góc phòng, Raxkonikov ngồi ở góc đối diện; chàng đã ăn mặc chỉnh tề, rửa mặt, chải đầu cẩn thận, một việc mà đã từ lâu chàng không hề nghĩ

đến. Phút chốc, căn buồng đã chật ních. Tuy vậy Naxtaxia cũng đã theo các vị khách len đƣợc vào buồng hóng chuyện.

Qua nhiên Raxkonikov cũng đã gần khỏi, nhất là nếu so với hôm qua; tuy vậy, chàng vẫn còn xanh lắm, vẻ mặt ủ rũ và bơ phờ, trông chàng tựa nhƣ một ngƣời bị thƣơng hay một ngƣời vừa bị đau đớn ê chề về nhục thế: mày thì cau lại, môi thì mím chặt, mắt đỏ ngầu. Chàng nói ít và miễn cƣờng, tuồng nhƣ đang bị ép buộc phải làm tròn một nhiệm vụ, thỉnh thoảng một mối lo âu mơ hồ lộ rõ trong các cử chỉ của chàng.

Giá tay chàng quấn băng, hoặc ngón tay chàng rịt bông tẩm thuốc, thì trông chàng sẽ giống hệt nhƣ

một ngƣời bị thƣơng thật.

Tuy nhiên, gƣơng mặt nhợt nhạt và ủ rũ đó dƣờng nhƣ cũng bừng sáng lên trong chốc lát khi mẹ và em chàng vào, nhƣ thế chỉ càng làm tăng thêm cái vẻ đau khổ tập trung thay cho vẻ ủ rũ bơ phờ lúc nãy. Ánh sáng ấy vừa lóe lên đã vụt tắt, nhƣng nỗi đau khổ thì vẫn còn đọng lại, và Zoximov, con ngƣời đã quan sát theo dõi bệnh nhân của mình với tất cả tấm nhiệt tình trẻ trung của một bác sĩ mới vào nghề, cũng không khỏi ngạc nhiên nhận thấy rằng khi hai ngƣời thân của chàng bƣớc vào buồng, trên gƣơng mặt chàng không lộ vẻ vui mừng mà lại có cái vẻ âm thầm đau khổ của một ngƣời đã quyết tâm chịu đựng một, cực hình không thể nào tranh khỏi, rồi Zoximov cũng lại nhận ra rằng mỗi lời thốt ra trong khi nói chuyện đều nhƣ xỉa xói vào một vết thƣơng nào đó của bệnh nhân làm cho nó rớm máu lên, những đồng thời anh cũng không khỏi ngạc nhiên khi thấy con bệnh thiên chấp ấy đã đủ sức tự chủ và che giấu tình cả của mình, chứ không điên cuồng lồng lộn lên vì những lời lẽ nhỏ

nhặt nhƣ ngày hôm qua nữa.

- Đúng thế, bây giờ chính con cùng cảm thấy gần khỏe hẳn rồi - Raxkonikov vừa nói vừa âu yếm ôm Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

hôn mẹ và em, khiến gƣơng mặt bà Punkheria Alekxandrovna rạng rỡ hẳn lên - Và tôi nói đây không phải nhƣ kiểu hôm qua nữa đâu, - Raxkonikov ngoảnh mặt về phía Razumikhin nói, và thân mật xiết chặt tay anh.

- Tôi cũng rất ngạc nhiên thấy anh ấy đƣợc nhƣ thế nầy, - Zoximov mở đầu, rất mừng khi thấy khách đến, vì trong mƣời phút qua, câu chuyện giữa anh với bệnh nhân đã bắt đầu cạn dần. - Bốn hôm nữa, nếu không có gì thay đổi thì mọi chuvện sẽ trở lại nhƣ trƣớc, nghĩa là nhƣ cách đây một tháng, hay hai… hay có lẽ ba tháng gì đó? Vì chứng bệnh nầy đã phát sinh và chớm nở từ lâu rồi, phải không? -

rồi dƣờng nhƣ vẫn còn sợ bệnh nhân tức giận, anh ta nói thêm với một nụ cƣời dè dặt, - bây giờ anh có thừa nhận là có lẽ cũng tại cả anh nữa không nào?

- Rất có thể. - Raxkonikov lạnh lùng đáp.

- Tôi khẳng định nhƣ vậy. - Zoximov hăng lên nói tiếp, - kể từ nay anh có hoàn toàn bình phục hay không chủ yếu là tuỳ ở bản thân anh. Bây giờ đã nói chuyện đƣợc với anh, tôi muốn khuyên anh một điều: phải xoá bỏ những nguyên nhân ban đầu, nghĩa là những nguyên nhân căn ban đầu làm anh sinh bệnh. Có nhƣ vậy anh mới khỏi đƣợc, nếu không nó còn có thể trầm trọng thêm nữa là khác.

Những nguyên nhân ban đầu ấy tôi không biết rõ, nhƣng anh thì chắc phải biết. Anh là ngƣời thông minh, và lẽ tất nhiên anh vẫn thƣờng tự quan sát. Theo tôi, hình nhƣ lúc khởi đầu chứng bệnh của anh có phần ăn khớp với việc anh ra khỏi trƣờng Đại học. Anh không nên cứ nằm im, không hoạt động gì cả; vì vậy theo tôi phải làm việc, phải có mục đích nhất định; điều đó ắt sẽ có lợi cho sức khỏe của anh.

- Đúng, đúng, anh nói hoàn toàn có lý… Nay mai tôi sẽ trở lại trƣờng Đại học, và thế là mọi việc cứ

tuồn tuột nhƣ trên bánh xe.

Zoximov đƣa ra những lời khuyên nhủ khôn ngoan ấy một phần cũng cốt để gây ảnh hƣởng với hai ngƣời đàn bà. Anh ta không khỏi băn khoăn khi vừa dứt lời và liếc mắt nhìn Raxkonikov, anh thấy một nét mỉa mai rõ rệt trên gƣơng mặt chàng, song cũng chỉ thoáng qua trong chốc lát. Bà Punkheria Alekxandrovna lập tức cảm ơn Zoximov, đặc biệt là về việc anh đã đến thăm hai mẹ con tối hôm qua.

- Sao kia? Tối hôm qua anh ấy đến đằng mẹ ấy à? - Raxkonikov hỏi, tựa hồ nhƣ có ý lo âu… - Thế là sau một cuộc hành trình dài nhƣ vậy, mẹ cũng không ngủ đƣợc tí nào.

- Ồ, Rodia ạ, lúc ấy đã đến hai giờ sáng đâu! Ở nhà mẹ và Dunia cũng không bao giờ ngủ trƣớc hai giờ sáng cả. Tôi cũng không biết lấy gì cảm ơn anh nữa -

Raxkonikov mặt bỗng sa sầm xuống, cúi đầu nói tiếp với Zoximov. - Nếu không kể đến việc tiền nong - tôi xin lỗi vì đã đề cập đến vấn đề đó - tôi thật không hiểu tại sao lại đƣợc anh quan tâm đến thế. Quả thật tôi không hiểu… và… và tôi còn thấy khổ tâm nữa là khác, vì không thể hiểu đƣợc…

tôi xin thú thật nhƣ vậy - Nhƣng anh đừng cáu chứ! - Zoximov cƣời gƣợng đáp anh cứ tự coi nhƣ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

bệnh nhân đầu tiên của tôi: anh cũng biết là những ngƣời mới vào nghề nhƣ chúng tôi thƣờng hay chiều chuộng bệnh nhân nhƣ con mình đẻ ra, có ngƣời lại hầu nhƣ phải lòng họ nữa. Với lại, tôi cũng không lấy gì làm đông khách lắm.

- Ấy là tôi chƣa nói đến cậu nầy nữa đấy, - Raxkonikov trỏ Razumikhin nói tiếp, - cậu ta chỉ nhận đƣợc của tôi những mối lo âu và những lời sỉ vả.

- Rõ vớ vẩn! Hôm nay sao tâm hồn cậu đa cảm thế? - Razumikhin quát lên.

Giá Razumikhin tinh ý hơn, anh sẽ thấy bạn anh không hề có một tâm trạng đa cảm, thậm chí còn ngƣợc lại nữa là khác. Song điều đó không thoát khỏi cặp mắt của Avdotia Romanovna đang chăm chú và lo lắng quan sát anh nàng.

- Còn về mẹ thì con không dám nói đến nữa mẹ ạ - chàng nói tiếp nhƣ đọc một bài đã học thuộc từ

sáng - mãi đến bây giờ con mới hình dung đƣợc phần nào là hôm qua mẹ đã đau khổ biết bao nhiêu trong khi mong ngóng con về.

Nói đến đây, chàng bỗng lẳng lặng mỉm cƣời đƣa tay ra cho em gái. Song lần nầy, trên nụ cƣời của chàng lóe lên một mối xúc cảm sâu sắc, chân thành. Dunia lập tức nắm lấy tay anh xiết thật chặt, lòng vui sƣớng và cảm khích. Kể từ câu chuyện lục đục hôm qua, đây là lần đầu tiên chàng lại ôn tồn với em. Gƣơng mặt bà mẹ rạng rỡ lên vì hân hoan và hạnh phúc khi thấy cảnh dàn hoà im lặng và dứt khoát đó giữa hai anh em.

- Ồ chính vì thế mà tôi mến anh ấy! - Razumikhin vừa xoay mạnh ngƣời trên ghế vừa thì thầm; tính anh bao giờ cũng hay phóng đại - Anh ta có những cảm xúc đẹp đẽ nhƣ lê đấy

"Nó xử sự mới khéo làm sao! - bà cụ nghĩ thầm - Nó có những cảm xúc thật là cao thƣợng, và nó chấm dứt chuyện hiểu lầm với em nó một cách đơn giản mà tế nhị biết bao nhiêu: nó chỉ cần chìa tay ra và nhìn thẳng vào mặt em nó… Và đôi mắt nó, cả khuôn mặt nó nữa, mới đẹp làm sao. Ngƣời nó còn thanh tú hơn cả Dunia nữa… Nhƣng, trời ơi, quần áo gì mà tệ thế, nó ăn mặc thật quá tồi tàn.

Đến nhƣ Vaxia, đứa hầu xe của Aphanaxi Ivanovich ăn mặc cũng còn khá hơn? Ôi tôi muốn lao đến ôm lấy cổ nó mà hôn mà khóc vì sung sƣớng! Nhƣng mà tôi sợ, tôi sợ lắm, nó thật là… Trời ơi, tính khí nó làm sao ấy? Vừa rồi nó nói năng thật dịu dàng âu yếm, thế nhƣng tôi vẫn sợ. Tôi sợ cái gì thế

nhỉ?".

- Ôi, Rodia - bà thốt lên, hối hả đáp lại điều nhận xét của con - Con không thể tƣởng tƣợng đƣợc hôm qua mẹ và em… khổ tâm đến nhƣờng nào! Bây giờ, mọi chuyện đã qua, đã chấm dứt và mẹ con ta đã lại vui vầy sung sƣớng nên mẹ mới dám nói. Con hãy tƣởng tƣợng là mẹ và em vừa xuống tàu đã vội chạy ngay đến đây để ôm hôn con, và cái chị ấy - à đây! chị ấy đây rồi! Chào chị Naxtaxia.

Chị ấy nói ngay là con sốt nóng, mà lại trốn bác sĩ lẻn ra đƣờng trong lúc đang mê sảng, ngƣời ta đã phải chạy đi tìm con. Con không thể tƣởng đƣợc là mẹ và em đã hốt hoảng lên nhƣ thế nào!

Mẹ nhớ ngay đến cái chết bi thảm của trung uý Potanshikov, một ngƣời quen nhà ta, bạn của ba con Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- con chắc không nhớ ông ta, Rodia nhỉ - Ông ta cũng bị sốt nóng và lẻn ra ngoài rồi rơi xuống giếng, đến hôm sai mới kéo lên đƣợc. Dĩ nhiên mẹ và em con còn tƣởng tƣợng nhiều chuyện bi đát hơn nữa. Hai mẹ con toan đi tìm ngay Piotr Petrovich để nhờ anh ta đến giúp đỡ… vì, con biết đây, chỉ

có mẹ với em, tứ cố vô thân, - bà mẹ nói tiếp, giọng ai oán, rồi bỗng im bặt vì sực nhớ ra rằng Piotr Petrovich vẫn còn là một đề tài nguy hiểm, mặc dầu "bây giờ mọi ngƣời đều đã lại vui vầy sung sƣớng".

- Phải! phải, những chuyện ấy thật đáng tiếc, Raxkonikov lẩm bẩm đáp, song vẻ mặt chàng hờ hững và lơ đãng đến nỗi Dunia phải kinh ngạc đƣa mắt nhìn chàng.

- Con còn định nói gì với mẹ nữa nhỉ - chàng nói tiếp, cố sức nhớ lại - À phải… thƣa mẹ, con xin mẹ

và Dunia đừng nghĩ rằng hôm nay con không muốn đến thăm mẹ và em trƣớc mà lại có ý đợi cho mẹ

và em đến đây đã, không phải thế đâu.

- Sao con lại nói thế, hở Rodia, - bà Punkheria Alekxandrovna cũng kinh ngạc kêu lên.

"Sao thế nhỉ? Anh ấy chỉ vì bất đắc dĩ mà trả lời hay sao ấy? - Dunia suy nghĩ. - Anh ấy dàn hoà rồi xin lỗi, tuồng nhƣ làm cho xong một thủ tục hay đọc một bài học".

- Vừa thức dậy, con đã toan đến đằng ấy ngay, nhƣng cứ loay hoay mãi về chuyện quần áo, hôm qua con quên bảo Naxtaxia… giặt sạch chỗ máu ấy đi… Bây giờ con mới vừa mặc xong quần áo…

- Máu? Máu nào? - bà Punkheria Alekxandrovna hoảng hốt hỏi lại.

Không có gì đâu, mẹ đừng lo. Có máu là bởi vì hôm qua trong lúc hơi mê sảng, con có chạm phải một ngƣời bị xe chẹt… Một ngƣời công chức…

- Trong cơn mê sảng? Thế nhƣng cậu lại nhớ hết cơ mà? - Razumikhin ngắt lời.

- Chính thế - Raxkonikov đáp một cách đặc biệt sốt sắng, - tôi nhớ rõ cho đến từng chi tiết nhỏ, thế

nhƣng không hiểu tại sao tôi lại làm nhƣ thế? Tại sao tôi lại đến đằng ấy? Tại sao tôi lại nói thế kia?

Thật tôi không tài nào giải thích rõ đƣợc.

- Hiện tƣợng đó cũng dễ hiểu, - Zoximov xen vào đôi khi cách hành động thì cực kỳ khéo léo, tinh xảo, nhƣng cái động cơ, cái xuất phát điểm của hành động thì lại rối loạn và tuỳ thuộc vào những ấn tƣợng bệnh tật nào đó. Một cái gì tựa nhƣ một giấc mộng.

"Cũng còn may là hắn coi mình gần nhƣ một thằng loạn óc" - Raxkonikov nghĩ thầm.

- Thế thì những ngƣời khỏe mạnh cũng vậy thôi, - Dunia nhận xét, mắt lo âu nhìn Zoximov.

- Một lời nhận xét khá đúng! - Zoximov đáp - quả nhiên tất cả chúng ta cũng nhiều khi hành động gần nhƣ ngƣời điên, duy chỉ có khác là những ngƣời "mắc bệnh điên" họ điên hơn ta một tí; cho nên ở đây phải vạch một đƣờng ranh giới. Còn ngƣời hoàn toàn sáng suốt thì có thể nói là hầu nhƣ không có, có lẽ trong hàng chục, hàng trăm, hàng ngàn ngƣời, may ra mới tìm đƣợc một ngƣời nhƣ thế, mà cũng chƣa hẳn là hoàn toàn sáng suốt…

Nghe đến chữ "điên" mà Zoximov vô tình thốt ra trong khi đang say sƣa với vấn đề anh thích thú, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

mọi ngƣời đều cau mặt. Raxkonikov dƣờng nhƣ không để ý, chàng ngồi yên, vẻ đăm chiêu tƣ lự, một nụ cƣời kỳ lạ in lên đôi môi nhợt nhạt của chàng. Chàng vẫn tiếp tục nghiền ngẫm một điều gì.

- Thế cái ngƣời bị xe chẹt ấy, rồi ra sao? Cậu kể tiếp đi - Razumikhin vội hỏi to.

- Gì cơ? - Raxkonikov nhƣ sực tỉnh - A! phải… thế rồi ngƣời tôi dính dầy máu khi tôi giúp họ khiêng ông ta về nhà… Nhân thể, mẹ ạ, hôm qua con đã làm một việc không thể tha thứ đƣợc, quả là con không còn trí khôn nữa. Số tiền mẹ gửi cho con, con đem cho… vợ ông ta hết… để lo việc ma chay.

Bà ấy nay đã thành ngƣời góa bụa, lại ho lao, thật đáng thƣơng, lại có ba đứa bé mồ côi, đói khát…

mà nhà chẳng có tí gì… Ở nhà ấy còn một cô con gái nữa… Giá mẹ trông thấy, có lẽ mẹ cũng sẽ làm nhƣ con… con cũng biết là con không có quyền làm nhƣ vậy, nhất là khi biết mẹ đã vất vả thế nào mới kiếm ra món tiền đó. Muốn giúp đỡ, trƣớc hết phải có quyền đã, bằng không thì " Crevez, chiens, si vous n êtes pas contents?" (l ) - Chàng cƣời - có phải thế không Đunya?

- Không, không phải thế! - Dunia đáp, giọng rắn rỏi.

- Chà, thôi, cô… cô cũng có dụng ý gì hẳn! - chàng lẩm bẩm nhìn em gái gần nhƣ căm hờn, môi mỉm một nụ cƣời ngạo nghễ. - Lẽ ra anh phải tính đến chuyện đó mới phải… Thôi, cũng đáng khen đấy?

Càng tốt cho cô… rồi cô sẽ đi đến một giới hạn nào đó nầy nếu không bƣớc qua, cô sẽ khổ sở, còn nếu bƣớc qua, có lẽ cô còn sẽ khổ hơn nữa. Vả chăng, do toàn là chuyện nhảm. - Chàng bực dọc nói tiếp, giận mình đã quá nhiều lời. Mẹ ạ, con chỉ muốn nói rằng con xin lỗi mẹ, chàng kết thúc, giọng xẵng và ngắc ngứ.

- Thôi, Rodia, mẹ tin chắc ràng việc gì con đã làm thì cũng đều tốt đẹp cả - bà cụ mừng rỡ nói.

- Mẹ đừng tin nhƣ vậy, - chàng đáp, môi méo xệch thành một nụ cƣời gƣợng gạo.

Một khoảng im lặng tiếp theo sau. Trong suốt câu chuyện vừa qua có một cái gì căng thẳng, từ

những phút im lặng cho đến cách giảng hoà, lời xin lỗi, và mọi ngƣời đều cảm thấy thế.

"Cứ nhƣ thể họ sợ mình" - Raxkonikov nghĩ thầm trong khi ngƣớc mắt nhìn trộm mẹ và em. Quả

nhiên, bà Punkheria Alekxandrovna càng im lặng lại càng đâm ra rụt rè.

Khi vắng họ hình nhƣ mình vẫn yêu quý họ kia mà - ý nghĩ ấy thoáng hiện trong trí chàng.

- Rodia ạ, bà Marfa Petrovna chết rồi đấy! - bà Punkheria Alekxandrovna bỗng thốt lên.

- Bà Marfa Petrovna nào?

- Trời ơi! Bà Marpha Petrovna, vợ ông Xvidrigailov ấy mà. Mẹ đã viết khá nhiều về bà ta trong bức thƣ vừa gửi cho con đấy thôi?

- À, à! phải… con nhớ ra rồi… thế bà ấy chết rồi? Thật ƣ - Chàng bỗng rùng mình nhƣ lại sực tỉnh dậy. - Bà ta chết rồi ƣ? Sao vậy.

- Con thử tƣởng tƣợng xem; bà ta chết thật bắt ngờ! - bà Punkheria Alekxandrovna đƣợc thể, vội nói thêm - Ấy, đúng lúc mẹ gửi thƣ cho con, đúng cái ngày ấy! Con thử tƣởng tƣợng: hình nhƣ chính vì con ngƣời ghê tởm kia mà bà ta chết. Nghe nói cái lão ấy đã đánh đập bà ta hết sức tàn nhẫn.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Trƣớc họ cũng sống nhƣ vậy sao? - chàng quay lại hỏi em.

- Không, ngƣợc lại nữa là khác! Đối với bà lúc nào ông ta cũng tỏ ra rất kiên nhẫn lễ độ nữa ấy.

Nhiều khi ông ta lại còn quá khoan dung với tính nết của vợ nữa; và nhƣ thế đã mấy năm ròng…

Đến nay ông ta bỗng mất kiên nhẫn thế nào đấy.

- Thế nghĩa là ông ta tuyệt nhiên không đến nỗi ghê tởm lắm, vì cũng đã nén đƣợc báy năm kia mà?

- Dunia, hình nhƣ cô bênh vực ông ta thì phải?

- Không, không, đó là một con ngƣời ghê tởm, em không thể tƣởng đƣợc còn có cái gì ghê tởm hơn nữa - Dunia đáp, gần nhƣ run lên, nàng cau mày, trầm ngâm suy nghĩ.

- Câu chuyện đó xảy ra ở nhà họ vào một buổi sáng, bà Punkheria Alekxandrovna vội và nói tiếp. -

Sau đó bà ta lập tức ra lệnh thắng xe để sau bữa cơm trƣa sẽ lên tỉnh, vì trong nhƣng trƣờng hợp nhƣ

vậy, lúc nào bà ta cũng lên tỉnh. Nghe đâu trƣa hôm ấy bà ăn ngon lành lắm.

- Sau khi bỉ đánh nhừ tử?

- Đối với bà ta… đã thành một thói quen nhƣ thế, và để khỏi chậm trễ, ăn xong bà ta đi tắm ngay…

Con ạ, bà ta vẫn chữa bệnh bằng cách tắm đấy. Ở nhà họ có một con suối nƣớc lạnh, ngày nào bà ta cũng đến đấy tắm rất đều. Nhƣng vừa lội xuống nƣớc bà ta bị một cơn động kinh.

- Tất nhiên phải nhƣ thế! - Zoximov nói. - Thế bà ta bị đánh đau lắm phải không?

- Mà thôi, có can hệ gì đâu. - Dunia lại xen vào.

- Hừm! Mẹ ạ, sao mẹ cứ kể lể những chuyện vớ vẩn ấy làm gì? - Raxkonikov bỗng buông ra một giọng gắt gỏng bất ngờ.

- Ôi! Con ạ, chỉ vì mẹ không biết nói chuyện gì hơn, - bà Punkheria Alekxandrovna buột mồm nói.

- Sao! Các ngƣời đều sợ tôi cả hay sao? - Chàng lại mỉm một nụ cƣời nhăn nhó.

- Quả đúng nhƣ thế. - Dunia nói, mắt nghiêm khắc nhìn thẳng vào mặt chàng. - Khi bƣớc chân lên cầu thang, mẹ còn làm cả dấu thánh nữa, vì mẹ sợ quá.

Bộ mặt Raxkonikov nhăn rúm lại nhƣ thể bị chuột rút.

- Ôi! Dunia, con nói gì thế! Rodia, con đừng giận, mẹ van con! Sao con lại nói thế, hở Dunia? - bà Punkheria Alekxandrovna luống cuống nói. - Thật quả suốt dọc đƣờng ngồi trên xe lửa, mẹ cứ nghĩ: gặp nhau mẹ con ta sẽ kể cho nhau nghĩ không biết bao nhiêu là chuyện… Lúc ấy mẹ sung sƣớng đến nỗi không còn chú ý gì dọc đƣờng nữa. Nhƣng mẹ vừa nói gì thế nhỉ? Bây giờ mẹ cũng vẫn sung sƣớng chứ… Dunia, con nhầm rồi đấy? Khi đƣợc gặp lại con thôi mẹ cũng đã sung sƣớng lắm rồi, Rodia ạ.

- Thôi, mẹ ơi, - chàng siết tay mẹ nói lắp bắp, có chiều bối rối, mắt nhìn đi nơi khác - Chúng ta còn đủ thì giờ nói chuyện nhiều.

Nói xong, chàng bỗng đâm ra luống cuống và tái mặt đi: cái cảm giác lạnh buốt kinh hoàng lúc nãy lại dâng ngập tâm hồn chàng; chàng lại thấy rõ mình vừa thốt ra một lời nói dối kinh khủng, và Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

không những từ nay chàng sẽ không bao giờ còn có thể chuyện trò cởi mở với mẹ chàng nữa mà cũng không bao giờ còn có thể nói với ai bất cứ chuyện gì. Cái cảm giác chua xót ấy mạnh đến nỗi chàng hầu nhƣ mất trí trong chốc lát. Chàng đứng dậy và không nhìn ai, toan đi thẳng ra cửa.

- Cậu làm sao thế? - Razumikhin nắm lấy cánh tay chàng, kêu lên.

Chàng lại ngồi xuống va đƣa mắt lặng lẽ nhìn quanh; mọi ngƣời đều bỡ ngỡ nhìn chàng.

- Ôi! Sao tất cả các ngƣời chán thế? - Chàng bỗng kêu lên một cách thật bất ngờ - Nói chuyện gì đi chứ! Sao các ngƣời lại ngồi trơ ra thế? Nào, nói đi chứ! Chúng ta nói chuyện nào… Đã sum họp thế

nầy mà lại lặng thinh… Nào, nói chuyện đi.

- Lạy Chúa! Tôi cứ tƣởng lại lên cơn nhƣ hôm qua. - Vừa noỉ bà Punkheria Alekxandrovna vừa làm dấu thánh.

- Anh làm sao thế? - Avdotia Romanovna hỏi, vẻ ngờ vực.

- Chả sao cả, anh vừa nhớ lại một chuyện không đâu - chàng đáp và đột nhiên cất tiếng cƣời.

- Đƣợc, nếu là chuyện không đâu thì tốt, nếu không chính tôi cũng nghĩ là… - Zoximov lẩm bẩm rời đi-văng đứng dậy. - Giờ thì tôi phải đi, có thể tôi sẽ trở lại nếu gặp cậu ở nhà…

Anh ta cúi chào và lui ra.

- Con ngƣời mới đáng quý làm sao! - bà Punkheria Alekxandrovna nhận xét.

Phải, đáng quý, tuyệt diệu, có học thức, thông minh, - đột nhiên Raxkonikov nói liến thoắng một thôi với vẻ khích động từ nãy đến giờ chƣa từng thấy chàng có. - Con không nhớ là trƣớc khi bị bệnh, con đã gặp anh ấy ở đâu… Hình nhƣ đã có gặp anh ta ở đâu rồi thì phải… Đây cũng là một ngƣời đáng quý nữa! - Chàng hất đầu về phía Razumikhin, - Dunia, em có thích anh ấy không? - chàng hỏi em rồi bật cƣời, chẳng hiểu tại sao.

- Rất thích, Dunia đáp.

- Chà, đồ quỷ…! - Razumikhin ngƣợng chín cả ngƣời, mặt đỏ dừ lên lúng túng đứng dậy. Bà Punkheria Alekxandrovna mỉm cƣời dịu dàng, còn Raxkonikov thì cƣời phá lên.

- Kìa, cậu đi đâu đấy?

- Mình cũng… có việc cần.

- Cậu chẳng có việc gì sất, ở lại đây! Zoximov đi rồi thì cậu cũng muốn bƣớc đấy hẳn? Không đi đâu hết, mà mấy giờ rồi nhỉ? Mƣời hai giờ rồi phải không? Dunia, em có chiếc đồng hồ xinh quá nhỉ!

Nhƣng tại sao các ngƣời lại cứ lặng thinh thế? Vẫn chỉ có tôi nói mãi thôi!

- Đây là món quà của bà Marfa Petrovna, - Dunia đáp.

- Đắt tiền lắm đấy - bà Punkheria Alekxandrovna đệm theo.

- A - a - a! Nhƣng là đồng hồ nữ thì hơi to.

- Em thích cỡ nầy - Dunia nói.

- Thế ra không phải của vị hôn phu?. - Razumikhin nghĩ và chợt thấy mừng thầm, chẳng hiểu vì sao.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Thế mà anh cứ tƣởng là tặng phẩm của Lugin. - Raxkonikov nói.

- Không phải, anh ta chƣa tặng Dunia cái gì cả.

- Á - à - à! Mẹ ạ, mẹ còn nhớ không, con cũng đã từng yêu và đã từng muốn lấy vợ. - chàng nhìn mẹ

nói, khiến bà kinh ngạc vì cách chuyển hƣớng bất ngờ của câu chuyện và giọng nói của chàng.

- Ôi, con yêu quý ạ, mẹ có nhớ! - bà Punkheria Alekxandrovna vừa nói vừa liếc mắt nhìn Dunia và Razumikhin.

- Hừm! đúng! Nhƣng con biết kể chuyện gì với mẹ bây giờ? Chính con cũng không còn nhớ đƣợc bao nhiêu. Đó là một cô bé ốm yếu? - chàng nới tiếp, đầu cúi gầrn, dƣờng nhƣ vụt trở lại với tâm trạng đăm chiêu ban nãy, - rất ốm yếu; cô ta thích bố thí cho ăn mày và chỉ mơ ƣớc đƣợc vào tu viện; một hôm, cô khóc sƣớt mƣớt khi nói với con chuyện đó;phải…con nhớ ra rồi,con nhớ lò lắm, cô ta lại còn xấu xí nữa. thật quả con cũng không hiểu sao con lại gần với cô ta hình nhƣ vì cô ta bao giờ

cũng ốm yếu. Giá nhƣ cô ấy lại thọt hay gù nữa thì chắc là con còn yêu cô gấp bội (chàng tƣ lự mỉm cƣời)… Thế đấy một cơn mê sang của tuổi xuân.

- Không, không phải chỉ là một cơn mê sảng của tuổi xuân! - Dunia nói, giọng nhiệt thành.

Chàng chăm chú nhìn em, tinh thần căng thẳng, song không hiểu em mình nói gì và thậm chí cũng không nghe thấy gì nữa. Rồi, vẫn chìm sâu trong tâm trạng đăm chiêu tƣ lự, chàng đứng dậy, đến hôn mẹ rồi trở lại ngồi chỗ cũ.

- Giờ con vẫn còn yêu cô ta? - bà Punkheria Alekxandrovna mủi lòng nói.

- Cô ấy… Bây giờ ấy à? À, phải… mẹ nói đến cô ấy phải không? Không. Bây giờ đối với con những việc ấy đều nhƣ đã sang thế giới khác rồi… đã xa xƣa lắm? Và tất cả những việc xung quanh con cũng dƣờng nhƣ đang diễn ra ở một nơi nào xa lạ.

Chàng đăm đăm nhìn họ.

- Nhƣ các ngƣời đây cũng thế, tôi nhìn các ngƣời nhƣ từ một nơi nào cách xa hàng nghìn dặm…

Nhƣng sao chúng ta lại nớl những chuyện ấy nhỉ, có ma nó biết và tại sao các ngƣời lại hỏi tôi? -

chàng bực bội nói thêm rồi im bặt, cắn móng tay, vẻ lại trầm ngâm nhƣ cũ.

- Rodia, chỗ ở của con tệ quá, thật nhƣ cái quan tài - bà Punkheria Alekxandrovna bỗng lên tiếng để

chấm dứt phút im lặng nặng nề. - Mẹ chắc con buồn buồn phần nào cũng do chỗ của con.

- Chỗ ở? - Chàng đáp vẻ lơ đãng - Vâng, chỗ ở của con cũng có dính dáng nhiều đến việc ấy… Con cũng đã nghĩ đến điều đó. Song ý nghĩ vừa rồi của mẹ thật là kỳ lạ, mẹ ạ - chàng nói thêm với một nụ

cƣời quái gở. Chỉ thiếu chút nữa thì chàng không còn hơi sức nào chịu đựng đƣợc cuộc họp mặt nầy, chịu đựng những ngƣời thân mà sau ba năm xa cách, chàng mới đƣợc gặp lại, cũng nhƣ cái giọng thân mật gia đình của câu chuyện bất đắc dĩ trong khi chàng không thể nào nói đƣợc bất cứ chuyện gì. Tuy vậy chàng có một việc khẩn cấp cần phải quyết định ngay hôm nay không trì hoãn: sáng nay lúc ngủ dậy chàng đã có ý định dứt khoát nhƣ thế. Chàng thấy hài lòng vì đã nghĩ đến công việc để

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tìm một lối thoát.

- Dunia ạ, đây, vấn đề nó nhƣ thế nầy, - chàng mở đầu, giọng khô khan và nghiêm nghị, - tất nhiên anh phải xin lỗi em vì những chuyện xảy ra hôm qua, nhƣng anh tự thấy có bổn phận nhắc cho em nhớ là anh không hề thay đổi ý kiến. Hoặc anh, hoặc Lugin. Anh có thể là một con ngƣời hèn mạt, nhƣng em không thể thế đƣợc. Chỉ một ngƣời thôi cũng đủ. Nếu em kết hôn với Lugin, thì ngay tức khắc, anh sẽ không còn coi em là em nữa.

- Rodia! Rodia! thế thì lại nhƣ hôm qua rồi! - Bà Punkheria Alekxandrovna chua chát thốt lên, - mà tại sao con cứ gọi mình là ngƣời hèn mạt, mẹ không thể chịụ đƣợc. Hôm qua cũng thế…

- Anh à - Dunia đáp giọng rắn rỏi và cũng khô khan không kém - Chuyện nầy trƣớc sau đều do một ý nghĩ sai lầm của anh mà ra cả. Đêm qua, em đã suy nghĩ và đã tìm ra đƣợc chỗ sai lầm đó. Hình nhƣ

anh cho rằng em vì một ngƣời nào đó mà đem hiến mình cho một ngƣời nào đó. Hoàn toàn không phải nhƣ vậy, em đi lấy chồng chỉ vì bản thân em mà thôi, bởi vì em thấy khó sông một mình: rồi sau đó lẽ tất nhiên em cũng lấy làm sung sƣớng có thể giúp đỡ đƣợc cho những ngƣời thân, song đó không phải là động cơ chủ yếu trong quyết định của em.

"Nói dối, - Raxkonikov vừa nghĩ thầm vừa cắn móng tay một cách giận dữ. Con bé kiêu ngạo thật!

Nó không muốn nhận là nó thích đóng cái vai ân nhân! Ôi, những nhân cách ti tiện! Họ yêu cũng chăng khác gì họ ghét! Ôi! ta… căm thù tất cả bọn họ!".

- Tóm lại, em sẽ lấy Piotr Petrovich, - Dunia nói tiếp, - vì trong hai nỗi khổ, em chọn lấy nỗi nhẹ

nhất. Em sẽ trung thực làm tròn tất cả những gì ngƣời ấy chờ đợi ở em; vì vậy em sẽ không lừa dối ngƣời ấy. Sao anh lại cƣời?

Mặt nàng cũng đỏ bừng và trong khóe mắt nàng lóe lên một tia giận dữ.

- Em sẽ làm tròn tất cả đấy chứ? - chàng hỏi với một nụ cƣời hiểm độc.

- Đến một mức độ nào đó. Cách thức cầu hôn của Piotr Petrovich cũng đã làm cho em thấy ngay ông ấy muốn gì. Quá ông ta đánh giá mình quá cao, song em hy vọng ông ta cũng sẽ coi trọng em… Sao anh lại cƣời?

- Thế tại sao em lại đỏ mặt? Em nói dối, em ạ, em cố tình nói dối chỉ vì cái tính cố chấp của đàn bà, chỉ vì muốn bắt anh nhìn nhận mọi việc theo ý riêng của em. Em không thể kính trọng Lugin đƣợc, anh đã gặp hắn và đã nói chuyện với hắn. Thế nghĩa là em bán mình vì tiền, vì vậy em đã hành động một cách hèn hạ, và anh lấy làm mừng rằng ít nhất em cũng còn biết ngƣợng vì việc đó?

- Không phải, em không nói dối đâu… - Dunia mất hết tự chủ thét lên. - Em không đời nào lấy ông ta nếu không biết chắc là ông ta quý trọng em, em không đời nào lấy ông ta nếu không biết chắc rằng em có thể kính trọng đƣợc ông ta. Cũng may là ngay hôm nay, em sẽ có dịp biết chắc chắn đƣợc điều đó. Một cuộc hôn nhân nhƣ vậy không phải là một việc đê tiện nhƣ anh nói. Mà dù anh có nói đúng chăng nữa, dù em có cam tâm làm một việc đê tiện thì anh nói nhƣ thế chẳng phải là quá tàn nhẫn Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

hay sao? Tại sao anh cứ đòi hỏi ở em một bản lĩnh anh hùng mà có lẽ anh cũng không có? Nhƣ vậy là áp chế, nhƣ vậy là cƣỡng bức? Nếu em có làm hại ngƣời nào thì ngƣời đó chỉ có thể là một mình em mà thôi… Em cũng chƣa giết ngƣời nào kia mà! Sao anh lại nhìn em nhƣ thế? Sao anh lại tái mặt đi thế? Rodia, anh làm sao thế? Rodia, anh yêu quý!

- Trời ơi! Nó làm anh nó ngất đi kia kìa! - bà Punkheria Alekxandrovna thét lên.

- Không, không… không hề gì… cớ sao đâu. Con hơi chóng mặt một tí thôi. Không ngất đâu… Mẹ

thì lúc nào cũng sợ con ngất! Hừm? Phải anh định nói gì nhỉ? À, phải rồi, cô làm thế nào mà ngay hôm nay có thể biết chắc rằng cô sẽ kính trọng hắn và hắn sẽ coi trọng cô, có phải đúng cô vừa nói nhƣ vậy không? Hình nhƣ cô vừa nói là hôm nay thì phải. Hay anh nghe nhầm?

- Mẹ ơi, đƣa cho anh con xem lá thƣ của Piotr Petrovich, - Dunia nói. Tay run run, bà Punkheria Alekxandrovna đƣa thƣ cho con trai. Chàng cầm lấy, trí tò mò lên đến cao độ. Song trƣớc khi mở thƣ

chàng bỗng quay lại nhìn Dunia nhƣ có ý ngạc nhiên.

- Lạ thật! - chàng nói chậm rãi, tuồng nhƣ vừa có một ý nghĩ mới mẻ vụt hiện đến. - Sao tôi lại nhặng xị thế nhỉ? Sao tôi lại có thể làm toáng lên nhƣ thế? Cô muốn lấy ai thì cứ lấy thôi!

Chàng nhƣ tự nhủ một mình, nhƣng lại nói to lên, rồi sững sờ nhìn em một lát, vẻ nhƣ băn khoăn không hiểu.

Cuối cùng, chàng giở thƣ ra, vẫn giữ một vẻ ngạc nhiên khác thƣờng; rồi chàng thong thả và chăm chú đọc đi đọc lại bức thƣ hai lần.

Bà Punkheria Alekxandrovna lo ngay ngáy; và mọi ngƣời đều chờ đợi một sự kiện khác thƣờng sắp xảy ra.

- Kể cũng lạ thật, - sau một lát suy nghĩ chàng trả lại bức thƣ cho mẹ và cất tiếng nói trống không, -

hắn làm luật sƣ, quen giao thiệp, nói năng nghe cũng có vẻ trau chuốt, thế mà thƣ thì viết nhƣ ngƣời vô học.

Ai nấy đều xôn xao lên: nầy giờ họ chờ đợi một cái gì khác hẳn.

- Họ đều viết nhƣ thế cả đấy, - Razumikhin nói, giọng ngắc ngứ.

- Cậu đọc lá thƣ nầy rồi à?

- Rồi.

- Mẹ và em có đƣa cho anh ấy xem, Rodia ạ, lúc nãy mẹ… có hỏi ý kiến anh ấy, - bà Punkheria Alekxandrovna đỡ lời, vẻ bối rối.

- Đó chính là lối văn tố tụng - Razumikhin cắt ngang, - xƣa nay các giấy tờ ở toà án vẫn viết lối văn tố tụng nhƣ vậy đấy.

- Văn tố tụng? Đúng, đúng là văn tố tụng, văn sự vụ Không hẳn là cách viết của kẻ vô học, cũng không phải là lối viết văn hoa gì đúng là văn sự vụ. Piotr Petrovich không hề có ý giấu là mình ít đƣợc học hành, hơn nữa còn tự hào là đã tự xây dựng lấy cuộc đời mình. - Avdotia Romanovna nhận Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

xét, hơi phật ý vì giọng nói của anh.

- Đƣợc rồi, nếu hắn tự hào thì chắc cũng có lý do, anh không phản đối. Em ạ, hình nhƣ em bực mình vì cả một lá thƣ nhƣ vậy mà anh chỉ rút ra đƣợc có mỗi một lời nhận xét nông nổi, và em nghĩ là anh cố tình nói những điều không đâu nhƣ vậy để trêu tức em. Không, trái lại, về lời văn, anh vừa nảy ra một nhận xét mà trong trƣờng hợp nầy có lẽ không thừa chút nào. Trong thƣ có câu: "bà chỉ nên tự

trách mình", thật hàm súc và rõ ràng; ngoài ra lại có lời đe doạ là sẽ đi ngay lập tức nếu anh đến. Lời đe doạ đó cũng có nghĩa là đe doạ sẽ bỏ rơi mẹ và em, và bỏ rơi đúng vào lúc nầy, sau khi đã gọi hai ngƣời lên Petersburg! Đấy, cô nghĩ sao, ví thử không phải Lugin viết ra câu văn ấy mà là anh nầy chẳng hạn (chàng trỏ Razumikhin), hoặc Zoximov, hoặc một ngƣời nào trong mẹ con chúng ta viết ra thì ngƣời đọc có thấy mình bị xúc phạm nhƣ vậy không?

- Kh… không, - Dunia hăm hở đáp. - Em hiểu rất rõ rằng viết nhƣ vậy là quá vụng về, song có lẽ ông ta không làm chủ đƣợc ngòi bút của mình. Anh phê phán đúng, anh Rodia, chỉnh em cũng không ngờ

là…

- Thƣ viết bằng lối vẫn tố tụng, mà dùng lối văn tố tụng thì không có cách nào viết khác đƣợc, cho nên giọng văn đâm ra thô lỗ hơn là vì hắn muốn thì phải. Ngoài ra, anh buộc lòng phải làm cho em tỉnh ngộ một chút: trong thƣ, còn có một câu khác, vu khống anh một cách khá đê tiện. Hôm qua, anh đem tiền cho một ngƣời đàn bà goá, ho lao, tuyệt vọng, không phải lấy cớ là để "trả tiền ma chay" mà chính là để lo việc ma chay thật, và không phải đƣa cho con gái ông ta, một ngƣời con gái mà nhƣ hắn viết, "ai cũng biết là hƣ hỏng" (hôm qua anh mới gặp cô ta lần đầu) mà trao cho chính ngƣời quả phụ. Anh thấy ở đây có một dụng tâm quá ƣ vội vàng định bôi nhọ anh và làm cho anh xích mích với mẹ và em. Tất cả những chuyện đó, một lần nữa, cũng đƣợc diễn đạt băng lối văn tố

tụng, nghĩa là có một dụng ý quá rõ ràng và hấp tấp một cách quá ngay ngô. Hắn là một ngƣời thông minh, song chỉ riêng trí thông minh thôi thì chƣa đủ để hành động một cách thông minh. Tất cả

những chuyện đó vẽ nên con ngƣời… và anh cũng không tin là hắn coi trọng em lắm đâu Anh nói điều đó cốt chỉ để giúp đỡ em thôi, vì anh thành thật cầu mong điều lành điều tốt cho em.

Dunia không đáp, nàng đã quyết định xong xuôi từ lúc nầy nàng chỉ muốn đợi đến chiều.

- Vậy thì con định thế nào hơ Rodia? - Bà Punkheria Alekxandrovna hỏi, lòng càng lo âu hơn vì câu chuyện bỗng nhiên chuyển sang giọng "sự vụ" - "Con định thế nào" nghĩa là thế nào?

- Đấy Piotr Petrovich bảo là con đừng đến đằng nhà chiều nay, và nói là sẽ bỏ đi, nếu con đến. Vậy thì con… có đến không? Tất nhiên việc đó không thể do con quyết định, mà trƣớc hết là do mẹ, nếu yêu sách đó của Piotr Petrovich không mếch 1òng mẹ, hai nữa là do Dunia, nếu nó cũng không cảm thấy bị xúc phạm. Còn con, con sẽ làm theo ý mẹ, - chàng nói thêm, giọng cộc cằn.

- Dunia đã quyết định rồi, và mẹ cùng hoàn toàn thuận theo nó, - bà Punkheria Alekxandrovna vội đáp.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Em quyết định, anh Rodia ạ, là tha thiết mời anh đến đằng nhà dự buổi họp mặt nầy, - Dunia nói.

Anh đến chứ?

- Anh sẽ đến.

- Cả anh nữa, tôi cũng xin mời anh tám giờ đến dằng chúng tôi, - nàng quay về phía Razumikhin nói.

- Mẹ ơi, con mời ca anh ấy nữa đấy.

- Rất tốt, Dunia ạ Đƣợc - Bà Punkheria Alekxandrovna nói thêm. - Các con quyết định ra sao thì mẹ

cũng ƣng nhƣ thế. Đối với mẹ nhƣ thế lại càng nhẹ nhõm, mẹ không thích giả vờ và nói dối; tốt hơn cả là nói hết sự thật… Piotr Petrovich có giận hay không cũng mặc.

Chú thích:

(1) "Không bằng lòng thì cứ chết tiệt đi, đồ chó má!" (tiếng Pháp trong nguyên văn) Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 16

Phần III

Vừa lúc ấy, cánh cửa nhẹ mở và một ngƣời con gái bƣớc vào buồng rụt rè đƣa mắt nhìn quanh. Mọi ngƣời đều ngạc nhiên và tò mò quay lại nhìn nàng

Thoạt tiên Raxkonikov chƣa nhận ra ai. Nàng chính là Sofia Xemionovna Marmelazova. Hôm qua chàng mới gặp nàng lần đầu, song thời gian, khung cảnh và cách phục sức của nàng lúc ấy đã khác sâu vào ký ức chàng một hình ảnh khác hẳn. Giờ đây, nàng là một ngƣời con gái ăn mặc giản dị và tồi tàn, còn rất ít tuổi, trông nhƣ một đứa trẻ; cử chỉ cô dè dặt và lễ độ, nét mặt cởi mở, nhƣng hình nhƣ có chiều sợ hãi. Nàng mặc một chiếc áo dài rất giản dị tự may lấy ở nhà và đội một chiếc mũ cũ

kỹ đã quá mùa, duy chỉ còn chiếc ô hôm qua là vẫn cầm trên tay. Chợt nhìn thấy trong buồng đông ngƣời, nàng không những ngƣợng ngùng mả còn rối trí hẳn hoi, luống cuống nhƣ một đứa bé, thậm chí còn toan quay trở ra nữa là khác.

- A! Cô đấy à? - Raxkonikov kinh ngạc cất tiếng hỏi và cũng đâm ra lúng túng.

Ngay lúc ấy chàng hình dung là qua bức thƣ của Lugin, mẹ và em chàng đã biết ít nhiều về ngƣời Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

con gái mà "ai cũng biết là hƣ hỏng". Chàng vừa phản kháng những lời vu khống của Lugin và tuyên bố chỉ mới gặp ngƣời con gái ấy lần đầu tiên thì bỗng dƣng nàng lại đến nhà chàng một mình. Chàng cũng nhớ lại là lúc nầy chàng không hề cải chính cái "hƣ hỏng" mà Lugin đã gán cho nàng. Trong nháy mắt hết thảy nhƣng điều vụt thoáng qua tâm trí chàng một cách mơ hồ, hỗn độn. Song nhìn khi chàng thấy con ngƣời khôn khổ ấy đã phải chịu bao nhiêu nỗi tủi nhục ê chề đến nỗi chàng bất giác phải thƣơng hại. Khi thấy nàng hoảng hốt toan bỏ chạy. Chàng bỗng cảm thấy xao xuyến nhƣ có một cái gì đảo ngƣợc lại trong lòng.

- Tôi không ngờ cô đến, - chàng vội nói và đƣa mắt ngăn nàng lại. - Xin mời cô ngồi. Chắc bà Katerina Ivanovna bảo cô đến. Ấy xin lỗi, không phải đấy, mời cô ngồi trên ghế kia.

Thấy Sonya đến, Razumikhin đang ngồi trên một chiếc ghế của Raxkonikov ngay cạnh cửa, đã đứng dậy nhƣờng lối cho nàng.

Lúc đầu Raxkonikov trỏ cho nàng ngồi vào góc đi-văng, chỗ Razumikhin ngồi lúc nãy; nhƣng sực nhớ là ngồi trên đi-văng có vẻ "thân mật" quá, chàng vội vàng trỏ sang ghế Razumikhin.

- Còn cậu, cậu ngồi đây, - Chàng vừa nói với Razumikhin vừa trỏ vào góc đivăng, chỗ Zoximov ngồi lúc nãy.

Sonya ngồi xuống, ngƣời hầu nhƣ run lên vì sợ hãi và rụt rè nhìn hai ngƣời đàn bà. Có thể thấy rõ ràng chính nàng cũng không hiểu sao mình lại có thể ngồi bên cạnh họ đƣợc. Nghĩ thế, nàng thấy sợ

quá, đến nỗi nàng vụt đứng dậy và bối rối nói với Raxkonikov.

- Tôi… tôi… chỉ ghé đây một phút thôi, xin ông thứ lỗi vì đã quấy rầy - nàng ấp úng - Katerina Ivanovna bảo tôi đến vì nhà không còn ai nữa. Dì tôi căn dặn tôi thế nào cũng khẩn khoản mời ông sớm mai… đến dự buổi lễ cầu hòn ở nhà thờ Mitrophan rồi đến nhà chúng tôi… đằng nhà Katerina Ivanovna, xơi bữa tiệc xoàng… cho dì tôi đƣợc vinh dự tiếp ông… Dì căn dặn tôi đến nói với ông nhƣ vậy.

Sonya líu lƣỡi im bặt.

- Tôi sẽ cố gắng… thế nào tôi cũng cố gắng đến! - Raxkonikov lại cũng đứng dậy nói ấp úng câu đƣợc câu mất. - Xin cô ngồi lại đã, - chàng bỗng nói, - Tôi có câu chuyện cần nói với cô. Xin mời…

hình nhƣ cô đang vội? Xin cô vui lòng ở lại độ hai phút nữa… - Và chàng đẩy ghế về phía nàng.

Sonya lại ngồi xuống vả lại đƣa mắt rụt rè, sợ hãi nhìn hai ngƣời đàn bà, rồi bỗng cúi mặt xuống.

Gƣơng mặt nhợt nhạt của Raxkonikov đỏ ửng lên, cả ngƣời chàng nhƣ điên đảo, mắt chàng sáng quắc.

- Mẹ ạ, - chàng nói, giọng rắn rỏi, đây là Sofia Xemionovna Marmelazova, con gái của ông Marmelazov bất hạnh đã bị xe chẹt hôm qua trƣớc mắt con, nhƣ con đã có dịp thƣa với mẹ

Bà Punkheria Alekxandrovna nhìn Sonya và hơi nheo mắt lại. Tuy luống cuống trƣớc cái nhìn khẩn khoản và khiêu khích của Rodia, bà cũng không thể bỏ qua điều thích thú đó. Duneska nghiêm trang Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

và chăm chú nhìn thẳng vào khuôn mặt ngƣời con gái đáng thƣơng nhƣ muốn hỏi han tìm hiểu. Nghe lời giới thiệu, Sonya ngửng đầu lên song lại cúi ngay xuống, lòng càng bối rối hơn.

- Xin cô cho biết - Raxkonikop hỏi vội Sonya - hôm nay ở đằng nhà công việc ra sao? Có gì rắc rối không…về phía cảnh sát chẳng hạn?

- Không ạ, mọi việc đều ổn cả. Với lại, nguyên nhân tai nạn đã quá rõ ràng rồi: họ cũng không quày rầy gì chúng tôi cả; chỉ phải những ngƣời cùng trọ họ kêu ca thôi.

- Tại sao ạ?

- Họ kêu là thi hài để mãi trong nhà dạo nầy trời lại nóng bức… có mùi, nên từ buổi cầu kinh chiều nay cho đến mai sẽ đƣa đến nghĩa trang trong nhà thờ. Lúc đầu Katerina Ivanovna không thuận, nhƣng giờ thì dì cũng thấy là không làm thế nào khác đƣợc.

- Vậy là hôm nay à?

- Dì tôi trân trọng mời ông ngày mai đến dự buổi lễ cầu hồn tại nhà thờ, rồi đến đằng chúng tôi dùng bữa tỉệc tang.

- Bà nhà dọn tiệc tang à?

- Vâng ạ, gọi là mấy món xoàng thôi ạ, dì tôi căn dặn tôi đến chân thành cảm tạ ông đã giúp đỡ

chúng tôi. Không có ông thì chúng tôi không biết lấy gì lo việc ma chay nữa. - Môi và cằm nàng bỗng run lên, song nàng cố kìm giữ lại và hối hả cúi nhìn xuống đất.

Trong khi hỏi chuyện, Raxkonikov chăm chú nhìn nàng: khuôn mặt nàng nhỏ, rất gầy và xanh, nét không đƣợc đều đặn lắm; mũi và cằm nàng nhỏ và hơi nhọn khiến khuôn mặt trông hơi sắc. Cũng không thể nói là nàng xinh đƣợc, song đôi mắt xanh của nàng trong sáng lạ thƣờng, và mỗi khi đôi mắt đó sinh động lên, gƣơng mặt nàng trông hiền hậu và chất phác đến nỗi ngƣời ta bất giác thấy mình bị thu hút lại gần. Trên khuôn mặt và ngay trên khắp dáng dấp của nàng lại có một nét đặc biệt nữa: tuy đã mƣời tám tuổi, nhƣng trông nàng có vẻ trẻ hơn nhiều, hầu nhƣ chỉ là một con bé và điều nầy thỉnh thoảng lại hiện rõ lên một cách ngộ nghĩnh trong một vài cử chỉ của nàng.

- Nhƣng không hiểu với số tiền ít ỏi thế thì làm sao Katerina Ivanovna có thể thu xếp mọi việc đƣợc, mà lại còn định mở tiệc tang? - Raxkonikov, bám lấy câu chuyện, hỏi tiếp.

- Áo quan thì rất đơn giản thôi ạ… và hết thảy mọi việc cũng đều rất đơn giản, nên cũng không tốn mấy… Vừa rồi chúng tôi với Katerina Ivanovna có tính qua thì thấy cũng còn đủ để dọn bữa tiệc tang… Katerina Ivanovna rất thiết tha muốn làm nhƣ vậy. Quả tình, không thể… đó là một điều an ủi đối với dì… Tính dì tôi vốn thế, ông cũng biết…

- Vâng, vâng, tôi hiểu, tôi hiểu lắm… - Có gì mà cô nhìn căn buồng của tôi kỹ thế? Đấy, mẹ tôi cũng nói nó giống nhƣ một cỗ quan tài.

- Hôm qua, có bao nhiêu ông đã cho chúng tôi hết! - Sonya chợt nói nhanh, giọng gần nhƣ thầm thì, rồi vội và cúi mặt xuống. Môi và cằm nàng lại run run. Từ lúc nãy, căn buồng khốn khổ của Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Raxkonikov đã đập vào mắt nàng và giờ đây mấy tiếng ấy bỗng dƣng cứ tự nó buột ra khỏi miệng nàng. Một giây lát im lặng tiếp theo. Mắt Dunia sáng lên, và bà Punkheria Alekxandrovna cũng nhìn Sonya một cách trìu mến.

- Rodia ạ. - bà vừa nói vừa đứng dậy. - tất nhiên mẹ con ta sẽ ăn bữa chiều với nhau, ta đi thôi, Dunia ạ, còn con, Rodia, con nên đi ra ngoài dạo chơi một lát, xong nằm nghĩ cho khỏe, rồi đến đằng mẹ

sơm sớm một chút… Chỉ sợ mẹ và em ngồi đây mãi làm con mệt…

- Vâng, vâng, con sẽ đến, chàng đứng dậy đáp, vẻ vội vàng… - Với lại con cùng bận tí việc.

- Nhƣng các vị không đi ăn mỗi ngƣời một nơi đấy chứ? - Razumikhin ngạc nhiên nhìn kêu lên. -

Cậu định thế nào đấy?

- Đƣợc, đƣợc tôi sẽ đến, tất nhiên, tất nhiên. Còn cậu ngồi lại đây một phút nữa. Hiện giờ mẹ không có việc gì cần đến cậu ấy chứ? Hay là con giành mất của mẹ?

- Ô không, không đâu. À, anh Dmitri Prokofich, mời anh vui lòng cũng đến dùng bữa chiều với chúng tôi?

- Anh đến nhé! Tôi xin anh. - Dunia nói thêm.

Razumikhin nghiêng mình, gƣơng mặt rạng rỡ lên.

Trong giây lát, mọi ngƣời đều cảm thấy ngƣợng nghịu khác thƣờng.

- Tƣ biệt Rodia, à quên, có nghĩa là tạm biệt ấy. Mẹ không thích nói từ biệt. Từ biệt chị Naxtaxia…

Ồ tôi lại nói từ biệt nữa rồi!

Bà Punkheria Alekxandrovna cũng muốn chào Sonya nhƣng rồi luống cuống không biết chào cách nào, đành vội vã ra khỏi phòng.

Nhƣng Avdotia Romanovna chừng nhƣ đã đợi sẵn đến phiên mình, khi nối chân mẹ đi ngang trƣớc mặt Sonya liền lễ phép và trân trọng cúi đầu chào nàng.

Sonya luống cuống nghiêng mình đáp lễ, vẻ hấp tấp và sợ sệt, một nét đau khổ thoáng hiện trên gƣơng mặt, dƣờng nhƣ thái độ lễ phép và trân trọng của Avdotia Romanovna là một, cực hình đối với nàng.

- Dunia, em đi nhé, - Raxkonikov nói khi đã ra đến đầu cầu thang, - đƣa tay anh bắt nào?

- Em đã bắt tay anh rồi mà, anh quên rồi sao?

Dunia ngoảnh lại phía chàng, vẻ trìu mến và ngƣợng nghịu.

- Cũng chẳng sao, đƣa anh bắt một lần nữa.

Và chàng xiết chặt mây ngón tay nhỏ nhắn của nàng. Dunia mỉm cƣời với anh, mặt đỏ ửng, rồi rút vội bàn tay lại và đi theo mẹ, chẳng hiểu tại sao cũng thấy lòng khắp khởi vui sƣớng.

- Thôi, thế là ổn cả. - chàng trở vào buồng nói với Sonya và nhìn nàng, gƣơng mặt sáng hẳn lên. Cầu Chúa cho kẻ đã chết đƣợc yên nghỉ, cho kẻ còn sống đƣợc sống thêm! Có phải thế không? Có đúng thế không nào?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Sonya ngạc nhiên nhìn gƣơng mặt rạng rỡ của Raxkonikov; chàng lặng thinh chăm chú nhìn nàng một lúc. Tất cả câu chuyện mà ngƣời cha quá cố đã kể về nàng, giờ phút nầy bỗng hiện rõ lên trong ký ức chàng.

- Trời ơi Dunia! - bà Punkheria Alekxandrovna thốt lên khi ra đến ngoài đƣờng, - bây giờ ra khỏi nhà anh con rồi mẹ cứ mừng mừng thế nào ấy, tựa nhƣ nhẹ hẳn đi, hôm qua, trên tàu, mẹ có ngờ đâu mẹ

sẽ vui mừng khi đƣợc từ biệt anh con?

- Mẹ ạ, một lần nữa con nhắc mẹ là anh con đang ốm nặng đấy, chả nhe mẹ không thấy sao? Có thể

là vì quá thƣơng mẹ, thƣơng em nên sinh bệnh. Chỉ cản độ lƣợng là có thể tha thứ cho anh con rất nhiều, rất nhiều, mẹ ạ.

- Chính cô lúc nầy không độ lƣợng thì có! - Bà Punkheria Alekxandrovna ngắt lời con gái, giọng giận dỗi. - Dunia, con có biết không, mẹ đã ngắm kỹ hai anh em con, con giống hệt nhƣ anh con, giống khuôn mặt đã đành nhƣng tính tình lại càng giống nhiều hơn: cà hai anh em con đều hay sầu muộn, cả hai đều lầm lì và nóng tính, cả hai đều kiêu hãnh, và hào hiệp. Vì không lý nào anh con lại là một ngƣời ích kỷ, đúng thế không, Dunia? Nghĩ đến câu chuyện sẽ xảy ra chiều nay ở đằng nhà ta, lòng mẹ cứ xốn xang lên con ạ.

- Mẹ ơi, đừng lo mẹ ạ, sự việc sẽ xảy ra theo đúng lẽ tự nhiên thôi.

- Nhƣng Dunia, con hãy nghĩ tình cảnh mẹ con ta mà xem! Rồi sẽ ra sao nêu Piotr Petrovich cứ một mực nhƣ thế? - bà Punkheria Alekxandrovna chợt buột mồm.

- Thế thì ông ta không còn đáng giá là bao nữa! - Dunia nói, giọng xẵng và khinh bỉ.

- Lúc nầy mẹ con ta đi là phải, - bà Punkheria Alekxandrovna vội nói tiếp, anh con đang vội đi đâu đấy thôi để cho nó ra ngoài một tí cho nó thoáng mà thở, chứ cứ ở trong buồng nó thì phát ngột lên ấy… Nhƣng ở trong cái thành phố nầy thì lấy đâu ra không khí mà thở kia chứ? Ở ngoài phố mà cứ y nhƣ ở trong buồng kín. Trời, thành với phố! Ấy, tránh ra con, khéo lại bị chẹt bây giờ, họ khiêng cái gì kia kìa.) Một chiếc dƣơng cầm thì phải? Họ chen chúc nhau ghê thật… Mẹ cũng sợ ngƣời con gái ấy lắm.

- Ngƣời con gái nào hở mẹ?

- Thì cái cô Sofia Xemionovna vừa đến đằng anh mày lúc nãy ấy.

- Tại sao mẹ lại sợ?

- Mẹ có linh cám thế nào ấy. Dunia ạ. Tin hay không thì tùy con, nhƣng khi cô ta mới bƣớc vào, mẹ

đã nghĩ ngay rằng chủ yếu là ở đấy cả.

- Chả có gì ở đấy hết! - Dunia bực mình gắt. - Mẹ thì bao giờ cũng linh với cảm. Anh ấy chỉ mới quen cô ta từ hôm qua thôi, lúc nãy khi cô ta bƣớc vào, anh cũng không nhận ra nữa là!

- Đấy rồi con xem!… Cô ta làm mẹ lo lắmg. Rồi con xeml Rồi con xem! Mẹ sợ quá! Cô ta nhìn mẹ, nhìn mẹ với cặp mắt lạ lùng đến nỗi mẹ ngồi không yên nữa, con có nhớ là anh con đã giới thiệu cô Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ấy với mẹ con ta thế nào không? Mẹ thấy lạ quá, Piotr Petrovich viết thƣ nói chuyện cô ấy nhƣ thế

mà anh con vẫn cứ giới thiệu, và nhất là giới thiệu với con nữa chứ? Thế nghĩa là anh con quý cô ấy lắm.

- Chuyện gì mà họ chả viết! Đấy dạo trƣớc họ đã

viết đủ điều dèm pha mẹ con ta, mẹ quên rồi hay sao? Con thì con tin chắc rằng… cô ta là một cô gái rất tốt và tất cả những lời ngƣời ta nói đều là chuyện nhảm.

- Cầu Chúa phù hộ cô ấy?

- Còn Piotr Petrovich chính là một kẻ ngồi lê đôi mách ti tiện - Dunia bỗng thét lên.

Bà Punkheria Alekxandrovna cúi mặt xuống, lặng thinh. Câu chuyện bị bỏ lửng.

- Đây, việc mình cần nói với cậu là thế nầy. - Raxkonikov kéo Razumikhin ra cửa sổ nói

- Thế nghĩa là tôi có thể thƣa đƣợc với dì Katerina Ivanovna là ông sẽ đến chứ ạ. - Sonya vội nói chen vào và nghiêng mình nhƣ muốn chào ra về.

- Một lát nữa đã, Sofia Xemionovna ạ, chúng tôi chẳng có chuyện gì bí mật đâu, cô không làm phiền gì chúng tô đâu… Tôi có câu chuyện nhỏ muốn nói với cô - Đoạn cắt ngang câu nói đang bỏ giở, chàng quay về phía Razumikhin, - Thế nầy nhé. Cậu có biết cái lão… tên gì nhỉ? Porfiri Petrovich ấy mà?

- Biết quá đi ấy chứ, có họ với mình đấy! Nhƣng sao kia. - anh ta nói tiếp, vẻ tò mò.

- Có phải hiện nay hắn đang tiến hành điều tra vụ ấy phải không… chậc! Cái vụ giết ngƣời ấy mà?

Hôm qua tôi có nghe hai cậu nói thế thì phải…

- Phải… Sao nữa? - Razumikhin mở hai mắt tròn xoe ra.

- Hắn ta có hỏi cũng những ngƣời cầm đồ, mà tôi cũng có một vài thứ đem cầm ở đằng ấy, đồ lặt vặt thôi, nhƣng lại là một chiếc nhẫn con của em tôi tặng làm kỷ niệm hồi tôi lên đƣờng đi Petersbung và chiếc đồng hồ quả quýt bằng bạc của cha tôi. Tất cả cũng chỉ đáng giá năm, sáu rúp gì đó thôi, song đối với tôi lại rất quý, chả là vật kỷ niệm. Bây giờ tôi phải làm thế nào? Tôi không muốn mất những vật ấy, nhất là chiếc đồng hồ, lúc nãy khi nói chuyện đến chiếc đồng hồ của Dunia tôi cứ lo cuống lên, sợ bà cụ đòi xem. Vật duy nhất còn lại của ông cụ tôi đây. Nếu mất thì bà cụ sẽ phát ốm lên đƣợc. Đàn bà họ thật…! Thế cậu báo cho tôi biết phải làm nhƣ nào nhé? Tôi cũng biết là sẽ phải làm một tờ khai nộp lên đồn. Nhƣng nếu trực tiếp với Porfiri, liệu có hơn không? Cậu nghĩ thế nào? Tôi muốn thu xếp việc nầy càng chóng càng tốt. Cậu sẽ thấy là từ đây đến bữa ăn chiều thế nào bà cụ tôi cũng hỏi cho mà xem.

- Không cần gì đồn cảnh sát tất, nhất định trực tiếp với Porfiri thôi! - Razumikhin reo lên, giọng có vẻ phấn khích khác thƣờng. Ồ! Mình mừng quá! Thôi, đi, đi ngay bây giờ, chỉ hai bƣớc thôi; chắc chắn sẽ gặp hắn ta ở nhà.

- Đƣợc ta đi đi.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Hắn ta rất thích làm quen với cậu? Mình đã nói chuyện với hắn về cậu nhiều bận rồi… Mới hôm qua đây nữa… Thế cậu cũng có biết mụ ấy à? À hay lắm! Mọi việc đã ăn khớp với nhau đến là tuyệt.

À, phải cô Sofia Ivanovna…

- Sofia Xemionovna, - Raxkonikov đính chính lại - Cô Sofia Xemionovna, đây là Razumikhin, bạn tôi, một ngƣời rất tốt.

- Nếu các ông phải đi bây giờ thì… - Sonya nói, mắt không dám nhìn Razumikhin, và điều đó càng làm cho nàng ngƣợng nghịu thêm.

- Ta đi thì - Raxkonikov quyết định, - cô Sofia Xemionovna, ngày hôm nay tôi sẽ đến đằng cô, nhƣng cô cho biết hiện cô ở đâu?

Chàng không có vẻ gì bôi ril, song lại có ý vội vã, và cố tránh mắt Sonya. Sonya nói rõ địa chỉ, mặt đỏ ứng. Cả ba cùng đi ra.

- Cậu không khoá cửa lại à? - Razumikhin hỏi trong khi theo sau chàng bƣớc xuống cầu thang.

- Không bao giờ! -Với lại tôi đã định mua một ổ khoá từ hai năm nay rồi đấy! - Raxkonikov nói tiếp

- Diễm phúc thay những kẻ chẳng có gì để đến nỗi phải khoá cửa cả! - Chàng cất tiếng cƣời quay sang nói với Sonya.

Ra đến ngoài, họ dừng bƣớc dƣới cổng.

- Cô rẽ tay phải chứ, cô Sofia Xemionovna? À nầy, cô làm thế nào mà tìm ra đƣợc chỗ tôi thế? -

chàng hỏi, tựa nhƣ muốn gợi một chuyện gì khác với nàng. Chàng muốn nhìn thẳng vào đôi mắt trong sáng và dịu dàng của cô gái, nhƣng không hiểu sao chàng không thể nhìn đƣợc.

- Hôm qua chính ông có dặn địa chỉ lại cho Poleska đấy ạ.

- Poleska? À, phải… Poleska. Có phải là cô bé, em gái cô phải không? Thế ra tôi có để lại địa chỉ

cho em cô à?

- Chả nhẽ ông quên rồi sao?

- Không… Tôi nhớ.

- Hồi trƣớc tôi có nghe cha tôi nói đến ông… Song hồi ấy tôi không biết tên ông, cha tôi cũng không biết nốt. Và hôm nay, tôi đến đây tôi đã biết tên ông từ hôm qua, nên tôi hỏi thăm: "Phải ông Raxkonikov ở đây không?" Tôi không biết là ông cũng phải thuê trọ…Thôi, xin chào hai ông, tôi sẽ

thƣa với Katerina Ivanovna…

Nàng mừng quýnh lên vì đƣợc đi khỏi; nàng bƣớc đi mặt cúi gằm, hối hả cho chóng thoát khỏi tầm mắt của hai ngƣời, cho chóng vƣợt hết cái khoảng hai mƣơi bƣớc đến chõ rẽ ngoặt sang phải để rồi đƣợc thanh thản một mình, và qua khỏi góc phố, lại rảo bƣớc không nhìn ai mà cũng không trông thấy gì xung quanh mình, ngẫm nghĩ, nhớ lại, suy xét từng lời từng chữ mình nói lúc nãy, nhớ lại từng sự việc một. Chƣa bao giờ, nàng chƣa bao giờ có một cảm giác nhƣ vậy. Cả một thế giới mới lạ

vụt hiện lên trong tâm hồn nàng, mơ hồ và khó hiểu. Nàng bỗng sực nhớ ra rằng Raxkonikov định sẽ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đến nhà mình hôm nay, có thể là sáng nay, có thể là ngay bây giờ.

- Ôi chỉ xin ngƣời ấy đừng đến hôm nay, - nàng thầm thì, tim nhƣ lặng hẳn đi, tựa hồ muốn van xin ai, nhƣ một đứa bé hoảng sợ. - Trời ơi! Lại nhà mình à! Vào cái buồng ấy, ngƣời đó sẽ thấy. Ôi! Lạy Chúa

Và trong giây phút ấy, lẽ dĩ nhiên nàng không thể nào chú ý đến một kẻ lạ mặt đang chăm chú theo dõi và bám sát nàng, hắn theo nàng mãi từ khi nàng ra khỏi cổng. Khi Razumikhin, Raxkonikov và Sonya đứng ở vỉa hè nói chuyện ới nhau thì ngƣời lạ mặt vừa đi ngang, hắn hầu nhƣ bỗng giật mình khi tình cờ thoáng nghe Sonya nói: "Tôi hỏi thăm: có phải ông Raxkonikov ở đây không?" hắn đƣa mắt soi mói nhìn lƣớt qua mọi ngƣời, nhất là Raxkonikov, mà Sonya vừa mới gửi chuyện, đoạn hắn nhìn qua ngôi nhà và ghi nhớ lấy tất cả những việc đó, hắn làm trong nháy mắt khi đi ngang qua, hắn làm ra vẻe không chú ý, cứ đi thẳng, nhƣng bƣớc chậm dần nhƣ muốn chờ đợi.

Hắn rình Sonya. Hắn đã thấy ba ngƣời chia tay nhau và Sonya đi riêng ra để về nhà.

"Không biết cô ta ở nhà nào? Mình đã thấy khuôn mặt nầy ở đâu rồi ấy!" - hắn vừa nghĩ thầm, vừa cố nhớ lại nét mặt của Sonya.

Đến góc phố, hắn sang vỉa hè bên kia, ngoảnh lại và thấy Sonya cũng đang đi về phía hắn, không chú ý gì xung quanh cả. Đến chỗ ngoặt, nàng cũng rẽ vào cùng đƣờng với hắn. Hắn liền theo riết nàng không rời mắt dọc theo bờ đƣờng bên kia; đi độ dăm chục bƣớc, hắn lại sang bên vỉa hè Sonya đang đi và theo sau nàng cách chừng dăm bƣớc.

Đó là một ngƣời tuổi trạc ngũ tuần, tầm vóc cao hơn trung bình; ngƣời đẫy, vai rộng và xuôi nên trông nhƣ hơi gù. Hắn ăn mặc bảnh bao và chừng chạc, trông ra dáng một ông lớn. Tay hắn đi đôi găng mới tinh, cầm một cái can trau chuốt, gõ lộc cộc trên vỉa hè theo từng bƣớc chân. Khuôn mặt hắn rộng, gò má cao, trông cũng dễ coi và nƣớc da hồng hào của hắn trông không có vẻ gì là dân Petersbung cả. Tóc hắn hãy còn tốt và một màu vàng hoe, chỉ điểm lƣa thƣa một vài sợi bạc; râu hắn rậm và xòe rộng ra, màu còn sáng hơn cả tóc hắn nữa, hắn có đôi mắt xanh với cái nhìn lạnh lùng, chăm chú mà tƣ lự; môi hắn đỏ thắm. Nhìn chung hắn ta rất quắc thƣớc, trông còn trẻ hơn tuổi nhiều.

Khi Sonya rẽ ra kênh đào thì chỉ còn to hai ngƣời trên vệ đƣờng. Nhìn kỹ Sonya, hắn kịp nhận thấy cái vẻ tƣ lự và lơ đãng của nàng. Về đến trƣớc nhà, Sonya rẽ vào cổng: hắn cũng bƣớc theo và có vẻ

nhƣ hơi ngạc nhiên. Vào trong sân, Sonya rẽ sang phải, đi vào góc sân có cái cầu thang đƣa lên buồng nàng.

"Chà!" - ngƣời lạ mặt lẩm bẩm và bƣớc theo nàng lên cầu thang. Mãi đến bây giờ, Sonya mới để ý thấy hắn. Đến tầng thứ ba. Sonya rẽ vào hành lang và giật chuông buồng số 9, trƣớc cửa buồng có mấy chữ viết phấn: Kapernaumov, thợ may. "Chà" - ngƣời lạ mặt lại lẩm bẩm, ngạc nhiên vì sự ngẫu hợp kỳ lạ nầy, rồi bấm chuông buồng bên cạnh số 8. Hai cửa buồng chỉ cách nhau có sáu bƣớc chân.

- Cô trọ ở nhà Kapernaumov à? - hắn nhìn Sonya, mỉm cƣời. - Hôm qua ông ta vừa mới chữa cho tôi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chiếc gi-lê. Còn tôi, tôi ở đây, bên cạnh, cùng với bà Resslich, Gertruda Karlovna. Thật là một sự

tình cờ thú vị.

Sonya nhìn hắn chăm chú.

- Chúng ta là chỗ láng giềng với nhau đấy. - Hắn nói tiếp, giọng đặc biệt vui vẻ- Tôi mới đến Petersbung chỉ đƣợc hai hôm nay. Thôi, chào cô, rất mong đƣợc gặp lại cô.

Sonya không đáp. Cửa buồng nàng mở, nàng lách ngƣời vào. Không hiểu sao, một cảm giác lẫn lộn vừa sợ sệt vừa xấu hổ bổng tràn ngập lòng nàng.

Trên đƣờng đến nhà Porfiri, Razumikhin phấn khởi khác thƣờng.

- Tuyệt thật đấy, - anh lắp đi lắp lại mấy lần - tớ rất thú, rất thú!

"Hắn thú cái gì mới đƣợc chứ?" - Raxkonikov nghĩ thầm.

- Nầy, tớ không biết là cậu cùng có cầm đồ ở đằng mụ ấy… thế… thế… đã lâu chƣa? Nghĩa là cậu đến đằng mụ ày đã lâu chƣa?

"Thằng cha mới ngây ngô làm sao".

- Lúc nào à? - Raxkonikov đáp và dừng lại để suy nghĩ - tôi đến đằng mụ ấy đâu ba ngày trƣớc khi mụ ấy chết thì phải. Với lại, bây giờ tôi cũng không có ý định đến chuộc đồ cầm lại đâu, - chàng nói tiếp, tuồng nhƣ có ý vội vã và đặc biệt sốt sắng với những vật đó - vì tôi chỉ còn mỗi đồng rúp bạc trong túi… cũng vì cái cơn mê sảng chết tiệt chiều hôm qua!

Chàng chú ý nhấn mạnh vào hai chữ "mê sảng".

- Phải đấy, đúng, đúng, - Razumikhin vội vã tán thành, cũng chẳng hiểu tại sao - đấy, chính vì thế mà cậu. hôm ấy tớ cũng hơi lấy làm lạ… cậu biết không, trong cơn mê sảng, cậu lúc nào cũng nhắc đến đây chuyền với nhẫn; thôi… đúng… đúng rồi. Rõ! Bây giờ thì rõ cả rồi.

"Ấy đấy! Thế nghĩa là ý nghĩ ấy đã thâm nhập vào trí óc họ! Anh chàng nầy chẳng hạn, một con ngƣời có thể vì mình mà chịu đóng đinh trên giá thập tự, rất sung sƣớng là đã tự giải thích đƣợc tại sao mình lại nói đến nhẫn trong cơn mê! Ý nghĩ ấy thật đã neo chặt vào đầu óc tất cả bọn họ rồi".

- Không biết hắn ta có ở nhà không? - chàng cất tiếng hỏi.

- Có chứ, có chứ! - Razumikhin vội đáp. - Hắn ta là một tay rất tốt, đấy, rồi cậu xem, hơi vụng về

một tí hắn vẫn là một ngƣời lịch thiệp, nhƣng đây tớ nói về một phƣơng diện khác. Một tay thông minh, không ngốc tí nào, nhƣng mà lại là một kiểu trí tuệ hơi đặc biệt… Một con ngƣời hay ngờ vực, hoài nghi, vô sỉ, thích bịp đời. Nghĩa là không phải thích bịp, mà là thích chơi xỏ thì đúng hơn.

Phƣơng pháp của hắn là phƣơng pháp cũ dựa trên bằng chứng vật chất, nhƣng hắn thạo nghề đấy, khá thạo… Năm ngoái hắn điều tra ra một vụ án mạng hầu nhƣ đã mất hết tung tích! Hắn ta rất thích, rất thích làm quen với cậu.

- Sao hắn lại thích quá đến nhƣ vậy?

- Không phải là vì… cậu thấy đấy, trong thời gian gần đây khi cậu đang ốm tớ cũng có hay nhắc đến Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cậu… Hắn ta cũng chú ý nghe… và khi biết cậu là sinh viên trƣờng Luật, vì hoàn cảnh không tiếp tục theo học đƣợc, hắn có nói: "Tiếc thật?". Vì thế tớ kết luận là… tớ muốn nói là do tất cả những việc đó chứ không phải chỉ riêng việc kia. Nầy, Rodia, hôm qua khi đi về với cậu, tớ say nên ba hoa nhiều… thành thử tớ cứ sợ cậu hiểu lầm…

- Sao? Hiểu lầm rằng ngƣời ta cho mình là điên ấy à? Mà có lẽ thật đấy. - Chàng cƣời gƣợng.

- Ờ… ừ à không! Nầy, những chuyện tớ nói hôm qua (và cả những chuyện khác cùng vậy) đều nhảm nhí tất, đều là con đẻ của ma men tất.

- Sao cậu lại tự thanh minh mãi thế! Tôi ngấy lắm rồi - Raxkonikov quát lên với một giọng bực tức cƣờng điệu và có phần giả tạo.

- Tớ biết, tớ hiểu rồi. Cậu cứ tin chắc là tớ hiểu, thậm chí tớ còn thấy xấu hổ khi nói đến chuyện ấy.

- Đã thấy xấu hổ thì thôi, đừng nói nữa!

Hai ngƣời lặng thinh. Razumikhin đang phấn khởi đến cực độ. Raxkonikov cũng nhận thấy thế, và chàng chán ghét lạ lùng. Chàng còn lo sợ vì những chuyện Razumikhin vừa nói về Porfiri "Với thằng kia mình cũng phải lòe mới đƣợc - chàng suy nghĩ, mặt tái đi, trống ngực đánh thình thình mà phải loè cho tự nhiên hơn nữa. Thật ra, tự nhiên hơn cả là đừng lòe với bịp gì tất. Phải cố sức đừng lòe bịp gì hếtl Không, cố sức thì lại không tự nhiên rồi. Thôi đƣợc, để xem sự thể ra sao… rồi sẽ liệu… chỉ

lát nữa thôi… không biết mình đến đấy là có lợi hay có hại? Con thiêu thân tự lao vào ánh đèn. Tim mình đập mạnh quá thật chẳng lành!"

- Đây ngồi nhà xam xám nầy - Razumikhin nói.

"Điều quan trọng hơn cả là Porfiri có biết hôm qua mình đến nhà mụ phù thuỷ ấy và hỏi về vũng máu hay không biết. Trƣớc hết, mình phải làm thế nào biết ngay đƣợc điều đó trong nháy mắt, bƣớc vào buồng là phải đọc ngay đƣợc điều đó trên nét mặt hắn, không thì… dù có thế nào cũng phải biết mới đƣợc"

- Nầy, - chàng bỗng quay sang phía Razumikhin với một nụ cƣời tinh quái, - anh bạn ạ, tôi nhận thấy từ sáng nay anh bạn không đƣợc bình thƣờng lắm, cứ cuống cả lên, đúng không?

- Cuống thế nào? Tớ chẳng cuống kiếc tí nào cả. - Razumikhin giận dỗi đáp.

- Không phải đâu, ông bạn ạ, trông rõ quá đi rồi. Lúc nãy cậu ngồi trên ghế dựa mà cứ ngồi tít ra ngoài mép ấy, có bao giờ cậu ngồi thế đâu? Cậu cứ nhƣ bị chuột rút ấy, động một tí là giật bắn lên.

Mặt cậu khi thì hầm hầm, khi thì ngọt lịm nhƣ miếng kem. Cậu lại còn đỏ mặt nữa, nhất là khi ngƣời ta mời cậu đến ăn cơm thì cậu đỏ chín cả ngƣời lên.

- Nói bậy; tớ có làm sao đâu! Cậu định nói gì thế?

- Định nói rằng cậu nhút nhát nhƣ một thằng học sinh vậy! Ấy, đấy, lại đỏ mặt nữa rồi!

- Rõ khỉ!

- Nhƣng tại sao cậu lại ngƣợng kia chứ. Đúng là một chàng Romco! Ấy, khoan hẵng, hôm nay mình Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

sẽ kể lại chuyện nầy ở một nơi nào đấy cho mà xem, ha! ha! ha… Mình sẽ cù cho bà cụ cƣời một mẻ, và cả ai kia nữa.

- Nầy cậu, đây là chuyện nghiêm túc, tớ không đùa đâu… Sau đó rồi sẽ ra sao, hử đồ quỷ! -

Razumikhin đâm hoảng thật sự, ngƣời lạnh toát ra. - Cậu sẽ kể những gì với các bà ấy? Tớ thì tớ…

thẳng cha khỉ thật?

- Cậu thật là một nụ tầm xuân! Mà nhƣ thế lại rất hợp với cậu kia đấy! Một chàng Romco cao mƣời versok? Nầy, hôm nay cậu rửa ráy cẩn thận quá nhỉ, chải cả móng tay nữa kìa? Thật là chƣa từng thấy! Trời ơi, lại xức sáp thơm nữa à? Cúi đầu xuống mình xem tí!

- Rõ khỉ!

Raxkonikov dƣờng nhƣ không nhịn đƣợc nữa, cƣời phá lên từng tràng dòn dã suốt trong khoang thời gian hai ngƣời cùng bƣớc vào nhà Porfiri Petrovich. Chính Raxkonikov muốn nhƣ thế: từ nhà trong ngƣời ta có thể nghe thấy tiếng cƣời ầm ĩ khi hai ngƣời vào nhà và vẫn kéo dài khi họ bƣớc vào phòng mắc áo.

- Ở đây không đƣợc hở câu nào ra đấy, nếu không, tớ quai vỡ mặt ra - Razumikhin điên tiết rít qua kẽ răng, hai tay nắm chặt lấy vai Raxkonikov.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 17

Phần III

Raxkonikov đã vào nhà. Chàng bƣớc vào với cái vẻ nhƣ đang cố hết sức nhịn cƣời. Razumikhin ngƣợng ngùng theo sau, mặt đỏ nhƣ hoa vông, nhăn nhúm lại vì tức giận, thân mình dài lêu nghêu trông hết sức vụng về. Bộ mặt và cả dáng ngƣời anh lúc ấy thật là một lời giải thích hùng hồn cho tiếng cƣời của Raxkonikov. Chƣa kịp đƣợc giới thiệu, Raxkonikov đã nghiêng mình trƣớc chu nhân đang đứng giữa phòng đƣa mắt dò hỏi hai vị khách. Vừa bắt tay ông ta, chàng vừa làm ra vẻ cố hết sức nhịn cƣời và nói lấy đôi ba tiếng gọi là để tự giới thiệu. Song vừa mới nghiêm đƣợc nét mặt lại và lúng búng đƣợc mấy tiếng chàng đã lại dƣờng nhƣ bất giác nhìn về phía Razumikhin, thế là không sao nhịn đƣợc nữa: tiếng cƣời vừa rồi bị nén chặt bao nhiêu, thì nay lại bật ra mạnh bấu nhiêu không Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

sao cƣỡng nổi. Cơn giận dữ điên cuồng của Razumikhin tiếp theo tiếng cƣời "hồn nhiên" đó của Raxkonikov đã tạo cho cái cảnh nầy một vẻ hoan hỉ thành thật và nhất là rất tự nhiên. Razumikhin tựa hồ nhƣ cố ý, đang giúp thêm vào màn kịch của bạn.

- Hừm! Đồ quỷ! - Anh gầm lên và vung tay một cái va ngay vào một chiếc ghế con trên đặt một cái cốc trà nhỏ đã uống cạn. Ghế và cốc rơi đánh xoảng một tiếng.

- Tại sao lại phá hoại bàn ghế thế, hở các vị, thiệt hại cho công quỹ đấy? - Porfiri Prtrovich vui vẻ

kêu lên.

Màn kịch tiếp diễn nhƣ sau: Raxkonikov cƣời chán chê rồi, tay vẫn để quên trong tay chủ nhân, nhƣng vẫn biết giữ mức vừa phải, chàng chờ dịp rút tay ra cho thật nhanh và thật tự nhiên.

Razumikhin hết sức luống cuống với chiếc ghế đổ và cái cốc vỡ, ngẩn ngƣời ra nhìn mấy mánh cốc, vẻ mặt hầm hầm, đoạn nhổ toẹt một bãi nƣớc bọt và quay phắt ra cửa sổ, đứng quay lƣng về phía công chúng, mặt khó đăm đăm, nhìn bâng quơ ra ngoài cửa kính, chắc cũng chẳng trông thấy gì.

Porfiri Petrovich cƣời, ông ta cùng muốn vui chung với khách, nhƣng hiển nhiên còn đang chờ đợi ngƣời ta giải thích cho. Trong góc phòng, Zamiotov ngồi trên một chiếc ghế dựa. Hắn nhổm dậy khi thấy khách vào, và chờ đợi, môi nhoẻn một nụ cƣời, vẻ ngỡ ngàng và thậm chí hầu nhƣ ngờ vực nữa trƣớc cái cảnh vừa diễn ra, riêng khi nhìn Raxkonikov thì hắn lại có vẻ bối rối nữa. Sự có mặt bất ngờ của Zamiotov khiến Raxkonikov ngạc nhiên và khó chịu.

"Lại thêm một điều cần phải suy xét?" - chàng nghĩ.

- Xin hai ông thứ lỗi. - Raxkonikov mở đầu, cố làm ra vẻ ngƣợng nghịu.

- Có gì đâu! Tôi rất, thích thú. Các anh đến chơi thật là vui vẻ. Sao, lại không thèm chào hỏi ai nữa kia à? - Porfiri Petrovich hất hàm trỏ Razumikhin nói tiếp.

- Quả tình tôi cũng không hiểu tại sao cậu ta lại tức giận tôi. Dọc dƣờng, tôi chỉ nói là cậu ta giống Romco và và chứng minh cho cậu ta thấy, ngoài ra hình nhƣ không còn lý do nào khác.

- Rõ khỉ! - Razumikhin đáp, vẫn không ngoảnh lại - Thế thì chắc phải có những lý do rất nghiêm trọng cậu ấy mới có thể nổi giận lên nhƣ vậy vì mỗi một câu nói đùa cỏn con - Porfiri cƣời xoà.

- Chà, quan dự thẩm toà án đấy nhá! Thôi, ma quỷ bắt hết các cậu đi cho rảnh - Razumikhin cắt ngang và cũng bật cƣời theo, vẻ mặt vui hẳn lên tuồng nhƣ không có việc gì xảy ra cả. Anh đến cạnh Porfiri Petrovich.

- Thôi, đủ rồi! Toàn một lũ ngốc, vào việc thôi! Đây là bạn mình, Rodion Romanovich Raxkonikov, trƣớc hết là vì nghe nói nhiều đến cậu nên muốn làm quen với cậu, sau nữa cùng có tí việc muốn nhờ

đến cậu. Kìa, Zamiotov! Sao cậu lại ở đây? Thế hai ngƣời có quen nhau à? Từ bao giờ thế?

"Lại chuyện gì thế nầy nữa?" - Raxkonikov hoảng hốt nghĩ thầm.

Zamiotov nhƣ có vẻ ngƣợng nghịu, nhƣng chỉ thoáng một chút thôi.

- Ấy chúng tôi mới quen nhau từ hôm qua, ở nhà cậu đấy hắn nói, giọng ung dung.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Thế thì thật là Trời giữa tớ: tuần trƣớc hắn cứ khẩn khoản mình tìm cách giới thiệu hắn với cậu, thế

mà cũng chẳng cần gì kẻ nầy, các ngƣời cũng đã đánh hơi đƣợc nhau… Thuốc lá cậu đâu? Porfiri Petrovich ăn vận kiểu trong nhà: áo dài ngủ, đồ lót khá sạch, chân đi giầy vải vẹt gót. Đó là một ngƣời tuổi trạc ba mƣơi lăm, vóc dáng ngƣời hơi lùn, to béo và hơi có bụng nữa, râu ria cạo nhẵn, tóc cắt ngắn, đầu to tròn, gáy dô ra một cách kỳ quái. Khuôn mặt tuy tròn và béo phị, mũi hơi hếch, nƣớc da vàng vọt song vẫn không thiếu vẻ hoạt bát và lại có phần hóm hỉnh nữa. Lẽ ra khuôn mặt ấy trông còn có vẻ thật thà là khác nếu không có cái thần sắc của cặp mắt sáng loáng nhƣ màu nƣớc, ẩn dƣới hàng mi bạc phếch luôn luôn hấp háy nhƣ muốn ra hiệu cho một ngƣời nào. Cái nhìn của cặp mắt đó tƣơng phản lạ kỳ với toàn bộ con ngƣời trông nhƣ có dáng dấp đàn bà của ông ta và điểm cho nét mặt ông ta một vẻ nghiêm nghị hơn là ngƣời ta có thể tƣởng khi mới nhác trông.

Vừa nghe nói ông khách có "tí việc" cần bàn với mình, Porfiri Petrovich lập tức mời khách ngồi lên ghế sofa, còn ông ta thì ngồi vào cuối ghế và chú mục nhìn Raxkonikov, chờ đợi chàng trình bày công việc, với cái vẻ quan tâm có dụng công và trang nghiêm quá mức khiến ngƣời ta phải lúng túng khó chịu, nhất là ngƣời chƣa quen biết khi mới gặp lần đầu, và nhất là khi nghĩ rằng điều mình sắp nói ra lại không tƣơng xứng với thái độ chăm chú trịnh trọng khác thƣờng của ông. Nhƣng Raxkonikov, qua mấy câu ngắn gọn và mạnh lạc, trình bày việc mình một cách rõ ràng, chính xác và thấy hài lòng với bản thân đến nỗi còn có đủ thì giờ quan sát, Porfiri khá ký. Porfiri Petrovich cũng nhìn khách không rời mắt trong suốt thời gian nói chuyện. Razumikhin ngồi bên kia bàn sốt ruột và háo hức theo dõi câu chuyện, mắt cứ luôn luôn chuyển từ ngƣời nầy sang ngƣời kia, chẳng chú ý mấy đến phép lịch sự.

"Thằng ngốc!" -Raxkonikov chửi thầm.

- Thế thì anh phải khai với sở cảnh sát. - Porfiri dùng một giọng đặc biệt sự vụ trả lời khách - Anh sẽ

viết là vì đƣợc tin xảy ra sự kiện nhƣ thế - có nghĩa là vụ ám sát - nên cần báo cho viên dự thẩm phụ

trách việc đó biết là có những vật nầy vật nọ thuộc quyền sở hữu của anh và anh muốn chuộc lại.

Hoặc là thôi cũng chẳng cần rồi ngƣời ta sẽ viết cho anh.

- Nhƣng phiền một nỗi là hiện nay? - Raxkonikov nói tiếp, cố làm ra vẻ thật ngƣợng nghịu: tôi cũng không sẵn tiền lắm, và ngay những đồ lặt vặt ấy, tôi cũng không thể… Ông ạ, bây giờ tôi chỉ muốn khai rằng những vật ấy là của tôi, rồi khi nào có tiền…

- Không hề gì - Porfiri Petrovich đáp, có vẻ dửng dƣng đối với những lời giãi bày về tiền nong đó, -

vả lại, nếu cần anh có thể viết thẳng cho tôi mấy chữ cũng theo kiểu nhƣ trên, đại ý: đƣợc biết thế

nầy thế nọ, và kê khai những vật nầy vật kia là của tôi, yêu cầu.

- Thế viết trên giấy thƣờng có đƣợc không? - Raxkonikov vội vã ngắt lời, một lần nữa tỏ ra quan tâm đến mặt tiền nong của công việc.

- Ồ, giấy gì ma chả đƣợc? - Và bỗng Porfiri Petrovich nhìn chàng với một vẻ giễu cợt ra mặt, nheo Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nheo đôi mắt tựa nhƣ muốn nháy chàng. Vả chăng, có thể là Raxkonikov tƣởng tƣợng ra thế thôi, vì cái đó chỉ thoáng qua trong giây lát. Song ít nhất cũng phải có một chuyện gì đây. Raxkonikov cứ

đinh ninh là ông ta đã nháy mắt với chàng, có trời biết tại sao. Hắn biết!" - Ý nghĩ đó vụt thoáng qua tâm trí chàng nhƣ một tia chớp.

- Xin ông thứ lỗi vì đã đến làm phiền ông vì những chuyện không đâu nhƣ thế! - chàng nói tiếp, hơi lúng túng. - Những vật ấy đáng giá cả thảy chỉ độ năm rúp, nhƣng đối với tôi thì nó quý lắm, vì đó là những vật kỷ niệm của ngƣời thân, và xin thú thực là tôi rất lo sợ khi đƣợc tin…

- À, à, thế ra hôm qua khi nghe tớ nói với Zoximov là Porfiri đã tiến hành hỏi cung những ngƣời có cầm đồ, cậu đã giật nẩy mình lên là vì thế đấy - Razumikhin nói với một dụng ý lộ liễu.

Cái nầy thì thật quá thể. Raxkonikov không chịu đƣợc nữa, đƣa đôi mắt đen sáng quắc lên giận dữ

nhìn Razumikhin Nhƣng chàng lại trấn tĩnh đƣợc ngay.

- Cậu muốn giễu tôi đấy hẳn? - Chàng nói với một vẻ tức giận giả vờ rất khéo - Tôi xin nhận rằng có lẽ tôi có lo lắng quá nhiều đến những vật mà dƣới mắt cậu chỉ là những đồ bỏ đi; nhƣng cũng không nên vì thế mà coi tôi là một thằng ích kỷ, một thằng tham lam, vì dƣới mắt tôi những vật vô nghĩa đó rất có thể không phải là những đồ bỏ đi. Lúc nãy tôi đã nói với cậu là chiếc đồng hồ bạc chỉ đáng giá vài xu ấy là vật duy nhất của cha tôi còn để lại. Cứ tha hồ mà giễu tôi đi, nhƣng kỳ tình mẹ tôi đã lên đây - chàng chợt quay sang nói với Porfiri - và nếu bà cụ biết - chàng lại vội quay về với Razumikhin và cố nói giọng run run, - nếu bà cụ biết chiếc đồng hồ ấy không còn nữa, tôi thề với cậu là bà cụ sẽ

chết điếng đi. Ôi! đàn bà họ thật…

- Nhƣng có phải thế đâu! Mình không hề có ý nhƣ thế. Ý mình trái hẳn lại! - Razumikhin khổ sở kêu lên.

"Thế có đƣợc không? Có tự nhiên không? Mình có cƣờng điệu quá không? Raxkonikov lo âu tự hỏi -

Sao mình lại nói "đàn bà"?

- Thế ra cụ nhà đã lên đây rồi? - Porfiri Petrovich hỏi, không rõ để làm gì.

- Vâng.

- Lúc nào?

- Chiều hôm qua.

Porfiri lặng thinh nhƣ suy tính điều gì.

- Những đồ vật của anh dù sao cũng không thể mất đƣợc, - hắn nói tiếp, giọng điềm tĩnh và lạnh lùng. - Mà tôi đợi anh ở đây cũng đã từ lâu.

Rồi, coỉ nhƣ khong có việc gì xảy ra, Porfiri sốt sắng trao cái gạt tàn thuốc lá cho Razumikhin, đang thẳng tay gạt tàn thuốc xuống thảm không chút thƣơng tiếc. Raxkonikov giật nẩy mình, nhƣng Porfiri dƣờng nhƣ không nhìn chàng vì đang bận tâm với điếu thuốc lá của Razumikhin.

- Sao? Cậu đợi cậu ấy à? Thì ra là cậu biết cậu ấy có đồ cầm ở đằng ấy à? - Razumikhin kêu lên.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Porfiri Petrovich quay hẳn sang Raxkonikov nói.

- Cả hai thứ anh đem cầm đằng mụ ấy. - chiếc nhẫn và cái đồng hồ - đều đƣợc gói vào một mảnh giấy và tên anh đƣợc ghi rõ ràng bằng bút chì trên giấy gói, có cả ngày tháng nhận cầm.

- Sao ông nhớ kỹ thế? - Raxkonikov cƣời nhạt một cách vụng về, cố nhìn thẳng vào mắt ông ta, nhƣng rồi không ghìm nổi và bỗng nói thêm: - Sở dĩ tôi nghĩ thế là vì có lẽ có nhiều khách cầm đồ

lắm. Thành thử ông cũng khó lòng mà nhớ hết đƣợc. Thế nhƣng đằng nầy, ông lại nhớ hết, mà rất rõ và và…

Ngốc thật! Kém lắm! Sao lại thêm câu ấy làm gì.

- Chả là hầu hết các khách cầm đồ đều đã đến gặp tôi, chỉ còn anh là ngƣời duy nhất chƣa quá bộ đến đây - Porfiri đáp, trong giọng nói thoáng có một sắc thái giễu cợt khá rõ.

- Vừa rồi tôi hơi bị mệt.

Vâng, tôi cũng có nghe nói. Tôi lại nghe nói là anh còn có điều gì bối rối khó chịu nữa. Đấy bây giờ

trông anh vẫn còn xanh lắm.

- Có xanh tí nào đâu, ngƣợc tại tôi rất khỏe - Raxkonikov đột nhiên chuyển sang giọng cục cằn và giận dữ ngắt lời.

Cơn giận sôi sục lên trong ngƣời chàng, không tài nào nén đƣợc. "Cơn giận nầy sẽ phản mình mất -

chàng chợt nghĩ "Sao họ lại cứ làm khổ mình nhƣ thế"

- "Tôi hơi bị mệt!" - Razumikhin kêu lên - Thật khéo nói. Mãi đến tận hôm qua cũng vẫn còn mê sảng đấy. Nầy Porfiri, cậu có tin đƣợc không, cậu ấy vừa mới tấp tểnh đứng dậy đƣợc, thế mà Zoximov với mình vừa mới quay lƣng một cái là cậu ta mặc quần áo lặng lẽ chuồn đi; lang thang mãi tận đâu gần đến nửa đêm mới về, mà xin nhắc lại là đang mê sảng đấy nhé. Cậu có thể tƣởng tƣợng đƣợc không? Một trƣờng hợp đến kỳ quặc?

- Sao? Đang mê sảng à? Có thể nhƣ vậy đƣợc ƣ? - Porfiri lắc đầu với một cử chỉ trông nhƣ đàn bà.

- Chỉ nhảm? Ông đừng tin? Mà ông cũng có tin đâu - Raxkonikov buột mồm, không nén đƣợc cơn thịnh nộ. Nhƣng Porfiri có vẻ nhƣ không nghe thấy những lời lẽ kỳ quặc đó.

- Nếu không mê sảng thì sao cậu lại có thể đi ra ngoài đƣợc? - Razumikhin bỗng nóng mặt lên đáp. -

Tại sao cậu lại đi? Đi làm cái gì? Mà tại sao lại len lén nhƣ thế? Nào lúc ấy trí óc cậu liệu có còn minh mẫn không? Bây giờ cậu đã khỏi, tớ có thể nói toạc ra với cậu nhƣ vậy.

- Hôm qua, mấy cậu làm tôi ngấy quá - Raxkonikov chợt quay sang Porfiri nói với một nụ cƣời xấc xƣợc và khiêu khích - Tôi phải trốn đi thuê một nơi ở khác, đi cho các cậu ấy không tìm ra đƣợc, tôi đã đem theo một mớ tiền. Ông Zamiotov đây cũng có trông thấy số tiền ấy đấy. Thế nào. Ông Zamiotov, hôm qua trí óc tôi có mình mẫn không, hay là mê sảng, ông phân giai hộ cho.

Lúc nầy hình nhƣ chàng chỉ muốn xông vào bóp cổ Zamiotov. Chàng khó chịu với cái nhìn và sự im lặng của hắn quá.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Theo ý tôi thì hôm qua ông đã nói chuyện khá tỉnh táo, khôn ngoan nữa là khác, duy có điều ông quá cáu kỉnh - Zamiotov đáp xẵng.

- Hôm nay, - Porfiri chen vào, Nikodim Phomits có nói với tôi là tối hôm qua lúc đã khuya ông ta có gặp anh trong nhà ngƣời công chức vừa bị ngựa xéo.

- Đấy, cứ xét chuyện cái lão công chức ấy thì biết - Razumikhin nói tiếp - có phải là cậu đã hành động nhƣ một thằng điên ở nhà lão ấy không nào? Còn đƣợc bao nhiêu cậu đã đem cho mụ goá ấy hết để lo việc ma chay! Nếu muốn giúp thì cũng có thể cho mƣời lăm rúp, hay hai mƣơi rúp đi nữa, nhƣng ít nhất cùng giữ lại lấy vài ba rúp chứ, đằng nầy lại vung hết cả hai mƣơi lăm rúp kia!

- Thế ngộ nhỡ tôi vừa tìm ra đƣợc một kho vàng thì sao? Có thể hôm qua tôi mới đâm ra hào hiệp nhƣ vậy. Đấy có ông Zamiotov biết rõ là tôi đã tìm ra đƣợc một kho vàng! Xin ông thứ lỗi, - chàng quay sang nói với Porfiri, môi run run, - chúng tôi đã làm mất của ông nữa tiếng đồng hồ vì những chuyện không đâu. Chắc chúng tôi làm ông bực mình lắm?

- Ấy không, ngƣợc lại, ngƣợc lại! Giá anh biết anh đã làm cho tôi quan tâm đến nhƣờng nào! Tôi rất thích đƣợc nhìn anh, nghe anh nói, và xin thú thật là tôi rất hài lòng khi thấy anh rốt cục đã có nhã ý đến đây.

- Nhƣng phải cho chúng tớ uống nƣớc với chứ? Khô cả cố rồi! - Razumikhin kêu lên.

- Một ý rất hay? Chắc là các vị cùng vui lòng cả. Nhƣng trƣớc khi dùng trà có nên làm một tý gì…

có "chất" hơn chăng?

- Thôi, vù đi!

Porfiri Petrovich đi sai ngƣời đun trà.

Những nghĩ cứ quay cuồng trong đầu óc Raxkonikov. Chàng đang tức lộn ruột lên.

"Tệ nhất là chúng nó cũng chẳng buồn vờ vịt hay giữ lễ tí nào nừa? Nếu mày không hề biết tao thì làm thế nào mày lại nói chuyện về tao với Nikodim Phomits đƣợc? Thế nghĩa là bọn chúng cũng không thèm giấu giếm là chúng đang theo vết mình nhƣ một bầy chó. Thật là chúng nhổ toẹt vào mặt mình! - Raxkonikov run lên vì tức giận. - Thôi các ngƣời cứ đánh trực diện đi chứ đừng vờn ta nhƣ

mèo vờn chuột nữa! Vì nhƣ thế là vô lễ Porfiri ạ, mà có lẽ ta sẽ không cho phép ngƣời làm nhƣ vậy"

Ta sẽ đứng đây và sẽ nói toạc vào mặt các ngƣời tất cả sự thật rồi các ngƣời sẽ thấy ta khinh các ngƣời đến nhƣờng nào! - Chàng mệt nhọc thở hổn hển - "Nhƣng, ngộ nhỡ chẳng qua chỉ là một ảo giác của mình thì sao? Nếu đó chí là một ảo giác, nếu mình lẩm từ đầu chí cuối, nổi xung lên một cách khờ khạo, rồi không đóng nổi vai tuồng ti tiện của mình thì sao? Có thể tất cả những lời nói, những cử chỉ ấy đều không có chú ý. Lời lẽ của họ cũng bình thƣờng cả thôi, nhƣng cũng có một ẩn ý gì bên trong. Những câu nhƣ thế ngƣời ta có thể nói trong bất cứ trƣờng hợp nào, nhƣng dù sao cũng vẫn có một cái gì đây. Tại sao hắn lại nói "đằng mụ ấy"? Sao Zamiotov lại thêm là mình ăn nói

"khôn ngoan"? Tại sao chúng lại nói cái giọng nhƣ vậy? Đúng… cái giọng. Razumikhin cũng ngồi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đây, sao hắn lại không nghi ngờ gì cả? Cái thằng ngây ngô ấy thì chẳng bao giờ nghi ngờ gì tất!

Thôi, mình lại lên cơn sốt rồi! Lúc nầy, có phải Porfiri nháy mắt với mình không nhỉ? Vô lý, chắc là không, sao hắn lại phải nháy mắt với mình kia chứ: Phải chăng chúng định trêu ngƣơi mình, đó chỉ là ảo giác, hay là chúng nó biết thật… Ngay cả Zamiotov cũng tỏ ra xấc láo. Có thực Zamiotov xấc không? Đêm qua chắc hắn đã nghĩ lại. Mình cùng đã biết, là hắn sẽ nghĩ lại!

Ở đây hắn nhƣ ở nhà vậy, thế mà là lần đầu hắn đến đây Porfiri không coi hắn nhƣ khách, lão ta ngồi quay lƣng lại phía hắn. Chúng nó đã ăn ý với nhau rồi! Chúng nó ăn ý với nhau chính là vì mình.

Chắc chắn hai đứa đã bàn về mình trƣớc khi mình đến! Không hiểu chúng nó đã biết là mình có đến đằng ấy chƣa? Sao cho nhanh lên chứ. Lúc mình nói là hôm qua mình chuồn đi tìm thuê một nơi ở

khác, hắn đã bỏ qua không nêu lại… Mình chuồi câu chuyện thuê nhà vào nhƣ thế mà hay đấy, sau nầy sẽ có ích! "Trong cơn mê sảng kia chứ! Ha, ha, ha! Hắn biết tất cả những việc xảy ra tối hôm qua, nhƣng lại không biết mẹ mình mới đến? Con mụ phù thuỷ ấy lại ghi ngày tháng bằng bút chì kia à? Chỉ láo, không bịp đƣợc ta đâu. Vì đó chƣa phải là những sự kiện mà chỉ la một ảo giác thôi! Tang chứng đâu, thử đƣa ra xem nào! Ngay cả cái chuyện đi tìm nhà cũng không phải là một tang chứng, mà là chuyện mê sảng; mình biết cách nói với chúng rồi. Chúng có biết chuyện mình đến xem phòng không nhỉ? Chƣa biết đƣợc điều nầy thì chƣa về. Mà sao mình lại đến đây làm gì nhỉ? Bây giờ mình lại nổi giận lên: đó mới thật là một sự kiện! Hà! Sao mình lại nóng nảy thế. Cũng có thể nhƣ vậy lại hay, mình đóng vai ngƣời ốm mà… Hắn đừng thăm dò mình… hắn sẽ đánh lạc hƣớng mình. Mà sao mình lại đến đây?" Tất cả những ý nghĩ đó thoảng qua óc chàng nhƣ một tia chớp.

Một lát sau Porfiri Petrovich trở lại: trông ông ta vui vẻ hẳn ra.

- Cậu nầy, sau bữa chén tối qua ở nhà cậu, đầu mình cứ… Mà cả ngƣời cũng rã ra… - Ông ta vừa cƣời vừa nói với Razumikhin, giọng khác hẳn.

- Sao? vui chứ? Hôm qua bàn đến điểm thú vị nhất thì mình lại bỏ các cậu. Sau ai thắng?

- Tất nhiên chẳng ai thắng cả. Chúng nó lại chẹo vào cái vấn đề muôn thuở, lại bốc lên mây.

- Rodia nầy, cậu thử tƣởng tƣợng hôm qua họ xoay ra bàn vấn đề: có tội ác hay không? Tớ đã nói với cậu đấy: chúng nó tha hồ phun ra đủ các thứ chuyện nhảm.

- Có gì là lạ! Cũng là một vấn đề xã hội thông thƣờng. - Raxkonikov nói, giọng lơ đãng.

- Vấn đề không phải đặt ra dƣới hình thức ấy - Porfiri chêm vào.

- Ô đúng, không hẳn nhƣ vậy, - Razumikhin tán thành ngay, vả lại sôi nổi lên nhƣ thƣờng lệ - Rodia ạ; cậu thử nghe và cho biết ý kiến nhé. Tớ muốn thế! Hôm qua tớ toát mồ hôi hột ra với họ trong khi đợi cậu tớ cũng có nói với họ là cậu sẽ đến. Thoạt tiên chúng tớ bàn đến quan điểm của bọn xã hội.

Còn lạ gì quan điểm ấy nữa: cói ác là một sự phản kháng chống lại cơ cấu bất hợp lý của xã hội, chỉ

thế thôi, không hơn không kém, và họ không chịu nhận nguyên nhân nào khác hết.

- Cậu chỉ bịa? - Porfiri Petrovich kêu lên, vẻ phấn khởi trông thấy; ông ta vừa nhìn Razumikhin vừa Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cƣời luôn miệng khiến anh lại càng bốc lên ngùn ngụt.

- Quyết không thừa nhận nguyên nhân nào khác - Razumikhin hăm hở nói tiếp - Tớ không bịa đâu?

Tớ sẽ giở sách của họ cho cậu xem, theo họ thì tất cả đều là do tác hại của môi trƣờng cả, không có gì khác. Câu nói đầu miệng của họ đấy. Và từ đây suy thẳng ra là nếu tổ chức xã hội cho hợp lý thì mọi thứ tội ác đều sẽ biến đi ngay tức khắc, vì không còn có gì để mà phản kháng nữa, và chỉ trong nháy mắt mọi ngƣời đều sẽ trở nên lƣơng thiện. Họ không đếm xỉa gì đến nhân tính cả, nhân tính bị

gạt bỏ, nhân tính không đáng kể. Theo họ thì không phải là nhân loại cứ phát triển theo một quy luật lịch sử sinh động rồi cuối cùng sẽ tiến đến tự cái biến thành một xã hội hợp lý; mà ngƣợc lại là một chế độ xã hội, phọt ra từ một bộ óc toán học nào đó, sẽ tức thì tổ chức toàn thể nhân loại lại và trong nháy mắt sẽ làm cho nhân loại công bằng và hoàn thiện, không cần đợi đến sự phát triển của sự sống, bất chấp hết thảy mọi con đƣờng phát triển lịch sử sinh động. Chính vì thế mà họ ghét lịch sử một cách bản năng. Họ nói "lịch sử chỉ rặt những chuyện quái gở và ngu xuẩn" và mọi chuyện chẳng qua đều do ngu xuẩn mà ra cả. Cũng vì vậy họ không ƣa cái quá trình sinh động của cuộc sống. Không cần đến tâm hồn sống. Tâm hồn sống đòi hỏi sự sống: nó không phục tùng máy móc, nó có tính đa nghi, nó vốn thoái bộ. Còn thứ tâm hồn của họ thì tuy có mùi xác chết, có thể làm bằng cao su cũng đƣợc, nhƣng ngƣợc lại nó không có sức sống, không có ý chí, nó ngoan ngoãn, nó không nổi loạn?

Và kết quả là họ quy tất cả vào mỗi một việc: xếp gạch, chia dây chia phòng trong cái phalanstère(l).

Phalanstère đựng xong xuôi đấy nhƣng nhân tíỉnh của các ông thì lại chƣa đƣợc chuẩn bị, mà nhân tính thì vốn muốn sống, nó chƣa hoàn thành cả cái quá trình sinh tử, nó cho rằng bây giờ mà vào nghĩa địa thì hãy còn sớm. Không thể nào chỉ dùng luận lý để vƣợt qua nhân tính đƣợc. Phép luận lý chỉ mới đề ra có ba trƣờng hợp mà thật ra thì có đến hàng triệu! Vất bỏ hết cả mấy triệu trƣờng hợp ấy đi để quy tất cả lại thành mỗi một vấn đề tiện nghi. Cách giải quyết thật đến dễ dàng. Rõ ràng một cách hấp dẫn đấy chứ: chẳng cần gì phải suy nghĩ nữa! Cái chính là đừng suy nghĩ. Mọi bí ẩn của cuộc sống có thể tóm tắt trên hai tờ giấy in!

- Ấy đấy lại bốc lên rồi đấy! Lại dong kèn dong trống lên rồi! Phải giữ lấy tay hắn, - Porfiri cƣời đoạn quay sang Raxkonikov nói tiếp. - Anh thử tƣởng tƣợng mà xem, hôm qua cũng thế đấy: một bản hợp xƣởng sáu giọng trong một căn buồng; mà trƣớc đó lại còn chuốc rƣợu Punch nữa, anh hình dung đƣợc chứ? Không, ông bạn tôi ơi, ông nói sai rồi: "môi trƣờng" có ý nghĩa rất quan trọng trong các vụ án mạng: tôi sẽ chứng minh cho cậu thấy nhƣ vậy.

- Tớ cũng biết là nó quan trọng, nhƣng cậu thử nói tớ nghe xem: một lão bốn mƣơi tuổi hiếp một đứa bé mƣời tuổi, có phải là môi trƣờng đã xúi bẩy lão ta chăng?

- Hiểu một cách chặt chẽ thì cũng có thể nói đƣợc là môi trƣờng - Porfiri đáp, vẻ quan trọng lạ

thƣờng - Khi một đứa bé rất có thể giải thích bằng ảnh hƣởng của môi trƣờng có thể lắm chứ?

Razumikhin cơ hồ nhƣ sắp sửa nỗi khùng lên.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Đƣợc rồi - nếu cậu muốn: tớ sẽ chứng minh cho cậu ngay lập tức - anh gầm lên - là sớ dĩ mi cậu bạc chi vì cái tháp chuông nhà thờ Ivan Đại đế cao ba mƣơi lăm xagien. Tớ sẽ tuần tự chứng minh một cách rõ ràng chính xác, lại có sắc thái tự do chủ nghĩa nữa cho mà xem. Tớ cam đoan nhƣ thế.

Nào, cậu có cuộc tớ không nào?

- Sẵn sàng! Chúng ta thử nghe xem cậu ấy chứng minh thế nào?

- Cậu thì chỉ vờ vịt suốt, quỷ thật. - Razumikhin nhảy chồm lên vung tay tức giận - Nói với cậu cũng bằng thừa! Rodion nầy, cậu chƣa biết hắn đấy thôi, chứ hắn nói thế là cố ý cả đấy. Hôm qua hắn cũng đứng về phe bọn kia để rồi chơi xỏ lại hết thảy bọn chúng. Mà hôm qua hắn nói mới ghê chứ!

Còn bọn kia thì cứ nở mày nở mặt ra? Hắn có thể tiếp tục nhƣ thế hai tuần liền. Hồi năm ngoái, hắn tự dƣng nói cả quyết là sẽ đi tu: suốt hai tháng hắn cứ vẫn một mực nhƣ thế. Gần đây hắn lại nảy ra cái ý làm cho chúng mình tin là hắn sắp cƣới vợ, là hôn lễ đã chuấn bị xong xuôi. Hắn lại còn may cả

quần áo mới nữa. Chúng mình chúc mừng hắn. Thế rồi chẳng có cóc khô gì hết, cô dâu cũng chẳng thấy đâu: chẳng qua chỉ là một ảo ảnh.

- Cậu lại nói sai rồi! Tôi may áo từ trƣớc kia, rồi nhân có bộ quần áo đó, tôi mới nảy ra ý nghĩ lòe các cậu.

- Thật à? Ông hay lòe đến thế cơ à? - Raxkonikov lơ đãng hỏi.

- Thế anh không tin? Đƣợc rồi, tôi cũng sẽ lòe cả anh nữa cho mà xem, ha, ha, ha! Không khoan hẵng, để tôi nói hết sự thật với anh đã. Nhân những vấn đề về án mạng, về môi trƣờng, về những con bé ấy, tôi lại nhớ - vả lại bao giờ tôi cũng quan tâm - đến bài báo của anh nhan đề là "Bàn về tột ác"… hay một đầu đề gì tƣơng tự, tôi cũng không nhớ rõ nữa. Cách đây hai tháng tôi đã đƣợc hƣởng cái thú đọc bài ấy trong tờ "Ngôn luận Thời báo".

- Bài của tôi? Trong "Ngôn luận Thời báo" - Raxkonikov sửng sốt hỏi. - Phải rồi, cách đây sáu tháng khi thôi học, tôi có viết một bài báo bàn về một quyển sách, nhƣng tôi gửi đến tờ "Ngôn luận Tuần báo" chứ không phải tờ Ngôn luận Thời báo.

- Thế mà nó lại đƣợc đăng trên tờ Ngôn luận Thời báo đấy.

- Thôi phải rồi. Tờ "Ngôn luận Tuần báo" đình bản nên ngƣời ta không in đƣợc nữa.

- Đúng thế đấy, sau khi đình báo thì tờ "Ngôn luận Tuần báo" hợp nhất với tờ "Ngôn luận Thời báo"

nên cách đây hai tháng bài của anh mới thấy đăng trên tờ nầy. Anh không biết sao?

Quả thật Raxkonikov không hề hay biết gì cả.

- Nầy, thế anh phải đòi ngƣời ta trả tiền nhuận bút đi chứ? Tính anh kỳ thật? Anh sống cô độc đến nỗi những việc dính dáng mật thiết đến bản thân anh, anh cũng không biết nữa, kể cũng lạ đấy.

- Hoan hô Rodia. Mình cũng không biết đấy nhá! - Razumikhin kêu lên - Ngay hôm nay, mình phải chạy ngay đến phòng đọc tìm một số mới đƣợc? Cách đây hai tháng phải không? Ngày nào? Không hề gì, mình sẽ tìm thấy! Hay đấy nhá! Thế mà cậu ta không hề hở ra!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Nhƣng sao ông lại biết bài báo đó của tôi? Tôi ký tắt kia mà?

- Chỉ là một sự tình cờ, mà cũng chỉ mới đƣợc mấy hôm nay thôi, do hỏi thăm ông chủ bút có quen… bài báo của anh làm tôi rất chú ý.

- Tôi nhớ là trong bài đó tôi phân tích tâm trạng của một kẻ sát nhân trong suốt quá trình hành động của hắn.

- Đúng thế, anh lại nhấn mạnh rằng hành động của kẻ sát nhân bao giờ cũng đi đối với một trạng thái bệnh tật. Rất độc đáo…rất độc đáo, nhƣng thực ra không phải phần đó trong bài báo làm tôi chú ý, mà chính là cái ý anh chen vào cuối bài ấy, nhƣng tiếc thay, ý ấy anh chi nói lƣớt qua thôi và diễn đạt cũng chƣa rõ ràng lắm! Tóm lại, nếu anh còn nhớ thì trong đó có ám chỉ rằng trên thế gian nầy có những ngƣời có thể… hay nói cho đúng hơn không phải là có thể mà có toàn quyền làm đủ mọi việc ngang ngƣợc, phạm đủ mọi tội ác, và với họ thì luật pháp không đụng chạm đến đƣợc.

Lối xuyên tạc vũ đoán và gƣợng ép đó khiến Raxkonikov mỉm cƣời.

- Thế nào? Sao? Có quyền phạm tội a? Thế chứ không phải là do "tác hại của môi trƣờng" nữa à? -

Razumikhin chen vào, có phần hoảng hốt.

- Không, không, không hẳn là nhƣ vậy - Porfiri Petrovich tiếp. - Trong bài của anh ấy, vấn đề là ở

chỗ loài ngƣời chia ra làm hai loại, loại "bình thƣờng" và loại "phi thƣờng". Loại bình thƣờng thì phải sống phục tòng và không có quyền vƣợt ra ngoài luật pháp bởi vì, ấy đấy, vì họ là những ngƣời bình thƣờng, còn loại phi thƣờng thì có quyền phạm mọi tội ác và có thể vi phạm luật pháp đủ cách, chính bởi vì họ là những con ngƣời phi thƣờng: Không biết ý anh có phải nhƣ vậy không?

- Thế nào? Không thể nhƣ vậy đƣợc! - Razumikhin ngơ ngác lẩm bẩm.

Raxkonikov lại cƣời nhạt. Mới nghe chàng đã biết ngay hắn muốn nói gì và muốn đẩy chàng đến đâu; chàng nhớ lại bài báo chàng đã viết. Chàng quyết nhận lời thách thức.

- Không hẳn nhƣ vậy, - chàng đáp một cách giản dị và khiêm tốn. - Tuy vậy tôi cũng xin nhận là ông đã trình bày gần trung thành ý nghĩ của tôi, thậm chí có thể nói hoàn toàn trung thành nữa là đằng khác (chàng dƣờng nhƣ lấy làm thích thú khi thừa nhận là "hoàn toàn trung thành"). Chỉ có điểm khác biệt là tôi không hề nhấn mạnh rằng những ngƣời phi thƣờng thì nhất thiế phải làm đủ mọi việc ngang ngƣợc nhƣ ông nói. Tôi lại còn nghĩ rằng sở kiểm duyệt không đời nào cho in một bài báo nhƣ

vậy. Tôi chỉ muốn nêu lên rằng con ngƣời "phi thƣờng" có quyền, tôi không nói là cái quyền pháp lý mà chỉ là bản thân họ có quyền tự cho phép lƣơng tâm mình vƣợt qua một số trở lực nào đấy, và chỉ

riêng trong trƣờng hợp nào việc thực hiện ý tƣởng của họ đòi hỏi thôi (đôi khi ý tƣởng đó có thể có một tác dụng cứu vớt nhân loại). Ông nói là bài báo của tôi không đƣợc rõ ràng, tôi sẵn sàng giải thích cho ông hiểu trong chừng mực có thể. Có lẽ tôi không nhầm khi nghĩ rằng đó chính là ý thích của ông: vâng, tôi xin chiều ý ông. Theo tôi, nếu vì một trƣờng hợp nào đó mà những phát minh của Kepler, Newton không thể truyền bá đƣợc trong nhân loại bằng cách nào khác hơn là hy sinh tính Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

mạng của một ngƣời, mƣời ngƣời, trăm ngƣời hoặc nhiều hơn thế vì họ ngăn trở sự phát minh đó hoặc làm thành một chƣớng ngại trên con đƣờng thực hiện, thì Newton sẽ có quyền, và hơn nữa còn có bổn phận… loại trừ cái số mƣời ngƣời, trăm ngƣời ấy đi để truyền bá những phát minh của mình ra cho toàn thể nhân loại. Nói nhƣ thế không có nghĩa là Newton có quyền tuỳ tiện muốn giết ai thì giết hoặc hằng ngày ra chợ ăn cắp. Hơn nữa, tôi nhớ là đã có phát triển trong bài báo của tôi một ý kiến nói rằng mọi ngƣời… đây là nói những ngƣời chỉ đạo, những ngƣời cầm cân nảy mực cho nhân loại, từ những nhân vật cổ xƣa nhất cho đến loại Licurg, Solon, Mohammet, Napoleon và những ngƣời sau đó nữa, muôn ngƣời nhƣ một, không trừ ai, đều là những kẻ tội phạm tất, vì chỉ nguyên cái việc ban hành ra một đạo luật mới tức là đã phải huỷ bỏ đạo luật cũ của tổ tiên để lại và đƣợc xã hội coi nhƣ thiêng liêng; và dĩ nhiên, họ sẽ không chùn bƣớc dù có phải đổ máu, nếu nhƣ máu đó (đôi khi hoàn toàn vô tội, và anh dũng đổ ra để bảo vệ cho đạo luật cũ kia) có thể giúp họ hoàn thành ý đồ. Còn có một điều đáng chú ý là phần đông những vị ân nhân của loài ngƣời, những kẻ cầm cân nẩy mực cho xã hội đều là những kẻ khát máu ghê gớm. Tóm lại, tôi kết luận rằng tất cả, không riêng gì những bậc vĩ nhân, mà ngay cả những ngƣời chỉ vƣợt lên trên mức bình thƣờng một tí thôi cũng vậy, nghĩa là tất cả những ngƣời có thể nói lên một điều gì mới mới, thì do bản chất của mình, họ đều nhất thiết phải là những kẻ tội phạm, tất nhiên là nhiều hay ít còn tuỳ. Nếu không, họ sẽ khó lòng thoát ra khỏi vết bánh xe cũ, mà nằm yên trong vết cũ thì cũng do bản chất, họ sẽ không thể nào cam tâm đƣợc và theo tôi họ còn có bổn phận không đƣợc cam tâm nằm yên nhƣ thế. Tóm lại. Ông cũng thấy những điều đó không có gì là mới mẻ cả. Nó đã đƣợc in ra, đƣợc đọc hàng nghìn lần rồi. Còn về

chuyện phân ra thành loại ngƣời bình thƣờng và phi thƣờng thì tôi cũng thừa nhận là hơi võ đoán, song tôi không hề vạch ra những con số chính xác. Tôi chỉ tin chắc vào ý chủ đạo của tôi thôi. Nội dung của cái ý chủ đạo đó nhƣ sau: theo một quy luật của tạo hoá thì loài ngƣời, nói chung, chia ra làm hai loại: loại hạ đẳng (gồm những ngƣời bình thƣờng) chỉ là những vật liệu dùng để sản sinh ra những kẻ nhƣ họ, và loại những ngƣời chân chính, những ngƣời có thiên bẩm hoặc có tài năng nói lên đƣợc một ý mới trong môi trƣờng của mình. Tất nhiên còn có thể chia nhỏ mãi ra nữa, đến vô cùng, song những nét khác biệt của hai loại đó thì khá rõ ràng dứt khoát loại đầu, nghĩa là đám vật liệu nói chung, gồm những ngƣời bản tính bảo thủ, yên lành, sống trong sự phục tùng và vốn thích phục tùng. Theo tôi thì họ có bổn phận phải phục tùng vì công dụng của họ là nhƣ vậy, và đối với họ

việc đó không có gì là nhục nhã cả. Còn đối với loại thứ hai thì họ đều vƣợt qua pháp luật, họ đều là những kẻ phá hoại hay có khuynh hƣớng phá hoại, tuỳ theo khả năng. Tội ác của những con ngƣời đó dĩ nhiên là tƣơng đối và muốn hình muốn vẻ: với những chủ trƣơng rất khác nhau, phần lớn những ngƣời nầy đều đòi phải huỷ bỏ cái hiện tại vì một cái gì tốt đẹp hơn. Nhƣng nếu để thực hiện ý tƣởng của mình, họ phải dẫm lên trên một xác ngƣời, băng qua một con sông máu, thì theo tôi lƣơng tâm họ cũng có quyền cho phép họ làm nhƣ thế, song cũng còn phải xét cái ý tƣởng kia, xét quy mô Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

của nó nữa, - xin ông chú ý cho điểm nầy. Trong bài báo ấy tôi nói đến quyền phạm tội ác chỉ là theo nghĩa đó (ông nhớ cho rằng cuộc tranh luận của chúng ta xuất phát từ một vấn đề luật pháp đấy). Vả

chăng, cũng không có gì đáng phải lo ngại cho lắm: hầu nhƣ không bao giờ đám đông thừa nhận cái quyền đó của họ cả, mà lại hành hình họ, treo cổ họ lên (tuỳ theo mức độ) và nhƣ vậy là đám đông đã thực hiện đúng cái sứ mệnh bảo thủ của mình, mặc dầu trong những thế hệ sau chính cái đám đông ấy lại sẽ đặt những ngƣời bị hành hình đó lên bệ thờ mà hƣơng khói (ít nhiều tuỳ theo mức độ).

Loại đầu bao giờ cũng là chủ nhân của hiện tại; loại sau là chủ nhân của tƣơng lai. Loại đầu bảo tồn thế giới và làm cho thế giới tăng thêm về số lƣợng; loại thứ hai thúc đẩy thế giới và dẫn dắt nó đến mục đích. Mà loại nầy cũng nhƣ loại kia đều có đầy đủ quyền tồn tại nhƣ nhau. Tóm lại, theo tôi thì tất cả đều có quyền ngang nhau và vive la guerre éternelle(2) tức là cho đến Tân Jerusalem (3) dĩ

nhiên!

- Thế anh cũng tin Tân Jerusalem à?

- Tin, - Raxkonikov đáp, giọng rắn rỏi - mặt vẫn cúi gằm xuống đất, vẫn dán mắt vào một điểm đã chọn trên tấm thảm nhƣ suốt trong thiên trƣờng ngôn của chàng.

- Thế… anh có tin Thƣợng đế không? Xin anh bỏ qua cho thói tò mò của tôi.

- Tin! - Raxkonikov ngẩng mặt lên nhìn Porfiri nhắc lại.

- Thế anh có tin sự tích Lazaro phục sinh (4) không?

- Tin, nhƣng sao ông lại hỏi nhƣ vậy?

- Anh tin theo nghĩa đen chứ?

- Theo nghĩa đen.

- Thế cơ đấy… Tôi cũng chỉ vì tò mò mà hỏi thế thôi. Xin lỗi anh. Nhƣng, xin phép anh, ta lại trơ về

chuyện ban nãy. Không phải bao giờ ngƣời ta cũng hành hình họ dảu; cũng có ngƣời…

- Đã chiến thắng trong sinh thời họ? À đúng, cũng có ngƣời đã chiến thắng trong sinh thời họ, thế

và…

- Chính những ngƣời đó lại bắt tay vào hành hình kẻ khác?

- Nếu cần, mà ông cũng biết đấy đa số đều làm nhƣ vậy. Nói chung, nhận xét của ông rất tinh tế.

- Cảm ơn anh. Nhƣng nầy, anh cho biết là làm thế nào để phân biệt đƣợc những con ngƣời phi thƣờng ấy với những ngƣời bình thƣờng? Mới sinh ra họ đã có một vài dấu hiệu gì hẳn? Tôi muốn nói là trong trƣờng hợp nầy cần phải có một tiêu chuẩn chính xác hơn, hay nói cách khác là phải có một dấu hỉệu bè ngoài rõ rệt hơn: anh bỏ qua cho những thắc mắc tự nhiên ở một con ngƣời thực tế

và trung tín nhƣng trong trƣờng hợp nầy có lẽ cần phải có một cách trang phục đặc biệt chẳng hạn, hay có một dấu vết gì? Vì chắc anh cũng nhận rằng nếu xảy ra một sự nhầm lẫn và một ngƣời nào đó thuộc về một loại nầy lại tƣởng rằng mình thuộc loại kia rồi quay ra "loại trừ mọi trở lực", nhƣ anh vừa nói một cách rất mình xác đó, thì…

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- À! trƣờng hợp ấy cũng thƣờng xảy ra luôn. Lời nhận xét nầy lại còn tinh tế hơn lần trƣớc nữa.

- Xin cảm ơn anh

- Không dám. Song cũng xin ông lƣu ý là sự nhầm lẫn chỉ có thể có ở trong loại ngƣời đầu thôi, nghĩa là "những ngƣời bình thƣờng" theo nhƣ cách gọi có lẽ cũng không hay ho lắm của tôi. Tuy bẩm sinh họ vẫn có khuynh hƣớng phục tùng, song vì một sự trở trêu nào đó của tạo hoá mà ngay cả

con bò cũng không thoát khỏi, có nhiều ngƣời trong bọn họ thích tự cho mình là những kẻ tiên phong, những kẻ "phá hoại" rồi sa vào một "ý mới", mà là một cách hoàn toàn thành thật. Đồng thời họ lại thƣờng không hay chú ý đến những ngƣời thực sự mới, thậm chí lại còn khinh miệt những ngƣời nầy nữa coi ngƣời ta nhƣ những kẻ lạc hậu, tƣ tƣởng thấp hèn. Song, theo tôi, đây không thể

có một nguy cơ gì nghiêm trọng cả, và ông cũng không có gì đáng phải bận tâm, vì họ không bao giờ

đi xa đƣợc. Để trị cái thói ngông cuồng ấy, dĩ nhiên cũng nên quất roi vào họ để nhắc nhở cho họ

biết thân biết phận nhƣng không nên làm gì hơn thế, vả chăng việc nầy cũng chẳng cần ai thi hành cả; tự họ quất vào họ thôi vì họ là những kẻ rất mực luân thƣờng đạo lý, có khi thì làm hộ cho nhau, có kẻ lại tự tay mình quất vào mình… Ngoài ra, họ lại còn quy định ra những hình thức sám hối công khai để tự trừng trị nữa: kết quả thật là đẹp đẽ và bổ ích. Tóm lại ông không có lý do gì để phải lo lắng bận tâm cả… Có một quy luật nhƣ thế đấy.

- Ấy ít nhất về mặt ấy anh cũng đã làm cho tôi yên tâm đƣợc chút ít, nhƣng lại thế nầy mới khó chứ: xin anh cho biết là những kẻ có cái quyền ám hại kẻ khác, những ngƣời phi thƣờng ấy, có nhiều không? Lẽ tất nhiên tôi sẵn sàng nghiêng mình trƣớc họ, nhƣng dù sao anh cũng phải nhận là nếu họ

quá nhiều thì cũng sởn gáy thật đấy, nhỉ?

- Ồ điều nầy nữa cũng xin ông đừng lo, - Raxkonikov nói tiếp, giọng vẫn nhƣ cũ - Nói chung, những ngƣời có một ý tƣởng mới hoặc chỉ có khả năng nói ra một điều gì mới thôi, cũng ít lắm, ít một cách kỳ lạ nữa là khác. Chỉ biết rõ là cách phân phối ngƣời thành từng loạt và tiểu loại chắc chắn đã đƣợc một quy luật nào đó của tạo hoá quy định một cách chính xác và công bằng. Cái quy luật đó thì dĩ

nhiên hiện nay chúng ta chƣa biết, song tôi tin là nó tồn tại và sau nầy rồi có lẽ chúng ta sẽ biết. Cái đám đông to lớn, cái mở vật hệu ấy tồn tại trên mặt đất rốt cục cũng chỉ để rồi qua một quá trình bí ẩn nào đó, qua sự giao hợp phức tạp giữa các nói giống, chủng tộc, cố sức sản sinh ra cho đƣợc một con ngƣời, trong hàng nghìn ngƣời khác, ít nhiều có tính dộc lập. Những ngƣời có một trình độ độc lập cao hơn thì trong một vạn ngƣời mới có đƣợc một (đây tôi nói áng chừng thế thôi, cho dễ hiểu).

Cao hơn nữa thì trong mƣời vạn chỉ có một. Và phải đến hàng triệu ngƣời mới có đƣợc một bậc thiên tài. Còn những vĩ nhân, những ngƣời nắm giữ vận mệnh của nhân loại thì có lẽ còn có một ngƣời xuất hiện sau khi hàng nghìn triệu ngƣời đã bƣớc vào cuộc sống. Tóm lại cũng chƣa bao giờ tôi ghé mắt vào cái lò đúc ấy của tạo hoá để xem quá trình nó diễn biến ra sao cả. Song chắc chắn là có và phải có một quy luật nhất định; ở đây không phải có sự ngẫu nhiên đƣợc.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Nầy, sao, cả hai ngƣời đùa đấy chứ? - cuối cùng Razumikhin phải kêu lên - Hai ngƣời đang xỏ

nhau hay sao đấy? Ngồi mà chế ngạo nhau có lạ không chứ? Rodia, cậu nói chuyện đứng đắn đấy chứ?

Raxkonikov lặng lẽ ngẩng bộ mặt nhợt nhạt và gần nhƣ buồn rầu lên nhìn bạn, không đáp. Bên cạnh bộ mặt trầm lặng và đau khổ đó, cái vẻ cay độc trâng tráo, lì lợm trêu chọc và vô lễ của Porfiri lại càng có vẻ lạ lùng đối với Razumikhin.

- Nầy cậu, nếu quả thật các cậu nói chuyện đứng đắn thì… Tất nhiên cậu có lý khi nói rằng vấn đề đó không có gì mới và cũng giống những điều mà chúng ta đã đọc, đã nghe hàng nghìn lần rồi, song cái điều thật sự độc đáo ở trong đó, cái ý mà quả thật là của riêng cậu ấy, một ý nghĩ khiến mình phải kinh hãi là cậu chủ trƣơng có thể giet ngƣời theo lƣơng tâm, mà, xin lỗi cậu, lại chủ trƣơng một cách cuồng tín nhƣ vậy nữa chứ! Cho nên đó mới là cái chủ đạo trong bài báo của cậu. Theo mình, dung thứ kiểu giết ngƣời theo lƣơng tâm lại càng kinh khủng hơn là một sự dung thứ chính thức, hợp pháp nữa.

- Rất đúng, thế lại càng kỉnh khủng hơn ấy, - Porfiri đệm theo.

- Không, cậu đi quá xa rồi đấy? Hắn là có một sự nhầm lẫn gì đây! Mình sẽ đọc bài báo… cậu đi quá xa rồi! Cậu không thể nghĩ nhƣ vậy đƣợc… Mình sẽ đọc.

- Trong bài báo không hề có những ý đó, mà chỉ có những ám dụ thôi! - Raxkonikov nói.

- Đúng, đúng - Porfiri tiếp ngay - bây giờ tôi đã gần thấy rõ đƣợc cách anh nhìn nhận tội ác nhƣng…

Xin anh bỏ qua cho cái tính dai dẳng của tôi (tôi làm phiền anh nhiều quá, chính tôi cũng thấy ngƣợng) đấy anh xem, lúc nãy anh có nói đi nói lại với tôi là cứ yên tâm về sự lẫn lộn có thể xảy ra giữa hai loại ngƣời, song… tuy vậy cũng có một số trƣờng hợp thực tế làm tôi lo lắng. Chẳng hạn, ví thứ có một ngƣời đàn ông nào đó, một ngƣời thanh niên tự do cho mình là một Licurg hay một Mohammet… tƣơng lai, cố nhiên, rồi anh ta bèn loại trừ tất cả những trở lực ngăn cách anh ta với cái tƣơng lai đó. Anh ta nghĩ là phải thực hiện một cuộc viễn chinh, mà muốn viễn chinh thì phải có tiền… Thế là anh ta bắt đầu kiếm tiền cho cuộc viễn chinh ấy… anh biết chứ?

Zamiotov ngồi trong góc bỗng phì cƣời. Raxkonikov cũng không hề đƣa mắt về phía hắn. Chàng đáp, giọng bình thản:

- Tôi cũng phải thừa nhận rằng những trƣờng hợp nhƣ thế quả phải xảy ra. Và nhất là chỉ có những kẻ ngu xuẩn và hợm mình mới mắc vào lƣỡi câu ấy; nhất là thanh niên.

- Đấy anh thấy đấy. Thế thì sao?

- Thì thế thôi - Raxkonikov cƣời khẩy - Không phải là lỗi tại tôi. Sự thể nó nhƣ vậy, và mãi mãi sẽ

nhƣ vậy. Đây nhƣ cậu nầy (chàng hất hàm trỏ Razumikhin) vừa nói là tôi dung thứ việc giết ngƣời.

Vậy thì sao? Chẳng phải xã hội đã đƣợc đảm bảo quá đầy đủ với những án đày, những nhà tù, những quan toà, những trại khổ sai rồi hay sao? Lo lắng mà làm gì? Các anh cứ tìm thủ phạm đi thôi!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Và nếu chúng tôi bắt đƣợc hắn?

- Thì hắn phải đền tội.

- Dù sao anh cũng thật là logic. Nhƣng còn lƣơng tâm hắn thì sao?

- Cái đó thì có can hệ gì đến ông?

- Là tôi hỏi thế, cũng vì lòng nhân đạo thôi!

- Ngƣời mà có lƣơng tâm thì sẽ đau khổ nếu nhận thức đƣợc lỗi lầm. Đó chính là hình phạt rồi, không nói chi đến ngục tù nữa!

- Nhƣng mà, những bậc thiên tài - Razumikhin hỏi, mày cau lại, - những kẻ đƣợc quyền giết ngƣời ấy, chắc họ phải không đau khổ tí nào hết, dù đã làm đổ máu?

- Tại sao lại có chữ phải? Ở đây không có sự chuẩn y cũng không có sự cấm đoán nào cả. Ai thƣơng hại nạn nhân thì ngƣời ấy đau khổ. Nỗi thống khổ bao giờ cũng là hệ quả tất yếu của một lƣơng tâm rộng lớn và một tâm hồn thâm thuỷ. Những con ngƣời thật là vĩ đại, chắc phải chịu một nỗi buồn sâu rộng trên cõi đời nầy, - chàng bỗng nói thêm, giọng trầm ngâm không ăn khớp với phong thái của câu chuyện.

Chàng ngƣớc mắt nhìn mọi ngƣời, vẻ tƣ lự, và cầm lấy mũ. Chàng quá bình thản so với thái độ của chàng lúc nãy khi bƣớc vào, và chàng cũng cảm thấy nhƣ vây. Mọi ngƣời đều đứng dậy.

- Đây, dù anh có sỉ vả tôi, anh có giận tôi hay không, - Porfiri lại nói nhƣ để kết luận - thì quả tình tôi cũng không thể cầm lòng mà - xin anh thứ lỗi - hỏi thêm anh một câu nhỏ nữa (quà thật tôi quấy rầy anh quá) tôi chỉ muốn trao đổi qua một ý nhỏ, chẳng qua chỉ để cho khỏi quên thôi.

- Đƣợc, ông cứ nói cái ý nhỏ ấy ra - Raxkonikov đáp, gƣơng mặt nghiêm nghị và nhợt nhạt, đứng trƣớc mặt Porfiri chờ đợi.

- Thế nầy… Thật quả tôi không biết có thể nào cho rõ. cái ý nầy nó cũng quá ƣ kỳ quặc… một ý nghĩ

có tính chất tâm lý học… Thế nầy, khi anh thảo ra bài báo, không thể nào, thì hì… anh lại không tự

xem mình là ấy, dù chỉ chút đỉnh thôi, xem mình nhƣ một con ngƣời phi thƣờng và đang nói lên một ý mới theo cái nghĩa anh hiểu… Có phải thế không nào?

- Rất có thể - Raxkonikov đáp, giọng khinh bỉ. Razumikhin rậm rựt nhƣ muốn nói điều gì.

- Đã thế thì phải chăng chính anh có thể… chẳng hạn để giải quyết một số thất bại, khó khăn trong cuộc sống vật chất hoặc để góp phần thúc đẩy bƣớc tiến của toàn thể nhân loại - anh có thể quyết định vƣợt qua trở lực? Giết ngƣời, lấy của chẳng hạn?

Đoạn, hình nhƣ Porfiri lại bỗng nheo mắt trái và cƣời thầm, hệt nhƣ lúc nãy.

- Nếu tôi đã vƣợt qua trở lực tất nhiên tôi sẽ không nói với ông! - Raxkonikov đáp, với một vẻ khinh miệt đầy ý ngạo nghễ và khiêu khích.

- Không phải đâu, tôi chú ý nhƣ vậy chỉ để tìm hiểu bài báo của anh rõ hơn về phƣơng diện văn học thôi!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

"Hừ, thật là lộ liễu và trâng tráo!" - Raxkonikov kinh tởm nghĩ thầm.

- Xin ông lƣu ý cho - chàng xẵng giọng đáp - rằng tôi không tƣởng tƣợng mình là Mohammet hay Napoleon… cũng không phải là một nhân vật nào ở cỡ đó cả; cho nên, tôi không thể trả lời ông một cách thoả đáng là tôi sẽ hành động ra sao nếu ở vào địa vị họ.

- Thôi đi, ở nƣớc Nga chúng ta thì hiện nay ai mà không tự cho mình là Napoleon? - Porfiri bỗng nói với một giọng thân mật khủng khiếp. Lần nầy ngay trong giọng nói của ông ta cũng có một cái gì đặc biệt rõ ràng.

- Không phải là tuần vừa rồi, một Napoleon tƣơng lai đã khử mụ Aliona Ivanovna nhà ta đó sao? -

Zamiotov từ trong góc ném ra một câu.

Raxkonikov lặng thinh đƣa mắt chăm chú và rắn rỏi nhìn Porfiri. Razumikhin sa sầm mặt xuống. Từ

nãy anh đã bắt đầu nghĩ là có một vấn đề gì đây, anh quay mặt giận dữ nhìn quanh. Một phút im lặng nặng nề trôi qua. Raxkonikov quay gót ra về.

- Anh đã đi đấy à! - Porfiri ân cần nói và chìa tay ra, vẻ cực kỳ thân mật. - Rất sung sƣớng, rất sung sƣớng đƣợc làm quen với anh. Còn về yêu cầu của anh, anh cứ yên chí. Anh cứ viết đại ý nhƣ tôi nói.

Hay tốt hơn là anh tự đến đằng chỗ tôi làm việc vậy… một ngày nào đó, mai chẳng hạn. Mƣời một giờ có thể tôi cũng sẽ đến đấy, ta sẽ thu xếp mọi việc và sẽ nói chuyện… Anh lại là một trong những ngƣời cuối cùng đến đằng ấy có thể anh sẽ nói cho chúng tôi biết một điều gì chăng. - Ông ta nói tiếp với một vẻ hết sức chất phác.

- Ông muốn chính thức hoi cung tôi theo đúng thủ tục hẳn? - Raxkonikov xẵng giọng hỏi.

- Để làm gì mới đƣợc chứ? Lúc nầy thì hoàn toàn chƣa cần thiết. Anh không hiểu tôi. Anh thấy đấy, tôi không bỏ lỡ một cơ hội nào và tôi đã nói chuyện với hết thảy những ngƣời có cầm đồ, tôi đã thu nhặt đƣợc một số bằng chứng ở một số ngƣời… Anh lại là ngƣời cuối cùng… à, thật là vừa đúng dịp, ông ta reo lên nhƣ chợt có điều gì mừng rỡ - tôi nhớ đúng dịp quá, khá thật! - Porfiri quay về phía Razumikhin: cậu có nhớ là cậu đã làm mình bở hơỉ tai với cái thằng Nikolai ấy không… ấy mình biết, chính mình cũng biết, - y quay về phía Raxkonikov, - chính mình cũng biết hắn vô tội, nhƣng làm thế nào đƣợc? Ấy ngay đến Mitka mà tôi cũng phải làm phiền. Thế đấy. Chuyện tôi muốn hỏi anh chẳng qua chỉ có thể nầy: khi lên thang gác, xin lỗi anh: anh lên đấy khoảng gần tám giờ phải không nhỉ?

Phải - Raxkonikov đáp, đoạn hiểu ngay rằng đáng lẽ mình rất có thể không trả lời nhƣ vậy.

Thế khi lên cầu thang vào quâng gần tám giờ, hẳn là anh có thấy ở từng hai trong một căn phòng buồng cửa mở rộng, anh có nhớ không? Có hai ngƣời thợ, hay ít nhất anh cũng thấy một trong hai ngƣời chứ? Lúc ấy họ đang sơn, anh không chú ý ƣ? Điều nầy rất quan trọng đối với họ!

- Thợ sơn à? Không, không thấy - Raxkonikov thong thả đáp, tựa nhƣ đang lục tìm trong ký ức, trong khi bao nhiêu tinh lực trong ngƣời chàng đều căng thẳng lên, trong khi toàn thân chàng đau Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

buốt đến lặng ngƣời đi cố đoán xem cái bẫy căng ở chỗ nào, nhỡ ra mình có chỗ nào hớ chăng? -

Không, tôi không thấy họ, và tôi cũng không nhớ là có một căn buồng nào mở cửa. Nhƣng ở tầng gác thứ tƣ (giờ thì chàng đã khám phá ra cái bẫy và hân hoan đắc thắng), tôi nhớ là có một công chức đang dọn nhà… trƣớc mặt buồng bà Aliona Ivanovna… Tôi nhớ, cái nầy thì tôi nhớ rõ lắm… có mấy ngƣời lính khiêng một chiếc đi-văng, họ ép tôi vào tƣờng… Nhƣng mấy ngƣời thợ sơn thì không, tôi không nhớ là có họ ở đấy. Và đâu nhƣ không hề có một buồng nào mở cửa thì phải. Không, không có.

- Cậu giở cái trò gì thế? - Razumikhin chợt kêu lên, dƣờng nhƣ vừa sực tỉnh và hiểu ra. - Nầy, thợ họ

quét sơn đúng vào cái ngày xảy ra án mạng, còn cậu nầy đến cách đấy hai hôm kia mà. Cậu hỏi vớ

vẫn cái gì thế?

- Chà! mình lại nhầm lẫn rồi! - Porfiri đập trán - Mẹ kiếp, câu chuyện nầy làm mình rối tinh cả óc lên! - Ông ta quay sang Raxkonikov nói tiếp nhƣ để xin lỗi. - Cái việc cần biết xem có ai thấy họ

trong căn nhà vào quãng tám giờ không nó quan trọng đến nỗi tôi đâm ra tƣởng tƣợng là anh cũng có thể nói cho chúng tôi biết… Tôi thật đến lẫn tất!

- Phải thận trọng hơn một tí chứ - Razumikhin mặt sa sầm xuống.

Mấy câu sau nầy nói ở phòng ngoài. Porfiri Petrovich đƣa hai ngƣời ra tận cửa một cách hết sức nhà nhặn. Hai ngƣời bạn bƣớc ra đƣờng, vẻ mặt lầm lì, cau có, và mấy hƣớc đầu, không ai nói với ai một câu.

Raxkonikov thở ra một tiếng rất dài.

Chú thích:

(1) Chỗ ở công cộng của nhân dân (trong chương trình của những người theo chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp (1771-1837)

(2) Chiến tranh vĩnh cửu muôn năm (tiếng Pháp trong nguyên văn).

(3) Tức thiên đường (chữ của các văn kiện thần bí giáo (4) Lazaro là một người chết đi sống lại do phép lạ của Jesus.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 18

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Phần III

- Tớ không tin! Tớ không thể tin đƣợc! - Razumikhin lo lắng nhắc đi nhắc lại trong khi cố hết sức bác bỏ những lý lẽ của Raxkonikov. Họ đã đến nhà trọ Bakaleyev; bà Punkheria Alekxandrovna và Dunia đợi họ ở đấy đã lâu. Trong khi hăng say tranh luận, Razumikhin cứ phút phút lại dừng lại ở

dọc đƣờng. Đây là lần đầu tiên họ bàn đến việc ấy một cách không úp mở: chỉ riêng điều đó thôi cũng đã khiến Razumikhin bối rối và xúc động rồi.

- Cậu không tin thì tuỳ, - Raxkonikov đáp với một nụ cƣời lạnh lùng và uể oải - Xƣa nay cậu vẫn thế: cậu chẳng nhận thấy tí gì, nhƣng tôi thì tôi cân nhắc từng chữ một.

- Tính cậu đa nghi nên cậu mới cân nhắc… Hừ… quả thật mình cũng thấy giọng của Porfiri khá lạ

kỳ và nhất là cái tên Zamiotov vô lại kia nữa! Cậu nói có lý, quả có một cái gì đây… Nhƣng tại sao, tại sao mới đƣợc chứ?

- Đêm qua, hẳn đã nghĩ lại.

- Không đời nào, ngƣợc lại ấy chứ? Nếu chúng nó có cái ý nghĩ vô lý đó thì lẽ ra chúng phải cố dùng đủ mọi cách để che nó đi, chúng phải giấu kín con bài của chúng để rồi sẽ bắt chộp… Nhƣng đằng nầy… thật là trắng trợn và thiếu trận trọng.

- Nếu chúng nắm đƣợc những bằng chứng, bằng chứng thật sự ấy, hay ít nhất cũng là những mối nghi ngờ có chút ít cơ sở, thì quả nhiên chúng sẽ cố gắng giấu kín âm mƣu của chúng để mong thu đƣợc một kết quả khả quan hơn, hơn nữa chúng đã soát nhà tôi từ lâu rồi kia. Nhƣng đằng nầy, chúng lại không có bằng chứng, không có lấy một sự kiện nào cả, toàn là ảo giác, toàn là những mối ngờ vực viển vông, không dựa vào cái quái gì cả, cho nên chúng mới cố dùng cái lối trơ tráo ấy để

nhát mình… Mà có thể là hắn điên tiết lên vì không tìm đƣợc bằng chứng rồi cáu quá mà buột ra nhƣ

vậy. Cũng có thể hắn còn có ý định gì nữa đây.

Tôi trông hắn cũng thông minh thì phải. Có thể hắn làm ra vẻ hắn biết để nhát mình… ở đây có một vấn đề tâm lý riêng… Cứ phải tìm cách giải thích những thứ đó cũng ngấy thật. Thôi, kệ nó!

- Mà thật là khả ố, khả ố! Tớ hiểu cậu lắm! Nhƣng… bây giờ chúng mình đã nói chuyện thẳng thắn với nhau (và nhƣ vậy là rất tốt, tớ mừng lắm), tớ xin thú thật với cậu, không quanh có gì, là tớ đã nhận thấy cái ý nghĩ đó trong bọn chúng từ lâu rồi kia, tất nhiên chỉ mới ở trạng thái phôi thai thôi, nhƣng dù chỉ phôi thai cũng đã là quá lắm rồi. Làm sao chúng nó lại dám nghĩ nhƣ vậy. Không hiểu cội rễ của nó ẩn ở chỗ nào? Giá cậu biết mình điên ruột lên đến nhƣờng nào Gớm chửa? Một sinh viên nghèo khổ, rạc rài đi vì cảnh túng bấn và chứng ƣu uất, chỉ còn một ngày nữa là lăn ra ốm mê man, và có thể là đã chớm bệnh sẵn (cậu chú ý điểm nầy); một ngƣời giàu tƣởng tƣợng, đầy tự ái, có ý thức về giá trị của mình, một con ngƣời đã từng sống trong xó sáu tháng ròng không nhìn thấy ai; Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

áo quần thì rách bƣơm, giầy thì không đế, phải đứng trƣớc những tên cảnh sát bẩn thỉu, nghe những lời lẽ xấc xƣợc của chúng; rồi chúng lại bất thần tống cho anh ta một tờ hối phiếu đòi anh ta phải trả

tiền cho một viên hội thẩm Sebarov nào đó, lại thêm mùi sơn ƣớt ngập ngụa trong căn phòng kín mít, với nhiệt độ ba mƣơi độ Reaumer, ngột ngạt lên vì một đống ngƣời; lại phải nghe nói đến vụ ám sát một ngƣời mà anh vừa mới đến gặp hôm trƣớc, và tất cả những thứ đó trong khi dạ dày đang rỗng tuếch. Làm sao mà lại không ngất đi đƣợc? Ấy thế mà chúng dựa vào đấy, dựa vào tất cả những thứ

ấy để nghi ngờ Mẹ kiếp? Tớ hiểu rằng chuyện đó thật đáng bực mình, song Rodia ạ, ở địa vị cậu, tớ

sẽ cƣời vào mặt mũi bọn chúng, hay hơn nữa: tớ sẽ nhổ toẹt vào mặt chúng tất, nhổ mạnh vào, nhổ

vung ra vài chục bãi ấy với chúng thì phải đối xử nhƣ thế mới đƣợc, và chấm dứt đi nhƣ vậy với chúng. Nhổ lên mặt chúng đi! Can đảm lên! Thật nhục!

"Kể ra hắn trình bày tình hình cũng giỏi đấy!" - Raxkonikov nghĩ thầm.

- Nhổ lên! Nhƣng ngày mai lại hỏi cung rồi! - Chàng nói giọng chua chát - Lẽ nào mình lại đi phân trần với chúng? Hôm qua tự dƣng hạ mình trƣớc mặt Zamiotov ở quán rƣợu nhƣ vậy, mình đã bực quá đi rồi!

- Mẹ kiếp Tớ sẽ đích thân đến đằng Porfiri. Tớ sẽ lấy tƣ cách bà con, vắt cho kỳ ra mới thôi, hắn phải dốc hết ra với tớ mới đƣợc. Còn Zamiotov thì…

"À, mãi đến bây giờ hắn mới đoán ra?" - Raxkonikov nghĩ thầm.

- Khoan hẵng - Razumikhin bỗng chộp lấy vai chàng quát lên - Vừa rồi cậu nói một điều sai bét! Tớ

đã suy nghĩ rồi: Sai bét! Cậu bảo hắn bẫy cậu ở chỗ nào? Cậu cho rằng hắn nhắc đến hai ngƣời thợ là để bẫy cậu hẳn? Nghiền ngẫm một tí xem, nếu chính cậu làm cái việc ấy, thì cậu có dại gì lại đi nói rằng cậu có thấy ngƣời ta đang sơn nhà và có thấy mấy ngƣời thợ sơn? Ngƣợc lại, cho dù cậu có thấy, cậu cũng sẽ nói không. Ai dại gì đi buộc tội cho mình bao giờ?

- Nếu mình có làm việc ấy, chắc chắn mình sẽ nói là có thấy mấy ngƣời thợ và căn buồng -

Raxkonikov tiếp tục trả lời, vẻ miễn cƣơng, chán ngấy ra mặt.

- Nhƣng sao lại nói những điều có hại cho mình?

- Là bởi vì chỉ có những ngƣời quê mùa hoặc những kẻ tập sự không mảy may kinh nghiệm mới bạ

đâu chối đấy khi bị hỏi cung! Một ngƣời có chút ít trí thông minh và kinh nghiệm chắc chắn sẽ cố

gắng nhận hết những sự kiện bề ngoài không chối cãi đƣợc, chỉ có điều là hắn sẽ tìm ra những nguyên do khác dàn xếp theo một kiểu riêng, làm cho những sự kiện đó có một ý nghĩa hoàn toàn bất ngờ rồi trình bày chúng dƣới một dạng thức khác. Chính Porfiri có thể tính toán là mình sẽ trả lời kiểu ấy và nói là có thấy mấy ngƣời thợ, đã làm cho lời khai của mình có vẻ đúng sự thật rồi tìm cách giải thích sau.

- Nhƣng nếu thế thì Porfiri sẽ trả lời ngay lập tức với cậu rằng trƣớc hôm đó hai ngày chẳng có thợ

thuyền nào ở đấy cả, và nhƣ vậy nghĩa là cậu đã đến đấy ngay hôm xảy ra vụ án mạng, lúc tám giờ.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Thế là cậu sẽ vào tròng một cách dễ dàng nhƣ không!

Thì chính hắn tính nhƣ vậy đấy: hắn mong rằng mình sẽ không có thì giờ suy nghĩ và ắt sẽ vội trả lời cho thật có lý và cũng mong rằng mình quên là ngày hôm trƣớc không thể có hai ngƣời thợ ở đấy đƣợc.

- Sao lại có thể quên chuyện ấy đƣợc?

- Không có gì dễ hơn! Chính vì những chi tiết, vô nghĩa đó mà những kẻ tinh khôn dễ vào tròng nhất đấy. Càng tinh khôn thì lại càng ít nghi ngờ rằng ngƣời ta dùng một thủ đoạn rất đơn gián để cho mình vào tròng. Muốn lừa đƣợc kẻ tối xảo quyệt phải dùng những cách tối đơn giản. Porfiri tuyệt nhiên không khờ nhƣ cậu tƣởng đâu?

- Thằng cha đê mạt thật.

Raxkonikov không nhịn đƣợc cƣời. Nhƣng cũng lúc ấy chàng lấy làm lạ với lòng hăm hở và niềm thích thú của chàng trong lời giải thích vừa rồi: trƣớc đó, chàng đã miễn cƣỡng nói chuyện một cách chán ngán ủ ê, chỉ vì một mục đích nhất định và vì không có cách nào khác.

"Mình đã bắt đầu thú vị với một số điểm nào đấy rồi sao?" - chàng nghĩ thầm.

Nhƣng hầu nhƣ ngay lúc ấy, chàng bỗng thấy bồn chồn tựa hồ một ý nghĩa bất ngờ và đƣợm lo âu vừa chợt đến với chàng. Cảm giác bồn chồn cứ lớn dần trong lòng chàng. Bấy giờ hai ngƣời đã đến trƣớc cổng nhà trọ Bakaleyev.

- Cậu vào một mình đi, - Raxkonikov bỗng nói - mình sẽ trở lại ngay tức khắc.

- Cậu đi đâu? Đến nơi rồi còn gì?

- Mình có tí việc… cần phải làm… Nửa tiếng nữa mình sẽ trở lại… Vào nhà cậu cứ nói thế.

- Tuỳ cậu muốn làm gì thì làm chứ tớ sẽ đi với cậu!

- Sao, cậu cũng muốn hành hạ mình nữa - Chàng thét lên, giọng giận dữ, chua chát, ánh mắt tràn đầy tuyệt vọng, đến nỗi Razumikhin phải im bặt không dám cƣỡng nữa. Anh đứng một lát trên bậc thềm, nhìn Raxkonikov đang bƣớc nhanh về hƣớng nhà chàng. Rồi anh nghiến răng, nắm chặt tay lại và thề

rằng ngày hôm ấy sẽ đến vắt Porfiri ra nhƣ một quả chanh, rồi leo lên gác để an ủi bà Punkheria Alekxandrovna đã bắt đầu lo lắng hoảng hốt vì mãi chƣa thấy họ đến.

Khi Raxkonikov gần về đến nhà, thái dƣơng chàng vã mồ hôi, chàng thở nặng nhọc. Chàng leo vội lên thang gác, vào căn buồng vẫn để ngỏ và móc ngay cửa lại. Rồi hoảng hốt và điên dại, chàng lao vào góc buồng chỗ có cái lỗ thủng trên giấy dán tƣờng mà trƣớc kia chàng đã dùng làm nơi giấu đồ

đạc, thọc tay vào trong và thăm dò kỵ lƣỡng lỗ giấu một lát, sờ sẫm tất cả các kẽ, các nếp của tấm gìấy. Không tìm thấy gì, chàng đứng dậy thở một hơi dài. Lúc nãy khi đến trƣớc nhà Bakaeyev, chàng chợt nghĩ là một đồ vật nào đó, một sợi dây chuyền, một chiếc nhẫn, hoặc một mảnh giấy gói đồ có những giòng ghi chú viết tay của mụ già, rất có thể buột ra và lọt vào một kẽ hở nào chăng, rồi, sau nầy, bất thần lộ ra thành một tang chứng không sao chối cãi đƣợc.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chàng đứng yên nhƣ đang trầm tƣ mặc tƣởng, và một nụ cƣời kỳ lạ, tủi nhục, gần nhƣ điên rồ thoáng hiện trên môi chàng. Đoạn, chàng cầm lấy mũ và ra khỏi buồng. Ý nghĩ của chàng cứ rối tinh lên.

Chàng bƣớc xuống cầu thang và đi ra cổng vẻ tƣ lự.

- A, ông ta đây rồi! - một giọng ồm ồm kêu lên.

Chàng ngẩng đầu: ngƣời gác cổng đứng trên ngƣỡng cứa buồng đang trỏ chàng cho một ngƣời thấp bé dáng dấp nhƣ một ngƣời tiểu thƣơng. Ngƣời nầy mặc một chiếc áo dài và một chiếc gi-lê đứng xa trông nhƣ một mụ đàn bà nhà quê. Đầu hẩn đội một chiếc mũ cát-két cáu bẩn cúi xuống phía trƣớc và cả ngƣời hắn trông nhƣ gù. Cứ nhìn bộ mặt hom hem và nhăn nheo của hắn, thì hắn cũng đã phải quá năm mƣơi, đôi mắt hắn nhỏ và hõm sâu vào trong hốc mắt, có một vẻ gì lầm lì, nghiêm nghị và bất mãn.

- Gì vậy? - vừa hỏi Raxkonikov vừa đi về phía ngƣời gác cổng.

Ngƣời lạ mặt gƣờm gƣờm liếc mắt nhìn chàng, chăm chú quan sát chàng một lát, không vội vã, đoạn chậm rãi quay lƣng lại, và, không hé răng, hắn rời khỏi cổng đi ra đƣờng.

- Có chuyện gì thế? - Raxkonikov quát lên.

- A đấy, có ngƣời đến hỏi thăm xem có một sinh viên trọ ở đây không, lão ta nói tên cậu và tên của bà chủ trọ ra. Vừa lúc ấy cậu đi xuống, tôi chỉ cậu, thế la lão ta bƣớc. Cậu thấy đấy!

Ngƣời gác cổng cũng có vẻ hơi ngạc nhiên, song chỉ một tí thôi. Lão suy nghĩ thêm một lát rồi quay lƣng lại và chui vào buồng.

Raxkonikov lao theo ngƣời lạ mặt và thấy ngay y đang đi dọc bờ đƣờng bên kia, vẫn với bƣớc chân đều đều chậm rãi, mắt dán xuống đất tựa nhƣ đang suy nghĩ điều gì. Chỉ một nhoáng sau chàng đuổi kịp, song cứ đi sau lƣng y một lát. Cuối cùng chàng tiến lên ngang hàng và nhìn chéo sang mặt y.

Ngƣời kia nhìn ra chàng ngay. Mắt hắn đƣaq nhanh về phía chàng, nhƣng rồi lại cúi xuống. Họ đi cạnh nhau nhƣ vậy trong khoảng một phút, không ai nói năng gì.

- Ông có hỏi tôi, nơi ngƣời gác cổng? - Cuối cùng Raxkonikov hỏi khẽ.

Ngƣời lạ mặt không đáp, cũng không nhìn chàng. Cả hai lại im lặng.

- Nầy, sao thế… Ông đến tìm tôi, sao bây giờ lại kín tiếng thế… thế nghĩa là thế nào? Giọng Raxkonikov đứt quãng, lời nói cứ nghẽn lại nhƣ không chịu ra khỏi cổ.

Lần nầy, ngƣời lạ mặt ngửng đầu lên và nhìn Raxkonikov với đôi mắt gƣờm gƣờm, hiểm độc.

- Quân giết ngƣời! - y bỗng nói, giọng rất khẽ nhƣng rõ ràng và rành rọt Raxkonikov đi bên cạnh y. Chân chàng bỗng mềm nhũn ra, sống lƣng lạnh toát đi và tim nhƣ ngừng đập trong chốc lát, họ đi cạnh nhau nhƣ thế độ trăm bƣớc, không nói với nhau một lời.

Ngƣời kia vẫn không nhìn chàng.

- Nhƣng mà ông… sao… ai là kẻ giết ngƣời - Raxkonikov thì thầm rất khẽ.

- Chính mày là kẻ giết ngƣời, - ngƣời kia nói, - giọng càng rành rọt và càng rắn rỏi hơn. Rồi với một Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nụ cƣời hằn học và đắc thắng, hắn lại nhìn thẳng vào gƣơng mặt tái nhợt và đôi mắt đờ đẫn ra của Raxkonikov. Họ ra đến một ngã tƣ đƣờng. Ngƣời lạ mặt rẽ sang trái và đi thẳng không ngoái lại.

Raxkonikov đứng sững tại chỗ, mắt nhìn theo ngƣời kia một hồi lâu. Chàng thay ngƣời lạ mặt đi đƣợc dăm chục bƣớc lại ngoảnh đi nhìn chàng vẫn đang đứng yên ở chỗ cũ. Đứng xa nhƣ thế không thể nào phân biệt đƣợc rõ, song Raxkonikov cũng có cảm giác nhƣ ngƣời lạ mặt lại nhìn chàng với nụ cƣời hằn học và đắc thắng lúc nãy.

Bƣớc chậm chạp, lảo đảo trên đôi chân rã rời, Raxkonikov quay trở về và leo lên buồng, ngƣời lạnh toát Chàng bỏ mũ đặt lên bàn và đứng im cạnh bàn không nhúc nhích đến mƣời phút. Rồi, kiệt sức, chàng nằm lên đi-văng, và với một tiếng kêu khe khẽ, duỗi thẳng đôi chân đau nhƣ dần. Mắt chàng nhắm nghiền. Chàng nằm nhƣ vậy đến nửa tiếng.

Chàng không nghĩ gì hết. Chỉ một vài ý nghĩ hoặc vài mẩu ý nghĩ, những hình ảnh mơ hồ, hiện lên trong trí chàng không trật tự, không mạch lạc, những khuôn mặt mà chàng đã từng thấy xƣa kia hồi còn thơ ấu hay đã gặp một lần đâu đó, và lâu nay chàng không bao giờ còn nhớ lại: cái gác chuông nhà thờ V…, một ván bi-a trong quán rƣợu, và cạnh bàn cờ một viên sĩ quan nào đó, một mùi thuốc xì-gà trong một hiệu bán thuốc lá ở tầng sâu dƣới đất, một tiệm giải khát, một, cầu thang tối đen, nƣớc bẩn chảy lênh láng vỏ trứng vứt bừa bãi, và xa xa, có tiếng chuông nhà thờ ngày chủ nhật từ

đâu vọng lại. Những hình ánh đó kế tiếp theo nhau trong một cơn lốc quay cuồng. Cũng có một vài hình ảnh làm chàng thích thú và chàng cố cầm giữ lại, song nó lại tan đi, và có một cái gì ở bên trong đè lên bóng vía chàng, tuy không nặng nề lắm… Thỉnh thoảng chàng còn thấy dễ chịu nữa… cái cảm giác ớn lạnh vẫn chƣa hết, nhƣng hầu nhƣ đó cũng là một cảm giác dễ chịu.

Chợt nghe thấy bƣớc chân vội và và giọng nói của Razumikhin, chàng nhắm mắt giả vờ ngủ.

Razumikhin mở cửa và đứng một lúc trên ngƣỡng cửa. Đoạn anh rón rén bƣớc vào buồng và thận trọng đến cạnh đi-văng. Có tiếng Naxtaxia thì thầm:

- Đừng phá, để cho cậu ấy ngủ cho đẫy giấc đã, rồi sẽ ăn sau.

- Đúng đấy, - Razumikhin đáp.

Cả hai rón rén bƣớc ra và đóng cửa lại. Nửa tiếng nữa trôi qua, Raxkonikov mở mắt ra vả lại duỗi thẳng ngƣời trên đi-văng, hai tay bắt chéo dƣới đầu.

"Hắn là ai? Con ngƣời trồi từ dƣới đất lên ấy là ai? Hắn ở đâu và hắn đã thấy đƣợc những gì? Hắn đã thấy hết, không còn nghi ngờ gì nữa? Vậy thì hắn đã nấp ở đâu và đứng ở đâu mà quan sát? Sao mãi đến bây giờ hắn mới lộ mặt? Hắn làm thế nào mà thấy đƣợc? Có thể nào nhƣ thế đƣợc chăng? Hừm!

- Raxkonikov nghĩ tiếp, ngƣời rùng mình buốt lạnh, - và cái hộp tƣ trang mà Mikolai tìm thấy sau cánh cửa, lẽ nào lại có thể nhƣ vậy? Tang chứng? Chỉ một điểm cỏn con mà đem xét kỹ cũng có thể

biến thành một tang chứng bằng cỡ cái kim tự tháp Ai-cập. Một con ruồi bay qua, và nó đã nhìn thấy.

Có thế nhƣ thế đƣợc chăng?".

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chàng bỗng ngao ngán nhận thấy thể chất mình đã suy nhƣợc quá đỗi.

"Lẽ ra mình phải biết trƣớc nhƣ thế!" - chàng mỉm cƣời chua chát - mình cũng đã tiên cảm đƣợc tâm trạng của mình, thế thì làm sao mình lại dám cầm một cây rìu và nhúng tay vào máu? Lẽ ra mình phải biết trƣớc chuyện đó mới phải… Ơ, nhƣng mình đã biết trƣớc rồi đấy chứ! - chàng thì thào, tuyệt vọng.

Đôi lúc chàng lại đứng sững lại trƣớc một ý nghĩ: "Không, những con ngƣời ấy không phải đƣợc đúc nên nhƣ thế nầy. Ngƣời chúa tể thực sự, ngƣời đƣợc phép làm tất cả mọi việc, bắn phá Toulon, tổ

chức một vụ thảm sát ở Paris, bỏ quênđạo quân của mình ở Ai Cập, tiêu phí một nửa triệu ngƣời trong chiến dịch Moskva và đánh trống lảng bằng một trò chơi chữ ở Vilna (1); con ngƣời đó, đến khi chết ngƣời ta dựng tƣợng cho nó, vậy nghĩa là, với nó, mọi việc đều đƣợc phép làm. Không, những con ngƣời đó có những tấm thân không phải bằng thịt mà bằng đồng!"

Một ý nghĩ khác ở ngoài lề bất chợt hiện đến, suýt làm cho chàng bật cƣời lên.

"Napoleon, Kim tự tháp, Waterloo, và một mụ già hom hem nhớp nhúa, vợ goá của một viên thƣ lại, một mụ chủ hiệu cầm đồ ty tiện có một cái rƣơng bọc đỏ đút dƣới giƣờng thì có liên quan gì với nhau? Có ai nuốt trôi đƣợc chuyện nầy, ngay cả Porfiri Petrovich nữa?

Làm thế nào cho hắn tin đƣợc chuyện nầy? Mỹ học sẽ can thiệp vào đây: "Napoleon mà lại bò xuống dƣới gầm giƣờng "mụ già" ấy! Chà, chó má thật!"

Thỉnh thoảng chàng cảm thấy nhƣ mình đang mê sảng: chàng đã rơi vào tâm trạng khích động của ngƣời lên cơn sốt.

"Con mụ già ấy thì chẳng có nghĩa lý gì! - dòng tƣ tƣởng của chàng cuồn cuộn lên từng đợt một - Mụ

già ấy… đƣợc, thì cứ cho đó là một sai lầm mà vấn đề không phải ở cái mụ ấy! Mụ già chỉ là một cơn bệnh thôi, mình định vƣợt qua trở ngại thật nhanh… Không phải mình giết một mạng ngƣời; mình biết một nguyên lý; cái nguyên lý ấy thì mình đã giết đƣợc rồi, nhƣng còn vƣợt qua thì mình chƣa vƣợt đƣợc, mình vẫn còn đứng bên nầy… Mình chỉ mới giết đƣợc thôi. Mà ngay việc nầy cũng chƣa biết cách làm nữa… Nguyên lý? Tại sao vừa qua cái thằng ngốc Razumikhin lại đi sỉ vả bọn xã hội? Họ là những kẻ cần cù, ham buôn ham bán, họ lo đến "cái hạnh phúc chung"… Không cuộc sống đến với tôi chỉ đƣợc sống có một lần thôi và không bao giờ trở lại nữa, tôi không muốn chờ đợi

"cái hạnh phúc chung". Tôi muốn bản thân tôi sống, không thì thà đừng sống còn hơn. Còn sao nữa?

Tôi chỉ không muốn đành lòng đi qua trƣớc một bà mẹ đói khát mà cứ giữ chịt lấy đồng rúp trong túi để chờ đợi cái "hạnh phúc chung". Cứ nói là "Tôi góp một viên gạch vào hạnh phúc chung, cho nên tôi tìm thấy sự thanh thản trong tâm hồn". Ha ha. Vậy thì tại sao các ngƣời lại bỏ sót tôi? Đời tôi chỉ

có một lần sống, tôi cũng muốn sống cuộc sống của tôi… Về mỹ học ta chỉ là một con rận, không có gì khác hơn - chàng bật cƣời lên nhƣ một thằng điên - Đúng, quá thật ta là một con rận - chàng nghĩ

tiếp, bám lấy cái ý tƣởng đó một cách hả hê, vùi đầu vào nó, mân mê nó, đùng nó làm trò tiêu khiển, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- đúng thế, trƣớc hết là bởi vì lúc nầy ta đang lập luận rằng ta là một con rận, sau nữa là bởi vì trong một tháng ròng ta đã quấy rầy đức Thƣợng để chí tôn, đã kêu gào ngƣời chứng giám cho rằng ta mƣu đồ việc ấy không phải vì miếng da của ta, cũng không phải vì sở thích của ta mà vì ta theo đuổi mục đích tuyệt mỹ và cao quý, ha ha! Thứ ba nữa là bởi vì ta đã đặt ra nguyên tắc phải tiến hành công việc hết sức công mmh, phải cân nhắc nặng nhẹ, phải có mức độ và phải chính xác nhƣ số học trong tất cả những con rận sống trên thế gian, ta đã chọn con có hại nhất, và khi giết nó, ta đã đinh ninh tự

chủ là chỉ lấy của nó vừa đủ chi dùng cho những bƣớc đầu của ta thôi, không hơn không kém (còn lại thì cũng cho tu viện, theo lời di chúc của nó, ha ha). Ta đích thị là một con rận, - chàng nghiến răng kèn kẹt nghĩ tiếp - bởi vì có thể ta là một cái gì còn ti tiện, còn thối tha hơn cả con rận bị giết, bởi vì ta đã linh cảm trƣớc là ta sẽ tự nói nhƣ vậy sau khi giết nó! Có gì so sánh đƣợc với nỗi khủng khiếp nầy? Ôi, đê tiện, hèn mạt! Ô, giờ ta mới thực hiểu đấng "tiên tri" (2) cƣời ngựa, vung gƣơm: Allah (3) đã phán truyền, hãy vâng mệnh và cúi đầu, hỡi "loài sâu bọ đang run rẩy kia!" Đấng "tiên tri" có lý lắm, khi ông ta đặt ở ngang đƣờng mấy khẩu đội đại bác nh - thật cừ và nã vào cả ngƣời ngay lẫn kẻ ác (4) mà không thèm giải thích lấy một lời. Ấy vâng mệnh, bởi con sâu run rẩy kia, và đừng có ƣớc muốn vì đó không phải là việc của mày. Ôi? Không đời nào, ta không đời nào có thể tha thứ cho mụ già ấy!

Tóc chàng bết mồ hôi, đôi môi run run của chàng khô nẻ, tia mắt đờ đẫn của chàng đọng lại trên trần nhà.

"Mẹ ta, em ta, ta yêu họ biết nhƣờng nào! Vì đâu mà nay ta lại ghét họ? Phải, ta ghét họ, ta ghét họ

với một cảm giác nhục thể và ta không thể chịu đƣợc khi họ ở cạnh ta. Lúc nầy ta đến gần mẹ và ôm hôn mẹ, ta còn nhớ ôm hôn mẹ mà lại nghĩ là nếu mẹ biết. Lúc ấy ta có thể nói chuyện đó với mẹ

chăng?

Cái đó chỉ tuỳ ở ta thôi… Hừm. Mụ ấy chắc phải y nhƣ ta, chàng cô tập trung tƣ tƣởng nghĩ tiếp dƣờng nhƣ đang vật lộn với cơn mê sảng đang tràn dần vào ngƣời chàng… - Ôi! giờ đây ta mới căm con mụ ấy làm sao! Mụ già? Hẳn là ta sẽ giết hắn một lần nữa nếu hắn sống lại. Tội nghiệp mụ

Lizaveta! Sao mụ ta lại về vào lúc ấy? Mà kể cũng lạ thật sao mình lại hầu nhƣ không hề nghĩ đến mụ ta thế nhỉ, cứ nhƣ thể mình không giết mụ ta ấy Lizaveta. Sonya! Những con ngƣời thật đáng thƣơng, thật hiền lành, có đôi mắt dịu dàng Họ đáng mến quá? Sao họ lại không khóc? Sao họ lại không rên rỉ? Họ hy sinh tất cả… họ có một cái nhìn trầm lặng và dỉu dàng… Sonya, Sonya, Sonya dịu hiền!"

Chàng mê man đi; chàng cũng tự lấy làm lạ không nhớ tại sao bỗng dƣng lại thấy mình đứng ngoài đƣờng.

Chiều đã xuống. Bóng tối dần dần dày đặc, ánh trăng rằm mỗi lúc một sáng hơn, song khi trời lại ngột ngạt khác thƣờng. Ngoài đƣờng ngƣời qua lại đông đúc, nào là thợ thuyền, nào là những ngƣời Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đi làm công đang đi về nhà, nào là những kẻ đi dạo; không khí phảng phất mùi vôi, mùi bụi, mùi nƣớc đọng. Raxkonikov bƣớc đi, buồn bã lo âu: chàng nhớ rất rõ là mình ra khỏi nhà với một ý định nào đấy, mình có một việc gì phải làm gấp, song đích xác việc gì thì chàng quên mất. Chợt chàng dừng lại và thấy bên kia đƣờng, trên vỉa hè có một ngƣời đang vẫy tay ra hiệu cho chàng. Chàng băng qua đƣờng đi về phía ngƣời kia, nhƣng hắn bỗng quay ngoắt lại bỏ đi thẳng dƣờng nhƣ không có chuyện gì xảy ra cả, đầu cúi gằm, không ngoái nhìn lại phía sau không có vẻ gì là vừa ra hiệu gọi Raxkonikov cả. "Kìa hay chƣa có thực là hắn gọi mình không? - Raxkonikov tự hỏi, tuy nhiên chàng cũng cứ bƣớc theo.

Chàng đi chƣa đƣợc mƣơi bƣớc, bỗng nhận ra đƣợc hắn và choáng ngƣời đi: chính là lão lái buôn lúc nãy, vẫn mặc cái áo dài ấy, vẫn cái lƣng gù ấy. Raxkonikov theo hắn cách một quãng xa xa, trống ngực đập thình thình hai ngƣời rẽ vào một ngõ hẻm, ngƣời lạ mặt vẫn không hề ngoảnh lại. "Hắn có biết là mình đi theo hắn không?" - Raxkonikov nghĩ thầm. Ngƣời lạ mặt đi vào cổng một toà nhà lớn.

Raxkonikov bƣớc nhanh đến cổng và đƣa mắt nhìn xem lão kia có ngoảnh lại nhìn hoặc gọi mình không. Quả thật khi hắn qua hết vòm cổng, vào đến trong sân, bèn quay phắt ngƣời lại và dƣờng nhƣ

vậy tay ra hiệu cho chàng: Raxkonikov liền đi vào cổng, nhƣng vào đến sân thì không thấy ngƣời kia đâu nữa. Thế nghĩa là hắn đã lên cầu thang gác đầu tiên bên phải. Raxkonikov lao theo. Quả nhiên từ

hai tầng gác trên còn nghe thấy tiếng chân bƣớc thong thả và đều đều. Kỳ lạ thay, cái cầu thang trông nhƣ quen quen. Đây là chiếc cửa sổ ở tầng thứ nhất: ánh trăng dọi qua tấm cửa kính, buồn bã và huyền bí; và đây là tầng hai. Kìa, đây chính là căn buồng những ngƣời thợ sơn làm việc. Sao chàng lại không nhận ra ngay nhỉ? Những bƣớc chân của ngƣời đi trƣớc chàng im bặt.

"Thế tức là hắn đã dừng lại hoặc nấp ở đâu đây". Và đây là tầng thứ ba; có nên lên nữa chăng? Xung quanh im lặng quá; chàng thấy rờn rợn. Nhƣng rồi chàng vẫn cứ bƣớc lên. Tiếng bƣớc chân của chính chàng làm cho chàng sợ hãi và lo lắng. Trời ơi, sao tối om thế nầy? Ngƣời lạ mặt chắc là nấp trong một xó nào gần đâu đấy. A! Cửa buồng trông ra cầu thang mở rộng!

Chàng suy nghĩ một lát, rồi bƣớc vào. Phòng ngoài tối om và vắng tanh, không một bóng ngƣời, không một đồ vật, tuồng nhƣ ngƣời ta đã dọn đi hết. Chàng rón rén bƣớc vào phòng khách, khắp căn phòng ngập trong ánh trăng vằng vặc, mọi vật đều vẫn y nguyên nhƣ cũ: mấy chiếc ghế dựa, tấm gƣơng, chiếc đi-văng vàng và những bức tranh đóng khung. Trăng rằm nhƣ một quả cầu bằng đồng đỏ đồ sộ nhìn vào cửa sổ. "Chính vì ánh trăng cho nên mới im lặng quá thế nầy, - Raxkonikov thầm nghĩ - chắc là trăng đang gỡ mối một điều bí ẩn gì đây" Chàng dừng lại, đợi chờ; chàng đợi hồi lâu, và vầng trăng càng yên tĩnh bao nhiêu thì tim chàng càng đập mạnh bấy nhiêu, đến nỗi ngực chàng đau nhói lên.

Xung quanh vẫn im phăng phắc. Bỗng một tiếng rắc khô và gọn vang lên, tựa nhƣ có ai bẻ một nhánh củi, rồi mọi vật lại chìm vào im lặng.Một con ruồi thức giấc bay lên đâm vào tấm cửa kính và Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

vo ve rền rĩ.

Ngay lúc ấy trong góc, giữa chiếc tủ con và khung cửa sổ, chàng trông thấy cái gì nhƣ một chiếc áo choàng phụ nữ treo trên tƣờng. "Sao lại có một chiếc áo choàng ở đây? - chàng nghĩ - Trƣớc kia có đâu?" Chàng bƣớc rất khẽ lại gần và đoán ra rằng có ai đang nấp ở phía sau chàng. Chàng thận trọng giơ tay vén chiếc áo choàng lên thì thấy có một chiếc ghế dựa, và trên ghế một mụ già đang ngồi, ngƣời gập hẳn lại, đầu cúi gằm nên chàng không trông thấy mặt nhƣng đó chính là mụ ta.

Raxkonikov đứng nhìn mụ một lảt. "Mụ ta sợ", chàng nghĩ, đoạn từ từ rút rìu ra khỏi quai và giáng lên đỉnh sọ mụ già một nhát, rồi một nhát nữa. Nhƣng, lạ hay, bị mấy nhát rìu mà mụ cũng không hề

nhúc nhích, tƣởng chừng nhƣ ngƣời mụ làm bằng gỗ. Chàng đâm hoảng, cúi gầm gần hơn để nhìn cho kỹ, nhƣng đầu mụ lại càng gục thấp xuống. Chàng cúi rạp xuống sát sàn nhà để nhìn mặt mụ từ

dƣới lên: chàng nhìn mụ già và chết khiếp đi. Mụ già đang ngồi cƣời nhăn nhở, một trận cƣời im lặng mà mụ cố giữ hết sức đừng vang lên thành tiếng để chàng khỏi nghe thấy. Bỗng nhiên chàng thấy nhƣ cửa buồng ngủ hé mở và ở bên kia cũng có ai cƣời nói thì thầm. Chàng nhƣ điên nhƣ dại, lấy hết sức giáng rìu vào đầu mụ ta, song mỗi nhát rìu giáng xuống thì tiếng cƣời và tiếng thì thầm lại mỗi lúc một to và rõ thêm; còn mụ già thì rũ ra cƣời ngặt nghẽo. Chàng toan chạy trốn, nhƣng phòng ngoài đã đông nghịt những ngƣời, cánh cửa cầu, thang đã mở toang và ở đầu cầu thang, dọc các bậc cấp, từ trên xuống dƣới lố nhố những ngƣời, chỉ thấy lúc nhúc những đầu là đầu. Mọi ngƣời đều nhìn chàng, nhƣng lại tìm cách giấu mặt và nín lặng chờ đợi… Tim chàng thắt lại, chân chàng không nhấc lên đƣợc, tƣởng nhƣ đã bắt rễ xuống. Chàng muốn kêu lên một tiếng…và tỉnh dậy.

Chàng khó nhọc thở ra một hơi dài, nhƣng lạ thay, giấc mơ tuồng nhƣ vẫn tiếp diễn: cửa buồng chàng mở rộng và một ngƣời chàng không hề quen biết đang đứng trên ngƣỡng cửa chăm chú nhìn chàng.

Raxkonikov chƣa kịp mở hẳn mắt ra đã vội nhắm ngay lại. Chàng nằm dán sát xuống đi-văng không cựa quậy: "Có phải giấc mơ của mình tiếp diễn hay không?" chàng tự nhủ vả lại khẽ hé mi mắt ra liếc nhìn: ngƣời lạ mặt vẫn đứng nguyên chỗ cũ và tiếp tục nhìn chàng.

Bỗng hắn dè dặt bƣớc qua ngƣỡng cửa, khép cửa cẩn thận, tiến lại gần bàn, đợi một lát, mắt vẫn không rời Raxkonikov rồi từ từ, nhè nhẹ ngồi lên chiếc ghế dựa trƣớc bàn, cạnh đi-văng. Hắn đặt mũ

xuống sàn nhà, cạnh hắn, hai bàn tay đè lên đầu gậy và tỳ cằm lên bàn tay. Rõ ràng là hắn chuẩn bị

chờ đợi lâu. Qua đôi mi he hé mở, Raxkonikov thấy ngƣời kia hình nhƣ cũng đã đứng tuổi; khổ

ngƣời chắc nịch, mặt để một bộ râu rậm màu hoe nhạt gần nhƣ bạc.

Mƣời phút trôi qua. Trời còn sáng, nhƣng chiều đang xuống dần. Trong buồng im phăng phắc. Từ

dƣới cầu thang cũng không có một tiếng động khẽ nào vọng lên. Chỉ có tiếng vo ve của một con nhặng to, bay loạng choạng húc vào cửa kính. Cuối cùng, tình huống nầy không sao chịu đƣợc nữa.

Raxkonikov bỗng vùng dậy và ngồi lên đi-văng.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Nào, nói đi, ông muốn gì?

- À tôi đã biết mà: ông không ngủ mà chỉ giả vờ ngủ thôi, - ngƣời lạ mặt buông một câu trả lời kỳ

quặc và điềm nhiên cất tiếng cƣời.

- Xin phép ông đƣợc tự giới thiệu: Arkadi Ivanovich Xvidrigailov.

Chú thích:

(1) Đoạn nầy nhắc tới những hành động của Napoleon

(2) Tức Mohammet Hồi giáo

(3) Thượng đế của Hồi giáo

(4) Ám chỉ một hành động của Napoleon năm 1791

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 19

Phần IV

Phải chăng giấc chiêm bao vẫn tiếp tục? - Raxkonikov tự hỏi một lần nữa. Chàng đƣa mắt ngờ vực và e dè nhìn ngƣời khách bất ngờ.

- Xvidrigailov? Vô lý! Làm gì có chuyện ấy! - cuối cùng chàng ngỡ ngàng nói to lên.

Hình nhƣ khách không mảy may lấy làm lạ vì mấy câu chàng vừa thốt ra.

- Tôi đến gặp ông có hai mục đích: trƣớc hết tôi muốn đƣợc làm quen với ông, vì từ lâu tôi đã đƣợc nghe nói về ông nhiều điều rất lý thú và rất vinh hạnh cho ông; thứ đến, tôi mong rằng ông sẽ vui lòng giúp tôi một việc có liên quan trực tiếp đến quyền lợi của em gái ông, Avdotia Romanovna. Nếu tôi cứ thế nầy đến gặp, không có ai gửi gắm gì, thì do một thành kiến cũ, thậm chí tiểu thƣ cũng không cho tôi vào sân nữa, còn đƣợc ông giúp cho thì ngƣợc lại, tôi hy vọng rằng…

- Ông hy vọng hão rồi, - Raxkonikov ngắt lời.

- Xin hỏi, phu nhân và tiểu thƣ mới lên hôm qua phải không ạ.

Raxkonikov không đáp.

- Hôm qua, tôi biết. Chính tôi cũng mới đến đây đƣợc ba hôm nay. Rodion Romanovich ạ, về việc Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nầy tôi xin nói với ông nhƣ sau, tôi không thấy cần phải tự thanh minh, nhƣng cũng xin phép hỏi ông câu nầy: thật ra trong tất cả câu chuyện đó, tôi có làm điều gì đặc biệt tội lỗi không, nghĩ là nói một cách không có định kiến gì, chỉ phán đoán theo lƣơng tri?

Raxkonikov vẫn im lặng nhìn hắn.

- Tôi có đeo đuổi một ngƣời thiếu nữ không nơi nƣơng tựa, ngay trong nhà tôi, và đã "đƣa những lời rủ rê bỉ ổi xúc phạm đến nàng" chứ gì? (Đấy, tôi tự buộc tội trƣớc rồi đấy!) Nhƣng chỉ xem ông thử

nghĩ rằng tôi cũng là một con ngƣời, et nihil humanum(1). Nói tóm lại, tôi cũng có thể bị sa ngã và đem lòng yêu dấu (cái nầy lẽ dĩ nhiên ý chí của ta không thể can thiệp vào đƣợc), đấy chỉ xin ông nghĩ cho nhƣ vậy là có thể lý giải đƣợc mọi việc một cách hết sức tự nhiên. Vấn đề chung quy nhƣ

sau; tôi là một con quái vật hay chỉ là một nạn nhân? Ấy, nếu tôi là nạn nhân thì sao? Vì trong khi bàn với ngƣời tôi yêu đi trốn sang Mỹ hay sang Thuỵ Sĩ có thể là tôi vẫn ấp ủ những tình cảm hết sức tôn quý, lại còn nghĩ đến việc xây đắp hạnh phúc cho cả hai ngƣời nữa!Lý trí vốn phụng sự cho tình cảm mà; có lẽ kẻ bị tôi làm hại nhiều hơn cả lại chính là tôi cùng nên, xin ông tin cho nhƣ vậy!

- Nhƣng vấn đề hoàn toàn không phải ở chỗ ấy! - Raxkonikov bực bội ngắt lời, - chẳng qua ông là một ngƣời ghê tởm. Ông đúng hay không đúng cũng thế thôi, cho nên ngƣời ta không thèm nhìn mặt ông, ngƣời ta xua đuổi ông, thế thì ông bƣớc đi…

Xvidrigailov bỗng cƣời phá lên.

- Ông nầy thật… thật khó chơi với ông lắm. - hắn vừa nói vừa cất tiếng cƣời hết sức thẳng thắn, - tôi cũng định mƣu mẹo một tí, nhƣng ông lại xoáy ngay vào điểm chính.

- Thì ngay khi nói thế ông vẫn mƣu mẹo đấy thôi?

- Sao ạ? Sao ạ - Xvidrigailov vừa nhắc đi nhắc lại vừa cƣời ha hả - thế nầy thì thật là bonne guerre (2) nhƣ ngƣời ta thƣờng nói, và mƣu mẹo của tôi quả cũng là loại mƣu mẹo có thể dung thứ đƣợc lắm! Nhƣng ông cho tôi nói nốt đã; dù sao tôi cũng xin khẳng định lại rằng giá không có câu chuyện xảy ra trong vƣờn thì sẽ không có gì rầy rà hết. Marfa Petrovna…

- Nghe nói ông cũng đã cho Marfa Petrovna về bên kia thế giới rồi thì phải? - Raxkonikov ngắt lời một cách thô bạo.

- Ông cùng có nghe nói việc nầy à? Mà không nghe sao đƣợc… ấy, về câu hỏi nầy quả tình tôi không biết nói sao, tuy lƣơng tâm tôi hoàn toàn trong sạch trong việc nầy. Nghĩa là xin ông chớ nghĩ rằng tôi sợ lôi thôi nầy nọ, mọi việc đều xảy ra một cách bình thƣờng và đúng lẽ: cuộc điều tra y tế chỉ

phát hiện ra rằng đây là một cơn động kinh xảy ra vì mới ăn no và uống đến gần một chai rƣợu vang mà đã đi tắm ngay, ngoài ra không phát hiện đƣợc chút gì thêm nữa… Không ạ, đây, trong một thời gian, nhất là trong khi ngồi trên toa xe lửa lên đây, tôi có nghĩ thế nầy: có phải tôi đã có góp phần vào cái… tai nạn nầy không, vì tôi đã làm cho bà ta bị kích thích về tinh thần hay một cái gì nhƣ

vậy? Nhƣng tôi đã đi đến kết luận rằng chắc chắn không thể nhƣ vậy đƣợc.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Raxkonikov bật cƣời.

- Việc gì ông phải lo!

- Sao ông lại cƣời? Ông thử nghĩ xem: tôi đánh có hai roi nhẹ, thậm chí cũng không có lằn nữa…

Xin ông đừng cho tôi là vô sỉ; tôi cũng biết rõ tôi làm nhƣ vậy là rất bỉ ổi, vân vân; nhƣng tôi cũng biết chắc rằng Marfa Petrovna có lẽ cũng lấy làm hài lòng về sự… có thể nói là sự khiếm nhã của tôi.

Câu chuyện về em ông đã đƣợc khai thác hết nƣớc hết cái. Marfa Petrovna đã phải ngồi nhà đến ba ngày rồi; không còn chuyện gì để mà đem rêu rao trên phố nữa, vả lại bà ta đã làm mọi ngƣời phát chán với bức thƣ ấy rồi (chắc ông đã nghe nói chuyện đọc thƣ rồi chứ?). Và bỗng nhiên có hai nhát roi ấy nhƣ từ trên trời giáng xuống… Trƣớc hết bà ta sai thắng xe, ngựa… ấy là tôi chƣa nói đến những trƣờng hợp đàn bà họ rất thích chí khi bị lăng nhục, tuy bề ngoài tỏ ra phẫn uất. Những trƣờng hợp nhƣ vậy thì ai cũng có; thậm chí con ngƣời ta còn rất thích, rất thích bị lăng nhục nữa, ông có nhận thấy thế không? Nhƣng nhất là đàn bà, thậm chỉ có thể nói họ chỉ biết lấy thế làm vui thôi.

Có lúc Raxkoniko đã toan đứng dậy bỏ đi để chấm dứt cuộc gặp gỡ nầy. Nhƣng chàng chợt thấy tò mò thế nào ấy, và dƣờng nhƣ còn muốn trù tính điều gì nữa, nên lại ngồi yên.

- Ông thích đánh đập lắm à? - chàng hỏi, giọng lơ đãng.

- Không, không thích lắm, - Xvidrigailov điềm nhiên đáp. - Còn nhƣ Marfa Petrovna với tôi thì hầu nhƣ không bao giờ đánh nhau. Chúng tôi ăn ở với nhau khá hoà thuận và xƣa nay bà ta vẫn hài lòng về tôi. Suốt bảy năm trời chung sống tôi chi dùng roi có hai lần (nếu chƣa kể một lần thứ ba nữa, nhƣng trƣờng hợp nầy lại hơi khó phân xử): lần thứ nhất là hai tháng sau khi cƣới, ngay khi vừa về

làng, và lần cuối cùng là lần vừa rồi. Chắc ông đã nghĩ tôi là một quái vật, một kẻ thoái hoá, một tên bạo chúa? Hê - hê hê - hê… À nầy, Rodion Romanovich, chắc ông còn nhớ cách đây mấy năm, từ

dạo có những lời "sấm truyền ân đức", công chúng và báo chí đã sỉ nhục một anh chàng quý tộc - tôi quên mất tên - dùng roi đánh một mụ ngƣời Đức trong toa xe lửa. Ông còn nhớ không? Dạo ấy, hình nhƣ đúng vào năm ấy lại xảy ra cái "hành động quái gở của báo Thế kỷ" (ấy, buổi ngâm bài "Đêm Ai-cập" trƣớc công chúng ấy mà, ông nhớ không?) Đôi mắt đen ấy mà, ôi, thời thanh xuân rực rỡ

nay còn đâu! Đấy, ý tôi là thế nầy: tôi hoàn toàn không tán đồng cái ông đã đánh mụ ngƣời Đức, bởi vì thật ra không có gì… mà tán đồng! Tuy vậy tôi cũng không thể không tuyên bố rằng đôi khi cũng có những "mụ ngƣời Đức" làm mình ngứa chân, ngứa tay đến nỗi tôi thiết tƣởng không có một ngƣời nào, dù tiến bộ đến đâu chăng nữa, lại dám tin chắc mƣời phần là mình có thể tự chủ đƣợc. Dạo ấy không ai nhìn sự việc cho quan điểm ấy, thế mà đây mới chính là một quan điểm nhân đạo, đung thế

đấy.

Nói xong, Xvidrigailov đột nhiên cƣời phá lên. Raxkonikov thấy rõ ngay rằng con ngƣời nầy có một chủ định gì dứt khoát trong đầu óc.

- Chắc ông đã mấy ngày liền không nói chuyện với ai? - chàng hỏi.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Gần nhƣ thế. Sao, chắc ông ngạc nhiên khi thấy tôi dễ dãi?

- Không, tôi ngạc nhiên vì thấy ông dễ dãi quá mức kia.

- Vì tôi không mếch lòng trƣớc những câu hỏi thô bỉ của ông chứ gì? Phải thế không? Nhƣng…

mếch lòng cái gì? Ông hỏi thế nào thì tôi cũng trả lời thế ấy - hắn nói thêm, vẻ chất phác lạ lùng. - Vì tôi hầu nhƣ không quan tâm đặc biệt đến một cái gì cả, - hắn nói tiếp, vẻ nhƣ trầm ngâm. - Nhất là bây giờ, tôi không có việc gì bận tâm… Vả chăng, ôngcũng có quyền nghĩ rằng tôi muốn gây thiện cảm của ông, nhất là vì tôi đang có việc dính dáng đến lm gái ông, nhƣ chính tôi đã nói rõ. Nhƣng tôi xin nói thật, buồn lắm! Nhất là ba ngày nay, thành thử tôi còn lấy làm mừng đƣợc gặp ông nữa… tôi nói thế nầy ông đừng giận. Rodion Romanovich ạ, chính ông tôi trông cùng kỳ quái lắm, chẳng hiểu tại sao. Cũng tùy ông muốn nghi sao thì nghĩ, nhƣng hiện nay ở ông to một cái gì đấy không riêng giây phút nầy nầy mà nói chung hiện nay… ấy. Ấy thôi, tôi xin thôi, ông đừng nhăn mặt! Tôi không đến nỗi là con gấu nhƣ ông tƣởng đâu!

Raxkonikov, gƣờm gƣờm nhìn hắn.

- Có lẽ ông cũng chẳng phải là một con gấu. - chàng nói. - Tôi có cảm tƣởng ông là ngƣời lịch thiệp hay ít nhất khi cần ông cũng biết tỏ ra mình là ngƣời tử tế.

- Nhƣng tôi có quan tâm gì mấy đến cảm tƣởng của ai về tôi đâu. - Xvidrigailov đáp xẵng, giọng hầu nhƣ có vẻ khinh bỉ nữa, - cho nên tôi tự hỏi tại sao lại không làm một kẻ hạ lƣu: ở khí hậu ta khoác áo hạ lƣu cũng thoái mái lắm và, nhất là nếu mình có xu hƣớng tự nhiên về phía đó - hắn nói thêm đoạn lại cƣời ha hả.

- Song tôi nghe nói là ở đây ông có nhiều ngƣời quen. Vì ông cũng có "ít nhiều thần thế" nhƣ ngƣời ta thƣờng nói. Nếu vậy thì ông đến tôi để làm gì, nếu không có những mục đích nhất định?

- Ông nói đúng đấy, quá tôi có nhiều ngƣời quen, Xvidrigailov tiếp, không trả lời vào điểm chính, -

tôi cũng có gặp họ; chả là tôi lang thang ở đây đã ba ngày nay rồi; tôi nhận ra họ, và hình nhƣ họ

cũng nhận ra tôi. Tôi ăn mặc cũng tƣơm tất và cũng đƣợc xem là một ngƣời có máu mặt. Cuộc cải cách điền địa không động chạm gì đến nhà tôi: đất của tôi toàn là rừng và đồng cỏ nuôi gia súc, thu nhập không hề mất chút nào; nhƣng… tôi không tìm đến họ; trƣớc đây tôi cũng đã chán ngấy: tôi đến đã ba hôm nay mà vẫn không chào hỏi ai hết… Lại cái thành phổ nầy nữa! Không biết nó cấu tạo theo cái kiểu gì. Ông thử nói tôi nghe xem! Thành phố của bọn thƣ lại và đủ các loại thầy dòng (3)!

Quả trƣớc kia ở đây tôi cũng không nhận xét đƣợc nhiều, tám năm trƣớc đây, khi tôi còn chơi bời ở

đây. Bây giờ thì tôi chỉ còn mong vào giải phẫu nữa thôi, thật đấy!

- Giải phẫu thế nào?

- Còn về những thứ câu lạc bộ, những tiệm ăn Dussaud, những sòng bi-a và những thứ gọi là tiến bộ

của các ông thì thôi, không có tôi ở đây cũng đƣợc, - hắn nói tiếp, không để ý đến câu hỏi của Raxkonikov. - Vả lại hơi đâu đi làm cờ bạc bịp mãi?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Thế ông cũng đã làm cờ bạc bịp đấy à?

- Không thì biết làm thế nào? Chúng tôi có cả một công ty toàn ngƣời rất tử tế cả, cách đây tám năm; chúng tôi chơi cho qua thì giờ; ông ạ, toàn những ngƣời lịch thiệp, có cả những nhà thơ, nhƣng nhà tƣ bản. Mà nói chung trong xã hội Nga chúng ta thì những kẻ lƣu manh lại là những kẻ lịch thiệp nhất - Ông có để ý thấy không? Và ở nông thôn tôi mới đổ đốn ra nhƣ thế nầy. Thế nhƣng dạo ấy tôi cũng suýt đi tù vì nợ một thằng cha ngƣời Hy-lạp ở Niegan. Đến đây Marfa Petrovna xuất hiện, bà ta thƣơng lƣợng mặc cả với họ rồi chuộc tôi với số tiền ba vạn rúp (Tôi nợ cả thảy bảy vạn). Chúng tôi cƣới nhau và bà ta lập tức chở tôi về làng nhƣ chở một kho tàng. Bà ta hơn tôi năm tuổi. Yêu tôi lắm.

Bảy năm tôi không ra khỏi làng. Và xin ông lƣu ý cho rằng suốt đời bà ta cứ giữ cái tờ biên lai ba vạn rúp ấy để đối phó với tôi, thành thử hễ tôi có ý nho nhoe gì một chút là bà ta lập tức cùm tôi lại!

Bà ta không từ đâu? Đàn bà là họ kết hợp đƣợc tất cả các thứ đó ở trong ngƣời.

- Thế giá không có tờ giấy kia, ông sẽ chuồn chứ?

- Tôi không biết nói với ông thế nào đây? Tờ giấy ấy hầu nhƣ không bó buộc gì tôi cả. Tôi chẳng muốn đi đâu và chính bà Marfa Petrovna đã hai lần bàn với tôi đi du lịch ra nƣớc ngoài khi thấy tôi buồn chán! Thế cơ đấy! Trƣớc kia tôi cùng có ra nƣớc ngoài, và lần nào tôi cũng phát buồn nôn lên.

Cũng không hẳn nhƣ thế, nhƣng trông thấy những buổi bình mình trên vịnh Napoli, nhìn mặt bể mà buồn buồn thế nào ấy. Khó chịu hơn cả là tự dƣng có một cái gì làm cho mình buồn thật? Không, ở

trong nƣớc vẫn hơn: ở đây ít nhất chuyện gì cũng có thể đổ lỗi cho kẻ khác và tự thanh minh cho mình. Có lẽ bây giờ đây tôi sẽ sẵn lòng đi thám hiểm Bắc cực, vì J ai le vin mauvais(4), tôi ghét uống rƣợu lắm, mà ngoài rƣợu ra thì không còn cách gì nữa. Tôi đã thử. À nầy, nghe nói chủ nhật nầy Berg sẽ biểu diễn bay trên một quả khinh khí cầu rất lớn ở vƣờn Yuxupov, ai muốn cùng đi chỉ

phải trả một số tiền nào đó phải không?

- Sao, ông muốn bay à?

- Tôi ấy à? không… là nói thế… - Xvidrigailov lắp bắp, vẻ đăm chiêu.

"Thật ra hắn muốn cái gì thế không biết" - Raxkonikov tự hỏi.

- Không, tờ giấy ấy không bó buộc tôi, - Xvidrigailov trầm ngâm nói tiếp, - tôi không ra khỏi làng là tự ý tôi. Hơn nữa, cách đây gần một năm, nhân ngày lễ thánh của tôi. Marfa Petrovna đã trao lại tờ

giấy cho tôi, lại còn biếu thêm một số tiền khá lớn. Chả bà ấy có một số vốn. "Arkadi Ivanovich, ông thấy tôi tin ông đến thế nào, - Phải, bà ta nói thế đấy! Ông không tin bà ta nói thế à? Ông nên biết là tôi đã trở thành một vị điền chủ khá giỏi giang ở trong các làng quanh vùng ngƣời ta biết tôi cả. Tôi lại còn đặt mua sách về nữa. Lúc đầu Marfa Petrovna khuyên khích tôi, nhƣng rồi lại sợ tôi đọc nhiều quá mụ ngƣời đi.

Hình nhƣ bây giờ không có Marfa Petrovna, ông buồn lắm thì phải?

- Tôi ấy à? Có lẽ, có lẽ đúng đấy. À nhân thể… ông có tin ma không?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Ma gì?

- Ma ấy mà, ma thông thƣờng ấy chứ còn ma gì?

- Thế ông tin à?

- Cũng tin mà cũng không, pour vous phaire (5)… Nghĩa là không hẳn là không…

- Ông có trông thấy hay sao?

Xvidrigailov nhìn chàng, và trong khóe mắt hắn có một cái gì kỳ quái:

- Marfa Petrovna có nhã ý trở về thăm tôi, - hắn nói, mồm méo xệch thành một nụ cƣời kỳ đị.

- Thăm ông là thế nào?

- Về ba lần rồi. Lân thứ nhất tôi trông thấy bà đúng hôm chôn cất, một giờ sau khi tôi ở nghĩa địa về.

Đấy là một hóm trƣớc khi tôi lên đƣờng đến đây, lần thứ hai là hôm kia, ở dọc đƣờng, lúc rạng đông, ở ga MalayaViesta, còn lần thứ ba thì cách đây hai tiếng, trong phòng trọ của tôi; lúc ấy trong phòng chỉ có mình tôi

- Trong khi ông thức à?

- Thức. Cả ba lần tôi đều đang thức cả. Bà tađến, nói chuyện một lát rồi đi ra cửa. Hình nhƣ tôi còn nghe cả tiếng chân của bà ấy nữa.

- Không hiểu sao tôi cũng nghĩ là thế nào ông cũng phải gặp những chuyện nhƣ thế! - Raxkonikov bỗng thốt ra và lập tức lấy làm lạ về điều mình vừa nói. Chàng đang xúc động mạnh.

- Thế à? Ông nghĩ nhƣ thế à? - Xvidrigailov ngạc nhiên hỏi, - Thật thế đấy, tôi đã bảo là giữa hai chúng ta có một điểm gì giống nhau mà.

- Ông chƣa hề nói nhƣ thế bao giờ! - Raxkonikov đáp xẵng, giọng tức tối.

- Tôi chƣa nói?

- Chƣa!

- Thế mà tôi cứ ngỡ là có nói rồi. Lúc nãy khi tôi vào thấy ông nằm nhắm mắt giả vờ ngù, tôi đã tự

nhủ: "Đúng hắn đây rồi"

- Đúng hắn đây rồi là thế nào? Ông muốn ám chỉ gì? - Raxkonikov quát lên.

- Ám chỉ cái gì ấy à? Quả tôi cũng không biết là cái gì… - Xvidrigailov lúng túng, vẻ thật thà và hình nhƣ còn bối rối nữa, hai ngƣời im lặng một lát, giƣơng mắt nhìn nhau.

- Thật là vớ vẩn! - Raxkonikov bực bội kêu lên. - Thế những khi bà ấy đến, bà ấy nói với ông những gì?

- Bà nhà tôi ấy à? Ông thử tƣởng tƣợng xem, nói toàn những chuyện vặt vãnh; con ngƣời ta kể cũng lạ thật: tôi lại còn nổi giận lên nữa chứ. Lần thứ nhất bà ấy vào (hôm ấy tôi mệt lắm ông ạ: lễ cầu hồn, rồi kinh yên nghỉ, rồi đƣa đám, rồi tiệc tang, xong xuôi đâu đấy tôi mới về buồng làm việc ngồi một mình suy nghĩ) bà ấy bƣớc vào cửa nói: "Ông Arkadi Ivanovich ạ, hôm nay ông bận rộn quá quên lên dây đồng hồ ở phòng ăn rồi đấy". Quả nhiên suốt bảy năm nay, tuần nào tôi cũng lên đây Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đồng hồ lấy, và mỗi khi tôi quên bà ấy lại nhắc.

Hôm sau tôi lên đƣờng đi Petersburg. Lúc ấy vào khoảng rạng đông, tôi vào ga - suốt đêm qua tôi chỉ

ngủ gà, ngủ vịt, mỏi rã rời ra, mắt sƣng húp, - tôi gọi cà-phê; chợt thấy Marfa Petrovna đến ngồi cạnh tôi, tay cầm một cỗ bài. "Arkadi Ivanovich ạ, tôi bói cho ông một quẻ xem đi đƣờng có bình an không nhé?Bà ta vốn bói bài rất nghiệm. Tiếc quá, sao lúc ấy tôi lại không bảo bà ta bói cho kia chứ!

Tôi hoàng hốt bỏ chạy. Vừa may lúc ấy chuông nhà ga cùng réo lên báo giờ tàu chuyển bánh. Hôm nay vừa ăn trƣa xong, một bữa ăn rất tồi tệ mang ở hiệu về, bụng nặng trịch, tôi đang ngồi hút thuốc bỗng thấy Marfa Petrovna vào, trang phục rất chững chạc, mình mặc một chiếc áo dài lụa xanh đuôi dài lƣớt thƣớt: "Chào ông Arkadi Ivanovich! Ông thấy chiếc áo nầy thế nào? Amxka cũng không may khéo đƣợc thế nầy đâu (Amxka là cô thợ khâu của chúng tôi ở trong làng, xƣa vốn là nông nô, có đi học may ở Moskva về; cô bé kháu đáo để)

Marfa Petrovna quay ngƣời cho tôi ngắm. Tôi ngắm chiếc áo, rồi nhìn kỹ mặt bà ta, tôi nói: "Marfa Petrovna, chỉ có những chuyện vậy ấy mà bà cũng cất công đến nói với tôi làm gì" - "Ô trời ơi, đến quấy rầy ông cũng không đƣợc nữa sao!" Tôi trêu tức: Marfa Petrovna ạ, tôi muốn lấy vợ- "Cái đó thì tuỳ ông thôi. Arkadi Ivanovich ạ; mồ vợ chƣa xanh có mà ông đã đi lấy vợ khác ngay thì cũng chẳng có gì vinh hạnh lắm đâu. Và dù ông có chọn đƣợc ngƣời tốt chăng nữa, tôi cũng biết rằng cả

ngƣời ấy lẫn ông rồi cũng chẳng ra gì, chỉ tổ làm trò cƣời cho thiên hạ thôi". Nói đoạn bà ta đi ra và tôi ngỡ chừng nhƣ nghe tiếng đuôi áo sột soạt trên sàn. Vô lý thật, phải không?

- Nhƣng cũng có thể nãy giờ ông nói dối suốt - Raxkonikov nói.

- Tôi ít khi nói dối, - Xvidrigailov đáp, vẻ trầm ngâm và dƣờng nhƣ không để ý đến cái giọng thô lỗ

của câu hỏi.

- Thế trƣớc đây ông không bao giờ thấy ma à?

- Có chứ, chỉ thấy một lần thôi cách đây sáu năm. Tôi có thằng gia nô tên là Finka; hắn chết vừa mới chôn xong, thế nhƣng tôi quên mất, cứ gọi theo thói quen: "Finka: tẩu đâu!", thế là hắn bƣớc vào và đi thẳng đến cái tủ để cái tẩu của tôi. Tôi ngồi nghĩ: "Hắn trả thù mình đây", vì ngay trƣớc khi chết, hắn với tôi có chuyện xích mích khá to. Tôi mới nói: "Sao mày vào phòng tao mà lại dám mặc cái áo rách cùi tay thế hả, cút ngay, đô vô lại!". Hắn quay ra và không bao giờ đến nữa. Dạo ấy tôi không nói với Marfa Petrovna. Tôi cũng toan làm một buổi lễ cầu hồn cho hắn, nhƣng rồi cũng ngƣờng ngƣợng nên lại thôi.

- Ông đi nhờ bác sĩ khám cho.

- Cái đó thì ông không nói tôi cùng hiểu là tôi có bệnh, tuy không biết bệnh gì; theo tôi thì tôi còn khoẻ gấp năm ông đấy, tôi không muốn hỏi ông có tin là ngƣời ta có thể thấy ma không. Tôi muốn hỏi ông có tin là có ma không kia?

- Không, không đời nào tôi tin! - Raxkonikov quát to lên, giọng còn có vẻ hằn học nữa.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Thƣờng ngƣời ta nói thế nào nhỉ? - Xvidrigailov lẩm bẩm nhƣ nói một mình, mắt nhìn sang bên cạnh, đầu nghiêng nghiêng. - họ nói: "Anh ốm, vậy thì những cái anh thấy hiện lên chỉ là một giấc mê sảng hƣ ảo mà thôi". Thế nhƣng nói nhƣ vậy không đƣợc lô gích cho lắm. Tôi đồng ý là chỉ có ngƣời ốm mới thấy ma; nhƣng điều đó chỉ chứng minh rằng ma chỉ có thể hiện lên cho ngƣời ốm trông thấy mà thôi, chứ không hề chứng minh rằng bản thân con ma là không có thật.

- Dĩ nhiên là không! - Raxkonikov bực tức nhấn thêm vào.

- Không à? Ông nghĩ thế à? - Xvidrigailov chậm rãi đƣa mắt nhìn chàng, nói tiếp. - Thế nếu suy luận thế nầy thì sao. Ông thử nói hộ tôi: "Ma có thể nói là những mảnh vụn, những mẩu đứt đoạn của những thế giới khác, là yếu tố phôi thai của nó. Ngƣời khỏe mạnh thì dĩ nhiên không thấy đƣợc, vì ngƣời khỏe mạnh là thứ ngƣời trần tục nhất cho nên chỉ sống cuộc sống trần tục mà thôi, dễ sống một cách trọn vẹn và có khuôn phép. Thế nhƣng hễ ốm một cái, hễ cái trật tự bình thƣờng của cõi trần bị phá vỡ thì lập tức bắt đầu thấy lộ ra cái khả năng tồn tại của một thế giới khác: và càng ốm nặng thì lại càng tiếp xúc nhiều hơn với cái thế giới ấy, thành thử khi ngƣời ta chết hẳn tức là ngƣời ta bƣớc hẳn sang thế giới khác". Tôi đã suy nghĩ vấn đề nầy từ lâu. Nếu ông tin có cuộc sống vị lai thì cùng có thể tin lối suy luận đó.

- Tôi không tin có cuộc sống vị lai. - Raxkonikov nói.

Xvidrigailov ngồi yên, vẻ tƣ lự.

- Còn nếu ở bên kia chỉ có loài nhện hay một thứ gì nhƣ thế thì sao? - hắn chợt hỏi.

"Thằng cha nầy điên" - Raxkonikov thầm nghĩ.

- Đấy ta vẫn hình dung vĩnh hằng nhƣ một ý niệm không thể hiểu đƣợc, một cái gì to lớn vô cùng.

Nhƣng tại sao lại nhất thiết phải to lớn: Thế nhỡ ra, thay cho cái đó anh thứ tƣởng tƣợng một căn buồng nhò xíu nhƣ cái buồng tắm ám khói ở nhà quê, góc chăng đầy mạng nhện, đấy cái vĩnh hằng chỉ có thế. Ông ạ, đôi khi tôi vẫn tƣởng tƣợng nhƣ thế đấy.

- Thế chả nhẽ, chả nhẽ ông không hình dung thấy cái gì công bằng và có sức an ủi hơn thế sao -

Raxkonikov thốt lên với một cảm giác khó chịu.

- Công bằng hơn ƣ? Biết thế nào đƣợc, có lẽ chỉnh nhƣ thế là công bằng hơn cũng nên, và nếu phải tôi thì tôi sẽ cố ý làm nhƣ vậy đấy ông ạ! - Xvidrigailov đáp, môi nở một nụ cƣời bâng quơ.

Nghe câu trả lời quái gở nầy, Raxkonikov bỗng thấy ngƣời lạnh toát. Xvidrigailov ngẩng dầu, nhìn chàng đăm đăm và bỗng cƣời phá lên.

- Không, ông thử xét điều nầy xem - hăn nói to - cách đây nửa giờ chúng ta chƣa gặp nhau, bây giờ

chúng ta đang xem nhau là kẻ thù, giữa hai chúng ta có một vấn đề chƣa giải quyết, chúng ta đã gạt cái vấn đề ấy sang một bên và đi vào những chuyện văn chƣơng triết lý nhƣ thế đấy? Đấy, tôi nói hai chúng ta cùng hội cùng thuyền cả, có đúng không nào?

- Ông làm ơn, - Raxkonikov bực mình đáp, - xin ông bày giải nhanh lên và cho tôi biết ông có nhã ý Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đến thăm tôi để làm gì…và… và…tôi đang vội, tôi có việc phải đi ngay bây giờ…

- Vâng, vâng đƣợc ạ. Em gái ông, Avdotia Romanovna, sắp lấy ông Lugin Piotr Petrovich phải không?

- Ông không thể đừng đã động gì đến em tôi và đừng nhắc đến tên em tôi ở đây hay sao? Thậm chí tôi cũng không hiểu tại sao ông dám mở miệng nói đến tên em tôi trƣớc mặt tôi, nếu quá thật ông là Xvidrigailov?

- Thì tôi đến đây là để nói chuyện cô ấy, làm sao lại không nhắc đƣợc?

- Thôi đƣợc, ông nói đi, nhƣng phải nhanh lên!

- Tôi tin chắc rằng về cái ông Lugin kia, một ngƣời có họ với nhà tôi, ông phải có một ý kiến rõ rệt, nếu ông đã gặp Lugin khoảng nửa giờ đồng hồ hay đã từng nghe ai nói về ông ta một cách trung thực và chính xác ông Lugin không xứng đối với Avdotia Romanovna đâu. Theo tôi, trong việc nầy Avdotia Romanovna hy sinh mình một cách khá hào hiệp và vô tƣ cho… cho gia đình. Qua tất cả

những điều tôi đã đƣợc nghe nói về ông, tôi có cảm tƣởng rằng về phía ông, ông cùng sẽ rất hài lòng nếu cuộc hôn nhân nầy không thành, miễn là quyền lợi của em không bị xâm phạm. Đến nay đƣợc trực tiếp làm quen với ông, tôi lại càng tin chắc nhƣ thế.

- Còn về phần ông thì nhƣ vậy là rất ngây thơ, xin lỗi, tôi muốn nói là rất trơ tráo.

- Tức ông muốn nói rằng tôi muốn kiếm chắc chứ gì ông đừng lo, Rodion Romanovich ạ, tôi mà muốn kiếm chắc thì đời nào tôi lại nói thẳng ra nhƣ thế, tôi có phải là một thằng ngốc đâu. Về vấn đề

nầy tôi xin bộc lộ với ông một hiện tƣợng tâm lý kỳ lạ. Lúc nãy khi thanh minh cho mối tình của tôi đối với Avdotia Romanovna, tôi có nói rằng chính tôi là nạn nhân. Thế thì bây giờ xin ông biết cho rằng tôi không còn cảm thấy yêu đƣơng gì nữa hết, thành thử chính tôi cũng lấy làm lạ, vì thật ra trƣớc kia tôi quả có cảm thấy yêu…

- Vì ăn không ngồi rồi và dâm ô, - Raxkonikov ngắt lời.

- Quả nhiên tôi là ngƣời dâm ô và ăn không ngồi rồi. Vả chăng em ông có nhiều ƣu thế đến nỗi tôi không thể không chịu một ấn tƣợng nào đó. Nhƣng bây giờ chính tôi thấy đó toàn là chuyện nhảm.

- Ông thấy thế đã lâu chƣa?

- Tôi đã nhận thấy từ trƣớc, nhƣng đến hôm kia, lúc gần đến Petersbung tôi mới biết chắc. Ngay ở

Moskva tôi vẫn còn hình dung là mình đang đi ngỏ lời cầu hôn Avdotia Romanovna và kình địch với ông Lugin.

Tôi ngắt lời thế nầy ông bỏ qua cho, ông làm ơn nói ngắn lại và nói thẳng vào mục đích cuộc đến thăm hôm nay có đƣợc không? Tôi đang vội, tôi cần đi có tí việc.

- Rất sẵn sàng. Sau khi đến đây và quyết định đi một chuyến… du lịch, tôi muốn dàn xếp một số việc chuẩn bị cần thiết. Con cái tôi ở lại với bà dì; chúng nó có tài sản của mẹ để lại, không phải trông cậy gì vào tôi cả. Mà tôi cũng có ra mặt bố đâu! Tôi chỉ lấy về phần mình những gì Marfa Petrovna đã Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

biếu tôi năm ngoái. Đối với tôi số tiền đó cũng đủ. Xin ông thứ lỗi cho, tôi đi ngay vào vấn đề đây.

Trƣớc khi lên đƣờng đi du lịch - vì chuyến du lịch nầy có lẽ sẽ thực hiện - tôi muốn thanh toán dứt khoát với ông Lugin. Không phải vì tôi ghét bỏ gì ông ta lắm, nhƣng chính vì ông ta mà sinh ra chuyện xích mích giữa tôi với Marfa Petrovna, khi tôi đƣợc biết rằng bà ta đã dàn xếp nên cuộc hôn nhân nầy. Bây giờ tôi muốn nhờ ông thu xếp cho tôi gặp Avdotia Romanovna để phân trần với cô em

- trƣớc mặt ông có lẽ càng tốt - rằng trƣớc hết lấy Lugin không những không có chút lợi lộc gì mà lại còn thiệt thòi to nữa là khác. Rồi sau khi xin cô em tha thứ cho những chuyện rầy rà xảy ra trong thời gian gần đây, tôi sẽ xin phép đƣợc biếu cô em một vạn rúp để cho cô em dễ bề cự tuyệt ông Lugin, vì tôi biết chắc rằng cô em cũng vui lòng cự tuyệt ông ta, miễn là có khả năng để làm nhƣ vậy.

- Nhƣng ông điên rồi, điên thật rồi! - Raxkonikov quát lên, vì kinh ngạc nhiều hơn là vì tức giận. -

Sao ông dám ăn nói nhƣ thế?

- Tôi cũng biết ông sẽ quát lên; nhƣng trƣớc hết, tuy tôi không giàu, song số tiền một vạn rúp ấy nay cũng thừa, nghĩa là tôi hoàn toàn không cần dùng đến.

Avdotia Romanovna mà không nhận thì có lẽ tôi sẽ tiêu phí đi một cách rồ dại hơn nữa, đó là một.

Sau nữa là lƣơng tâm tôi hoàn toàn trong sạch, tôi biếu nhƣ vậy tuyệt nhiên không có suy tính thiệt hơn gì. Ông có tin hay không thì tỳ, sau nầy ông cũng nhƣ Avdotia Romanovna sẽ thấy rõ chẳng qua vì tôi đã làm cho cô em rất đáng kính của ông phải chịu nhiều nỗi lo âu phiền hà thật, cho nên tôi thành thực hối hận và chân thành muốn - không phải là chuộc lỗi hay đền bù lại những chuyện rầy rà nọ, - mà chỉ muốn làm một việc gì có ích cho cô em, bở vì quả tình tôi không phải chỉ có thể làm những việc xấu mà thôi. Ví thử tôi có chút suy tính tƣ lợi gì thì tôi sẽ không đề nghị biếu cô một vạn rúp, vì chỉ cách đây có năm tuần thôi tôi đã có để nghị biếu nhiều hơn. Hơn nữa, chỉ còn ít lâu, rất chóng thôi; tôi sẽ lấy một ngƣời con gái, do đó tất nhiên không còn có thể nghi ngờ gì rằng tôi có ý muốn mua chuộc Avdotia Romanovna. Để kết luận, tôi xin nói rằng nếu lấy ông Lugin, Avdotia Romanovna cũng nhận một số tiền nhƣ thế, chỉ có điều là của một ngƣời khác mà thôi… Xin ông đừng nổi giận, Rodion Romanovich ạ, ông hãy suy xét một cách điềm tĩnh và bình thản.

Trong khi nói nhƣ vậy, chính Xvidrigailov cũng hết sức điềm tĩnh và bình thản.

- Xin ông chấm dứt cho! - Raxkonikov nói. - Dù sao thì nhƣ vậy cũng là láo xƣợc một cách không thể dung thứ đƣợc.

- Không láo xƣợc tí nào đâu. Cứ nhƣ thế thì trên đời nầy con ngƣời chỉ có thể làm hại con ngƣời mà thôi, không có quyền làm là một chút điều thiện, chỉ vì những hình thức thông tục không đâu. Thật vô lý. Ví thử nhƣ tôi chết đi chẳng hạn, và để lại số tiền nầy cho em ông trong di chúc, chả nhẽ lúc bấy giờ cô ta cũng khƣớc từ ƣ?

- Rất có thể.

- Ồ không đâu. Mà thôi, thế cũng đƣợc. Nhƣng kể ra có một vạn rúp đôi khi cũng hay. Dù sao tôi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cũng xin ông nói lại với Avdotia Romanovna cho.

- Không, tôi sẽ không nói lại đâu.

- Nếu vậy, ông Rodion Romanovich ạ, chính tôi buộc lòng phải tìm cách gặp riêng cô em, tức là phải quấy rầy cô ta.

- Nếu tôi nói lại, thì ông sẽ không tìm cách gặp riêng nữa chứ?

- Quả tình tôi không biết nói thế nào đây. Giá đƣợc gặp một lần thì hay lắm.

- Ông đừng hòng.

- Tiếc thật. Vả chăng ông không biết rõ tôi. Có lẽ sau nầy ta sẽ thân nhau hơn.

- Ông cho rằng chứng ta sẽ thân nhau hơn?

- Sao lại không kia chứ - Xvidrigailov mỉm cƣời nói đoạn đứng dậy cầm lấy mũ, - không phải tôi muốn phiền ông làm gì, và khi đi đến đây tôi cũng không dám trông mong gì nhiều, tuy sáng nay dung mạo của ông đã gây cho tôi một ấn tƣợng rất mạnh…

- Sáng nay? Ông trông thấy tôi ở đâu? - Raxkonikov lo lắng hỏi.

- Tình cờ thôi… Tôi cứ có cảm giác là ông có một cái gì giống tôi… Thôi xin ông đừng lo, tôi không hay nhũng nhiễu đâu; với bọn cờ bạc bịp tôi cũng ăn ý lắm, công tƣớc Xvirbey, một quan đại thần có họ xa với tôi, cũng không đến nỗi khó chịu vì tôi, với phu nhân Prilukova, tôi cũng biết viết vào an-bom mấy chữ về bức "Đức Bà" của Raphaen, với Marfa Petrovna cũng đã sống đƣợc bảy năm trời không đi đâu, trong nhà Vyazemxki ở Chợ hàng Rơm tôi cùng đã từng nghỉ đêm hồi trƣớc, và có lẽ

tôi còn đi khinh khí cầu với Beng nữa.

- Thôi đƣợc. Xin hỏi ông đã sắp đi chƣa?

- Đi đâu ạ?

- Thì ông vừa nói là đi một chuyến "du lịch" mà.

- Đi du lịch? À phải? Quả thật tôi có nói chuyện với ông về chuyến du lịch… ấy, đấy là một vấn đề

rộng lớn… Giá ông biết việc ông đang hỏi là việc gì! - hắn nói thêm đoạn cƣời to lên một tràng ngắn.

- Có thể tôi không đi du lịch mà lại lấy vợ cũng nên; ngƣời ta đang làm mối cho tôi một ngƣời.

- Ở đây à?

- Vâng.

- Sao mà chóng thế

Nhƣng tôi rất muốn đƣợc gặp qua Avdotia Romanovna một lần nữa. Tôi tha thiết xin ông nhƣ vậy Thôi, chào ông… à phải! Thế mà quên mất! Trong chúc thƣ Marfa Petrovna có để lại cho cô em ba nghìn rúp. Cái nầy tôi xin cam đoan là đúng. Một tuần lễ trƣớc khi chết, Marfa Petrovna có viết chúc thƣ, lúc ấy tôi cũng có mặt. Độ hai ba tuần nữa Avdotia Romanovna có thể nhận tiền mặt.

- Ông nói thật đấy chứ?

- Thật đấy Xin ông chuyến lời lại. Thôi, xin chào ông. Tôi trọ cách đây không xa.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Ra cửa, Xvidrigailov vấp phải Razumikhin.

Chú thích:

(1) Ý muốn nói "Homo sum et nihil humanum ame alienum put" (Tôi là một con người và không có thuộc tính nào của con người mà tôi không có)

(2) "thẳng thắn" hay "khôn khéo" (tiếng Pháp) (3) Ý muốn ám chỉ đến các đảng phái cách mạng

(4) Rượu vào tôi rất xấu tính (tiếng Pháp)

(5) Để vừa lòng ông

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 20

Phần IV

Đã gần tám giờ; hai ngƣời vội vã đến nhà Bakaleyev để tới trƣớc Lugin.

- Ai thế cậu? - Razumikhin hỏi ngay khi họ ra phố.

- Đó là Xvidrigailov, chính cái lão trang chủ đã làm nhục em tôi khi nó làm gia sƣ trong nhà lão. Lão ta đeo đuổi nó, thế là Marfa Petrovna vợ lão đuổi nó ra khỏi nhà. Về sau bà ta có xin lỗi nó. Thế rồi bà ta bỗng lăn đùng ra chết. Sáng hay họ nói chuyện là nói về bà ta đấy. Không hiểu sao tôi thấy sợ

lão ta lắm. Chôn cất vợ xong, lão lên đây ngay. Lão có vẻ kỳ quặc lắm và hình nhƣ đang quyết định một việc gì… Hình nhƣ lão có biết một cái gì đây… Phải bảo Dunia coi chừng lão ấy… cái nầy tôi muốn nói với cậu đây, cậu nghe chứ? Coi chừng!

- Liệu lão ấy làm gì đƣợc Avdotia Romanovna? Cảm ơn cậu đã nói với mình nhƣ thế… ta sẽ đề

phòng, đề phòng cho Avdotia Romanovna… Bây giờ lão ở đâu?

- Không biết.

- Sao cậu không hỏi? Chà, tiếc thật! Mà thôi, tớ sẽ tìm ra.

- Cậu trông thấy mặt hắn chứ - Razumikhin hỏi sau một lát im lặng.

- Có trông thấy, có trông thấy hẳn hoi.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Cậu trông rõ mặt lão ấy chứ? - Raxkonikov hỏi gạn thêm.

- Có chứ, tớ nhớ rất rõ; trong một đám đông hàng nghìn ngƣời tớ cũng nhận ra ngay, tớ nhớ mặt dai lắm.

Hai ngƣời im lặng.

- Hừm… cái nầy thì… - Raxkonikov lẩm bẩm. - Cậu ạ mình có ý nghĩ là… mình cứ có cảm giác là… đây có lẽ chỉ là mình tƣởng tƣợng ra thôi.

- Cậu nói chuyện gì thế? Tớ chƣa hiểu lắm.

- Đấy các cậu đều bảo là mình điên, - Raxkonikov nói tiếp, môi méo xệch thành một nụ cƣời - bây giờ mình cũng có cảm giác là mình điên thật, và vừa rồi chẳng qua là một bóng ma hiện hình trong cơn mê sảng.

- Cậu nói gì thế?

- Biết đâu đấy! Có thể mình điên thật cũng nên, và tất cả những việc xảy ra mấy hôm nay có lẽ chỉ có trong tƣởng tƣợng của mình…

- Chà, Rodia? Ngƣời ta lại làm cậu rối óc lên rồi! Lão ta nói những gì, lão đến có việc gì?

Raxkonikov không trả lời. Razumikhin ngẫm nghĩ một lát.

- Thôi, cậu nghe tớ báo cáo công việc đây, - anh mở đầu. - Tớ có ghé vào cậu, cậu đang ngủ. Sau đó tớ đi ăn cơm chiều rồi đến nhà Porfiri. Zamiotov vẫn ở đấy. Tớ cũng toan nói, nhƣng chẳng thành cái gì cả. Không sao nói chuyện thật sự đƣợc. Họ có vẻ nhƣ không hiểu và không tài nào hiểu đƣợc, nhƣng cùng chẳng hề bối rối gì. Tớ kéo Porfiri ra cửa sổ và bắt đầu nói, nhƣng vẫn chẳng ra sao cả: hắn nhìn một đằng, tớ nhìn một néo. Rốt cục tớ giơ qua đấm lên sát mồm hắn và báo sẽ đấm vỡ óc hắn ra. Hắn chỉ nhìn tớ rồi nhổ toẹt một bãi rồi ra về, đấy chỉ có thế. Thật ngu xuẩn. Zamiotov thì tớ

chẳng nói một câu nào. Cậu ạ, tớ cứ nghĩ thế là hỏng bét rồi, nhƣng khi đi xuống cầu thang tớ chợt nảy ra một ý nghĩ nó làm tớ nhẹ hắn cả ngƣời ra: tại sao tớ với cậu cứ phải lo lắng nhƣ vậy? Có gì nguy hiểm cho cậu hay có dính dáng đến cậu cho cam. Đằng nầy có gì đâu? Cậu chẳng có gì dính dáng đến chuyện ấy hết, thế thì cậu cứ kệ mẹ chúng nó; sau nầy ta sẽ cƣời vào mũi chúng, phải tay tớ

thì tớ còn trêu thêm cho chúng rối óc ra nữa ấy. Về sau tha hồ mà xấu hổ! Cậu nhổ toẹt vào; sau nầy sẽ cho chúng một mẻ, còn bây giờ thì cứ, mặc chúng thôi!

- Dĩ nhiên là nhƣ thế! - Raxkonikov đáp. "Rồi mai đây cậu sẽ bảo sao?" - chàng nghĩ thầm. Lạ thật, trƣớc nay chƣa bao giờ chàng có ý tự hỏi xem Razumikhin sẽ nghĩ gì khi biết sự thật. Nghĩ nhƣ vậy, Raxkonikov chảm chú nhìn bạn. Còn nhƣ chuyện Razumikhin đến gặp Porfiri thì bây giờ chàng rất ít quan tâm: từ bấy đến nay đã xảy thêm bao nhiêu việc và bao nhiêu việc đã lùi vào hậu cảnh!

Trong hành lang họ chạm trán phải Lugin, ông ta đến đúng tám giờ nhƣng còn đang tìm căn buồng trọ của hai mẹ con Dunia, thành thử cả ba ngƣời cùng vào một lúc, nhƣng không nhìn nhau và không chào nhau. Hai ngƣời bạn trẻ vào trƣớc, cờn Piotr Petrovich, để giữ phép lịch sự, nấn ná một lúc Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

trong phòng mắc áo để cởi áo khoác ngoài. Punkheria Alekxandrovna lập tức ra đón ông từ ngoài ngƣỡng cửa. Dunia thì chào hỏi anh nàng.

Piotr Petrovich bƣớc vào và cúi chào hai ngƣời phụ nữ một cách khá nhã nhặn, tuy vẻbệ vệ còn tăng bội phần. Vả lại trông ông ta cũng có vẻ hơi bàng hoàng, chƣa trấn tĩnh lại đƣợc. Punkheria Alekxandrovna dƣờng nhƣ cũng luống cuống. Bà vội và mời cả ba ông khách ngồi quanh cái bàn tròn, trên có chiếc ấm xamovar đang sôi sùng sục. Dunia và Lugin ngồi đối diện nhau ở hai đầu bàn.

Razumikhin và Raxkonikov thì ngồi trƣớc mặt bà Punkheria Alekxandrovna; - Razumikhin ngồi gần Lugin còn Raxkonikov ngồi cạnh em gái.

Họ ngồi im lặng một lát. Piotr Petrovich thong thả rút ra một chiếc mùi soa nhiễu sực mùi nƣớc hoa và xỉ mũi với cái dáng của một ngƣời rất có thiện ý nhƣng vẫn hơi bị xúc phạm vào phẩm giá và nhất quyết đòi ngƣời ta phải phân trần. Khi còn ở phòng ngoài ông ta đã thoáng có ý không cởi áo khoác nữa và bỏ ra về đề trừng phạt một cách đích đáng hai mẹ con Dunia, bắt họ phải nghĩ lại. Nhƣng ông ta không dám. Hơn nữa ông ta vốn không thích những tình thế mập mờ, mà lúc nầy thì lại cần phải hiểu cho rõ: nếu ngƣời ta đã vi phạm vào điều kiện ông ta đề ra một cách trắng trợn nhƣ vậy, tức phải có một cái gì đây, cho nên phải biết rõ thực hƣ trƣớc đã; sau nầy vẫn còn chán thì giờ trừng phạt, và ông ta chẳng thiếu gì cách.

- Tôi hy vọng rằng vừa qua bà đi đƣờng vẫn đƣợc mạnh khoẻ chứa ạ? - Ông ta trịnh trọng nói với Punkheria Alekxandrovna.

- Nhờ ơn Chúa, ông Piotr Petrovich ạ.

- Tôi rất mừng. Còn Avdotia Romanovna cũng không mệt chứ?

- Tôi thì trẻ và khỏe thế nầy nên không mệt, chứ mẹ tôi thì rất khổ - Dunia đáp.

- Biết làm thế nào đƣợc; các đƣờng quốc lộ của ta dài lắm. Cái gọi là "nƣớc Nga, mẹ của chúng ta"

rộng lớn lắm… Còn tôi thì hôm qua, mặc dầu rất muốn, vẫn không kịp đến đón bà và cô đƣợc. Song tôi cũng mong rằng không có gì phiền hà xảy ra cả chứ ạ?

- Ồ có chứ, ông Piotr Petrovich ạ, chúng tôi thật vô cùng bối rối, - Punkheria Alekxandrovna vội trả

lời giọng nghe khang khác, - và giả sử hôm qua không phải ông Dmitri Prokofich đến với chúng tôi thì hai mẹ con cũng đến chết mà thôi. Đấy, ông Dmitri Prokofich Razumikhin đấy ạ, - bà nói thêm, giới thiệu anh với Lugin.

- À hôm qua… tôi đã đƣợc hân hạnh, - Lugin lắp bắp, mắt liếc nhìn Razumikhin một cách thiếu thiện cảm, rồi cau mày và im bặt.

Nói chung Piotr Petrovich thuộc hạng ngƣời có vẻ hết sức nhã nhặn trong khi giao thiệp và cũng tự

hào cho mình là nhã nhặn, nhƣng hễ có điều gì hơi trái ý một chút là lại hầu nhƣ bất giác mất hết những thủ đoạn của mình trong chốc lát và đâm ra giống nhƣ những bao bột hơn là giống những trang công tử hoạt bát biết làm cho cử toạ náo nhiệt lên. Mọi ngƣời lại im lặng: Raxkonikov thì cứ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

một mực làm thinh, Avdotia Romanovna thì không muốn nói quá sớm, còn Razumikhin thì chẳng có gì để mà nói, thành thử Punkheria Alekxandrovna lại đâm lo.

- Marfa Petrovna mất rồi, ông có nghe nói không, - bà mở đầu, viện đến cái phƣơng sách tối hậu của mình.

- Có chứ ạ, Tôi đã đƣợc biết tin ngay từ đầu và giờ đây cũng xin báo để bà và cô biết rằng Arkadi Ivanovich Xvidrigailov ngay sau khi an táng vợ xong đã hối hả lên Petersburg, ít nhất theo những tin tức chính xác nhất mà tôi đã nhận đƣợc là nhƣ thế.

- Lên Petersburg? Lên đây? - Duneska lo lắng hỏi lại và đƣa mắt nhìn mẹ.

- Đúng thế đấy ạ, và dĩ nhiên không phải không có chủ đích, nếu xét cách ra đi vội vã của ông ta, và nói chung là những việc xảy ra trƣớc đây.

- Trời ơi! Chả nhẽ đến bây giờ mà ông ta vẫn không chịu để cho Duneska yên hay sao? - Punkheria Alekxandrovna kêu lên.

- Tôi thiết tƣởng không có gì đáng lo ngại cho lắm, đối với bà hay Avdotia Romanovna cũng vậy, dĩ

nhiên là nếu bà và cô không muốn có quan hệ gì với ông ta. Còn về phần tôi, tôi sẽ theo dõi và sẽ tìm ra chỗ trọ của ông ta…

- Ồ ông Piotr Petrovich, ông không biết chứ vừa rồi nghe ông nói thế tôi sợ quá! - Punkheria Alekxandrovna nói tiếp. - Tôi mới gặp ông ấy có hai lần, thế mà tôi đã thấy sợ ông ta lắm, sợ lắm đấy! Tôi tin chắc là chính vì ông ta mà bà Marfa Petrovna chết.

- Về việc nầy chƣa thể kết luận đƣợc, tôi có những tin tức chính xác. Tôi thừa nhận rằng có thể ông ta đã xúc tiến cho sự việc xảy ra nhanh hơn, có thể nói là bằng cách lăng nhục để gây một ảnh hƣởng tinh thần; nhƣng về tƣ cách và đạo đức của con ngƣời ấy thì tôi đồng ý với bà. Tôi không biết bây giờ giờ ông ta có giàu không và bà Marfa Petrovna để lại cho ông đƣợc những gì; về điều nầy thì chỉ

trong một thời hạn rất ngắn nữa tôi sẽ biết, nhƣng dĩ nhiên ở chôn Petersburg nầy mà trong tay lại có sẵn ít tiền thì ông ta sẽ lập tức trở về thói cũ. Đó là một con ngƣời hết sức truỵ lạc và chết ngập trong các thói xấu xa, trong hạng trác táng không còn ai bì kịp? Tôi có khá đủ cơ sở để ƣớc đoán rằng Marfa Petrovna, chẳng may đã quá yếu mà chuộc nợ cho ông ta tám năm về trƣớc, lại còn cứu giúp cho ông ta về phƣơng diện khác nữa: chỉ nhờ bà ta đã cố gắng và hy sinh nhiều lắm mới im đƣợc ngay từ đầu một vụ tội hình, trong đó có cả tính chất man rợ đầy thú tính lẫn một sự hung ác có thể

gọi là quái đản, rất có thể làm cho ông ta đi Sibiri một chuyến. Nếu bà muốn biết, thì con ngƣời ấy là nhƣ vậy đấy.

- Ô trời ơi! - bà Punkheria Alekxandrovna kêu lên.

Raxkonikov chăm chú lăng nghe.

- Có đúng là ông có những tài liệu đích xác về những việc đó không? - Dunia hỏi, vẻ nghiêm nghị và quả quyết - Đó toàn là những điều bí mật mà bà Marfa Petrovna quá cố đã nói riêng cho tôi biết. Cần Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nêu rõ rằng về quan điểm tƣ pháp thì vụ nầy rất mờ ám. Trƣớc kia ở đây có một ngƣời đàn bà ngoại quốc tên là Resslich, làm nghề cho vay lãi lặt vặt và một số nghề khác. Hình nhƣ bây giờ ngƣời đó vẫn ởđây thì phải. Từ lâu ông Xvidrigailov đã có những mối quan hệ rất gần gũi và bí mật với mụ

Resslich đó. Ở nhà mụ ta có con bé mƣời lăm hay chỉ là mƣời bốn tuổi gì đấy thôi, vừa câm vừa điếc, có bà con với mụ ta, đâu nhƣ là cháu họ thì phải. Mụ căm ghét đƣa bé ấy vô cùng và luôn mồn chửi mắng nó là đồ ăn hại, thậm chi lại còn đánh đập một cách vô nhân đạo nữa. Một hôm ngƣời ta thấy nó treo cổ chết trong một gian nhà kho. Cuộc điều tra xác định rằng đây là một vụ tự sát. Vụ

nầy kết thúc sau những thử tục tố tụng thƣờng lệ, nhƣng về sau lại có ngƣời tố giác rằng đứa bé đã bị

Xvidrigailov làm nhục một cách tàn nhẫn. Quả tình tất cả những việc rất mờ ám, ngƣời tố giác là một ngƣời đàn bà Đức khác, hành tung đồi bại và không có tín nhiệm gì cuối cùng lời tố giác ấy cũng bị

dìm đi do những cố gắng chạy chọt và đút lót của bà Marfa Petrovna; mọi việc rốt cục chỉ bó hẹp trong phạm vì đồn đại. Tuy vậy, tiếng đồn nầy cũng đƣợc khá nhiều ngƣời chú ý đến khi còn ở nhà họ, chắc cô Avdotia Romanovna cũng có nghe nói đến chuyện Philip chết cách đã sáu năm hồi còn chế độ nông nô vì bị hành hạ tàn nhẫn.

- Ngƣợc lại tôi nghe nói rằng tên Philip ấy tự thắt cổ chết.

- Đúng nhƣ thế đấy ạ, nhƣng chính là sự hành hạ, ức hiếp không ngừng của ông Xvidrigailov đã bức tử hắn, hay nói cho đúng hởn, đã đẩy hắn đến cái xu thế muốn tự tử.

- Tôi không biết việc đó. - Dunia đáp xẵng- tôi chỉ nghe đƣợc một chuyện rất là kỳ lạ, nói rằng tên Philip ấy có chứng ƣu uất thế nào đấy, hắn là một thứ hiền triết tại gia, ngƣời ta nói rằng hắn đọc sách nhiều qúa hoá điên và hắn thắt cổ chỉ là vì những lời chế giễu của ông Xvidrigailov chứ không phải vì đòn vọt của ông ta. Dạo còn ở đấy tôi thấy ông ta đối xử với ngƣời nhà tử tế lắm, họ còn quý ông ta nữa, tuy quả thật họ cũng buộc tội cho ông đã gây ra cái chết của Philip.

- Cô Avdotia Romanovna ạ, tôi thấy hình nhƣ cô bỗng dƣng có xu hƣớng muốn thanh minh cho ông ta thì phải, - Lugin nhận xét, môi tím lại thành một nụ cƣời khó hiểu - Quả thật ông ta là một ngƣời khôn ngoan và giỏi lấy lòng phụ nữ lắm lắm: bà Marfa Petrovna với cái chết kỳ lạ của bà có thể xem là một dẫn chứng đáng buồn. Tôi chỉ muốn giúp cô và bà cụ thân sinh cô một vài ý kiến để đề phòng những âm mƣu mới mà ông ta chắc chắn sẽ tiến hành. Còn về phần tôi thì tôi tin chắc thế nào rồi ông ta cũng vào ngồi tù vì nợ. Bà Marfa Petrovna tuyệt nhiên không bao giờ có ý chia gia tài cho ông ta, vì còn phải lo cho con cái, và nếu có để lại cho ông ta ít nhiều chăng thì cũng chỉ là số tiền tối thiều, tạm bợ, vừa đủ chi dùng, mà với những thói ăn chơi nhƣ ông ta thì không đủ tiêu xài trong một năm.

- Ông Piotr Petrovich ạ, - Dunia nói, - xin ông đừng nói đến ông Xvidrigailov nữa. Tôi ngấy lắm rồi.

- Ông ta vừa đến tôi xong, - Raxkonikov bỗng lên tiếng lần đầu tiên.

Ai nấy đều nhớn nhác quay cả về phía chàng. Ngay Piotr Petrovich cũng hồi hộp.

- Cách đây một tiếng rƣỡi, trong khi tôi đang ngủ, ông ta vào đánh thức tôi dậy và tự giới thiệu. -

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Raxkonikov nói tiếp. - Ông ta ăn nói khá hoạt bát vui vẻ, và rất tin rằng tôi sẽ kết thân với ông ta.

Ông ta rất muốn gặp em đấy, Dunia ạ, và có nhờ anh làm môi giới cho cuộc gặp mặt đó. Ông ta có đề nghị anh một việc và có cho anh biết rằng bà Marfa Petrovna một tuần trƣớc khi chết có viết chúc thƣ để cho em ba nghìn rúp, và chỉ trong một thời gian ngắn nữa em sẽ nhận đƣợc số tiền ấy.

- Lạy Chúa! - bà Punkheria Alekxandrovna kêu lên, tay làm dấu thánh. - Cầu nguyện cho bà ấy đi, Dunia ạ, cầu nguyện cho bà ấy với.

- Sự thật quả đúng thế, - Lugin buột miệng nói.

- Thế rồi sao nữa? - Dunia giục giã.

- Rồi ông ta bảo rằng bản thân ông ta cũng không giàu, toàn bộ gia sản đều để lại cho các con hiện đang ở với bà dì. Sau đó ông ta có nói rằng ông ta trọ cách nhà anh không xa, nhƣng ở đâu thì không biết, anh không hỏi…

- Nhƣng ông ta muốn bàn gì với Dunia? - Punkheria Alekxandrovna hoảng sợ hỏi. - Ông ta có nói gì với con không?

- Có

- Bàn gì thế?

- Sau con sẽ nói. - Raxkonikov im lặng quay về chén trà.

Piotr Petrovich rút đồng hồ ra xem.

- Tôi cần phải đi có việc, cho nên cũng không làm phiền các vị nữa đâu! - Ông ta nói thêm, vẻ hơi phật ý và rời ghế đứng dậy.

- Ông ở lại tí đã. Piotr Petrovich ạ. - Dunia nói, - vì ông đã định ngồi chơi vơi chúng tôi suốt tối hôm nay kia mà. Hơn nữa trong thƣ ông lại viết là có việc phải giãi bày với mẹ tôi.

- Đúng thế đấy Avdotia Romanovna ạ. - Piotr Petrovich nói dõng dạc, và lại ngồi xuống ghế, nhƣng tay vẫn cầm mũ, - Qua nhiên tôi đã có ý muốn trình bày mấy việc với cô và bà cụ cô lại là những việc rất quan trọng nữa. Nhƣng vì anh cô cũng không thể nói lại một số đề nghị của ông Xvidrigailov trƣớc mặt tôi, cho nên tôi cũng không muốn và không thể giải bày… trƣớc mặt ngƣời khác… một số

điểm tối ƣ hệ trọng. Hơn nữa lời yêu cầu khẩn thiết và chủ yếu của tôi đã không đƣợc thi hành…

Lugin làm ra vẻ mặt chua chát và lặng thinh một cách trang trọng.

- Sở dĩ lời yêu cầu của ông - yêu cầu anh tôi không có mặt trong buổi gặp gỡ nầy - không đƣợc thì hành cũng chỉ vì tôi đã một mực khẩn khoản nhƣ vậy, - Dunia nói. - Ông có viết rằng ông đã bị anh tôi sỉ nhục; tôi nghĩ rằng việc nầy cần phải làm sáng tỏ ngay và hai ngƣời phải hoà giải với nhau. Và nếu anh Rodia quả có xúc phạm đến ông thật, thì anh ấy phải xin lỗi ông, và anh ấy sẽ xin lỗi.

Piotr Petrovich lập tức vững tâm trở lại.

- Cô Avdotia Romanovna ạ, có những lối sỉ nhục mà dù có thiện ý đến đâu cũng không thể quên đƣợc. Cái gì cùng có một giới hạn mà nếu vƣợt qua thì rất nguy hiểm; vì khi đã vƣợt qua rồi thì Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

không thể quay trở lại đƣợc nữa.

- Ý của tôi không hẳn là muốn nói đến chuyện ấy, ông Piotr Petrovich ạ. - Dunia ngắt lời hỏi sốt ruột:

- Xin ông hiểu rõ cho rằng bây giờ, tƣơng lai của chúng ta đều tuỳ ở chỗ việc nầy có đƣợc sáng tỏ và dàn xếp ổn thoả chóng vánh hay không. Tôi xin nói thẳng ngay với ông rằng tôi không thể nhìn nhận cách nào khác, và nếu ông có chút nào coi trọng tôi, thì dù có khó khăn thật, chuyện nầy cũng phải chấm dứt ngay hôm nay. Tôi xin nhắc lại rằng nếu anh tôi sai, anh tôi sẽ xin lỗi.

- Tôi là làm lạ ràng cô lại đặt vấn đề nhƣ thế, Avdotia Romanovna ạ, - Lugin mỗi lúc một thêm tức tối - Trong khi quý trọng và có thể không ƣa một ngƣời nào đó trong gia đình cô lắm chứ. Trong khi cầu mong cái diễm phúc đƣợc kết hôn với cô, tôi không thể đồng thời lĩnh lấy những nhiệm vụ

không ăn khớp với…

- Ồ, ông bỏ cái tính hay mếch lòng ấy đi, Piotr Petrovich ạ. - Dunia bực bội ngắt lời, - Và xin ông hãy là ngƣời thông minh và cao thƣợng nhƣ xƣa nay tôi vẫn hình dƣng ông và đến nay tôi vẫn mong đƣợc hình dung nhƣ thế. Tôi đã có một lời hứa trọng đại với ông, tôi là vợ chƣa cƣới của ông; trong việc nầy. Ông có tin tôi hay không thì tuỳ ông, chứ tôi rất đủ khả năng suy xét một cách vô tƣ. Tôi đứng ra phân xử thế nầy cùng là một việc đột ngột đối với anh tôi cũng nhƣ đối với ông. Sau khi đọc bức thƣ của ông, tôi đã khẩn khoản mời anh tôi đến dự buổi gặp gỡ nầy mà không hề cho anh ấy biết gì về ý định của tôi. Xin ông hiểu cho rằng nếu hai ngƣời không hoà giải với nhau, thì tôi đành phải chọn giữa hai ngƣời: hoặc là ông, hoặc là anh tôi. chính anh tôi và chính ông, cả hai ngƣời đều đặt vấn đề nhƣ thế. Tôi không muốn và không có quyền nhầm lẫn khi chọn lựa?Muốn chiều ông, tôi phải đoạn tuyệt với anh tôi; muốn chiều anh tôi, tôi phải đoạn tuyệt với ông. Bây giờ tôi muốn và có thể

biết chắc: anh ấy có thật đáng là anh tôi hay không? Còn vẻ phần ông thì ông có coi trọng tôi không, có quý tôi không, ông có đáng là chồng tôi không?

- Avdotia Romanovna ạ, - Lugin nói, giọng khó chịu, - những lời lẽ của cô đối với tôi nó ngụ quá nhiều ý nghĩa, và còn có thể nói nó xúc phạm đến tôi nữa, nếu xét cái cƣơng vị mà tôi đang đƣợc hân hạnh đảm đƣơng đối với cô. Chƣa nói đến cái lối cân nhắc kỳ quặc và nhục nhã đặt tôi ngang hàng với cái… với ngƣời trẻ tuổi xấc xƣợc nầy, những lời lẽ vừa rồi còn ngụ ý rằng tôi không có nghĩa lý gì mấy đối với cô… tôi không thể dung thứ đƣợc điều đó trong khi giữa chúng ta có những mối quan hệ và, những cam ƣớc nhƣ hiện nay.

- Sao! - Dunia bùng lên, - tôi đặt quyền lợi của ông ngang hàng với tất cả những gì quý giá nhất trong đời tôi, với ngƣời mà trƣớc nay tôi vẫn coi nhƣ cả cuộc sống của tôi, thế mà ông còn mếch lòng vì tôi đánh giá ông quá thấp ƣ?

Raxkonikov lặng lẽ mỉm một nụ cƣời cay độc.

Razumikhin cứ nhấp nhổm ngồi không yên, nhƣng Piotr Petrovich nhƣ không để đến lời phán bác Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ấy, ngƣợc lại càng nói ông ta lại càng cáu tiết, giọng càng thêm hống hách nhƣ thế đâm ra đắc ý với những lời lẽ của mình.

- Tình yêu đối với ngƣời bạn đời tƣơng lai phải vƣợt lên trên tình thƣơng đối với ngƣời anh, - ông ta phát âm từng tiếng một, giọng trịnh trọng, - và dù sao tôi cũng không thể đứng ngang hàng với…

Tuy lúc nãy tôi đã nhấn mạnh rằng tôi không muốn và kbông thế giải bày mục đích cuộc đến thăm nầy trƣớc mặt anh cô, bây giờ tôi vẫn thấy cần phân trần với bà cụ thân sinh rất đáng kính của cô một điều tối quan trọng và có liên quan đến phẩm giá của tôi. Hôm qua, con trai bà, - ông ta nói với bà Punkheria Alekxandrovna, - trƣớc mặt ông Razumikhin đây… có phải thế không ạ! Xin lỗi tôi quên mất tên ông, - Lugin nhã nhặn cúi đầu về phía Razumikhin - đã xúc phạm đến tôi bằng cách xuyên tạc những ý nghĩ mà tôi đã trình bày với bà dạo trƣớc trong một buổi nói chuyện riêng bên chén cà phê, cụ thể là theo tôi thì lấy một ngƣời con gái nghèo đã từng chịu khổ có lợi cho cuộc sống giữa hai vợ chồng hơn là lấy một ngƣời đã quen sống sung túc, vì nhƣ vậy tốt hơn về phƣong diện luân lý.

Con bà đã cố ý khuếch đại ý nghĩa những lời nói của tôi đến mức vô lý, buộc cho tôi có những ý định xấu xa và nhƣ chỗ tôi biết thì anh ta đã căn cứ vào một bức thƣ riêng của bà mà làm nhƣ vậy.

Tôi sẽ tự xem mình là ngƣời có diễm phúc nếu bà có thể cải chính đƣợc điều nầy. Đƣợc nhƣ thế tôi sẽ thấy yên tâm một phần lớn. Xin bà cho biết cụ thể bà đã truyền đạt những câu nói của tôi nhƣ thế

nào trong bức thƣ gửi Rodion Romanovich?

- Tôi không nhớ, - bà Punkheria Alekxandrovna luống cuống đáp, - tôi hiểu nhƣ thế nào thì tôi truyền đạt lại nhƣ thế. Tôi không biết Rodia đã nói lại với ông nhƣ thế nào… Có thể nó có cƣờng điệu ít nhiều.

- Nếu bà không gợi ý, thì anh ta không thể cƣờng điệu đƣợc.

- Piotr Petrovich ạ, - bà Punkheria Alekxandrovna nghiêm nét mặt nói. - Một bằng chứng tỏ ra rằng tôi với Dunia không hiểu những lời lẽ của ông theo một nghĩa quá xấu, là chúng tôi đang ngồi ở đây.

- Đúng, mẹ ạ! - Dunia tán đồng.

- Thế ra trong việc nầy tôi cũng có lỗi nốt? - Lugin phật ý nói.

- Đây nầy, ông Piotr Petrovich ạ, ông cứ buộc tội mãi Rodion, thế nhƣng trong bức thƣ hồi sáng chính ông cũng đã nói ngoa cho nó đấy thôi, - Punkheria Alekxandrovna vững tâm trở lại, nói thêm.

- Tôi không nhớ là có viết điều gì sai ngoa cả.

- Ông có viết, - Raxkonikov nói rất xẵng, không quay mặt về phía Lugin - là hôm qua tôi đƣa tiền cho con gái ngƣời bị nạn, trong khi thật ra tôi đƣa tiền cho ngƣời vợ goá của ông ta chứ không phải cho con gái ông ta. Trƣớc hôm ấy tôi chƣa hề trông thấy cô ta bao giờ. Ông viết nhƣ vậy để gây xích mích giữa gia đình tôi và muốn thế ông lại còn viết thêm những câu bẩn thỉu về tƣ cách của một ngƣời con gái mà ông không hề biết. Nhƣ vậy là nói xấu ngƣời ta một cách hèn hạ.

- Xin lỗi ông, - Lugin đáp, ngƣời run lên vì tức giận. - sở dĩ trong thƣ tôi có nói nhiều đến những đức Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tính và hành vi của ông cũng chỉ vì muốn làm tròn một việc mà mẹ và em ông đã yêu cầu tôi, là kể

lại cho họ biết cảm tƣởng của tôi đối với ông. Còn về nội dung bức thƣ tôi viết, thì xin ông cứ thƣ

tìm cho ra một giòng nào không đúng sự thật, nghĩa là ông không tiêu phí hết số tiền ấy, vả trong cái gia đình kia - tức là một gia đình đáng thƣơng - không có những nhân vật đáng khinh bỉ?

- Theo ý tôi thì với tất cả những phẩm giá của ông, ông cũng không bằng ngón tay út của ngƣời con gái khốn nạn mà ông dè bỉu.

- Thế nghĩa là ông sẽ không ngần ngại để cho cô ta làm quen với mẹ và em ông?

- Tôi đã làm nhƣ thế rồi đấy, ông đã muốn biết, tôi cũng xin nói nhƣ vậy. Sáng hôm nay tôi đã để cô ấy ngồi cạnh mẹ tôi và Dunia.

- Rodia! - bà Punkheria Alekxandrovna kêu lên Dunia đỏ mặt; Razumikhin cau mày. Lugin mỉm một nụ cƣời hiểm độc và khinh bỉ.

- Cô cũng thấy đấy, Avdotia Romanovna ạ, - Ông ta nói, - thế nầy thì cô còn bảo hoà giải làm sao đƣợc? Bây giờ tôi hy vọng rằng việc nầy thế là đã phân minh và đƣợc giải quyết xong xuôi. Còn tôi thì xin cáo lui để khỏi ngăn trở những nỗi vui mừng của cuộc gặp gỡ gia đình cũng nhƣ những câu chuyện kín mà các vị đang cần cho nhau biết (ông ta đứng dậy cầm lấy mũ). Nhƣng trƣớc khi cáo từ, tôi cũng xin thƣa rằng từ rày tôi hy vọng không phải dự những cuộc dàn xếp nhƣ thế nầy nữa. Riêng với bà Punkheria Alekxandrovna kính mến, tôi xin đặc biệt khẩn khoán nhƣ vậy, nhất là vì bức thƣ

của tôi viết lại gửi cho bà chứ không phải gửi cho ai khác.

Bà Punkheria Alekxandrovna hơi mếch lòng.

- Ông hạch sách chúng tôi đến thế kia à, ông Piotr Petrovich? Dunia đã nói cho ông biết tại sao chúng tôi không làm trọn yêu sách của ông: đó là một thiện ý của nó. Ông viết thƣ cho tôi cứ nhƣ ra lệnh ấy! Có phải bất cứ ý muốn nào của ông cũng đều phải coi là một mệnh lệnh không? Ngƣợc lại, tôi xin nói cho ông biết rằng bây giờ ông phải đối xử với chúng tôi một cách tế nhị và khoan dung mới phải, vì chúng tôi đã tin cậy ông mà bỏ hết để lên đây, cho nên dù ông không hạch sách thì chúng tôi cũng đã nằm trong tay ông rồi.

- Không hẳn thế đâu bà Punkheria Alekxandrovna ạ, nhất là bây giờ đây, khi đã có tin bà Marfa Petrovna để lại ba nghìn rúp: cứ xem cái giọng điệu mà ngƣời ta đang dùng với tôi cũng đủ biết tin ấy đến rất đúng lúc, - Lugin nói thêm, giọng cay cú

- Cứ theo lời nhận xét vừa rồi thì quả có thể đoán rằng trƣớc đây ông vẫn trông mong lợi dụng tình cảnh túng bấn của chúng tôi, - Dunia tức giận nói.

- Nhƣng bây giờ ít nhất tôi cũng không còn có thể trông mong nhƣ vậy đƣợc nữa và nhất là tôi không muốn cản trở ông Rodia Romanovich chuyển đạt những lời đề nghị bí mật của ông Arkadi Xvidrigailov mà tôi thấy rõ là có ý nghĩa tối hệ trọng và có lẽ rất thú vị đối với cô.

- Ôi trời ơi! - Punkheria Alekxandrovna kêu lên.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Razumikhin cứ nhấp nhỏm trên ghế.

- Đến bây giờ mà em vẫn không thấy xấu hổ à, Dunia? - Raxkonikov hỏi.

- Có đấy anh Rodia ạ, - Dunia nói, - Ông Piotr Petrovich xin ông đi khỏi nơi nầy cho! - nàng nói với Lugin, mặt tái mét đi vì tức giận.

Piotr Petrovich hình nhƣ không ngờ sự việc lại kết thúc nhƣ vậy, ông ta quá tin vào tình cảnh khốn đốn của hai nạn nhân của mình, đến bây giờ ông ta vẫn chƣa hiểu ra, ông tái mặt đi, hai môi run bắn lên.

- Cô Avdotia Romanovna ạ, nếu bây giờ tôi bƣớc ra khỏi cửa nầy với những lời tống tiễn nhƣ thế, thì xin cô nhớ cho rằng không bao giờ tôi còn quay trở lại nữa. Cô nghĩ cho kỹ đi! Tôi đã nói là làm.

- Trơ tráo đến thế là cùng! - Dunia vụt đứng dậy quát lên - tôi có hề muốn ông quay trở lại đâu kia chứ?

- Sao? Ra thế - ế - ế đấy? - Lugin quát, đến phút cuối cùng vẫn chƣa tin là câu chuyện sẽ kết thúc nhƣ thế, cho nên đâm ra rối trí hoàn toàn, - À ra thế đấy! Nhƣng cô Avdotia Romanovna ạ, xin cô biết chn rằng tôi có thể phản kháng việc nầy.

- Ông có quyền gì mà nói với nó nhƣ vậy! - bà Punkheria Alekxandrovna nóng nảy xen vào, - Ông lấy tƣ cách gì mà phản kháng? Ông tƣởng tôi có thể gả con Dunia nhà tôi cho một ngƣời nhƣ thế

sao? Ông đi đi, đi hẳn đi! Chỉ tại chúng tôi tr ót tính một cuộc hôn nhân sai trái nhƣ thế, nhất là tôi…

- Nhƣng bà Punkheria Alekxandrovna ạ, - Lugin điên tiết lên nói, giọng căm hờn, - bây giờ bà từ bỏ

lời bà đã hứa với tôi… và rốt cục dù sao lời hứa ấy đã làm cho tôi phải chịu những khoản chi phí…

Câu cuối cùng nầy ăn nhập với nhân cách của Piotr Petrovich đến nỗi Raxkonikov, nãy giờ tái mặt đi vì tức giận và vì cố sức tự chủ, không sao chịu đƣợc nữa và bỗng cƣời phá lên. Nhƣng bà Punkheria Alekxandrovna đã giận điên lên quát:

- Chi phí? Chi phí gì thế? có lê ông muốn nói đến cái rƣơng của chúng tôi chứ gì? Nhƣng ngƣời đánh xe đã nhận chở không cho ông kia mà. Trời ơi, chúng tôi ràng buộc ông kia đấy! Ông nghĩ lại một chút chứ, ông Piotr Petrovich, chính ông trói chân trói tay chúng tôi lại thì có!

- Thôi đủ rồi mẹ ạ. Con xin mẹ: đủ rồi! - Avdotia Romanovna khẩn khoản. - Piotr Petrovich, xin ông làm ơn đi ngay cho.

- Tôi sẽ đi, chỉ xin nói một câu cuối cùng nữa thôi!

- Ông ta nói thêm, hầu nhƣ không còn chút tự chủ nào nữa, - hình nhƣ mẹ cô quên bẵng đi rằng tôi đã cam tâm lấy cô mặc dầu những tiếng đồn đại về tƣ cách của cô đã lan rộng khắp vùng. Tôi đã vì cô mà coi khinh dƣ luận để phục hồi lại danh giá cho cô, thế thì lẽ ra tôi rất có quyền mong đƣợc đền đáp và hơn nữa có quyền đòi hỏi lòng biết ơn của cô… Mãi đến bây giờ tôi mới sáng mắt ra. Bây giờ

tôi mới thấy rằng coi khinh dƣ luận nhƣ vậy, tôi đã hành động một cách hết sức nông nổi…

- Hắn muốn ngƣời ta bổ đôi đầu hắn ra hay sao thế nhỉ! - Razumikhin quát lên, nhảy chồm dậy, sẵn Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

sàng cho Lugin một bài học.

- Ông là một ngƣời độc ác và đê tiện! - Dunia nói.

- Không nói gì nữa hết - Raxkonikov quát lên, tay giữ Razumikhin lại; đoạn tiến đến sát Lugin, chàng nói khẽ, tách rõ từng tiếng;

- Xin ông ra ngay! Không đƣợc nói lấy một tiếng nào nữa, nếu không…

Piotr Petrovich nhìn chàng một lát: mặt tái mét và rúm ró lại vì căm giận, rồi quay gót bƣớc ra ngoài.

Tât nhiên ít có ai mang theo trong lòng một mối căm thtù sâu cay nhƣ mối căm thù của ông ta đối với Raxkonikov bây giờ. Ông ta đổ hết lên đầu chàng và chỉ mỗi mình chàng mà thôi. Có điều đáng chú ý là ngay khi xuống thang gác, ông ta còn tƣởng tƣợng rằng có lẽ cơ sự chƣa hẳn đã tuyệt vọng và nếu chỉ kể riêng hai mẹ con thì còn có thể dàn xếp đƣợc lắm.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 21

Phần IV

Đáng chú ý hơn cả là ngay đến phút cuối cùng Piotr Petrovich cũng không ngờ câu chuyện sẽ kết thúc nhƣ thế. Ông ta đã vững tâm đến cùng, thậm chí cũng không hề thoáng có ý cho rằng hai ngƣời đàn bà cùng khổ và không nơi nƣơng tựa ấy lại có thể thoát ra ngoài uy lực của mình. Sở dĩ ông ta dám tin chắc nhƣ vậy là vì cái tính huênh hoang và tự tin cao độ mà giá gọi là tính tự hâm mộ thì đúng hơn cả. Vốn là một ngƣời xuất thân chỉ có hai bàn tay trắng, Piotr Petrovich đã quen tật khâm phục mình, tôn sùng trí thông minh và năng lực của mình, thậm chí thỉnh thoảng, nhân lúc không có ai, lại còn mê mải ngắm nghía mặt mình trong gƣơng nữa. Nhƣng trên đời cái mà ông ta yêu nhất vả

ton sùng nhất là tiền bạc ông kiếm đƣợc bằng công sức và đủ các phƣơng tiền khác: nó đƣa ông tên ngang hàng với những kẻ có địa vị cao hơn ông.

Vừa rồi khi chua chát nhắc lại cho Dunia rằng ông ta đã câm tâm lấy nàng bất chấp những điều nầy tiếng nọ, Piotr Petrovich nói một cách hoàn toàn thành thật và thậm chí lại còn phẫn uất sâu sắc trƣớc sự "vong ân bội nghĩa" đó. Thế nhƣng dạo đến dạm hỏi Dunia ông ta đã biết chắc mƣời phần rằng những lời đồn đại hoàn toàn vô căn cứ ấy đã đƣợc bà Marfa Petrovna bác bỏ trƣớc công chúng và đã Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

từ lâu khắp thị trấn không còn ai tin nữa; mọi ngƣời đều hăng hái thanh minh cho nàng. Vả chăng ngay bây giờ ông ta cũng sẵn sàng không chối cãi rằng từ dạo ấy ông cũng biết thế. Tuy vậy ông vẫn đánh giá rất cao cái việc làm quả quyết của ông là đã ra tay tế độ đỡ Dunia lên ngang mình, và vẫn coi đó là một kỳ công. Vừa rồi, nói rõ điều nầy ra với Dunia, chính là ông đã nói lên cái ý nghĩ thầm kín mà ông vẫn hằng nâng niu ấp ủ, và ông không hiểu nổi tại sao những ngƣời khác lại không hân hoan khâm phục cái kỳ công của mình. Khi đến thăm Raxkonikov, ông đã bƣớc vào phòng chàng với cảm giác của một vị ân nhân sẵn sàng gặt lấy kết quà những ơn huệ mình đã gieo ra và nghe những lời tán tụng hết sức ngọt ngào. Và dĩ nhiên ngay bây giờ đây trong khi bƣớc xuống thang gác, ông cũng coi nhƣ mình bị quên ơn và bị xúc phạm đến cùng cực.

Còn nhƣ Dunia thì ông ta không thể hiểu đƣợc; từ bỏ nàng đối với ông ta là một việc không sao tƣởng tƣợng nổi. Từ lâu, đã mấy năm nay rồi ông ta khoái trá mơ tƣởng đến hôn nhân, nhƣng vẫn dằn lòng gom góp cho nhiều tiền bạc và chờ đợi. Ông ta say sƣa thầm ƣớc một ngƣời con gái có đức hạnh và nghèo (nhất định phải nghèo mới đƣợc), rất trẻ, rất xinh, cao thƣợng và có học thức, rất sợ

hãi trƣớc những tai hoạ dồn dập đã trải qua và hoàn toàn phục tùng ông ta, một ngƣời con gái suốt đời xem ông ta nhƣ vị cứu tinh, vị ân nhân của mình, sùng mộ, quỵ luỵ: thán phục ông ta và chỉ mình ông ta mà thôi. Ông đã xây dựng trong tƣởng tƣợng bao nhiêu cảnh thần tiên, bao nhiêu chuyện khoái lạc trên cái đề tài hấp dẫn và vui thú nầy trong những giờ nghỉ ngơi yên tĩnh! Và đây, giấc mơ

bao nhiêu năm qua nay đã gần thành sự thực: nhan sắc và học vấn của Avdotia Romanovna đã khiến ông ta kinh ngạc; tình cảm điêu đứng của nàng đã kích thích ông ta đến cùng cực ở nàng còn có một cái gì hơn cả những điều ông hằng mơ ƣớc: một cái gái kiêu kỳ, cƣơng nghị, có đức hạnh, có học thức và thông minh hơn ông ta (ông ta cũng cảm thấy thế, mà lại sẽ đội ơn ông suốt đời một cách tôi mọi vì cái công ơn tế độ của ông, sẽ sùng kính cúi rạp xuống trƣớc mặt ông, còn ông thì sẽ làm vị

chúa tể uy quyền vô hạn… Nhƣ có chủ ý, trƣớc đấy ít lâu sau một thời gian dài suy xét và chờ đợi, cuối cùng ông đã nhất quyết thay đổi con đƣờng công danh và bƣớc vào một lĩnh vực hoạt động rộng rãi hơn để dần dần leo lên một môi trƣờng xã hội cao hơn mà ông đã từ lâu mơ ƣớc một cách khoái lạc.Tóm lại, ông ta đã quyết định thăm dò Petersburg. Ông ta biết rằng dùng phụ nữ có thể thu lợi rất nhiều. Nhan sắc của một ngƣời đàn bà đức hạnh và có học thức có thể tô điểm cho con đƣờng công danh của ông rực rỡ lạ lùng, thu hút kẻ khác đến cạnh ông, tạo nên một áng hào quang quanh ông…

thế mà bây giờ tất cả đều đổ sụp tan tành! Cuộc đoạn tuyệt đột ngột và kỳ quái vừa qua giáng xuống đầu ông ta nhƣ một tiếng sét. Đó là một trò đùa gì rất quái gở và vô lý! Ông ta chi mới hơi xấc già một tí; thậm chí ông ta cũng chƣa kịp bày tỏ cho hết nữa, ông chỉ đùa nhả hơi quá trớn một chút, thế

mà cơ sự lại đi đến một kết cục nghiêm trọng nhƣ vậy.

Xét cho cùng ông ta cũng yêu Dunia theo một lối riêng, ông ta đã thống trị nàng trong tƣởng tƣợng -

thế mà đùng một cái. Không! Mai, ngay từ ngày mai phải khôi phục, uốn nãn lại, hàn gắn lại, và nhất Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

là phải tiêu diệt cái thằng nhóc con xấc láo ấy đi, vì chính nớ gây ra tất cả. Với một cảm giác khó chịu. Ông ta nhớ đến Razumikhin… nhƣng chỉ lát sau ông ta yên tâm hắn về mặt nầy: "Một thằng nhƣ thế thì đặt ngang hàng với ta thế nào đƣợc!" Nhƣng ngƣời mà ông ta e sợ thật sự chính là Xvidrigailov… Nói tóm lại, còn phải rầy rà nhiều…

- Không, con mới là ngƣời có lỗi hơn cả. - Dunia vừa nói vừa ôm hôn mẹ, - vì con ham tiền nên mới đến nỗi thế, nhƣng anh ạ, em thề rằng trƣớc đây em không ngờ hắn lại đê hèn đến thế. Nếu em biết rõ hắn từ trƣớc, không có gì có thể phủ dụ em! Anh đừng kết tội em, anh ạ

- Đội ơn Chúa! Đội ơn Chúa! - Punkheria Alekxandrovna lẩm bẩm, vẻ bàng hoàng nhƣ chƣa hiểu rõ hẳn những việc vừa xảy ra.

Ai nấy đều mừng rỡ, và năm phút sau họ lại còn cƣời to lên nữa. Chỉ riêng Dunia thỉnh thoảng tái mặt đi và chau mày khi ôn lại việc vừa qua, bà Punkheria Alekxandrovna cũng không ngờ mình sẽ

vui mừng thế nầy. Mới sáng nay thôi bà còn hình dung việc cự tuyệt Lugin nhƣ một tai hoạ ghê gớm.

Nhƣng Razumikhin thì hân hoan đến cùng cực. Anh cùng chƣa dám biểu lộ hết niềm hân hoan đó ra, nhƣng cứ run run nhƣ lên cơn sốt, tựa hồ vừa mới cất đƣợc một khối sắt nặngơ hàng chục cân đè lên ngực Bây giờ anh có thể hiến dâng cho họ cuộc đời anh, có thể phụng sự họ… Bây giờ thì việc gì mà anh chẳng làm đƣợc. Tuy vậy anh lại càng hoảng hốt xua đuôi những ý nghĩ kéo theo và thấy sợ trí tƣởng tƣợng của mình. Chỉ có Raxkonikov vẫn ngồi nguyên chỗ cũ, vẻ mặt lầm lì và lơ đãng nữa.

Chàng là ngƣời đã khẩn thiết hơn ai hết đòi phải cự tuyệt Lugin, nhƣng bây giờ lại dƣờng nhƣ ít quan tâm đến việc vừa xảy ra hơn ai hết. Dunia bất giác nghĩ rằng chàng vẫn giận mình lắm. Bà Punkheria Alekxandrovna sợ sệt đƣa mắt nhìn con trai.

- Thế Xvidrigailov nói với anh những gì? - Dunia lại gần anh hỏi.

- À phải! - bà Punkheria Alekxandrovna kêu lên.

Raxkonikov ngẩng đầu lên nói:

- Hắn nhất thiết muốn biếu em một vạn rúp và tỏ ý muốn gặp em một lần nữa trƣớc mặt anh.

- Gặp à! Không đời nào! - bà Punkheria Alekxandrovna kêu lên, - mà sao ông ta lại dám nói chuyện biếu xén tiền nong với nó!

Raxkonikov thuật lại một cách hơi khô khan buổi nói chuyện với Xvidrigailov, bỏ qua chuyện oan hồn Marfa Petrovna hiện về để khỏi phải nói lan man, và vì không muốn nói bất cứ chuyện gì ngoài những điều tối cần thiết.

- Thế anh trả lời ra sao? - Dunia hỏi.

- Lúc đầu anh bảo là sẽ không nói lại với em gì hết. Hắn ta mới tuyên bố là sẽ dùng đủ mọi cách để

tìm gặp em cho kỳ đƣợc. Hắn bảo rằng tình cảm của hắn đối với em ngày trƣớc chỉ là chuyện vớ vẩn và bây giờ hắn không cảm thấy yêu đƣơng gì nữa hết… hắn ta không muốn em lấy Lugin. Nói chung hắn nói năng rất khó chịu.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Anh thấy ông ấy thế nào, anh Rodia? Cảm tƣởng của anh ra sao?

- Thú thật anh cũng không hiểu rõ chút nào. Xin biếu một vạn đồng nhƣng lại nói là mình không giàu. Tuyên bố là sẽ đi đâu đấy, nhƣng mƣời phút sau lại quên khuấy là mình có nói đến chuyện ấy.

Bỗng dƣng lại nói mình muốn lấy vợ và ngƣời ta đã mối lái cho mình rồi… Dĩ nhiên hắn có những mục đích gì đấy, có lẽ là những mục đích xấu xa. Nhƣng vẫn khó lòng mà giả định rằng hắn ta có thể

hành động một cách ngu xuẩn nhƣ thế, nếu quả hắn có những ý định đen tối nhằm hại em; nếu thế thì lạ quá… Dĩ nhiên anh đã thay mặt em dứt khoát khƣớc từ số tiền ấy. Nói chung anh thấy hắn ta rất kỳ dị và… thậm chí còn có những dấu hiệu điên rồ nữa. Nhƣng có thể anh nhầm; có lẽ đây chỉ là một lối vờ vĩnh. Cái chết của Marfa Petrovna hình nhƣ đã gây cho hắn một ấn tƣợng khá…

- Lạy Chúa cho linh hồn bà đƣợc yên nghỉ! - Punkheria Alekxandrovna thốt lên, - mẹ sẽ suốt đời cầu nguyện cho linh hồn bà ta! Dunia ạ, nếu không có ba ngàn rúp ấy thì bây giờ mẹ con ta sẽ ra sao đây!

Lạy Chúa, cứ nhƣ trên trời rơi xuống ấy! Ồ, Rodia ạ, sáng nay hai mẹ con chỉ còn vẻn vẹn có ba rúp, mẹ với Dunia cứ tính cách đem cầm chiếc đồng hô càng sớm càng tốt để khỏi hỏi tiền của hắn trƣớc khi hắn đƣa.

Dunia hình nhƣ ngạc nhiên quá đỗi vì lời đề nghị của Xvidrigailov. Nàng cứ đứng yên suy nghĩ hồi lâu.

- Chắc lão ấy đã bày ra một quỷ kế gì ghê gớm lắm đây! - nàng nói thì thầm một mình, ngƣời gần nhƣ run lên.

Raxkonikov để ý thấy vẻ hốt hoảng quá đáng của nàng.

- Có lẽ anh sẽ còn phải gặp lão nhiều lần nữa - chàng nói với Dunia.

- Ta sẽ theo dõi hắn. Tôi sẽ tìm ra - Razumikhin quả quyết nói. - Tôi sẽ không rời mắt! Rodia cho phép tôi. Lúc nãy anh ấy nói: "Hãy bảo vệ em tôi". Thế cô có cho phép tôi không, cô Avdotia Romanovna?

Dunia mỉm cƣời và đƣa tay ra cho anh, nhƣng gƣơng mặt vẫn giữ vẻ lo lắng. Bà Punkheria Alekxandrovna rụt rè đƣa mắt nhìn nàng; tuy vậy, số tiền ba nghìn rúp hình nhƣ cũng đã làm cho bà yên lòng.

Mƣời lăm phút sau mọi ngƣời đều bàn tán sôi nổi. Ngay cả Raxkonikov, tuy không góp chuyện, cũng chăm chú lắng nghe một lúc. Razumikhin nói rất hùng hồn.

- Việc gì, việc gì bà và cô phải đi đâu! - anh say sƣa nói, giọng nhiệt thành, - về cái thị trấn ấy làm gì? Cái chính là ở đây chúng ta đông đủ và rất cần có nhau, cần lắm, xin hiểu cho tôi! Ấy, ít nhất là một thời gian… Còn tôi thì xin bà và cô xem nhƣ một ngƣời bạn, một ngƣời cộng tác, và xin cam đoan rằng chúng ta sẽ mƣu toan một việc rất hay. Đây, tôi sẽ trình bày tỉ mỉ cho các vị nghe cả một kế hoạch! Sáng sớm nay, khi chƣa có việc gì xảy ra, tôi đã chợt nghĩ ra đƣợc. Số là thế nầy: tôi có một ông chú (tôi sẽ xin giới thiệu để các vị làm quen: một ông già rất tốt và rất đáng kính). Ông ta có Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

một nghìn rúp vốn liếng hiện không cần đến vì vẫn sinh sống bằng sổ hƣu bổng. Đã hai năm nay chú tôi cứ nài tôi nhận lấy số tiền một nghìn rúp ấy và hàng năm trả lãi sáu phân cho ông ta. Tôi hiểu thừa đi: chẳng qua ông cụ muốn giúp đỡ tôi; nhƣng năm ngoái tôi không cần, còn năm nay tôi cứ

mong ông ta lên đây và đã quyết định lấy số tiền đó. Ba ngƣời sẽ góp thêm vào đây một nghìn rúp nữa, lúc đầu thế là đủ cho công ty chúng ta. Thế ta sẽ làm gì?

Đến đây Razumikhin bắt đầu trình bày dự định của mình và nói đi nói lại rằng hầu hết bọn chủ hiệu sách và nhà xuất bản của ta đều ít hiểu biết về sách vở cho nên thƣờng làm việc xuất bán rất tồi, còn các nhà xuất bản khá thì nói chung sách bán rất chạy và kiếm đƣợc khá nhiều lãi. Chính Razumikhin đang mơ ƣớc nghề xuất bản: anh đã hai năm làm việc cho kẻ khác và biết ba thứ tiếng châu Âu khá thạo; tuy cách đây sáu hôm anh có nói với Raxkonikov là tiếng Đức mình "schwach"(1) để cho chàng chịu cầm lấy nữa số trang dịch và ba đồng rúp tạm ứng: hôm ấy anh nói dối, và Raxkonikov cũng biết thế.

- Việc gì, việc gì chúng ta lại bỏ lỡ cơ hội, trong khi chúng ta nắm đƣợc một trong những phƣơng tiện chù yếu: chúng ta có vốn riêng? - Razumikhin sôi nối lên. - Dĩ nhiên cần phải bỏ nhiều công sức, thì ta sẽ ra công, sợ gì, cô Avdotia Romanovna, tôi và Rodion… bây giờ có những nhà xuất bản lãi khá to. Và cơ sở chủ yếu của doanh nghiệp là phải nghĩ xem cụ thể cần dịch những gì! Chúng ta sẽ vừa dịch, vừa xuất bản, vừa học với nhau. Bây giờ tôi có thể giúp ích đƣợc, vì tôi có kinh nghiệm.

Đã gần hai năm nay tôi lặn lội ở các nhà xuấ bản, và biết hết mánh lới của họ, không có gì hóc hiểm lắm đau, thật đấy! Và việc gì, việc gì cờ đến tay lại không phất! Tôi biết hai ba tác phẩm (tôi vẫn giữ

bí mật) mà chỉ riêng cái ý đem dịch và xuất bản thôi cung đủ đƣa lại mỗi quyển một trăm rúp rồi, riêng có một quyển thì chỉ riêng cái ý đem dịch thôi có trả tôi năm trăm tôi cũng không lấy. Thế mà nếu đem bán với họ thì có lẽ họ còn phân vân đấy nhé, họ đần lắm! Còn về công việc ấn loát, giấy má, phát hành thì cứ giao cho tôi! Tôi thuộc làu ra rồi! Lúc đầu ta sẽ làm nhỏ đã, rồi dần dần làm ăn to hơn. Ít nhất cũng có miếng ăn và dù sao cũng bù đƣợc vốn.

Mắt Dunia sáng long lanh.

- Những điều ông vừa nói làm tôi thích quá, Dmitri Prokofich ạ, - nàng nói.

- Tôi thì dĩ nhiên chẳng biết gì về công việc nầy, - bà Punkheria Alekxandrovna tiếp lời. - có lẽ thế

mà hay, nhƣng cũng chƣa biết chừng. Công việc nầy nó mới quá, không biết thế nào. Dĩ nhiên ta phải ở lại đây đã, ít nhất là một thời gian…

Bà đƣa mắt nhìn Rodia.

- Anh nghĩ sao hở anh. - Dunia hỏi.

- Anh nghĩ rằng ý của cậu ấy rất hay, - chàng đáp - Dĩ nhiên chƣa nên nghĩ quá sơm đến chuyện thành lập một công ty lớn, nhƣng quả có thể xuất bản dăm, sáu quyển chắc chắn thành công. Chính anh cũng biết một tác phẩm nhất định bán chạy. Còn về vấn đề cậu ấy có biết công biết việc hay Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

không thì không còn hồ nghĩ gì nữa: cậu ấy thạo lắm. Vả chăng ta còn khối thì giờ bàn thêm!

- Ura! - Razumikhin reo lên - Bây giờ thế nầy, ở đây có một căn nhà riêng ngay trong toà nhà nầycùng chủ đấy. Đó là một căn riêng biệt, không ăn thông với những buồng ngủ trọ nầy, có đủ bàn ghế, giá phải chăng, có ba phòng. Iìà và cô hãy tạm ở đấy. Đồng hồ thì mai sẽ mang đi cầm và đem tiền lại, rồi mọi việc sẽ ổn. Cái chính là cả ba ngƣời có thể ở chung, cả Rodia nữa… Kìa cậu đi đâu thế Rodia?

- Kìa, Rodia, con đã đi rồi sao? - bà Punkheria Alekxandrovna hỏi, vẻ hoảng hốt.

- Lại bỏ đi vào lúc nầy! - Razumikhin kêu lên.

Dunia nhìn anh, vẻ ngạc nhiên và bỡ ngỡ, tay cầm chiếc mũ lƣỡi trai, chàng đang sắp sửa bƣớc ra ngoài.

- Cứ nhƣ thể các ngƣời đem tôi đi chôn hay vĩnh biệt tôi không bằng, - chàng nói, giọng nghe rất quái gở. Chàng tựa hồ nhƣ mỉm cƣời, nhƣng không còn gì khác một cụ cƣời hơn thế nữa. - Mà biết đâu, có thể chúng ta trông thấy mặt nhau lần nầy là lần cuối cùng, - chàng đột nhiên nói thêm.

Hình nhƣ chàng nghĩ thầm một mình nhƣ thế, nhƣng không hiểu sao buột mồm nói to lên.

- Kia con làm sao thế? - Bà cụ kêu lên.

- Anh đi đâu thế Rodia? - Dunia hỏi, giọng nghe rất lạ.

- Tôi cần phải đi, - chàng đáp bâng quơ, nhƣ phân vân không muốn nói rõ. Trên gƣơng mặt xanh xao của chàng hiện rõ một quyết tâm dứt khoát.

- Tôi muốn nói… khi đến đây… tôi muốn nói với mẹ… và em Dunia rằng chúng ta nên xa nhau ít lâu thì hơn. Tôi không đƣợc khỏe, trong ngƣời thấy bứt rứt lắm… sau tôi sẽ đến, chính tôi sẽ tự đến, khi nào… có thể. Tôi nhớ mẹ và em, tôi thƣơng… Xin cứ mặc tôi! Để cho tôi một mình! Tôi đã quyết định nhƣ vậy từ trƣớc… Tôi đã quyết định dứt khoát… Dù có phải thế nào chăng nữa… dù tôi có chết hay không, tôi cũng muốn một mình. Xin quên hẳn tôi đi. Nhƣ thế tốt hơn… Đừng hỏi han gì tôi. Khi nào cần, tôi sẽ đến… hay mời mẹ và em đến. Có lẽ mọi việc sẽ đƣợc cứu vãn! Còn bây giờ, nếu mẹ và em còn yêu tôi, xin đừng tìm tôi nữa… Nếu không, tôi sẽ thù ghét hai ngƣời, tôi cảm thấy thế… Thôi xin từ biệt!

- Trời ơi! - bà Punkheria Alekxandrovna kêu lên.

Cả hai mẹ con đều khiếp sợ đến cùng cực; Razumikhin cũng thế.

- Rodia, Rodia! Ta hoà giải với nhau đi, mẹ con mình sẽ lại nhƣ trƣớc! - ngƣời mẹ đáng thƣơng kêu lên.

Raxkonikov chậm rãi quay đi và chậm rãi bƣớc ra cửa. Dunia bƣớc theo.

- Anh! Sao anh nỡ xử với mẹ nhƣ thế! - nàng thì thào, mắt quắc lên vì căm giận.

Chàng gƣờm gƣờm nhìn Dunia.

- Không có gì đâu, tôi sẽ đến, tôi sẽ lui tới - chàng lẩm bẩm nhƣ không biết rõ mình định nói gì, đoạn Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

bƣớc ra khỏi phòng.

- Thật là ích kỷ, độc ác, táng tận nhân tình! - Dunia kêu lên.

- Anh ấy điên chứ không phải thế đâu! Anh ấy điên rồi! Chã nhẽ cô không thấy hay sao? Chính cô táng tận nhân tình thì có! - Razumikhin ghé sát vào tai nàng thì thầm giọng khẩn khoản, tay xiết chặt tay nàng.

Bà Punkheria Alekxandrovna nhƣ ngƣời mất hồn.

Razumikhin quay về phía bà nói vội:

- Tôi trở về ngay! - rồi chạy ra ngoài.

Raxkonikov đợi anh ở cuối hành lang.

- Tôi biết là cậu sẽ chạy ra. - chàng nói. - Cậu hãy quay lại với họ và ở lại với họ… Mai cũng thế, và ở lại mãi mài… Tôi… có lẽ tôi sẽ đến, nếu có thể. Từ biệt cậu.

Đoạn chàng bỏ đi, không chìa tay ra cho bạn.

- Nhƣng cậu đi đâu mới đƣợc chứ? Cậu làm sao thế? Lẽ nào lại nhƣ thế… - Razumikhin thảng thốt nói lắp bắp. Raxkonikov dừng lại một lần nữa.

Tôi nói lần nầy là lần cuối cùng: đừng bao giờ hỏi han gì tôi nữa hết. Tôi không biết nói thế nào để

trả lời cậu… Đừng đến nhà tôi. Có lẽ tôi sẽ tự đến đây. Cậu để mặc tôi, còn mẹ và em tôi… thì cậu đừng bỏ họ. Cậu hiểu tôi chƣa?

Trong hành lang tối om, hai ngƣời đứng cạnh một ngọn đèn, họ im lặng nhìn nhau khoảng một phút.

Suốt đời Razumikhin sẽ nhớ mãi phút nầy. Đôi mắt nẩy lửa của Raxkonikov nhìn trừng trừng vào mắt anh, dƣờng nhƣ mỗi lúc một xói sâu thêm vào tâm hồn, vào ý thức anh, Razumikhin giật mình.

Dƣờng nhƣ vừa có một cái gì khủng khiếp vụt qua giữa hai ngƣời. Một ý nghĩ nào đó lóe ra nhƣ một lời ám dụ: một cái gì ghê gớm, quái gở vụt hiện lên, và cả hai đều hiểu …

Razumikhin tái nhợt đi nhƣ một xác chết.

- Bây giờ thì cậu hiểu rồi chứ? - Raxkonikov bỗng lên tiếng, mặt co rúm lại một cách đau đớn… -

Cậu quay lại với họ đi, - chàng nói thêm và quay phắt đi ra khỏi nhà…

Bây giờ tôi sẽ không thuật lại những gì đã diễn ra ở buồng bà Punkheria Alekxandrovna tối hôm ấy, những là Razumikhin quay lại an ủi hai mẹ con ra sao, những là anh quả quyết rằng Rodia đang ốm cần phải nghĩ ngơi, rằng chàng nhất định sẽ trở lại, rằng chàng đang bị khủng hoảng tinh thần, không nên khuấy động thêm; những là anh ta sẽ theo dõi chàng, tìm cho chàng một bác sĩ thật giỏi, hay cả

một hội đồng bác sĩ nữa…

Nói tóm lại, kê từ tối hôm ấy Razumikhin đã trở thành ngƣời con và ngƣời anh trong gia đình họ.

Chú thích:

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

(1) yếu, kém kinh nghiệm

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 22

Phần IV

Raxkonikov đi thẳng đến toà nhà lên bờ kênh, nơi Sonya thuê trọ. Đó là một toà nhà ba tầng cũ kỹ

sơn mau xanh lá cây. Chàng tìm ngƣời gác cổng hỏi thăm và chỉ đƣợc những lời chỉ dẫn mơ hồ về

chỗ ở ông thợ may Kapernaumov. Chàng tìm lối vào cửa ở góc sân dẫn vào một cầu thang chật và tối, leo lên gác ba và bƣớc vào dãy hành lang chạy dọc theo tầng gác, phía trông ra sân. Chàng đang sờ sẫm đi trong bóng tối, ngỡ ngàng không biết đâu là lối vào nhà ông Kapernaumov, thì bỗng cách chàng ba bƣớc có một cánh cửa mở ra; chàng bất giác nắm lấy cánh cửa.

- Ai đấy? - một giọng đàn bà lo lắng hỏi.

- Tôi… tôi đến cô, - Raxkonikov đáp, đoạn bƣớc vào một gian phòng mắc áo nhỏ xíu. Trên một chiếc ghế gãy có đặt một cây nến cắm vào một cái chân bằng đồng móp méo.

- Ông đấy ƣ! Trời ơi? - Sonya kêu lên khe khẽ và đứng sững ra.

- Vào cô đi lối nào? Lối nầy à?

Và Raxkonikov, cố tránh nhìn Sonya, bƣớc vội vào phòng.

Một phút sau, Sonya cũng cầm nến bƣớc vào, đặt nến xuống và đứng trƣớc mặt chàng, bàng hoàng đến cực độ xúc động không sao tả xiết và có vẻ hoảng hốt vì cuộc đến thăm đột ngột nầy. Bỗng gƣơng mặt xanh xao của nàng đỏ bừng lên, thậm chí mắt nàng còn rơm rớm lệ nữa… Nàng nghẹn ngào, lòng hổ thẹn pha lẫn một cảm giác ngọt ngào… Raxkonikov vội ngoảnh đi và ngồi xuống chiếc ghế đặt cạnh bàn. Chàng đã có đủ thì giờ nhìn lƣớt qua gian phòng một lƣợt.

Đó là một gian phòng lớn nhƣng thấp lè tè, gian phòng cho thuê duy nhất của gia đình Kapernaumov: có một cánh cửa đóng kín ăn thông với nhà họ, trổ ở bức tƣờng bên trái. Phía đối diện, ở bức tƣờng bên phải, còn có một cánh cửa nữa bao giờ cũng khoá chặt. Bên kia cửa là một căn nhà khác, mang số khác. Phòng của Sonya giống một nơi chứa đồ cũ hình bốn góc xiên xẹo trông rất chƣớng mắt, bức tƣờng có trổ ba khung cửa sổ nhìn ra bờ kênh cắt gian phòng thành một đƣờng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chéo, thành thử một góc phòng nhọn hoắt thụt vào tận đâu đâu nên khi thiếu ánh sáng không thể nhìn thấy gì trong cái xó sâu hoắm ấy đƣợc; còn góc kia thì lại tù một cách kỳ quái. Trong cả gian phòng thênh thang hầu nhƣ không bày biện gì cả. Trong góc bên phải kê một cái giƣờng; cạnh giƣờng, về

phía cửa ra vào, có một chiếc ghế. Cũng sát bức vách có kê giƣờng, ngay bên cánh cửa ăn thông sang buồng bên, đặt một cái bàn gỗ mộc, trên trải một chiếc khăn bàn màu xanh xanh; bên bàn có hai chiếc ghế đan. Sát bức tƣờng đối diện, gần cái góc nhọn, có kê một chiếc tủ ngăn nhỏ bằng gỗ mộc trông nhƣ chơ vơ giữa khoáng không. Đồ đạc trong phòng chỉ có thế. Giấy dán tƣờng màu vàng vàng, xơ xác và ám khói, đen xỉn lại ở các góc; chắc mùa đông ở đây ấm thấp và rét mƣớt lắm. Cảnh nghèo túng đập ngay vào mắt; ngay ở giƣờng ngủ cũng không có rèm che.

Sonya lặng lẽ nhìn ngƣời khách đang tự tiện chăm chú xem xét phờng nàng, và cuối cùng bắt đầu sợ

run lên nhƣ đứng trƣớc một vị quan toà, trƣớc kẻ định đoạt số phận mình.

- Tôi đến muộn… mƣời một giờ rồi phải không? - chàng hỏi, mất vẫn không ngƣớc lên nhìn nàng.

- Vâng ạ, - Sonya lẩm bẩm. - À phải: đúng đấy ạ! nàng bỗng rối rít lên nhƣ đã tìm thấy lối thoát -

đồng hồ bên ông chủ nhà mới đánh đấy… tôi có nghe… đúng đấy ạ …

- Tôi đến thăm cô lầnn cuối cùng đây - Raxkonikov nói tiếp lầm lì, mặc dầu chàng đến lần nầy mới là lần thứ nhất - có lẽ tôi không gặp cô nữa.

- Ông… đi xa?

- Tôi chƣa biết… mai sẽ rõ.

- Thế mai ông không đến nhà Katerina Ivanovna nữa à? - giọng Sonya run run.

- Chƣa biết… Sáng mai sẽ rõ cả… Nhƣng tôi đến đây không phải vì việc ấy.Tôi muốn nói với cô một điều… - Chàng ngƣớc đôi mắt đăm chiêu lên nhìn nàng và chợt nhật ra rằng trong khi mình ngồi, nàng vẫn đứng trƣớc mặt.

- Sao cô lại đứng thế… Cô ngồi xuống đi. - chàng nói, giọng bỗng thay đổi hẳn, dịu dàng, ôn tồn.

Nàng ngồi xuống. Chàng nhìn nàng một lát, vẻ ân cần và gần nhƣ thƣơng xót.

- Cô gầy quá! Tay cô kìa, cứ trong suốt đi! Ngón tay nhƣ ngón tay ngƣời chết.

Chàng cầm lấy tay nàng, Sonya mỉm cƣời yếu ớt.

- Tôi xƣa nay vẫn thế, - nàng nói.

- Hồi còn ở nhà cũng thế à?

- Vâng.

- Tất nhiên thôi? - chàng dằn giọng nói, và vẻ mặt, giọng nói của chàng bỗng lại thay đổi hẳn. Chàng đƣa mắt nhìn quanh lần nữa.

- Cô thuê phòng nầy của nhà Kapernaumov à?

- Vâng ạ…

- Họ ở bên kia, sau cánh cửa nầy à?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Vâng… họ cũng ở một căn buồng nhƣ thể nầy.

- Cả nhà ở một buồng à?

- Vâng ạ - Tôi mà ở buồng nầy thì ban đêm sợ lắm, - chàng nhận xét, vẻ mặt lầm lầm.

- Gia đình ông chủ rất tốt, họ đối xử tử tế lắm, - Sonya đáp, vẫn có vẻ nhƣ chƣa trấn tỉnh lại đƣợc và chƣa hiểu rõ lắm. - Bàn ghế đồ đạc… đều của nhà chủ cả. Họ tốt lắm, trẻ con cũng hay sang tôi chơi…

- Nhà họ nói lắp phải không?

- Vâng ạ… Ông ta vừa nói lắp vừa thọt. Cả bà vợ cũng thế. Không hẳn là nói lắp, nhƣng cứ câu đƣợc câu mất. Bà ấy tốt lắm. Ông ấy trƣớc kia làm gia nô cho ngƣời ta. Con đến bảy đứa… chỉ có đứa đầu nói lắp, còn mấy đứa kia chỉ đau ốm thƣờng thôi… chứ không nói lắp… Thế sao ông biết nhà ấy ạ? -

nàng nói thêm, hơi ngạc nhiên.

- Dạo trƣớc ông thân sinh cô có kể hết cho tôi nghe. Về cô ông ta cũng đã kể hết… Cả chuyện cô ra đi lúc sáu giờ rồi gần chín giờ cô trở về, cả chuyện Katerina Ivanovna quỳ bên giƣờng cô.

Sonya luống cuống.

- Hôm nay tôi dƣờng nhƣ có gặp, - nàng thì thầm, giọng rụt rè.

- Gặp ai?

- Cha tôi. Tôi đang đi dọc phố gần đây thôi, ở đầu góc phố nầy ấy, khoảng gần mƣời giờ, chợt thấy ai nhƣ cha tôi đi ở phía trƣớc. Có lẽ đúng là cha tôi. Tôi đã định ghé vào Katerina Ivanovna.

- Cô đi dạo à?

- Vâng, - Sonya thì thầm nói ngắc ngứ rồi luống cuống cúi mặt xuống.

- Khi cô còn ở nhà, Katerina Ivanovna đã nhiều lần suýt đánh cô phải không?

- Ồ không, ông nói gì thế, không phải đâu! - Sonya nhìn chàng, vẻ hơi hoảng sợ.

- Thế cô yêu bà ấy à?

- Dì tôi? Sao lại không! - Sonya rên rỉ, giọng đau đớn, hai tay bỗng chắp lại. - Ồ! Ông không… Giá ông biết rõ dì tôi. Dì ấy thật nhƣ trẻ con ấy… Dì ấy buồn phiền quá… đâm ra nhƣ ngƣời loạn óc.

Trƣớc kia dì ấy thông minh biết mấy… dì ấy cao thƣợng quá… tốt quá! Ông không biết gì cả, không biết gì cả… trời ơi?

Sonya nói nhƣ tuyệt vọng, lòng xúc động và đau đớn, hai tay vặn vào nhau. Đôi má nhợt nhạt của nàng lại đỏ ửng lên, mặt nàng lộ vẻ đau khổ. Có thể thấy rõ rằng ngƣời ta vừa chạm vào một chỗ rất đau trong tâm hồn nàng, và nàng tha thiết muốn bày tỏ, muốn nói lên điều gì đề bênh vực Katerina Ivanovna. Một niềm thƣơng xót không thể nào nguôi đƣợc, nếu có thể nói nhƣ thế, bỗng hiện rõ trên từng nét mặt của nàng.

- Đánh ƣ! Sao ông lại nói thế? Trời ơi, dì ấy mà lại đánh tôi! Mà dì ấy có đánh chăng nữa thì đã sao!

Thì sao nào? Ông không biết. Ông không biết gì hết… Khổ thân dì ấy quá. Ôi, khổ thân quá! Lại đau Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ốm… dì ấy tìm công bằng… Dì ấy trong sạch. Dì ấy tin rằng đâu đâu cũng phải có sự công bằng, và đòi hỏi nhu thế… Và dù có bị tra tấn nhục hình dì ấy cũng không đời nào làm một việc không công bằng. Dì ấy không thấy rằng ở đời nầy không thể có công bằng đƣợc, nên cứ uất ức… Thật nhƣ đứa trẻ, nhƣ đứa trẻ. Dì tôi công bằng lắm, công bằng lắm.

- Rồi đây cô sẽ ra sao?

Sonya nhìn chàng có ý hỏi.

- Bây giờ cả nhà trông vào cô. Mà trƣớc kia thì cũng thế, cha cô trong khi say rƣợu cũng đến xin tiền cô thôi. Nhƣng bây giờ cô liệu sao?

- Tôi không biết, - Sonya buồn rầu đáp.

- Họ vẫn ở đằng ấy à?

- Tôi không biết, dì tôi đang nợ tiền thuê nhà.

Nghe nói hôm nay bà chủ nhà báo sẽ đuổi đi, và Katerina Ivanovna nói là không thèm ở lại một phút nào nữa.

- Sao bà ấy gan thế? Trông mong vào cô à?

- Ồ không phải. Ông đừng nói thế… Tôi với dì ấy chỉ là một thôi, - Sonya bỗng lại sôi nổi lên, thậm chí còn bực tức nữa, trông hệt nhƣ một con chim bạch yến hay một loài chim nhỏ nào đang nổi giận.

- Thì dì tôi còn biết làm thế nào nữa? Làm thế nào, làm thế nào? - Nàng hỏi, giọng nóng nảy và xúc động. - Hôm nay dì đã khóc hết cả nƣớc mắt! Dì ấy loạn trí óc, ông không để ý hay sao? Dì ấy loạn óc đấy, khi thì dì ấy lo cuống lên nhƣ đứa trẻ, không biết, ngày mai làm thế nào cho tƣơm tất, có đủ

đồ nhắm và các thứ… Khi thì vặn hai cánh tay vào nhau, khạc ra máu, khóc lóc, rồi bỗng dƣng cứ

nện đầu vào tƣờng nhƣ tuyệt vọng làm liều. Rồi sau đó lại nguôi nguôi. Dì vẫn hy vọng ở ông, dì ấy nói bây giờ ông là ngƣời cứu giúp dì ấy, dì ấy sẽ tìm đƣợc chỗ vay ít tiền và đem tôi trở về thành phố

cũ của dì ấy lập một trƣờng ký túc cho con gái nhà quý tộc, sẽ cho tôi làm giám thị, và sẽ bắt đầu một cuộc sống mới, một cuộc sống tƣơi đẹp, dì ấy ôm chầm lấy tôi, hôn tôi, an ủi tôi, dì ấy tin nhƣ

thế? Tin vào những chuyện hoang đƣờng nhƣ thế! Làm sao có thể cãi lại dì ấy đƣợc? Thế mà suốt ngày hôm nay dì lau chùi, sửa sang, yếu nhƣ thế mà bê cả một thùng nƣớc lớn lên phòng, thở dốc ra ngồi ngã xuống giƣờng; hồi sáng tôi với dì ấy ra chợ mua giầy cho Polenka và Lena, vì giầy chúng rách cả rồi, nhƣng không đủ tiền trả, còn thiếu nhiều lắm, thế mà dì ấy đã chọn đƣợc hai đôi giầy thật xinh, vì dì ấy có khiếu thẩm mỹ lắm, ông không biết đấy… Thế là dì ấy khóc oà lên trong cửa hiệu, trƣớc mặt những ngƣời bán hàng, vì thiếu tiền. Trông dì ấy thƣơng quá!

- Thế thì cô… sống nhƣ thế nầy chẳng có gì là lạ. - Raxkonikov nói, môi nở một nụ cƣời chua chát.

- Thế ông không thấy thƣơng hay sao? Ông không thƣơng à? - Sonya lại bùng lên, - tôi biết ông có bao nhiêu đã đem cho hết dì tôi, tuy chƣa thấy dì. Giá ông thấy hết, trời ơi? Và đã bao lần, bao nhiêu lần tôi làm cho dì tôi phải khóc! Mới tuần trƣớc đây thôi! Ôi, tôi thật tệ quá! Chỉ một tuần trƣớc khi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cha tôi chết. Tôi tàn nhẫn quá! Mà đã bao nhiêu lần nhƣ thế rồi. Suốt ngày hôm nay tôi nhớ lại mà đau lòng quá!

Sonya vặn hai cánh tay trong khi nói, xót xa với những kỷ niệm ấy.

- Thế ra chính cô tàn nhẫn à?

- Phải, chính tôi, chính tôi? Hôm ấy tôi đến nhà, - nàng vừa nói tiếp vừa khóc - cha tôi nói: "Con đọc cho bố nghe một chút. Sonya. Bố nhức đầu lắm, con đọc đi… sách đây" - đó là một quyển sách nhỏ

mƣợn của ông Lebeziatnikov, ông Andrey Xeminovich ấy. Ông ta ở bên cạnh, lúc nào cùng kiếm đƣợc những quyển sách thật ngộ nghĩnh. Tôi nói: "Con phải đi đây", tôi không muốn đọc, tôi đến cốt để cho Katerina Ivanovna xem cái cổ áo; số là bà Lizaveta làm nghề buôn đồ cũ có mang lại cho tôi mấy chiếc cổ áo và măng-sét rẻ tiền, nhƣng xinh xắn và còn mới, có thêu hoa. Katerina Ivanovna thích lắm, dì ấy đeo vào áo và đứng soi gƣơng, dì ấy thích lắm, thích lắm; dì bảo: "Cho dì, Sonya nhé, dì van Sonya đấy". Dì ấy "van" tôi, vì dì ấy thích quá. Thế nhƣng dì ấy có đeo vào đâu? Xin là xin thế thôi, chẳng qua dì ấy sực nhớ lại những ngày vui thuở trƣớc Dì ấy mê mải ngắm nhìn mình trong gƣơng, thế nhƣng có còn chiếc áo nào nữa đâu, không còn lấy một chiếc, không còn gì hết, đã mấy năm nay rồi Katerina Ivanovna không bao giờ xin gì ai hết, chính dì ấy có gì cũng đem cho ngƣời ta thì có, thế mà lúc ấy dì đã hỏi xin tôi, đủ biết dì ấy thích đến nhƣờng nào! Thế mà tôi tiếc không muốn cho, tôi nói: "Di Katerina Ivanovna, dì đeo vào đâu? Tôi nói thế đấy "đeo vào đâu".

Đáng lẽ tôi không đƣợc nói nhƣ thế! Dì ấy cứ nhìn tôi, dì ấy buồn vì tôi đã từ chối, dì ấy khổ tâm đến nỗi trông tội nghiệp quá chừng… Không phải dì ấy buồn vì mấy chiếc cổ áo đâu, mà vì tôi đã từ chối dì, tôi biết. Ôi! Giá có cách nào chữa lại, xoá bỏ những lời ấy đi… Tôi thật tệ quá! Nhƣng nói làm gì… Ông thì ông có cần gì biết!

- Cô có biết bà Lizaveta buôn đồ cũ đấy à?

- Ông cũng biết sao? - Sonya hỏi lại, hơi ngạc nhiên.

- Katerina Ivanovna ho lao rất nặng, chẳng còn sống đƣợc bao lâu nữa đâu, - Raxkonikov nói sau một phút im lặng, không trả lời vào câu hỏi.

- Ồ không đâu, không phải đâu! - Và Sonya bất giác nắm lấy hai tay chàng nhƣ van xin chàng đừng để cho dì nàng chết.

- Bà ấy chết đi còn hơn.

- Không, sao lại hơn? Không phải thế, hoàn toàn không phải nhƣ thế! - nàng hoảng hốt nhắc đi nhắc lại vẻ nhƣ không biết mình nói gì.

- Còn các em thì sao? Cô cho chúng đi đâu, nếu không đem về ở với cô?

- Ồ, tôi cũng không biết nữa!… - Sonya kêu lên vẻ hầu nhƣ tuyệt vọng, hai tay ôm lấy đầu. Có thể

thấy rõ rằng chính nàng cũng đã nghĩ đến điều đó nhiều lần lắm rồi, Raxkonikov chị nhắc lại khiến nàng hoảng sợ một lần nữa thôi.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Thế nếu trong khi Katerina Ivanovna còn sống, cô sinh bệnh phải vào nhà thƣơng thì sao? - chàng hỏi một cách phũ phàng.

- Ồ, sao ông lại nói thế! Không thể nào nhƣ thế đƣợc! - Và khuôn mặt Sonya nhăn nhúm lại vì một nỗi kinh hoàng ghê gớm.

- sao lại không thể đƣợc? - Raxkonikov cƣời gằn nói tiếp - Cô có đƣợc bảo hiểm đâu! Đến lúc ấy họ

sẽ ra sao? Cả nhà sẽ kéo nhau đi lang thang ở ngoài đƣờng, bà ấy sẽ vừa ho vừa xin bố thí và sẽ đập đầu vào tƣờng nhƣ hôm ấy, lũ trẻ sẽ khóc. Bà ta sẽ gục xuống, họ sẽ đƣa vào đồn cảnh sát, vào nhà thƣơng, bà ta sẽ chết, còn lũ trẻ…

- Ồ không! Chúa không để nhƣ vậy? - cuối cùng Sonya thốt ra từ lồng ngực nghẹn ngào. Nàng lắng nghe, nhìn chàng với đôi mắt van lơn, hai tay chắp lại thành một lời cầu khẩn im lặng, nhƣ thế mọi sự đều tuỳ thuộc ở chàng.

Raxkonikov đứng dậy đi đi lại lại trong phòng.

Một phút trôi qua. Sonya đứng im, đầu cúi gầm, hai tay buông thõng, dáng rũ rƣợi.

- Không dành dụm đƣợc à? Không để dành đƣợc ít nhiều phòng khi bất trắc hay sao? - Chàng bỗng dừng lại trƣớc mặt Sonya, hỏi.

- Không, - Sonya nói thì thầm. -Dĩ nhiên là không

- Cô đã thử chƣa? - chàng nói thêm, giọng gần nhƣ ngạo nghễ.

- Thử rồi!

- Và thất bại! Thì dĩ nhiên phải thế! Còn hỏi làm gì?

Chàng lại đi bách bộ trong phòng. Một phút nữa trôi qua.

- Thế không phải ngày nào cô cũng có khách à?

Sonya càng bối rối thêm, mặt nàng lại đỏ bừng lên.

- Không, - nàng gƣợng gạo trả lời.

- Hẳn Polenka rồi cũng phải thế, - chàng nói đột ngột.

- Không! Không. Không thể đƣợc, không! - Sonya thét lên nhƣ ngƣời tuyệt vọng, tƣờng chừng có ai vừa lấy dao đâm vào ngƣời nàng. - Chúa không đời nào để cho một việc ghê tởm nhƣ thế xảy ra đƣợc.

- Vẫn để xảy ra khối việc nhƣ vậy đấy!

- Không? Không! Chúa sẽ che chở cho Polenka, Chúa! - nàng nhắc đi nhắc lại, nhƣ ngƣời mất hồn.

- Mà có lẽ cũng chẳng làm gì có Chúa hết, - Raxkonikov đáp, vẻ dƣờng nhƣ hả hê, rồi nhìn nàng cƣời phá lên.

Mặt Sonya chợt biến sắc đi một cách khủng khiếp, các thớ thịt trên mặt giật lên từng đợt. Nàng nhìn Raxkonikov với một vẻ oán trách không sao tả nổi, nàng muốn nói điều gì, nhƣng không sao nói ra đƣợc, chỉ bƣng mặt khóc nức nở.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Cô nói Katerina Ivanovna loạn óc; chính cô cũng loạn óc đấy, - chàng nói sau một lát im lặng.

Khoảng năm phút trôi qua. Chàng vẫn lặng thinh đi đi lại lại không nhìn nàng. Cuối cùng chàng đến cạnh nàng, mắt sáng quắc. Chàng nắm lấy hai vai Sonya và nhìn thẳng vào gƣơng mặt ƣớt đám nƣớc mắt của nàng. Luồng mắt của chàng khô, sắc, nóng nhƣ một tia lửa, môi chàng rung mạnh… bỗng chàng quỳ sụp xuống sàn nhà và hôn lên chân nàng. Sonya hoảng hốt lùi lại nhƣ tránh một ngƣời điên. Vả quả nhiên trông chàng chẳng khác một ngƣời điên thật.

- Ông làm gì thế? Với tôi mà ông lại… thế ƣ? - Nàng nói lắp bắp, mặt tái đi, và tim nàng bỗng thắt lại đau nhói.

Chàng vụt đứng dậy.

- Không phải tôi cúi lạy em, tôi cúi lạy trƣớc sự thống khổ của loài ngƣời. - chàng nói, giọng quái gở, và bỏ ra cửa sổ. - Em nghe đây, - một phút sau chàng quay lại nói thêm - lúc nầy tôi vừa nói với một kẻ kiêu căng là hắn không bằng ngón tay út của em… và hôm nay tôi để em ngồi bên cạnh em gái tôi nhƣ vậy là một điều vinh dự đối với nó.

- Ồ sao ông lại nói thế? Lại nói trƣớc mặt em ông? - Sonya hoảng hốt kêu lên, - ngồi với tôi mà là một vinh dự! Nhƣng tôi làm gì còn… danh tiết. Trời ơi, sao ông lại nói thế?

- Tôi nói về em nhƣ thế, không phải vì em mất danh tiết, vì tội lỗi của em, mà vì nỗi đau khổ vô hạn của em. Em là một ngƣời tội lỗi, đầy tội lỗi, đúng nhƣ thế, - chàng nói thêm, giọng gần nhƣ phấn khởi, - và tội lỗi của em càng nặng hơn nữa là vì em hy sinh, đày doạ mình một cách vô ích. Còn gì khủng khiếp hơn phải sống trong đống bùn nhơ mà em ghê tởm, và đồng thời chính em cũng biết (chỉ cần mở mắt ra thôi) rằng làm nhƣ vậy chẳng cứu đƣợc ai và chẳng có ích gì cho ai chút nào hết!

Em thử nói tôi nghe - chàng nói nhƣ nỗi khùng lên - làm sao trong tâm hồn em lại có thể pha lẫn những điều nhơ nhuốc, hèn hạ nhƣ vậy với những tình cảm thiêng liêng, trái ngƣợc hẳn lại? Thà đâm đầu xuống sông mà chết cho xong có phải là công bằng hơn, công bằng hơn không biết bao nhiêu mà kể, mà lại khôn ngoan hơn nữa không?

- Thế rồi họ sẽ ra sao? - Sonya hỏi, giọng yếu ớt, mắt nhìn chàng chua xót, nhƣng hình nhƣ không hề

ngạc nhiên về cái ý chàng vừa gợi lên. Raxkonikov nhìn nàng với đôi mắt kỳ dị.

Chàng đã đọc thấy tất cả qua mỗi một cái nhìn của nàng. Thế ra chính nàng cũng đã có ý nghĩ đó. Có lẽ đã nhiều lần trong cơn tuyệt vọng nàng suy nghĩ thật sự đến việc kết liễu ngay một lúc cho xong hết mọi sự, và nàng đã nghĩ một cách chín chắn đến nỗi bây giờ nàng hầu nhƣ không lấy làm lạ nữa.

Thậm chí nàng cũng không để ý thấy lời lê của chàng tàn nhẫn nhƣ vậy, và dĩ nhiên cũng không để ý đến ý nghĩa những lời trách móc và nhất là cách chàng nhìn nỗi ô nhục của nàng, và Raxkonikov cũng thấy rõ nhƣ vậy.

Nhƣng chàng cũng hoàn toàn hiểu nàng bị giầy vò đau đớn khủng khiếp đến nhƣờng nào khi nghĩ

đến tình canh ô nhục của mình. Vậy thì cái gì cho đến nay, cái gì đã có thể ngăn chặn quyết tâm tự

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

vẫn của nàng? Nghĩ đến đây chàng mới hiểu hết đƣợc mấy đứa trẻ mồ côi khốn khổ và ngƣời đàn bà ho lao dở điên dở dại cứ đập đầu vào tƣờng kia có ý nghĩa nhƣ thế nào đối với nàng.

Tuy vậy chàng cũng lại thấy rõ rằng nhân cách của Sonya cũng nhƣ nếp giáo dục của nàng không thể

nào cho phép nàng sống mãi nhƣ vậy. Song chàng vẫn băn khoãn không hiểu tại sao nàng lại có thể

sống trong tình trong đó lâu nhƣ vậy mà không phải điên, nếu không đủ can đảm tự tử" Dĩ nhiên chàng hiểu rằng tình cảnh của Sonya là một hiện tƣợng ngẫu nhiên trong xã hội, tuy tiếc thay tuyệt nhiên không phải là một hiện tƣợng cá biệt và ngoại lệ. Nhƣng chính tính chất, ngẫu nhiên ấy, nếp giáo dục ấy và cả quãng đời về trƣớc nữa lẽ ra có thể giết chết nàng ngay từ khi bƣớc những bƣớc đầu trên con đƣờng nhơ nhuốc nầy. Vậy thì cái gì đã nâng đỡ nàng? Hẳn không phải là thói dâm ô truỵ lạc. Rõ ràng cuộc sống ô nhục nầy chỉ chạm đến nàng một cách cơ học; sự truỵ lạc thật sự vẫn chƣa thấm chút nào vào lòng nàng: chàng thấy rõ nhƣ vậy; nàng đang đứng trƣớc mặt chàng nhƣ một cảnh thực…

"Nàng có ba con đƣờng. - chàng thầm nghĩ: - nhảy xuống sông, vào nhà thƣơng điên, hay… hay rốt cục lao mình vào truỵ lạc, trí tuệ u mê đi, tâm hồn sắt lại". Ý nghĩ sau cùng nầy khiến chàng ghê tởm hơn cả, nhƣng chàng là một kẻ hoài nghi, chàng còn trẻ tuổi, chàng xa rời cuộc sống, vì vậy chàng tàn nhẫn, cho nên không thể không tin rằng lối thoát sau cùng, tức sự truỵ lạc, là lối thoát dễ có cơ

thực hiện hơn cả.

"Nhƣng chẳng lẽ lại nhƣ thế thật, - chàng ngạc nhiên thầm nghĩ, - chẳng lẽ ngay cả con ngƣời vẫn còn giữ đƣợc một tâm hồn trong sạch nầy rốt cục cũng sẽ tự giác vƣơn tới cái hố nhơ bẩn, thối tha ấy? Phải chăng xu thế ấy đã bắt đầu, và sở dĩ nàng còn chịu đựng đƣợc cho đến nay chỉ vì dâm ô truỵ

lạc đối với nàng không còn ghê tởm mấy nữa? Không, không thể nhƣ thế đƣợc! - chàng nhẩm kêu lên, nhƣ Sonya lúc nãy, - không, sở dĩ cho đến nay nàng vẫn chƣa tự tử là vì sợ có tội (1) vì nghĩ đến họ, đến những ngƣời ấy. Sở dĩ cho đến nay nàng vẫn chƣa điên… Nhƣng ai bảo nàng chƣa điên? Có thật nàng vẫn tỉnh trí hay không? Có thể nào lại nói năng nhƣ nàng? Lẽ nào ngƣời tỉnh trí lại suy luận nhƣ nàng. Lẽ nào có thể ngồi ngay trên miệng hố thối tha của sự truỵ lạc đang hút mình xuống, mà lại xua tay, bịt tai khi ngƣời ta nói đến nguy cơ của mình? Nàng làm sao thế, hay là nàng chờ đợi một phép thần thông? Chắc hắn là nhƣ thế. Tất cả những điều đó chẳng phải là những dấu hiệu điên rồ

sao?".

Chàng kiên trì giữ lấy ý nghĩ nầy. Lối thoát ấy còn làm chàng hài lòng hơn bất cứ lối thoát nào khác.

Chàng bắt đầu nhìn nàng chăm chú hơn.

- Thế cô hay cầu nguyện Chúa lắm phải không Sonya? - chàng hỏi.

Sonya lặng thinh. Chàng đứng cạnh, đợi nàng trả lời.

- Ví thử không có Chúa, tôi sẽ ra sao? - nàng thì thầm rất nhanh, vẻ cƣơng quyết mắt bỗng sáng lên, nhìn chàng một thoáng, tay xiết mạnh tay chàng.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

"Đấy đúng nhƣ thế!" - chàng nhĩ.

- Thế Chúa làm gì cho em? - chàng tiếp tục dò xét Sonya. Im lặng hồi lâu, nhƣ không trả lời đƣợc, lồng ngực yếu đuối của nàng phập phồng vì xúc động.

- Ông im đi! Đừng hỏi nữa ông không xứng đáng! - nàng bỗng kêu lên, nghiêm nghị và giận dữ nhìn chàng.

"Đúng thế thật! Đúng thế thật!" - chàng đinh ninh tự nhủ.

- Chúa làm tất cả! - nàng thì thầlm nói nhanh, mắt lại nhìn xuống.

"Lối thoát đây rồi! Đây chính là cách giải thích lối thoát" - chàng tự nhủ, mắt tò mò nhìn nàng hau háu.

Với một cảm xúc mới mẻ, kỳ lạ, gần nhƣ đau đớn, chàng nhìn chăm chăm khuôn mặt xanh xao, gầy gò, với những nét sắc và không đều đặn ấy, đôi mắt xanh dịiu hiền có thể ném ra những tia lửa ấy sáng lên vì một cảm xúc mãnh liệt và khắc khổ, cái thân hình nhỏ bé đang run lên vì uất ức và căm giận, và càng thấy tất cả những cái đó thật kỳ lạ, hầu nhƣ vô lý. "Đúng là một kẻ ngây dại, một kẻ

dại" (2) - chàng nhẩm đi nhẩm lại. Trên tủ ngăn có một quyển sách. Trong khi đi đi lại lại trong phòng, mỗi lần đi ngang chàng vẫn đé thấy nó. Bây giờ chàng cầm nó lên xem. Đó là pho Tân ƣớc bằng tiếng Nga. Quyển sách đóng bìa da, đã cũ kỹ, nhàu nát.

- Sách ở đâu thế nầy? - Chàng hỏi Sonya đang đứng ở chỗ cũ, cách bàn ba hƣớc.

- Có ngƣời đem đến cho tôi. - nàng đáp, vẻ nhƣ miễn cƣỡng, mắt nhìn phía khác.

- Ai đem đến?

- Bà Lizaveta. Tôi nhờ bà ấy kiếm hộ.

"Lizaveta! Lạ thật!" - chàng nghĩ thầm. Mỗi lúc chàng lại càng có cảm giác là tất cả những gì có liên quan đến Sonya cũng đều lạ lùng, kỳ diệu. Chàng đem sách đến gần ngọn nên và bắt đầu giở xem.

- Đoạn nào có chuyện Lazaro? - chàng hỏi đột ngột.

Sonya vẫn nhìn mãi xuống đất, không đáp. Nàng đứng hơi nghiêng ngƣời về phía bàn.

- Chuyện Lazaro sống lại ở chỗ nào? Cô tìm hộ tôi đi, Sonya.

Nàng liếc mắt nhìn chàng.

- Không phải ở đấy đâu, trong thiên Phúc âm thứ tƣ kia… - nàng thì thầm, vẻ nghiêm nghị, vẫn đứng yên.

- Cô tìm hộ và đọc cho tôi nghe đi, - chàng nói đoạn ngồi xuống, khuỷu chống lên bàn, hai tay nâng cằm, mắt trân trân nhìn sang một bên, lắng tai chờ đợi "Nội ba tuần nữa xin mời cô đến một nơi cách đây bảy dặm(3). Chính ta hình nhƣ cũng sẽ đến đấy, nếu không phải là một cái gì còn tệ hơn nữa" -

chàng lẩm bẩm một mình.

Sonya ngần ngừ bƣớc lại gần bàn… Nàng chƣa tin lắm vào cái ý muốn kỳ quặc của Raxkonikov.

Song nàng vẫn cầm lấy sách.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Chả nhẽ ông chƣa đọc à? - nàng hỏi, mắt ngƣớc nhìn chàng qua bàn. Giọng nàng mỗi lúc một thêm nghiêm nghị.

- Đã lâu rồi… Hồi tôi còn đi học. Cô đọc đi.

- Thế ông không nghe đọc ở nhà thờ à?

- Tôi… không đi nhà thờ. Còn cô có hay đi không?

- Kh - không, - Sonya thì thầm, Raxkonikov cƣời nhạt.

- Tôi hiểu… Thế mai cô cũng không đi làm lễ an táng cha cô à?

- Tôi sẽ đi. Tuần trƣớc tôi cũng có đến… làm lễ cầu hồn.

- Cho ai?

- Cho Lizaveta. Bà ấy bị giết bằng rìu.

Cân não chàng mỗi lúc một thêm khích động. Chàng bắt đầu thấy choáng váng.

- Cô thân với bà Lizaveta à?

- Vâng… Bà ấy tốt lắm… bà ấy đến đây… thỉnh thoảng thôi… đến luôn không tiện. Bà ấy với tôi cùng đọc và nói chuyện. Bây giờ bà ấy đang đƣợc chiêm ngƣỡng thƣợng đế.

Âm hƣởng những từ nhƣ rút trong sách ra nầy gợi lên trong lòng chàng một ấn tƣợng kỳ lạ. Lại thêm những câu chuyện trò bí mật gì giữa hai ngƣời… giữa hai ngƣời ngây dại ấy.

"Rồi mình cũng dâm ra ngây dại nốt mất thôi! Một chứng hay hay đấy?" - chàng nghĩ. - Đọc đi! -

chàng bỗng quát lên, giọng hạch sách và cáu kỉnh.

Sonya vẫn do dự. Tim nàng đập nạnh. Nàng không dám đọc. Raxkonikov nhìn "ngƣời điên khốn nạn" với đôi mắt hầu nhƣ đau xót.

- Ông nghe làm gì? Ông có tin đạo đâu? - nàng thì thầm rất khẽ, nhƣ nghẹt thở.

- Đọc đi tôi muốn thế! - chàng dằn giọng, - cô đọc cho Lizaveta nghe thì đƣợc kia mà?

Sonya giở sách ra và tìm đoạn ấy. Tay nàng run lập cập giọng nàng khần đi. Nàng hai lần toan đọc mà vẫn không phát âm ra đƣợc chữ đầu.

" Vậy có một người đau, tên gọi Lazaro, vốn người Béthani(4)…" - cuối cùng nàng đọc lên một cách khó nhọc, nhƣng từ chữ thứ năm trở đi, giọng nàng vỡ ra đứt ra nhƣ sợi dây đàn quá căng. Hơi thở

nàng nghẽn 1ại, ngực nàng tức tối. Raxkonikov hiểu đƣợc một phần tại sao Sonya phân vân không muốn đọc cho chàng nghe, và càng hiểu ra, chàng lại càng gắt gỏng và nằng nặc đòi nàng đọc một cách thô bạo. Chàng hiểu quá rõ rằng bây giờ nàng rất khổ tâm khi phải bộc lộ những cảm xúc của mình. Chàng đã hiểu rằng những cảm xúc ấy quả nhiên làm thành điều bí ẩn thật sự của nàng, có lẽ

đã từ lâu có lẽ từ hồi nàng mới lớn lên, khi còn ở với gia đình, bên cạnh ngƣời cha khốn nạn và ngƣời dì ghẻ điên rồ vì đau khổ, bên cạnh mấy đứa trẻ đói khát, giữa những tiếng quát tháo và mắng mỏ tục tằn. Nhƣng đồng thời giờ đây chàng đã biết, và biết chắc chắn, rằng tuy nàng thấy bồn chồn và vô cùng sợ hãi trƣớc một điều gì khi bắt đầu đọc, nhƣng vẫn háo hức muốn đọc lạ lùng, và đọc Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cho chàng nghe nhất là bây giờ rồi, " sau nầy dù có thể nào cũng mặc! "… Chàng đọc thấy điều đó trong mắt nàng, chàng hiểu nỗi xúc động hƣng phấn của nảng… Nàng cố tự chủcố nuốt cơn nghẹn ngào dâng lên ngang cổ ngay từ câu đầu, và đọc tiếp chƣơng thứ mƣời một trong thiên Phúc âm của Thánh Joan. Nàng đọc đến câu thứ 19:

"Có nhiều ngƣời Judé đã đến để đặng an ủi Martha và Maria về sự anh chết. Martha nghe Đức Chúa Jésus đến, bèn đi đón Ngƣời, nhƣng Martha thì ngồi tại nhà. Martha thƣa cùng Đức Chúa Jésus rằng: Lạy Chúa, nếu Chúa có lại đây, thì anh con đã chẳng chết. Mà bây giờ con cũng biết mọi điều Ngƣời sẽ xin Đức Chúa Trời, Đức Chúa Trời ắt ban cho".

Đến đây nàng lại ngừng đọc, hổ thẹn cảm thấy trƣớc rằng mình sẽ run, giọng mình lại sẽ vỡ.

"Đức Chúa Jésus phán rằng: anh ngƣời sẽ sống lại. Martha thƣa rằng: Con vẫn biết rằng đến sự sống lại ngày cuối cùng, anh con sẽ sống lại. Đức Chúa Jésus phán rằng: ta là sự sống lại, và là sự sống.

Kẻ nào tin ta thì dẫu chết đi rồi, cũng sống lại. Còn ai sống và tin ta thì muốn đời chẳng hề chết.

Ngƣời tin điều đó chăng? Ngƣời thƣa rằng…"

Sonya khó nhọc thở lại cho đều, rồi cao giọng đọc tách bạch từng chữ, nhƣ đang truyền giảng trƣớc một đám đông tín đồ.

"Đức Chúa, phải, tôi tin chúa là Đấng Christo, con Đức Chúa Trời, là Đấng sẽ đến thế gian".

Nàng toan dừng lại ngƣớc mắt lên nhìn chàng, nhƣng lại hối hả ghìm mình lại và đọc tiếp, Raxkonikov ngồi nghe không nhúc nhích, không ngoảnh lại, khuỷu tay vẫn chống lên bàn, mắt nhìn sang một bên, Sonya đã đọc đến câu 32:

"Nhƣng Maria, lúc đã tới nơi Đức chúa Jésus đứng, vừa thấy Ngài thì sấp mình xuống chân Ngài mà rằng: Lạy Chúa! Nếu chúa có tại đây, thì anh tôi đã không chết! Đức Chúa Jésus thấy ngƣời khóc, và những ngƣời Judé đi cùng ngƣời cũng khóc, bèn đau lòng cảm động mà phán rằng: các ngƣời đã chôn ngƣời ở đâu? Chúng thƣa rằng: Lạy Chúa, xin hãy lại coi. Đức Chúa Jésus khóc. Ngƣời Judé bèn nói rằng: kìa, Ngƣời yêu Lazaro là dƣờng nào! Có một vài ngƣời trong chúng nói: Ngƣời đã mở

mắt kẻ mù đƣợc, há chẳng có thể cũng làm cho ngƣời nầy không chết sao?"

Raxkonikov bồi hồi quay lại nhìn nàng. Phải, đúng nhƣ thế! Nàng đã run lên cầm cập trong một cơn sốt thật sự. Chàng đã biết trƣớc nhƣ thế. Nàng đã sắp đọc đến những lời nói về cái phép lạ lớn lao, kỳ

diệu nhất và một cảm giác hân hoan cao cả tràn ngập lòng nàng. Giọng nàng sang sảng nhƣ tiếng chuông, chan chứa một niềm hân hoan đắc thắng, lại càng vang lên mạnh mẽ. Những giòng chữ cứ

nhoà đi trƣớc mắt nàng, mắt nàng tốt sầm lại, nhƣng nàng đã thuộc lòng những câu đang đọc. Đến câu cuối cùng: "Người đã mở mắt kẻ mù được…" nàng hạ thấp giọng xuống, nhiệt thành diễn đạt ý ngờ vực trách móc và chê bai của những ngƣời Judé mù quáng, thiếu lòng tin, mà chỉ một phút nữa, nhƣ bị sét đánh sẽ phủ phục xuống khóc và tin… "Cả chàng nữa, chàng cũng là một kẻ mù quáng và thiếu lòng tin, chỉ lát nữa chàng cùng sẽ đƣợc nghe và cũng sẽ tin. Phải, phải! Lát nữa thôi, ngay bây Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

giờ" - nàng mơ ƣớc, lòng khấp khởi chờ đợi.

"Bấy giờ, Đức Chúa Jesus lại đau lòng nữa, bèn đến phần mộ: một là một cái hang, trƣớc cửa hang nầy có một phiến đá chặn lại. Đức Chúa Jésus phán rằng: hãy cất phiến đá đi. Martha là em gái ké chết thƣa rằng: Lạy Chúa đã có mùi, vì chƣng ngƣời nằm đó đã bốn ngày rồi".

Nàng nhân thật mạnh hai chữ " bốn ngày" .

"Đức Chúa Jésus lại phán: ta há chẳng từng nói với ngƣời rằng nếu ngƣơi tin thì sẽ thấy sự vinh hiển của Đức Chúa Trời sao? Ấy vậy, họ lăn hòn đá đi khỏi hang kẻ chết đƣơng nằm. Đứa Chúa Jésus bèn nhƣớng mắt lên trời mà rằng: thƣa cha, tôi tạ ơn Cha đã nhận lời tôi. Tôi cũng biết Cha vẫn hằng nhận lời tôi, nhƣng tôi nói vậy là vì có đoàn dân nầy đứng quanh đây, ngõ hầu họ tin rằng ấy chính Cha là Đấng đã sai tôi đến. Ngài nói xong, bèn kêu lên một tiếng lớn rằng: "Lazaro! hãy ra". Và kẻ

chết đi ra…".

Nàng đọc to lên, giọng trang trọng, nàng run lên và lạnh toát đi, nhƣ thể chính mắt nàng trông thấy.

"… chân tay buộc bằng vải liệm và mặt thì phủ khăn. Đức Chúa Jésus phán cùng chúng rằng; hãy mở cho ngƣời, và để ngƣời đi. Bấy giờ có nhiều ngƣời Judé đã đến cùng Maria và thấy sự Đức Chúa Jésus làm, bèn tin Ngài".

Nàng không đọc tiếp, và không thể đọc tiếp nữa; nàng gấp sách lại và nhanh nhẹn rời ghế đứng dậy.

- Tích Lazaro sống lại đến đây là hết, - nàng nói thì thầm, giọng nghiêm khắc, đoạn đứng yên, ngƣời quay sang một bên, không dám ngƣớc mắt lên nhìn chàng, dƣờng nhƣ có ý e thẹn. Nàng vẫn run nhƣ

đang cơn sốt. Mẩu nến đã lụi xuống rất lâu trong chiếc đế đèn mó méo, hắt một ánh sáng lù mù lên kẻ sát nhân và cô gái điếm tụ họp một cách kỳ lạ trong gian phòng khốn khổ, trƣớc pho sách vĩnh hằng. Hơn năm phút trôi qua.

- Tôi đến đây để bàn một việc. - Raxkonikov bỗng cau mày nói to lên. Đoạn đứng vậy lại gần Sonya.

Nàng lặng lẽ ngƣớc mắt lên nhìn chàng. Anh mắt chàng khắc khổ lạ thƣờng, phản chiếu một quyết tâm dữ dội.

- Hôm nay tôi đã ruồng bỏ những ngƣời thân, - chàng nói - ruồng bó mẹ và em tôi. Bây giờ tôi sẽ

không đến với họ nữa. Tôi đã cắt đứt hết mọi liên hệ.

- Tại sao? - Sonya sửng sốt hỏi.

Cuộc gặp gỡ ban sáng với mẹ và em chàng đã để lại trong lòng nàng một ấn tƣợng phi thƣờng, tuy chính nàng cũng không sao định rõ. Nàng hầu nhƣ kinh hãi khi nghe tin chàng đoạn tuyệt với họ.

- Bây giờ tôi chỉ còn có em nữa mà thôi - chàng nói tiếp - Ta cùng đi… rồi đã đến đây. (chúng ta đều là những kẻ bị nguyền rủa, chúng ta hãy cùng đi khỏi nơi nầy. - Mắt chàng sáng long lanh.

"Nhƣ ngƣời dở điên dở dại!" - đến lƣợt Sonya thầm nghĩ.

- Đi đâu? - nàng hỏi, giọng khiếp sợ, và bất giác lùi lại.

- Nào tôi có biết? Tôi chỉ biết là ta sẽ cùng đi một đƣờng, tôi biết chắc, thế thôi. Cũng một mục đích!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Nàng nhìn chàng, không hiểu. Nàng chỉ hiểu rằng chàng đau khổ ghê gớm, vô hạn.

- Nếu em nói với họ, sẽ chẳng có ai hiểu gì hết. Chàng nói tiếp. - Còn tôi, tôi đã hiểu, tôi cần có em, cho nên tôi đã đến em.

- Em không hiểu. - Sonya thì thầm.

- Sau nầy em sẽ hiểu. Chẳng phải em cùng đã làm nhƣ tôi sao? Em cũng đã vƣợt qua… em cũng đã cam tâm vƣợt qua. Em đã tự đầy đoạ thân mình, em đã hãm hại đời… mình (cũng thế thôi), lẽ ra em có thể sống bằng trí tuệ, bằng lƣơng tri, nhƣng em lại kết liễu trên khu chợ… Nhƣng em không chịu đựng đƣợc đâu và nếu em ở một mình em phát điên nhƣ tôi. Ngay giờ đây em cũng đã hoàn toàn nhƣ

ngƣời điên; thế thì ta hãy cùng đi trên một con đƣờng! Ta đi đi!

- Tại sao? Tại sao ông lại nói thế! - Sonya nói, lòng xúc động lạ lùng trƣớc những lời lẽ của Raxkonikov.

- Tại sao ƣ?Tại vì không thể sống mãi nhƣ thế nầy tại vì thế đấy! Rốt cục cũng phải suy nghĩ nghiêm túc: và thẳng thắn, chứ không thể kêu khóc nhƣ trẻ con rằng Chúa sẽ không để nhƣ thế. Nếu mai đây ngƣời ta đƣa em vào nhà thƣơng thật thì sẽ ra sao? Bà ấy, vừa điên rồ vừa ho lao, chẳng mấy lâu nữa sẽ chết, còn lũ trẻ? Polenka có thể nào không hƣ hỏng? Chả nhẽ em không trông thấy những đứa trẻ

bị mẹ sai đi ăn xin ở cac góc phố? Tôi đã tìm biết những bà mẹ ấy sống ở đâu va hoàn cảnh nhƣ thế

nào. Ở đây trẻ con không còn là trẻ con đƣợc nữa. Có đứa lên bảy đã truỵ lạc, trộm cắp. Thế mà trẻ

con là hình ảnh của Chúa Cơ-đốc, vƣơng quốc của Đức Chúa trời là của chúng". Chúa đã phán cho chúng hằng đƣợc kính, đƣợc yêu, chúng là nhân loại tƣơng lai…

- Thế thì biết làm thế nào, làm thế nào? - Sonya khóc nức nở từng cơn, hai tay vặn vào nhau, nhắc đi nhắc lại.

- Làm thế nào ƣ? Cắt đứt vĩnh viễn tất cả những gì cần cắt đứt, chỉ có thể thôi; và gánh lấy nỗi khổ?

- Sao? Em không hiểu? Sau nầy em sẽ hiểu… Tự do và quyền lực nhất là quyền lực! Phải có quyền lực đối với lũ sâu bọ run rẩy, đối với cả cái tổ kiến ấy! Đấy là mục đích! Em nhớ lấy! Đó là lời trăn trối của tôi! Có lẽ tôi nói chuyện với em lần nầy là lần cuối cùng. Nếu ngày mai tôi không đến nữa, em sẽ nghe ngƣời ta nói hết mọi chuyện. Đến lúc ấy em hãy nhớ những lời nầy. Rồi về sau, qua năm tháng, đến một lúc nào đấy em sẽ hiểu ý nghĩa những lời nầy. Nếu mai tôi còn đến đây, tôi sẽ nói cho em biết ai đã giết Lizaveta. Từ biệt em!

Toàn thân Sonya run lên vì hoảng sợ.

- Thế ra ông biết ai giết? - nàng hỏi, ngƣời lạnh toát đi vì sợ hãi, mắt ngơ ngác nhìn chàng.

- Tôi biết và tôi sẽ nói… cho em biết, chỉ mình em thôi! Tôi đã chọn em. Tôi đến em không phải để

xin em tha thứ, mà chỉ để nói cho em biết thôi. Tôi đã chọn em từ lâu, ngay từ khi cha em nói chuyện em cho tôi nghe, và khi Lizaveta hãy còn sống, tôi đã nghĩ đến việc nầy. Thôi chào em. Em đừng đƣa tay ra. Mai?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chàng đi ra, Sonya nhìn theo chàng nhƣ nhìn một ngƣời điên: nhƣng chính nàng cũng nhƣ điên nhƣ

dại, và nàng cũng cảm thấy thế. Đầu nàng choáng váng.

"Trời ơi! làm sao ngƣời ấy lại biết ai đã giết Lizaveta? Những câu nói ấy nghĩa là gì? Lạ quá! Nhƣng đồng thời ý nghĩ ấy vẫn không đến với nàng. Không hế. Không hề…". Ồ, chắc ngƣời phải khổ sở vô cùng! Ngƣời ấy đã ruồng bỏ mẹ và em, lại sao. Việc gì đã xảy ra? Ngƣời ấy định làm gì? Ngƣời ấy đã nói với nàng những gì thế? Ngƣời ấy hôn chân nàng và nói, nói… phải, ngƣời ấy đã nói rõ nhƣ

thế, là thiếu nàng ngƣời ấy không thể sống đƣợc… Trời ơi!".

Suốt đêm hôm ấy Sonya sốt và mê sảng. Đôi khi nàng giật mình choàng dậy, khóc, tay vặn vào nhau, có khi lại chìm vào một giấc ngủ li bì của ngƣời sốt, và nàng mơ thấy Polenka, Katerina Ivanovna, Lizaveta, buổi đọc Phúc âm và ngƣời ấy… chàng, với khuôn mặt xanh xao, đôi mắt nẩy lứa… Chàng hôn chân nàng, khóc… Trời ơi!

Sau cánh cửa bên phải, cánh cửa ngăn phòng Sonya với các phòng ở của bà Gertruda Karlovna Resslich, có một căn buồng trung gian từ lâu bỏ trống mà bà Resslich có ý định cho thuê, trên cổng vào có một tấm biển và trên các tấm kính cửa sổ trông ra bờ kênh có dán những mảnh giấy cho biết rõ ý định đó. Lâu nay Sonya đã quen coi đó là một gian phòng không có ngƣời ở. Thế nhƣng suốt tối hôm ấy ông Xvidrigailov đã đứng trong phòng ấy ghé sát vào cánh cửa nghe trộm. Khi Raxkonikov đi ra, ông ta đứng ngẫm nghĩ một lát, rón rén trở về buồng mình giáp gian phòng bỏ trống, lấy một chiếc ghế dựa và lặng lẽ đặt vào sát cánh cửa thông sang buồng Sonya. Ông ta thấy cuộc nói chuyện vừa qua rất lý thú và đáng chú ý, nó làm cho ông ta rất hài lòng, hài lòng đến nỗi ông ta đƣa chiếc ghế sang để sau nầy, ngay nhƣ ngày mai chăng hạn, khỏi phải chồn chân đứng suốt một tiếng đồng hồ; từ rày phải có chỗ ngồi cho thật thoải mái để hƣởng một khoái cảm trọn vẹn về đủ mọi phƣơng diện.

Chú thích:

(1) Đối với những người Cơ đốc giáo, tự tử là "trọng tội"

(2) Nguyên văn "jurodivaia" ở Nga có những người ngây dại được những người mê tín coi là "người của Chúa", bản thân họ cũng thường mộ đạo đến mức cuồng si (3) Cách Petersburg bảy dặm có một nhà thương điên

(4) Những đoạn trích Phúc âm ở đây đều sao theo bản Kinh thánh bằng tiếng Việt của Société biblique britannique et étrangère( Thượng Hải 1925, có sửa lại đôi chút hơi khác với các bản La tinh, Nga và Pháp.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 23

Phần IV

Sáng hôm sau, đúng mƣời giờ, khi Raxkonikov bƣớc vào đồn cảnh sát, đến phòng viên dự thẩm và nhờ vào báo với Porfiri Petrovich là mình đã đến, chàng phải lấy làm lạ không hiểu sao mãi ngƣời ta vẫn chƣa tiếp chàng: ít nhất đến mƣời phút sau mới có lệnh mời chàng vào. Thế mà chàng cứ dự tính là lẽ ra chàng vừa đến họ đã vồ ngay lấy chàng mới phải. Trong khi đó chàng vẫn đứng trong phòng khách, quanh chàng có nhiều ngƣời đi lại, toàn là những ngƣời chẳng có vẻ gì chú ý đến chàng cả. Ở

phòng sát bên trông giống nhƣ một phòng giấy, có mấy viên thƣ lại đang ngồi viết và có thể thấy rõ là trong bọn họ không hề có ai hay biết gì về cái tên Raxkonikov. Chàng đƣa mắt lo lắng và ngờ vực dò xét quanh mình, xem thử đâu đây có một tên lính áp giải nào, một đôi mắt bí mật nào theo dôi chàng, để chàng khỏi lén đi đâu chăng? Nhƣng không hề có một dấu hiệu nào tƣơng tự: chỉ thấy những viên thƣ ký quen đang bận bịu với những công việc lặt vặt và những ngƣời không hề để ý đến chàng: bây giờ chàng có muốn đi khắp các phƣơng trời cũng chẳng ai biết. Mỗi lúc chàng một thêm vững tâm nghĩ rằng nếu con ngƣời bí mật hôm qua, cái bóng ma từ dƣới đất trồi lên ấy biết hết và trông thấy hết, thì lẽ nào ngƣời ta lại để cho chàng ung dung đứng đợi nhƣ thế nầy? Và chẳng lẽ

ngƣời ta lại ngồi yên cho đến mƣời một giờ đợi đến khi chàng tự nguyện dẫn xác đến? Thế nghĩa là ngƣời ấy chƣa tố giác gì, hay… hay chẳng qua chính hắn cũng chẳng biết gì, chẳng trông thấy gì nốt (mà trông thấy làm sao đƣợc kia chứ!), vậy thì tất cả những việc xảy ra hôm qua chỉ là một ảo ảnh, bị

trạng thái kích động và trí tƣởng tƣợng bệnh tật của chàng phóng đại ra. Giờ đây ôn lại tất cả những việc ấy và chuẩn bị bƣớc vào cuộc chiến đấu sắp tới, chàng bỗng cảm thấy mình run, và thậm chí còn thấy giận sôi lên khi nghĩ rằng mình run sợ trƣớc tên Porfiri Petrovich khả ố.Đối với chàng, điều khủng khiếp nhất là phải gặp lại con ngƣời ấy: chàng căm thù hắn vô cùng, vô hạn, thậm chí còn sợ

lòng căm thù ấy làm cho mình hở miệng mà tiết lộ. Chàng tức giận đến nỗi lập tức thôi run; chàng sửa soạn bƣớc vào với một vẻ lạnh lùng xấc xƣợc và tự hứa với mình là sẽ cố lặng thinh, có chú ý nhìn và lăng nghe càng nhiều càng tốt, ít nhất lần nầy phải thắng cho kỳ đƣợc cái bản năng dễ khích động một cách bệnh tật của mình.

Ngay lúc ấy họ gọi chàng vào phòng giấy Porfiri Petrovich.

Porfiri Petrovich đang ngồi một mình trong phòng làm việc. Đó là một gian phòng không lớn mà Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cũng không nhỏ: trong phòng có một cái bàn viết đặt trƣớc một chiếc đi-văng bọc vải sơn, một cái bàn đựng giấy tờ; một cái tủ đặt trong góc và mấy cái ghế dựa - toàn là những đồ đạc của công sở, bằng gỗ vàng đánh bóng.

Trong một góc, trên bức tƣờng phía sau, hay nói cho đúng hơn là trên tấm gỗ ngăn ở phía sau, có một cánh cửa đóng kín: sau tấm gỗ ấy chắc phải còn những gian khác nữa. Khi Raxkonikov vào, Porfiri Petrovich lập tức khép cánh cửa chàng vừa bƣớc qua, và trong phòng chỉ còn lại hai ngƣời.

Porfiri Petrovich đón khách một cách hết sức vui vẻ và niềm nở, và chỉ mấy phút sau, Raxkonikov mới nhận thấy một vài dấu hiệu tỏ ra ông ta hơi lúng túng, cứ nhƣ thể có ai vừa làm cho ông ta ngạc nhiên một cách đột ngột hay bất chợt thấy ông ta đang làm một việc gì vụng trộm.

- A, anh bạn rất đáng kính! Anh đến sào huyệt chúng tôi rồi… - Porfiri chìa cả hai tay ra nói. - Nào, cậu ngồi đây! Hay có lẽ, anh không thích tôi gọi "anh bạn" hay… "cậu" tout court? (1). Xin anh đừng cho là tôi quá suồng sã… Đây ạ, mời anh ngồi lên chiếc đi-văng nầy.

Raxkonikov ngồi xuống, mắt vẫn chăm chú nhìn Porfiri.

Mấy chữ "đến sào huyệt chúng tôi rồi", cậu xin lỗi về cách xƣng hô, hai chữ Pháp " tout court", v.v…

đều là những dấu hiệu tiêu biểu. "Chà, hắn chìa cả hai tay ra cho mình, nhƣng không đƣa tay nào cho mình bắt cả, hắn rụt lại rất đúng lúc" - chàng thoáng nghĩ, lòng nghi ngại. Hai ngƣời theo dõi nhau, nhƣng hễ hai luồng mắt gặp nhau một cái là nhanh nhƣ chớp, họ nhìn ngay sang phía khác.

- Tôi đem mảnh giấy nầy đến… về cái đồng hồ… ấy ạ Viết thế nầy đƣợc chƣa ạ, hay phải viết lại?

- Cái gì? Giấy à? Đƣợc, đƣợc… anh đừng bận tâm, thế nầy đƣợc rồi, - Porfiri Petrovich nói liến thoắng nhƣ đang vội đi đâu, đoạn cầm giấy xem. - Phải đúng thế nầy đây. Không cần gì hơn nữa. -

Ông ta vẫn nói liến thoắng, đoạn đặt tờ giấy xuống bàn. Rồi một phút sau, trong khi đã nói sang chuyện khác, ông ta lại cầm lên và đem cất vào bàn đựng giấy.

- Hôm qua hình như ông có nói rằng ông muốn hỏi tôi… chính thức… về quan hệ giữa tôi với ngƣời… bị giết? - Raxkonikov mở đầu, - "Sao mình lại nói hình như - ý nghĩ ấy vụt qua óc nhƣ một tia chớp. - Mà sao mình lại lo ngại vì đã nói hình như- một ý nghĩ khác lập tức kế theo, nhanh nhƣ

luồng điện.

Và chàng chợt cảm thấy rằng trong chốc lát, chỉ cần tiếp xúc với Porfiri Petrovich một cái, chỉ cần hai câu nói, hai tia mắt, là tính đa nghi của chàng đã tăng lên đến mức quái dị… và nhƣ vậy hết sức nguy hiểm: thần kinh bị khích động, càng thêm hồi hộp. "Nguy to! Nguy to! Ta lại sẽ lỡ lời".

- Vâng - vâng - vâng. Xin anh đừng ngại! Ta còn đủ thì giờ, còn đủ thì giờ, - Porfiri Petrovich lắp bắp.

Ông đi đi lại lại bên bàn viết, nhƣng hình nhƣ chẳng có mục đích gì cả, khi bƣớc ra cửa sổ, khi lại gần bàn đựng giấy, khi lại đến bàn viết, khi thì cố tránh khóe nhìn ngờ vực của Raxkonikov, khi thì lại dừng phắt tại chỗ nhìn trừng trừng vào mắt chàng. Những lúc ấy trông cái bóng dáng thấp bé, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

mập mạp và tròn trình của ông ta thật là kỳ quái, cứ nhƣ một quả bóng lăn lông lốc khắp phòng, hễ

gặp phải tƣờng là bật trở lại.

- Ta còn nhiều thì giờ, còn nhiều thì giờ! Anh có hút thuốc không? Anh có thuốc đấy chứ! Đây, thuốc lá đây - ông vừa nói vừa đƣa cho khách một điếu - Anh ạ, tôi tiếp anh ở đây, còn chỗ ở của tôi thì ở ngay bên kia vách… phòng của sở cắt cho tôi đây, còn bây giờ thì tôi tạm thời ở chỗ khác, vì đây đang còn phải sửa sang lại đôi chút. Cũng gần xong rồi… Đƣợc Nhà nƣớc cắt cho chỗ ở cùng là một chuyện thú vị, anh nhỉ? Anh nghĩ sao?

- Phải, thú vị lắm, - Raxkonikov đáp, mắt nhìn Porfiri gần nhƣ ngạo nghễ.

- Thú vị lắm, thú vị lắm… - Porfiri Petrovich nhắc đi nhắc lại, nhƣ chợt nghĩ đến một điều gì khác hẳn, - Phải thú vị lắm! - cuối cùng ông nói to gần nhƣ reo lên, dừng phắt lại cách Raxkonikov hai bƣớc và nhìn thẳng vào mặt chàng. Cái lối nhắc đi nhắc lại một cách ngốc ngếch rằng đƣợc Nhà nƣớc cắt chỗ ở cho là một chuyện thú vị ấy thật quá tƣơng phàn với cái nhìn nghiêm trang, thâm trầm và bí ẩn của ông ta lúc bấy giờ. Nhƣng điều đó lại càng làm cho cơn giận của Raxkonikov sôi sục lên, chàng không sao nén nổi một lời khiêu khích ngạo nghễ và khá liều lĩnh:

- Ông nầy, - chàng bỗng hỏi, mắt nhìn Porfiri gần nhƣ xấc xƣợc và tựa hồ cảm thấy khoái lạc với cái vẻ xấc xƣợc ấy hình nhƣ có một quy tắc tƣ pháp, một biện pháp mà các vị dự thẩm đều dùng, là thoạt tiên nói những chuyện xa xôi, những chuyện vặt vãnh không đâu hay thậm chí nói đến một việc nghiêm trang nào ngoài rìa để làm cho ngƣời bị hỏi cung vững tâm hay nói cho đúng hơn, xao lãng đi, để ru ngủ sự đề phòng của ngƣời rồi đột nhiên giáng lên đỉnh đầu ngƣời ta một câu hỏi hết sức bất ngờ và nguy hiểm; có phải thế không? Hình nhƣ xƣa nay trong cái tập điều lệ, quy chế nhất nhất đều có nhắc đến biện pháp nầy thì phải?

- À thế ra… Ông cho rằng tôi nói đến chuyện phòng phiếc là để thế đấy phỏng? - Nói đoạn Porfiri Petrovich nháy mắt một cái; một vẻ cƣời cợt ranh mãnh thoáng lƣớt qua mặt ông ta, những nếp nhăn trên trán lặn đi, hai con mắt ti hí nheo lại, các nét mặt giãn ra rồi ông ta bỗng phá lên cƣời một thôi dài, rung cả ngƣời lên, mắt nhìn thẳng vào mặt Raxkonikov.

Raxkonikov cũng gƣợng gạo cất tiếng cƣời, nhƣng khi Porfiri thấy chàng cƣời theo, lại càng cƣời sặc sụa đến nỗi mặt đỏ tía lên, thì Raxkonikov kinh tởm. Cơ chừng không còn giữ gìn gì đƣợc nữa: chàng im bặt, cau mày và quắc mắt căm giận, nhìn không chớp vào mặt Porfiri suốt trận cƣời dƣờng nhƣ cố ý kéo dài vô tận của y. Vả chăng, rõ ràng là cả hai bên đều thiếu thận trọng: hoá ra Porfiri Petrovich đã cƣời vào mặt khách, trong khi khách phát uất lên vì tiếng cƣời của ông ta, thế mà ông ta cũng không lấy gì làm ngƣợng cả. Raxkonikov rất chú ý đến điều nầy: chàng đã hiểu rằng vừa qua Porfiri Petrovich chẳng thấy ngƣợng chút nào, mà ngƣợc lại, chính chàng có lẽ đã rơi vào tròng; chàng hiểu rằng ở đây hiển nhiên có một chứ ý gì mà chàng không biết, rằng có lẽ mọi việc đã bố trí xong xuôi và chỉ lát nữa sẽ lộ rõ ra, phơi trần ra…

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chàng lập tức đi thẳng vào đề, đứng dậy cầm lấy mũ:

- Porfiri Petrovich, - chàng nói, giọng quả quyết, nhƣng cũng để lộ khá rõ sự bực tức. - Hôm qua ông có ngỏ ý muốn tôi đến đây để ông hỏi cung gì đấy. Chàng nhấn mạnh đặc biệt hai tiếng "hỏi cung".

Tôi đã đến, và ông cần gì xin cứ hỏi, nếu không xin để tôi về. Tôi đang vội, tôi có tí việc. Tôi cán đến dự lễ an táng ngƣời công chức bị ngựa xéo mà ông, cũng có biết … - Chàng nói thêm rồi lập tức phát cáu lên vì đã nói thêm nhƣ vậy, rồi sau đó lại càng bực tức hơn nữa vì đã phát cáu lên nhƣ thế, -

tôi chán ngấy những chuyện nầy rồi. Ông thấy không, ngay từ lâu rồi… và cùng một lần vì thế mà tôi phát ốm, nói tóm lại. - chàng gần nhƣ quát lên, vì cảm thấy câu nầy lại càng không đúng chỗ hơn nữa, nói tóm lại: một là ông hỏi tôi đi, hai là để cho tôi về ngay… và nếu có hỏi thì xin hỏi cho đúng thủ tục! Bằng không, tôi sẽ không cho phép; vì vậy, trong khi chờ đợi, xin chào ông, và hiện nay ông với tôi không còn chuyện gì để mà nói nữa…

- Trời ơi Anh làm sao thế? Hỏi anh cái gì mới đƣợc chứ" - Porfiri Petrovich kêu lên, lập tức đổi giọng, đổi vẻ mặt và thôi cƣời ngay trong nháy mắt, - Xin anh đừng lo, anh ạ, - Ông ta nói, giọng vồn vã, rồi lại hùng hục đi bách bộ khắp phòng, xong lại đến mời Raxkonikov ngồi xuống, - còn chán thì giờ anh ạ, còn chán thì giờ, với lại những cái đó toàn là chuyện không đâu cả! Trái lại tôi rất mừng là anh đã đến chỗ chúng tôi. Tôi tiếp anh nhƣ tiếp một ngƣời khách. Còn về trận cƣời chết tiệt của tôi thì xin anh bỏ qua cho, Rodion Romanovich ạ. Có đúng tên anh là Rodia Romanovich không nhỉ?

Tên ông cụ thân sinh anh là Roman phải không? Thần kinh tôi dễ kích thích lắm, lời nhận xét hóm hỉnh của anh làm tôi buồn cƣời quá; đôi khi tôi cƣời cứ rung bắn lên nhƣ qua bóng cao su suốt nửa giờ liền… Tôi hay cƣời lắm. Tạng tôi thế nầy, tôi còn sợ bị bại liệt nữa kia. Nhƣng anh ngồi xuống chứ, ai lại thế? Ngồi đi, anh bạn ạ, không tôi lại nghĩ là anh giận…

Raxkonikov im lặng lắng nghe và quan sát, mặt vẫn cau có giận dữ. Tuy vậy chàng cũng ngồi xuống, nhƣng tay vẫn không bò mũ.

- Anh bạn Rodion Romanovich ạ, tôi xin nói với anh một điều về bản thân tôi, có thể nói là để anh hiểu rõ đặc tính của tôi, - Porfiri nói tiếp, vẫn đi lại lăng xăng trong phòng và vẫn tránh mắt Raxkonikov nhƣ ban nãy. - Anh ạ, tôi là ngƣời độc thân, không hay giao thiệp và ít ngƣời biết tên, hơn nữa lại là một ngƣời hết thời, một ngƣời bỏ đi, một ngƣời đã mụ mằn đã mốc meo lên rồi và…

và… anh có nhận thấy điều nầy không, anh Rodion Romanovich là ở nƣớc ta, nhất là trong các giới Petersbung của chúng ta, nếu hai ngƣời thông minh chƣa quen lắm nhƣng có thể nói là coi trọng nhau, nhƣ anh với tôi chẳng hạn, ngồi lại với nhau, thì thƣờng hàng nửa giờ vẫn không tài nào tìm ra một đề tài nói chuyện, - cứ ngồi trơ ra nhìn nhau, ngƣợng nghịu. Ai ai cũng có đề tài nói chuyện, các bà chẳng hạn… Những giới xã giao thƣợng đẳng chẳng hạn, bao giờ cũng có chuyện mà nói, cest de rigueur(2), còn hạng ngƣời trung lƣu nhƣ chúng ta thì lại hay ngƣợng và ít nói… Ấy là tôi nói những ngƣời biết nghĩ ấy. Thế thì tại sao, anh thứ nghĩ xem, tại sao lại nhƣ thế? Tại chúng ta không quan Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tâm gì đến các vấn đề xã hội, hay tại chúng ta vốn rất trung thực cho nên không muốn lừa dối nhau, tôi cũng không biết nữa. Hả? Anh nghĩ sao? Kìa, anh để mũ xuống chứ, cứ nhƣ anh định đi ngay ấy, quả tình cũng khó coi lắm… Trái lại, tôi rất mừng…

Raxkonikov đặt chiếc mũ lƣỡi trai xuống và lặng thinh, vẻ nghiêm trang và cau có, lắng nghe câu chuyện rỗng tuếch và đầu Ngô mình Sở của Porfiri. "Phải hắn định nói chuyện nhảm nhƣ thế để làm mình xao nhãng sức chú ý thật chăng?".

- Tôi sẽ không mời anh xơi cà phê đâu, đây không phải chỗ; nhƣng tại sao lại không ngồi giải trí lấy dăm phút với bạn bè, - Porfiri nói không ngớt miệng, - Anh ạ, những thứ công vụ nầy nọ, nhƣng tôi cứ đi đi lại lại thế nầy anh đừng phật ý nhé; anh bỏ qua cho, anh bạn ạ, tôi rất sợ làm anh phật ý, nhƣng tôi không thể thiếu vận động đƣợc. Tôi phải ngồi suốt ngày nên cũng muốn đi lại lấy dăm phút… bệnh trĩ mà… tôi vẫn chữa bằng thể dục; nghe nói có những ông tƣ vấn, những ông tƣ vấn quốc gia hắn hỏi, và ngay cả những ông tƣ vấn cơ mật nữa cũng vui lòng nhảy dây; thời buổi khoa học là thế đấy… thế đấy… Còn về những công vụ ở đây, những việc hỏi cung và những thủ tục nầy nọ… ấy, anh vừa có nhã ý nhắc đến chuyện hỏi cung… quả nhiên, anh Rodion Romanovich ạ, xin anh biết cho rằng những cuộc hỏi cung ấy đôi khi còn làm cho ngƣời hỏi rối trí hơn cả ngƣời bị hỏi nữa kia… Về điều nầy, vừa rồi anh bạn vừa có một nhận xét hoàn toàn đúng đắn, mà lại dí dỏm nữa (thật ra Raxkonikov không hề nhận xét gì nhƣ thế cả). Cứ rối tung lên? Phải, rối tung lên! Và trở đi trở lại vẫn chỉ có thế, nhƣ cái trống ếch ấy! Sắp cải cách đến nơi, ít nhất cũng mong họ đổi cách gọi cho, hê hê hê! Còn nhƣ về cái biện pháp tƣ pháp của chúng tôi - nhƣ anh đã gọi một cách dí dỏm -

thì tôi hoàn toàn đồng ý với anh. Thì anh bảo ngƣời bị cáo nào, ngay cả tên mu-gích dần độn nhảt cũng thế, ngƣời bị cáo nào mà không biết rằng thoạt tiên ngƣời ta bắt đầu hỏi những câu vu vơ để ru ngủ mình (theo cách nói rất tài tình của anh) rồi bỗng nhiên bổ thắng vào sọ, bổ thẳng sống rìu, hê hê hê, vào chính giữa sọ, theo cách ẩn dụ rất tài tình của anh hê - hê! Thế ra anh nghĩ rằng tôi nói đến chuyện chỗ ở là muốn… hê - hê? Anh có khiếu châm biếm đấy. Ấy, tôi không làm nhƣ thế đâu? À

phải, nhân nói đến chuyện nầy lại nhớ đến chuyện kia, vừa rồi anh cũng có nhã ý nhắc đến thủ tục, ấy, thủ tục hỏi cung ấy mà… Nhƣng thủ tục là cái gì? Anh ạ, trong nhiều trƣờng hợp thủ tục chỉ là chuyện nhảm. Đôi khi nói chuyện thân mặt nhƣ chỗ bạn bè lại có lợi hơn. Thủ tục không mất đi đâu, xin anh cứ yên tâm; nhƣng xin hỏi thủ tục thực ra là cái gì? Trong bất cứ trƣờng hợp nào thủ tục cũng không có quyền làm vƣớng chân ngƣời hỏi cung. Công việc của ngƣời dự thẩm có thể nói là một thứ nghệ thuật tự do hay một cái gì nhƣ thế… hê - hê - hê!

Porfiri Petrovich dừng lại một phút đề thở. Ông ta cứ thế tuôn ra từng tràng những câu rỗng tuếch, vô nghĩa lý, nhƣng thỉnh thoảng lại đột ngột chen vào những chữ đầy ần ý rỏi lại lập tức quay ra nói chuyện phiếm. Bây giờ ông ta gần nhƣ chạy khắp phòng, hai cẳng chân béo phị bƣớc mỗi lúc một nhanh, mắt nhìn xuống đất, tay phải để sau lƣng, tay trái khua lia lịa, làm đủ các thứ cử chỉ không ăn Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

khớp tí nào với lời nói của ông ta. Raxkonikov chợt nhận thay rằng trong khi chạy qua chạy lại trong phòng, có đôi lần hình nhƣ ông ta dừng chân bên cánh cửa một khoảnh khắc, có vẻ nhƣ nghe ngóng… "Hắn chờ đợi cái gì hay sao thế?".

- Ấy quả nhiên anh nói đúng hoàn toàn đấy, - Porfiri nói tiếp, mắt nhìn Raxkonikov một cách vui vẻ

và hồn nhiên lạ thƣờng đến nỗi chàng phải giật mình đề phòng, - Đúng thật đấy, anh có nhã ý chê điều các thủ tục tƣ pháp một cách thật dí dỏm mà lại rất đúng đắn, hê - hê! Những biện pháp tâm lý học thâm thuỷ của chúng tôi (dĩ nhiên cũng chỉ một số nào thôi) qua nhiên cũng hết sức buồn cƣời, mà có lẽ lại còn vô ích nữa, nếu nói bị hình thức cản trở. Phải, tôi lại xin nói đến thủ tục: ấy, nếu tôi đƣợc giao cho điều tra một vụ nào đấy, và biết rằng, hay nói cho đúng hơn, nghi ngờ rằng ngƣời nầy ngƣời nọ là thủ phạm… Hình nhƣ anh học luật thì phải?

- Vâng, trƣớc kia tôi học luật.

- Ấy thế thì đây là một thí dụ có thể có ích cho anh về sau, nghĩa là anh đừng nghĩ rằng tôi dám lên mặt dạy anh: đã viết đƣợc một bài báo về tội ác nhƣ thế còn khiến ai dạy! Không đâu; chẳng qua tôi chỉ đánh bạo trình bày một sự kiện, một dẫn chứng nhỏ đấy, chẳng hạn tôi cho rằng ngƣời nầy, ngƣời kia, ngƣời nọ là thủ phạm, thì xin hỏi việc gì tôi lại làm phiền đến họ quá sớm, mặc dầu cứ cho là tôi có bằng chứng dế buộc tội họ đi nữa? Chẳng hạn có ngƣời thì phải bắt ngay, nhƣng có ngƣời thì tính chất lại khác, đúng thế đấy, thế thì việc gì không để cho hắn trong chơi trong thành phố ít lâu? Hê -

hê! Ấy, tôi thấy hình nhƣ anh chƣa thật hiểu, vậy tôi xin nói rõ hơn: chẳng hạn tôi bắt đầu sớm quá, thì nhƣ vậy có lẽ tôi đã cho hắn một chỗ dựa tinh thần, có thể nói nhƣ thế, hê - hê! Anh cƣời à?

(Raxkonikov không hề có ý muốn cƣời: chàng mím môi ngồi im, đôi mắt nảy lửa không rời mắt Porfiri Petrovich). Nhƣng thật ra nó nhƣ thế đấy, nhất là đối với một số ngƣời nào đó, vì ngƣời ta mỗi ngƣời một tính, và chúng tôi chỉ biết dựa vào kinh nghiệm thực tế mà thôi! Vừa rồi anh có nhã ý nhắc đến bằng chứng; thì ta cứ cho là phải có bằng chứng đi, nhƣng anh ạ, bằng chứng phần nhiều đều to hai mặt; tôi là một ngƣời dự thẩm, nghĩa là một con ngƣời yếu đuối, xin nhận nhƣ vậy: trong bụng cũng muốn tiến hành điều tra một cách rõ ràng nhƣ toán học, cùng muốn kiểm đƣợc một bằng chứng hiển nhiên nhƣ hai lần hai là bốn! Một bằng chứng trực tiếp, không chối cãi vào đâu đƣợc!

Nhƣng nếu bắt ngƣời không đúng lúc, tuy biết đích xác đó chính là thủ phạm, thì nhƣ vậy là tự tƣớc bỏ mất phƣơng tiện tiếp tục buộc tội, tại sao? Tại vì làm nhƣ vậy tức là đã cho hắn một tình thế xác định, có thể nói nhƣ thế, làm cho hắn yên chí và vững tâm, thế là hắn sẽ rụt sâu vào vỏ: hắn sẽ hiểu rằng hắn là một tù nhân. Nghe nói ở Sevaxtopol ngay sau trận Alma, những ngƣời có trí tuệ rất lo quân địch đánh vào không biết lúc nào và chiếm ngay Sevaxtopol; nhƣng khi thấy quân địch muốn tiến hành một cuộc vây hãm chính quy và bắt đầu xây công sự, thì họ yên tâm và vui mừng không biết bao nhiêu mà kể: nhƣ thế nghĩa là ít nhất hai tháng nữa cuộc vây hãm chính quy kia mới kết thúc bằng trận đánh chiếm thành phố? Anh lại cƣời rồi, lại không tin à? Dĩ nhiên anh cũng đúng. Đúng, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đúng! Đó vẫn là những trƣờng hợp cá biệt, tôi cũng nghĩ thế; trƣờng hợp vừa nêu lên là một trƣờng hợp cá biệt đấy! Nhƣng anh Rodion Romanvôvich thân mến ạ, trong khi đó cần phải nhận rõ điều nầy: cái trƣờng hợp chung chung mà các, thủ tục và quy tắc tƣ pháp ghi trong sách vở nhằm giải quyết và vẫn đƣợc ứng dụng để giải quyết, lại là một trƣờng hợp không hề có, chính là vì bất cứ vụ

án nào cũng là một vụ án mạng chẳng hạn, hễ đã xảy ra trong thực tế thì lập tức chuyển thành một trƣờng hợp hoàn toàn cá biệt và đôi khi không có chút gì giống các vụ trƣớc. Đôi khi có những trƣờng hợp hết sức khôi hài. Ấy, tôi cứ để cho một vị nào đó hoàn toàn tự do: không bắt bớ, không quấy rầy gì cả, nhƣng làm thế nào để cho ông ta từng giờ từng phút biết rằng - hay ít nhất cùng nghi ngờ rằng tôi biết hết từ đầu chí cuối, rằng tôi suốt đêm ngày theo dõi ông ta, rình mò ông ta không lơi một phút, tôi cứ để cho ông ta nghi ngờ và lo sợ thƣờng xuyên nhƣ thế, xin cam đoan là thế nào ông ta cũng cuống lên, tự dẫn xác đến và có lẽ lại còn hớ hênh để lộ ra một cái gì giống nhƣ hai lần hai là bốn, một cái gì có vẻ toán học, ấy thế mới thú chứ. Điều đó có thể xảy ra với một anh mu-gích quê kệch mà cũng có thể xảy ra với một anh em của chúng ta, một con ngƣời hiện đại, mà lại có nhiều sở trƣờng về một mặt nào đó nữa, đã từng có trƣờng hợp nhƣ thế đấy! Bởi vì, anh bạn thân mến ạ, một điều rất quan trọng là phải hiểu ngƣời kia sở trƣờng mặt nào. Lại còn thần kinh nữa, thần kinh nữa chứ, anh quên mất cái nầy! Chả là bây giờ những con ngƣời nhƣ thế đều đau ốm, dễ khích động! Lại thêm cái chứng sƣng mặt nữa, sƣng mặt nặng ấy. Và cũng xin nói rằng nhiều khi đó là thứ

nguồn quặng đấy. Việc gì tôi lại phải lo vì hắn đi lại tự do trong thành phố? Cứ để cho hắn dạo chơi, tạm thời cứ để cho hắn dạo chơi đã; vì dù sao tôi cũng biết là con mồi của tôi không bao giờ bỏ tôi mà lẩn đi đâu cả kia mà! Vả lại lẩn đi đâu mới đƣợc chứ? Hê - hê! Ra nƣớc ngoài à? Một ngƣời Hà Lan thì trốn ra nƣớc ngoài, chứ hắn thì không đâu. huống chi tôi vẫn theo dòi và hơn nữa đã có cách đề phòng. Trốn vào những nơi thâm sơn cùng cốc của tổ quốc chăng? Nhƣng ở đấy toàn những gã mu-gich Nga chân chính, những gã mu-gích thâm căn cố đế: một ngƣời có học nhƣ ngày nay thì thà vào ngục còn thích hơn là sống với bọn mu-gích của chúng ta, hề - hề! Vì đối với họ, bọn mu-gích cùng chẳng khác gì ngƣời ngoại quốc!

Nhƣng những cái đó toàn là chuyện vặt, chuyện bề ngoài. Trốn là thế nào! chỉ là chuyện hình thức, cái chính không phải ở chỗ đó; hắn không trốn không phải chỉ vì không biết trốn đi đâu: hắn không trốn thoát tôi vì những nguyên do tâm lý học kia. Nghe cùng hay đấy chứ nhỉ! Vì một định luật của tự nhiên, hắn không trốn dù có chỗ để mà trốn cũng vậy. Anh đã trông thấy một con bƣớm trƣớc ngọn nến chƣa? Ấy, hắn cứ thế mà luấn quẩn mãi xung quanh tôi nhƣ con bƣớm quay cuồng xung quanh ngọn nến; tự do đối với hắn không còn có gì thú vị nữa, hắn sẽ nghĩ ngợi, rối trí, quằn quại, làm cho mình mắc míu thêm nhƣ vƣóng vào lƣới, tự dày vò mình đến chết đi đƣợc! Chƣa đủ: chính hắn sẽ chuẩn bị cho tôi một tấn trò toán học gì nhƣ kiểu hai lần hai là bốn, miễn là tôi cho hắn một thời gian giải lao cho lâu lâu. Và hắn sẽ quay tròn, quay tròn mãi xung quanh tôi mỗi lúc một gần lại Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

và… hớp! Hắn sẽ chui tọt vác mồm tôi, tôi sẽ nuốt chửng, thú vị thật, hê - hê - hê! Anh không tin à?

Raxkonikov không đáp, chàng ngồi yên, không cử động, mặt tái mét, mắt vẫn chăm chăm nhìn vào mặt Porfiri.

"Bài học hay đấy - chàng nghĩ, ngƣời lạnh toát ra. - Bây giờ không còn là cái kiểu mèo vờn chuột nhƣ hôm qua nữa. Hắn không dại gì phô trƣơng sức mạnh của hắn ra và… mách nƣớc cho mình một cách vô ích: hắn thông minh hơn thế nhiều… Đây có một mục đích khác. Mục đích gì? A, đừng hòng, ông bạn ạ. Ông doạ dẫm tôi. Ông mƣu mẹo với tôi à? Ông không có bằng chứng, và con ngƣời hôm qua không hề có. Chẳng qua ông muốn làm tôi rối trí, muốn trêu cho tôi tức lên trƣớc, rồi khi tôi đã khùng lên thì chộp chứ gì? Đừng hòng, hớ rồi! Nhƣng sao hắn lại mách nƣớc cho mình đến mức ấy để làm gì? Hắn trông mong vào bộ dây thần kinh ốm yêu của mình chắc. Không đâu, ông bạn ạ đừng hòng, hớ rồi đấy, mặc dầu ông đã có sửa soạn một cái gì đây… Nào, thử xem ông sửa soạn cái gì?"

Và chàng lấy hết sức bình sinh ra chuẩn bị đón lấy cái tai hoạ khủng khiếp và chƣa hề hay biết kia.

Nhiều lúc chàng muốn chồm lên bóp cổ Porfiri chết tƣơi ngay tại chỗ. Từ khi bƣớc vào đây, chàng đã sợ cơn giận đó.Chà ng cảm thấy môi khô lại, tim đậ p thình thình, nƣớc bọt sùi ra mép. Nhƣng chàng vẫn quyết im lặng không nói một câu nào khi chƣa đến lúc. Chàng hiểu rằng đó là chiến thuật tất nhất ở tình thế chàng, vì làm nhƣ vậy không những chàng sẽ không lỡ lời mà trái lại còn làm cho kẻ thù tức tối khi thấy mình lặng thinh, và có lẽ chính hắn còn lỡ lời ra với mình nữa. Ít nhất chàng cũng hy vọng nhƣ vậy.

- Không, anh không tin, tôi biết, anh vẫn nghĩ rằng tôi đùa nhảm, - Porfiri nói tiếp, mỗi lúc một vui lên, thích chí cƣời hềnh hệch luôn mồm và lại bắt đầu chạy loanh quanh trong phòng. - Dĩ nhiên anh nghĩ phải; trời sinh tôi ra ngƣời ngợm nhƣ thế nầy, thành thứ chỉ gợi lên cho ngƣời ta những ý nghĩ

hài hƣớc mà thôi; tôi là một thằng hề; nhƣng tôi đã nói và xin nhắc lại với anh một lần nữa rằng anh nên bỏ qua cho tôi, một ngƣời già cả. Anh Rôđỉôn Romanvôvich ạ. anh hãy còn trẻ, có thể nó; là đang tuổi hoa niên cho nên cũng nhƣ toàn thể lớp thanh niên, anh trọng trí tuệ con ngƣời hơn cả. Sự

sắc sảo nhạy bén của trí tuệ và những sự suy diễn trừu tƣợng của lý trí quyến rũ anh rất mạnh.

Và nhƣ vậy là giống hệt nhƣ cái Hofkriegsrat của Áo ngày trƣớc chẳng hạn, trong chừng mực tôi có thể xét đoán qua các biến cố quân sự, trên giấy thì họ đánh tan quân Pháp và bắt Napleon làm tù binh, và trong khi họ ngồi trong phòng giấy mà tính toán với suy diễn một cách vô cùng sắc bén, thì tƣởng Mark đã đầu hàng cùng với cả quân đoàn ông ta, hê - hê - hê! Tôi biết, tôi biết anh Rodion Romanovich ạ, anh đang cƣời tôi, vì tôi là công chức mà cứ thích lấy dẫn chứng trong lịch sử quân sự. Biết làm thế nào đƣợc, tôi có cái tật là thích việc quân sự và thích đọc các bản thông báo quân sự

chắc hẳn tôi đã chọn sai nghề. Lẽ ra tôi phải đeo đuổi nghiệp quân sự mới phải. Có lẽ cũng chẳng thành một Napoleon đâu, nhƣng cũng phải lên đến chức thiếu tá hê - hê - hê? Ấy đấy còn bây giờ, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

anh bạn thân mến ạ tôi sẽ nói cho anh biết chi tiết việc kia, nghĩa là cái trƣờng hợp cá biệt ấy: thực tế

và nhân tính là điều quan trọng, anh ạ, và đôi khi nó làm điên đảo sự tinh toán sáng suốt nhất? Ấy, anh nên tin lời một ngƣời già cả tôi nói thật đấy, Rodion Romannovich (trong khi nói nhƣvậy, Porfiri Petrovich tuy chỉ vẻn vẹn ba mƣơi lăm tuổi, nhƣng quả nhiên cùng trông nhƣ già hẳn đi: ngay cả

giọng nói của ông ta cùng thay đổi, ngƣời khọm rọm lại), - hơn nữa tôi là ngƣời ngay thật… Tôi có phải là ngƣời ngay thật không nào? Theo anh thì sao? Hình nhƣ ngay thật hẳn hoi chứ còn gì nữa: những chuyện nhƣ thế mà tôi cứ nói toang ra cho anh biết, lại không đòi đên bù gì cả. hê - hê ấy thế

đấy, tôi xin nói tiếp: trí tuệ sắc sảo là một điều rất quý; đó có thể nói là một sự tô điểm của thiên nhiên và là một nguồn an ủi của cuộc sống, và nó có thể bày ra đủ các trò quỷ thuật đến nỗi một anh dự thẩm tội nghiệp nhiều khi không biết đằng nào mà lần nữa; vả lại hắn ta còn bị trí tƣởng tƣợng của hắn mê hoặc nữa, vì hắn ta cũng là ngƣời thôi! Nhƣng nhân tính lại cứu trợ cho anh dự thẩm tội nghiệp kia, thế mới chết chứ! Và chính đó là điều mà lớp thanh niên say mê trí tuệ không nghĩ đến, trong khi "bƣớc qua mọi trở lực" (nhƣ anh đã nói một cách hết sức sắc sảo và tinh tế). Cứ thử cho rằng hắn lừa dối, - hắn đây tức là con ngƣời ấy, cái trƣờng hợp cá biệt, incognito(3) ấy, - mà lừa dối một cách tài tình, khôn ngoan hết sức: có vẻ nhƣ sắp đắc thắng đến nơi rồi, hắn bắt đầu khoái trá thƣởng thức những kết quả của cái trí tuệ sắc sảo của hắn, thế nhƣng đùng một cái đúng vào chỗ thú vị nhất, đúng vào chỗ giật gân nhất, hắn lăn ra bất tỉnh. Thì cứ cho là hắn đang ốm, không khí trong phòng có khi cũng ngột ngạt thật, nhƣng dù sao cũng lạ? Dù sao cũng gợi lên một ý! Hắn lừa dối một cách ƣu việt, nhƣng lại không biết trù liệu đến nhân tính. Hiểm nhất là chỗ ấy đấy. Một lần khác, mải say sƣa với cái trí tuệ sắc bén của mình, hắn bắt đầu lòe ngƣời đang nghi ngờ hắn, hắn làm nhƣ cố ý tái mặt đi để đùa chơi, nhƣng hắn tái mặt một cách quá tự nhiên, quá giống nhự thật, thế là lại gợi thêm một ý nữa? Tuy thoạt tiên ngƣời kia mắc lỡm thật, nhƣng đêm về nghĩ lại, không biết mình có lầm lẫn hớ hênh gì chăng. Ấy cứ mỗi bƣớc lại nhƣ thế mãi: Gì nhỉ; hắn bắt đầu đi quá bƣớc, hắn đến những nơi không ai hỏi. hắn, hắn luôn mồm nói đến những chuyện lẽ ra phải im đi, hở ra những câu bóng gió nầy nọ, hề - hề… rồi lại tự dẫn xác đến hỏi: tại sao chƣa bắt tôi đi… hề - hê - hê.

Điều đó có thể xảy ra với một con ngƣời hết sức sắc sảo một nhà tâm lý học và là một nhà văn. Nhân tính là một tấm gƣơng, một tấm gƣơng trong suốt nhất! Hãy nhìn vào gƣơng mà thƣởng ngoạn, thế

đấy! Kìa sao anh tái mặt đi thế, Rodion Romanovich, anh ngạt thở à, hay tôi mở cửa sổ ra nhé?

- Ồ xin ông đừng bận tâm, - Raxkonikov nói to lên, rồi bỗng cƣời ha hả, - Xin ông đừng bận tâm!

Porfiri dừng lại trƣớc mặt chàng, đợi một lát rồi bỗng cƣời theo. Raxkonikov rời đi-văng đứng dậy, trận cƣời nhƣ lên cơn của chàng đột nhiên ngừng bặt.

- Porfiri Petrovich? - chàng nói to, tách bạch từng tiếng, tuy chân chàng run rấy chỉ chực khuỵu xuống, - bây giờ tôi đã thấy rõ ông nghi tôi giết hai chị em mụ già. Về phần tôi, tôi xin tuyên bố với ông rằng chuyện nầy đã làm tôi phát ngấy lên từ lâu rồi. Nếu ông thấy mình có quyền truy tố tôi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

trƣớc pháp luật thì cứ truy tố đi; nếu ông thấy cần bắt, thì bắt đi. Nhƣng cƣời vào mặt tôi và hành hạ

tôi thì không đƣợc đâu, tôi không cho phép ông làm nhƣ vậy…

Môi chàng bỗng run lên, mắt chàng lóe lên một ánh căm giận điên cuồng, và giọng nói của chàng, nãy giờ bị kìm hãm, vang lên lanh lảnh.

= Tôi không cho phép ông làm nhƣ vậy! - chàng bỗng quát lên, lấy hết sức lực giáng mạnh quả đấm xuống bàn, - Ông nghe ra chƣa. Porfiri Petrovich? Tôi không cho phép?

- Ối trời ơi, lại làm sao rồi! - Porfiri Petrovich kêu lên, vẻ hoảng hốt đến cùng cực. - anh! Rodion Romanovich! Kìa cậu! cậu làm sao thế?

- Tôi không cho phép! - Raxkonikov lại quát lên một lần nữa.

- Khẽ chứ anh bạn ạ! Không ngƣời ta nghe thấy mất. họ sẽ đến đây! Biết nói với họ ra sao. Anh thử

nghĩ xem! - Porfiri Petrovich thì thầm, vẻ hoảng hốt, mặt ghé sát vào mặt Raxkonikov.

- Tôi không cho phép, tôi không cho phép! - Raxkonikov lắp đi lắp lại nhƣ cái máy, nhƣng bất giác cũng thì thầm rất khẽ.

Porfiri quay phắt đi và chạy ra mở cửa sổ.

- Phải mở ra cho thoáng! Anh uống tí nƣớc, anh bạn ạ, anh vừa lên cơn đấy! - y toan chạy ra cửa sai bƣng nƣớc, nhƣng vừa may trong góc phòng có một cái bình thuỷ tinh đựng nƣớc lã.

- Anh ạ, uống đi - y vồn vã đem nƣớc lại cho Raxkonikov, nói thì thầm, - may ra sẽ đỡ… - vẻ sợ hãi và ngay cả vẻ thƣơng cảm của Porfiri nữa trông tự nhiên đến nỗi Raxkonikov im bặt và bắt đầu nhìn ông ta với một trí tò mò man dại. Tuy vậy, chàng cũng không uống nƣức.

Rodion Romanovich! Anh ạ, anh mà cứ thế thì rồi đến phát điên lên mất, tôi cam đoan nhƣ vậy, chà!

Kìa anh uống đi! Ít nhất cùng uống lấy một ngụm!

Hắn ép chàng cầm cốc nƣớc lên. Nhƣ cái máy, chàng nâng cốc đƣa lên môi, nhƣng chợt trấn tĩnh lại, chàng lại ghê tởm đặt cốc xuống bàn, phải, anh vừa lên cơn một chút đây! Cứ nhƣ nầy thì bệnh cũ

của anh lại tái phát mất đấy anh bạn ạ, - Porfiri Petrovich nói, ân cần nhƣ một ngƣời bạn: song vẫn có vẻ hơi hoang mang. - Trời ơi! Anh chẳng biết nƣơng nhẹ mình tí nào cả? Ngay nhƣ Dmitri Prokofich hôm qua có đến tôi. - đã đành tính tình tôi cay độc, khó chịu thật đấy, nhƣng ai lại vì thế

mà suy diễn quá đáng nhƣ vậy bao giờ! Trời ơi, hôm qua anh về rồi, Dmitri Prokofich dặn trong khi chúng tôi đang ăn bữa trƣa, cậu ấy nói huyên thiên, tôi không chen đƣợc một câu nào, chỉ đớ ngƣời ra mà nghe; ấy, tôi nghĩ… chà, rõ thật! Có phải anh bảo cậu ấy đến không? Kìa anh ngồi xuống chứ, tôi van anh, anh ngồi xuống chứ!

- Không, tôi không bảo? Nnƣng tôi biết Razumikhin có đến ông, và đến để làm gì, - Raxkonikov đáp xẵng.

- Anh biết à?

- Biết. Thế thì sao nào?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Thì thế nầy, anh Rodion Romanovich ạ, số là tôi còn biết nhiều kỳ công của anh nữa kia; tôi biết hết! Tôi biết chuyện anh đi thuê nhà ra sao, giữa lúc đêm hôm, trời đã tối mịt, anh lại giật chuông, lại nói đến vũng máu, làm cho mấy ngƣời thợ và mấy ngƣời gác cổng không còn hiểu ra làm sao nữa.

Tôi cùng hiểu tâm trạng của anh lắm, tâm trạng lúc bấy giờ ấy… dù sao cứ nhƣ thế rồi anh đến phát điên lên mất, thật đấy! Anh loạn óc mất! Lòng căm phẫn của anh sôi sục lên mãnh liệt, một lòng căm phẫn cao quý vì thấy mình bị xúc phạm, lúc đầu là số phận xúc phạm đến anh, kể đến là bọn cảnh sát, thế là anh đâm đầu đến nơi nầy nơi nọ để… có thể nói là để bắt mọi ngƣời nói rõ ra và chấm dứt ngay mọi sự, vì những mối nghi ngờ ngu xuẩn ấy đã làm anh phát ngấy lên rồi. Có phải thế không nào? Tôi đoán đúng tâm trạng anh đấy chứ? Nhƣng cứ cái lối ấy, anh không những làm cho mình loạn óc lên mà ngay cả Razumikhin nhà ta nữa. Anh cũng làm hắn loạn óc nốt; vì cậu ấy tốtlắm, không thể hiểu đƣợc chuyện ấy đâu, chính anh cũng biết đấy. Anh thì có bệnh, cậu ấy thì có đức, và bệnh của anh rốt cục sẽ lây sang cậu ấy… Anh ạ, lúc nào anh bình tâm lại, tôi sẽ kể… kìa anh ngồi xuống chứ, tôi van anh. Anh nghĩ đi một chút, anh trông nhợt hẳn đi; kìa anh ngồi xuống đi.

Raxkonikov ngồi xuống, cơn run đã qua, khắp ngƣời chàng nóng hâm hấp. Chàng sững sờ lắng nghe giọng nói của Porfiri Petrovich đang hoảng hốt và ân cần săn sóc chàng. Nhƣng chàng không mảy may tin lời ông ta nói, tuy cảm thấy có một xu hƣớng kỳ lạ muốn tin những lời đó. Những câu nói bất ngờ của Porfiri về chuyện đi thuê nhà làm cho chàng choáng hẳn ngƣời đi. "Thế ra hắn biết chuyện ấy rồi ƣ?" - chàng chợt nghĩ - mà lại đem ra kể với mình!".

- Vâng, trong kinh nghiệm thực tế của chúng tôi đã từng có một trƣờng hợp gần đúng nhƣ thế, một trƣờng hợp tâm lý học, bệnh lý học nhƣ thế, - Porfiri nói liến thoắng. - Có một ngƣời tự gán cho mình tội sát nhân, mà lại gán thế nầy nữa kia: hắn ta dựng ra cả một cảnh tƣợng hoang đƣờng, đƣa ra những bằng chứng, kể lại cặn kẽ từng chi tiết, làm mọi ngƣời không biết đằng nào mà lần nữa, để

làm gì? Quả tình hắn cũng có can dự vào vụ án mạng nhƣng một phần nào thôi, và hoàn toàn không có chủ tâm, đến khi hắn biết là mình vô tình nối giáo cho bọn sát nhân, hắn đâm ra buồn phiền, lo sợ

đến nói loạn óc lên, tƣởng tƣợng đủ thứ, rốt cục phát điên hắn hỏi và đinh ninh rằng mình chính là kẻ

giết ngƣời! Nhƣng về sau toà thƣợng thẩm khám phá ra vụ nầy, ngƣời khốn nạn kia đƣợc xử trắng án và gửi vào nhà tế bần. May mà có toà thƣợng thẩm. May thậ - ật, chậc - chậc - chậc! nhƣng nhƣ thế

rồi sẽ ra sao hở anh bạn? Cứ thế có thể lên cơn sốt nóng khi thần kinh đã quá khích động, rồi đang đêm đi giật chuông và hỏi những thuyện máu me! Qua kinh nghiệm tôi đã biết tƣờng tận cái tâm lý đó. Đôi khi nó cứ xui ngƣời ta nhảy, từ trên cửa sổ hay trên gác chuông xuống, và cảm giác ấy có một cái gì quyến rũ lạ thƣờng… Chuyện giật chuông cũng thế thôi… Do bệnh tật đấy Rodion Romanovich ạ, do bệnh tật mà ra cả! Anh coi thƣờng bệnh tình của anh quá đấy. Lẽ ra anh phải hỏi ý kiến một ông thầy thuốc có kinh nghiệm, chứ đừng có bám lấy anh chàng béo ấy… Anh mê sảng đấy! Những việc anh làm đều do mê sảng mà ra cả đấy?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Trong phút chốc mọi vật nhƣ quay cuồng lên xung quanh Raxkonikov.

"Phải chăng, phải chăng bây giờ hắn vẫn nói dối? - Chàng thoáng nghĩ - Không thể đƣợc, không thể

đƣợc!, - chàng gạt ý nghĩ ấy đi, cảm thấy trƣớc rằng nó sẽ làm mình giận sôi lên, nổi khùng lên, và cơn giận có thể làm mình phát điên đƣợc.

- Không phải tôi mê sảng mà làm nhƣ vậy đâu, tôi tinh đấy! - chàng quát lên, trong khi cô vận dụng hết sức xét đoán để nhìn sâu vào thủ đoạn của Porfiri - Tôi vẫn tỉnh đấy, vẫn tỉnh đấy! Ông nghe ra chƣa? Vâng, tôi nghe, tôi hiểu? Ngay hôm qua anh cũng nói là không mê sảng. Thậm chí còn nhấn mạnh đặc biệt là không mê sảng! Anh nói gì tôi cũng hiểu hết!

Chà!… Anh nghe tôi, anh Rodion Romanovich kính mến của tôi ạ, đây cứ lấy một việc nầy chẳng hạn. Ví thử anh quả là thủ phạm hay có can dự vào cái vụ án chết tiệt nầy thật, thì đời nào anh lại nhấn mạnh rằng mình làm những việc ấy trong lúc hoàn toàn tỉnh táo, chứ không phải trong cơn mê sảng? Mà lại cứ khăng khăng một mực nhấn mạnh đặc biệt vào chỗ đó nữa, - anh thử nghĩ xem, có thể nào nhƣ thế đƣợc không? Theo tôi thì hoàn toàn ngƣợc lại mới phải. Ví thử anh có ẩn ý gì thì lẽ

ra phải quả quyết rằng mình đang mê sảng mới đúng! Có phải thế không nào? Thế chứ gì?

Trong câu hỏi nầy nghe nhƣ có một cái gì tinh quái, Raxkonikov né ngƣời lùi sát lƣng tựa vào chiếc đi-văng để tránh Porfiri Petrovich đang chồm vào chàng, và ngỡ ngàng nhìn trân trân vào mặt hắn.

- Hay nhƣ về việc Ruzumikhin chẳng hạn, hôm qua cậu ta đến là tự ý mình hay do anh dặn thế lẽ ra anh phải nói là cậu ta tự ý đến, và giấu chuyện mình có dặn dò đi! Thế nhƣng chính anh có giấu đâu!

Anh lại còn nhấn mạnh rằng chính mình dặn cậu ta đến!

Raxkonikov không hề nhấn mạnh nhƣ thế. Chàng thấy lạnh buốt ở sống lƣng.

- Ông cứ dối trá mãi, - chàng nói chạm rãi: giọng u uất môi rúm lại thành một nụ cƣời đau đớn - Ông lại muốn cho tôi thấy rằng ông biết hết hành tung của tôi, biết trƣớc tất cả những câu trả lời của tôi, -

chàng cảm thấy mình không còn đủ sức cân nhắc lời lẽ cho kỹ lƣỡng đƣợc nữa, - Ông muốn doạ

tôi… hay chẳng qua ông nhạo báng tôi…

Chàng vẫn nhìn trừng trừng vào Porfiri trong khi nói, rồi bỗng một cơn giận điên cuồng, vô hạn lại lóe lên trong mắt chàng.

- Chỉ dối trá! - chàng quát lên. - Chính ông cũng biết rất rõ rằng thủ đoạn lợi hại nhất của kẻ phạm tội là cố sức không giấu giếm những điều không giấu giếm đƣợc Tôi không tin ông đâu!

- Cái anh nầy ngộ nghĩnh thật! - Porfiri cƣời hì hì, - không biết đằng nào mà lần nữa; anh có một định kiến gì ăn sâu vào óc ấy. Thế anh không tin tôi à? Tôi thì tôi xin nói với anh rằng anh tin tôi đấy, anh đã tin đƣợc một phần tƣ, nhƣng tôi sẽ làm cho anh tin tôi cả bốn phần, vì tôi thành thật mến anh và thành tâm mong điều lành điều tốt cho anh.

Môi Raxkonikov run lên.

- Vâng, tôi mong thế, tôi sẽ nói dứt khoát cho anh biết, - hắn nói tiếp, khẽ cầm lấy cánh tay Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Raxkonikov ở phía trên khuỷu tay một chút, - tôi xin nói rằng: anh phải coi chừng cơn bệnh. Hơn nữa gia đình anh lại vừa mới đến đây; anh phải nhớ đến họ. Anh nên âu yếm vỗ về cho họ yên lòng mới phải, đằng nầy anh chỉ làm họ lo sợ…

- Việc gì đến ông? Sao ông lại biết? Việc gì ông phải quan tâm đến thế? Thế ra ông theo dòi tôi, và ông muốn cho tôi biết nhƣ thế?

- Kìa! Thì chính anh cho tôi biết cả, chứ còn ai! Anh không để ý rằng trong khi nóng nảy anh đã nói cho tôi và cho nhiều ngƣời khác biết trƣớc mọi chuyện rồi sao? Dmitri Prokofich Razumikhin hôm qua cũng cho tôi biết nhiều chi tiết rất thú vị. A, vừa rồi anh ngắt lời tôi, chứ tôi muốn nói rằng mặc dầu anh thông minh sắc sảo nhƣ thế, nhƣng cứ cái tính đa nghi ảy, anh không còn nhìn sự việc một cách tỉnh táo đƣợc nữa đâu. Đấy cứ trở lại chuyện cái chuông chẳng hạn, một của quý nhƣ thế, một sự kiện nhƣ thế (vì đó là cả một sự kiện) mà tôi lại cứ đem ra nói bô bô lên với anh, tôi, một viên dự

thẩm! Thế mà anh không thấy gì à? Nếu tôi có ý nghi ngờ anh một mảy may, đời nào tôi lại làm nhƣ

thế! Trái lại, lúc đầu tôi phải ru ngủ ý đề phòng của anh và giả vờ nhƣ không biết việc nầy, để đánh lạc hƣớng anh rồi đột nhiên, nhƣ bổ sống rìu xuống đỉnh sọ (theo lối nói của anh), hỏi đốp vào mặt:

"Thƣa ngài, thế ngài có nhã ý đến làm gì trong phòng ngƣời bị giết lúc mƣời một giờ tối? Tại sao ngài lại giật chuông? Tại sao ngài lại hỏi đến vũng máu? Tại sao ngài lại lừa mấy ngƣời gác cổng và rủ họ lên gặp quận trƣởng?". Lẽ ra tôi phải làm nhƣ thế mới phải, nếu tôi có chút nào nghi ngờ anh.

Lẽ ra phải lấy khẩu cung anh theo đúng thủ tục, ra lệnh khám nhà và có lẽ giam anh nữa…

Đằng nầy tôi lại không làm nhƣ thế, nghĩa là tôi không nghi ngờ gì anh! Nhƣng anh chẳng thấy gì cả, vì anh mất khả năng nhìn sự việc một cách tinh táo rồi, xin nhắc lại nhƣ vậy.

Raxkonikov run bắn cả ngƣời lên, thành thử Porfiri Petrovich trông thấy quá rõ.

- Chỉ dối trá! - Chàng quát lên, - tôi không biết chủ ý của ông, nhƣng biết là ông nói dối… Lúc nãy ông nói khác hẳn, tôi không nhầm đƣợc đâu. Ông nói dối!

- Tôi mà nói dối ƣ? - Porfiri đáp, hình nhƣ đã nổi nóng lên, nhƣng vẫn giữ vẻ hết sức tƣơi cƣời ngạo nghễ và nhƣ thế không hề chấp đến ý kiến của Raxkonikov đối với mình. - Tôi nói dối ƣ… Thế vừa rồi tôi xử lý với anh nhƣ thế nào (tôi, một viên dự thẩm), chính tôi mách rõ cho anh tất cả các phƣơng tiện bào chữa, tôi phân tích cho anh thấy hết cái tâm lý ấy: "Tôi ốm đau tôi mê sảng, lại bị

xúc phạm trong một tâm trạng u uất nhƣ vậy, lại bọn cảnh binh nhũng nhiễu và vẫn vẫn… Hê - hê -

hê! Tuy nhân thể cũng xin nói rằng tất cả những phƣơng tiện bào chữa tâm lý học ấy, những lý do và những lối chống chế ấy hết sức bấp bênh, mà lại có hai mặt; ừ thì nói là "bệnh hoạn, mê sảng, chiêm bao, mơ màng, mất trí nhớ", đƣợc cả, nhƣng xin hỏi anh, tại sao trong cơn bệnh, trong khi mê sảng anh chỉ mơ thấy những chuyện ấy thôi, chứ không mơ thấy cái gì khác. Có thể mơ thấy nhiều chuyện khác lắm chứ? Có phải không nào? Hê - hê - hê.

Raxkonikov kiêu hãnh và khinh bỉ nhìn hắn.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Tóm lại, - Chàng nói to và dằn giọng, vừa nói vừa khẽ ẩy Porfiri ra, đứng dậy. - tóm lại, tôi muốn biết ông có công nhận tôi hoàn toàn ở ngoài vòng tình nghi hay không, ông nói đi, ông Porfiri Petrovich, ông hãy nói cho chắc chắn và dứt khoát, và nói nhanh lên, ngay bây giờ!

- Chà, thật là gay go? Chơi với anh gay go thật đấy, - Porfiri kêu lên, vẻ hết sức tƣơi cƣời, ranh mãnh, không mảy may bối rối. - Nhƣng tại sao anh lại phải biết, anh muốn biết nhiều nhƣ thế để làm gì, trong khi ngƣời ta chƣa hề quấy rầy đến anh. Anh thật nhƣ đứa trẻ con: đƣa lửa đến đây, nào nào?

Tại sao anh lại phải lo lắng đến thế? Tại sao anh lại hỏi chúng tôi những câu nhƣ thế? Vì lý do gì?

Ha hê - hê - hê?

Một lần nữa. - Raxkonikov nhƣ điên nhƣ dại quát lên:

- Xin nhắc lại rằng tôi không thể nào chịu đƣợc nữa cái…

- Cái tình trạng mập mờ nầy chứ gì? - Porfiri tiếp luôn.

- Đừng có trêu gan tôi! Tôi không chịu đâu… Tôi bảo với ông ta là tôi không chịu! Tôi không thể và không muốn! Ông nghe chƣa, nghe chƣa? - Chàng lại nện quả đấm lên bàn lần nữa.

- Kìa khẽ chứ, khẽ chứ! Ngƣời ta nghe thấy đấy? Tôi xin nói thật cho anh biết, anh liệu hồn. Tôi không đùa đâu! - Porfiri nói thì thầm, nhƣng lần nầy trên gƣơng mặt ông ta không còn cái vẻ hốt hoảng và chất phác hơi đàn bà nhƣ lúc nãy nữa; trái lại, bây giờ ông ta ra lệnh hẳn hỏi, giọng nghiêm khắc, mày cau lại và dƣờng nhƣ gạt phăng một lúc tất cả những thái độ mập mờ bí ẩn trƣớc đây.

Nhƣng điều đó chỉ thoáng qua trong chóc lát. Đang bàng hoàng, Raxkonikov điên tiết hẳn lên; nhƣng lạ thay, chàng lại một lần nữa tuân theo mệnh lệnh nói khẽ, tuy cơn giận điên cuồng của chàng đã lên đến cực điểm.

- Tôi không để cho ông giầy vò tôi đâu! - Chàng thì thào nhƣ lúc nãy, trong giây lát đau xót và căm hờn nhận rõ rằng mình không thể không phục tùng mệnh lệnh của hắn, và nghĩ nhƣ vậy lại càng điên tiết thêm, - Ông bắt tôi đi, khám xét đi, nhƣng xin ông làm đúng thủ tục chứ không đƣợc đùa với tôi!

Ông không đƣợc…

- Thôi anh đừng lo đến thủ tục làm gì - Porfiri ngắt lời với nụ cƣời ranh mãnh nhƣ trƣớc và dƣờng nhƣ khoái trá ngắm nghía Raxkonikov, - anh ạ, tôi mời anh đến đây nhƣ chỗ ngƣời nhà, hoàn toàn đứng trên tình bạn…

- Tôi không thèm cái tình bạn của ông, tôi nhổ toẹt vào! Ông nghe ra chƣa? Bây giờ tôi lấy mũ đi về

đây. Ấy bây giờ ông nói sao, nếu ông có ý định bắt.

Chàng cầm lấy mũ và đi ra cửa.

- Thế anh không muốn xem trò vui bất ngờ à? - Porfiri cƣời hềnh hệch, đoạn lại nắm lấy cánh tay chàng ở phía trên khuỷu một chút và giữ chàng lại ở ngƣỡng cửa. Hắn mỗi lúc một thêm vui và thêm vẻ cợt nhả ra mặt, khiến Raxkonikov không sao tự chủ đƣợc nữa.

- Trò vui gì? Cái gì thế - Chàng dừng phắt lại hỏi và sợ hãi nhìn Porfiri.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Ấy cái trò vui bất ngờ của tôi nó đang ngồi sau cánh cửa kia, hê - hê - hê! - Hắn giơ ngón tay chỉ

cánh cửa đóng kín trên tấm ván ngăn gian phòng ở của hắn.

- Tôi lại còn khoá cửa lại cho nó khỏi trốn đi kia.

- Cái gì thế ở đâu? Cái gì? - Raxkonikov lại gần cánh cửa, toan mở ra, nhƣng cửa đã khoá chặt.

- Khoá rồi anh ạ, chìa khoá đây!

Quả nhiên y rút trong túi ra một cái chìa khoá, đƣa ra cho chàng xem.

- Mày vẫn nói láo! - Raxkonikov thét lên, không sao ghìm mình đƣợc nữa, - mày nói láo, quân xỏ lá!

Chàng lao vào Porfiri. Ông ta lùi ra phía cửa ngoài, nhƣng không chút sợ sệt.

- Tao hiểu hết rồi! - Chàng chồm vào ngƣời y. - Mày nói láo, mày có trêu tức tao, để tao tiết lộ ra…

- Nhƣng còn có cách nào tiết lộ nhiều hơn thế đƣợc nữa hả anh bạn, Rodion Romanovich. Anh mất tự chủ rồi còn gì. Đừng có quát tháo! Tôi gọi ngƣời vào đây.

- Mày nói láo, chẳng có trò gì đâu! Mày cứ gọi ngƣời vào đây! Mày biết tau đau ốm nên muốn khích cho tao điên tiết lên, để tao tiết lộ ra, mƣu mô của mày là nhƣ thế đấy! Không đƣợc, mày cứ thử đƣa bằng chứng ra đây xem! Tao hiểu hết rồi! Mày không có bằng chứng nào hết, mày chỉ đoán mò một cách bẩn thỉu, vô lý, nhƣ kiểu thằng Zamiotov! Mày biết tính tao, cho nên mày muốn khích cho tao nổi khùng lên, rồi đƣa một lũ cố đạo, một lũ nhân chứng ra để làm cho tao hết vía đi chứ gì… Mày đang đợi chúng phỏng? Mày đợi cái gì? Ở đâu? Đƣa vào đây xem nào!

- Nhân chứng gì hở anh bạn! Con ngƣời ta thật khéo tƣởng tƣợng! Dù có theo thủ tục nhƣ anh nói nữa thì làm nhƣ thế cũng không đƣợc, anh bạn ạ, anh chẳng hiểu công việc tí nào… Nhƣng thủ tục không mất đi đâu tự anh sẽ thấy… - Porfiri vừa lẩm bẩm vừa lắng nghe những tiếng động ngoài cửa.

Quả nhiên lúc bây giờ ngay trƣớc cửa vào, ở phòng bên nghe nhƣ có tiếng ồn ào.

- À chúng đến đấy phỏng! - Raxkonikov quát lên. - mày cho đi gọi chúng đến chứ gì! Mày đợi chúng chứ gì! Mày trù tính… Nào, thì cho cả lũ vào đây: nhân chứng, đại biểu, mày muốn thứ gì cũng đƣợc, nào? Tao sẵn sàng! Sẵn sàng…

Nhƣng đến đây xảy ra một biến cố kỳ dị, bất ngờ so với quá trình diễn biến bình thƣờng của sự việc đến nỗi cả Raxkonikov lẫn Porfiri Petrovich đều không sao lƣờng trƣớc đƣợc một cách kết thúc nhƣ

vậy.

Chú thích:

(1) Gọn lỏn (tiếng Pháp)

(2) Nhất thiết phải như thế (tiếng Pháp)

(3) Ấn danh (tiếng Ý)

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 24

Phần IV

Về sau, khi hồi tƣởng lại giây phút đó, Raxkonikov hình dung sự việc xảy ra nhƣ sau: Tiếng ồn ào bên kia cửa ra vào bỗng tăng lên rất nhanh, và cánh cửa mở hé ra.

- Cái gì thế? - Porfiri Petrovich bực tức quát lên. - Ta đã dặn…

Thoạt tiên không có tiếng trả lời, nhƣng cũng có thể đoán đƣợc là sau cánh cửa có một tốp ngƣời, hình nhƣ đang cố xô một ngƣời ra.

- Kìa, cái gì thế hả? - Porfiri Petrovich hỏi lại, giọng lo lắng.

- Chúng tôi giải tên tù đến, tên Mikolai đấy ạ, - Có tiếng ai đáp.

- Khoan hẵng! Dẫn đi! Đợi đã… Sao lại cho hắn vào đây? Lộn xộn quá chừng! - Porfiri chồm ra cửa quát lên.

- Nhƣng hắn… - giọng nói lúc nầy cất lên nhƣng rồi bỗng ngừng bặt.

Khoảng hai giây sau nghe có tiếng vật nhau huỳnh huỵch, rồi nhƣ có ai đẩy mạnh một ngƣời khác ra, rồi một ngƣời mặt tái mét bƣớc thẳng vào phòng giấy Porfiri Petrovich.

Thoạt trông, dáng vẻ ngƣời ấy rất lạ. Hắn nhìn trân trân phía trƣớc, nhƣng tựa nhƣ không trông thấy gì cả. Mắt hắn ánh lên một quyết tâm dứt khoát nhƣng mặt hắn lại nhợt nhạt nhƣ ngƣời chết, tƣởng chừng nhƣ hắn đang bị đƣa đi hành hình. Đôi môi trắng bệch của hắn khẽ run run.

Hắn còn rất trẻ, ăn mặc nhƣ hạng bình dân, tầm vóc trung bình, ngƣời gầy, tóc cắt thành hình cái gáo, nét mặt thanh tú và trông nhƣ khô khan. Ngƣời bị hắn xô lao vào phòng theo hắn trƣớc tiên và nắm đƣợc vai hắn: đó là ngƣời lính đi áp giải, nhƣng Mikolai quẫy tay một cái khiến hắn phải thả ra một lần nữa.

Một đám ngƣời hiếu kỳ xúm xít ngoài cửa. Có mấy ngƣời chực len vào. Tất cả những việc kể trên đều diễn ra trong một khoảnh khắc.

- Ra đi đã, chƣa đến lúc! Đợi ta gọi hẵng vào chứ? Sao lại dẫn hắn đến sớm thế? - Porfiri Petrovich làu bàu, vẻ bực bội hết sức và dƣờng nhƣ cuống quít lên.

Nhƣng Mikolai bỗng quỳ xuống.

- Làm cái gì thế? - Porfiri quát, vẻ sửng sốt.

- Tôi có tội! Tôi xin thú! Tôi là kẻ giết ngƣời - Mikolai nói, giọng nhƣ hơi ngắc ngứ, nhƣng khá to.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Mọi ngƣời lặng đi trong khoảng mƣời giây, nhƣ thể đều bị cấm khẩu; thậm chí ngƣời lính áp giải còn né ngƣời ra xa Mikolai, lùi dần về phía cửa và đứng sững ra đấy.

- Cái gì thế? - Porfiri Petrovich trấn tĩnh lại quát Tôi… là kẻ giết ngƣời… - Mikolai nhắc lại sau một phút im lặng.

- Sao…mày…Sao… Mày giết ai?

Porfiri Petrovich bối rối ra mặt. Mikolai lại im lặng một giây.

- Tôi giết Aliona Ivanovna và em gái bà ta, Lizaveta Ivanovna, tôi… giết… bằng rìu. Tôi bị quẫn trí… - vẫn quỳ nhƣ cũ, hắn nói thêm, rồi lại im bặt.

Porfiri Petrovich đứng yên một lát nhƣ suy nghĩ điều gì, nhƣng rồi bỗng vùng vằng xua tay đuổi mấy ngƣời nhân chứng bất ngờ kia đi. Họ lui ra ngay, và cánh cửa khép lại. Porfiri đƣa mắt về phía Raxkonikov đang đứng trong góc phòng ngây dại nhìn Mikolai, toan đi về phía chàng nhƣng bỗng dừng lại nhìn chàng một lát rồi lập tức đƣa mắt sang phía Mikolai, rồi lại nhìn sang Raxkonikov, rồi lại nhìn Mikolai, rồi đột nhiên nhƣ nổi xung lên, lại xông vào hắn.

- Mày đã vội nói chuyện quẫn trí với tao làm gì? - Porfiri quát lên, giọng gần nhƣ hằn học. - Tao đã hỏi mày có mù quáng hay không đâu, nói đi: mày giết ngƣời hả?

- Tôi là kẻ giết ngƣời… tôi xin cũng khai… - Mikolai nói.

- Chà? Mày giết bằng gì?

- Bằng rìu ạ. Tôi đã giấu sẵn.

- Chà! Vội thế! Một mình mày à?

Mikolai không hiểu câu hỏi.

- Một mình mày giết à?

- Một mình tôi. Còn Mitka không có tội tình gì, nó không can dự vào việc nầy.

- Nầy đừng có vội nói chuyện Mitka! Chà!… Thế lúc ấy mày làm thế nào chạy xuống thang gác?

Mấy ngƣời gác cổng trông thấy cả hai đứa chúng mày kia mà?

- Đó là tôi muốn đánh lạc hƣớng… cho nên… mới chạy với Mitka, - Mikolai đáp vội, vẻ nhƣ đã nhằm sẵn từ trƣớc.

- Thôi, đúng thật rồi! - Porfiri căm giận quát lên, - ngƣời ta mớm cho nó cái gì là nó tuôn ra y nhƣ

thế! - y lẩm bẩm nói một mình: và chợt trông thấy Raxkonikov. Hình nhƣ ông ta mải chú ý đến Mikolai đến nỗi trong chốc lát quên bẵng cả Raxkonikov đi. Bây giờ sực nhớ ra và thậm chí còn lộ

vẻ bối rối…

- Rodion Romanovich, anh ơi! Xin lỗi anh nhé, - y bƣớc vội về phía chàng, - thế nầy không ổn đâu; xin anh… anh ở đây chẳng có ích lợi gì cả… chính tôi cũng… anh thấy đấy, thật là những chuyện bất ngờ! Xin mời anh…

Rồi cầm tay chàng, Porfiri chỉ ra cửa.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Hình nhƣ ông không ngờ thì phải? - Raxkonikov nói, dĩ nhiên chàng cùng chƣa hiểu gì lắm, nhƣng đã có đủ thời giờ vững tâm hẳn trở lại.

- Thì anh cũng có ngờ đâu, anh bạn! Kìa tay anh vẫn còn run bắn lên kia kìa, hê hê…

Nhƣng anh cũng run đấy thôi, ông Porfiri Petrovich ạ?

- Tôi cũng run. Tôi cũng không ngờ!

Hai ngƣời đã ra đến cửa. Porfiri sốt ruột đợi Raxkonikov ra.

- Thế ông không cho tôi xem cái trò bất ngờ kia nữa à? - Raxkonikov hỏi.

- Nói thì ra dáng thế, nhƣng răng cứ đánh vào nhau côm cốp, hề hề. Anh có khiếu châm biếm lắm.

Thôi, xin chào anh.

- Theo tôi thì xin vĩnh biệt mới đúng.

- Cái đó còn tuỳ ý Chúa, còn tuỳ ý Chúa! - Porfiri lẩm bẩm: môi có rúm lại thành một thứ nụ cƣời.

Khi đi qua vẫn phòng sở cảnh sát, Raxkonikov nhận thấy có nhiều ngƣời chăm chú nhìn chàng. Ở

phòng mắc áo trong đám đông chàng kịp nhận ra hai ngƣời gác cổng ở nhà ấy. Hai ngƣời mà tối hôm kia chàng đã rủ lên quận cảnh sát. Họ đang đứng đợi cái gì không rõ. Nhƣng vừa ra đến đầu thang gác, chàng bỗng nghe giọng nói của Porfiri Petrovich léo nhéo ở sau lƣng. Ngoảnh lại, chàng thấy y đang chạy theo, thở hổn hển.

- Xin thƣa một câu nữa, anh Rodion Romanovich ạ, về tất cả những việc nầy thì xin tùy ý Chúa, nhƣng dù sao theo thủ tục sau nầy cùng cần hỏi thêm anh dăm câu… cho nên chúng ta sẽ còn gặp nhau đấy, thế đấy!

Và Porfiri tƣơi cƣời dừng lại trƣớc mặt chàng.

- Thế đấy - Y nhắc lại.

Có thế phỏng đoán rằng y còn muốn nói gì nữa, nhƣng chẳng hiểu sao không nói ra đƣợc.

- Còn tôi thì tôi xin ông bỏ qua cho những chuyện ban nãy, ông Porfiri Petrovich ạ… tôi hơi nóng, -

Raxkonikov nói; bấy giờ chàng đã hoàn toàn vững tâm trở lại, đến nỗi cứ muốn lên mặt khiêu khích hắn chơi, một ý muốn không sao cƣỡng nổi.

- Không sao, không sao, - Porfiri đáp, vẻ hầu nhƣ mừng rỡ… - Chính tôi cũng thế… Tính tôi thật độc địa, rất ân hận, rất ân hận. Đấy, chung ta sẽ còn gặp nhau. Nếu Chúa thuận tình, ta sẽ còn gặp nhau nhiều, còn gặp nhau nhiều?

- Và sẽ biết nhau đến nơi đến chốn? - Raxkonikov đệm thêm.

- Và sẽ biết nhau đến nơi đến chốn, - Porfiri Petrovich tán đồng, và nheo mắt nhìn chàng, vẻ rất nghiêm trang. - Bây giờ anh đi dự lễ thánh?

- Lễ an táng.

- À quên, lễ an táng! Anh chú ý giữ gìn sức khỏe nhé, sức khỏe ấy…

- Còn về phần tôi thì không biết chúc ông thế nào đây! - Raxkonikov đáp, chàng đã bƣớc xuống cầu Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

thang nhƣng lại ngoảnh về phía Porfiri, - tôi cũng muốn chúc ông thành công, nhƣng ông cũng thấy đấy, chức vụ của ông nó khôi hài quá.

- Sao lại khôi hài? - Porfiri Petrovich lúc bấy giờ đã quay đi, cùng lại lập tức vểnh tai lên.

- Còn sao nữa, đấy nhƣ cái thằng Mikolai khốn khổ kia chắc đã bị ông hành hạ giầy vò theo cái kiểu tâm lý học của ông mãi cho đến khi nó chịu nhận mới thôi; chắc suốt đêm suốt ngày ỏng cứ nhắc đi nhắc lại với hắn: "Mày là kẻ giết ngƣời, mày là kẻ giết ngƣời…" Thế rồi đến bấy giờ hắn chịu nhận, ông lại bắt đầu nhồi vào sọ hắn một bài khác: "Mày nói láo không phải mày là kẻ giết ngƣời! Mày không thể là kẻ giết ngƣời đƣợc. Ngƣời ta mớm cho cái gì cũng nói ra y nhƣ thế?". Đấy, nhƣ thế mà còn bảo cái nghề của ông không khôi hài nữa hay sao?

- Hê - hê - hê? Thế ra anh cũng để ý vừa rồi tôi có nói với Mikolai là "mớm cho cái gì hắn cũng nói"

à?

- Sao lại không để ý?

- Hê - hê! Anh sắc sảo lắm, sắc sảo lắm. Cái gì anh cũng nhận thấy hết. Thật là một bộ óc có khiếu châm biếm! Anh đã bấm đúng vào phím hài hƣớc… hê - hê! Nghe nói trong số các nhà văn thì Gogol là ngƣời có khiếu ấy nhiều hơn cả phải không?

- Phải, Gogol.

- Phải, Gogol… xin chào, rất mong đƣợc gặp ông lại - Xin chào, rất mong đƣợc gặp ông lại…

Raxkonikov đi thẳng về nhà. Chàng mệt mỏi và hoang mang đến nỗi về đến nhà, chàng thả mình rơi phịch xuống đi-văng và ngồi thừ ra nhƣ thế trong mƣời lăm phút, chi để cho đỡ mệt và sắp xếp lại đƣợc phần nào những ý nghĩ đang rối tung lên trong đầu. Về Mikolai chàng cũng không buồn tìm cách cắt nghĩa xem sao nữa: chàng cảm thấy mình sửng sốt quá chừng, chàng thấy rằng trong những lời thú nhận của Mikolai có một cái gì vô lý, kỳ lạ mà hiện nay chàng không tài nào hiểu nổi. Nhƣng những lời thú nhận đó là một việc có thật. Chàng thấy rõ ngay những hiệu quả của việc ấy trƣớc sau rồi ngƣời ta cũng phát hiện ra hắn nói dối, và lại sẽ quay sang chàng. Nhƣng ít nhất từ giờ cho đến khi ấy chàng cũng đƣợc tự do và nhất thiết phải làm một cái gì để tự vệ, vì nguy cơ nầy không sao tránh khỏi.

Nhƣng nguy đến mức nào? Tình hình bắt đầu rõ nét ra; khi nhớ lại đại khái cuộc nói chuyện với Porfiri, chàng không khỏi một lần nữa rùng mình khiếp sợ. Dĩ nhiên chàng chƣa biết hết chủ tâm của Porfiri, chƣa thể hiểu thấu đƣợc tất cả những mƣu mô của y lúc bấy giờ. Nhƣng thủ đoạn của y cũng đã lộ rõ một phần, và dĩ nhiên, hơn ai hết. Raxkonikov hiểu rõ "nƣớc cờ" của Porfiri đáng sợ đến nhƣờng nào. Chí một chút nữa thôi là chàng đã có thể tiết lộ hoàn toàn, lần nầy có bằng chứng hẳn hỏi. Biết rõ cái tâm lý bệnh tật của chàng và ngay từ đầu đã nắm vững và soi thấu vào tim gan chàng.

Porfiri đã hành động một cách tuy quá mạnh dạn, nhƣng hầu nhƣ chắc chắn, không còn nghi ngờ gì nữa, lúc nãy Raxkonikov đã sơ hở quá nhiều, nhƣng vẫn chƣa đến nỗi tiết lộ những sự việc cụ thể; Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tất cả vẫn còn là tƣơng đối. Nhƣng dù sao, liệu bây giờ chàng có quan niệm đƣợc sự việc vừa xảy ra một cách đúng đắn hay không? Liệu chàng có lầm không? Hôm nay Porfiri muốn đƣa đến kết quả

nào? Cụ thể hắn muốn gì? Có thật là hắn đang chờ đợi một cái gì không?

Ví thử không có Mikolai xuất hiện bất thình lình làm cho cơ sự hỏng bét ra, hai ngƣời sẽ chia tay nhau nhƣ thế nào?

Porfiri đã để lộ gần hết các nƣớc cờ của ông ta; dĩ nhiên nhƣ vậy cũng liều lĩnh, nhƣng quả ông ta đã cố để lộ ra; và Raxkonikov có cảm tƣởng rằng nếu Porfiri còn biết gì hơn, y cũng sẽ để lộ ra nốt. Cái

"trò bất ngờ" ấy là cái gì? Một trò đùa dai chăng? Nó có nghĩa gì không? Nó có thể che giấu một cái gì giổng nhƣ một sự kiện, một lời buộc tội có căn cứ không? Con ngƣời hôm qua chăng? Hắn biến đi đàng nào? Hôm nay hắn ở đâu? Vì nếu Porfiri có nắm đƣợc một cái gì chắc chắn, thì dĩ nhiên cái đó phải có liên quan đến ngƣời hôm qua…

Chàng ngồi trên đi-văng, đầu gục xuống, hai khuỷu tay chống lên đầu gối, hai bàn tay bƣng lấy mặt.

Khắp ngƣời chàng vẫn còn run lên từng cơn. Cuối cùng chàng đứng dậy, lấy mũ, nghĩ ngợi một lát và bƣớc ra cửa.

Không hiểu sao chàng cứ có cảm giác là ít nhất ngày hôm nay chàng có thể coi nhƣ mình ở ngoài vòng nguy biến. Chàng chợt thấy vui vui trong lòng: chàng muốn đi cho nhanh đến nhà Katerina Ivanovna. Đến dự lễ an táng thì dĩ nhiên là muộn mất rồi, nhƣng dự tiệc tang thì còn kịp, và ở đây, chỉ lát nữa, chàng sẽ đƣợc gặp Sonya.

Chàng dừng lại suy nghĩ, và một nụ cƣời yếu ớt hiện lên trên môi chàng.

- Hôm nay! Ngay hôm nay! - Chàng nhẩm đi nhẩm lại một mình, - phải, ngay hôm nay: Phải thế mới đƣợc…

Chàng toan mở cửa thì đột nhiên cánh cửa tự nó mở ra. Chàng giật mình nhảy lùi lại. Cánh cửa mở

từ từ và nhè nhẹ, và một bóng ngƣời bỗng hiện ra: con ngƣời hôm qua, con ngƣời từ dƣới đất trồi lên.

Hắn dừng lại trên ngƣỡng cửa, im lặng nhìn Raxkonikov và bƣớc một bƣớc vào phòng. Hắn vẫn y nhƣ hôm qua, cũng cái dáng dấp ấy, cũng ăn mặc nhƣ thế, nhƣng vẻ mặt và khóe mắt của hắn đã thay đổi hắn: hôm nay trông hắn buồn rƣời rƣợi; hắn đứng yên một lát rồi buông một tiếng thở dài nặng trĩu. Chỉ thiếu đƣờng hắn áp lòng bàn tay lên má, ngả đầu sang một bên nữa là sẽ trông hệt nhƣ

một mụ đàn bà.

- Ông muốn gì? - Raxkonikov lặng ngƣời đi, hỏi.

Ngƣời kia im lặng một lát rồi bỗng cúi xuống gần sát đất chào chàng, ngón đeo nhẫn trên bàn tay phải chạm xuống sàn nhà.

- Ông làm gì thế - Raxkonikov kêu lên.

- Tôi có tội, - hắn đáp khẽ.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Tội gì?

- Tội đã có ác ý với ông.

Hai ngƣời nhìn nhau một lát.

- Hôm ấy tôi bực quá. Hôm ấy ông đến đằng kia, có lẽ là đang say, bảo hai ngƣời gác cổng lên quận vả lại hỏi đến vũng máu, tôi rất bực mình khi thấy họ cứ để mặc ông, cho ông là ngƣời say rƣợu. Tôi giận đến nỗi đêm ấy không ngủ đƣợc nữa. Chúng tôi nhớ lại địa chỉ của ông, và hôm qua chúng tôi đã đến đây hỏi…

- Ai đến? - Raxkonikov ngắt lời, trong giây lát chàng đã bắt đầu nhớ ra.

- Tức là tôi ấy, tôi đã xúc phạm đến ông.

- Thế ông là ngƣời ở trong nhà ấy à?

- Vâng, tôi cùng ở đấy, lúc ấy tôi cùng đứng ở cổng với họ, ông quên rồi sao? Tôi cũng có một cửa hiệu ở đằng ấy, đã lâu. Chúng tôi làm nghề thuộc da lông thú, lĩnh việc về nhà làm… hôm ấy tôi bực nhất…

Và Raxkonikov bỗng nhớ lại rõ mồn một cả cái cảnh ngày hôm kia dƣới cổng; chàng nhớ rằng ngoài hai ngƣời gác cổng còn có mấy ngƣời nữa đứng đấy, trong số đó có cả những ngƣời đàn bà. Chàng nhớ lại một giọng nói bảo cứ dẫn thẳng chàng lên quận. Diện mạo ngƣời nói câu ấy thì chàng không nhớ và ngay bây giờ chàng cũng không nhận ra, nhƣng chàng vẫn còn nhớ là hôm ấy chàng có quay lại trả lời hắn…

Té ra cả cái cơn khiếp sợ ngày hôm qua của chàng chỉ vì thế. Khủng khiếp nhất là nghĩ rằng mình suýt chết, suýt làm hại mình chỉ vì một việc vô nghĩa nhƣ vậy. Thế nghĩa là ngoài chuyện đi thuê phòng và hỏi đến vũng máu ra, ngƣời kia không thể kể gì nữa cả. Thế nghĩa là Porfiri cũng không nắm đƣợc gì, không có gì hết, ngoài cái cơn mê sảng ấy, không có lấy một sự kiện nào ngoài cái tâm lý ấy ra, một căn cứ hai mặt, không có gì chắc chăn. Thế nghĩa là nếu không có sự kiện gì xuất hiện thêm nữa (mà nó không thể xuất hiện đƣợc, không đƣợc xuất hiện, không đƣợc) thì… thì chúng liệu có thể làm gì đƣợc chàng? Dù cho chúng có bắt chàng đi nữa, thì chúng lấy bằng cớ ở đâu mà kết tội chàng? Vả nhƣ thế cũng có nghĩa là mãi đến giờ, mãi vừa rồi Porfiri mới hiểu chuyện chàng đi "thuê phòng", chứ trƣớc đấy hắn không hề hay biết gì.

- Chính ông đã nói với Porfiri hôm nay… là tôi có đến đằng ấy? - Chàng kêu lên, chợt nẩy ra một ý đột ngột.

- Porfiri nào? viên dự thẩm à?

- Tôi nói đấy. Hai ngƣời gác cổng không chịu đi, cho nên tôi đi!

- Hôm nay?

- Tôi đến trƣớc ông có vài phút. Tôi đã nghe họ nói, nghe hết, tôi biết ông ấy hành tội ông nhƣ thế

nào.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Ở đâu? Thế nào? Lúc nào?

- Thì ngay ở đấy, sau cánh cửa ngăn ấy; tôi ngồi suốt ở đấy!

- Sao? Thế ra ông là cái "trò vui bất ngờ" ấy đấy phải không? Sao lại có thể nhƣ thế đƣợc nhỉ? Ông thử nói rõ ra xem?

- Thấy hai ngƣời gác cổng không chịu nghe tôi đi lên quận - ngƣời kia nói - vì đã muộn rồi, họ nói thế, hơn nữa lại sợ các quan mắng vì không lên báo ngay lúc ấy tôi bực mình quá mất cả ngủ, thế rồi tôi đi dò xem ông ở đâu. Hôm qua tôi đã dò đƣợc, thế là sáng hôm nay tôi lên quận. Lần thứ nhất tôi đến thì ông ta đi vắng. Một giờ sau tôi lại đến, thì họ knông tiếp, lần thứ ba họ mới cho vào. Tôi mới kể hết cho ông ta biết, thế là ông ta lồng lộn lên chạy khắp phòng, đấm ngực thùm thụp: "Quân kẻ

cƣớp, chúng mày làm ăn với tao nhƣ thế à? Tao mà biết thế thì tao cho lính đến giải hắn về đồn ngay!" Rồi ông ta chạy ra gọi một ngƣời nào đến rồi kéo ra một góc nói thầm thì xong lại đến hỏi tôi và chửi vung lên một hồi. Tôi thuật hết lại cho ông ta biết và nói rằng hôm qua, khi tôi nói câu ấy, ông không dám trả lời gì cả và không nhận ra tôi. Ấy thế là ông ta lại chạy lồng lộn, đấm ngực, tức giận điên cuồng, rồi khi có ngƣời vào báo là ông đến, ông ta mới bảo tôi ra ngồi sau tấm ván ngăn, ngồi cho yên, có nghe gì cùng không đƣợc cựa quạy. Ông ta thân hành ra lấy một chiếc ghế và khoá trái tôi lại, "có lẽ ta sẽ gọi đến anh", ông ấy bảo thế. Và sau khi họ dẫn Mikolai đến. Ông vừa đi đƣợc một chút thì ông ấy tha tôi về ngay: "ta sẽ còn gọi anh đến hỏi nữa", ông ấy bảo thế…

- Trong khi ông ở đây, hắn có hỏi Mikolai à?

Ông vừa ra khỏi thì ông ấy cũng dẫn tôi ra luôn, rồi mới bắt đầu hỏi Mikolai.

Ngƣời tiểu thƣơng ngừng nói và bỗng lại cúi mình chào, ngón tay chạm xuống sàn.

- Xin ông tha thứ cho tôi đã tố giác, làm hại ông.

- Cháu sẽ tha tội cho ông, - Raxkonikov đáp, và chàng vừa dứt lời thì ngƣời kia lại cúi chào một lần nữa, nhƣng lần nầy không chào sát đất mà chỉ nghiêng mình thôi, chậm rãi quay đi và bƣớc ra khỏi phòng.

"Toàn những bằng cứ hai mặtt. Bây giờ thì toàn những bằng cứ hai mặt thôi" - Raxkonikov nhẩm đi nhẩm lại, rồi bƣớc ra khỏi phòng, vững tâm hơn bao giờ hết.

"Bây giờ ta sẽ con vật lộn với nhau" - Chàng tự nhủ với một nụ cƣời hằn học trong khi bƣớc xuống thang gác. Nhƣng chàng hằn học là hằn học với bản thân mình, chàng khinh bỉ và hổ thẹn nhớ lại cái thái độ "hèn nhát" của mình.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 25

Phần V

Buổi sáng kế theo cuộc giãi bày tai hại đối với Piotr Petrovich đã diễn ra giữa ông ta với Dunia và Punkheria Alekxandrovna, cũng đã có tác dụng làm cho ông ta tỉnh ngộ. Ông ta dần dần buộc lòng phải nhận rằng việc vừa rồi quả là một sự kiện có thật và không sao hoán cái đƣợc nữa, mặc dầu ông ta hết sức khó chịu và vẫn thấy đó là một việc hầu nhƣ hoang đƣờng, tuy đã xảy ra thật, nhƣng vẫn vô lý hết sức, không thể nào tƣởng tƣợng đƣợc. Lòng tự ái bị tổn thƣơng cắn rứt tâm can ông suốt đêm hôm ấy nhƣ một con rắn độc. Bƣớc xuống giƣờng, Piotr Petrovich lập tức đến soi gƣơng. Ông ta lo sợ không biết đêm qua trằn trọc nhƣ vậy, mặt mình có vàng võ đi chăng?

Song về mặt nầy thì hiện không có gì đáng lo ngại: nhìn vào cái dung mạo quý phái, trắng trẻo và hơi phát phì ra trong thời gian gần đây, Piotr Petrovich trong chốc lát lại thấy nguôi lòng, tin chắc mình sẽ lại kiếm đƣợc ý trung nhân ở một nơi nào khác, có lẽ lại còn tƣơm hơn ai kia nữa; nhƣng chỉ trong khoảnh khắc ông lại sực nhớ ra và nhổ toẹt sang một bên, khiến ông bạn trẻ cùng trọ một phòng là Andrey Xemionovich Lebeziatnikov phải mỉm cƣời: một nụ cƣời lặng lẽ nhƣng đầy ý nhạo báng.

Piotr Petrovich để ý thấy nụ cƣời và lập tức ghi vào số ký ức. Trong thời gian gần đây ông ta đã ghi vào số ký ức rất nhiều điều về ông bạn trẻ. Lòng căm giận của ông càng tăng gấp bội khi ông chợt nghĩ ra rằng đáng lẽ không nên cho Lebeziatnikov biết những chuyện xảy ra hôm qua. Đó là việc sai lầm thứ hai ông đã vì nóng nảy mà mắc phải trong ngày hôm ấy: trong cơn tức giận ông đã thỏ lộ

quá nhiều… Rồi suốt buổi sáng hôm đó, những chuyện bực mình cứ liên tiếp dồn đến. Ngay nhƣ ở

Nguyên lão viện, công việc ông đang lo toan cũng thất bại. Nhƣng ngƣời làm ông bực mình nhất là cái lão chủ căn nhà ông đã thuê để chuẩn bị cƣới vợ và chịu xuất tiền tu sửa, một lão thợ thủ công ngƣời Đức mới giàu lên: lão ta một mực không chịu huỷ bỏ giao kèo và khăng khăng đòi thực hiện từng khoản một, mặc dầu Piotr Petrovich đã giao lại cho lão căn nhà hầu nhƣ đã đƣợc tu sửa thành một căn nhà mới. Ở cửa hàng đồ gỗ cũng vậy, họ nhất định không chịu trả lại một rúp nào trong số

tiền đặt cọc mua hàng, tuy ông chƣa chở về nhà lấy một chiếc bàn, một chiếc ghế nào cả. "Chả nhẽ ta lại ẵm một mụ vợ khác mà cƣới để có cơ dùng bàn ghế".

Piotr Petrovich nghiến răng càu nhàu một mình, nhƣng cũng lúc ấy một ý nghĩ tuyệt vọng lại thoáng hiện lên: "Nhƣng có lẽ nào việc nầy lại hỏng bét không phƣơng cứu chữa? Lẽ nào lại không cố thử

một lần nữa xem sao? Hình ảnh quyến rũ của Dunia một lần nữa lại xói vào tim ông ta nhức nhối.

Piotr Petrovich đau khổ sống qua giờ phút nầy, và dĩ nhiên nếu giờ đây có thể ƣớc nguyện cho trời tru đất diệt Raxkonikov, ông ta sẽ khấn to lời ƣớc nguyện đó lên ngay lập tức.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

"Ngoài ra mình lại còn phạm một sai lầm nữa là không hề đƣa tiền cho họ, - Ông nghĩ thầm trong khi buồn rầu trở về phòng Lebeziatnikov - mẹ kiếp, không hiểu sao mình lại đâm ra bùn xỉn thế? Thậm chí mình cũng không biết tính lỗ lãi nữa. Mình trù tính để cho họ túng bấn ít lâu để rồi họ xem mình nhƣ một vị cứu tinh, thế mà lại để họ bay biến đi mất! Xì! Không, giá thời gian qua mình thí cho họ

độ một nghìn rƣỡi đề mua đồ cƣới, mua quà cáp, sắm ít hộp đồ tƣ trang vụn vặt và ít vải vóc hay những của khỉ gì đấy ở hiệu Knop hay hiệu tạp hoá Anh, thì công chuyện sẽ tƣơm tất hơn… và vững chắc hơn! Họ sẽ không từ khƣớc một cách dễ dàng nhƣ thế nầy! Cái hạng ngƣời ấy mà đã từ khƣớc thì thế nào cũng tự cho mình có bổn phận trả lại hết các thứ quà cáp và tiền bạc, mà trả thì khó, tiếc lắm! Mà lƣơng tâm cũng không yên: ai lại đi đuổi một ngƣời xƣa nay vẫn hào phóng và tế nhị nhƣ

vậy? Hừm! Mình hớ to rồi?Đoạn nghiến răng kèn kẹt một lần nữa, Piotr Petrovich chửi mình là đồ

ngốc… chửi thầm, cố nhiên.

Đi đến kết luận đó, ông ta về nhà cau có và hằn học gấp bội so với khi ông ta đi. Những công việc sửa soạn dọn tiệc tang ở nhà Katerina Ivanovna cùng thu hút trí tò mò của ông một phần. Từ hôm qua ông ta đã có nghe phong thanh về bữa tiệc tang nầy; ông lại còn nhớ mƣờng tƣợng rằng họ có mời ông thì phải; nhƣng vì đang mải lo việc riêng nên ông không chú ý gì đến những chuyện ấyông bèn vội vàng sang hỏi bà Lippevekzen đang lăng xăng bên chiếc bàn đã trải khăn ăn trong khi bà Katerina Ivanovna còn bận ngoài nghĩa địa: thì đƣợc biết rằng bữa tiệc tang sẽ tổ chức trọng thế, hầu hết các khách trọ trong nhà đều đƣợc mời đến, ngay cả những ngƣời không quen ngƣời quá cố, cho chí ông Andrey Xemionovich cũng vậy tuy cách đây không lâu ông ta có chuyện xích mích với Katerina Ivanovna, và cuối cùng là chính bản chân ông Piotr Petrovich không những đƣợc mời mà lại còn đƣợc mong mời thiết tha nữa, vì ông hầu nhƣ là vị khách trọng yếu nhất trọ trong nhà nầy.

Đến nhƣ bà Amalya Ivanovna cũng đƣợc mời mọc một cách kính cẩn, bất chấp những chuyện lôi thôi trƣớc đây, cho nên bây giờ bà ta đang lo lắng dọn dẹp, sai bảo nhƣ bà chủ nhà, và hầu nhƣ cũng cảm thấy thú vị trong việc nầy. Hơn nữa bà ta lại ăn mặc rất sang, tuy là kiểu áo tang nhƣng cũng may bằng lụa mới tinh, ren thùa lộng lẫy, và rất lấy làm hãnh diện với cách trang phục đó. Những tin tức thu lƣợm đƣợc gợi cho Piotr Petrovich một ý định, và ông trở về phòng riêng, tức là phòng của Andrey Xemionovich Lebeziatnikov, trong một tâm trạng có phần đăm chiêu tƣ lự. Số là ông cũng đƣợc biết rằng trong các khách khứa đƣợc mời đến dự tiệc có cả Raxkonikov.

Andrey Xemionovich suốt buổi sáng hôm ấy ở nhà. Giữa ông ta với Piotr Petrovich đã hình thành những mối quan hệ kỳ lạ, song cũng có phần tự nhiên: Piotr Petrovich khinh miệt và thù ghét ông ta không bỏ đâu cho hết hầu nhƣ ngay từ hôm đầu đến ở đât, nhƣng mặt khác lại dƣờng nhƣ có ý sợ

ông ta. Lên Petersburg, Piotr Petrovich đến ở nhà Andrey Xemionovich không phải chỉ vì tính tằn tiện bủn xỉn: hình nhƣ đó chính là lý do chủ yếu, nhƣng ngoài ra lại còn một lý do khác nữa. Hồi còn tỉnh nhỏ ông ta đã có nghe nói Andrey Xemionovich, ngƣời trƣớc kia đƣợc ông ta làm giám hộ, là Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

một trong những ngƣời thanh niên tiến bộ hăng hái nhất và hơn nữa còn đóng một vai trò quan trọng trong một số tổ chức ly kỳ, gần nhƣ huyễn hoặc. Điều đó gieo một ấn tƣợng khá mạnhvào óc Piotr Petrovich. Tất cả những tập đoàn đó, gồm những kẻ có thế lực, biết nhiều, khinh miệt và lên án mọi ngƣời, đã từ lâu gây nên trong lòng Piotr Petrovich một mối sợ hãi đặc biệt song cũng hết sức mơ hồ.

Dĩ nhiên, nhất là hồi ở tỉnh nhỏ, ông ta không thể nào có một khái niệm chính xác hay dù chỉ gần đúng thôi cũng vậy, về những việc đại loại nhƣ thế. Cũng nhƣ mọi ngƣời, ông có nghe nói có những đảng phải gọi là tiến bộ, hƣ vô chủ nghĩa, những phải tố cáo v.v, nhất là ở Petersburg; nhƣng cũng nhƣ nhiều ngƣời khác, ông ta phóng đại và bóp méo ý nghĩa những danh từ nầy đến mức quái gở. Đã mấy năm nay ông ta sợ nhất những vụ tố cáo công khai, và đó chính là điều chủ yếu khiến ông luôn luôn lo lắng quá mức, nhất là khi tính chuyện dọn lên Petersbung hoạt động. Về mặt nầy ông phát hoảng lên nhƣ trẻ nhỏ thƣờng phát hoảng. Cách đây mấy năm, hồi còn ở tính nhỏ, khi mới bắt đầu xây dựng sự nghiệp, ông đã gặp hai trƣờng hợp những nhân vật khá quan trọng bị tố cáo công khai một cách tàn nhẫn, lại là những ngƣời ông ta vẫn bấu víu, nƣơng tựa. Một trong hai vụ đó kết thúc một cách đặc biệt nhục nhã cho ngƣời bị tố cáo, còn vụ kia thì thậm chí đã suýt thành chuyện lôi thôi to. Chính vì thế cho nên Piotr Petrovich đã định hễ đến Petersbung là tìm hiểu ngay tình thế, và nếu cần, phải đón trƣớc và lấy lòng "các thế hệ trẻ". Về mặt nầy ông trông mong vào Andrey Xemionovich và khi đến thăm Raxkonikov chẳng hạn, ông cũng đã tuôn ra đƣợc dăm câu học lỏm.

Dĩ nhiên chẳng mấy lâu ông ta đã có đủ thì giờ thấy rõ Andrey Xemionovich là một con ngƣời hết sức tầm thƣờng và khá ngờ nghệch. Nhƣng điều đó không hề mảy may làm cho Piotr Petrovich thay đổi định kiến và vững tâm thêm.

Dù ông có thấy rõ rằng bọn tiến bộ cũng đều là những tay ngốc nghếch cả, thì ông cũng không bớt lo lắng chút nào. Nói cho đúng ra. Ông không hề quan tâm đến những học thuyết, tƣ tƣởng, hệ thống mà Andrey Xemionovich không ngớt nhồi vào tai ông. Ông có một mục đích riêng. Ông chỉ cần biết ngay: càng sớm càng tôi, là tình hình ở đây ra sao? Những con ngƣời ấy có thế lực hay không? Bản thân có điều gì đáng sợ không? Nếu ông mƣu toan việc nầy việc nọ thì họ có tố cáo hay không, nếu họ tố cáo, thì cụ thể họ sẽ lên án cái gì, và đặc biệt hiện nay họ đang tố cáo cái gì. Thế vẫn chƣa đủ: liệu có cách gì ẩn ý với họ và lợi dụng họ, nếu quá họ có thế lực thật? Có cần phải làm nhƣ thế

không? Chẳng hạn, liệu có thể nhờ chính họ làm trung gian đề ngấm ngầm xây dựng một cái gì trên con đƣờng sự nghiệp không. Nói tóm lại, trƣớc mắt có đến hàng trăm vấn đề.

Andrey Xemionovich là một ngƣời công chức khẳng kheo, nƣớc da vàng vọt, ngƣời thấp bé, râu và tóc vàng một cách kỳ lạ, rất hãnh diện với bộ ria má tia thành cốt-lét. Hơn nữa ông ta luôn luôn đau mắt. Tính ông ta hơi nhu nhƣợc, nhƣng ăn nói thì lại khá chững chạc quả quyết và đôi khi còn rất bạo miệng nữa: lối ăn nói đó bao giờ cũng gây một sự tƣơng phản buồn cƣời với dáng ngƣời loắt choắt của ông ta. Ở nhà bà Amalya Ivanovna ông đƣợc liệt vào hạng khách trọ đứng đắn, nghĩa là Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

không rƣợu chè bê tha và trả tiền nhà sòng phẳng. Tuy có những đức tính đó, Andrey Xemionovich quả nhiên vẫn hơi khờ khạo. Ông ta nhiệt thành hƣớng theo phái tiến bộ và "các thế hệ trẻ của chúng ta". Đó là một trong vô số những hạng nhãi con quặt quẹo dốt nát,hợm hĩnh và tầm thƣờng làm thành cái lũ ô hợp bao giờ cũng chộp lấy tƣ tƣởng thời thƣợng nhất để rồi lập tức làm cho nó hoá ra dung tục, biến tất cả thành một thứ biếm hoạ, mặc dầu cũng có khi họ phụng sự những lý tƣởng đó một cách hết sức chân thành.

Và chăng, Lebeziatnikov tuy là ngƣời rất tốt bụng, nhƣng cũng bắt đầu thấy khó chịu với ngƣời cùng trọ và là ngƣời giám hộ cũ của mình: Piotr Petrovich. Cả hai bên đều đâm ra có ác cảm với nhau nhƣ

vậy một cách tự phát. Tuy Andrey Xemionovich quả có khờ khạo thật, nhƣng dần dần cũng bắt đầu thấy rõ Piotr Petrovich lợi dụng mình và trong thâm tâm vẫn khinh miệt mình, rằng "con ngƣời nầy có một cái gì không thật". Andrey Xemionovich đã thử trình bày cho ông ta nghe về hệ thống của Fourier và học thuyết Darwin, nhƣng Piotr Petrovich, nhất là ít lâu nay, bắt đầu có thái độ quá ngạo nghễ trong khi nghe, và mấy ngày vừa qua lại còn lên tiếng chửi bới nữa. Số là do bản năng ông ta đã bắt đầu hiểu ra rằng Lebeziatnikov không những là một kẻ tầm thƣờng và ngốc nghếch, mà có lẽ

lại còn là một tay khoác lác nữa, và không hề có thế lực gì đáng kể ngaytrong tập đoàn của hắn cũng vậy, chẳng qua chỉ đƣợc ngƣời ta mớm lại cho thôi: hơn nữa, ngay cả cái nghề của hắn ta là nghề

tuyên truyền, có lẽ hắn cùng không biết cho đến nơi đến chốn, cho nên thƣờng hay lúng túng quá mức, còn nói gì đến chuyện hắn có thể tố cáo ai. Nhân tiện cũng xin nói qua rằng mƣơi ngày gần đây, nhất là hồi đầu, Piotr Petrovich vui lòng nhận những lời tâng bốc khá kỳ quặc của Andrey Xemionovich, nghĩa là ông ta lặng thinh không cãi lại khi Andrey Xemionovich gán cho ông cái sẵn sàng góp phần vào việc xây dựng một "công xã" mới sắp tổ chức ở một nơi nào trên phô Mesanxkaya; hay là không cản trở Dunia, nếu ngay trong tháng đầu chung sống, cô ta nảy ra ý bắt nhân tình chẳng hạn; hoặc giả không rửa tội cho con cái sau nầy v.v… và v.v… đại loại nhƣ thế.

Theo thói thƣờng, Piotr Petrovich không cải chính những đức tính mà ngƣời ta gán cho mình, dù nó có kỳ quặc nhƣ thế nữa thì ông cũng để yên, vì bất cứ lời tâng bốc nào cũng đều làm cho ông thích thú.

Sáng hôm ấy Piotr Petrovich vừa đi đổi mấy xấp giấy bạc về, đang ngồi trƣớc bàn đếm lại. Andrey Xemionovich, xƣa nay hầu nhƣ không bao giờ có tiền, đang đi lại trong phòng và vờ làm ra vẻ nhƣ

nhìn những xấp giấy bạc ấy một cách dửng dƣng, thậm chí còn khinh bỉ nữa. Ngƣợc lại, Piotr Petrovich không đời nào có thể tin rằng Andrey Xemionovich thật tình có thể nhìn mớ tiền ấy một cách thản nhiên; về phần mình Andrey Xemionovich lại chua chát nghĩ rằng quả nhiên Piotr Petrovich có thể nghĩ về mình nhƣ vậy, có lẽ lại còn hài lòng vì có dịp trêu thêm ông bạn trẻ với mấy xấp giấy bạc bày la liệt trên bàn, nhắc cho ông bạn nhớ đến cái thân phận hẩm hiu của mình và thấy hết sự khác nhau rõ rệt giữa hai ngƣời.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Lần nầy Andrey Xemionovich thấy Piotr Petrovich có vẻ cáu bẩn và lơ đãng hơn hẳn mọi khi, tuy ông ta đã bắt vào câu chuyện ƣa thích nhất là việc thành lập một "công xã" đặc biệt. Những câu nhận xét và bắt bẻ nhát gừng mà Piotr Petrovich thốt lên trong khi thấy những hòn xâu kêu lách cách trên chiếc bàn tính, lộ rõ ý giễu cợt vô lề và cố tình. Nhƣng Andrey Xemionovich vốn là ngƣời "nhân đạo", nghĩ rằng tâm trạng Piotr Petrovich là do cuộc đoạn tuyệt với Dunia hôm qua mà ra, và nóng lòng muốn chuyển câu chuyện sang vấn đề ấy; ông ta có những ý kiến rất tiến bộ và có tác dụng tuyên truyền để đem nói về việc nầy, có thể an ủi ông bạn đáng kính, và "chắc chắn" sẽ giúp cho ông ta tiến bộ thêm.

- Ở nhà cái mụ… cái bà quả phụ ấy dọn tiệc tùng gì thế? - Piotr Petrovich bỗng ngắt lời Andrey Xemionovich ở đoạn lý thú nhất.

- Làm nhƣ thể ông không biết ấy? Hôm qua tôi đã trình bày cho ông nghe ý kiến của tôi về các thứ lễ

nghi ấy rồi mà… Bà ta cũng có mời cả ông nữa, tôi nghe nói thế. Hôm qua chính ông cũng có nói chuyện với bà ta…

- Tôi không thể ngờ cái con mẹ ngốc nghèo kiết ấy lại đem hết số tiền của cái thằng ngốc kia cho ra dọn tiệc. Ngay lúc nãy đi ngang qua nhà mụ, tôi cũng vẫn lấy làm lạ: sửa soạn nhặng xị cả lên, lại có cả rƣợu riếc nữa! Mụ ta đã mời đƣợc mấy ngƣời có ma nó biết là hạng ngƣời nào! - Piotr Petrovich nói tiếp, luôn luôn đặt câu hỏi và gợi cho Lebeziatnikov nói, hình nhƣ đang có một chủ ý gì trong đầu. - Sao? Ông bảo mụ ta mời cả tôi à? - Ông bỗng ngẩng đầu lên hỏi. - Lúc nào? Tôi không nhớ.

Dù sao tôi cũng không đến. Tôi đến làm gì? Hôm qua tôi chỉ nhân tiện nói qua với mụ là với tƣ cách quả phụ của một ngƣời công chức đang túng bấn, mụ có thể nhận đƣợc một số tiền trợ cấp tạm thời chi dụng trong một năm. Có lẽ vì thế mà mụ ta mời tôi chăng? Hê - hê!

- Tôi cũng không có ý định đến dự, - Lebeziatnikov nói.

- Còn phải nói! Đã thẳng tay đánh ngƣời ta còn đến làm gì: cũng ngƣợng chứ, hê - hê!

- Ai đánh? Đánh ai? - Lebeziatnikov bỗng sửng cồ lên, mặt đỏ gay.

- Thì tháng trƣớc ông đánh cái mụ Katerina Ivanovna chứ còn ai nữa! Hôm qua tôi có nghe nói… Tƣ

tƣởng của các ông là thế đấy? Cứ nói bênh vực phụ nữ mãi. Hê - hê - hê!

Và Piotr Petrovich có vẻ nhƣ hả dạ, lại bắt tay vào gẩy bàn tính.

- Chỉ là chuyện nhảm, chuyện vu khống! - Lebeziatnikov lồng lên (ông ta rất sợ nhắc đến chuyện nầy) - hoàn toàn không phải nhƣ thế! Việc xảy ra khác hẳn… Ông nghe nhầm đấy; chuyện đồn bậy?

Hôm ấy tôi chỉ tự vệ mà thôi. Chính mụ ta giƣơng nanh giƣơng vuốt ra xông vào tôi trƣớc… Mụ ta vặt mất của tôi cả một bên ria má… Tôi thiết tƣởng ngƣời ta có quyền bảo vệ thân thể mình chứ.

Hơn nữa tôi không cho phép ai hành hung tôi hết… Nguyên tắc của tôi là nhƣ vậy. Vì thế kia là lộng hành. Ông bảo tôi phải làm thế nào: cứ đứng ì ra đấy cho mụ ta đánh à? Tôi chỉ ấy mụ ta ra thôi!

- Hề - hê - hê! - Lugin vẫn cƣời hằn học.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Ông gây chuyện với tôi là vì chính ông đang cay cú còn nhƣ cái chuyện nhảm ấy thì quyết không dính dáng gì đến vấn đề phụ nữ? Ông hiểu sai rồi; tôi còn nghĩ rằng nếu đã cho là phụ nữ dính dáng với nam giới về mọi phƣơng diện, ngay cả về thể lực nữa, nhƣ ngƣời ta đã khẳng định, thì trong trƣờng hợp nầy cũng phải bình đẳng chứ. Dĩ nhiên sau đó tôi nghĩ ra rằng kỳ thực không thể đặt vấn đề đó ra, vì ẩu đả là không đƣợc rồi, và trong xã hội tƣơng lai không thể có ẩu đã… và dĩ nhiên trong chuyện ẩu đá mà cũng đòi hỏi bình đẳng thì thật chƣớng, tôi không đến nỗi ngu nhƣ thế… tuy vẫn có ẩu đả, nghĩa là sau nầy sẽ không còn, nhƣng bây giờ thì vẫn còn… Xì! Quỷ thật! Nói với ông thật khó? Tôi không đến dự tiệc tang không phải vì chuyện ấy Tôi không đến chỉ vì muốn giữ nguyên tắc: để khỏi tham gia vào một hủ tục, chỉ có thế! Vả chăng cũng có thể đến để cƣời cho vui thế

thôi… Nhƣng tiếc là không có mấy ông cố đạo. Giá có thì thế nào tôi cũng đến.

- Nghĩa là ông định ngồi vào bàn của ngƣời ta mà ăn rồi nhổ vào đĩa và nhổ luôn vào mặt những ngƣời đã mời ông ăn chứ gì?

- Tuyệt nhiên không phải là phi nhổ, mà là phản đối! Vì một mục đích tốt. Nhƣ vậy tôi có thể gián tiếp góp phần tuyên truyền cho tƣ tƣởng tiến bộ. Mọi ngƣời đều có nhiệm vụ tuyên truyền, giáo dục tƣ tƣởng tiến bộ, có lẽ càng mạnh càng tốt, tôi sẽ có thể gieo rắc một tƣ tƣởng, một hạt giống. Và từ

hạt giống ấy sẽ nẩy ra một sự kiện. Nhƣ thế thì có gì xúc phạm đến họ? Lúc đầu họ sẽ mếch lòng nhƣng về sau chính họ sẽ thấy là tôi giúp ích cho họ. Đấy nhƣ ngƣời ta buộc tội cho cô Terebieva (cô ta bây giờ đã vào "công xã") vì khi cô ta bỏ gia đình ra đi và…trao thân cho kẻ khác. Cô ta đã viết thƣ cho cha mẹ nói là không muốn sống giữa những thành kiến cũ và muốn tự do kết hôn; ngƣời ta bảo nhƣ thế quá thô bạo đối với cha mẹ, lẽ ra nên nƣơng nhẹ họ, viết cho dịu dàng hơn. Theo tôi thì đó toàn là chuyện nhảm, quyết không cần dịu dàng gì cả, mà trái lại, trái lại, đây chính là nơi cần phản đối thật mạnh. Kìa nhƣ bà Varentx chung sống với chồng bảy năm, bỏ hai con lại rồi viết thƣ

nói dứt khoát với chồng: "Tôi đã nhận thức rằng sống với ông tôi không thể có hạnh phúc đƣợc. Tôi sẽ không bao giờ tha thứ cho ông đã lừa dối tôi, giấu giếm không cho tôi biết rằng có một cơ cấu xã hội khác mà phƣơng tiện tổ chức là công xã. Cách đây không lâu một con ngƣời hào hiệp đã cho tôi biết điều đó, tôi đã trao thân cho ngƣời ấy và sẽ cùng ngƣời ấy xây dựng công xã. Tôi nói thẳng ra nhƣ thế, vì tôi cho rằng lừa dối ông là bất lƣơng. Ông muốn thu xếp cho bản thân nhƣ thế nào thì tuỳ

ông. Ông đừng hòng kéo tôi trở lại, ông lạc hậu quá rồi. Tôi muốn đƣợc hạnh phúc". Đấy, viết loại thƣ nầy là phải viết nhƣ thế!

- Cái cô Terebieva ấy chính là ngƣời mà dạo trƣớc ông có nói là đã tự do kết hôn đến lần thứ ba đấy phải không?

- Xét cho đúng ra thì chỉ mới lần thứ hai! Mà dù có đến lần thứ tƣ, lần thứ mƣời lăm đi nữa thì cũng có can hệ gì. Và nếu có lúc nào tôi tiếc rằng cha mẹ tôi đã mất đi thì đó chính là lúc nầy, dĩ nhiên.

Tôi lại còn có mấy lần mơ ƣớc rằng nếu họ còn sống, tôi sẽ phản kháng cho họ một mẻ ra trò! Tôi sẽ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cố ý làm nhƣ vậy… Tôi sẽ cho họ biết tay, chà! Tôi sẽ cho họ thấy! Họ sẽ đƣợc một mẻ kinh ngạc.

Thật tiếc là tôi chẳng còn còn ai!

- Để cho họ kinh ngạc chứ gì? Hê - hê! Thôi đƣợc, ông muốn làm gì thì cứ làm: - Piotr Petrovich ngắt lời, - nhƣng nầy, ông thử nói tôi nghe một chút: ông có biết con gái ngƣời quá cố thì phải, cái cô gầy gầy ấy mà! Những điều họ đồn về cô ta hoàn toàn đúng đấy chứ?

- Thì đã sao? Theo tôi, nghĩa là theo quan điểm riêng của tôi, đó chính là một tình trạng hết sức bình thƣờng của phụ nữ. Sao lại khờng? Nghĩa là distinguons(1). Trong xã hội hiện thời dĩ nhiên nó không phải là bình thƣờng lắm, vì đó là một tình trạng bất đắc dĩ, chứ trong xã hội tƣơng lai thì nó hoàn toàn binh thƣờng, vì đó là một cách sống tự do. Mà ngay bây giờ cô ta cũng có quyền: cô ta đã từng đau khổ, và đó là cái vốn của cô ta, có thể nói là cái tƣ bản mà cô ta có toàn quyền sử dụng. Dĩ

nhiên trong xã hội tƣơng lai sẽ không cần có vốn gì nữa; nhƣng vai trò của ngƣời gái điếm sẽ đƣợc xác định theo một hƣớng khác, sẽ đƣợc xác định một cách công bằng hợp lý. Còn riêng cả nhân Sofia Xemionovna thì hiện nay tôi coi hành vi của cô ta nhƣ một sự phản kháng cụ thể và kịch liệt chống lại cơ cấu xã hội và do đó tôi hết sức kính trọng cô ta; thậm chí nhìn cô ta tôi còn thấy hả lòng hả dạ nữa.

- Thế mà ngƣời ta kể với tôi rằng ông đuổi cô ta ra khỏi nhà trọ nầy!

Lebeziatnikov nổi khùng lên.

- Đó lại là một lời vu khống - Ông ta thét lên. - Hoàn toàn, hoàn toàn không phải thế? Đó là cái mụ

Katerina Ivanovna mụ ấy nói bậy nhƣ thế, vì mụ chẳng hiếu gì sất! Mà tôi cũng không hề đeo đuổi cô Sofia Xemionovna. Chẳng qua tôi chi muốn giúp cô ta tiến bộ thôi, một cách hoàn toàn vô tƣ, nhằm cổ vũ tinh thần phản kháng trong cô ta… Tôi thì tôi chỉ cần sự phản kháng, còn bản thân Sofia Xemionovna thì lẽ tự nhiên không thể trọ ở đây đƣợc nữa rồi?

- Ông rủ cô ấy tham gia công xã chứ gì?

- Ông cứ nhạo báng mãi, mà nhạo báng một cách vụng về nhạt nhẽo, xin nói rõ nhƣ thế. Ông không hiểu gì hết? Trong công xã không làm gì có những vai trò nhƣ thế. Công xã lập ra chính là để đừng có những vai trò nhƣ thế nữa. Trong công xã vai trò đó thay đổi hẳn thực chất của nó, và cái gì ở đây là ngu xuẩn thì ở đấy lại là thông minh, cái gì trong hoàn cảnh hiện nay là phi tự nhiên thì trong công xã lại sẽ thành ra hoàn toàn tự nhiên. Tất cả đều tuỳ ở chỗ con ngƣời sống trong hoàn cảnh nào và môi trƣờng nào. Tất cả đều do môi trƣờng, bản thân con ngƣời chẳng là cái gì hết. Còn đối với Sofia Xemionovna thì cho đến nay tôi vẫn là chỗ thân tình: điều đó là một bằng chứng có thể cho ông thấy rõ rằng cô ta chƣa bao giờ xem tôi là một kẻ thù, một ngƣời đã xúc phạm đến cô ta. Phải! Ngay bây giờ tôi cũng đang lôi kéo cô ta vào công xã, nhƣng trên những cơ sở khác hẳn, khác hẳn! Có gì mà ông cƣời! Chúng tôi muốn thành lập một công xã riêng, đặc biệt, nhƣng trên những cơ sở rộng rãi hơn trƣớc. Chúng tôi cải tiến thêm các (quan điểm của chúng tôi. chúng tôi phủ nhận nhiều hơn! Giá Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Dobroliubov sòng lại, tôi sẽ tranh luận với ông ta! Còn nhƣ Bielinski thì tôi sẽ trị cho một mẻ. Trong khi chờ đợi, tôi tiếp tục giáo dục Sofia Xemionovna. Bản chất cô ta hết sức tốt đẹp!

- Ấy thế là ông lợi dụng cái bản chất tốt đẹp ấy chứ gì? Hê - hê!

- Không, không! Ồ, không Ngƣợc lại ấy chứ?

- Làm gì có chuyện ngƣợc lại! Hê - hê - hê… Nói thế mà nghe đƣợc!

- Ông phải tin mới đƣợc chứ! Vì lý do gì tôi lại đi che giấu ông, ông thử nói xem! Trái lại, chính tôi cũng lấy làm lạ: đối với tôi cô ta có vẻ trình bạch và cả thẹn đến mức sợ sệt quá mức ấy!

- Còn ông thì dĩ nhiên là ông giáo dục… hê hê! Ông chứng minh cho cô ta thấy rằng e thẹn nhƣ thế

là ngớ ngẩn chứ gì?

- Hoàn toàn không phải, hoàn toàn không phải nhƣ thế! Sao ông lại hiểu chữ giáo dục một cách thô thiển và - nói vô phép - ngu xuẩn nhƣ thế? Ông không hiểu gì hết? Trời ơi, ông còn… lạc hậu quá?

Chúng tôi đi tìm tự do cho phụ nữ, còn ông thì trong óc chỉ rặt một chuyện ấy… Trong khi gạt hẳn sang một bên vấn đề trinh tiết và tính cả thẹn của phụ nữ, xem đó là những chuyện vô ích, thậm chí là những thành kiến hủ lậu, tôi vẫn hoàn toàn, hoàn toàn dung thứ thái độ e dè của cô ta đối với tôi, vì đó là ý chí, là quyền của cô ta. Dĩ nhiên nếu cô ta tự nói với tôi: "Em thèm khát anh", thì tôi sẽ tự

cho mình là ngƣời diễm phúc, vì tôi rất thích cô gái nầy; nhƣng hiện nay, ít nhất là hiện nay không có ai cƣ xử với cô ta một cách lễ độ và kính cẩn hơn tôi, không có ai coi trọng nhân phẩm của cô ta hơn tôi… tôi đợi chờ và hy vọng - Chỉ có thế thôi!

- Tốt hơn ông nên tặng cô ta một cái gì, tôi cuộc là ông chƣa nghĩ đến việc ấy đấy.

- Ông không hiểu gì hết, tôi đã nói mà! Dĩ nhiên tình cảnh cô ta là nhƣ thế, nhƣng đây là một vấn đề

khác! Khác hẳn! Chẳng qua ông khinh miệt cô ta. Vừa trông thấy một việc mà ông tƣởng lầm là đáng khinh, ông đã không chịu nhìn một con ngƣời bằng một con mắt nhân đạo nữa. Ông chƣa biết bản chất cô ta ra sao! Tôi chỉ bực mình là gần đây cô ta chẳng đọc gì cả và không mƣợn sách của tôi nữa. Trƣớc kia cô vẫn mƣợn đấy. Cũng đáng tiếc là mặc dầu cô ta có một tinh thần phản kháng mạnh mẽ và cƣơng quyết, nhƣ hành động của cô, ta đã cho thấy một lần, cô ta vẫn dƣờng nhƣ ít tính độc lập? Ít sức phủ nhận, cho nên không dứt hẳn đƣợc ra khỏi một số thành kiến và… tƣ tƣởng ngu xuẩn.

Tuy vậy, có một số vấn đề cô ta hiểu rất rõ. Chẳng hạn, cô ta hiểu rất thấu đáo vấn đề hôn tay, nghĩa là nếu một ngƣời đàn ông hôn tay một ngƣời đàn bà, tức là đã có một quan niệm bất bình đắng xúc phạm tới phụ nữ. Chúng tôi có thảo luận vấn đề nầy, và tôi đã lập tức truyền đạt lại cho cô ta. Về các hiệp hội công nhân ở Pháp cô ta cũng nghe khá chăm chú. Hiện nay tôi đang giải thích cho cô ta hiểu vấn đề tự do vào phòng ngƣời khác trong xã hội tƣơng lai.

- Lại chuyện gì nữa thế?

- Gần đây chúng tôi có thảo luận vấn đề: một thành viên công xã có quyền vào phòng một thành viên khác không, dù là đàn ông hay đàn bà, bất cứ vào lúc nào… rốt cục chúng tôi đã giải quyết là có Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

quyền…

- Thế nếu lúc ấy ngƣời kia đang thoả mái những nhu cầu thiết yếu thì sao, hê - hê!

Andrey Xemionovich nổi giận lên.

- Ông thì cứ nói mãi đến những "nhu cầu" chết tiệt ấy! - Ông ta hằn học quát lên, - Chà, tôi thật bực mình vì khi trình bày cho ông nghe quan điểm tôi đã nhắc quá sớm đến những nhu cầu chết tiệt ấy!

Mẹ kiếp! Đó là một vấn đề gay go nhất đối với những ngƣời nhƣ ông, và tệ hơn cả là các ông chƣa biết đầu đuôi ra sao đã chế nhạo rồi! Cứ nhƣ thể mình đúng lắm ấy! Cứ nhƣ thể dáng lấy làm tự hào lắm! Xì! Tôi đã nhiều lần khẳng định rằng đối với những ngƣời mới tập tõm thì không có cách nào khác là trình bày vấn đề nầy sau cùng, khi họ đã tin chắc vào hệ thống, khi họ đã có trình độ kha khá và có định hƣớng. Ấy, ông thử hỏi xem ông thấy có gì đáng thẹn và đáng khinh trong cái hố vệ sinh chẳng hạn? Tôi thì tôi sẵn sàng tiên phong đi dọn bất cứ hố vệ sinh nào! Thậm chí ở đây cũng không có gì là hy sinh cả! Đây chỉ là một công việc, một hoạt động cao quý, hữu ích cho xã hội, không thua kém bất cứ hoạt động nào khác, mà lại còn hơn mọi hoạt động của một Raphaen hay một Puskin nào đó chẳng hạn, vì có ích hơn.

- Và cao quý hơn, cao quý hơn, hê - hê…

- Thế nào là cao quý hơn? Tôi không thể quan niệm rằng từ nay có thể dùng để đánh giá hoạt động của con ngƣời đƣợc "cao quý hơn", "hào hiệp hơn", toàn là chuyện nhảm nhí, chuyện vô lý, những từ

cũ kỹ đầy thành kiến, mà tôi nhất định phủ nhận! Cái gì có ích cho nhân loại thì cái ấy cao quý. Tôi chỉ hiểu có một từ: có ích. Ông muốn cƣời thì cứ cƣời, nhƣng sự thật nó nhƣ thế đấy!

Piotr Petrovich cƣời ha hà. Ông ta vừa đếm tiền xong và đem cất đi nhƣng vẫn còn để lại một phần ở

trên bàn, không biết để làm gì. Cái vấn đề "hố vệ sinh" nầy tuy tầm thƣờng nhƣ vậy, song cũng đã mấy lần làm cho Piotr Petrovich và ông bạn trẻ xung đột với nhau.

Sở dĩ những cuộc xung đột ấy đâm ra ngớ ngẩn, ngu xuẩn cũng chỉ vì Andrey Xemionovich nổi giận thật sự.

Lugin thì nhân dịp đó để giải khuây, và lúc nầy ông ta đặc biệt thấy muốn trêu gan Lebeziatnikov.

- Chỉ tại hôm qua ông bị thất bại cho nên ông mới cáu kỉnh và nhiễu sự thế! - Cuối cùng Lebeziatnikov thốt lên. Nói chung, tuy có tính "độc lập" và nhiều tinh thần "phản kháng" nhƣ vậy, không hiểu sao ông ta vẫn không dám chống chọi với Piotr Petrovich và vẫn giữ một thái độ kính nể

hình nhƣ đã quen từ mất năm trƣức.

- Tốt hơn là ông thử nói xem. - Piotr Petrovich cắt ngang, giọng trịch thƣợng và bực dọc, - Ông có thể… hay nói cho đúng hơn: có thật ông thân với ngƣời con gái nói trên không, và ông có thân với cô ta đến mức có thể mời cô ta vào đây, trong phòng nầy, ngay bây giờ không? Hình nhƣ họ ra nghĩa địa giờ đã về cả rồi thì phải… Tôi nghe tiếng họ đi lại rộn rịp lắm… Tôi có việc cần gặp cô ta một tí.

- Nhƣng ông gặp làm gì? - Lebeziatnikov ngạc nhiên hỏi.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Tôi cần gặp thế thôi. Nay mai tôi sẽ đi, cho nên tôi muốn nói cho cô ta biết… Vả chăng cũng xin ông ngồi đây trong khi tôi nói chuyện. Nhƣ thế lại còn tốt hơn nữa là khác. Nếu không, có trời biết ông sẽ nghĩ những gì.

- Tôi chẳng nghĩ gì sất… Tôi chỉ hỏi thế thôi, và nếu ông có việc cần, thì không có gì dễ hơn là gọi cô ta lên đây nữa. Tôi xuống ngây đây. Còn tôi thì xin ông tin chắc cho rằng tôi sẽ không làm phiền hai ngƣời đâu.

Quả nhiên, chừng năm phút sau Lebeziatnikov trở lại với Sonya. Nàng bƣớc vào với một vẻ ngạc nhiên đến cực độ, vẫn nhƣ thƣờng lệ, nàng đâm ra luống cuống. Trong những trƣờng hợp nhƣ vậy bao giờ nàng cũng luống cuống, nàng rất sợ những ngƣời mới gặp, những cuộc làm quen; trƣớc kia, hồi còn bé đã thế, bây giờ lại càng sợ hơn… Piotr Petrovich tiếp đón nàng một cách "ân cần và lễ

độ", song vẫn có một sắc thái thân mật cợt nhả nào đấy.Vả chăng theo ý Piotr Petrovich thì đó là một thái độ rất ổn đáng đối với một ngƣời bệ vệ đáng kính nhƣ ông ta khi đứng trƣớc một con ngƣời trẻ

tuổi và cod phần thú vị nhƣ vậy.

Ông vội vàng "khuyến khích" cho Sonya vững tâm, mời nàng ngồi trƣớc bàn, đối diện với ông.

Sonya ngồi xuống, đƣa mắt nhìn quanh - nhìn Lebeziatnikov, nhìn mớ tiền để trên bàn, rồi lại nhìn Piotr Petrovich và không rời mắt ra nữa, nhƣ thể mắt nàng đã dán chặt vào ông ta. Lebeziatnikov đi ra phía, cả Piotr Petrovich đứng dậy, ra hiệu cho Sonya cứ ngồi và ra cửa chặn Lebeziatnikov lại.

- Cái thằng Raxkonikov có đấy không? Đến chƣa? - Ông ta hỏi thì thầm.

- Raxkonikov đến rồi đấy.Sao? Phải, đến rồi… Mới vừa vào, tôi có trông thấy! Sao?

- Ấy, nếu thế tôi tha thiết xin ông ở lại đây với tôi, đừng để tôi ngồi một mình với cái cô gái nầy.

Chuyện thì chẳng có gì, nhƣng nhỡ ngƣời ta dị nghị nầy nọ. Tôi không muốn Raxkonikov mách lại với họ rằng… Ông có hiểu tôi muốn nói gì không?

- À, tôi hiểu, tôi hiểu! - Lebeziatnikov chợt đoán ra. - Phải, ông có quyền… Dĩ nhiên theo ý riêng tôi thì ông lo ngại nhƣ vậy cũng hơi quá, nhƣng… dù sao ông cũng có quyền. Tôi ở lại cũng đƣợc. Tôi sẽ đứng đây, cạnh cửa sổ, và sẽ không làm phiền ông… Theo tôi thì ông có quyền.

Piotr Petrovich trở lại ngồi trên đi-văng, đối diện với Sonya, chăm chú nhìn nàng, rồi bỗng làm ra mệt vẻ mặt cực kỳ trang trọng, lại có phần nghiêm khắc nửa nhƣ muốn nói: "Nầy cô, đừng có nghĩ

xằng đấy nhé". Sonya đâm ra luống cuống hẳn hoi.

- Cô Sofia Xemionovna, trƣớc hết xin cô chuyển lời cáo lỗi của tôi cho mẹ cô… Hình nhƣ bà Katerina Ivanovna là ngƣời thay thế cho mẹ cô phải không ạ?

Piotr Petrovich mở đầu một cách trang trọng nhƣng cũng khá ôn tồn. Có thể thấy rõ ông ta có những ý định hết sức thân thiện.

- Vâng ạ, đúng thế đấy ạ, thay cho mẹ tôi đấy ạ, - Sonya đáp hấp tấp và sợ sệt.

- Ấy đã thế thì cô chuyển hộ lời cáo lỗi của tôi, là vì những hoàn canh không tuỳ thuộc ý tôi, tôi buộc Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lòng phải vẳng mặt trong bữa chén… và trong bữa tiệc tang, tuy mẹ cô đã có nhã ý mời.

- Vâng ạ, tôi sẽ xin nói lại ngay bây giờ, - đoạn Sonya vội vã đứng dậy.

- Nhƣng hết ạ, - Piotr Petrovich ngăn nàng lại, miệng mỉm cƣời, vì thấy nàng ngờ nghệch, lại không biết phép lịch sự, - Cô Sofia Xemionovna thân mến ạ, nếu cô nghĩ rằng chỉ vì một việc nhò mọn chỉ

liên quan đến tôi nhƣ vậy mà tôi lại dám phiền đến cô và mời một thiếu nữ nhƣ cô đến phòng tôi, thì cô quả không biết rõ tôi mấy. Tôi có một mục đích khác.

Sonya hấp tấp ngồi xuống. Những tờ giấy bạc ngũ sắc còn bày ngổn ngang trên bàn lại lấp loáng trƣớc mắt nàng, nhƣng nàng vội vã quay mặt đi, ngẩng lên nhìn Piotr Petrovich: nàng chợt thấy rằng nhìn tiền bạc của ngƣời khác là một việc tối bất chính, nhất là đối với một ngƣời nhƣ nàng. Nàng đã toan nhìn vào đôi kính tay gọng vàng của Piotr Petrovich đang cầm ở tay trái và chiếc nhẫn to bản rất đẹp mặt hố phách, đeo ở ngón giữa bàn tay ấy, nhƣng rồi nàng lại đột nhiên quay đi, và không biết nhìn đi đâu cho ổn, nàng lại nhìn thẳng vào mắt Piotr Petrovich. Ông ta im lặng một lát, vẻ còn bệ vệ

hơn trƣớc nữa, rồi nói tiếp.

- Hôm qua, nhân đi qua nhà, tôi có dịp trao đổi mấy lời với bà Katerina Ivanovna bất hạnh. Chỉ cần hai câu cũng đủ cho tôi thấy rằng bà đang ở trong một tình trạng… phi tự nhiên, nếu có thể nói nhƣ

thế…

- Vâng ạ… phi tự nhiên, - Sonya vội vã tán đồng.

- Hay nói cho đơn giản, dễ hiểu hơn, là một tình bệnh hoạn.

- Vâng, đơn giản và để… vâng ạ, bệnh hoạn.

- Thế đấy. Cho nên, vì lòng nhân đạo và - à - à… có thể nói là vì lòng trắc ẩn, tôi có ý muốn về phần mình làm một việc gì có ích, vì đã thấy trƣớc số phận khốn đốn không sao tránh khỏi của bà. Mà hình nhƣ cả gia đình bây giờ cũng chỉ biết trông vào cô nữa thôi.

- Xin phép ông, - Sonya bỗng đứng dậy, - Cho tôi đƣợc hỏi: hình nhƣ hôm qua ông có nói chuyện với dì tôi rằng có thể đƣợc một số tiền trợ cấp phải không ạ! Vì hôm qua dì tôi có bảo là ông sẽ lo cho dì tôi đƣợc hƣởng trợ cấp. Có phải thế không ạ?

- Hoàn toàn không phải nhƣ thế, và về một phƣơng diện nào đó, lại còn vô lý nữa là khác. Tôi chỉ

muốn ám chỉ đến chế độ trợ cấp tạm thời cho quả phụ một công chức chết trong khi thừa hành nhiệm vụ, ấy là nói nếu có ngƣời che chở cho. Nhƣng hình nhƣ ông thân sinh cô không những làm việc chƣa đủ thời hạn, mà gần đây lại không làm gì cả nữa. Nói tóm lại, tuy cũng có thể hy vọng đấy, nhƣng rất mong manh, vì trong trƣờng hợp nầy thật ra không hề có quyền đƣợc trợ cấp, mà trái lại nữa là khác… Thế mà bà ta đã nghĩ đến tiền trợ cấp, hê - hê - hê! Bà ta kể cũng nhanh nhảu nhật!

- Vâng ạ, về số tiền trợ cấp… Vì dì tôi vốn cả tin và tốt bụng, mà ngƣời tốt bụng thì cái gì cũng tin, và… và trí óc dì tôi lại nhƣ thế… vâng ạ… xin phép ông…, - Sonya nói đoạn lại đứng dậy để đi ra.

- Xin cô ngồi lại, cô chƣa nghe hết.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Vâng ạ, tôi chƣa nghe hết, - Sonya lắp bắp.

- Thế thì cô ngồi xuống.

Sonya hết sức lúng túng ngồi xuống, lần nầy là lần thứ ba - Thấy tình cảnh bà ta với lũ con thơ côi cút nhƣ vậy tôi… cũng muốn, nhƣ tôi đã nói, giúp đỡ phần nào gọi là trong chừng mực có thể, chứ

không hơn đƣợc. Chẳng hạn có thể tổ chức lạc quyên, hay gọi là xổ số gì đấy trong những trƣờng hợp nhƣ thế nầy, những ngƣời thân, hay những ngƣời lạ có thiện ý muốn giúp đỡ cũng thế, thƣờng làm nhƣ vậy. Đây tôi muốn nói với cô chuyện ấy may ra có thể.

- Vâng ạ, đƣợc ạ… Xin Chúa ban phúc cho ông đã… - Sonya nói lắp bắp, mắt nhìn Piotr Petrovich đăm đăm.

- Có thể, nhƣng… sau ta sẽ bàn, nghĩa là cũng có thể bắt đầu ngay hôm nay. Đến tối ta sẽ gặp nhau bàn bạc và có thể nói là đặt một cơ sở cho việc nầy. Bây giờ tối xin mời cô cứ ghé lại đây. Tôi hy vọng rằng Andrey Xemionovich cũng sẽ… tham dự, nhƣng… ở đây có một việc cần phải bàn trƣớc và bàn kỹ. Chính vì thế mà tôi đã phải phiền đến cô, Sofia Xemionovna ạ. Cụ thể là theo tôi, nếu đƣa tiền cho bà Katerina Ivanovna thì nguy hiểm không thể làm nhƣ thế đƣợc. Chính bữa tiệc tang hôm nay cũng chứng tỏ điều đó. Có thể nói là không có lấy một miếng bánh để dành đến ngày mai và…

đấy, một đôi giầy cũng không có, thế mà lại mua cả rƣợu Rom Yamaik, rƣợu Madera và cả cả-phê nữa thì phải. Khi đi ngang tôi có trông thấy. Đến mai tất cả sẽ đổ lên đầu cô, kể cả việc kiếm miếng bánh qua bữa, thật là vô lý. Cho nên theo ý riêng tôi, cuộc lạc quyên phải tiến hành sao cho bà quả

phụ khốn khổ đừng biết là có tiền, mà chỉ có cô biết thôi chẳng hạn. Có đúng không?

- Tôi không biết ạChỉ có hôm nay dì tôi mới thế… cả đời chỉ có một lần… dì tôi rất muốn nhắc nhở, cho hƣơng hồn… dì tôi rất thông minh ạ. Vả chăng cũng tuỳ ý ông: tôi sẽ rất, rất… cả nhà sẽ đội ơn ông… Và Chúa sẽ… cả lũ trẻ mồ côi cũng sẽ…

Sonya không nói hết đƣợc. Nàng khóc oà lên.

- Đƣợc! Thế thì cô lƣu ý cho; còn bây giờ xin cô vui lòng nhận tạm cho số tiền nhỏ mọn nầy, của cá nhân tôi gửi để giúp mẹ cô. Tôi thiết tha mong rằng tên tôi sẽ không đƣợc nhắc đến. Đấy… vì chính tôi cũng đang có nhiều việc phải lo, nên tôi không thể giúp nhiều hơn.

Và Piotr Petrovich cẩn thận vuốt thẳng một tờ giấy mƣời rúp, đƣa cho Sonya. Sonya đỏ mặt cầm lấy, đứng phắt dậy lẩm bẩm câu gì không rõ và hối hả cúi chào. Piotr Petrovich trang trọng đƣa nàng ra cửa. Nàng bƣớc vội ra ngoài, lòng bồi hồi day dứt, và trở về phòng Katerina Ivanovna, hết sức bối rối.

Suốt thời gian hai ngƣời nói chuyện, Andrey Xemionovich khi thì đứng ở cửa sổ, khi thì đi bách bộ

trong phòng, không muốn phá ngang câu chuyện; khi Sonya đã ra khỏi, ông ta vội đến cạnh Piotr Petrovich và long trọng chìa tay ra:

- Tôi đã nghe hết và trông thấy hết, - Andrey Xemionovich nói, đặc biệt nhấn mạnh hai chữ "trông Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

thấy" - Thật là cao quý, và tôi muốn nói là nhân đạo! Ông muốn tránh cảm ơn, tôi thấy rồi! Và tuỳ

theo nguyên tắc tôi thú thật là không thể đồng tình với lối ban ơn cá nhân, vì không những nó không thể tiêu diệt cái ác tận gốc mà còn nuôi dƣỡng thêm, tuy vậy tôi cũng không thể không thừa nhận rằng tôi rất thích khi thấy hành động của ông, vâng, vâng, rất thích.

- Chà; chỉ là chuyện vặt! - Piotr Petrovich lẩm bẩm, vẻ hơi bối rối, mắt nhìn Lebeziatnikov có chiều lấm lét.

- Không, không phải là chuyện vặt! Một ngƣời đã bị lăng nhục và đang bực bội vì chuyện hôm qua nhƣ ông mà, lại có - thể nghĩ đến nỗi khổ của ngƣời khác… tuy hành động vừa rồi của ông là một sai, lầm về mặt xã hội, - một ngƣờinhƣ vậy cũng rất đáng kính phục! Thậm chí tôi không ngờ ông có thể hành động nhƣ thế, ông. Piotr Petrovich ạ, hơn nữa là vì những quan niệm của ông… Ồ! quan niệm của ông cản trở ông nhiều quá! Nhƣ câu chuyện hôm qua chẳnghạn, đã làm ông xúc động quá đáng. - Ông Andrey Xemionovich thật thà kêu lên, và ông ta lại thấy có thiện cảm với Piotr Petrovich lạ lùng.Mà tại sao, tại sao ông lại nhất thiết phải bám lấy cuộc hôn nhân ấy, cuộc hôn nhân hợp pháp ấy, hở ông Piotr Petrovich rất nhã nhặn, rất cao thƣợng củatôi? Việc gì ông cứ phảicần đếncái tính chất hợp pháp ấy trong hôn nhân? Ấy. Ông có đánh tôi cũng đƣợc, nhƣng xin nói rằng tôi rát mừng, rất mừng khi thấy cuộc hôn nhân không thành, Và ông vẫn đƣợc tự do, đối với nhân loại, ông vẫn chƣa phải, là ngƣời bỏ đi? Tôi rất mừng…ông thấy không, tôi đã nói hết ý nghĩ của tôi rarồi đấy!

- Sở dĩ tôi cần đến hôn nhân hợp pháp nhƣ thế là vì tôi không muốn tự do kết hôn nhƣ các ông để rồi phải mọc sừng và nuôi con kẻ khác, - Lugin đáp lấy lệ. Ông ta đang mải bậntâm nghĩ một, điều gì lunglắm.

- Con cái à? Ông đề cập đến con cái? - Andrey Xemionovich giật mình nhƣ con chiến mã nghethấy tiếngkèn trại - Con cái là một vấn đề xã hội và là một vấn đề quan trọng vào bậc nhất, tôi đồng ý nhƣ

thế: nhƣng vấn đề con cái phải giải quyết cách khác, thậm chí có một số ngƣời hoàn toàn phủ nhận con cái cũng nhƣ bất cứ cái gì có dính dáng đến gia đình. Tôi sẽ nói chuyện con cái sau, còn bây giờ, hẵng bàn đến chuyện mọc sừng đã. Xin thú thật đấy là nhƣợc điểm của tôi. Cái danh từ tục tĩu, sặc mùi trại lính, đầy tính chất Puskin nầy thậm chí cũng không thể nào có đƣợc trong vốn từ vựng tƣơng lai. Mà sừng là cái gì? Ờ, thật là sai lạc! Sừng nào? Sao lại sừng? Thật là nhảm nhí! Trái lại trong chế độ hôn nhân tự do không thể có chuyện mọc sừng đƣợc! Mọc sừng chỉ là hậu quả tự nhiên của bất cứ cuộc hôn nhân hợp phảp nào, có thể nói là một sự chỉnh lý, một sự phản kháng, cho nên hiểu theo nghĩa nầy mỏc sừng không có gì là nhục nhã. Và giả sử tôi sẽ kết hôn một cách hợp pháp -

ấy là nói giả dụ một chuyện vô lý nhƣ thế - thì tôi sẽ còn lấy làm mừng khi đƣợc mang cặp sừng chết tiệt của ông, lúc đó tôi sẽ bảo vợ tôi: "Mình ạ, trƣớc nay tôi chỉ yêu mình, nhƣng đến bây giờ thì tôi lại còn kính phục mình nữa, vì mình đã biết "phản kháng". Ông cƣời à? Chỉ vì ông không đủ sức gạt Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

bỏ các thành kiến cũ? Mẹ kiếp, tôi cũng hiểu nỗi khó chịu của kẻ bị lừa trong hôn nhân hợp pháp; nhƣng đó chỉ là cái hậu quả bỉ ổi của một sự việc bỉ ổi, trong đó cả hai ngƣời đều bị hạ phẩm giá.

Còn đến khi sừng cắm công khai nhƣ trong hôn nhân, tự do thì nó không còn nghĩa lý gì nữa và thậm chí không, còn gọi là sừng nữa. Ngƣợc lại, vợ ông có làm nhƣ vậy thì cùng chỉ chứng tỏ cho ông thấy rằng bà ta kính trọng ông, cho rằng ông không đời nào đi cản trở hạnh phúc của bà ta, và ông tiến bộ đến mức không nghĩ đến chuyện trả thù chỉ vì bà ta đi lấy chồng khác. Mẹ kiếp, đôi khi tôi mơ ƣớc là nếu tôi đi lấy chồng… Chậc! nếu tôi cƣới vợ (theo chế độ hôn nhân tự do hay hợp pháp cũng thế thôi), thì tôi sẽ thân hành dẫn một tình nhản đến cho vợ tôi, nếu vợ tôi mãi không bắt đƣợc nhân tình, tôi sẽ nói: "Mình ạ, tôi yêu mình, nhƣng tôi lại còn muốn hơn thế nữa: tôi muốn mình kính trọng tôi đấy!" Tôi nói thế có đúng không, có đúng không nào? Piotr Petrovich vừa nghe vừa cƣời hềnh hệch, nhƣng không có vẻ chăm chú lắm. Thậm chí ông cũng chẳng nghe mấy đỗi nữa. Quả

nhiên ông ta đang suy nghĩ một điều gì khác, và cuối cùng Lebeziatnikov cũng nhận thấy thế. Thậm chí Piotr Petrovich còn có vẻ bứt rứt, hai tay cứ xoa vào nhau, vẻ mặt tƣ lự. Tất cả những điều đó, sau nầy Andrey Xemionovich sẽ suy xét và nhớ lại…

Chú thích:

(1) Ta phải phân biệt (tiếng Pháp)

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 26

Phần V

Khó lòng mà nói cho đúng những nguyên nhân nào đã xui khiến bộ óc rối loạn của Katerina Ivanovna nảy ra cái ý bày bữa tiệc tang rồ dại nầy. Quả nhiên, bà ta đã phải tiêu vào đấy gần đến mƣời rúp trong số hơn hai mƣơi rúp của Raxkonikov cho để lo việc chôn cất. Có lẽ Katerina Ivanovna tự cho mình có bổn phận tỏ lòng sùng kính hƣơng hồn chồng "cho tƣơm tất", để những ngƣời cùng trọ và nhất là bà Amalya Ivanovna biết rằng chồng bà "không những không thua kém gì họ, mà lại còn khá hơn nhiều nữa" và trong bọn họ không ai có quyền đƣợc "vênh mặt" lên với ông Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ta. Có lẽ nguyên nhân chính trong việc nầy là "tính tự hào của ngƣời nghèo" khiến nhiều ngƣời đem hết những đồng cô-pếch cuối cùng còn dành dụm đƣợc ra tiêu pha, vào những lễ nghi bắt buộc cho mọi ngƣời trong xã hội, không trừ một ai, cố hết sức làm sao cho khỏi "thua kém ngƣời ta" và để cho ngƣời ta khỏi "chê cƣời". Cũng rất có thể Katerina Ivanovna muốn chứng tỏ ngay trong dịp nầy, đúng vào giờ phút nầy, khi tƣởng chừng nhƣ bà ta đã bị mọi ngƣời ruồng bỏ, cho những "kẻ cùng trọ

ti tiện và xấu xa" ấy thấy rằng mình không những "biết cách sống và biết cách tiếp đãi", mà hơn nữa đã đƣợc giáo dục để sống một cuộc đời khác hẳn, trong một "gia đình quý phái, hơn nữa có thể nói là quý tộc thƣợng lƣu, gia đình của một vị đại tá", chứ tuyệt nhiên không phải để lau sàn và đêm đêm giặt quần áo rách cho con. Những cơn tự hào và sĩ diện đến cùng cực ấy thỉnh thoảng vẫn thấy có ở

những ngƣời nghèo khổ nhất, khiếp nhƣợc nhất và đôi khi trở thành một nhu cầu cấp thiết không sao cƣỡng đƣợc. Hơn nữa, Katerina Ivanovna lại không phải hạng ngƣời dễ khiếp nhƣợc: có những trƣờng hợp có thể làm cho bà điêu đứng, nhƣng làm cho bà khiếp nhƣợc nghĩa là làm cho bà hoàng sợ phải tuân theo ý mình, thì không thể đƣợc. Ngoài ra, Sonya rất có căn cứ khi nói rằng trí não của bà bắt đầu rối loạn.

Thật ra điều nầy chƣa có thể nói một cách dứt khoát và chắc chắn, nhƣng gần đây, suốt một năm nay quả nhiên bộ óc khốn khổ của bà đã trải qua quá nhiều cơn thử thách gian truân đến nỗi không thế

nào khỏi bị tổn thƣơng ít nhiều: Bệnh ho lao phát triển mạnh: theo lời các bác sĩ, cũng góp phần tác hại đến trí năng. Rƣợu không có nhiều và cũng không đƣợc mấy thứ, rƣợu Madera không có, chẳng qua ngƣời ta phóng đại ra thế. Nhƣng dù sao cũng có rƣợu: có vodka, rƣợu rhum và rƣợu Porto, toàn là mạt hạng cả, nhƣng cũng đủ dùng. Các món ăn thì ngoài bánh bột gạo cổ truyền ra còn có ba, bốn món (trong đó có cả bánh rán thịt) đều đƣợc nấu nƣớng trong nhà bếp của bà Amalya Ivanovna; ngoài ra ngƣời ta còn đặt hai ấm xamovar để dọn trà và rƣợu Punch sau bữa ăn. Chính Katerina Ivanovna đã thân hành đi mua sắm với một ngƣời Ba Lan ốm đói không hiểutƣ đầu đến trọ ở nhà bà Lippevekzen, hắn lập tức tự nguyện đi theo giúp đỡ Katerina Ivanovna, suốt ngày hôm qua và sáng hôm nay hắn đầu tắt mặt tối chạy hết nơi nầy đến nơi khác, lƣỡi thè ra, và hình nhƣ cố sao cho mọi ngƣời chú ý đến chi tiết nầy. Động một là hắn bỏ đi tìm cho đƣợc đích thân Katerina Ivanovna, chạy mãi ra tận Goxtiny Dvor (1) tìm bà, luôn mồm gọi: " Pani Chorunzhina"(2), rốt cục làm cho bà phát chán ra, tuy lúc đầu bà nói là không có con ngƣời "tận tuỵ và hào hiệp" ấy thì bà không biết xoay xở

ra sao nữa. Katerina Ivanovna có một tính đặc biệt là hễ gặp bất cứ ngƣời nào cũng vội tô điểm ngay cho họ những màu sắc rực rỡ và, tốt đẹp nhất, ca ngợi tâng bốc không tiếc lời, đến nỗi ngƣời ta phát ngƣợng lên, bịa ra những sự việc không hề có để khen ngợi họ, đồng thời lại thành thật và quả quyết tin rằng những sự việc ấy có thật, rồi về sau bỗng tỉnh ngộ ra, bà hắt hủi, phỉ nhổ và xua đuổi con ngƣời mà chỉ cách đây mấy tiếng đồng hồ bà dốc lòng sùng bái.

Bẩm sinh bà vốn có tính mau cƣời, vui vẻ và chan hoà, nhƣng vì phải trải qua những tai hoạ và thất Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

bại liên tiếp, bà quay ra mong muốn và khăng khăng đòi hỏi mọi ngƣời phải sống cho hoà thuận vui vẻ và không ai đƣợc sống cách khác, đòi hỏi đó cực đoan đến nỗi một sự ngang chƣớng cỏn con nào, một thất bại nhỏ nhặt nào trong cuộc sống cũng lập tức làm cho bà nổi xung lên, và chỉ trong khoảnh khắc, đang ấp ủ những niềm hy vọng và mơ ƣớc tƣơi đẹp nhất, bà bỗng quay ra nguyền rủa số mệnh, vớ đƣợc cái gì cũng xé, cũng vứt tung ra và đập đầu vào tƣờng chan chát. Bây giờ cũng vậy, bà Amalya Ivanovna bỗng dƣng đâm ra có một ý nghĩa quan trọng và đƣợc Katerina Ivanovna kính trọng khác thƣờng, có lẽ cũng chỉ vì bữa tiệc nầy và vì bà Amalya Ivanovna đã hết lòng tham gia lo việc sửa soạn; bà ta nhận lấy việc bày bàn, kiếm khăn, đĩa v.v…và nấu nƣớng các món ăn trong nhà bếp của mình. Trong khi ra nghĩa địa, Katerina Ivanovna đã giao cho bà toàn quyền hành động, để

cho bà tuỳ tiện liệu lấy.

Quá nhiên, mọi việc đều đƣợc chuẩn bị chu đáo: bàn trải khăn khá sạch, các thứ đĩa, cốc, chén, dao, nĩa thì dĩ nhiên rất ôhợp, đủ các kiểu và đủ các cỡ khác nhau, mƣợn của mỗi nhà mỗi ít, nhƣng đến giờ đã định, mọi thứ đã bày biện đầy đủ đâu ra đấy, và Amalya Ivanovna, cảm thấy mình đã làm tròn phận sự một cách vẻ vang, ra đón những ngƣời mới về với một vẻ tự hào khá rõ rệt, phục sức sang trọng, đội mũ chụp mới dính dải tang, mình mặc áo dài đen. Vẻ tự hào nầy tuy rất chính đáng, song không hiểu sao không vừa ý bà Katerina Ivanovna: "Cứ nhƣ thể không có bà Amalya Ivanovna thì ngƣời ta không bày đƣợc bàn ấy". Bà cũng không có thiện cảm gì hơn đối với cái mũ chụp mới dính dải tang: "Hay là con mẹ ngƣời Đức đần độn nầy đâm ra kiêu hãnh vì bà thƣơng tình mà thuận giúp đỡ bọn khách trọ nghèo hèn tội nghiệp? Thƣơng tình! Thôi xin lỗi! Ông thân sinh Katerina Ivanovna, ngày xƣa làm đại tá và suýt lên chức tổng trấn, đã mấy lần mở tiệc thết đến bốn mƣơi tân khách, và cái hạng nhƣ mụ Amalya Ivanovna cha căng chú kiết nào, nói cho đúng hơn, là Amalya Ludvigovna, thì có muốn vào làm bếp cũng đừng hòng…". Tuy vậy. Katerina Ivanovna cũng tự chủ sẽ không để

lộ những cảm nghĩ của mình ra quá sớm, tuy bà đã định bụng là hôm nay thế nào cũng phải cho mụ

ta một bài học cho mụ biết thân biết phận, nếu không thì có trời biết mụ còn sẽ lên mặt đến thế nào.

Trong khi chờ đợi, Katerina Ivanovna chỉ tỏ ra một thái độ lạnh nhạt.

Một chuyện rầy rà khác cũng góp phần làm tăng thêm tâm trạng cáu bẳn của Katerina Ivanovna: trong số những ngƣời cùng trọ đƣợc mời đến dự đám tang, chỉ có mỗi một mình anh chàng ngƣời Ba Lan đã xoay xở thế nào có đủ thì giờ ghé vào nghĩa địa, ngoài ra hầu nhƣ không có ai đi cả; còn đến dự tiệc tang thì trong bọn họ chỉ có những ngƣời hèn mọn và nghèo khổ nhất, trong đó lại có mấy ngƣời ăn mặc không còn ra cái thể thống gì nữa, trông nhƣ một lũ ma dại. Còn những ngƣời hơi có vai vế, hơi ra dáng một chút thì dƣờng nhƣ đều cố tình bảo nhau không đến. Piotr Petrovich Lugin chẳng hạn, có thể nói là ngƣời khách trọ oai vệ nhất ở đây, cũng không đến. Ấy thế mà tối hôm qua Katerina Ivanovna đã trót loan báo cho khắp mọi ngƣời - nghĩa là Amalya Ivanovna, Polenka, Sonya và anh chàng Ba Lan - biết rằng con ngƣời tối cao quý, tối hào hiệp nầy, vốn có tiền của và thế lực Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

khó ai bì kịp xƣa kia là bạn ông chồng trƣớc của bà, đã từng đƣợc cha bà tiếp đón trong nhà, có hứa là sẽ tìm đủ mọi cách lo cho bà một số lƣơng quả phụ khá cao. Ở đây cũng xin nói rõ rằng sở dĩ

Katerina Ivanovna có khoe khoang tiền của và thế lực của ngƣời nào, thì đó tuyệt nhiên không phải vì vụ lợi, tính toán riêng tƣ gì cả, bà khoe khoang nhƣ vậy một cách hoàn toàn vô tƣ có thể nói là để

trút bớt nỗi lòng, chì vì cái thú đƣợc khen ngợi ngƣời ta và làm tăng phẩm giá của ngƣời đƣợc khen lên. Ngoài Lugin ra, và chắc là vì "noi gƣơng ông ta", còn có "cái tên chó đểu" Lebeziatnikov cũng không đến nốt. "Không biết cái thằng cha nầy cho mình là cái thá gì? Ngƣời ta chỉ vì thƣơng tình mà mời hắn đến, và cũng vì hắn ở chung phòng với ông Piotr Petrovich, lại có quen với ông ta, nên không mời không tiện". Lại còn có một bà thuộc hạng lịch duyệt và cô "con gái quá thì" của bà không đến dự: bà nầy tuy mới đến ở nhà bà Lippevekzen trong vòng hai tuần nay, song cùng đã mấy lần kêu ca về những tiếng ồn ào từ căn nhà của gia đình Marmelazov vang lên, nhất là khi ông chồng quá cố đi uỏng rƣợu say khƣớt trở về.

Dĩ nhiên Katerina Ivanovna cũng biết thế, vì bà Amalya Ivanovna, cứ mỗi lần chửi nhau với Katerina Ivanovna, và doạ đuổi cả mấy mẹ con ra khỏi nhà, lại rống tƣớng lên rằng họ quấy rầy

"những khách trọ đáng kính mà họ không bén đến gót chân". Giờ đây Katerina Ivanovna có ý mời hai mẹ con bà ta, những kẻ mà bà không "bén đến gót chân", vì một lý do nữa là từ trƣớc đến nay mỗi khi tình cờ gặp nhau, bà kia lại khinh bỉ quay mặt đi - Ấy để cho bà ta biết rằng "nhà nầy cao thƣợng hơn nhiều, không hề để tâm thù vặt", và để họ thấy rằng Katerina Ivanovna vốn không quen sống trong một tình cảnh nhƣ thế nầy. Bà đã định tâm thế nào cũng phải nói đến chuyện nầy trong bữa ăn, cũng nhƣ nhắc đến cái chức tổng trấn của ông cụ, và đồng thời cũng dám chỉ rằng khi gặp bà không việc gì phải ngoảnh mặt đi một cách ngu xuẩn nhƣ vậy. Lại còn có một ông trung tá to béo không chịu đến (thật ra đó là mộtđại uý tham mƣu giải ngũ), nhƣng sau mới biết là ngay từ sáng hôm qua ông ta đã say bí tỉ "chẳng còn chân cẳng đâu mà lê đi nữa". Nói tóm lại, chỉ thấy anh chàng ngƣời Ba Lan rồi đến một viên thƣ lại gầy còm câm nhƣ hến, mặc áo đuôi tôm cáu ghét, mặt đầy mụn nhọt, ngƣời hôi hám kinh tởm; rồi đến một ông già điếc đặc và gần nhƣ mù tịt, ngày trƣớc làm ở

một trạm bƣu chính nào đấy, trọ ở nhà bà Amalya Ivanovna không biết từ đời nào, do ai nuôi và để

làm gì. Lại còn có một lão trung uý về hƣu nghiện ngập, thật ra chỉ là một nhân viên quân lƣơng, có một lối cƣời ông ổng hết sức khả ố, vả lại không mặc gi-lê "có chết ngƣời không chứ"! Một lão cha căng chú kiết nào cứ thế ngồi vào bàn, thậm chí cũng chẳng chào hỏi gì Katerina Ivanovna, và cuối cùng là một nhân vật vì không có áo khoác nên định xuất đầu lộ diện trong một cái áo dài mặc ngủ, nhƣng cái nầy thì thật quá ƣ thất lễ, cho nên nhờ những cố gắng của Amalya Ivanovna và anh chàng Ba Lan, hắn đã tị tống cổ ra ngoài. Nhƣng anh chàng Ba Lan lại rủ ở đâu đến hai anh chàng Ba Lan nữa, xƣa nay chƣa từng trọ ở nhà bà Amalya Ivanovna và trong nhà nầy chƣa có ai trông thấy mặt bao giờ.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Những điều đó làm cho Katerina Ivanovna hết sức khó chịu. "Thế nầy thì sửa soạn, là dọn cho ai?".

Để cho đủ chỗ, ngƣời ta đã phải dọn cho mấy đứa trẻ ăn trên một cái hòm đặt ở góc sau, không cho chúng ngồi ở chiếc bàn lớn chƣa chi đã choán hết cả phòng. Hai đứa bé ngồi trên chiếc ghế dài, còn Polenka lớn nhất phải trông coi em, cho chúng ăn và chùi mũi cho chúng "cho ra dáng con nhà quý phái". Nói tóm lại, Katerina Ivanovna buộc lòng phải tiếp mọi ngƣời một cách long trọng gấp bội và thậm chí với vẻ khỉnh khỉnh nữa. Có một số khách bị bà nhìn một cách, nghiêm khắc đặc biệt và mời ngồi với một giọng trịnh thƣợng.

Không hiểu sao Katerina Ivanovna cho rằng bà Amalya Ivanovna phải chịu trách nhiệm về những ngƣời không đến, cho nên bỗng quay ra ăn nói hết sức khinh xuất với bà ta, khiến bà ta nhận thấy ngay và mếch lòng không sao tả xiết. Một sự khởi đầu nhƣ vậy không thể báo hiệu điều gì tốt lành về

sau cả. Cuối cùng, mọi ngƣời ngồi vào bàn.

Raxkonikov đến gần đúng vào lúc họ từ nghĩa địa trở về, Katerina Ivanovna mừng quýnh lên, trƣớc hết vì chàng là "ngƣời có học duy nhất trong cả đám tân khách, và nhƣ mọi ngƣời đều biết, đang chuẩn bị để hai năm nữa bƣớc lên bục giáo sƣ ở trƣờng đại học Petersburg", sau nữa là vì thoạt mới vào chàng đã kính cẩn xin lỗi bà ngay, vì đã không đến dự lễ an táng đƣợc mặc dầu rất muốn. Bà ta cứ vồ vập lấy chàng, mời chàng ngồi ngay bên tay trái mình (bên phải là bà Amalya Ivanovna), và tuy phải luôn luôn xắng xở trông nom cho ngƣời nhà bƣng thức ăn cho đúng chỗ và múc đủ cho các tân khách, tuy những cơn ho đau đớn cứ phút phút lại làm bà nghẹt thờ, không nói đƣợc hết lời (hình nhƣ hai ngày qua bà ho nặng hơn trƣớc rất nhiều), bà vẫn nói chuyện không ngớt với Raxkonikov, vội vã thầm thì bày tò với chàng tất cả những cảm xúc tích tụ lại ttong lòng và nỗi căm phẫn chính dáng của mình khi thấy bữa tiệc tang thất bại; tuy vậy cơn phẫn uất của bà 1uôn luôn xen những tiếng cƣời hết sức vui vẻ không sao nhịn đƣợc, nhằm chế giễu các tân khách quây quanh bàn nhƣng chủ yếu là chế giễu đích thân bà chủ nhà.

- Lỗi tại con tu hú nầy cả. Ông hiểu tôi muốn nói ai chứ: nói mụ ấy, mụ ấy đấy! - Katerina Ivanovna bắt đầu trỏ bà chủ nhà cho chàng. - Ông thử nhìn mụ mà xem: mắt mụ đang long lên sòng sọc, mụ

biết tôi đang nói chuyện về mụ, nhƣng không hiểu nói gì, tức lồi cả mắt lên. Xì, thật nhƣ con cú! Ha

- ha - ha? - Một cơn ho cắt ngang tiếng cƣời. - Mụ đội cái mũ chụp ấy để khoe cái gì nhỉ? - Bà lại ho

- Ông có để ý thấy không, mụ ta cứ muốn mọi ngƣời tƣởng mụ ta che chở cho tôi, và mụ đến dự thế

nầy là vinh hạnh cho tôi lắm. Tôi tƣởng mụ là ngƣời tử tế, nhờ mụ mời những khách cho kha khá một chút và phải là những ngƣời có quen với nhà tôi, thế mà ông xem, mụ ta mời những ai: toàn một lũ hề ở đâu ấy! Một lũ vô lại ông thử xem cái thằng cha mặt bẩn kia kìa: một thứ sên đi hai chân!

Còn mấy thằng Ba Lan kia… ha - ha - ha! - tiếng cƣời chuyến thành tiếng ho - Chúng chƣa từng đến đây bao giờ, từ thuở cha sinh mẹ đẻ tôi chƣa bao giờ trông thấy mặt chúng: thế thì xin hỏi ông chúng đến đây làm cái gì? Chúng ngồi cạnh nhau, trông nghiêm chỉnh ra phết.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Nầy, pane(3) - bà ta bỗng quát gọi một ngƣời trong bọn họ. - Pane đã ăn chả rán chƣa? Ăn nữa đi, uống bia đi, uống bia đi! Không uống vodka à? Ông xem kìa: hắn đứng phắt dậy chào, ông xem, ông xem chắc là đói meo ra, tội nghiệp! Thôi đƣợc cho chúng ăn. Miễn là đừng có làm ồn, ít nhất cũng phải thế… quả tình tôi chỉ sợ cho mấy cái thìa bạc của bà chủ nhà! Amalya Ivanovna? - bà bỗng quay sang bà chủ nhà nói khá to, - nhỡ họ có cuỗm mất thìa của bà thì tôi không chịu trách nhiệm đâu, xin nói trƣớc nhƣ vậy! Ha - ha - ha! - Bà cƣời phá lên một tràng, ngoảnh về phía Raxkonikov hất hàm chỉ bà chủ nhà, rất thích thú với câu nói kháy. - Không hiểu! Lần nầy mụ ta vẫn không hiểu?

Cứ ngồi há hốc mồm ra, ông xem nhƣ một con cú, thật y nhƣ con cú, trên mào có thắt dải ruy băng mới, ha - ha - ha…

Đến đây tiếng cƣời lại chuyển thành một trận ho dữ dội kéo dài đến năm phút. Một vệt máu dính trên khăn tay, trán toát mồ hôi hột. Bà lặng lẽ đƣa cho Raxkonikov xem vệt máu, và chƣa kịp thở bà ta lại thì thầm nói với chàng sôi nổi, mà nổi lên những đám đo đỏ:

- Ông thử xem, tôi đã nhờ mụ ta làm một việc có thể nói là hết sức tế nhị, là mời bộ hai mẹ con cái bà thƣợng lƣu kia, ông có hiểu tôi đang nói đến ai không? Ở đây cần phải xử sự thật tinh tế, khéo léo, thế mà mụ đã làm thế nào không biết đến nỗi cái mụ nhà quê ngốc nghếch mới lên tỉnh kia, cái thứ

không đáng một trinh mà cũng lên mặt, chỉ vì mụ ta là vợ goá một thằng cha thiếu tá nào đấy lên đây xin lƣơng quả phụ, luồn lọt khắp các công sở, năm mƣơi tuổi đầu mà còn đánh phấn, thoa son và nhuộm tóc (ai mà chả biết), một thứ ngƣời mạt hạng nhƣ thế mà mời không thèm đến, thậm chí cũng không thèm cho ngƣời đến cáo lỗi, nếu quả không thân hành đến đƣợc, thật đến cái lễ độ tối thiểu cũng không biết! Tôi không hiểu tại sao ông Piotr Petrovich cũng không đến. Còn Sonya đâu? À, nó đây rồi, thật là may! Sao Sonya, con đi đâu thế? Đám tang bố mà cũng đến muộn thì lạ thật. Rodion Romanovich, ông cho nó ngồi cạnh với. Chỗ của con đây, Sonyeska… muốn ăn gì thì cứ ăn đi, ăn món cá nấu đông nầy ngon hơn nầy, chả rán sẽ bƣng lên ngay. Bọn trẻ có rồi chú. Polenka, đằng ấy có đủ món cho các con không? - Bà ta lại ho một chập, - Thôi đƣợc. Lena phải chp ngoan nhé, Kotia đừng có đu đƣa hai chân; phải ngồi cho ra dáng con nhà quý phái. Con nói gì Sonyeska?

Sonya vội và chuyển ngay lời cáo lỗi của Piotr Petrovich, cố nói cho thật to để mọi ngƣời đềunghe, dùng những lời lẽ thật lịch sự tao nhã, thậm chí, còn cố ý thêm thắt và tô điểm vào nữa. Nàng nói thêm rằng Piotr Petrovich có dặn thƣa lại là hễ có dịp ông sẽ đến ngay để nói chuyện riêng về công việc và bàn xem sau nầy có thể làm gì, mƣu tính những gì, v.v…

Sonya biết rằng nói nhƣ vậy sẽ làm cho Katerina Ivanovna yên lòng và khuây khoả, sẽ mơn trớn lòng tự ái và nhất là sẽ thoả mãn đƣợc tính kiêu hãnh của bà. Nàng vội vàng chào Raxkonikov rồi ngồi xuống cạnh chàng và tò mò liếc nhanh về phía chàng. Tuy vậy suốt từ đấy về sau nàng cứ tránh nhìn chàng và tránh nói chuyện với chàng. Nàng lại còn có vẻ lơ đãng nữa, tuy vẫn nhìn vào mặt Katerina Ivanovna để cho bà vui lòng. Nàng cũng nhƣ Katerina Ivanovna đều không mặc tang phục, vì không Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

có áo; Sonya đã chọn một chiếc áo nâu, chiếc áo thẫm màu nhất, đem mặc, còn Katerina Ivanovna thì mặc chiếc áo dài độc nhất còn lại, bằng vải in màu xin xỉn có sọc. Những lời nhắn nhủ của Piotr Petrovich đƣợc tiếp đón rất niềm nở.

Katerina Ivanovna trang trọng nghe Sonya truyền đạt, rồi vẫn giữ cái vẻ trang trọng ấy, bà hỏi thăm sức khỏe Piotr Petrovich, đoạn quay ngay sang Raxkonikov nói thì thầm, nhƣng nghe rất to, rằng quả

tình một con ngƣời oai vệ và đáng kính nhƣ Piotr Petrovich mà rơi vào một "đám ngƣời kỳ quặc"

nhƣ thế nầy thì rất lạ, tuy ông ta rất tận tuỵ với gia đình bà và vốn là bạn cũ của cụ thân sinh bà.

- Cho nên tôi đặc biệt cảm ơn ông, Rodion Romanovich ạ, vì ông đã không khinh rẻ lòng hiếu khách của tôi, ngay trong một hoàn cảnh nhƣ thế nầy, - Bà nói khá to, - vả chăng tôi cũng biết rằng chỉ vì thƣơng tình chồng tôi mà ông giữ lời hứa.

Rồi bà ta lại nhìn qua đám khách khứa một lƣợt, vẻ kiêu hãnh và đƣờng bệ, rồi bỗng tỏ vẻ ân cần đặc biệt hỏi to ông già điếc ngồi bên kia bàn, xem ông ta có muốn ăn thêm thịt rán không, và ngƣời ta đã rót rƣợu Porto cho ông ta chƣa. Ông già không đáp và hồi lâu không hiểu ngƣời ta hỏi gì mình, tuy những ngƣời ngồi cạnh cứ huých vào ngƣời ông ta để cƣời với nhau, ông ta chỉ há móm ngơ ngác nhìn quanh, khiến cho mọi ngƣời càng cƣời già.

- Rõ là đồ ma dại! Xem kìa, xem kìa? Họ đƣa hắn đến làm gì thế không biết? Còn nhƣ Piotr Petrovich thì xƣa nay tôi vẫn tin tƣởng? - Katerina Ivanovna nói tiếp với Raxkonikov - và dĩ nhiên ông ta không giống… - Bà quay sang Amalya Ivanovna nói to và xẵng, vẻ nghiêm khắc đến nỗi bà chủ nhà đâm hoảng lên, - không giống cái bọn nạ giòng diêm dúa nhà bà: bọn ấy thì có muốn xin vào nấu bếp ở nhà cha tôi cũng không đƣợc đâu. Giá nhà tôi còn sống mà tiếp họ thì thật vinh dự cho họ, vả chăng có tiếp cũng chỉ vì nhà tôi rất thƣơng ngƣời đó thôi.

- Vâng ạ. Ông nhà rất hay rƣợu; ông uống nhiều lắm! - lão nhân viên quân lƣơng về hƣu bỗng rống tƣởng lên trong khi nốc chén rƣợu thứ mƣời hai.

- Sinh thời nhà tôi quả có cái tật ấy, ai cũng biết thế, - Katerina Ivanovna chộp ngay lấy câu nói của lão nhân viên quân lƣơng - nhƣng nhà tôi là ngƣời hiền lành và cao thƣợng, biết kính trọng gia đình, biết thƣơng vợ thƣơng con; chỉ phải cái nhà tôi vì tốt bụng mà quá tin những kẻ xấu xa truỵ lạc, bạ ai cũng kết bạn đánh chén, toàn là những hạng không bén đến gót giầy nhà tôi! Rodion Romanovich ạ, ông thử tƣởng tƣợng: khi liệm tôi tìm thấy trong túi nhà tôi một con gà bằng bột ngào đƣờng: say nhƣ chết rồi mà vẫn còn nhớ đến con.

- Gà à? Bà nói là một con gà à? - lão nhân viên quân lƣơng kêu lên.

Katerina Ivanovna không thèm đáp. Bà quay ra suy nghĩ điều gì và cất tiếng thở dài.

- Chắc ông cũng nghĩ nhƣ mọi ngƣời rằng tôi đối xử với nhà tôi quá nghiệt ngã. - bà nói tiếp với Raxkonikov. - Thật ra không phải thế! Ông ấy rất nể tôi, nể lắm! Ông ấy tốt bụng lắm! Nhiều khi tôi thƣơng nhà tôi quá. Có những lúc ông ngồi trong xó nhìn tôi tội nghiệp quá, cũng muốn vỗ về, an ủi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ông ấy, nhƣng rồi lại nghĩ bụng: "Dịu dàng với ông ta thì ông ta lại chè chén mất thôi", phải nghiêm may ra mới giữ đƣợc ít nhiều.

- Vâng, có khi phải túm lấy tóc lôi xềnh xệch ấy, đã nhiều lần rồi đấy, - lão nhân viên quân lƣơng lại rống lên và rót thêm một cốc vodka nữa.

- Không phải chỉ túm tóc mà thôi đâu! - Katerina Ivanovna cắt ngang - Có những thằng ngốc còn phải lấy chổi mà quét ra khỏi nhà ấy. Đây là tôi nói kẻ khác chứ không phải nói nhà tôi đâu.

Những đám đỏ trên má Katerina Ivanovna mỗi lúc một thêm thẫm màu, ngực bà phập phồng. Chỉ

thêm chút nữa là bà sẵn sàng gây sự. Có nhiều ngƣời cƣời khúc khích, rõ ràng là họ thích chí lắm. Có mấy ngƣời huých lão nhân viên quân lƣơng và nói thì thầm với lão hẳn là muốn xúi bẩy thêm.

- Vậy xin hỏi bà vừa nói, nghĩa là… vừa rồi… bà định ám chỉ… vị nào ở đây?

- Thôi chả cần! Chỉ nhảm! Một mụ đàn bà goá ấy mà! Thôi bỏ qua cho mụ ấy…

- Cho qua! - đoạn lão ta lại nốc rƣợu.

Raxkonikov im lặng ngồi nghe, trông ông thấy ghê tởm. Chàng chỉ ăn qua loa lấy lệ những thứ

atêTina Ivanovna bò vào cho chàng, mà cũng chỉ để bà ta khỏi mếch lòng. Chàng chăm chú nhìn Sonya. Nhƣng Sonya bấy giờ mỗi lúc một thêm lo âu và sợ hãi; nàng cũng cảm thấy bữa tiệc sẽ

không kết thúc êm thấm, và lo sợ theo dõi thái độ mỗi lúc một thêm cáu gắt của Katerina Ivanovna.

Vả lại nàng cũng biết rằng nguyên nhân chính đã làm cho hai ngƣời đàn bà mới lên Petersbung từ

khƣớc lời mời của Katerina Ivanovna một cách khinh miệt nhƣ vậy chính là nàng, Sonya. Chính Amalya Ivanovna có nói với nàng rằng bà mẹ còn lấy làm khó chịu khi nghe mời và hỏi: "Làm sao tôi lại có thể để cho con gái tôi ngồi cùng bàn với cái ngữ ấy?". Sonya cảm thấy Katerina Ivanovna đã biết đƣợc việc nầy, và đối với bà, một điều gì xúc phạm đến Sonya còn quan trọng hơn là xúc phạm đến bản thân bà, đến con cái bà, đến cha bà nữa, tóm lại đó là điều sỉ nhục đau đớn nhất đối với Katerina Ivanovna. Sonya lại biết rằng bà sẽ không sao nguôi lòng nếu "chƣa nói đƣợc cho hai con mẹ nhà quê diêm dúa kia biết rõ chúng đều là v.v…"

Vừa lúc ấy, nhƣ cố tình, có một ngƣời nào ngồi ở cuối bàn nhờ chuyển đến cho Sonya một cái đĩa trên đặt hai quả tim nặn bằng ruột bánh mì đen có một mũi tên xuyên qua. Katerina Ivanovna lồng lên và lập tức chõ về phía cuối bàn nói to lên rằng kẻ nào vừa làm nhƣ vậy hẳn là mục "con lừa say rƣợu".

Amalya Ivanovna cũng linh cảm thấy có triệu chứng bất thƣờng, đồng thời thái độ khinh khỉnh của Katerina Ivanovna cũng làm cho bà ta bầm gan tím ruột đi. Muốn cho không khí đỡ nặng nề và lái cho khách khứa chú ý sang hƣớng khác nhân thể cũng để đề cao mình lên trƣớc mặt mọi ngƣời, bà ta bỗng dƣng bắt vào kể lể rằng một ngƣời quen của bà là ông "Karl ởhiệu thuốc" có một đêm đang đi trên xe ngựa thì bỗng " người ténh xe muốn giết ông ta và Karl fan nài xin hắn từng giết, chắp tay khoóc loóc mãi, sộ khiếp fa ti". Katerina Ivanovna cũng mỉm cƣời, nhƣng lại nhận xét ngay rằng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Amalya Ivanovna không nên kể chuyện bằng tiếng Nga.

Amalya Ivanovna lại càng thêm tức, và cãi lại rằng ông. "Vater aus Berlin" (4) của bà ta "là một nhân vật rất trọng yếu và hai tay bao giơ cũng thò vào túi quần".

Katerina Ivanovna, tính vốn dễ cƣời, không sao nén đƣợc nữa và cƣời phá lên nhƣ nắc nẻ, đến nỗi Amalya Ivanovna mất hẳn tự chủ.

- Con mẹ mới lố làm sao! - Katerina Ivanovna lại vui vẻ thì thầm với Raxkonikov, - định nói hai tay bỏ túi mà thành ra thò tay móc túi ngƣời ta, hi - hi! Và ông có nhận thấy không, ông Rodion Romanovich, tất cả những bọn ngoại quốc ở Petersbung ấy mà, nhất là bọn Đức ở đâu đâu kéo sang ta, đều ngu hơn ngƣời mình cả? Ông cũng thấy đấy, ai đời lại đi kể rằng " Karl ở hiệu thuốc sộ khiếp fa ti" (thằng cha thật dát nhƣ cáy) và đáng lẽ trói gô thằng đánh xe lại, thì đằng nầy lại "chắp tay khoóc loóc fan xin". Chao ôi, ngốc ơi là ngốc! Thế mà tƣởng là cảm động lắm đấy, và cũng không hề

ngờ mình ngốc đến thế nào? Theo tôi thì thằng cha mắm muối gạo tiền say be bét kia còn khôn hơn nhiều; ít nhất cũng thấy đƣợc rằng hắn đã say mèm, bao nhiêu trí khôn trút vào đấy cốc hết rồi, còn mấy lão kia thì đều ra vẻ nghiêm trang đứng đắn cả… Đấy, mắt mụ ta cứ long lên sòng sọc. Tức lắm! Tức tắm đấy! Ha - ha - ha! - tiếng cƣời của bà lại chuyển thành một cơn ho.

Vui lên, Katerina Ivanovna mê mải kể hết chuyện nầy đến nọ, và đột nhiên nói rằng với số lƣơng quả

phụ xin đƣợc bà ta sẽ mở một ký túc xá cho con gái quý tộc ở tình nhà. Bà ta chƣa lần nào nói riêng với Raxkonikov về việc nầy, cho nên lập tức say sƣa đi vào những chi tiết đầy sức quyến rũ đối với bà. Bà bỗng lấy ở đâu ra một tấm "Bằng khen", chính tấm bằng mà mồ mả ông Marmelazov đã nói chuyện với Raxkonikov dạo trƣớc trong tiệm rƣợu, khi kể rằng hôm làm lễ tốt nghiệp Katerina Ivanovna đã nhảy điệu khăn san "trƣớc mặt quan tổng trấn và nhiều nhân vật khác". Bây giờ tấm bằng khen ấy hẳn là đang đƣợc dùng làm một chứng chỉ tỏ ra rằng Katerina Ivanovna có đủ quyền mở ký túc xá; nhƣng nó đƣợc để dành chủ yếu là để trị cho "hai con mẹ nhà quê diêm dúa" kia một mẻ ra trò, nếu chúng đến dự tiệc tang, và cho chúng thấy rõ rằng Katerina Ivanovna vốn là con nhà quý phái, "có thể nói là quý tộc thƣợng lƣu vào bậc nhất nữa, là con một quan đại tá, và chắc chắn bà hơn xa những thứ đàn bà chuyên chạy chọt cầu may ở đâu mọc ra nhan nhản trong mấy năm gần đây". Tấm bằng khen lập tức đƣợc truyền qua tay các ông khách say mèm, và Katerina Ivanovna cũng cứ để yên, vì trong bằng quá có viết en toutes lettres(5) rằng bà ta là con gái một vị tƣ vấn hoàng cƣng đƣợc thƣởng huân chƣơng bội tinh, và nhƣ vậy tức cũng gần nhƣ một vị đại tá.

Bốc đồng lên, Katerina Ivanovna quay ra kể lể dài dòng về đủ các thứ chi tiết nầy nọ trong cuộc sống êm đềm và tƣơi đẹp sau nầy ở T, nào là mình sẽ mời các giáo viên trung học về dạy trong trƣờng ký túc, nào là trƣớc kia mình học tiếng Pháp với một ông thầy Pháp tên là Mango, một ông già dáng kính nay đang yên dƣờng tuổi già ở T… và chắc chắn sẽ nhận lời đến dạy với một số lƣơng hết sức phải chăng. Cuối cùng bà cũng nhắc đến Sonya: nàng sẽ "cùng về T… với bà để giúp đỡ bà trong Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

mọi việc". Nhƣng đến đây ở cuối bàn bỗng có ai phì cƣời lên. Katerina Ivanovna lập tức cố làm ra vẻ

khinh khỉnh không nghe thấy tiếng cƣời ở cuối bàn, nhƣng lại lập tức cố ý cất cao giọng lên, say sƣa nói về những năng lực của Sofia Xemionovna, chắc chắn có thể làm ngƣời cộng tác đắc lực của bà, nói đến "tính dịu hiền, kiên nhẫn, lòng hy sinh, tâm hồn cao thƣợng, và học vấn" của nàng, vừa nói vừa vỗ vỗ lên má Sonya, rồi đứng dậy ôm nàng hôn hai lần, rất thắm thiết. Sonya đỏ bừng mặt, còn Katerina Ivanovna thì bỗng khóc oà lên, rồi lại nhận xét ngay rằng mình là "một con mẹ ngốc yếu thần kinh, lại đang lúc hoang mang quá sức", rằng "đã đến lúc phải kết thúc, bây giờ ăn xong rồi, phải dọn trà lên thôi".

Ngay lúc ấy Amalya Ivanovna, trong lòng đã giận sôi lên vì suốt câu chuyện không đƣợc góp một câu nào, thậm chí ngƣời ta cũng chẳng thèm nghe bà nói nữa, liền đi một, nƣớc liều cuối cùng.

Bà ta giấu vẻ bực dọc, đánh bạo nói với Katerina Ivanovna một điều nhận xét hệ trọng và sâu sắc, là trong trƣờng ký túc tƣơng lai phải chú ý đặc biệt đến áo quần lót của các nữ sinh (die Wasche), phải giữ sao cho nó thật sạch, và " nhất tịn cần phải có một pà (die Dame) rất tốt để trôông nom áo quần cho chu đáo", và thứ đến là phải cấm " các cô con kái trẻ toọc trộm tiểu thuyết pan tệm". Katerina Ivanovna, bấy giờ quả nhiên đang hết sức hoang mang, mệt mỏi và phát chán lên với bữa tiệc, lập tức "cắt ngang" Amalya Ivanovna, nói rằng bà ta chỉ "nói nhảm" và chẳng hiểu gì hết; rằng lo đến áo quần lót (die Wasche) là việc của ngƣời quản lý chứ không phải của bà hiệu trƣởng một trƣờng ký túc quý phái; còn nhƣ chuyện đọc tiểu thuyết thì chỉ nói nhƣ vậy thôi cũng đã quá khiếm nhã rồi, và xin bà ta im đi cho. Amalya Ivanovna nổi khùng lên nói rằng bà ta có "thiện ý", bà ta rất muốn " tiều lènh tiều tốt, rằng người ta "mãi không chịu trả tiền nhà (des Geld)" cho bà. Katerina Ivanovna lập tức "trả miếng", nói rằng bà ta nói dối chứ "thiện ý" gì mà thiện vì ngay từ hôm qua, khi thì hài chồng bà còn nằm trẹn bàn, bà ta đã làm tình làm tội về chuyện nhà cửa rồi.

Bà Amalya Ivanovna liền nhật xét một cách rất ăn nhịp với câu trên, là bà ta " tã mồi các pà kia, nhưng họ không tến, vì họ là người quý phái khôông thể tến nhà người khóông quý phái được".

Katerina Ivanovna lập tức "nhấn mạnh" rằng một mụ cầu bơ cầu bất nhƣ bà ta thì làm gì có tƣ cách phán đoán thế nào là quý phái thật, thế nào là quý phái giả. Amalya Ivanovna không chịu đƣợc nữa, bèn tuyên bố rằng ông "Vater aus Berlin" của bà ta là một ngƣời "rốt, rốt quan troọng, khi nào ti hai tay cũng thò fào túi, mồm thở puf!, puf! " và để cho mọi ngƣời hình dung thật rõ ông Vater, bà ta đứng phắt dậy, thọc cả hai tay vào túi, phồng má lên, mồm phát ra những âm thanh mơ hồ nghe nhƣ

puf! puf! làm cho khách khứa cƣời rộ lên: họ cố ý cƣời nhƣ vậy để khuyến khích bà Amalya Ivanovna, vì biết trƣớc thế nào cũng có một cuộc xung đột. Nhƣng thế nầy thì Katerina Ivanovna không còn tài nào chịu đƣợc nữa, liền "nhấn mạnh" cho mọi ngƣời đều nghe thấy, rằng có thể bà Amalya Ivanovna xƣa nay không có Vater gì cả, bà ta chẳng quả là một mụ kiều dân "Phần Lan ở

Petersburg", chắc chắn trƣớc đây đi ở nấu bếp cho nhà ai, có lẽ còn tệ hơn thế nữa. Mặt bà Amalya Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Ivanovna đỏ ửng lên nhƣ con tôm luộc, và bà tru tréo lên rằng chính Katerina Ivanovna mới "không hề có Vater" còn bà ta thì có ông "Vater aus Berlin" , mặc áo đuôi tôm dài thế nầy nầy, mồm lúc nào cũng puf! puf! puf!.

Katerina Ivanovna khinh bỉ nói rằng dòng dõi của bà thì ai nấy đều biết và ngay trong tấm bằng khen nầy có ghi bằng chữ in rằng cha bà là một quan đại tá; còn nhƣ bố bà Amalya Ivanovna (là nói giả dụ

nhƣ bà ta có bố thật đi nữa) thì chắc hẳn chỉ là một gã kiều dân Phần Lan ở Petersbung làm nghề bán sữa; nhƣng đúng hơn cả là bà ta chẳng hề có bố chút nào, vì cho đến nay vẫn không rõ phụ danh bà ta là gì; gọi là Amalya Ivanovna hay Ludvigovna? Đến đấy bà Amalya Ivanovna nhƣ điên nhƣ dại nện quả đấm lên bàn, rít lên rằng bà ta là Amal Ivan chứ không phải Ludvigovna, rằng cha bà "tên là Johann, trƣớc làm đến chức thị trƣởng" còn cha bà Katerina Ivanovna thì " chưa pao giờ làm thị

trưởng". Katerina Ivanovna liền đứng dậy, và với một giọng có vẻ bình tĩnh (tuy mặt bà tái mét, ngực phập phồng dữ dội), nói với bà ta rằng nếu một lần nữa bà ta còn "dám cả gan đặt cái ông Vater chết tiệt ấy ngang hàng với cha bà, bà sẽ giật phăng cái mũ chụp kia dẫm nát ra". Nghe thấy thế, Amalya Ivanovna lồng lộn chạy khắp phòng, gân cổ tru tréo lên rằng bà ta là chủ nhà nầy và Katerina Ivanovna phải " cuốn kói ti ngay lệp tíc!", đoạn chẳng hiểu sao lại cuống cuồng chạy đi thu vén các thìa bạc ở trên bàn. Trong phòng huyên náo hẳn lên; trẻ con khóc oà. Sonya chạy ra toan giữ

Katerina Ivanovna; nhƣng khi Amalya Ivanovna bỗng léo nhéo những gì về cái thẻ vàng, Katerina Ivanovna ẩy Sonya và xông vào Amalya Ivanovna để thực hiện lời hăm doạ lúc nãy về cái mũ chụp.

Nhƣng vừa lúc ấy cánh cửa vụt mở, và Piotr Petrovich Lugin hiện ra trên ngƣỡng cửa. Ông ta đứng yên đảo mắt nhìn qua các khách khứa một lƣợt, vẻ chăm chú và nghiêm nghị. Katerina Ivanovna đâm bổ về phía ông ta.

Chú thích:

(1) Một khu buôn bán gồm nhiều cửa hiệu chiếm bốn phố ở Petersburg (2) Bà trung uý (tiếng Ba Lan)

(3) Các ông (tiếng Ba Lan)

(4) Ông bố ở Berlin

(5) Rõ ràng, phân minh (tiếng Pháp)

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chương 27

Phần V

- Piotr Petrovich! - bà kêu lên, - ít nhất cũng có ông bênh vực chúng tôi! Xin ông nói cho con mẹ ngu đần kia biết rằng nó không đƣợc ăn nói nhƣ vậy với một ngƣời quý phái gặp lúc sa cơ, pháp luật không cho phép nhƣ vậy… tôi sẽ kêu lên tận quan Tổng trấn tƣ lệnh… Mụ sẽ phải chịu trách nhiệm… Xin ông hãy nhớ đến sự tiếp đãi của cha tôi, xin ông che chở lũ trẻ côi cút.

- Xin lỗi bà… Xin lỗi, xin lỗi bà, - Piotr Petrovich xoa tay gạt đi, - bà cũng biết thừa rằng tôi không hề có cái hân hạnh đƣợc quen biết cụ nhà… xin lỗi bà! (có tiếng ai cƣời phá lên) còn nhƣ những chuyện cãi cọ liên miên giữa bà với bà Amalya Ivanovna thì tôi không có ý định cany dự vào… Tôi chỉ vì có việc cần… muốn thƣa chuyện nga với con ghẻ của bà, cô Sofia… Ivanovna thì phải? Cho phép tôi vào…

Đoạn Piotr Petrovich vòng qua một bên Katerina Ivanovna, bƣớc về phía Sonya đang đứng ở góc đối diện.

Bà Katerina Ivanovna đứng sững ra ở chỗ cũ, nhƣ bị sét đánh. Bà không hiểu nổi làm sao Piotr Petrovich lại phủ nhận sự tiếp đãi của cha bà. Sau khi bịa ra cái chuyện tiếp đãi ấy, chính bà cũng tin chắc rằng đó là một chuyện có thật, nhƣ tin một điều gì thiêng liêng. Cái giọng khô khan, có vẻ sự

vụ, thậm chí lại đầy ý hăm doạ và khinh bỉ, cũng khiến bà choáng ngƣời đi. Và không hiểu sao ai nấy đều dần dần im lặng khi ông ta xuất hiện. Cái vẻ "chững chạc và trang nghiêm" của ông ta quá lạc điệu trong đám khách khứa nầy đã đành, nhƣng ngoài ra còn có thể thấy rằng ông ta đến đây đã có một việc gì quan trọng lắm, chắc hẳn phải có một lý do gì khác thƣờng mới có thể đƣa ông ta quá bộ

đến đây cho nên mọi ngƣời đều chắc mẩm rằng ngay bây giờ sẽ có một biến cố gì xảy ra.

Raxkonikov, bấy giờ đang đứng cạnh Sonya, né sang một bên để nhƣờng lối cho ông ta vào; Piotr Petrovich hình nhƣ không trông thấy chàng. Một phút sau Lebeziatnikov cũng hiện ra ở ngƣỡng cửa; ông ta không vào phòng, chỉ đứng nhìn, vẻ tò mò đặc biệt, gần nhƣ ngạc nhiên; ông ta lắng tai nghe, nhƣng hình nhƣ hồi lâu có điều gì không hiểu ra đƣợc.

- Xin lỗi các ngài, hình nhƣ tôi đến làm phiền các ngài, nhƣng việc nầy khá quan trọng, - Piotr Petrovich nói trống không giữa đám khách; - tôi còn lấy làm mừng rằng ở đây có đông ngƣời chứng kiến. Thƣa bà Amalya Ivanovna, tôi xin bà lấy tƣ cách chủ nhà mà chú ý đến những điều tôi sắp nói với cô Sofia Ivanovna đây. Cô Sofia Ivanovna, - ông ta quay sang nói với Sonya đang hết sức ngạc nhiên và chƣa chi đã hoảng sợ - ngay sau khi cô rời khỏi căn phòng tôi ở với ông bạn tôi là Andrey Xemionovich Lebeziatnikov trên bàn tôi thấy mất một tờ ngân phiếu quốc gia trị giá một trăm rúp.

Nếu cô có cách nào biết đƣợc và nói rõ cho tôi biết hiện nó ở đâu, thì tôi xin lấy danh dự mà cam Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đoan trƣớc tất cả các nhân chứng ở đây rằng việc nầy sẽ không có hậu quả gì. Bằng không, tôi buộc lòng phải dùng đến những biện pháp rất cƣơng quyết, và đến lúc ấy cô chỉ nên tự trách mình mà thôi…

Trong phòng im phăng phắc. Ngay cả mấy đứa trẻ đang khóc cũng nín bặt. Sonya mặt tái mét đứng im nhìn Lugin, không biết trả lời ra sao cả. Nàng có vẻ nhƣ vẫn chƣa hiểu ra. Mấy giây rồi qua.

- Nào, cô định thế nào? - Lugin hỏi, mắt nhìn Sonya trừng trừng.

- Tôi không biết… Tôi không biết gì cả… - mãi hồi lâu Sonya mới nói, giọng yếu ớt.

- Không biết? Cô không biết ƣ? - Lugin hỏi lại và im lặng một lát nữa - Xin cô nghĩ cho chín, cô ạ, -

Ông ta nói, giọng nghiêm khắc, nhƣng vẫn nhƣ khuyên nhủ, - Cô nghĩ kỹ đi, tôi thuận để cho cô suy nghĩ thêm một lát. Xin cô thấy cho rằng nếu không biết chắc, dĩ nhiên một ngƣời có kinh nghiệm nhƣ tôi không đời nào lại liều lĩnh đi buộc tội thẳng cho cô nhƣ vậy; vì nếu buộc tội trực tiếp, bằng phát ngôn, nhƣng lại phát ngôn sai, hay chỉ nhầm thôi cũng thế, thì về một phƣơng diện nào đó chính tôi phải chịu trách nhiệm sau nầy. Tôi biết nhƣ thế lắm. Sáng nay vì có việc cần tôi đã đem đổi một số ngân phiếu tín dụng trị giá cả thảy gần ba nghìn rúp. Trong ví tôi còn ghi rõ số tiền đó. Khi về nhà

- Có ông Anđey Xemionovich chứng thực việc nầy, - tôi đem tiền ra đếm, và đếm đƣợc hai nghìn ba trăm rúp, tôi bỏ số tiền đó vào ví, rồi đút ví vào túi áo trong. Trên bàn còn lại chừng năm trăm rúp tiền giấy, trong số đó có ba tờ bạc một trăm rúp. Ngay lúc ấy cô đến (do chính tôi mời) - và suốt thời gian sau cô có vẻ hết sức bối rối, đến nỗi trong khi đang nói chuyện, không hiểu tại sao cô đã ba lần đứng dậy hấp tấp định bỏ đi, tuy câu chuyện chƣa nói hết. Andrey Xemionovich có thể chứng thực những điều đó. chắc chính cô cũng sẵn lòng xác nhận trƣớc mặt mọi ngƣời rằng sở dĩ tôi nhờ ông Andrey Xemionovich mời cô vào chỉ là đề bàn với có về tình cảnh goá bụa bơ vơ của mẹ kế cô là bà Katerina Ivanovna (vì tôi không đến dự lễ tang đƣợc), và bàn cách tổ chức lạc quyên, xổ số hay làm một việc gì tƣơng tự để giúp đỡ bà ta. Cô có cảm ơn tôi và thậm chí còn ứa nƣớc mắt ra nữa (tôi kể

hết ra nhƣ vậy, trƣớc hết là để cô nhớ lại, sau nữa là để cô thấy rằng những chi tiết dù nhỏ nhất cũng không bị xoá mờ trong trí nhớ của tôi). Sau đó tôi lấy một tờ giấy bạc mƣời rúp ở trên bàn đƣa biếu cô nhân danh cá nhân tôi, gọi là tạm giúp đỡ mẹ cô lần đầu. Tất cả những việc đó Andrey Xemionovich đều có trông thấy. Sau đó tôi tiễn cô ra cửa, - trong khi cô vẫn luống cuống nhƣ trƣớc,

- rồi ngồi lại một mình với Andrey Xemionovich nói chuyện trong khoảng mƣời phút, đoạn sau khi Andrey Xemionovich ra ngoài, tôi lại ngồi vào bàn đếm nốt chỗ số tiền còn lại mà tôi đã định cất riêng ra. Tôi rất ngạc nhiên khi thấy thiếu một tờ giấy bạc một trăm rúp. Cô thứ nghĩ mà xem: Andrey Xemionovich thì tôi không thể nào nghi ngờ đƣợc, ngay chỉ giả thiết nhƣ vậy thôi tôi cùng đã lấy làm xấu hổ rồi. Tôi cũng không thể nào đếm nhầm đƣợc, vì một phút trƣớc khi cô vào tôi đã tính toán xong xuôi và thấy tổng số tiền chúng nhƣ đã tính. Xin cô nhận cho rằng, khi nhớ lại cái vẻ

luống cuống, vội vàng muốn bỏ đi của cô, nhớ lại rằng cô đã để hai tay lên bàn một lát, và cuối cùng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

xét đến hoàn cảnh xã hội của cô và những thói quen gắn liền với hoàn cảnh đó, tôi đã kinh hãi - Có thể nói nhƣ vậy - và thậm chí đã phải bất đắc dĩ, buộc lòng đi đến một mối nghi ngờ tuy có tàn nhẫn thật, nhƣng đúng đắn! Xin nói thêm và nhắc lại rằng tuy tôi có đủ căn cứ hiển nhiên để tin chắc điều đó, tôi cũng hiểu rằng trong khi buộc tội nhƣ thế nầy vẫn có điều nguy hiểm cho tôi Nhƣng cô cũng thấy đã tôi đã không trù trừ, tôi rất phẫn uất, và xin nói rõ là vì sao: thƣa cô chỉ vì sự vong ân hết sức bỉ ổi của cô! Thật là quái gở! Chính tôi mời cô đến để bàn cách giúp đỡ ngƣời mẹ kế khốn khổ của cô, tôi đã chắt bóp tiền riêng của tôi ra để biếu cô mƣời rúp, thế mà cô đền đáp lại ngay tức khắc bằng một hành động nhƣ vậy! Không đƣợc, nhƣ thế không tốt một chút nào. Cô thử nghĩ mà xem; hơn nữa, với tƣ cách một ngƣời bạn, (vì giờ phút nầy cô không còn có thể có một ngƣời bạn nào tốt hơn tôi nữa) tôi xin cô phản tỉnh! Bằng không, tôi quyết không dung tha! Thế nào?

- Tôi không lấy gì của ông cả, - Sonya hoảng hốt trả lời, - Ông có cho tôi mƣời rúp, đây xin ông lấy lại. - Sonya rút trong túi ra một chiếc khăn tay, tìm núi thắt mở ra, rút tờ giấy bạc mƣời rúp và chìa ra cho Lugin.

- Còn một trăm rúp nữa, cô không thú nhận - Lugin nói giọng trách móc và cƣơng quyết, không cầm tờ giấy bạc.

Sonya thảng thốt nhìn quanh. Mọi ngƣời đều nhìn nàng với những bộ mặt dữ tợn, nghiêm khắc, ngạo nghễ, thù hằn. Nàng nhìn Raxkonikov… chàng đứng sát tƣờng, tay khoanh trƣớc ngực, và đang nhìn nàng với đôi mắt nẩy lửa.

- Trời ơi! - Sonya buột mồm kêu lên.

- Thƣa bà Amalya Ivanovna, bây giờ cần phải báo sở cảnh sát, cho nên rất mong bà cho gọi ngƣời gác cổng đến đây, - Lugin nói khẽ, giọng lại còn có vẻ mơn trớn dịu dàng nữa.

- Gott der barmherzigel(1). Tôi tã piết tó là con an káp mà? - Amalya Ivanovna vỗ tay đánh đét một cái.

- Bà biết thế ƣ? - Lugin tiếp lời, - thế thì chắc trƣớc đây ít ra bà đã có một số căn cứ nào đấy để kết luận nhƣ vậy. Thƣa bà Amalya Ivanovna rất kính mến, xin bà nhớ cho những lời bà vừa nói trƣớc mặt đông đủ nhân chứng.

Xung quanh bỗng bàn tán xôn xao lên cả một lƣợt. Mọi ngƣời đều nhớn nhác.

- Sa - ao - ao? - Katerina bỗng nhƣ bừng tỉnh, quát lớn, và nhƣ một cái lò xo bật tung lên, bà chồm về

phía Lugin, - Sao? Ông buộc cho nó cái tội ăn cắp à? Sonya ấy à? Chao ôi, quân hèn mạt, quân hèn mạt! - Và lao vào Sonya, bà ôm chầm lấy nàng trong đôi tay khô đét vững nhƣ hai gọng kìm.

- Sonya! Sao con dám cầm của hắn mƣời rúp! Con ngốc quá đi mất? Đƣa đây! Đƣa ngay mƣời rúp ấy đây - nầy.

Và giật tờ giấy bạc trong tay Sonya, Katerina Ivanovna lấy hai tay vò nát ra rồi ném thẳng vào mặt Lugin. Nhúm giấy trúng vào mặt ông ta và nấy xuống sàn. Amalya Ivanovna vội chạy đến nhặt.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Piotr Petrovich nổi giận.

- Giữ con mẹ điên kia lại! - Ông quát.

Lúc bấy giờ bên cạnh Lebeziatnikov còn có mấy ngƣời nữa đứng ở ngƣỡng cửa nhìn vào, trong số đó có cả hai mẹ con ngƣời đàn bà mới đến Petersburg.

- Sao? Điên à? Mày bảo ta điên ấy à? Đồ ngu - u - u! - Katerina Ivanovna rít lên the thế. - Chính mày mới là đồ ngu, cái quân cạo giấy ở toà án kia, đồ hèn mạt! Sonya, Sonya mà lại đi lấy tiền của hắn?

Sonya mà lại đi ăn cắp? Nó còn bố thí cho mày nữa ấy, đồ ngu! - Và Katerina Ivanovna cất tiếng cƣời điên dại - Các ông các bà có trông thấy thằng ngu kia không? - bà chạy nhớn nhác bên nầy bên kia, chỉ Lugin cho mọi ngƣời xem. - Thế nào! - Cả mày nữa ƣ? - Bà trông thấy bà chủ nhà, - Cả mày cũng xác nhận là nó ăn cắp hẳn, con mẹ súc sinh Phổ-lỗ-sĩ kia, đồ cẳng gà mặc váy xòe! Chà, bọn chúng mày, bọn chúng mày? Nhƣng nó có bƣớc ra khỏi phòng đâu, vừa ở phòng mày xuống là nó ngồi xuống cạnh ông Rodion Romanovich ngay kia mà! Chúng mày cứ soát ngƣời nó đi! Nó chƣa đi đâu cả nó mà có lấy thì tiền vẫn còn trong ngƣời nó! Tìm đi kìa tìm đi, tìm đi! Nhƣng hễ chú mày không tìm thấy thì liệu hồn đấy, nhãi con ạ! Tao sẽ chạy lên đến tận hoàng thƣợng, tao sẽ quỳ trƣớc chân Sa hoàng nhân từ khoan dung, ngay bây giờ, ngay hôm nay! Tao là đứa mồ côi! Họ sẽ cho tao vào!(2). Mày tƣởng họ không cho sao? Đừng hòng, tao sẽ vào kỳ đƣợc! Tao sẽ vào đến nơi! Mày thấy nó hiền lành thế định ức hiếp nó phải không? Mày trông mong vào đấy hẳn? Nhƣng tao thì không phải tay vừa đâu, chú mày ạ? Mày sẽ biết tay tao! Tìm đi! Tìm đi kìa, tìm đi!

Và Katerina nhƣ điên nhƣ dại lay mạnh Lugin, kéo ông ta về phía Sonya.

- Tôi sẵn sàng, và xin chịu trách nhiệm, nhƣng xin bà bình tâm cho, xin bà binh tâm Tôi đã thấy quá rõ rằng bà không phải tay vừa! Thế… thế… bây giờ làm thế nào? - Lugin lắp bắp, - việc nầy phải làm ở sở cảnh sát mới đƣợc… tuy… vả chăng ở đây cũng đã có đủ nhân chứng lắm rồi… Tôi sẵn sàng… Nhƣng dù sao một ngƣời đàn ông cũng khó lòng… vì khác giới… Giá đƣợc bà Amalya Ivanovna giúp cho… tuy lẽ ra không thể làm nhƣ vậy… làm thế nào ạ?

- Ai cũng đƣợc? Ai muốn thì cứ việc soát? - Katerina Ivanovna quát lên - Sonya, lật túi ra cho chúng nó xem! Đây, đây! Mày xem đây, đồ quái vật, túi không đây nầy, chỉ có cái khăn tay, trong túi không có gì hết, mày thấy chƣa! Còn túi kia, đây, đây! Mày thấy chƣa! thấy chƣa?

Và Katerina Ivanovna không những lộn túi Sonya ra, mà lại còn lần lƣợt kéo tung cả hai lần vải túi ra ngoài. Nhƣng đến cái túi thứ hai ở bên phải thì bỗng thấy văng ra một mảnh giấy. Mảnh giấy bật tung lên vẽ thành một đƣờng vòng cũng trên không rồi rơi xuống cạnh chân Lugin. Mọi ngƣời đều trông thấy. Có mấy ngƣời kêu lên. Piotr Petrovich cúi xuống, dùng hai ngón tay nhặt tờ giấy giơ lên cho mọi ngƣời xem và giăng hẳn nó ra. Đó là một tờ ngân phiếu một trăm rúp gấp tám lại. Piotr Petrovich đƣa tay vòng khắp bốn phía để mọi ngƣời thấy rõ tờ giấy bạc.

- Tồ ăn cắp! Xéo ngay ra khỏi nhà tao! Gọi kénh sát kẻnh sát! - Amalya Ivanovna tru tréo lên, - phải Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tày chúng ti Xipiri! Xéo ngay!

Khắp bốn phía nỗi lên nhớng tiếng ồ à. Raxkonikov lặng thinh nhìn Sonya chằm chặp, thỉnh thoảng lại đƣa mắt sang Lugin, nhƣng rất nhanh. Sonya vẫn đứng ở chỗ cũ nhƣ ngƣời mất hồn; nàng hầu nhƣ không ngạc nhiên đƣợc nữa. Bỗng khắp mặt nàng đỏ bừng lên; nàng kêu một tiếng và giơ hai tay bƣng mặt.

- Không, không phải tôi! Tôi không lấy! Tôi không biết! - nàng kêu lên mấy tiếng não lòng và lao về

phía Katerina Ivanovna. Bà ôm chầm lấy nàng và xiết chặt vào lòng, nhƣ muốn che chở nàng chống lại tất cả.

- Sonya! Sonya Dì không tin đấu! Con thấy đấy, dì có tin đâu! - Katerina Ivanovna kêu lên, bất chấp sự thật sờ sờ ra đấy, bà lay lay ngƣời nàng trong tay nhƣ ru một đứa trẻ, hôn lấy hôn để lên khắp mặt nàng, rồi chộp lấy hai tay nàng mà hôn tới tấp. - Con mà lại đi ăn cắp! Sao nó ngu thế! Trời ơi! Các ngƣời ngu lắm, ngu lắm! - bà quát to lên với mọi ngƣời - nhƣng các ngƣời có hề biết tấm lòng nó ra sao đâu, nó là ngƣời thế nào, các ngƣời có biết đâu! Nó mà lại đi lấy tiền! Nó sẵn sàng cởi bỏ chiếc áo cuối cùng của nó đem bán đi, nó sẵn sàng đi chân không để cho các ngƣời hết, nếu các ngƣời cần, nó nhƣ thế đấy! Nó đi lĩnh thẻ vàng vì con tôi chết đói, nó bán mình nuôi mẹ con tôi! Ôi, ông ơi là ông ơi! Ông có thấy không, ông có thấy không? Tiệc tang của ông thế nầy đây! Trời ơi! Kìa bênh nó với chứ, sao các ngƣời cứ đứng ỳ ra thế! Rodion Romanovich! Sao ông mà cũng không bênh nó với?

Ông cũng tin hay sao? Các ngƣời không đáng ngón tay út của nó, cả lũ các ngƣời ấy cả lũ, cả lũ!

Trời ơi! Bênh cho nó với chứ!

Tiếng khóc của Katerina Ivanovna, ngƣời đàn bà cô quả ho lao, hình nhƣ đã gây một ấn tƣợng rất mạnh trong đám khách. Có một cái gì thật thảm thê: đau khổ đã cùng cực trong khuôn mặt tiều tụy héo hon vì bệnh tật, mếu máo vì đau dớn, trong đôi môi khô cằn rớm máu, trong tiếng gào khản đặc, trong tiếng khóc nức nở nhƣ tiếng khóc trẻ con, trong lời van xin đầy lòng tin cậy ngây thơ và tuyệt vọng ấy đến nỗi mọi ngƣời hình nhƣ đều động lòng thƣơng hại cho ngƣời đàn bà khốn nạn. Ít nhất Piotr Petrovich cùng thƣơng hại ngay.

- Bà! Bà ơi? - Ông ta kêu lên, giọng oai vệ, - việc nầy không can hệ đến bà! Không ai dám buộc tội bà xúi giục hay đồng loã, huống chi chính bà đã phát hiện sau khi lộn túi áo cô ấy ra: thế nghĩa là bà không hề hay biết gì. Tôi rất sẵn lòng thƣơng hại nếu cảnh… bần cùng đã bức bách cô Sofia Xemionovna, nhƣng thƣa cô tại sao cô lại không chịu thú nhận? Sợ nhục chăng? Lần nầy là lần đầu?

Có lẽ cô rối trí quá? Cũng dễ hiểu thôi, rất dễ hiểu…thế nhƣng tại sao lại đâm đầu vào một tình huống nhƣ vậy! Thƣa các ngài! - Ông ta nói với tất cả các khách khứa - thƣa các ngài! Vì lòng trắc ẩn, và có thể nói là thƣơng xót, có lẽ tôi sẵn sàng tha thứ, ngay đến bây giờ cũng vậy, mặc dầu đã bị

xúc phạm đến nhân phẩm. Thƣa có, mong rằng nỗi hổ thẹn hôm nay sẽ là một bài học cho cô về sau

- Ông ta nói với Sonya - Còn việc nầy thì đến đây xem nhƣ chấm dứt. Thế cũng đủ rồi!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Piotr Petrovich liếc nhìn Raxkonikov. Hai luồng mắt gặp nhau. Cái nhìn nảy lửa của Raxkonikov nhƣ muốn thiêu Lugin ra tro. Trong khi đó Katerina Ivanovna hình nhƣ không nghe thấy gì nữa, bà ôm Sonya vào lòng hôn lấy hôn để nhƣ ngƣời điên. Mấy đứa trẻ cũng xúm quanh đƣa đôi tay nhỏ bé ôm lấy nàng, còn Polenka, chƣa hiểu rõ đầu đuôi ra sao, cũng đầm đìa nƣớc mắt, khóc nấc lên từng cơn và úp khuôn mặt xinh xắn sƣng húp vì khóc lên vai Sonya.

- Thật là hèn hạ - một tiếng nói rất to bỗng vang lên ở ngoài cửa.

Piotr Petrovich vụt ngoảnh lại.

- Hèn hạ đến the là cùng! - Lebeziatnikov nhắc lại nhìn thẳng vào mắt Lugin.

Piotr Petrovich dƣờng nhƣ giật mình. Mọi ngƣời đều nhận thấy thế. (Về sau họ nhớ lại điều nầy).

Lebeziatnikov bƣớc vào phòng.

- Thế mà ông dám viện tôi ra làm nhân chứng? - Ông ta nói trong khi bƣớc về phía Piotr Petrovich.

- Thế nghĩa là thế nào, Andrey Xemionovich? Ông muốn nói gì thế? - Lugin lẩm bẩm.

- Nhƣ thế nghĩa là ông… là một kẻ vu khống, tôi muốn nói thế đấy! - Lebeziatnikov nói, giọng sôi nổi; đôi mắt lƣơn kèm nhem nhìn Lugin một cách nghiêm nghị. Ông ta đang giận sôi lên.

Raxkonikov hau háu nhìn ông ta nhƣ muốn ghi nhớ và cân nhắc từng chữ. Mọi ngƣời lại im thin thít.

Piotr Petrovich hầu nhƣ có vẻ bối rối, nhất là những phút đầu.

- Nếu ông muốn nói với tôi… - ông lắp bắp, - nhƣng ông làm sao thế? Ông có tỉnh trí không?

- Tôi thì rất tỉnh trí, còn nhƣ ông là… một thằng bịp bợm. Chao ôi, sao có thể hèn hạ đến thế! Tôi đã nghe hết, tôi cố ý đợi nghe để hiểu cho hết, bởi vì xin thừa nhận rằng mãi cho đến đây câu chuyện vẫn chƣa hẳn là có logic… Nhƣng ông làm nhƣ thế để làm gì thì tôi chƣa hiểu nỗi Nhƣng tôi làm gì mới đƣợc chứ. Xin ông thôi cho cái lối phóng đoán xằng bậ ấy! Hay có lẽ ông quá chén rồi?

- Có lẽ chính ông mới quá chén, chứ không phải tôi đồ hèn? Tôi tuyệt nhiên không bao giờ uống rƣợu, nguyên tắc của tôi là nhƣ thế! Các ngài thử tƣởng tƣợng: chính ông ta, chính tay ông ta đƣa tờ

giấy một trăm rúp ấy cho Sofia Xemionovna, - tôi có trông thấy, tôi có chứng kiến, tôi sẵn sàng thề

nhƣ vậy! Chính ông ta, chính ông ta! - Lebeziatnikov nhắc lại với mọi ngƣời.

- Mất trí rồi hay sao thế, đồ nhãi con? - Lugin rít lên, - Chính cô ta đang đứng sờ sờ trƣớc mặt ông kia kìa, chính cô ta vừa mới xác nhận ở đây, trƣớc mặt mọi ngƣời rằng ngoài mƣời rúp ra, cô ta không lấy gì của tôi nữa hết. Thế thì làm sao lại có thể nói là chính tôi đƣa?

- Tôi có trông thấy, tôi trông thấy! - Lebeziatnikov dằn giọng quát lên, - và tuy làm nhƣ vậy là trái với quan điểm của tôi, tôi cũng sẵn sàng tuyên thệ trƣớc toà án ngay bây giờ, bất cứ thề nhƣ thế nào cũng đƣợc, vì tôi đã trông thấy ông bí mật dúi ngầm cho cô ta! Nhƣng tôi lại tƣởng ông muốn giúp ngầm cô ta có ngốc không chứ! Khi ông tiễn cô ta ra cửa, cô ta có quay lại để bắt tay ông. Một tay ông giơ ra bắt, còn tay kia ông đã ngầm đút vào túi cô ta một tờ giấy bạc. Tôi trông thấy! Tôi có trông thấy.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Lugin tái mặt đi.

- Ông nói nhảm gì thế! - Ông ta trâng trâng tráo tráo - Ông đứng ở cửa sổ làm sao trông thấy tờ giấy bạc đƣợc? Ông mê sảng đấy… mắt kém nhìn thế kia. Ông nói mê rồi!

- Không, không mê sảng đâu! Tuy đứng xa, tôi vẫn trông thấy hết, và tuy đứng ở cửa sổ cũng khó nhìn rõ thật - Ông nói đúng đấy, - nhƣng vì một trƣờng hợp đặc biệt: tôi biết chắc rằng đó là một tờ

giấy bạc một trăm rúp, bởi vì khi ông trao cho cô Sofia Xemionovna tờ giấy mƣời rúp, - Chính tôi trông thấy, - Ông cũng lấy luôn một tờ giấy trăm rúp ở trên bàn (cái đó tôi thấy rõ vì lúc ấy tôi đứng gần ngay bàn, và vì ngay lúc ấy tôi chợt nảy ra một ý nghĩ riêng cho nên tôi không quên rằng ông có cầm tờ giấy bạc đó). Ông gấp nó lại và từ đó trở đi cứ cầm suốt trong tay. Sau đó tôi lại suýt quên khuấy đi nhƣng khi ông đứng dậy, ông đã chuyển tờ giấy bạc từ tay phải sang tay trái và suýt buột tay đánh rơi; đến đây tôi lại sực nhớ ra, bởi vì ý nghĩ lúc nãy lại đến với tôi, cụ thể là tôi nghĩ rằng ông muốn kín đáo làm ơn cho cô ta; không cho tôi biết. Ông có thể hình dung tôi bắt đầu theo dõi ra sao, ấy thế là tôi trông thấy ông đút đƣợc tờ giấy bạc vào túi cô ấy. Tôi trông thấy, tôi có trông thấy tôi sẵn sàng thề nhƣ vậy.

Lebeziatnikov gần nhƣ thở không ra hơi nữa. Khắp bốn phía bắt đầu nổi lên những tiếng xì xào mỗi lúc một đầy ý ngạc nhiên; nhƣng cũng có cả những tiếng gầm gừ đầy vẻ doạ nạt. Moi ngƣời đều xấn về phía Piotr Petrovich, Katerina Ivanovna lao đến Lebeziatnikov.

- Andrey Xemionovich Tôi trót nhầm, trƣớc đây tôi không hiểu ông! Xin ông bênh vực cho nó! Chỉ

có một mình ông bênh vực nó! Nó là đứa mồ côi, Chúa đã sai ông đến! Andrey Xemionovich, ông ơi, ông tốt quá, quý hoá quá!

Và Katerina Ivanovna, hầu nhƣ không biết mình đang làm gì nữa, quỳ sụp xuống trƣớc mặt Lebeziatnikov.

- Toàn chuyện nhảm! - Lugin thét lên, nhƣ điên nhƣ dại, - Ông nói toàn chuyện nhảm. "Tôi quên, tôi nhớ, tôi quên" - thế là cái gì! Hoá ra tôi cố ý đút vào túi cho cô ta à? Để làm gì? Vì mục đích gì? Có quan hệ gì giữa tôi với cái thứ…

- Để làm gì ƣ? Đấy, chính cái đó tôi cũng không hiểu, còn những điều tôi kể thì hoàn toàn đúng sự

thật. Ông là một ngƣời bẩn thỉu, độc ác, tôi không nhầm đâu vì tôi nhớ rất rõ tôi đã nghĩ gì về việc nầy khi tôi cảm ơn và bắt tay ông. Ông ngầm đút tiền vào túi cô ta để làm gì? Nghĩa là tại sao lại nhất thiết phải lén lút mới đƣợc? Chả nhẽ chỉ vì muốn giấu tôi, vì biết rằng quan điểm của tôi ngƣợc hẳn lại và tôi pủù nhận lối gia ơn cá nhân, vốn là một biện pháp không triệt để tí nào? Thế là tôi kết luận rằng quá thật ông thấy ngƣợng mặt với tôi khi đem cho một món tiền nhƣ vậy và ngoài ra, tôi nghĩ có lẽ ông muốn làm cho cô ấy ngạc nhiên sau nầy khi bỗng tìm thấy cả một tờ giấy bạc một trăm rúp trong túi, bởi vì có những vị ân nhân rất thích tô điểm iệc thiện của mình theo kiểu ấy, tôi biết. Sau đó tôi lại còn nghĩ rằng ông muốn thứ thách cô ta, nghĩa là muốn xem thứ khi thấy tờ giấy Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

bạc rồi, cô ta có đến cảm ơn không? Rồi tôi lại nghĩ là ông muốn tránh những lời cảm ơn và muốn rằng, nhƣ câu ngạn ngữ thƣờng nói:"tay phải không nên biết"(3)… nói tóm lại, một cái gì nhƣ thế…

Phải, lúc ấy tôi nảy ra nhiều ý nghĩ linh tinh lắm, thành thử tôi định gác lại để sau nầy nghĩ thêm: nhƣng cũng không muốn để lộ cho ông biết rằng tôi đã rõ điều bí mật của ông, vì làm nhƣ thế không đƣợc tế nhị. Tuy nhiên tôi lại nay thêm một ý nghĩ khác: nhỡ ra Sofia Xemionovna chƣa kịp hay biết gì đã đánh rơi mất tờ giấy bạc thì sao? Cho nên tôi quyèt định đến đây gọi riêng cô ra ngoài và báo cho cô biết là ông có đút một trăm rúp vào túi cô. Nhƣng nhân tiện tôi có ghé qua phòng bà và cô Kobyliatnikhov để đƣa cho họ quyển "Đại cƣơng về phƣơng pháp tích cực" và đặc biệt giới thiệu bài báo của Piderit (cả bài của Wagner nữa). Sau đó tôi đến đây thì vừa đƣợc chứng kiến một chuyện lạ

lùng thế nầy. Đấy, thứ hỏi tôi làm sao có thể có những ý nghĩ, những điều suy luận đó, nếu quả tôi không trông thấy ông đút một trăm rúp vào túi cô ta?

Khi Andrey Xemionovich kết thúc đoạn diễn vẫn rƣờm rà và rút ra một kết luận logic nhƣ vậy, ông ta mệt lử ra, thậm chí mồ hôi còn chảy ròng ròng trên mặt. Than ôi! Dù nói tiếng Nga, ông ta cũng không biết cách trình bày cho chỉnh (vả chăng ông cũng không biết thứ tiếng nào khác), thành thử

nói xong ông kiệt lực hắn, thậm chí còn có vẻ nhƣ gầy xọp đi sau cái kỳ công biện hộ đó, tuy vậy, những lời lẽ của ông cũng gây đƣợc một ấn tƣợng hết sức mạnh mẽ. Ông nói say sƣa, quả uyết đến nỗi rõ ráng mọi ngƣời đều tin ông.

Piotr Petrovich cảm thấy tình thế rất nguy ngập.

- Trong đầu óc ông nảy ra những câu hỏi vớ vẩn nầy nọ thì việc gì đến tôi? - ông ta quát lên. - Đó không phải là một bằng chứng! Có thể ông cảm thấy thế thôi, còn tôi, tôi xin thƣa rằng ông nói dối, ông ạ! Ông nói dối, ông vu khốông tôi vì có điều gì thù oán tôi, cụ thể là ông thù tôi đã không tán thành những quan điểm phóng túng và vô đạo của ông về xã hội, thế đấy!

Nhƣng lối cãi bay nầy không có lợi gì cho Piotr Petrovich cả. Ngƣợc lại, khắp bốn phía có tiếng xì xào bất bình nổi lên.

- À ra mày muốn lái vào đấy? - Lebeziatnikov quát lên. - Mày nói dối! Cứ gọi cảnh sát lại đây, ta sẽ

thề? Chỉ có một điều tôi chƣa hiểu: hắn liều lĩnh làm một việc hèn hạ nhƣ thế để làm gì! Ồ, con ngƣời sao mà khốn nạn, đê hèn!

- Tôi có thể cắt nghĩa tại sao ông ta lại làm một việc liều lĩnh nhƣ thế, và nếu cần, tôi cũng sẽ xin thề!

- mãi đến giờ Raxkonikov mới lên tiếng, giọng rắn rỏi, đoạn bƣớc lên phía trƣớc.

Trông chàng có vẻ quả quyết và điềm tĩnh. Không hiểu sao chỉ thoạt nhìn chàng mọi ngƣời đều thấy rõ ngay rằng chàng biết rõ sự tình, và câu chuyện đã sắp đến chỗ kết thúc.

- Bây giờ thì tôi đã hiểu hết, - Raxkonikov nói thẳng với Lebeziatnikov - Ngay từ đâu tôi đã nghi ngờ

rằng có một âm mƣu gì bỉ ổi trong việc nầy; sở dĩ tôi ngờ là vì một hoàn cảnh đặc biệt mà chỉ một mình tôi đƣợc rõ, và bây giờ xin nói ra cho mọi ngƣời cũng biết cơ sự do đã mà ra cả! Ông Andrey Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Xemionovich những lời quý báu của ông đã cho tôi thấy rõ hắn rồi. Xin tất cả các ngài lắng tai nghe tôi nói. Cái ông nầy - Chàng chỉ Lugin - cách đây ít lâu có cầu hôn em gái tôi là Avdotia Romanovna Raxkonikova. Nhƣng đến khi lên Petersbung thì hôm kia, ngay buổi gặp gỡ đầu tiên giữa ông ta với tôi, chúng tôi đã xích mích với nhau, và tôi đã đuổi ông ta ra khỏi nhà: có hai ngƣời có thể xác nhận việc đó. Ông ta là ngƣời rất hiểm độc. Hôm kia tôi cũng chƣa biết ông ta trọ ở đây, tại phòng ông, ông Andrey Xemionovich, cho nên ngay hôm chúng tôi cãi cọ nhau, tức hôm kia, ông ta đã thấy tôi lấy tƣ cách là bạn của ông Marmelazov quá cố giao lại cho bà quả phụ của ông là Katerina Ivanovna một ít tiền đề lo việc chôn cất. Ông ta bèn viết ngay cho mẹ tôi một bức thƣ nói rằng tôi đã lấy hết tiền không phải trao cho bà Katerina Ivanovna, mà là để đem cho cô Sofia Xemionovna đồng thời dùng những lời lẽ hết sức đê hèn đề nhắc đến… đến tính cách của Sofia Xemionovna, nghĩa là muốn ám chỉ rằng tôi có những quan hệ bất chính với Sofia Xemionovna. Ông ta làm nhƣ vậy, chắc các ngài cùng hiểu là để gây xích mích giữa tôi với mẹ và em tôi, muốn gợi cho họ nghĩ rằng tôi đem hết số tiền cuối cùng họ dành lại để giúp tôi ra phung phí vì những mục đích bất chính. Tối hôm qua, trƣớc mặt cả ba ngƣời: mẹ tôi, em tôi và Piotr Petrovich, tôi đã phục hôi lại sự thật và chứng minh rằng tôi trao tiền cho bà Katerina Ivanovna để lo việc chôn cất chứ không phải đƣa cho cô Sofia Xemionovna, và mãi đến hôm kia tôi không hề đƣợc quen biết cô Sofia Xemionovna, thậm chí cùng chƣa bao giờ trông thấy mặt cô ấy nữa. Ngoài ra tôi có nói thêm rằng ông Piotr Petrovich Lugin với tất cả những phẩm cách quý giá của ông, cũng không đáng gì ngón tay út của cô Sofia Xemionovna -

ngƣời mà ông đã nói xấu thậm tệ nhƣ vậy. Khi ông ta hỏi: "liệu tôi có dám để cô Sofia Xemionovna ngồi cạnh em gái tôi không" tôi đã trả lời rằng việc đó tôi đã làm ngay sáng hôm ấy.

Căm tức vì thấy mẹ và em tôi không chịu nghe lời xúc xiểm của ông ta mà bất hoà với tôi, Piotr Petrovich liên tiếp buông ra những lời hỗn xƣợc không thể nào dung thứ đƣợc. Một cuộc đoạn tuyệt dứt khoát đã xảy ra, mẹ con chúng tôi đã đuổi ông ta ra khỏi nhà. Tất cả những việc đó đều xảy ra tối hôm qua. Bây giờ xin các ngài lƣu ý đặc biệt đến điều nầy: các ngài thử tƣởng tƣợng xem nếu bây giờ ông ta chứng minh đƣợc rằng Sofia Xemionovna là một ngƣời ăn cắp, thì trƣớc hết ông ta sẽ

chứng minh đƣợc cho mẹ và em tôi thấy rằng những mối nghi ngờ của ông ta có phần đúng, rằng ông ta nổi giận khi tôi đặt cô Sofia Xemionovna ngang hàng với em tôi là có lý, rằng sở dĩ ông ta công kích tôi chính là để báo toàn danh dự cho em gái tôi, tức vợ chƣa cƣới của ông ta. Nói tóm lại, qua những việc đó, ông ta còn có thể làm cho tôi xích mích trở lại với ngƣời nhà, và dĩ nhiên ông ta cũng hy vọng chuộc lại lòng họ. Đấy là chƣa nói ông ta còn trả đƣợc thù riêng với cá nhân tôi, vì ông có cơ sở để ƣớc đoán rằng danh dự và hạnh phúc của cô Sofia Xemionovna đối với tôi rất quý.

Những điều ông ta đã trù tính là nhƣ vậy! Tôi hiểu việc nầy nhƣ thế đấy! Nguyên nhân trƣớc sau chỉ

có thể và không thể có nguyên nhân nào khác đƣợc?

Raxkonikov kết thúc nhƣ vậy, hay gần nhƣ vậy, lời của chàng chốc chốc lại bị ngắt quàng vì những Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tiếng ồ, à trong đám công chúng đang lắng tai nghe rất chăm chú. Nhƣng tuy mấy lần bị ngắt quãng nhƣ vậy, chàng vẫn nói rất sắc sảo, điềm tĩnh, chính xác, rõ làng và quả quyết. Giọng nói đanh và sắc, cách nói quả quyết và vẻ mặt nghiêm nghị của chàng gây nên trong lòng mọi ngƣời một ấn tƣợng vô cùng mành liệt.

- Đúng, đúng nhƣ thế đấy! - Lebeziatnikov phấn khởi xác nhận. - rất nhiên phải nhƣ thế, vì khi cô Sofia Xemionovna vừa bƣớc vào phòng chúng tôi, ông ta có hỏi tôi ngay: "Ông đã đến chƣa? Tôi có trông thấy ông trong đám khách khứa của bà Katerina Ivanovna không?" Ông ta gọi tôi ra cửa sổ, hỏi nhỏ nhƣ vậy Thế nghĩa là ông ta cần ông nhất thiết phải mặt ở đấy mới đƣợc! Đúng thế đấy, đúng cả

đấy!

Lugin im lặng mỉm cƣời khinh bỉ. Tuy vậy, mặt ông ta cũng tái mét đi. Hình nhƣ ông ta đang cố nghĩ

cách thoát khỏi tình trạng nầy. Có lẽ giá có thể bỏ đi ngay ông ta sẽ rất hài lòng, nhƣng lúc bấy giờ

thì hầu nhƣ không thể bỏ đi đƣợc; làm nhƣ vậy có khác gì trực tiếp công nhận những lời buộc tội ông là đúng, và thú nhận rằng mình đã vu khống Sofia Xemionovna thật! Hơn nữa đám khách khứa, đã hăng tiết sân vì hơi men, bấy giờ đang nổi giận thực sự. Lão nhân viên quân lƣơng tuy chƣa hiểu rõ đầu đuôi cho lắm, cũng quát tháo to hơn ai hết và đề ra những biện pháp khá rầy rà cho Lugin.

Nhƣng cũng có những ngƣời không say; đó là những ngƣời khách thuê nhà từ khắp các buồng kéo đến. Cả ba anh chàng ngƣời Ba Lan đều nóng mắt lên đến cực độ, luôn mồm quát: "pane laidak!" (4) và lầu bầu trong miệng những lời đe doạ hằng tiếng Ba Lan. Sonya lắng nghe, tinh thần căng thẳng, nhƣng dƣờng nhƣ cũng chƣa hiểu hết, tựa hồ vừa tỉnh một cơn mê. Nàng chỉ nhìn Raxkonikov không rời mắt, cảm thấy chàng chính là lực lƣợng hao vệ mình. Katerina Ivanovna thở phều phào một cách khó nhọc và hình nhƣ đã mệt lả ra. Trông ngơ ngác hơn cả là bà Amalya Ivanovna: bà ta đứng đực ra, mồm há hốc và hình nhƣ không có ý nghĩ gì trong đầu hết. Hà ta chỉ hiểu rằng Piotr Petrovich đã bị tƣng hửng thế nào đấy.

Raxkonikov toan xin phép nói thêm, nhƣng ngƣời ta không để cho chàng nói hết: mọi ngƣời đều quát tháo và chen chúc quanh Lugin, thì nhau chửi bới và đe doạ.

Nhƣng Piotr Petrovich không hoảng hốt. Thấy âm mƣu buộc tội Sonya đã hoàn toàn thất bại, ông ta lập tức viện đến lối trơ tráo.

- Xin phép các ngài, xin các ngài đừng chen, cho tôi đi đi! Ông ta vừa nói vừa len qua đám đông, - và xin các ngài dừng doạ; tôi cam đoan là sẽ chẳng có chuyện gì hết, các ngài chẳng dám làm gì đâu, tôi không phải hạng nhát gan đâu, ngƣợc lại các ngài sẽ phải chịu trách nhiệm về việc nầy: các ngài đã bƣng bít một vụ tội hình. Con ăn cắp nầy đã bị vạch mặt quá rõ, tôi sẽ truy tố cho mà xem. Toà án ngƣời ta không mù quáng và say rƣợu nhƣ thế nầy, họ không đời nào đi tin hai tên vô thần khét tiếng, chuyên đem những tƣ tƣởng tự do xúi bẩy ngƣời ta làm loạn. Chúng nó buộc tội tôi để trả thù riêng, và chính chúng cũng đã ngu xuẩn thú nhận nhƣ thế… Vâng phải, xin phép các ngài!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Ông phải cuốn gói ra khỏi phòng tôi ngay; xin ông vui lòng xéo đi nơi khác, từ rày đừng có nhìn mặt tôi nữa! Thế mà tôi đã tốn bao nhiêu hơi sức trình bày cho hắn nghe… suốt hai tuần liền!

- Thì chính tôi đã bảo với ông là tôi sẽ đi kia mà, ông Andrey Xemionovich, ngay từ khi ông còn giữ

tôi ở lại; bây giờ tôi chỉ xin nói thêm rằng ông là một thằng ngốc. Tôi xin chúc cho cái óc ngu độn và cặp mắt mù loà của ông chóng khỏi. Xin phép các ngài, xin phép!

Ông ta đã len đƣợc ra cửa; nhƣng lão nhân viên quân lƣơng không muốn để cho ông ta đi ra một cách dễ dàng nhƣ vậy, lão với lấy một cái cốc để trên bàn đang tay ném Piotr Petrovich, nhƣng cái cốc lại bay thẳng vào ngƣời bà Amalya Ivanovna. Bà ta tru tréo lên, còn lão nhân viên quân lƣơng thì mất thăng bằng vì vung tay quá đà, nặng nề ngã chúi xuống gầm bàn.

Piotr Petrovich trở về phòng, và nửa giờ sau không còn thấy tăm hơi ông ta trong nhà nầy nữa. Sonya bẩm tính vốn nhút nhát; trƣớc đây nàng cũng biết rằng muốn làm hại nàng không có gì dễ bằng, và bất cứ ai cũng có thể tha hồ sỉ nhục nàng, hầu nhƣ không sợ bị rầy rà gì cả. Nhƣng dù sao cho đến phút nầy nàng vẫn tƣởng có thể tránh tai hoạ bằng cách thận trọng giữ gìn ý tứ, bằng thái độ hiền lành, nhịn nhục trƣớc mọi ngƣời. Giờ đây nàng đã tỉnh ngộ một cách quá đau xót.

Dĩ nhiên nàng có thể nhẫn nại cắn răng chịu đựng tất cả - ngay chuyện nầy cũng thế. Nhƣng phút đầu nàng đã khổ tâm quá đỗi. Tuy nàng đã thắng và đã đƣợc thanh minh, - khi phút hoảng sợ và sửng sốt ban đầu đã qua, khi nàng đã hiểu rõ sự tình. Cảm giác bơ vơ và si nhục vẫn nhức nhối trong tim nàng. Nàng bắt đầu lên cơn ƣu uất. Cuối cùng, không chịu đƣợc nữa, nàng lao ra khỏi phòng và chạy về nhà. Bấy giờ Lugin đi mới ra đƣợc một lát. Khi chiếc cốc ném trúng vào ngƣời bà Amalya Ivanovna khiến khách khứa cƣời rộ lên, bà ta cũng không sao cƣỡng nổi hơi men bốc lên ngùn ngụt trong đầu. Rít lên nhƣ ngƣời hoá dại, bà ta xông vào Katerina Ivanovna mà bà cho là đã gây nên mọi chuyện.

- Xéo ngay khỏi nhà nầy! Ngay lập tức! Đi! - Và bà bắt đầu vơ tất cả những đồ đạc của Katerina Ivanovna ở trong tầm tay bà, vứt bừa ra giữa sàn. Katerina Ivanovna bấy giờ đã kiệt sức nằm vật ra giƣờng, thở hổn hển, mặt tái nhợt, gần nhƣ đã ngất đi. Thấy thế bà nhảy xuống giƣờng và xông vào Amalya Ivanovna.

Nhƣng làm sao chọi nổi: Amalya Ivanovna hất tung bà lên nhƣ một chiếc lông gà.

- Sao! Họ vu khống một cách vô đạo nhƣ thế chƣa đủ hay sao, mà con mẹ kia còn sinh sự với tôi!

Gớm chƣa! Chồng tôi vừa chôn xong, họ ăn uống của tôi no nê rồi họ đuổi tôi ra đƣờng với lũ trẻ mồ

côi! Nhƣng tôi biết đi đâu? - ngƣời đàn bà khốn khổ vừa gào lên vừa nấc và thở hổn hển. - Chúa ơi là Chúa! - bà bỗng hét to, mắt sáng quắc, - Chả nhẽ không còn lẽ công bằng nữa hay sao? Nếu Chúa không che chở lũ mồ côi chúng tôi thì còn che chở ai nữa? Đề rồi xem! Trên đời còn có toà án, còn có công lý, tôi sẽ đi tìm! Đợi đấy, đồ vô đạo! Polenka, con ở nhà trông các em, rồi mẹ sẽ về. Đợi mẹ

ở ngoài đƣờng cũng đƣợc? Để rồi xem trên đời nầy còn có công bằng nữa không?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Rồi trùm 1ên đầu cái khăn dạ xanh mà ông Marmelazov quá cố đã nhắc đến trong khi kể chuyện cho Raxkonikov nghe, Katerina Ivanovna chen qua đám khách trọ say khƣớt vẫn còn chen chúc lộn xộn ở trong phòng; và vừa kêu gào khóc lóc vừa chạy ra đƣờng, với một mục đích mơ hồ là đi tìm công lý cho kỳ đƣợc, ngay lập tức, bằng bất cứ giá nào Polenka sợ hãi nép vẫn góc phòng với hai đứa bé, ngƣời run cầm cập ngồi trên chiếc hòm ôm chặt hai em, đợi mẹ về. Amalya Ivanovna lồng lộn chạy khắp phòng, rít lên the thé, luôn mồm than thở, vớ đƣợc cái gì cũng vứt xuống đất. Khách khứa thì gân cổ lên nói mỗi ngƣời một phách, ngƣời thì bàn nốt về sự việc vừa xảy ra, ngƣời thì cãi cọ chửi bới nhau; có ngƣời lại cất tiếng hát nghêu ngao…

"Bây giờ ta cũng phải đi thôi - Raxkonikov nghĩ. Nào, Sofia Xemionovna, thử xem bây giờ cô sẽ nói gì!"

Và chàng đi đến nhà Sonya.

Chú thích:

(1) Lạy Chúa từ bi (tiếng Đức)

(2) Theo phong tục cũ, Sa hoàng phải cho những người mồ côi trực tiếp khiếu nại nếu bị ai ức hiếp, lăng nhục, và phải bênh vực họ.

(3) Một câu ngạn ngữ phổ biến ở nhiều nước châu Âu: "Tay phải không nên biết đến những việc tay trái làm"

(4) Ông nầy là đồ bịp bợm

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 28

Phần V

Raxkonikov đã đứng ra bênh vực Sonya một cách hăng hái và mạnh dạn chống lại Lugin, tuy tâm hồn chàng cũng đang mang nặng một nỗi dau khổ và khủng khiếp không bờ bến. Nhƣng sau những cực hình sáng nay, chàng dƣờng nhƣ cũng vui mừng vì đã có dịp khuây khoả những ấn tƣợng nặng nề không sao chịu đƣợc nữa, đó là chƣa nói đến bao nhiêu cảm xúc riêng tây và sâu kín đã thúc đẩy Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chàng bênh vực Sonya. Hơn nữa, chàng luôn luôn nghĩ đến buổi gặp mặt sắp tới với Sonya và ý nghĩ

đó có những lúc khiến chàng hết sức bồn chồn lo sợ: chàng đã nói cho nàng biết ai đã giết Lizaveta, chàng biết trƣớc rằng đó là một cực hình ghê gớm, và dƣờng nhƣ cố khoát tay xua đuổi hình ảnh ấy đi. Cho nên, khi ra khỏi nhà Katerina Ivanovna chàng đã thách thức: "Nào, Sofia Xemionovna, bây giờ cô sẽ nói gì?"

Cũng chỉ vì một tâm trạng hƣng phấn bề ngoài sau khi thắng đƣợc Lugin. Nhƣng trong tâm hồn chàng đã diễn ra một hiện tƣợng kỳ dị. Khi tới đến căn nhà của Kapernaumov, chàng bỗng thấy bủn rủn hắn ra vì kiệt sức và sợ hãi. Chàng dừng lại trƣớc cửa, lòng ray rứt vì một câu hỏi kỳ lạ: "Có nên nói ai đã giết Lizaveta không? Câu nói nầy thật kỳ lạ bởi vì ngay lúc ấy chàng chợt cảm thấy rằng chẳng những không thể nào không nói ra đã đành, mà ngay đến trì hoãn giờ phút ấy lại dù chỉ một thời gian ngắn thôi cũng không thể đƣợc. Chàng chƣa biết rõ tại sao lại không thể đƣợc, chàng chỉ

cảm thấy thế, và cái ý thức đau xót rằng mình bất lực trƣớc sự tất yếu hầu nhƣ đè bẹp chàng xuống.

Để khỏi phải nghĩ ngợi và khổ sở, chàng hối hả mở cửa phòng và đứng trong khung cửa nhìn Sonya.

Nàng đang ngồi chống khuỷu tay lên chiếc bàn con, hai tay bƣng mặt, nhƣng trông thấy Raxkonikov, nàng vội vàng đứng dậy ra đón chàng, nhƣ thể vẫn đợi chàng từ nãy.

- Không có ông, không biết tôi sẽ ra sao? - nàng nói nhanh khi giáp mặt chàng ở giữa phòng.

Hẳn là nàng chỉ chực chàng đến để nói ngay mỗi câu ấy. Nói xong, nàng chờ đợi.

Raxkonikov đi về phía bàn và ngồi xuống chiếc ghế nàng vừa ngồi lúc nãy. Nàng đứng trƣớc mặt chàng, cách chàng hai bƣớc, đúng hệt nhƣ hôm qua.

- Thế nào, Sonya? - Chàng nói, rồi bỗng cảm thấy giọng mình run run - Cả cái vụ vừa qua đều dựa vào "hoàn cảnh xã hội của cô và những thói quen gắn liền với nó" kia mà. Lúc nầy cô có hiểu điều đó không?

Gƣơng mặt nàng lộ vẻ đau khổ.

- Nhƣng xin ông đừng nói với tôi nhƣ hôm qua! - nàng ngắt lời chàng. - Xin ông đừng nói. Thế nầy tôi cũng đã khổ lắm rồi…

Nàng hối hả mỉm cƣời, sợ nhờ ra lời trách móc không vừa lòng chàng. Lúc nãy tôi dại dột bỏ đi.

Không biết bây giờ ở đằng ấy ra sao? Vừa rồi tôi đã định quay trở lại đằng ấy nhƣng cứ nghĩ là…

Ông sắp đến đây.

Chàng kể lại cho Sonya biết rằng Amalya Ivanovna đã đuổi gia đình nàng ra khỏi nhà, và Katerin Ivanovna đã chạy đi "tìm công lý" ở đâu đâu không rõ.

- Ồ trời ơi! - Sonya kêu lên, - ta lại đằng ấy ngay Đoạn nàng vớ lấy áo choàng vai.

- Mãi mãi vẫn cứ thế! - Raxkonikov bực tức quát lên. - Cô chỉ biết nghĩ đến họ thôi! Cô ở đây với tôi một lát đã.

- Thế còn… Katerina Ivanovna?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Katerina Ivanovna thì không thể thiếu cô đƣợc đâu bà ấy đã chạy ra khỏi nhà, tất phải tự đến đây thôi - Chàng xẵng giọng nói thêm - Nếu bà ấy đến mà không có cô ở nhà, thì chính cô lại sẽ là ngƣời có lỗi…

Sofia phân vân bứt rứt ngồi xuống ghế.

Raxkonikov im lặng, mắt nhìn xuống đất nghĩ ngợi điều gì.

- Cứ cho là vừa rồi Lugin không muốn thế, - Chàng mở đầu, không nhìn vào Sonya - Nhƣng nếu hắn muốn thế hay định tính toán điều gì, hắn sẽ cho cô vào tù, nếu không có Lebeziatnikov với tôi, phải không?

- Vâng, - nàng nói, giọng yếu ớt - Vâng! - nàng nhắc lại, vẻ lơ đãng và lo lắng.

- Mà quả nhiên tôi có thể không có mặt ở đấy! Còn nhƣ Lebeziatnikov thì hoàn toàn chỉ vì tình cờ

mà đến.

Sonya lặng thinh.

- Thế nếu cô vào tù thì sao? Cô có nhớ hôm qua tôi nói gì không?

Nàng vẫn không đáp. Raxkonikov đợi một lát.

- Thế mà tôi cứ tƣởng cô lại sẽ kêu lên: "Ồ, ông đừng nói nữa, ông thôi cho!" - Raxkonikov cƣời, nhƣng có vẻ gƣợng gạo. Một phút sau chàng hỏi: - Sao, lại im lặng à? - Phải nói chuyện gì chứ? Đây, tôi đang muốn biết cô sẽ giải quyết "vấn đề" nầy ra sao, nhƣ Lebeziatnikov thƣờng nói (chàng có vẻ

nhƣ bắt đầu lúng túng). Không, thật đấy, tôi không đùa đâu. Sonya ạ, cô cứ giả sử cô đã biết hết những ý định của Lugin từ trƣớc, nghĩa là biết chắc rằng những âm mƣu của hắn sẽ hãm hại Katerina Ivanovna và lũ trẻ; và phụ thêm vào đấy cả cô nữa (vì cô chỉ xem mình nhƣ một cái gì rất phụ).

Polenka cũng thế… vì nó cũng chỉ có con đƣờng ấy. Ấy, nếu bây giờ để cho cô quyết định cho ai đƣợc sống ttên đời nầy: để cho Lugin sống mà làm những việc bỉ ổi, hay để cho Katerina Ivanovna phải chết? Cô sẽ quyết định ra sao: trong hai ngƣời đó thì ai phải chết? Tôi hỏi cô nhƣ vậy.

Sonya lo lắng nhìn chàng. Trong những lời lẽ ngập ngừng ấy tựa hồ muốn ám chi xa xôi một điều gì, nàng nghĩ nhƣ có một âm hƣởng thật kỳ lạ.

- Tôi đã cảm thấy từ trƣớc là ông sẽ hỏi một điều gì nhƣ vậy - nàng nói, mắt nhìn chàng dò hỏi.

- Đƣợc cứ cho là nhƣ thế; nhƣng cô cũng cứ thử nói là cô quyết định ra sao?

- Sao ông lại hỏi một điều không thể có đƣợc? - Sonya khó chịu đáp.

- Thế nghĩa là thà cứ để cho Lugin sống và làm bậy? Cô cũng không dám quyết định điều đó nữa sao?

- Nhƣng tôi làm thế nào biết đƣợc ý định của Chúa… Mà ông cứ hỏi gì những chuyện không thể hỏi đƣợc nhƣ thế? Những câu hỏi trống rỗng ấy đề làm gì? Làm sao điều đó lại có thể do tôi quyết định đƣợc? Ai cho phép tôi phân xử ngƣời nào đƣợc sống, ngƣời nào phải chết?

- Ý định của Chúa đã can thiệp vào rồi thì chẳng còn biết làm thế nào nữa, - Raxkonikov hậm hực Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

càu nhàu.

- Cần gì ông cứ nói thẳng ra thì hơn! - Sonya đau đớn kêu lên, - Ông lại muốn bày chuyện gì nữa.

Chả nhẽ ông đến đây chỉ để làm khổ tôi?

Nàng không dằn lòng đƣợc nữa, oà lên khóc nức nở. Chàng nhìn nàng, lòng buồn rƣời rƣợi quên bẵng năm phút trôi qua.

- Em nói đúng đấy Sonya ạ, - Cuối cùng chàng nói. Chàng nhƣ bỗng thay đổi hẳn cái giọng làm ra vẻ

trâng tráo và thách thức một cách bất lực không còn nữa. Ngay cả tiếng nói cũng yếu đi. - Hôm qua chính tôi có nói với Sonya là tôi sẽ đến không phải để xin tha thứ, thế mà nay tôi lại hầu nhƣ mở đầu bằng một lời cầu xin tha thứ… Tôi nói đến Lugin và đến ý Chúa là để… xin tha thứ đấy Sonya ạ…

Chàng muốn mỉm cƣời, nhƣng chỉ có một cái gì bất lực và đang dở hiện lên trên gƣơng mặt xanh xao của chàng. Chàng cúi đầu giơ tay bƣng lấy mặt.

Và đột nhiên một cảm giác căm thù cay cú kỳ lạ, bất ngờ đối với Sonya vụt thoáng qua lòng chàng.

Nhƣ kinh ngạc và hoảng sợ trƣớc cảm giác đó, chàng vụt ngẩng đầu lên và chăm chú nhìn nàng; nhƣng chàng bắt gặp luồng mắt lo âu và ái ngại của nàng đang hƣớng về phía mình: khóe mắt ấy chan chứa tình yêu; lòng căm thù của chàng vụt biến đi nhƣ một bóng ma.

Không phải chàng căm thù; chàng đã lẫn lộn cảm xúc nầy với cảm xúc khác. Cảm xúc ban nãy chỉ

có nghĩa là giờ phút ấy đã đến.

Chàng lại lấy tay bƣng mặt và gục đầu xuống. Bỗng chàng tái mặt đi rời ghế đứng dậy nhìn Sonya, và không nói một câu, chàng nhƣ cái máy ngồi sang giƣờng nàng.

Trong tri giác của chàng, phút ấy sao giống hệt nhƣ khi chàng đứng sau lƣng mụ già, cây rìu đã rút ra khỏi quai, và cảm thấy "không thế để lỡ một khoánh khắc nào nữa".

- Ông làm sao thế? - Sonya sợ sệt hỏi.

Chàng không nói đƣợc. Chàng hoàn toàn không đoán trƣớc là mình sẽ nói rõ sự thật, nhƣ thế nầy, và không sao hiểu nổi việc gì đã xảy đến với mình. Sonya khẽ bƣớc lại gần chàng, ngồi lên giƣờng và chờ đợi, mắt nhìn chàng không chớp. Tim nàng khắc khoải đập mạnh. Tình thế không sao chịu đƣợc nữa. Chàng ngoảnh mặt tái nhợt về phía náng, môi chàng nhƣ cố sức nói ra điều gì, nhƣng chỉ rúm ró lại, bất lực. Một cảm giác sợ hãi tràn qua lòng Sonya.

- Ông làm sao thế? - nàng hỏi lại, hơi né mình ra.

- Không sao đâu Sonya ạ, đừng sợ… Chỉ là chuyện nhảm! Phải, xét cho cùng thì chỉ là chuyện nhảm,

- Chàng lẩm bẩm, vẻ nhƣ ngƣời đang mê sảng không biết mình nói gì. - Tại sao tôi chỉ đến làm khổ

một mình em thôi? - Chàng bỗng nhìn nàng nói thêm. - Phải. Tại sao? Tôi cứ tự hỏi mãi câu nầy Sonya ạ…

Có lẽ chàng đã tự đặt cho mình câu hỏi ấy cách đây mƣời lăm phút, nhƣng bây giờ chàng nói trong trạng thái bất lực hoàn toàn, hầu nhƣ không còn ý thức về mình nữa và cảm thấy toàn thân run lên Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lẩy bẩy.

- Trời ơi, anh khổ quá? - nàng nhìn chàng, đau đớn.

- Chỉ là chuyện nhảm! thế nầy, Sonya ạ - Không hiểu sao trong khoâng hai giây chàng bỗng mỉm một nụ cƣời nhợt nhạt, yếu ớt - Sonya có nhớ là hôm qua tôi định nói với Sonya điều gì không?

Sonya lo lắng chờ đợi.

- Khi ra về, tôi có nói rằng có lẽ tôi sẽ vĩnh biệt Sonya; nhƣng nếu hôm nay tôi đến, tôi sẽ nói cho Sonya biết… ai đã giết Lizaveta.

Nàng bỗng run bắn cả ngƣời lên.

- Ấy cho nên hôm nay tôi đến để nói cho Sonya rõ đấy.

- Thế ra hôm qua anh nói thật ƣ… - nàng khó nhọc thì thào, - sao anh lại biết? - nàng hỏi nhanh nhƣ

chợt tỉnh. Sonya bắt đầu thở một cách khó nhọc. Mặt nàng tái dần đi.

- Tôi biết.

Nàng im lặng một lát.

- Họ tìm ra ngƣời ấy rồi sao? - nàng hỏi, giọng rụt rè.

- Không, chƣa tìm ra.

- Thế sao anh lại biết đƣợc điều đó? - Cũng sau một phút im lặng nàng lại hỏi, giọng thì thào rất khẽ.

Chàng ngoảnh về phía nàng và đăm đăm nhìn nàng không chớp.

- Em đoán xem, - Chàng nói, môi lại mỉm nụ cƣời mếu máo và yếu ớt hồi nãy.

Khắp ngƣời nàng nhƣ có những đợt có giật chạy qua.

- Nhƣng anh… sao anh lại, nhát em nhƣ thế? - nàng nói, miệng mỉm cƣời nhƣ đứa trẻ con.

- Thế tức là tôi với ngƣời ấy phải là chỗ rất thân tình… tôi mới biết đƣợc, - Raxkonikov nói tiếp, mắt vẫn nhìn không chớp vào mắt nàng, nhƣ thể không đủ sức gỡ mắt nhìn đi nơi khác. - ngƣời ấy…

không định giết Lizaveta… Chỉ vì… tình cờ mà phải giết… Ngƣời ấy định giết mụ già… trong khi mụ ấy ở nhà một mình, ngƣời ấy đến… Nhƣng Lizaveta chợt trở về… cho nên ngƣời ấy… giết luôn cả bà ta.

Thêm một phút kinh hoàng trôi qua. Hai ngƣời vẫn chăm chú nhìn nhau.

Thế Sonya không đoán đƣợc ƣ? - Chàng bỗng hỏi, với cái cảm giác nhƣ đang lao từ trên tháp chuông xuống.

- Kh… không. - Sonya thì thào rất khẽ.

- Thử nhìn kỹ xem.

Và chàng vừa nói dứt câu, một cảm giác cũ quen thuộc, bỗng lại nhƣ một tảng băng tràn vào tâm hồn chàng tê buốt: chàng nhìn nàng và trong gƣơng mặt nàng chàng bỗng trông thấy mặt Lizaveta.

Chàng nhớ lại rõ mồn một vẻ mặt Lizaveta khi chàng cầm rìu xấn đến, còn bà ta thì lùi vào tƣờng, tay giơ ra phía trƣớc một vẻ sợ hãi ngây thơ trên gƣơng mặt, đúng nhƣ trẻ con khi chúng kinh hãi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nhìn chăm chăm vào vật làm cho chúng sợ, bƣớc thụt lùi và giơ hai bàn tay bé nhỏ ra phía trƣớc, chỉ

chực khóc oà lên. Giờ đây Sonya cũng gần hệt nhƣ thế cũng có vẻ bất lực, hoảng sợ nhƣ thế, nàng sửng sốt nhìn chàng một lát rồi bỗng giơ tay trái ra phía trƣớc, mấy ngón tay khẽ chạm vào ngực chàng, và từ từ rời đi-văng đứng dậy, mỗi lúc một né xa ngƣời ra, mắt nhìn chàng mỗi lúc một đờ

đẫn sửng sốt. Nỗi sợ hãi của nàng vụt truyền sang chàng: cùng đúng vẻ kinh hoàng ấy hiện lên gƣơng mặt chàng, chàng cũng bắt đầu nhìn nàng y nhƣ thế, và thậm chí hầu nhƣ còn mỉm một nụ

cƣời trẻ con nhƣ nàng nữa.

Em đoán ra rồi chứ? - mãi hồi lâu chàng mới thì thầm.

- Trời ơi! - một tiếng rú khủng khiếp bật ra từ lồng ngực chàng. Nàng bủn rủn ngã xuống giƣờng, mặt úp lên gối. Nhƣng chỉ một thoáng sau nàng vụt nhổm dậy, nhanh nhẹn nhích lại gần nắm lấy hai tay chàng trong mấy ngón tay xiết chặt nhƣ những gọng kìm và mắt lại bắt đầu nhìn trừng trừng nhƣ

dán chặt vào mặt chàng. Qua cái nhìn cuối cùng, tuyệt vọng nầy nàng có tìm thấy một tia hy vọng cỏn con nào. Nhƣng không còn gì mà hy vọng nữa; không còn hồ nghi gì đƣợc nữa; quả đúng nhƣ

thế. Mãi về sau, khi nhớ lại giây phút nầy, nàng vẫn còn thấy lạ lùng quái dị: tại sao lúc ấy nàng lại hiểu ngay rằng không còn nghi ngờ gì đƣợc nữa? Dù sao cũng không thể nói là nàng đã có lúc tiên cảm thấy một cái gì nhƣ thế kia mà? Thế nhƣng giờ đây chàng vừa nói ra nàng đã chợt có cảm giác nhƣ mình quả nhiên đã linh cảm đƣợc điều đó từ trƣớc.

- Thôi, Sonya ạ, đủ rồi? Đừng giầy vò tôi nữa - Chàng van nài, giọng đau dớn.

Chàng tuyệt nhiên không có ý định thú thật với nàng theo kiểu ấy, nhƣng rồi kết quả lại cứ nhƣ thế.

Nhƣ không còn tự chủ đƣợc nữa, nàng đứng phắt dậy và đi ra giữa phòng, hai tay vặn vào nhau, nhƣng rồi quay phắt trở lại ngồi xuống cạnh chàng, vai kề gần sát vào vai chàng. Rồi không nhiên, nhƣ bị đâm nhói vào ngực, nàng giật mình, kêu lên một tiếng và tự dƣng quỳ sụp xuống trƣớc mặt chàng.

- Sao anh lại tự hãm hại mình nhƣ thế! - nàng tuyệt vọng thốt lên và đứng dậy ôm choàng lấy chàng, xiết thật chặt.

Raxkonikov né ra và mỉm cƣời nhìn nàng:

- Em lạ quá, Sonya ạ, sau khi anh đã nói nhƣ thế mà em lại ôm hôn anh. Em điên rồi hay sao?

- Không, bây giờ trên đời không còn ai bất hạnh hơn anh nữa! - nàng kêu lên, nhƣ điên nhƣ dại, không nghe thấy lời chàng vừa nói, và bỗng khóc nức nở nhƣ lên cơn động kinh.

Một cảm giác đã từ lâu không thể nghiệm bỗng tràn vào tâm hồn chàng nhƣ một đợt sóng, và lòng chàng dịu hẳn đi. Chàng không cƣỡng lại cảm giác đó: hai giọt lệ trào lên rƣng rƣng trên mi mắt chàng.

- Thế em không bỏ anh ƣ, Sonya? - Chàng nói, mắt nhìn nàng gần nhƣ với một niềm hy vọng:

- Không, không; không đời nào, dù anh có phải đi đâu! Sonya thét lên, - em sẽ theo anh, anh đi đâu Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

em cũng sẽ theo anh! Ồ, trời ơi? Ôi, sao tôi khổ thế nầy! Mà tại sao, tại sao em lại không biết anh từ

trƣớc! Tại sao anh không đến sớm hơn? Trời ơi?

- Thì anh đến đây thôi.

- Nhƣng mãi bây giờ mới đến! Ôi, bây giờ biết làm thế nào! Bên nhau, bên nhau! - nàng nhắc đi nhắc lại nhƣ ngƣời mất hồn vả lại ôm lấy chàng, - Em sẽ đi đày với anh!

Chàng nhƣ chợt giật nảy mình, nụ cƣời lúc nầy, hằn học và gần nhƣ ngạo nghễ, lại hiện lên trên môi chàng.

- Sonya ạ, có lẽ tôi chƣa có ý muốn đi đày đâu, - Chàng nói.

Sonya đƣa mắt rất nhanh nhìn chàng.

Sau cảm giác xót thƣơng nhiệt thành và day dứt lúc đầu đối với kẻ bất hạnh, lòng kinh hãi đối với kẻ

giết ngƣời lại tràn ngập lòng nàng. Trong giọng nói đột nhiên thay đổi của chàng, nàng chợt nghe ra giọng nói của kẻ sát nhân. Nàng kinh ngạc nhìn chàng. Nàng chƣa biết gì hết, chƣa biết tại sao, làm thế nào lại nhƣ vậy, và nhƣ vậy để làm gì. Hây giờ tất cả những câu hỏi ấy cùng một lúc bùng lên trong ý thức của nàng. Và nàng lại không tin: "Anh ấy, anh ấy mà lại là kẻ giết ngƣời! Có thể thế

đƣợc chăng".

- Nhƣng làm sao thế nầy! Tôi đang ở đâu thế nầy! - nàng kinh ngạc thốt lên nhƣ vẫn chƣa tỉnh lại, -

làm sao anh, một ngƣời nhƣ thế… mà lại có thể làm việc ấy? Làm sao thế!

- Thì để lấy của mà lại. Thôi đi, Sonya! - Chàng trả lời, nhƣ có ý mệt mỏi và thậm chí bực tức nữa.

Sonya đứng yên nhƣ đớ ngƣời ra, nhƣng rồi bỗng kêu lên:

- Anh đói? Anh… muốn giúp mẹ? Phải không?

- Không phải, Sonya ạ, không phải đâu, - Chàng lẩm bẩm, quay mặt đi, đầu gục xuống, - tôi không đến nỗi đói đến thế… quả nhiên tôi có muốn giúp mẹ, nhƣng… cũng không hẳn nhƣ thế… đừng giầy vò tôi nữa Sonya ạ!

Sonya chắp tay lại.

- Nhƣng chả nhẽ lại có thể nhƣ thế thật! Trời ơi, sự thật gì mà khủng khiếp thế! Ai mà tin đƣợc? Làm sao, làm sao mà anh, ngƣời đã đem cho những đồng tiền cuối cùng của mình, lại có thể giết ngƣời để

lấy của! Chao ôi! - nàng bỗng rú lên, - số tiền anh cho Katerina Ivanovna… số tiền… Trời ơi, chả

nhé đó lại chính là số tiền…

- Không đâu Sonya ạ, - Chàng hối hả ngắt lời, - không phải số tiền ấy đâu, Sonya đừng lo! Đó là tiền của mẹ tôi gửi một nhà buôn chuyển lại, tôi nhận đƣợc trong khi ốm, đúng vào hôm tôi đem cho…

Razumikhin có thấy … chính anh ấy nhận hộ tôi… tiền ấy là của tôi của chính tôi, cửa tôi thật.

Sonya bỡ ngỡ nghe chàng nói và cố hết sức hiểu cho đƣợc ít nhiều.

- Còn số tiền kia… vả chăng, tôi cũng không hề biết ở đấy có tiền bạc gì không, - Chàng khe khẽ nói thêm, dƣờng nhƣ đang mải đăm chiêu suy nghĩ, - lúc ấy tôi có tháo ở cổ mụ ấy ra một cái bóp tiền Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

bằng da để… đựng đầy căng nhƣ thế nầy, nhƣng cũng không mở ra xem; chắc là vì không có thì giờ… Đấy, còn mấy thứ đồ đạc, những dây chuyền với lại cúc áo gì đấy… tất cả các thứ ấy cùng với cái bóp tiền tôi đều chôn dƣới một tảng đá trong một cái sân ở đại lộ V., ngay sáng hôm sau… Bây giờ các thứ vẫn còn ở đấy…

Sonya cố sức lắng nghe.

- Thế thì tại sao… sao anh nói: để lấy của, mà lại không lấy gì cả? - nàng nói nhanh, nhƣ ngƣời chết đuối cố blu lấy cọng rơm.

- Tôi không biết… tôi chƣa quyết định đƣợc là sẽ lấy hay không lấy số tiền ấy, - Chàng nói, vẻ lại tƣ

lự, rồi bỗng sực tỉnh, chàng cƣời khảy một tiếng ngắn. - Chà, bây giờ tôi nói nghe dớ dẩn quá, phải không?

Sonya thoáng có ý nghĩ: "Anh ấy điên chăng?".

Nhƣng nàng lại chặn ngay ý nghĩ đó lại: không, đây có một cái gì khác. Nàng không hiểu đƣợc, nàng không hiểu gì hét

- Sonya, em biết không, - Chàng bỗng nói nhƣ say sƣa hứng khởi: - Em ạ, em nghe tôi nói đây: giá tôi giết ngƣời vì đói, - Chàng nói tiếp, nhấn mạnh từng chữ và nhìn nàng, vẻ bí ẩn nhƣng chân thành,

- thì bây giờ… tôi sẽ sung sƣớng lắm! Em nên biết điều đó! - Nhƣng em thì em có cần gì. - Chàng lại quát lên sau một lát im lặng, thậm chí còn có vẻ nhƣ tuyệt vọng nữa, - tôi có thú nhận là tôi đã làm một việc xấu xa, thì em cũng có cần gì? Em có cần gì cái đắc thắng ngu xuẩn ấy? Chao ôi, Sonya, giờ đây tôi đến em có phải vì thế đâu!

Sonya loại toan nói điều gì, nhƣng rồi vẫn lặng thinh.

- Sở dĩ hôm qua tôi bảo em đi với tôi là vì tôi chỉ còn mỗi mình em nữa mà thôi.

- Anh bảo em đi đâu? - Sonya hỏi, rụt rè.

- Không phải đi ăn trộm, đi giết ngƣời đâu, em đừng lo, không phải thế đâu, - Chàng cƣời gằn chua chát, - Chúng ta khác nhau lắm… Mà Sonya ạ, mãi đến bây giờ, đến phút nầy tôi mới hiểu rõ hôm qua tôi bảo em đi đâu. Còn hôm qua, khi bảo em đi, chính tôi cũng không hiểu là đi đâu. Chung quy tôi chỉ muốn xin em một điều, tôi đến cũng chỉ vì một điều duy nhất: em đừng bỏ tôi. Em không bỏ

tôi chứ, Sonya?

Nàng siết tay chàng.

- Mà tại sao ta lại nói với cô ấy, tại sao ta lại bộc lộ với cô ấy làm gì? - một lát sau chàng lại tuyệt vọng kêu lên, mắt nhìn nàng với một cảm giác xót xa vô hạn, - đây bây giờ em đang đợi tôi cắt nghĩa. Sonya ạ em đang đợi, tôi biết lắm; nhƣng tôi sẽ nói gì với em đây? Em sẽ không hiểu gì đâu, chỉ thêm đau khổ thôi… vì tôi mà khổ! Đấy, em khóc. em lại ôm lấy tôi - tại sao em lại ôm lấy tôi?

Tại vì tôi không chịu đựng đƣợc một mình: phải đem trút lên vai ngƣời khác: "em cũng đau khổ đi, nhƣ thế sẽ đỡ cho tôi" - em có thể yêu đƣợc một kẻ hèn hạ nhƣ thế ƣ?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Nhƣng anh cũng đau khổ kia mà? - Sonya kêu lên.

Cái cảm xúc hồi nãy lại nhƣ một đợt sóng tràn vào lòng chàng và trong một khoảnh khắc lại làm cho lòng chàng dịu xuống.

- Sonya, tâm hồn anh độc ác lắm, em phải nhớ lấy: em sẽ hiểu đƣợc rất nhiều. Anh đến đây chính là vì anh độc ác. Có những ngƣời họ không đến nhƣ thế đâu. Còn anh là một thằng tồi… một kẻ hèn hạ! Nhƣng… thôi, mặc? Vấn đề không phải ở đấy… Bây giờ cần phải nói, mà anh thì không biết mở

đầu ra sao…

Chàng ngừng lại, trầm ngâm.

- Chao ôi, anh với em khác nhau quá! - Chàng lại kêu lên, - không xứng đôi tí nào. Mà tại sao, tại sao anh lại đến làm gì. Không bao giờ anh có thể tha thứ cho mình việc ấy!

- Không, không phải đâu, anh đến là tốt! - Sonya thốt lên, - Cho em biết thì hơn? Hơn nhiều!

Chàng nhìn nàng, đau xót.

- Mà thật nhƣ thế - Chàng nói nhƣ vừa nghĩ ra một điều gì, - Quả nhiên sự việc đã xảy ra nhƣ thế!

Đấy anh muốn làm một Napoleon, cho nên anh giết ngƣời… Bây giờ em hiểu chứ?

- K… không. - Sonya thì thầm, vẻ rụt ra và ngây thơ - nhƣng… anh nói đi, anh nói đi! Em sẽ hiểu, em sẽ tự mình hiểu hết! - nàng van vỉ Raxkonikov.

- Em sẽ hiểu ƣ? Thôi đƣợc, để rồi xem!

Chàng im lặng suy nghĩ hồi lâu.

- Số là thế nầy: Có lần anh tự đặt cho mình câu hỏi sau đây: chẳng hạn, nếu Napoleon ở vào địa vị

anh, và trên con đƣờng xây dựng sự nghiệp của ông ta không có trận Toulon, không có chiến dịch Ai Cập, không có cuộc hành quân qua Mont Blanc: thay cho những sự kiện đẹp đẽ và hùng vĩ ấy chỉ có một mụ già lố bịch, vợ goá một viên thƣ lại nào đó, cần phải giết để lấy số tiền cất trong rƣơng mụ ta (để xây dựng sự nghiệp mà em hiểu chứ?) Đấy liệu Napoleon có quyết định giết hay không, nếu không có cách nào khác? Liệu ông ta có thấy ngƣợng vì việc đó chẳng hùng vĩ tí nào và quá… quá tội lỗi không? Đấy, thế thì anh xin nói với em rằng "vấn đề" nầy đã giầy vò anh rất lâu, đến nỗi anh thấy xấu hổ kinh ngƣời lên, khi rốt cục anh đột nhiên nghĩ rõ ràng không những ông ta sẽ không thấy ngƣợng mà thậm chí cũng không hề thoáng có ý nghĩ rằng việc đó không hùng vĩ… và thậm chí ông ta cũng không thể nào hiểu đƣợc: ngƣợng cái gì mới đƣợc chứ? Chỉ cần ông ta không có con đƣờng nào khác, ông ta sẽ bóp cố mụ già chết không kịp ngáp, chẳng nghĩ ngợi lôi thôi gì hết! Thế là anh…

cũng không nghĩ ngợi lôi thôi gì nữa…anh đã giết…theo gƣơng kẻ có uy tín…Và sự việc đã xảy ra đúng nhƣ thế! Em buồn cƣời à? Phải, Sonya ạ, trong việc nầy, cái đáng buồn cƣời hơn cả là sự việc có thể đã xảy ra đúng nhƣ thế…

Sonya không thấy buồn cƣời chút nào.

- Anh cứ nói thẳng ra… đừng ví dụ gì cả thì hơn, - nàng nói, giọng còn rụt rè hơn nữa, khẽ đến nỗi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chỉ nghe loáng thoáng.

Chàng quay mặt lại buồn rầu nhìn Sonya và cầm lấy tay nàng.

- Lần nầy nữa, em cũng nói đúng, Sonya ạ. Quả nhiên đó toàn là chuyện nhảm, hầu nhƣ chỉ là những lời ba hoa rỗng tuếch! Em cũng biết đấy, mẹ anh hầu nhƣ chỉ có hai bàn tay trắng. Em gái anh có đƣợc ăn học chăng cũng là chuyện tình cờ, buộc lòng phải đi làm gia sƣ cho ngƣời ta. Họ chỉ biết hy vọng vào anh nữa mà thôi. Anh đi học, nhƣng không đủ tiền theo học đành phải tạm ra khỏi trƣờng.

Mà dù có kéo dài đƣợc nhƣ thế nầy chăng nữa, thì chừng mƣơi mƣời hai năm sau (nếu hoàn cảnh thuận lợi) anh cũng có thể hy vọng trở thành một ông giáo hay một viên công chức lƣơng mỗi năm một nghìn rúp… (Chàng nói nhƣ đọc một bài học thuộc lòng). Trong khi đó thì mẹ anh đã héo hon đi vì làm lụng vất vả và buồn phiền, anh thì dù sao cũng không an ủi đƣợc mẹ, còn em gái… Ấy, còn số

phận em gái anh thì còn có thể tệ hơn nữa! Mà lẽ nào có thể đành tâm suốt đời thờ ở với mọi việc, quay mặt đi để khỏi thấy sự đời, quên cả mẹ mình, cam tâm để cho ngƣời ta xúc phạm tới em gái mình chẳng hạn? Để làm gì? Phải chăng để rồi sau khi chôn cất mẹ và em, lại kiếm thêm một gia đình khác: cƣới vợ, sinh con đẻ cái, rồi lại bỏ cho chúng nghèo khổ, đói khát? Ấy… đấy anh mới quyết định là lấy đƣợc tiền của mụ già rồi, sẽ dùng để chi tiêu trong những năm đầu, không làm khổ

mẹ nữa, bảo đảm cho mình đủ tiền theo học đại học, rồi sau khi tốt nghiệp cũng có đủ phƣơng tiện bƣớc những bƣớc đầu - và tất cả những việc đó phải làm một cách thẳng tay, triệt để, sao cho có thể

thu xếp thật ổn sự nghiệp sau nầy và bƣớc vào một con đƣờng mới, một cuộc sống tự lập… Ấy, chỉ

có thế… Lẽ dĩ nhiên anh giết mụ già ấy nhƣ vậy là xấu… thế là đủ rồi!

Chàng có vẻ nhƣ kiệt lực khi kéo lê cho đến hết câu chuyện. Chàng cúi đầu.

- Trời ơi, không phải thế, không phải thế đâu, - Sonya lo sợ kêu lên, - Chả nhẽ lại có thể nhƣ thế…

không, không phải, không phải…

- Chính em cũng thấy là không phải! Nhƣng anh thì anh nói thật đấy, sự thật là nhƣ thế!

- Nhƣng sự thật gì mà lạ thế? Trời ơi!

- Anh chỉ giết một con rận thôi, Sonya ạ, một con rận bẩn thỉu, vô dụng, nguy hại.

- Ngƣời mà lại là rận à!

- Nhƣng anh cũng biết đó không phải là một con rận, - Chàng đáp, mắt nhìn nàng rất gở - Nhƣng xét ra thì anh nói nhảm, Sonya ạ, - Chàng nói thêm, - anh có cái thói nói nhảm từ lâu rồi; em nói đúng.

Ởđây có những nguyên nhân khác hẳn, khác hẳn! Đã từ lâu anh không nói chuyện với ai, Sonya ạ…

Bây giờ anh thấy nhức đầu lắm.

Mắt chàng ánh lên nhƣ đang lên cơn sốt. Chàng hầu nhƣ đã lâm vào trạng thái mê sảng; một nụ cƣời lo âu thấp thoáng trên môi chàng. Qua tâm trạng khích động đã thấy lộ rõ một sự kiệt quệ ghê gớm.

Sonya hiểu chàng đau khổ đến chừng nào. Nàng cũng bắt đầu thấy chóng mặt. Lời lẽ chàng nói nghe kỳ dị quá: dƣờng nhƣ cũng có thể hiểu đƣợc một chút gì, nhƣng…

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

"Nhƣng làm sao thế! Làm sao! Trời ơi!" Và nàng tuyệt vọng vặn hai cánh tay vào nhau.

- Không, Sonya ạ, không phải thế! - Chàng lại nói, vụt ngẩng đầu lên nhƣ thế một giòng ý nghĩ đột ngột lại đến khích động chàng, - không phải thế? Tốt hơn… em cứ giả sử… Phải! Nhƣ vậy quả có hơn thật! Em cứ giả sử anh là ngƣời ích kỷ, hay ganh tị, độc ác, hèn hạ, hay oán thù, ấy… và có lẽ

còn có chiều hƣớng phát điên nữa. (Thôi cứ nói phăng ra một lƣợt cho xong! Trƣớc đây ngƣời ta cũng có nói đến chứng điên của anh, anh đã để ý thấy thế!) Đấy, lúc nấy anh có nói với em rằng anh không đủ tiền theo học đại học. Thế nhƣng em có biết không? Có thể là anh vẫn có đủ tiền đấy? Mẹ

anh sẵn sàng gửi đủ học phí cho anh, còn tiền mua sắm áo quần, giầy dép và tiền ăn thì anh sẽ tự

kiếm lấy đƣợc, chắc chắn nhƣ thế? Dạy học cũng có thể kiếm đƣợc khá: họ trả mỗi lần năm mƣơi cô-pếch, Razumikhin vẫn làm ăn khá lắm! Nhƣng anh phát bẳn lên và không chịu làm. Đúng là phát bẳn (chữ nầy hợp lắm). Anh rút sâu vào trong xó nhƣ con nhện. Em có vào cái chuồng chó của anh rồi, em thấy đấy! Em có biết rằng những trần nhà thấp lẽ tè và những căn buồng chật chội nó đè ép tâm hồn và trí tuệ con ngƣời ra sao không? Trời ơi, sao anh căm thù cái chuồng chó ấy đến thế! Thế

nhƣng anh vẫn không muốn đi ra khỏi buồng. Anh cố tình không chịu ra! Hằng mấy ngày liền anh không ra ngoài, không muốn làm việc đến ăn cũng không buồn ăn nữa, cứ nằm dài ra. Chị Nataxia có bƣng lên thì ăn dăm ba miếng, không bƣng lên thì thôi, cú nhịn cả ngày; vì hằn học mà cố tình không hỏi. Ban đêm thì không có đèn đóm gì hết, anh cứ nằm trong bông tối, còn kiếm tiền mua nến thì anh không buồn kiếm. Lẽ ra phải học, nhƣng sách thì anh đem bán hết rồi, còn những cuốn vở và những tập ghi chép để trên bàn thì bụi phủ dày đến một phân. Anh thích nằm nghĩ mông lung hơn.

Anh cứ nghĩ mãi… Và anh cứ nằm mơ luôn, những giấc chiêm bao linh tinh, kỳ dị, không cần nói ra làm gì! Nhƣng mãi đến lúc ấy anh mới bắt đầu mơ tƣởng là… Không, không phải thế! Anh lại kể sai mất rồi! Em thấy không, dạo ấy anh cứ tự hỏi; sao mình lại ngu đến nỗi biết chắc rằng những ngƣời khác ngu, mà lại không muốn cho mình thông minh hơn lên? Sonya ạ, về sau anh vỡ nhẽ ra rằng nếu đợi cho mọi ngƣời khôn lên thì lâu quá… Về sau anh lại biết đƣợc rằng việc đó sẽ không bao giờ có cả con ngƣời ta không thay đổi, và không ai cải tạo đƣợc họ hết, đừng có phí sức làm gì cho mệt!

Phải, thế đấy! Đó là quy luật của họ… Quy luật đấy Sonya ạ! Thế đấy! Và Sonya ạ, bây giờ anh biết rằng ai có một trí tuệ và một tinh thần vững mạnh thì kẻ đó chính là chúa tể của họ! Ai có thừa quả

cảm, thì kẻ đó có lý đối với họ. Ai có gan nhổ toẹt vào tất cả, thì kẻ ấy là ngƣời cầm cân nấy mực cho họ, và ai táo bạo hơn cả, thì kẻ ấy có lý hơn cả? Xƣa nay vẫn thế và mãi mãi sau nầy vẫn thế!

Chỉ có kẻ nào mù mới không nhìn ra thôi!

Trong khi nói, Raxkonikov tuy vẫn nhìn Sonya, nhƣng không còn để tâm xem nàng có hiểu hay không nữa. Cơn sốt đã hoàn toàn khống chế chàng. Chàng nhƣ đang say sƣa trong một cõi hoan lạc hắc ám (Quả nhiên đã quá lâu chàng không nói chuyện với ai) Sonya hiểu ra rằng cái giáo lý đen tối ấy đã trở thành tín ngƣỡng và luật pháp của chàng.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Sonya ạ, dạo ấy anh đã nghĩ ra rằng - Chàng say sƣa nói tiếp - quyền lực chỉ vào tay kẻ nào dám cúi mình xuống nắm lấy nó. Ở đây chỉ có một điều kiện duy nhất: chỉ cần đủ gan dạ? Dạo ấy, lần đầu tiên trong đời anh đã nghĩ ra một điều mà trƣớc anh, chƣa bao giờ có ai nghĩ ra cả? Chƣa hề có ai!

Anh bỗng thấy rõ nhƣ ban ngày rằng cho đến nay chƣa có ai dám và sau nầy cũng sẽ không có ai dám, khi thấy tất cả những thành kiến ấy nó vô lý đến nhƣờng nào, cầm ngay lấy đuôi cái của khỉ ấy mà quẳng mẹ nó về nhà ma! Anh… anh muốn có gan làm việc ấy, nên anh đã giết… anh chỉ muốn tỏ

ra mình có gan làm thôi, Sonya ạ, chung quy nguyên nhân chỉ có thế!

- Ồ anh im đi, anh im đi! - Sonya chắp tay kêu lên. - Anh đã xa rời Chúa, nên Chúa đã trừng phạt anh, để anh rơi vào tay quỷ Satan…

- À nầy, Sonya ạ, những khi anh nằm trong bóng tối tƣởng tƣợng liên miên nhƣ vậy, chính là quỷ

Satan cảm dỗ anh đấy phải không?

- Anh im đi! Anh không đƣợc đùa nhƣ thế, anh là kẻ báng đạo, anh không hiểu gì hết? Trời ơi! Anh ấy sẽ không hiểu gì hết, không hiểu tí gì đâu!

- Em đừng nói thế, Sonya ạ, anh có đùa tí nào đâu, chính anh cũng biết là quỷ đã lôi kéo anh. Đừng nói nữa, Sonya ạ, đừng nói nữa! - Chàng khẩn khoản nhắc đi nhắc lại, vẻ lầm lì. - Anh biết hết. Tất cả những điều đó anh đã nghĩ đi nghĩ lại, thì thầm tự nhủ mãi khi nằm trong bóng tối… Tất cả những vấn đề đó anh đã đem ra tranh luận mãi với mình: cho đến chi tiết, nhỏ nhặt nhất, và bây giờ anh đã biết hết, biết hết! Sao dạo ấy anh chán những chuyện ba hoa nầy đến thế! Anh muốn quên hết đi và bắt đầu lại từ đầu, Sonya ạ, và thôi đừng ba hoa nữa. Mà chả nhẽ em lại cho rằng anh cứ nhắm mắt đƣa chân nhƣ một thằng ngốc? Anh đã đi nhƣ một ngƣời minh mẫn, và chính điều đó đã hãm hại anh! Và chả nhẽ em lại tƣởng anh không biết rằng ví thử anh bắt đầu tự hỏi, tự chất vấn xem mình có quyền nắm quyền lực hay không, thì sẽ thấy mình không có quyền? Nay nếu anh đặt câu hỏi: con ngƣời có phải là một con rận không, thì sẽ thấy rằng con ngƣời không phải là một con rận đối cới anh, nó chỉ là một con rận đối với ngƣời nào không hề nghĩ đến vấn đề đó, và cứ đi thẳng, không hề

tự hỏi gì cả… Một khi anh đã bứt rứt mấy ngày liền với câu hỏi: giá Napoleon ở vào cảnh ấy, ông ta có làm hay không? Thì nhƣ vậy tức là anh đã cảm thấy rõ ràng mình không phải là Napoleon… Anh đã phải chịu đựng sự dằn vặt của tất cả những ý nghĩ không đâu ấy, Sonya ạ, và chỉ muốn thoát hẳn ra cho nhẹ bớt: Sonya ạ, anh muốn giết ngƣời không phải biện luận, giết vì mình, cho mỗi một mình mình thôi! Trong vấn đề nầy anh không muốn dối trá, dù với bản thân cùng vậy Anh giết ngƣời không phải để giúp mẹ - đó chỉ là chuyện nhảm? Anh giết ngƣời không phải để nắm lấy phƣơng tiện và quyền hành rồi đứng ra làm kẻ ban ơn cho nhân loại. Nhảm hết! Anh chỉ giết thôi; giết cho mình, cho mỗi mình mình, còn nhƣ sau đó có trở thành ân nhân của ai không hay suốt đời nhƣ một con nhện giăng lƣới bắt hết mọi ngƣời để hút lấy máu tuỷ của họ, thì lúc ấy đối với anh chắc chẳng có gì quan trọng hết! Và cái chính là khi anh giết không phải anh cần tiền, Sonya ạ; anh cần cái khác kia, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chứ tiền thì không cần đến thế… Bây giờ anh đã biết hết những cái đó… Em hiểu cho anh, có lẽ nếu anh đi lại con đƣờng ấy, anh sẽ không bao giờ giết ngƣời lần nữa. Hồi ấy anh cần biết một cái khác, một động cơ khác đã thúc đẩy bàn tay anh; hồi ấy anh cần biết, và biết cho thật nhanh, xem anh có phải là một con rận nhƣ mọi ngƣời khác, hay là một con ngƣời? Anh có thể vƣợt qua trở lực hay không? Anh có dám cúi mình xuống nắm lấy quyền lực hay không? Anh là một con sâu bọ run rẩy, hay là kẻ có quyền.

- Giết ngƣời? Anh có quyền giết ngƣời - Sonya chập hai tay lại.

- Chà - à, Sonya! - Chàng bực bội kêu lên, toan cãi lại nhƣng rồi im lặng khinh bỉ. - Đừng ngắt lời tôi, Sonya ạ! Tôi chỉ muốn chứng minh cho Sonya thấy rõ một điều, là hồi ấy quỷ đã cám dỗ tôi, rồi sau đó mới giảng giải cho tôi hiểu rằng tôi không có quyền đi đến đấy vì tôi cũng là một con rận nhƣ

mọi ngƣời thôi! Quỷ đã nhạo báng tôi, cho nên tôi mới đến tìm Sonya đấy! Sonya tiếp khách đi? Giá tôi không phải là một con rận, thì liệu tôi có đến đấy không? Sonya ạ, dạo ấy khi tôi đến nhà mụ già, tôi chỉ muốn duyệt thử thôi… Sonya nên biết nhƣ thế!

- Thế rồi anh giết? Anh giết!

- Nhƣng giết, nhƣ thế nào chứ? Ai đời lại giết nhƣ thế? Ai lại đi giết ngƣời nhƣ tôi giết hôm ấy? Rồi có dịp tôi sẽ kể cho Sonya nghe chuyện tôi đi giết ngƣời… Có phải tôi giết mụ già đâu? Tôi giết tôi, chứ không phải giết mụ già? Đến đấy, tôi đã tự tiêu diệt ngay tức khắc, vĩnh viễn tự tiêu diệt!… Còn mụ già ấy thì quỷ nó giết chứ không phải tôi… Thôi đủ rồi, Sonya ạ, đủ rồi! Để cho tôi yên, - Chàng bỗng kêu lên, giọng lo sợ điên cuồng, - Để mặc tôi!

Chàng chống khuỷu tay lên hai đầu gối và đƣa hai bàn tay áp chặt lấy đầu nhƣ hai gọng kìm.

- Anh khổ quá đi mất - Sonya bật ra tiếng kêu đau xót.

- Đấy bây giờ biết làm thế nào đây, em nói đi! - Chàng vụt ngẩng đầu lên hỏi và nhìn nàng: mặt rúm ró hắn đi vì tuyệt vọng.

- Làm thế nào! - nàng đứng phắt dậy kêu lên, và mắt nàng nãy giờ vẫn ứa lệ, bỗng sáng quắc lên. -

Đứng dậy!

Nàng nắm lấy vai Raxkonikov, chàng nhổm dậy, nhìn nàng hầu nhƣ kinh ngạc.

- Anh hãy đi ngay bây giờ, ngay phút nầy, ra đứng ở ngã tƣ đƣờng, hãy quỳ xuống hôn mặt đất mà anh đã làm ô uế, rồi hãy nghiêng mình trƣớc cả thiên hạ, khắp bốn phƣơng trời, và hãy nói to lên với mọi ngƣời: "Tôi là kẻ sát nhân?". Lúc ấy Chúa trả lại cuộc sống cho anh. Anh đi chứ? Anh đi chứ?

Nàng hỏi dồn, ngƣời run bần bật nhƣ lên cơn; nàng nắm lấy hai tay chàng, xiết chặt trong tay mình và nhìn chàng với đôi mắt nẩy lửa.

Chàng kinh ngạc và thậm chí còn choáng ngƣời đi trƣớc sự phấn khích đột ngột của Sonya.

- Em muốn nói đến tù đày hay sao đấy, Sonya? Phải đi thú tội chứ gì? - Chàng hỏi, vẻ mặt sa sầm.

- Phải nhận lấy khổ nhục để chuộc tội, cần phải nhƣ thế đấy.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Không! Tôi không đi đâu Sonya ạ.

- Thế anh sẽ sống ra sao, sống ra sao? Anh sẽ sống với cái gì? - Sonya kêu lên. - Bây giờ còn sống thế nào đƣợc? Anh sẽ nói năng với mẹ anh ra sao? Trời ơi, mẹ và em gái anh bây giờ sẽ ra sao đây?

Nhƣng tôi nói gì thế nầy? Anh đã từ bỏ mẹ và em rồi kia mà? Anh đã từ bỏ họ rồi, từ bỏ rồi! Trời ơi!

- nàng kêu lên, - Chính anh ấy cũng đã biết hết! Nhƣng làm thế nào, làm thế nào có thể sống thiếu loài ngƣời đƣợc! Bây giờ anh sẽ ra sao đây!

- Đừng trẻ con, Sonya ạ, - Chàng nói khẽ. - Tôi có tội gì trƣớc loài ngƣời? Sao tôi lại phải đi? Tôi sẽ

nói với họ những gì? Tất cả những thứ đó chỉ là ảo ảnh… Chính họ thì giết hại hàng triệu ngƣời, thế

mà lại còn cho là một ân đức. Họ là những kẻ lừa đảo, hèn hạ, Sonya ạ! Tôi không đi đâu. Tôi sẽ nói gì với họ, nói rằng tôi đã giết, nhƣng không dám lấy tiền, chỉ đem giấu dƣới tảng đá? - Chàng nói thêm với một nụ cƣời chua chát. - Chính họ sẽ cƣời tôi, họ sẽ nói: không lấy là ngu. Vừa tồi vừa ngu!

Họ sẽ không hiểu gì đâu, Sonya ạ, họ sẽ không hiểu, và không xứng đáng để hiểu. Sao tôi lại phải đi?

Tôi không đi. Đừng trẻ con, Sonya ạ…

- Anh sẽ khổ suốt đời, anh sẽ khổ vô cùng, - nàng nhắc đi nhắc lại, hai tay đang về phía chàng, van lơn, tuyệt vọng.

- Có lẽ tôi nói mình nhƣ vậy, Vẫn hơi quá, - Chàng nói, vẻ lầm lì, nhƣ đang suy nghĩ miễn man, - Có lẽ tôi vẫn là một con ngƣời chứ không phải là một con rận, và tôi tự lên án mình nhƣ vậy cũng khí vội… Tôi sẽ còn vật lộn.

Một nụ cƣời ngạo nghễ hiện trên môi chàng.

- Chịu đựng một nỗi thống khổ nhƣ thế! Mà lại chịu đựng suốt đời, suốt đời! Tôi sẽ quen đi… -

Chàng nói, vẻ ủ dột và trầm ngâm, một phút sau, chàng tiếp. - Sonya ạ, thôi, khóc lóc thế đủ rồi, bây giờ phải bận đến công việc: tôi đến để nói với Sonya rằng bây giờ họ đang tìm tôi, đang truy nã tôi…

- T rời! - Sonya hoảng hốt kêu lên.

- Sao em lại kêu lên nhƣ thế! Chính em muốn tôi đi đày thế mà bây giờ lại hoảng sợ là làm sao?

Nhƣng tôi không để cho họ bắt đầu. Tôi sẽ còn vật lộn với họ, họ sẽ không làm đƣợc gì đâu. Họ

không có bằng chứng thật sự. Hôm qua tôi nguy to, tƣởng đã mạt kiếp rồi; nhƣng hôm nay tình thế

lại khả quan hơn. Bằng chứng của họ đều hai mặt cả, nghĩa là những lời buộc tội của họ đều có thể

xoay ngƣợc trở lại, theo chiều hƣớng có lợi cho tôi, em hiểu không? Tôi sẽ xoay chuyển đƣợc vì bây giờ tôi đã biết cách… Nhƣng chắc chắn họ sẽ bắt tôi tống ngục. Giá không có một việc tình cờ xảy ra, có lẽ ngay hôm nay họ đã bắt rồi, chắc thế, cũng có thể là hôm nay họ sẽ còn bắt tôi… Nhƣng không sao đâu Sonya ạ; giam ít lâu rồi phải thả ra thôi… vì họ không có lấy một chứng cớ nào ra hồn, và sau nầy cũng sẽ không tìm đƣợc, tôi cam đoan nhƣ thế. Còn nhƣ những cái họ nắm đƣợc thì không đủ để buộc tội ngƣời ta. Thôi, đủ rồi… Tôi chỉ muốn nói cho Sonya biết… Với em gái và mẹ

tôi thì tôi sẽ cố tìm cách làm thế nào cho họ khuây khoả, cho họ khỏi hoảng sợ… Vả chăng em tôi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

bây giờ hình nhƣ cũng đƣợc bảo đảm rồi… do đó cả mẹ tôi cũng thế… Ấy, chỉ có thế tuy nhiên Sonya cũng nên cẩn thận. Khi nào tôi vào tù, em sẽ vào thăm tôi chứ?

- Ồ, em sẽ vào, em sẽ vào!

Hai ngƣời ngồi cạnh nhau, buồn rầu, ủ dột, nhƣ vừa bị một trận bão đánh dạt vào một bờ bến vắng tanh.

Chàng nhìn Sonya và cảm biết tình yêu của nàng đối với mình lớn lao đến nhƣờng nào, và lạ thay chàng bỗng khổ sở, đau xót khi thấy mình đƣợc yêu nhƣ thế. Phải, đó là một cảm giác thật kỳ lạ và khủng khiếp!

Đến với Sonya, chàng đã cảm thấy là tất cả niềm hy vọng, là lối thoát duy nhất của mình; chàng muốn trút bớt dù chỉ một phần những nỗi thống khổ của chàng, và giờ đây, khi nàng trao cả trái tim cho chàng, chàng bỗng cảm thấy mình khổ hơn trƣớc không biết bao nhiêu mà kể.

- Sonya ạ, - Chàng nói, - thôi, em đừng vào tù thăm anh thì hơn.

Sonya không đáp, nàng khóc. Mấy phút trôi qua.

- Anh có đeo thánh giá trong ngƣời đấy không? - nàng bỗng hỏi đột ngột, nhƣ chợt nhớ ra.

Thoạt tiên chàng không hiểu câu hỏi.

- Anh không có, anh không đeo à? Đây, anh cầm lấy cái nầy, bằng gỗ huyền bá.Em còn một chiếc khác, bằng đồng, của Lizaveta cho. Em với Lizaveta đổi cho nhau, Lizaveta cho em chiếc thánh giá ấy, còn em cho bà ta một bức tƣợng thánh nhỏ. Bây giờ em sẽ đeo chiếc thánh giá của Lizaveta, còn anh đeo chiếc nầy. Anh cầm lấy… của em đấy! Của em mà - nàng khẩn khoản - Chúng ta sẽ cùng đau khổ, thế thì hãy cùng đeo giá thập tự!

- Em đƣa đây! - Raxkonikov vừa nói vừa chìa tay ra nhận. Chàng không muốn làm Sonya phiền lòng.

Nhƣng rồi chàng lập tức rụt tay lại.

- Bây giờ khoan đã, Sonya ạ. Sau thì hơn, - Chàng nói thêm cho nàng yên lòng.

- Phải, phải sau thì hơn, sau thì hơn, - nàng hăng hái tán thành. - Khi nào anh đi đón lấy đau khổ, anh sẽ đeo. Anh đến em, em sẽ đeo vào cho anh, chúng ta sẽ cầu nguyện một lát và sẽ đi.

Vừa lúc ấy có ai gõ cửa ba tiếng.

- Sofia Xemionovna, tôi vào đƣợc không? - Có tiếng ai nghe rất quen hỏi một cách lễ độ.

Sonya hoảng hốt chạy ra cửa. Khuôn mặt nhợt nhạt và mái tóc vàng hoe của Lebeziatnikov ngó vào phòng.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 29

Phần V

Lebeziatnikov có vẻ lo lắng lắm:

- Tôi đến tìm cô đây, Sofia Xemionovna ạ. Xin lỗi Tôi cũng nghĩ là sẽ gặp ông ở đây, - Ông ta bỗng nói với Raxkonikov - Nghĩa là tôi không nghĩ gì, nhƣ vậy, nhƣng tôi lại nghĩ… Ở đằng nhà, bà Katerina Ivanovna phát điên rồi, - Ông ta bỗng bỏ Raxkonikov quay sang Sonya nói.

Sonya kêu lên một tiếng.

- Nghĩa là ít nhất cũng có vẻ nhƣ thế. Vả chăng… chúng tôi ở đằng ấy chẳng biết làm thế nào cả, thế

mới chết Bà ấy về nhà, hình nhƣ đến đâu đấy rồi bị ngƣời ta đuổi thì phải, có lẽ còn bị đánh đập nữa… Ít ra cũng có vẻ nhƣ thế… Bà ấy chạy đến nhà ông thủ trƣởng Xemion Zakharovich, nhƣng ông ta không có nhà; ông ta đang dự tiệc ở nhà một ông nào ấy, cũng làm tƣớng. Cô thử tƣởng tƣợng, bà ấy xông thẳng đến chỗ dọn tiệc có chết không… đến nhà ông tƣớng kia ấy, rồi, cô thử

tƣởng tƣợng mà xem, bà ấy cứ nằng nặc gọi cho đƣợc ông thủ trƣởng của Xemion Zakharovich ra cho bà ấy gặp, hình nhƣ lại bắt ông ta rời bàn tiệc đi ra ngoài mới chết chứ! Cô cũng hình dung đƣợc hậu quả ra sao. Dĩ nhiên là họ đuổi bà ấy ra; bà ấy có kể là chính bà chửi ông ta và ném cái gì vào đầu ông ta ấy. Còn có thể ức đoán rằng… tôi cũng không hiểu nỗi tại sao họ không bắt bà ấy! Bây giờ bà ấy đang kể lể cho mọi ngƣời nghe, cho cả bà Amalya Ivanovna nữa, nhƣng bà nói khó hiểu lắm, cứ vật vã kêu gào luôn mồm… À phải, bà ấy bảo là bây giờ mọi ngƣời đều ruồng bỏ bà ấy rồi, thì bà sẽ đem con ra đƣờng quay phong cầm cho chúng múa hát, bà cũng sẽ múa hát để xin tiền, và ngày ngày sẽ đến đứng dƣới cửa sổ vị tƣớng kia… "Để cho thiên hạ đều thấy cảnh con cái một viên chức nhà nƣớc vốn dòng dòi quý tộc mà phải đi ăn xin ở ngoài phố!". Bà ấy đánh đập mấy đứa, làm chúng khóc inh lên. Bà ấy dạy cho Lena hát bài "Khutorok", dạy cho thằng bé múa, dạy cho cả

Polenka Mikhailovna nữa, bao nhiêu áo quần bà ấy xé hết; bà làm cho bọn trẻ mấy cái mũ gì trông nhƣ mũ kép hát; còn riêng bà ấy thì định cầm một cái chậu thau đi đánh, thay cho dàn nhạc… Bà ấy không chịu nghĩ gì hết. Cô thử tƣởng tƣợng xem thế có chết không! Không thể để nhƣ thế đƣợc…

Lebeziatnikov toan nói tiếp nữa, nhƣng Sonya nghe đến đây, thở không ra hơi nữa, bỗng chộp lấy chiếc áo choàng vai và chiếc mũ chạy ra ngoài, vừa chạy vừa mặc áo, Raxkonikov ra theo, Lebeziatnikov nối gót chàng.

- Chắc chắn là điên rồi! - Ông ta nói với Raxkonikov trong khi hai ngƣời cùng ra phố, - Tôi nói "có vẻ nhƣ thế" chỉ vì không muốn làm cho Sofia Xemionovna sợ đó thôi. Nghe nói đó là những cái u trong phổi ngƣời ho lao nó lan lên đến óc đấy; rất tiếc là tôi không biết y học. Dù sao tôi cũng đã cố

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

khuyên can bà ấy nhƣng bà ấy một mực không nghe.

- Ông có nói chuyện mấy cái u với bà ấy à?

- Không hẳn là chuyện mấy cái u. Vả lại có nói bà ta cũng chẳng hiểu nào. Nhƣng tôi nói thế nầy: nếu dùng logic để khuyên bảo một ngƣời nào rằng ngƣời đó thật ra không có lý do gì phải khóc cả, thì họ sẽ thôi khóc. Cái đó đã rõ. Thế ông cho rằng ngƣời đó sẽ không thôi khóc à?

- Nếu thế thì cuộc sống sẽ dễ dàng quá, - Raxkonikov đáp.

- Xin phép ông, xin phép ông; dĩ nhiên Katerina Ivanovna thì khó mà hiểu đƣợc; nhƣng ông có biết không ở Paris ngƣời ta đã tiến hành nhiều cuộc thí nghiệm quan trọng về khả năng chữa bệnh điên mà chỉ dùng cách thuyết phục bằng logic đây. Ở đấy có một vị giáo sƣ, mới chết cách đây ít lâu, một nhà bác học có uy tín, chủ trƣơng rằng có thể chữa bằng cách ấy. Ý căn bản của ông ta là trong cơ

thể của ngƣời điên không có sự rối loạn gì đặc biệt, và bệnh điên có thể nói là một sự sai lầm về

logic, một sự sai lầm trong cách phán đoán, một cách nhìn nhận sai lầm đối với sự vật ông ta lần lƣợt bác bỏ những ý kiến của ngƣời bệnh và - Ông thử tƣởng tƣợng mà xem - nghe nói ông ta đã đạt một số kết quả? Nhƣng vì đồng thời ông ta còn dùng cả biện pháp tắm hƣơng sen nữa, cho nên những kết quả của cách trị liệu đó dĩ nhiên cũng có chỗ đáng nghi ngờ… ít nhất cũng có vẻ nhƣ thế…

Raxkonikov đã thôi nghe từ lâu. Về đến ngang nhà, chàng gật đầu chào Lebeziatnikov và rẽ vào cổng. Lebeziatnikov sực tỉnh, ngơ ngác nhìn quanh rồi đi thẳng.

Raxkonikov vào đứng ở chính giữa buồng chàng.

"Mình rẽ vào nhà để làm gì?". Chàng nhìn những tờ giấy dán tƣờng vàng vàng đã sờn rách, lớp bụi, chiếc đi-văng… Từ dƣới sân đƣa lên những tiếng gõ gì không ngớt, nghe nhói cả tai; hình nhƣ có ai đang đóng một cái gì ở đâu đây, một cái đinh thì phải… Chàng đến cạnh cửa sổ, kiễng chân lên và nhìn xuống sân hồi lâu, vẻ hết sức chăm chú. Nhƣng dƣới sân vắng ngắt, không trông thấy ngƣời đóng đinh ở đâu cả. Phía trái, bên dãy nhà ngang, đây đó có mấy khung cửa sổ để ngỏ; trên bậu cửa sổ có mấy chậu hoa dƣơng hải đƣờng xơ xác. Ngoài cửa sổ có vắt quần áo… Tất cả những thứ đó, chàng đã thuộc lòng, chàng quay trở vào và ngồi lên đi-văng.

Chƣa bao giờ, chƣa có bao giờ chàng cảm thấy mình cô độc ghê gớm đến thế! Phải rồi, chàng lại một lần nữa cảm thấy rằng có lẽ mình căm thù Sonya thật, ngay bây giờ, sau khi đã làm cho nàng khổ sở

hơn trƣớc. "Tại sao mình lại đến xin nƣớc mắt của nàng? Tại sao mình lại nhất thiết phải đầu độc đời nàng nhƣ vậy? Ôi, hèn hạ quá!

- Ta sẽ cứ một thân một mình! - Chàng bỗng quả quyết thốt lên, - Nàng sẽ không phải vào ngục làm gì?

Dăm phút sau chàng ngẩng đầu lên và mỉm một nụ cƣời kỳ dị. Một ý nghĩ lạ lùng vừa chợt đến. "Có lẽ trong ngục thích hơn thật" - Chàng chợt nghĩ.

Chàng không nhớ rõ mình ngồi trong buồng bao lâu với những ý nghĩ mơ hồ cứ chen chúc hàng mớ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

trong đầu nhƣ vậy. Bỗng cửa buồng mở và Avdotia Romanovna bƣớc vào. Thoạt tiên nàng dừng lại ở ngƣỡng cửa nhìn chàng nhƣ lúc nãy chàng nhìn Sonya rồi nàng bƣớc vào và ngồi xuống chiếc ghế

trƣớc mặt chàng, chỗ nàng đã ngồi hôm qua. Chàng im lặng nhìn em, vẻ nhƣ không có ý nghĩ gì trong óc hết.

- Anh đừng giận, anh ạ, em chỉ đến gặp anh một phút, - Dunia nói. Vẻ mặt nàng tƣ lự, nhƣng không nghiêm khắc. Mắt nàng nhìn trong sáng và dịu dàng.

Chàng thấy rõ rằng cả ngƣời con gái nầy nữa cũng đến chàng với lòng yêu thƣơng.

- Anh ạ, bây giờ em biết hết, biết hết rồi. Dmitri Prokofich đã kể chuyện, giảng giải cho em rõ hết đầu đuôi. Ngƣời ta đang truy nã đang làm khổ anh vì một mối nghi ngờ ngu xuẩn, khá ố… Dmitri Prokofich có nói với mẹ rằng không có gì nguy hiểm cả và anh hoảng sợ nhƣ vậy là hão huyền. Em không nghĩ nhƣ thể và hoàn toàn hiểu lòng anh phẫn uất đến chừng nào, em hiểu rằng lòng phẫn uất ấy có thể để lại những dấu vết mãi mãi không xoá mờ đƣợc. Em sợ thế lắm. Về việc anh từ bỏ mẹ và em, em không phê phán gì và không hề dám phê phán; xin anh tha thứ cho em đã có lần trách móc anh. Chính em cũng tự nguyện thấy rằng nếu em có một nỗi buồn cay cực nhƣ vậy em cũng sẽ xa lánh mọi ngƣời. Em sẽ không kể cho mẹ biết gì về việc nầy, nhƣng em sẽ luôn luôn nói chuyện với mẹ về anh và thay mặt anh mà nói rằng chỉ ít bữa nữa anh sẽ đến. Anh đừng lo lắng cho mẹ; em sẽ

làm cho mẹ yên tâm; nhƣng anh cũng đừng làm khổ mẹ, - anh đến lấy một lần thôi cũng đƣợc; anh phải nhớ rằng đó là mẹ anh! Bây giờ em đến đây chỉ để nói rằng nếu nhỡ anh có cần đến em hay cần đến… cả cuộc đời của em hay có cần gì nữa… thì anh cứ gọi em, em sẽ đến. Thôi, em đi nhé!

Nàng quay phắt lại và đi ra cửa.

- Dunia? - Raxkonikov gọi giật nàng lại, đứng dậy và lại gần nàng, - anh Razumikhin Dmitri Prokofich ấy, là một ngƣời rất tốt.

Mặt Dunia hơi ửng đỏ.

- Thế sao? - nàng hỏi sau một phút chờ đợi.

- Anh ấy là ngƣời chí thú, cần cù, ngay thậtt và biết yêu tha thiết… Thôi từ biệt Dunia.

Dunia đỏ bừng mặt lên, rồi bỗng lo lắng hỏi:

- Kìa, làm sao thế anh, chúng ta chia tay nhau vinh viễn thật hay sao mà anh trối trăn nhƣ vậy?

- Cũng thế thôi… em đi đi…

Chàng quay mặt đi và ra đứng cạnh cửa sổ. Nàng đứng yên một lát lo lắng nhìn chàng rồi lui ra, lòng bồn chồn lo sợ.

Không, lòng chàng không lạnh nhạt với em. Có một giây phút, giây phút cuối cùng, chàng thấy thiết tha muốn ôm lấy em thật chặt và vĩnh biệt em, thậm chí còn nói rõ sự thật nữa, nhƣng rồi dù chỉ đƣa tay ra cho em chàng cũng không dám. "Có lẽ về sau nó sẽ giật mình khi nhớ lại rằng mình đã ôm hôn nó, nó sẽ bảo là mình ăn cắp chiếc hôn của nó!". "Liệu ngƣời con gái nầy có chịu đựng đƣợc không"

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Mấy phút sau chàng lại tự nhủ:

"Không, không chịu nổi đâu; những ngƣời nhƣ thế không chịu đƣợc đâu! Họ không bao giờ chịu đƣợc…".

Và chàng nghĩ đến Sonya.

Một luồng hơi mát từ cửa sổ lùa vào. Bên ngoài, ánh sáng đã dịu xuống. Chàng bỗng vớ lấy mũ và ra ngoài.

Dĩ nhiên chàng không thể, mà cũng không muốn lo nghĩ đến tâm trạng bệnh tật của mình. Nhƣng tất cả nỗi lo lắng liên miên và cơn khủng hoảng tinh thần ấy không thể không để lại những hậu quả. Và sở dĩ chàng không lên cơn sốt li bì thật sự có lẽ cũng chính là vì tâm trạng lo âu không ngớt ấy vẫn còn nâng chàng đứng vững trên đôi chân, vẫn khiến chàng tỉnh táo, nhƣng hình nhƣ một cách giả tạo, nhất thời.

Chàng đi lang thang không chủ đích. Mặt trời đang lặn. Ít lâu nay, chàng bắt đầu cảm thấy lo âu khác thƣờng. Trong mối lo âu ấy không có gì thật da diết, nung nấu cho lắm; nhƣng nó toả ra một cái gì trƣờng tồn, vĩnh cửu, chàng tiên cảm thấy mối lo âu lạnh lẽo đầy tử khí ấy sẽ kéo dài hết năm nầy qua năm khác không cùng, chàng mƣờng tƣợng đến cuộc sống vĩnh hằng trên "khoảng không gian hẹp có mấy tấc". Chiều xuống, cảm giác ấy thƣờng lại bắt đầu giầy vò chàng mành liệt hơn nữa.

- Đấy, cứ có những lúc nhu nhƣợc hết sức ngu xuẩn, thuần tuý nhục thể nhƣ vậy, lệ thuộc vào một buổi mặt trời lặn nào đấy, thì sao tránh khỏi làm những việc ngu ngốc! Không những đến tìm Sonya, mà lại còn đến tìm cả Dunia nữa cũng nên. - Chàng hằn học lẩm bẩm.

Có ai quát gọi chàng, chàng ngoái lại, Lebeziatnikov đang chạy về phía chàng.

Ông thử tƣởng tƣợng xem, tôi vừa lại đằng ông, tôi đi tìm ông đây. Ông thử tƣởng tƣợng mà xem, bà ấy thực hiện ý định thật: bà ấy dắt con đi rồi! Tôi với Sofia Xemionovna chật vật mãi mới tìm đƣợc.

Bà ấy đang đánh chiếc soong gõ nhịp bắt lũ trẻ nhảy múa. Chúng nó khóc. Họ dừng lại ở các ngã tƣ

đƣờng và trƣớc các cửa hàng. Một đám đông ngu xuẩn chạy theo họ. Ta đi đi.

- Còn Sonya? - Raxkonikov lo lắng hỏi trong khi rảo bƣớc theo Lebeziatnikov.

- Thật nhƣ điên nhƣ dại. Nghĩa là không phải Sofia Xemionovna nhƣ điên nhƣ dại mà là Katerina Ivanovna ấy; vả chăng cả Sofia Xemionovna nữa cũng nhƣ điên nhƣ dại. Còn Katerina Ivanovna thì điên dại hẳn hoi rồi. Tôi xin nói với ông là bà ta đã loạn óc hoàn toàn. Ngƣời ta sẽ bắt họ vào sở cảnh sát. Ông có thể hình dung việc đó sẽ có tác dụng nhƣ thế nào… Bây giờ bà ấy đang ở ngoài kênh, ở

đầu cầu X, chỉ cách nhà Sofia Xemionovna một quãng. Gần đây thôi.

Trên bờ kênh, cách đầu cầu không xa và chỉ cách chỗ Sonya trọ có hai nhà, có một đám đông đang xum xít lại. Đông hơn cả là những đứa trẻ, trai có gái có.

Đứng trên cầu đã nghe thấy giọng nói khàn khàn: đứt quãng của Katerina Ivanovna. Và quả nhiên đó là một cảnh tƣợng kỳ quặc có sức thu hút đám đông ở ngoài phố. Katerina Ivanovna mặc chiếc áo dài Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cũ, choàng khăn san bằng dạ, đầu đội chiếc mũ rơm rách nát vẹo sang một bên trông không còn ra cái hình thù gì nữa.

Bà ta quả nhiên đã loạn trí hẳn hoi rồi. Bà mệt nhọc thở hồn hển. Gƣơng mặt ho lao thiểu não của bà trông đau đớn hơn bao giờ hết, hơn nữa ở ngoài phố, dƣới ánh nắng, ngƣời ho lao bao giờ trông cũng đau yếu và tiều tuỵ hơn ở nhà, nhƣng bà vẫn giữ trạng thái phấn khích, mỗi lúc một thêm cáu bẳn. Bà xông vào mấy đứa trẻ quát mắng chúng, năn nỉ chúng, bày cho chúng nhảy ra sao, hát những gì ngay trƣớc mặt đám đông, quay ra giảng giải cho chúng hiểu tại sao lại cần phải thế, phát ngán lên trƣớc cái óc chậm hiểu của chúng, đánh đập chúng… Rồi chƣa bày vẽ xong, bà đã quay ra nói với đám đông; hễ thấy ngƣời ăn mặc hơi kha khá một chút dừng lại xem, bà ta lập tức quay ra phân trần cho họ rõ đây là những đứa trẻ "con nhà quý phái, thậm chí có thể nói là quý tộc thƣợng lƣu nữa" mà bây giờ đến nông nỗi nầy đây! Nếu nghe trong đám đông có tiếng cƣời hay một câu nói gì có ý khích bác, bà lập tức xấn vào những kẻ xấc xƣợc và bắt đầu chửi nhau với họ. Có mấy ngƣời cƣời thật, mấy ngƣời khác lắc đầu; nói chung ai nấy đều tò mò muốn xem cánh ngƣời đàn bà điên với lũ trẻ sợ

sệt. Cái ông mà Lebeziatnikov có nói đến thì lúc bấy giờ không thấy đâu, ít nhất là Raxkonikov không nhìn thấy, nhƣng thay cho tiếng gõ soong Katerina Ivanovna bắt đầu vỗ hai bàn tay khô đét vào nhau đánh nhịp bắt Polenka hát, còn Lena và Kolia thì nhảy múa; đồng thời chính bà ta cũng cất tiếng hát đệm theo, nhƣng hễ cứ hát đƣợc đến nốt thứ hai là một cơn ho đau đớn lại nổi lên cắt đứt ngay giọng hát khiến bà tuyệt vọng nguyền rủa bệnh ho chết tiệt và thậm chí còn khóc nữa. Làm cho bà bực tức hơn cả là tiếng khóc và nỗi sợ hãi của Kolia và Lena. Quả nhƣ Lebeziatnikov nói, bà ta đã cố gắng trang phục cho lũ trẻ theo kiểu những ngƣời đi hát rong. Bà cho đứa con trai đội một chiếc khăn làm bằng thứ vải gì đỏ và trắng để làm một ngƣời Thổ nhĩ kỳ. Nhà không còn đủ giẻ để trang phục cho Lena; nó chỉ đội chiếc mũ chụp đỏ bằng lông lạc đà của mồ ma ông Xemion Zakharovich, có cắm một mảnh lông đà điểu trắng từ đời bà nội Katerina Ivanovna để lại và lâu nay vẫn cất trong rƣơng, coi là bảo vật của gia đình. Polenka thì mặc chiếc áo dài thƣờng ngày. Nó cứ nhìn mẹ rụt rè và ngơ ngác, không rời mẹ một bƣớc, cố nuốt nƣớc mắt. Nó cũng đoán chừng đƣợc rằng mẹ nó điên, và luôn lo lắng đƣa mắt nhìn quanh. Đƣờng phố và đám đông làm cho nó sợ khiếp vía đi. Sonya lẽo đẽo theo sau Katerina Ivanovna mà khóc lóc, phút phút lại van xin bà về nhà. Nhƣng Katerina Ivanovna không hề lay chuyển.

- Thôi đi Sonya, thôi đi! - bà nói nhanh, giọng hấp tấp, vừa nói vừa ho và thở hổn hển. - Con chẳng biết con van xin cái gì đâu, con nhƣ đứa trẻ ấy. Dì đã bảo là dì không trở về nhà con mẹ Đức say rƣợu ấy nữa đâu mà. Cứ để cho mọi ngƣời, cho cả thành Petersbung nầy thấy cảnh con cái một ngƣời quý tộc suốt đời trung thành phụng sự Nhà nƣớc, và có thể nói là chết trong khi thừa hành nhiệm vụ, phải đi hành khất ra sao. - Katerina Ivanovna đã có đủ thì giờ để tƣởng tƣợng ra rằng chồng mình

"chết trong khi thừa hành nhiệm vụ, và cứ nhắm mắt tin vào chuyện hoang đƣờng đó. - Phải để cho Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cái tên tƣớng quèn khốn nạn ấy thấy rõ. Mà con ngốc lắm, Sonya ạ: bây giờ nhà có còn gì mà ăn nữa đâu, con thử xem? Mẹ con dì đày đoạ nhƣ thế là đủ rồi, dì không muốn thế nữa đâu! Ồ, Rodion Romanovich, cậu đấy à! - Bà chợt trông thấy Raxkonikov, liền reo lên và lao về phía chàng, - Xin cậu làm ơn giảng giải cho con bé ngốc nghếch nhà tôi hiểu rằng không còn có cách gì nữa đâu! Ngay nhƣ bọn hát rong cũng kiếm đƣợc tiền; còn nhƣ mẹ con tôi thì ai cũng phân biệt đƣợc ngay, họ sẽ

biết ngay chúng tôi là một gia đình quý phái cô quả, sa cơ lỡ vận phải đi hành khất, rồi cái tên tƣớng quèn ấy sẽ bị cách chức cho mà xem! Ngày nào chúng tôi cũng sẽ đến hát dƣới cửa sổ lão ta, và khi nào hoàng thƣợng ngự giá, tôi sẽ quỳ xuống, cho lũ trẻ đứng ra trƣớc và chỉ cho Ngài xem: "Lạy Chúa chúng con, xin ngƣời che chở!". Ngài là cha của những kẻ côi cút Ngài rất khoan dung, Ngài sẽ

che chở mẹ con tôi, cậu sẽ thấy, còn nhƣ viên tƣớng quèn kia thì Ngài sẽ… Lena! Tenez - vous droitel(l). Còn thằng Kolia, chốc nữa mày phải nhảy lại đấy. Sao mày khóc? Lại khóc rồi! Thì mày sợ cái gì, cái gì nào, thằng ngốc kia! Trời ơi! Tôi biết làm ăn thế nào với chúng nó bây giờ, cậu Rodion Romanovich? Cậu không biết chứ chúng nó ngu dại lắm kia Con cái nhƣ thế thì còn biết làm ăn thế nào đƣợc!

Bà ta suýt khóc (nhƣng vẫn không ngớt nói liến thoắng), chỉ cho chàng xem mấy đứa trẻ đang khóc thút thít. Raxkonikov cũng cố thử khuyên giải cho bà ta về nhà. Chàng còn mong tác động vào lòng tự ái, nói rằng bà ta mà lại đi hát rong giữa phố nhƣ bọn quay phong cầm thì không tiện, vì bà sắp sửa làm hiệu trƣởng một trƣờng ký túc dành cho con gái quý tộc…

- Trƣờng ký túc, ha - ha - ha! Rõ khéo hão huyền! - Katerina Ivanovna thét lên. Mấy tiếng cƣời lại chuỵển thành một cơn ho dữ dội, - Không, Rodion Romanovich ạ giấc mơ ấy qua rồi! Mọi ngƣời đều ruồng bỏ mẹ con tôi rồi! Còn cái tên tƣớng quèn ấy… Cậu ạ, tôi đã ném một lọ mực vào đầu hắn, - Ở

đấy, trong căn phòng gia nhân vừa đúng có một lọ mực đặt bên tờ giấy ghi tên những ngƣời ra vào: tôi đến ghi tên rồi cầm luôn lọ mực ném hắn, xong tôi bỏ chạy. Ôi, họ đê tiện, đê tiện quá! Nhƣng thôi, nhổ toẹt vào, bây giờ tôi sẽ tự tay nuôi chúng, không thèm xin xỏ đứa nào hết? Mẹ con tôi làm khổ nó thế là đủ rồi! - Bà trỏ Sonya - Polenka, mày xin đƣợc bao nhiêu nãy giờ, đƣa xem nào? Sao?

Cả thảy chỉ có hai cô-pếch à? Trời ơi, chúng thật tệ mạt! Chúng chẳng buồn cho, chỉ chạy theo, thè lƣỡi ra mà xem! À, cái thằng ngợm kia cƣời cái gì thế? - Bà chỉ một ngƣời đứng trong đám đông -

Cũng chỉ vì cái thằng Kolia nó tối dạ quá, đến khổ với nó! Con làm sao thế Polenka? Phải nói tiếng Pháp với mẹ chứ, Parlez - moi francais(2). Mẹ đã dạy cho con nói, con đã thuộc đƣợc mấy câu kia mà! Nếu không thì lấy gì cho ngƣời ta phân biệt đƣợc các con là con nhà tử tế, có giáo dục, chứ tịnh không phải nhƣ bọn hát rong; chúng ta có đi hát những điệu thô tục gì đâu, ta sẽ hát một bài tình ca cao quý… A phải! Hát gì bây giờ nhi? Các ngƣời cứ ngắt lời tôi mãi, trong khi… Ấy, cậu Rodion Romanovich ạ, chúng tôi dừng lại đây để chọn xem nên hát bài gì, - hát bài gì cho thằng Kolia nó cũng múa theo đƣợc… vì cậu thử tƣởng tƣợng xem, chúng tôi ra đi thế nầy mà chẳng có chuẩn bị gì Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cả; phải làm thế nào bàn nhau tập dƣợt thật chu đáo rồi sẽ ra đại lộ Nevxki: ở đây mới có nhiều ngƣời thƣợng lƣu, họ sẽ chú ý đến chúng tôi ngay. Lena biết hát điệu "Khutorok"… Nhƣng lúc nào cũng "Khutorok", "Khutorok", ai mà chả hát đƣợc bài ấy! Chúng ta phải hát bài gì tế nhị hơn nhiều kia… Nào, con có nghĩ thêm đƣợc bài gì không, Polenka, ít nhất con cũng phải giúp mẹ với chứ!

Chả nhẽ lại đi hát bài "Anh phiêu kỵ chống gƣơm" hay sao? À, ta sẽ hát bài "Cinq sous"(3)bằng tiếng Pháp. Mẹ dạy cho các con rồi kia mà, dạy rồi. Cái chính là hát bằng tiếng Pháp thì họ sẽ thấy ngay các con là con nhà quý tộc, nhƣ thế sẽ cảm động hơn nhiều… Lại còn có thể hát: " Malborough s en va-t-en guerre" nữa! Đó đúng là một bài hát trẻ con, các nhà quý tộc nhà nào cũng ru con bằng bài ấy.

"Malborough s en va-t-en guerre

Ne saint quand revienda(4)

Bà cất tiếng hát… - Nhƣng không, hát bài "Cinq sous" hơn? Nào, Kolia, chống tay cạnh sƣờn nhanh lên, còn con, Lena, con cũng quay mặt sang phía kia kìa, mẹ với Polenka sẽ vỗ tay hát theo.

Cinq sous, cinq sous

Pour monter notre ménage…(5)

- Hì - thì - hì! - Cƣời đƣợc mấy tiếng bà lại ho lên một tràng. - Nắn áo lại, Polenka, vai chảy xuống rồi kia, - bà hổn hển nói qua trận ho. - Bây giờ các con phải ăn mặc cho thật đứng đắn, đi đứng cho thật chững chạc để mọi ngƣời thấy rõ các con là con nhà quý phái. Đã bảo là xu-chiêng phải may dài hơn mà phải xấp hai lần vải vào! Thế mà dạo ấy con Sonya lại cứ nói đi nói lại là: "Ngắn nữa vào, ngắn nữa vào", thành thử bây giờ trông con bé không còn ra cái gì nữa… Kìa, lại khóc cả lũ rồi! Sao mà ngốc thế hả, việc gì mà khóc? Nào, Kolia, bắt đầu đi, nhanh lên, nhanh lên, nhanh lên! Ồ, thằng bé thật không sao bảo đƣợc! Cinq sous, cinq sous… Lại một tên lính! Nầy, anh cần cái gì hả?

Quả nhiên có một viên cảnh binh đang rẽ đám đông len vào. Nhƣng vừa lúc ấy có một viên công chức bệ vệ trạc năm mƣơi tuổi, mặc phẩm phục có choàng thêm áo ca-pốt, cổ đeo huân chƣơng (điều nầy làm cho Katerina Ivanovna rất hài lòng, và cũng có ảnh hƣởng đối với ngƣời cảnh binh), tiến đến gần và lặng lẽ đƣa cho Katerina Ivanovna một tờ giấy bạc ba rúp màu xanh lá cây. Gƣơng mặt ông ta lộ vẻ thƣơng xót chân thành. Katerina Ivanovna cầm lấy tờ giấy bạc và cúi chào ông ta một cách lễ

độ, thậm chí trịnh trọng nữa.

- Xin đa tạ ngài, - bà ta mở đầu, giọng trịch thƣợng, những nguyên nhân đã buộc chúng tôi… cầm lấy tiền, Polenka. Con thấy không, vẫn có những ngƣời cao thƣợng và hào hiệp sẵn lòng giúp đỡ một ngƣời đàn bà quý tộc đáng thƣơng trong cơn hoạn nạn. Thƣa ngài, trƣớc mắt ngài là những đứa trẻ

mồ côi, con nhà quý phái, hơn nữa có thể nói là có liên hệ với những nhà quý tộc thƣợng lƣu vào bậc nhất… Thế mà cái tên tƣớng quèn ấy cứ ngồi ăn chim giẽ… lão ta dẫm chân dẫm cẳng kêu là tôi đến quấy rầy lão ta… "Bẩm quan lớn, tôi nói thế, xin quan lớn che chở cho lũ trẻ mồ côi, vì quan lớn vốn Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

biết rõ mồ mả ông Xemion Zakharovich nhà tôi, và vì một kẻ đốn mạt nhất trong những kẻ đốn mạt đã vu khống con gái của nhà tôi ngay hôm nhà tôi mất…" Lại tên lính kia! Xin ngài che chở cho với!

- Bà kêu lên, van xin viên công chức, - sao tên lính kia cứ xấn vào tôi thế ở phố Mesanxkaya chúng tôi đã gặp phải một tên nhƣ thế, phải trốn lên đây… thì việc gì đến mày nào, đồ ngốc!

- Vì ở ngoài phố cấm không đƣợc thế. Xin dừng làm mất thể thống.

- Chính mày không ra cái thể thống gì thì có! Tao đi thế nầy cũng nhƣ những ngƣời hát rong thôi, việc gì đến mày?

- Về việc hát rong thì phải có giấy phép, còn nhƣ bà thì bộ dạng bà nhƣ thế làm phiên nhiễu ngƣời qua đƣờng. Bà ngụ ở đâu ạ?

- Giấy phép? - Katerina Ivanovna gào lên. - Tôi vừa mới chôn cất chồng tôi sáng nay thì làm gì có giấy phép!

- Bà ơi, bà ơi, xin bà bình tâm lại! - Viên công chức mở đầu: - Ta đi đi, tôi sẽ đƣa bà về. Ở đây đông ngƣời thế không tiện… Bà đang ốm…

- Thƣa ngài, thƣ ngài, ngài không biết gì hết - Katerina Ivanovna quát lên, - Chúng tôi sẽ lên đại lộ

Nevxki… Sonya! Sonya! Nó đâu rồi thế? Cùng khóc nốt? Kìa các ngƣời làm sao cả lũ thế… Kolia, Lena, các con chạy đi đâu? - Bbà bỗng hoàng hốt kêu lên, - Ôi, lũ trẻ khờ dại nầy! Kolia, Lena, chúng nó chạy đi đâu thế không biết?

Số là Kolia và Lena, sợ khiếp vía đi trƣớc đám ngƣời hiếu kỳ và những lởi quát mắng của ngƣời mẹ

điên rồ, rồi cuối cùng lại thấy ngƣời cảnh binh đến, hẳn là để bắt chúng mang đi đâu không rõ, bỗng nhƣ đã bàn trƣớc với nhau, cầm tay nhau cắm cổ chạy. Bà Katerina Ivanovna khốn khổ vừa kêu khóc vừa đâm bổ theo chúng. Bà ta vừa chạy vừa khóc và thở hổn hển, trông thật kỳ quặc và thƣơng tâm.

Sonya và Polenka cũng chạy theo bà ta.

- Bảo chúng nó trở lại đi, Sonya, bảo chúng nó trở lại! Chao ôi, con cái ngu dại, bất hiếu đến thế thì thôi!

- Polenka? Bắt chúng nó lại… Chỉ vì chúng mày, mẹ mới…

Bà đang mải chạy bỗng vấp chân ngã nhoài ra.

- Ngã bật máu ra rồi! Trời ơi! - Sonya cúi xuống ngƣời bà, kêu lên. Ai nấy đều chạy lại xúm quanh.

Raxkonikov và Lebeziatnikov ở trong số những ngƣời chạy đến trƣớc tiên; viên công chức cùng hấp tấp chạy lại và sau ông ta là viên cảnh binh. Hắn càu nhàu: "Chà, mẹ kiếp!", và khoát tay bực bội, cảm thấy trƣớc rằng câu chuyện trở nên rầy rà.

- Đi đi Đi đi! - hắn xua đuổi những ngƣời đang chen chúc ở xung quanh.

- Sắp chết rồi? - Có ai kêu lên.

- Bà ta điên! - một ngƣời khác nói.

- Lạy Chúa cứu chở! - một ngƣời đàn bà vừa làm dấu thánh vừa nói. - Đã giữ đƣợc hai đứa trẻ nhỏ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lại chƣa? À dẫn về kia rồi, cô chị bắt chúng lại đƣợc rồi… xem kìa, lù nhãi con!

Nhƣng khi nhìn kỹ Katerina Ivanovna, họ thấy rõ không phải bà vấp vào đá bật máu ra nhƣ Sonya tƣởng, vũng máu nhuộm đỏ đá lát đƣờng là máu ộc từ trong ngực bà ra.

- Cái nầy thì tôi biết, tôi đã từng trông thấy, - viên công chức nói nhỏ với Raxkonikov và Lebeziatnikov, - bệnh ho lao đấy: máu cứ ộc ra làm cho ngƣời bệnh nghẹn thở. Tôi có ngƣời bà con, cách đây không lâu tôi có đƣợc chứng kiến, máu cứ thế thổ ra đến một cốc rƣỡi… đột nhiên thổ ra…

Nhƣng biết làm thế nào đây, bà ấy chết ngay bây giờ thì sao?

- Đƣa về đây đây, về nhà tôi! - Sonya van lơn, - tôi ở đằng nầy nầy… Kia, nhà tôi kia, cách đây hai nhà… Về nhà tôi, nhanh lên, nhanh lên! - nàng vật vã van nài mọi ngƣời. - Mời bác sĩ cho với…

Trời ơi!

Nhờ ngƣời công chức ra sức giúp đỡ, mọi việc cũng thu xếp đƣợc khá ổn, ngay cả viên cảnh binh cũng khiêng hộ Katerina Ivanovna một tay. Khi họ khiêng đƣợc vào nhà Sonya, bà ta đã hầu nhƣ

ngƣời hấp hối. Họ đặt bà lên giƣờng. Máu vẫn còn chảy, nhƣng bà ta hình nhƣ đã bắt đầu hơi tỉnh.

Ngoài Sonya ra, cùng bƣớc vào phòng một lúc có Raxkonikov và Lebeziatnikov, ngƣời công chức và viên cảnh binh. Trƣớc khi khiêng vào phòng viên cảnh binh đã đuổi đám đông đi - trong số đó có mấy ngƣời theo vào đến tận cửa - bắt họ phải giải tán. Polenka cầm tay Kolia và Lena dắt về. Hai đứa bé run cầm cập và khóc thút thít. Ởnhà ông Kapernaumov cũng có ngƣời chạy xuống: đích thân ông ta, chân thì thọt, mắt thì chột, hình thù cổ quái, râu má và tóc mọc dựng đứng lên từng chòm tua tủa; vợ ông ta, mặt hình nhƣ ngày xƣa đã bị một phen hoảng sợ thái quá nên cứ giữ mãi vẻ hoảng sợ

ấy, và mấy ngƣời con của họ nét mặt đã cứng đờ ra nhƣ gỗ vì luôn luôn phải ngạc nhiên, miệng há hốc. Giữa đám công chúng ấy đột nhiên thấy cả Xvidrigailov xuất hiện.

Raxkonikov ngạc nhiên nhìn hắn, không hiểu hắn từ đâu xuất đầu lộ diện ra và không nhớ là có thấy hắn đứng trong đám đông.

Họ nói chuyện mời bác sĩ và linh mục. Ngƣời công chức tuy có thì thầm với Raxkonikov rằng mời bác sĩ bây giờ hình nhƣ cũng vô ích, nhƣng vẫn ân cần cho ngƣời đi mời. Chính Kapernaumov lĩnh lấy việc đó.

Trong khi đó Katerina Ivanovna đã thở lại đƣợc đều máu đã tạm cầm. Bà đƣa đôi mắt đau đớn, nhƣng chăm chú và soi mói nhìn Sonya đang lấy khăn tay lau những hột mồ hôi trên trán bà, mặt tái mét, ngƣời run lẩy bẩy; cuối cùng bà nhờ nâng ngƣời dậy. Họ đỡ hai bên đặt bà ngồi trên giƣờng.

- Mấy đứa bé đâu? - bà nói, giọng yếu ớt. - Con đƣa chứng về rồi chứ Polenka? Ôi con cái ngốc quá?

Tại sao các con lại bỏ chạy… ôi!

Máu lại ứa ra trên dôi môi khô héo của bà. Bà đƣa mắt nhìn quanh một lƣợt.

- Thế ra phòng con ở nhƣ thế nầy đây, hở Sonya! Dì chƣa đến con lần nào… dì đã phải… - Bà nhìn Sonya, đau đớn - Mẹ con dì đã hút hết máu của con rồi Sonya ạ… Polenka, Lena, Kolia, lại đây…

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Ấy, chúng nó đây, Sonya ạ đông đủ cả đây, con nhận lấy chúng… dì trao cho con… còn dì thì hết rồi… vũ hội đã mãn! Ha!… Các ngƣời buông tôi ra, ít nhất cũng cho tôi chết cho yên…

Họ lại để bà nằm lên gối.

- Cái gì? Linh mục à? Không cần… Tiền đâu mà thừa thãi thế? Tôi không có tội gì! Không rửa tội thì Chúa cũng phải tha cho tôi… Chính Chúa cũng biết tôi đau khổ đến thế nào… Còn Chúa không tha thì cũng chẳng cần!

Katerina Ivanovna mỗi lúc một lâm vào trạng thái mê sảng vật vã. Thỉnh thoảng bà giật mình, đảo mắt quanh phòng, nhận ra mọi ngƣời trong khoảng một phút, nhƣng tỉnh đƣợc một lát rồi lại mê man ngay. Bà thở khò khẽ khó nhọc, nghe nhƣ có cái gì lục xục trong cổ.

- Tôi nói với lão ấy: "Bẩm quan lớn…" - bà thét lên, cứ mỗi tiếng lại dừng lại thở, - Cái mụ Amalya Ludvigovna ấy… Chao ôi, Lena; Kolia! Hai tay chống cạnh sƣờn, nhanh lên, nhanh lên, glissé -

glissé, pas-de-basque! (6). Cộp gót giầy xuống… Phải cho duyên dáng con ạ. Du hast Diamanten und Perlen…(7). Thế nào nữa nhỉ? Giá hát đƣớc bài nầy…

Du hast die shousten Augen

Madchen, was wilist du mehr(8)

Phải rồi, chứ còn gì nữa! Was wilist du mehr, - rồi nó phải nghĩ ra chứ, cái thằng đần ấy. À phải, thế

nầy nữa chứ:

Dƣới nắng trƣa oi ả!

Trong một thung lũng… miền Dagetxtan(9)

Ôi hồi xƣa mẹ yêu quá… Mẹ yêu đến mê say bài tình ca nầy, Polenka ạ! con biết không, cha con…

hồi sắp lấy mẹ, vẫn hát… Ôi, những ngày ấy! Giá bây giờ mẹ con mình hát bài nầy! Nào, sao nhỉ, sao nhỉ… mẹ quên đi mất… kìa các con thử nhớ lại xem nào, thế nào nhỉ? - Katerina Ivanovna xúc động đến cực điểm; bà cố sức nhỏm dậy. Cuối cùng, bà cất giọng khàn khàn, đứt đoạn the thé lên nghe mà rợn cả ngƣời, cứ hát đƣợc một tiếng lại thở hổn hển, vẻ nhƣ mỗi lúc một thêm sợ hãi.

Dƣới nắng trƣa oi ả!

Trong một thung lũng… miền Dagetxtan

Một mảnh chì trong ngực…

- Bẩm quan lớn! - bà bỗng thét lên một tiếng xé ruột xé gan, nƣớc mắt chảy ròng ròng, - Xin quan lớn che chở lũ trẻ mồ côi! Ngài còn nhớ sự tiếp đãi ân cần của mồ ma ông Xemion Zakharovich…

Có thể nói quý tộc thƣợng lƣu nữa là khác! Chà! - bà giật mình, chợt tỉnh lại và đƣa mắt nhìn mọi ngƣời vẻ nhƣ kinh hãi, nhƣng rồi bà nhận ngay ra Sonya.

- Sonya, Sonya! - bà nói, giọng dịu dàng và âu yếm, nhƣ thể lấy làm lạ sao lại có nàng ở trƣớc mặt. -

Sonya yêu quý, con cũng ở đây ƣ?

Họ lại đỡ bà ngồi dậy.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Thôi! Đã đến lúc… Vĩnh biệt cuộc sống đoạ đày! Con ngựa khổ đã kiệt sức rồi! Nó chết to - o - oi rồi! - bà thét lên, giọng tuyệt vọng và hằn học, rồi buông đầu rơi phịch xuống gối.

Bà lại mê man, nhƣng cơn mê cuối cùng nầy không lâu. Khuôn mặt võ vàng, khô héo của bà bỗng ngảa hẳn ra phía sau, miệng há hốc ra, hai chân rƣớn thẳng đờ. Bà thở hắt ra một tiếng dài dằng dặc và tắt nghỉ.

Sonya gieo mình lên xác bà, đang hai tay ôm chầm lấy và lặng ngƣời đi, đầu nép vào lồng ngực khô héo của ngƣời chết. Polenka sụp xuống hôn chân mẹ, khóc nức nở. Kolia và Lena, vẫn chƣa hiểu việc gì vừa xảy ra, nhƣng cũng linh cảm thấy một điều gì rất khủng khiếp dang cả hai tay ôm lấy nhau, mắt nhìn trừng trừng vào mặt nhau, và bỗng nhiên cùng một lúc há miệng ra và cùng cất tiếng hét lên. Cả hai đều vẫn ăn mặc nhƣ phƣờng trò: một đứa đội khăn Thổ, đứa kia dội mũ chụp cắm mánh lông đà điểu.

Không biết làm thế nào mà tấm "bằng khen" kia lại bỗng dƣng ở trên giƣờng, bên cạnh Katerina Ivanovna, nó nằm ở đấy, ngay ở bên gối; Raxkonikov trông thấy. Chàng ra đứng ở cửa sổ.

Lebeziatnikov vội vã ra theo.

- Chết rồi! - Lebeziatnikov nói.

- Rodion Romanovich, tôi có câu chuyện nhỏ cần nới với cậu, - Xvidrigailov lại gần nói.

Lebeziatnikov lập tức nhƣờng chỗ cho hắn và lịch thiệp lảng đi.

Xvidrigailov dìu Raxkonikov đang ngạc nhiên ra một góc xa hơn nữa.

- Tất cả những món phiền phức nầy, nghĩa là việc chôn cất nầy nọ, tôi sẽ lo liệu hết. Cậu cũng biết đấy, việc nầy sẽ tốn tiền, mà tôi thì đã có lần nói với cậu là tôi có một số tiền thừa. Hai đứa nhóc kia với con Polenka thì tôi sẽ cho vào một cô nhi viện nào kha khá và cho mỗi đứa một số vốn là một nghìn rƣỡi rúp chờ cho đến khi chúng thành niên, để Sofia Xemionovna có thể yên tâm hoàn toàn.

Với lại tôi cũng sẽ kéo cô ta ra khỏi cảnh lầm than, vì cô ta là một ngƣời con gái tốt có phải không nào? Ấy đấy, thế thì xin cậu nói lại với Avdotia Romanovna rằng tôi đã sử dụng số tiền một vạn rúp của cô ấy nhƣ thế đấy?

- Ông ra tay làm một việc nghĩa nhƣ thế có mục đích gì? - Raxkonikov hỏi.

- Chà - à! Thật là ngƣời đa nghi! - Xvidrigailov cƣời xoà. - Thì tôi đã bảo là số tiền ấy tôi không cần đến mà lại. Thế sao, cậu không thể tin rằng tôi có thể chỉ vì nhân đạo, thế thôi, hay sao? Vì bà ta đâu phải là một "con rận" (lão giơ ngón tay chỉ vào góc phòng nơi ngƣời chết đang nằm) nhƣ một mụ già cho vay lãi nào đấy. Đấy cậu cũng phải thừa nhận rằng, đấy, thật thế "để cho Lugin sống mà làm những việc bị ổi, hay để cho bà ta phải chết?". Và nếu tôi không giúp, thì Polenka chẳng hạn, cũng sẽ

đi theo con đƣờng đó thôi mà…

Lão nói mấy câu đó với một vẻ cƣời cợt ranh mãnh, nhƣ một ngƣời đang nháy mắt ra hiệu, trong khi vẫn nhìn Raxkonikov không rời mắt. Raxkonikov tái mặt đi ngƣời lạnh toát ra, khi nghe chính những Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

câu mình đã nói với Sonya. Chàng hấp tấp lùi lại và ngây dại nhìn Xvidrigailov.

- Tạ - tại sao… Ông lại biết? - Chàng thều thào, thở không ra hơi nữa.

- Thì tôi ở đây, bên kia vách, tôi trọ ở nhà madame Resslich mà lại. Bên nầy là ông Kapernaumop, bên kia là madame Resslich một ngƣời bạn cũ rất tận tuỵ với tôi. Tôi là chỗ láng giềng đấy ạ.

- Ông?

- Tôi, - Xvidrigailov nói tiếp, cƣời rung cả ngƣời lên, - và tôi có thể lấy danh dự mà nói với cậu, cậu Rodion Romanovich thân mến ạ, rằng tôi thấy cậu có những cái thú vị lạ thƣờng. Tôi đã bảo là chúng ta sẽ kết thân với nhau mà, tôi đã nói trƣớc với cậu nhƣ thế. Và đây chúng ta đã kết thân. Rồi cậu sẽ

thấy tôi là ngƣời dễ tính nhƣờng nào. Cậu sẽ thấy rằng với tôi cậu còn có thể sống đƣợc lắm…

Chú thích:

(1) Đứng cho thẳng (tiếng Pháp).

(2) Cô hãy nói tiếng Pháp với tôi (tiếng Pháp)

(3) Năm xu (tiếng Pháp)

(4) Malborough đi đánh giặc không biết bao giờ sẽ về

(5) Năm xu, năm xu, để chúng tôi thu xếp nhà cửa.

(6) Những danh từ vũ đạo (tiếng Pháp), chỉ hai bước nhảy (7) Cô có kim cương và ngọc trai (tiếng Đức).

(8) Cô có đôi mắt đẹp nhất đời. Cô gái kia ơi, cô còn muốn gì hơn nữa (tiếng Đức) - Thơ của Henrich Heine (sao không được đúng).

(9) Thơ của Lermontov.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 30

Phần VI

Raxkonikov bắt đầu sống qua một thời gian kỳ lạ: nhƣ thể một màn sƣơng mù bỗng buông xuống trƣớc mặt chàng và giam hãm chàng trong một cảnh cô đơn nặng nề, không lối thoát. Lâu mãi về

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

sau, khi nhớ lại thời gian nầy, chàng mới hiểu ra rằng ý thức của chàng đôi khi nhƣ lu mờ hẳn lại và cứ thế, trừ một vài quãng hở ngắn, kéo dài mãi cho đến tai hoạ cuối cùng. Chàng đã hoàn toàn thấy rõ rằng trong thời gian ấy chàng nhầm lẫn rất nhiều, chẳng hạn về thời gian và thời hạn xảy ra một vài sự việc; ít nhất là về sau, khi nhớ lại và cố gắng lý giải những ký niệm ấy, chàng đã biết thêm nhiều về bản thân mình, nhờ những tài liệu do ngƣời khác cũng cấp cho. Chẳng hạn, việc nầy thì chàng lại lẫn với việc nọ; có việc chàng cho là hậu quả của nó một sự kiện nào đó chỉ có trong tƣởng tƣợng của chàng mà thôi. Đôi khi chàng bỗng thấy bồn chồn lo lắng một cách đau đớn khổ sở, thậm chí còn đâm ra sợ sệt hoảng hốt nữa. Nhƣng chàng nhớ lại rằng cũng có những phút, những giờ, và có lẽ cả những ngày nữa, chàng hoàn toàn dừng dƣng; tâm trạng đó đến với chàng nhƣ để đối lập với tâm trạng sợ hãi về trƣớc, nó giống nhƣ trạng thái dửng dƣng bệnh tật của một số ngƣời hấp hối. Còn nói chung thì trong những ngày cuối cùng nầy chính chàng cũng lại dƣờng nhƣ cố gắng trốn thoát cho khỏi hiểu một cách mình mẫn và trọn vẹn tình cảnh của mình; một số sự kiện liên quan đến cuộc sống hàng ngày, vốn đòi hỏi đƣợc giải thích ngay, đặc biệt khiến chàng khổ tâm; nhƣng chàng sẽ

sung sƣớng biết chừng nào nếu đƣợc giải thoát, đƣợc trốn khỏi những mối lo âu mặc dầu trong tình cảnh chàng mà quên lãng những mối lo âu ấy thì có thể lâm vào nguy cơ diệt vong hoàn toàn không sao tránh khỏi.

Làm cho chàng lo sợ nhất là Xvidrigailov; thậm chí còn có thể nói rằng chàng dƣờng nhƣ chỉ nghĩ

đến Xvidrigailov nữa thôi. Từ khi Xvidrigailov nói ra những lời lẽ quá rõ ràng và quá nguy hiểm đối với chàng trong căn buồng của Sonya, trong giờ lâm chung của Katerina Ivanovna, giòng tƣ tƣởng thƣờng ngày của chàng dƣờng nhƣ đã rối loạn đi. Nhƣng mặc dầu sự kiện mới nầy làm cho chàng lo lắng đến cùng cực, Raxkonikov hình nhƣ vẫn không vội tìm cách lý giải nó. Thỉnh thoảng, khi bỗng dƣng tình cờ đến một khu phố xa vắng, hẻo lánh nào, ngồi trong một tiệm rƣợu thảm hại nào đó, một mình một bàn suy nghĩ miễn man, và hầu nhƣ cũng không nhớ tại sao mình lại đến đây, chàng bỗng sực nhớ đến Xvidrigailov: chàng bỗng lo lắng nhận thức đƣợc một cách quá rõ ràng là phải thƣơng lƣợng với con ngƣời ấy càng sớm càng tốt, và quyết định dứt khoát những gì có thể quyết định đƣợc.

Có lần đi lang thang ra ngoài cửa ô, chàng lại còn mƣờng tƣợng rằng mình ra đây đợi Xvidrigailov vì hai ngƣời đã hẹn gặp nhau ở đây Một lần khác, gần tảng sáng chàng thức dậy thì thấy mình nằm giữa đất, cạnh những bụi rậm, và hầu nhƣ không hiểu sao mình lại ở đấy. Vả chăng trong khoảng hai ba ngày sau cái chết của Katerina Ivanovna chàng đã có hai lần gặp Xvidrigailov, lần nào cũng hầu nhƣ

gặp ngay trong phòng Sonya, chàng ghé vào đấy để làm gì thì chính chàng cũng không rõ, và lần nào cũng chỉ ghé khoảng một phút. Lần nào hai ngƣời cũng trao đổi với nhau vài câu vắn tắt, và không bao giờ đã động đến cái điểm chính yếu, nhƣ thể tự nhiên giữa hai ngƣời đã có mặc ƣớc với nhau là tạm thời không nói đến việc đó. Xác Katerina Ivanovna vẫn còn quàn trong quan tài. Xvidrigailov chạy ngƣợc chạy xuôi lo liệu cho đám tang. Sonya cũng rất bận. Lần gặp sau cùng, Xvidrigailov cho Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Raxkonikov biết rằng về mấy đứa con của Katerina Ivanovna thì lão đã thu xếp xong xuôi đâu vào đấy cả; nhờ có quen nơi nầy nơi nọ, lão đã tìm đƣợc mấy nhân vật giúp lão gửi ngay cả ba đứa trẻ

mồ côi vào những viện cô nhi rất thích hợp với chúng; những món tiền ký quỹ cho chúng cũng giải quyết đƣợc nhiều việc vì trẻ mồ côi mà có vốn thì gửi dễ hơn con cái hạng bần cùng nhiều. Lão còn nói thêm những gì gì về Sonya, hứa có dịp sẽ thân hành đến gặp Raxkonikov và nói quả là "mong đƣợc bàn bạc với chàng; có những việc rất cần nói chuyện với chàng…". Câu chuyện giữa hai ngƣời đƣợc trao đổi ở phòng mắc áo, đầu cầu thang.

Xvidrigailov nhìn đăm đăm vào mắt Raxkonikov rồi sau một lát im lặng, đột nhiên hạ giọng xuống hỏi:

- Nầy, Rodion Romanovich, sao trông cậu thảng thốt thế? Thật đấy! Cậu nghe, cậu nhìn, nhƣng xem ra thì hình nhƣ cậu không hiểu gì hết. Cậu phải can đảm lên. Đây, ta nói chuyện một chút: chỉ tiếc là tôi đang bận quá: việc mình lẫn việc ngƣời… Chà, Rodion Romanovich, - lão bỗng nói thêm. - ngƣời ta ai cũng cần không khí, không khí… trƣớc hết phải có không khí!

Lão bỗng né ra một bên để nhƣờng lối cho ông linh mục và ngƣời giúp lễ đang đi vào. Họ đến làm lễ

cầu hồn. Theo yêu cầu của Xvidrigailov, lễ cầu hần đƣợc cử hành hai lần một ngày đúng nghi thức, Xvidrigailov bỏ đi. Raxkonikov đứng yên suy nghĩ một lát rồi theo ông linh mục vào phòng Sonya.

Chàng đứng trên lối vào, lễ cầu hồn bắt đầu, lặng lẽ nghiêm trang, buồn bã. Từ hồi còn bé, chàng đã có một cảm giác nặng nề, một nỗi sợ hãi thần bí khi nghĩ đến cái chết và cắm thấy nó lẩn quất đâu đây; vả lại đã lâu chàng không dự lê cầu hồn nào. Hẳn nữa ở đây còn có một cái gì khác, quá khủng khiếp, đáng lo sợ.

Chàng nhìn mấy đứa trẻ: chúng đều quỳ bên quan tài. Polenka khóc. Sau lƣng chúng, Sonya cầu nguyện se sẽ; hình nhƣ nàng đang rụt rè khóc thầm. "Ra trong mấy ngày nay nàng không nhìn ta lần nào và không nói với ta một lời nào" - Raxkonikov chợt nghĩ. Ánh nắng chiếu vào phòng sáng rực; khói trầm hƣơng bay cuộn lên nghi ngút; ngƣời linh mục đọc: "Xin chúa ban cho bằng an".

Raxkonikov đứng dự suốt buổi lễ. Khi làm dấu ban phƣớc lành và cáo từ ra về, ngƣời linh mục đƣa mắt nhìn quanh, vẻ kỳ lạ. Sau buổi lễ Raxkonikov đến cạnh Sonya. Nàng bỗng cầm lấy hai tay chàng và gục đầu vào vai chàng. Cử chỉ giản dị ấy khiến Raxkonikov hết sức kinh ngạc; chàng còn thấy nó kỳ quặc nữa: lạ thật, nàng không chút nào thấy ghê sợ không mảy may thấy kinh tởm chàng, tay nàng không hề thoáng run lên chút nào! Đây quả thật là lòng nhẫn nhục không bờ bến. Dù sao đó cũng là ý nghĩ của chàng. Sonya không nói gì hết. Raxkonikov xiết tay nàng rồi ra về. Chàng thấy lòng nặng trĩu.

Giá giờ phút nầy có thể bỏ đi đâu mà sống một mình, dù có phải sống nhƣ thế suốt đời chăng nữa, thì chàng sẽ cho mình là ngƣời diễm phúc. Nhƣng khổ một nỗi trong thời gian gần đây, tuy hầu nhƣ lúc nào chàng cũng một mình, nhƣng chàng không sao cảm thấy mình đƣợc ngồi riêng lại với mình cả.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Có những lần chàng đã tình cờ ra ngoại thành, bƣớc lên con đƣờng thiẻn lý, thậm chỉ có lần chàng còn đến một khu rừng nhỏ nữa; nhƣng những nơi ấy càng hẻo lánh vắng vẻ, thì chàng lại dƣờng nhƣ

càng cảm thấy một cái gì gần gũi và đáng lo sợ đang lẩn quất đâu đây, một cái gì không hẳn là ghê rợn, nhƣng hầu nhƣ rất đáng bực mình, thành thử chàng hối hả trở về thành phố, trà trộn vào đám đông, ghé vào quán rƣợu, quán giải khát, đi ra chợ tầm tầm hay chợ Hàng Rơm. Ở đây chàng thấy để

chịu hơn và hầu nhƣ cô đơn nữa.

Trong một quán rƣợu, vào lúc xế chiều, khách khứa đang hát. Chàng ngồi nghe họ hát suốt một tiếng đồng hồ và nhớ rằng mình còn thấy thích thú nữa. Nhƣng về sau chàng lại bỗng đâm ra lo lắng; cứ

nhƣ thể lƣơng tâm bắt đầu cắn rứt chàng. "Đấy, mình ngồi nghe hát thế nầy, nhƣng việc mình đang cần làm có phải thế đâu! Chàng thoáng nghĩ. Nhƣng rồi chàng lại hiểu ngay ra rằng không phải chỉ

có điều nầy khiến chàng lo lắng, còn có một cái gì đòi hỏi phải giải quyết ngay không chậm trễ, nhƣng cái đó thì không thể nào lý giải đƣợc mà cũng không thể nào diễn đạt ra bằng lời đƣợc. Tất cả

đều rối bết lại thành một cục. "Không, thế nầy thì thà phải tranh đấu còn hơn, thà một lần nữa phải đƣơng đầu với Porfiri, với Xvidrigailov còn hơn… Sao cho chóng có đƣợc một lời thách thức nào, một kẻ nào tấn công ta… Phải! phải!"

Chàng ra khỏi quán và cắm cổ đi thật nhanh, gần nhƣ chạy. Nghĩ đến mẹ và Dunia, không hiểu sao chàng bỗng thấy sợ cuống cuồng lên. Chính đêm ấy, khi gần tảng sáng, chàng đã thức giấc giữa những khóm cây rậm trên đảo Krextovxki, ngƣời sốt run cầm cập; chàng về đến nhà thì trời đã sáng.

Ngủ đƣợc mấy tiếng thì cơn sốt qua khỏi, nhƣng chàng thức dậy muộn: lúc bấy giờ đã hai giờ trƣa.

Chàng sực nhớ ra rằng hôm nay chính là ngày đã chọn để đƣa ma Katerina Ivanovna, và lấy làm mừng rằng mình đã không đến dự. Naxtaxia đƣa thức ăn lên cho chàng; chàng ăn uống rất ngon miệng, gần nhƣ ngốn ngấu. Trí óc chàng đã mình mẫn hơn, chàng thấy bình tĩnh hơn ba ngày gần đây. Thậm chí chàng còn thoáng lấy làm lạ về những cơn hoảng sợ cuống cuồng trƣớc đây. Cửa mở, và Razumikhin bƣớc vào.

- À ăn đấy hở, thế tức là không ốm!

Razumikhin nói, với lấy chiếc ghế và ngồi vào bàn, đối diện với Raxkonikov. Anh đang lo, và cũng không có ý muốn giấu nỗi lo ấy. Anh nói năng có vẻ bực bội rõ rệt, nhƣng nói từ tốn, không cao giọng. Có thể nghĩ rằng anh vừa nẩy ra một ý định gì riêng, một ý định đặc biệt nữa là khác. Anh mở

đầu, giọng cả quyết:

- Cậu ạ, mình thì mình kệ xác cả lũ các cậu, nhƣng cứ theo những điều hiện nay mình thấy đƣợc thì rõ ràng là mình không thể hiểu một tí gì; xin cậu đừng tƣởng mình đến đây để cật vẫn cậu, mình nhổ

toẹt vào! Mình không cần! Bây giờ dù cậu có thổ lộ hết những chuyện bí mật của các cậu với mình, có lẽ mình còn không thèm nghe nữa là khác, mình sẽ nhổ toẹt một bãi mà bỏ đi. Mình chỉ đến để tự

mình nghiệm lại cho thật dứt khoát; trƣớc hết là có thật cậu điên hay không? Đấy cậu cũng thấy; có Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ngƣời tin chắc rằng (ấy, những ngƣời ấy là ai thì cậu cũng biết) có lẽ cậu điên hay sắp phát điên đến nơi rồi. Mình thú thật với cậu là chính mình cũng có chiều muốn xiêu về ý kiến nầy khá mạnh, trƣớc hết là căn cứ vào những hành động ngu xuẩn và có phần khả ố của cậu (những hành động ấy không thể nào cắt nghĩa đƣợc) và sau nữa là căn cứ vào cách cậu cƣ xử với mẹ và em cậu gần đây. Nếu không phải, là một thằng điên thì chỉ có một con quai vật, một tên đốn mạt mới có thể xử với họ nhƣ

cậu; vậy phải kết luận rằng cậu là một thằng điên…

- Cậu gặp họ đã lâu chƣa?

- Vừa gặp xong. Thế còn cậu thì không gặp họ từ lúc nào? Cậu lẩn đi đằng nào mà mất mặt thế, cậu thử nói xem mình đến tìm cậu đã ba lần mà không gặp. Mẹ cậu ốm khá nặng từ hôm qua. Bà cụ định đến thăm cậu; Avdotia Romanovna ra sức can ngăn nhƣng bà cụ một mực không chịu nghe, cụ bảo:

"Nếu nó ốm, nếu nó bị loạn óc, mà mẹ nó không săn sóc nó thì còn ai?" Thế là mình với Avdotia Romanovna, phải đƣa bà cụ đến đây, vì không lẽ để mặc bà cụ đi một mình? Suốt dọc đƣờng, mãi cho đến khi vào sát cửa nhà cậu chúng mình cứ van xin bà cụ yên tâm. Vào nhà, chả thấy cậu đâu cả; bà cụ ngồi ở chỗ nầy đây. Bà cụ ngồi nhƣ thế đến mƣời phút, Avdotia Romanovna với mình thì im lặng đứng cạnh. Bà cụ đứng dậy nói: "Nó đi đâu vắng, thế tức là nó vẫn khoẻ; nhƣng quên cả mẹ, làm mẹ mà phải đứng ở cửa xin chút tình thƣơng nhƣ xin của bố thí thì thật là ngang chƣớng và đáng hổ thẹn". Bà cụ trở về nhà và nằm xuống giƣờng, bây giờ đang sốt: "Tôi biết nó có thì giờ để đến với người của nó" Ý bà cụ muốn nói " người của nó" đây là Sofia Xemionovna, vị hôn thê hay tình nhân của cậu gì đấy, tớ cũng không biết nữa. Vừa rồi tớ lập tức đến nhà Sofia Xemionovna vì tớ muốn tìm biết cho tƣờng tận, - tớ đến thì thấy một cỗ quan tài đặt ở trong nhà, lũ trẻ thì khóc. Sofia Xemionovna đang ƣớm thử áo tang cho chúng. Cậu thì chẳng thấy đâu cả. Tớ xem một lúc, xin lỗi rồi ra về, thuật lại sự tình cho Avdotia Romanovna rõ. Thế nghĩa là tất cả những chuyện kia đều nhảm nhí hết, chẳng phải người của cậu gì sốt, đúng hơn cả là cậu điên. Nhƣng đến đây thì lại thấy cậu ngồi chén thịt bò ngốn ngấu nhƣ thể đã ba ngày không ăn. Cứ cho rằng ngƣời điên cũng vẫn ăn nhƣ thƣờng, nhƣng mặc dầu cậu chƣa nói với tớ câu nào, tớ cũng thấy ngay là cậukhông điên! Tớ

sẵn sàng thề nhƣ vậy. Gì thì gì chứ nhất định là không điên. Cho nên ma quỷ bắt tất cả bọn cậu đi cho rảnh, vì ở đây có một điều bí ẩn, một chuyện bí mật gì đây; còn nhƣ tớ thì tớ không hơi đâu mà đi vắt óc nghĩ cho ra những chuyện bí mát của các cậu. Cho nên tớ chỉ ghé qua chửi cậu dăm câu, -

anh đứng dậy, kết luận - Cho nó hả dạ, còn bây giờ thì tớ biết tớ phải làm gì rồi!

- Thế bây giờ cậu định làm gì?

- Bây giờ tớ định làm gì thì có việc gì đến cậu?

- Xem chừng đấy, rồi cậu sẽ quay ra rƣợu chè mất thôi!

- Sao… sao cậu lại biết?

- Thôi đi, có gì mà chẳng biết.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Razumikhin lm lặng một lát.

- Cậu xƣa nay vẫn là ngƣời có trí xét đoán rất tinh và chƣa bao giờ, chƣa hề điên bao giờ cả, - anh bỗng nói, giọng, nhiệt thành. - Đúng thế đấy: tớ sẽ uống rƣợu! Thôi, tớ về nhé? - Đoạn anh quay gót đi.

- Đâu hôm kia thì phải, tôi có nói chuyện với em gái tôi về cậu đấy Razumikhin ạ!

- Về tớ! Nhƣng mà… hôm kia thì cậu gặp cô ấy ở đâu đƣợc? - Razumikhin bỗng dừng phắt lại, thậm chí còn hơi tái mặt đi nữa. Có thể thấy rằng tim anh bắt đầu đập mạnh trong lồng ngực, chầm chậm và căng thẳng.

- Dunia có đến đây, đến một mình, ngồi đây nói chuyện với tôi.

- Dunia?

- Phải, Dunia.

- Thế cậu nói gì… tớ muốn hỏi là cậu nói chuyện gì về tớ?

- Tôi bảo Dunia rằng cậu là một ngƣời rất tốt, trung thực và cần cù. Còn nhƣ cậu yêu Dunia thì tôi không cần nói ra, vì chính nó cũng biết.

- Chính cô ấy cũng biết?

- Gì mà không biết! Dù tôi có đi đâu, dù tôi có mệnh hệ nào cậu cũng nên ở lại che chở mẹ và em tôi.

Tôi "phó thác" hai ngƣời lại cho cậu đấy, Razumikhin ạ. Tôi nói nhƣ vậy bởi vì tôi biết chắc mƣời phần là cậu yêu Dunia, tôi tin chắc ở tấm lòng trong sạch của cậu. Tôi lại còn biết rằng nó có thể yêu cậu và hơn nữa, có lẽ nó đã yêu cậu rồi cũng nên. Bây giờ cậu thấy thế nào hơn thì cậu cứ định liệu lấy: có nên rƣợu chè hay không thì tuỳ cậu đấy.

- - Rodia… cậu ạ… Ấy… Chà, quỷ thật? Thế còn cậu thì định đi đâu? Cậu thấy không, nếu đó toàn là chuyện bí mật cả thì thôi! Nhƣng tớ… tớ sẽ biết đƣợc điều bí mật ấy… Và tớ tin chắc rằng đó là một chuyện gì hết sức vớ vẩn, nhảm nhí không đâu, chắc chắn nhƣ thế, và chỉ do một mình cậu bày đặt ra cả. Nhƣng cậu là một ngƣời hết sức tốt! Tốt vô cùng!

- Tôi còn muốn nói thêm một điều nữa, nhƣng cậu cứ cắt ngang, tôi muốn nói là lúc nãy cậu nghĩ rất phải khi quyết định không tìm biết những chuyện bí mật, những điều bí ẩn ấy. Tạm thời cậu hãy cứ

để mặc đấy, đừng bận tâm. Đến lúc rồi cậu sẽ biết hết, biết đúng vào lúc cần biết. Hôm qua có một ngƣời nói với tôi là con ngƣời cần không khí, cần không khí, không khí! Bây giờ tôi định đến gặp ngƣời ấy hỏi xem ngƣời ấy nói nhƣ vậy có ngụ ý gì.

Razumikhin đứng yên, vẻ trầm ngâm và xúc động nhƣ đang suy xét điều gì.

"Cậu ấy có tham gia một âm mƣu chính trị gì đây! Chắc chắn nhƣ thế! Và chắc là nay mai sắp tiến hành một việc gì quyết liệt - Chắc chắn nhƣ thế! Không thể nào khác đƣợc, và… cả Dunia cũng biết… - anh bỗng thầm nghĩ.

- Thế ra Avdotia vẫn lui tới nhà cậu, - anh nói, dằn từng chữ - Còn cậu thì đang định gặp một ngƣời Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

có nói rằng cần có nhiều không khí hơn, nhiều hơn nữa và có thể nghĩa là bức thƣ ấy…cũng nằm trong phạm vi nầy, - anh kết luận nhƣ tự nhủ một mình.

- Thƣ nào?

- Cô ấy có nhận đƣợc một bức thƣ, vừa nhận đƣợc hôm nay, bức thƣ làm cô ấy lo lắng lắm. Rất lo lắng. Lo lắng quá đỗi nữa là khác. Tớ quay ra nói đến cậu. Cô ấy liền bảo tớ im. Rồi sau đó… cô ấy bảo có lẽ chỉ nay mai chúng ta sẽ xa nhau, rồi quay ra cảm ơn tớ rất nhiệt thành; sau đó cô ấy về

phòng riêng khoá trái cửa lại.

- Nó có nhận đƣợc một bức thƣ à? - Raxkonikov hỏi lại, vẻ trầm ngâm.

- Phải, một bức thƣ, thế cậu không biết à? Hừm.

Cả hai ngƣời im lặng một lát.

- Thôi tớ về, Rodion nhé. Cậu ạ,… đã có lúc tớ, nhƣng thôi, tớ về nhé, cậu thấy không, đã có lúc tớ… Thôi tớ về đây? Tớ cũng đang có việc… Tớ sẽ không uống rƣợu đâu. Bây giờ thì không cần…

cậu chỉ nói láo!

Razumikhin hấp tấp ra về; nhƣng khi ra khỏi cửa và đã đóng cửa sắp kín lại anh bỗng mở ra nói, mắt nhìn đi nơi khác:

- À nầy? Cậu còn nhớ vụ án mạng ấy chứ, chậc cái lão Porfiri ấy mà. vụ giết mụ già ấy mà? Ấy, thế

thì tớ nói cho cậu biết là đã tìm ra tên giết ngƣời rồi, hắn đã thú tội và đƣa ra đầy đủ bằng chứng. Cậu thử tƣởng tƣợng, đó chính là một trong hai ngƣời thợ sơn, cậu nhớ chứ, dạo trƣớc tớ vẫn bênh vực đấy? Cậu có thể tin đƣợc không: cả cái vụ đánh nhau, cƣời đùa ầm ĩ trên thang gác với thằng bạn trong khi ngƣời gác cổng với hai nhân chứng lên phòng mụ già, đều là do hắn bày ra để đánh lạc hƣớng. Cái thằng chó con ấy khôn ngoan mà tinh trí thật! Thật khó mà tin; nhƣng chính hẳn giảng giải và thú nhận hết! Dạo trƣớc tớ bị mắc lỡm to! Bây thì thì tớ đã thấy đây chỉ là một thiên tài về

thuật vờ vĩnh khôn ngoan, một thiên tài về môn đánh lạc hƣớng điều tra hình pháp, - Cho nên chẳng có gì đáng lấy làm lạ cho lắm cả! Những ngƣời nhƣ thế cũng có thể có lắm chứ? Còn nhƣ việc hắn không chịu nổi mà phải thú nhận, thì làm nhƣ thế tớ lại càng tin hơn nữa. Nhƣ thế có lý hơn…

Nhƣng dạo ấy tớ mắc lỡm to mắc lỡm một cách tệ hại! Tớ đã bốc đồng lên vì hai thằng ấy!

- Cậu thử nói hộ tôi nghe, ai cho cậu biết chuyện ấy và tại sao cậu lại quan tâm đặc biệt nhƣ vậy? -

Raxkonikov hỏi, vẻ xúc động rõ rệt.

- Lại còn tại sao! Tại sao tớ quan tâm! Thế mà cũng hỏi! Tớ biết chuyện ấy là do Porfiri, và mấy ngƣời khác nữa. Nhƣng chính hắn cho tớ biết hấu hết mọi chuyện.

- Porfiri ấy à?

- Porfiri.

- Thế hắn… hắn bảo sao? - Raxkonikov hỏi, vẻ hớt hải.

- Hắn cắt nghĩa cho tớ rõ ràng lắm. Cắt nghĩa theo lối riêng của hắn, dùng tâm lý học.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Hắn cắt nghĩa à? Chính hắn tự cắt nghĩa cho cậu rõ?

- Chính hắn, chính hắn; thôi tớ về đây! Sau nầy tớ sẽ kể rõ thêm, chứ bây giờ tớ đang có việc. Dạo trƣớc… đã có một lúc tớ nghĩ… Nhƣng thôi; sau hẵng hay! Bây giờ thì việc gì tớ lại đi rƣợu chè.

Không rƣợu cậu cũng làm cho tớ say khƣớt rồi. Tớ say rồi đấy Rodia ạ! Bây giờ thì không rƣợu tớ

cũng say, thôi tớ về nhé, tớ sẽ ghé cậu, chỉ nay mai thôi.

Razumikhin đi ra.

"Đúng cậu ấy có tham gia một âm mƣu chính trị rồi, chắc chắn, chắc chắn nhƣ thế! - Razumikhin quyết định dứt khoát trong bụng, trong khi thong thả xuống thang gác. - Cậu ta lôi cả em gái vào cuộc nữa; cái đó có lẽ rất thích hợp, rất thích hợp với tính cách của Avdotia Romanovna. Hai anh em vẫn có hẹn hò với nhau… Chính cô ấy cũng có nói xa xôi với mình. Cứ xét những lời lẽ, những câu nói xa gần… bóng gió của cô ấy thì đúng là nhƣ thế! Nếu không thì làm thế nào cắt nghĩa đƣợc cái mở bòng bong nầy? Hừm! Thế mà mình cứ tƣởng… Trời ơi, mình nghĩ ra những chuyện nhƣ thế có chết ngƣời không chứ! Phải, đó là một ý nghĩ u mê ám chƣớng, mình thật có lỗi với cậu ấy! Chính cái hôm đứng ở bên ngọn đèn mình đã nảy ra cái ý ấy. Xì! Thật là một ý nghĩ xấu xa, thô bỉ, hèn hạ!

Thằng Mikonka thú nhận nhƣ vậy là khá lắm… Vả lại tất cả những việc xảy ra trƣớc kia thì bây giờ

đã quá rõ! Căn bệnh của cậu ấy, những hành động kỳ quái kia, mà ngay cả dạo trƣớc nữa, dạo còn ở

trƣờng đại học ấy, lúc nào cũng thấy cậu ấy lầm lì, cau có lạ lùng… Nhƣng bây giờ lại có cái bức thƣ

ấy là thế nào? Chắc cũng có một cái gì đây. Thƣ của ai gửi thế nhỉ? Mình ngờ là… Hừm. Thôi đƣợc, mình sẽ biết tất".

Anh sực nhớ đến Dunia và suy nghĩ đến tất cả những gì có liên quan đến nàng, và thấy tim mình lịm đi. Anh cắm cổ chạy.

Razumikhin vừa ra khỏi thì Raxkonikov đứng dậy: quay ra cửa sổ, húc đầu vào góc nầy góc nọ nhƣ

thế đã quên bẵng mất kích thƣớc chật hẹp của căn buồng, rồi… lại ngồi xuống đi-văng. Chàng nhƣ

đã đổi mới hoàn toàn; lại một cuộc đấu tranh - thế nghĩa là lối thoát đã tìm thấy! Phải, thế nghĩa là đã tìm thấy một lối thoát! Chứ không thì mọi việc sẽ bế tắc quá, chàng sẽ bị dồn vào thế bí, chàng sẽ

ngạt thở ghê gớm, sẽ u mê đi mất.

Ngay từ dạo gặp Mikonka trong phòng Porfiri chàng đã bắt đầu ngạt thở vì không có lối thoát, vì chật chội.

Sau Mikonka lại đến cuộc nói chuyện ở nhà Sonya, cũng ngay hôm ấy; chàng đã tiến hành và kết thúc cuộc giãi bày hoàn toàn không giống tí nào với cách chàng đã hình dung trƣớc kia… thế nghĩa lả chàng đã suy nhƣợc đi trong chốc lát, suy nhƣợc đến cùng cực rồi! Ngay trong một lúc! Mà hôm ấy chàng cũng đã thú nhận với Sonya, tự chàng thú nhận, chân thành thú nhận rằng chàng không thể

mang cái gánh nặng ấy trong lòng một mình mà sống đƣợc! Còn Xvidrigailov là cả một bài tính đố… Xvidrigailov khiến chàng lo âu, quả có thế, nhƣng hình nhƣ không phải về phƣơng diện ấy. Với Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Xvidrigailov có lẽ cũng sắp phải đấu tranh. Có lẽ Xvidrigailov là cả một lối thoát cũng nên, nhƣng Porfiri thì lại là chuyện khác.

Thế là Porfiri tự ý cắt nghĩa cho Razumikhin hiểu, dùng tâm lý học mà cắt nghĩa, hắn lại bắt đầu đƣa cái tâm lý học chết tiệt của hắn vào đây rồi! Porfiri à? Nhƣng làm sao Porfiri lại có thể tin, dù chí một phút thôi, rằng Mikonka là thủ phạm, sau khi giữa hắn với chàng dạo ấy, trƣớc khi gặp Mikonka, đã diễn ra một cuộc chạm trán mà không có cách giải thích nào có thể cắt nghĩa đúng đƣợc, trừ một cách duy nhất (Mấy ngày hôm nay Raxkonikov đã nhiều lần thoáng nhớ lại từng mảng một trong buổi gặp gỡ với Porfiri lần ấy; giá nhớ lại toàn bộ thì chàng sẽ không tài nào chịu nổi). Dạo ấy những câu nói, những cử chỉ, những cái nhìn trao đổi với nhau, giọng nói dùng trong khi đối đáp và nói chung tất cả đã đi đến những mức độ cùng cực, đến nỗi sau đó Mikonka (mà Porfiri đã đoán biết đƣợc tỏng tong trong ngay từ lời nói và cử chỉ đầu tiên) Mikonka không thể là ngƣời có khả năng làm lung lay tận gốc những định kiến của hắn đƣợc.

Thế kia mà! Ngay cả Razumikhin cũng còn bắt đầu nghi ngờ nữa là! Cuộc nói chuyện trong hành lang, bên ngọn đèn, không phải không để lại một dấu vết gì. Thế là cậu ta lao đến tìm Porfiri…

Nhƣng hắn lòe cậu ta nhƣ vậy là để làm gì? Hắn có mục đích gì mà lại lái cho Razumikhin quay sang Mikonka nhƣ thế? Vì chắc chắn là hắn cố nghĩ ra một mƣu mẹo gì đấy, hắn có những ý định gì đấy, nhƣng cụ thể là ý định gì? Quả nhiên từ buổi sáng hôm ấy cho đến nay cũng đã khá lâu, quá lâu nữa là khác, mà Porfiri vẫn im hơi lặng tiếng. Ấy, nhƣ thế lại càng nguy hơn…

Raxkonikov cầm lấy mũ lƣỡi trai, ngẫm nghĩ một lúc rồi đứng dậy để mở cửa. Trong suốt thời gian ấy, đây là ngày đầu tiên chàng cảm thấy mình ít ra cũng tỉnh trí. "Phải thanh toán với Xvidrigailov mới đƣợc - chàng nghĩ, - và dù có thế nào cũng phải thanh toán ngay, càng sớm càng tốt; hình nhƣ

cái lão nầy cũng đợi mình tự dẫn thân đến thì phải". Và giây phút ấy từ cõi lòng đã mệt mỏi của chàng bỗng trỗi dậy một mối căm thù dữ dội đến nỗi chàng có thể giết ngay Xvidrigailov hay Porfiri.

Ít nhất chàng cũng cảm thấy rằng nếu không phải ngay bây giờ, thì sau nầy chàng có thể đủ sức làm việc đó. "Rồi sẽ xem, rồi sẽ xem" - Chàng tự nhủ.

Nhƣng chàng vừa mở cánh cửa trông ra phòng ngoài thì bỗng vấp ngay phải đích thân Porfiri. Ông ta đến tìm chàng. Raxkonikov đớ ngƣời ra một lát.

Lạ thay, chàng không ngạc nhiên lắm khi trông thấy Porfiri và hầu nhƣ không thấy sợ. Chàng chỉ

giật mình, nhƣng chỉ trong khoảnh khắc chàng đã định thần lại rất nhanh. "Có lẽ đã đến đoạn kết!

Nhƣng làm sao hắn lại lặng lẽ tới đây nhƣ một con mèo, mình chẳng nghe thấy gì cả? Hay hắn đứng rình ở ngoài từ nãy?".

- Chắc anh không ngờ có khách, anh Rodion Romanovich nhỉ, - Porfiri Petrovich cƣời lớn. - Đã lâu tôi muốn ghé anh, hôm nay nhân đi ngang, tôi nghĩ bụng: tại sao không ghé vào nói chuyện dăm phút. Anh định đi đâu đấy? Tôi sẽ không ngồi lâu đâu. Đây, chỉ hút xong điếu thuốc nầy là tôi về, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

anh cho phép nhé!

- Nhƣng ông ngồi xuống chứ, ông Porfiri Petrovich, mời ông ngồi, - Raxkonikov nói, có vẻ bằng lòng và thân mặt, đến nỗi thật tình chàng cũng sẽ tự lấy làm lạ nếu chàng còn đủ sức tự quan sát. Nỗi lo sợ của chàng trƣớc đấy đã tiêu tan không còn lấy một dấu vết! Đôi khi, bị một tên cƣớp bắt, ngƣời ta có thể sợ cuống cuồng lên trong khoảng nửa giờ, nhƣng đến khi tên cƣớp kề dao vào cổ hẳn hoi thì lại không còn thấy sợ hãi gì nữa. Raxkonikov kéo ghế ngồi ngay trƣớc mặt Porfiri và nhìn thẳng vào y, không hề chớp mắt.

Porfiri nheo nheo đôi mắt và bắt đầu châm thuốc lá hút.

"Nào, nói đi, nói đi kìa, - Câu ấy nhƣ chỉ chực buột ra tự đấy lòng Raxkonikov. - Nào, sao thế, sao mãi mày không nói thế hả?".

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 31

Phần VI

- Chà, thuốc với men! - mãi hồi lâu, châm thuốc hút và thở ra một làn khói, Porfiri mới lên tiếng, -

Chỉ tổ hại, nhƣng tôi không bỏ đƣợc. Sinh ho, sinh suyễn ra,:ổ thì rất nhƣ cào. Tôi nhát gan lắm anh ạ, hôm qua tôi có đến bác sĩ B, mỗi bệnh nhân lão ta khám đến nữa tiếng là tối thiểu; lão vừa nhìn tôi vừa cƣời nữa kia, lão gõ gõ, nghe nghe, rồi nói: "Anh đừng hút thuốc nữa thì hơn; phổi anh rạc ra rồi". Ấy, tôi làm thế nào bỏ thuốc đƣợc? Tôi biết lấy gì mà thay vào đấy? Tôi không uống rƣợu, thế

mới khổ, hê - hê - hê, tôi không uống rƣợu mới chết chứ! Vì tất cả đều là tƣơng đối Rodion Romanovich ạ, cái gì cũng tƣơng đối thôi!

"Sao thế nhỉ, hắn lại quay ra dùng cái phƣơng sách cũ hay sao?" - Raxkonikov kinh tởm nghĩ thầm.

Đột nhiên chàng sực nhớ lại cả buổi nói chuyện cuối cùng, cách đấy không lâu, giữa hai ngƣời, và cái cảm giác hôm ấy lại tràn vào lòng chàng nhƣ một đợt sóng.

- Tối hôm kia tôi có ghé anh đấy. Anh không biết à? - Porfiri Petrovich nói tiếp: mắt đảo quanh phòng - Ghé vào phòng nầy đấy, chính gian phòng nầy. Hôm ấy tôi cũng có việc đi qua đây. Tôi tự

nhủ:; nào, ta vào thăm anh ấy một chút. Tôi ghé vào thì thấy phòng mở cửa toang hoang; tôi dòm vào Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

phòng, đợi một lát, rồi đi ra, cũng không báo cho ngƣời ở của anh biết nữa. Thƣờng anh không đóng cửa à?

Mặt Raxkonikov mỗi lúc một sa sầm xuống. Porfiri nhƣ thể đã đoán đƣợc ý nghĩ của chàng.

- Tôi đến để giãi bày với anh, anh Rodion Romanovich thân mến ạ, để giãi bày đấy! Tôi cần và có nhiệm vụ phải giãi bày với anh, - Ông ta nói tiếp, miệng mỉm cƣời, thậm chí còn giơ tay vô khe lên đầu gối Raxkonikov, nhƣng hầu nhƣ ngay lúc ấy gƣơng mặt ông ta bỗng đâm ra có vẻ nghiêm nghị

và ƣu tƣ, thậm chí còn đƣợm buồn nữa, khiến Raxkonikov rất ngạc nhiên. Chàng chƣa bao giờ thấy và cũng không hề ngờ Porfiri có đƣợc một vẻ mặt nhƣ vậy. - Lần trƣớc giữa anh với tôi đã diễn ra một cuộc nói chuyện thật kỳ lạ. Rodion Rômnovich ạ. Mà có lẽ ngay cuộc gặp mặt đầu tiên giữa chúng ta cũng đã khác thƣờng, nhƣng hồi ấy… Thôi, bây giờ thì chuyện ấy đã qua, không nhắc làm gì nữa! Thế nầy đãy: có lẽ tôi rất có lỗi đối với anh; tôi cũng càm thấy thế. Anh còn nhớ chúng ta chia tay nhau thế nào không? Lúc ấy bao nhiêu giây thần kinh của anh đều rung điên lên nhƣ dây đàn, gối thì run bần bật, mà tôi cũng thế. Anh ạ, thậm chí còn có thể nói rằng hồi ấy ta cƣ xử với nhau chẳng ổn tí nào, thật chẳng ra ngƣời quân tử. Thế nhƣng dù sao chúng ta vẫn là những ngƣời quân tử, hay nói cho đúng hơn, dù sao chúng ta chủ yếu vẫn là những ngƣời quân tử, cái đó phải hiểu mới đƣợc. Anh cũng nhớ đấy, sự thể đi đến nông nỗi thậm chí không còn ra cái thể thống gì nữa là khác.

"Sao hắn lại nói thế nhi, hắn cho mình là ngƣời thế nào?" - Raxkonikov kinh ngạc tự hỏi, ngẩng đầu lên và giƣơng to mắt nhìn Porfiri.

- Tôi đã nghĩ lại và thấy rằng bây giờ chúng ta thẳng thắn với nhau thì hơn, - Porfiri Petrovich nói tiếp đầu hơi ngả về phía sau, mắt nhìn xuống, nhƣ thể không muốn cho nạn nhân cứ phải bối rối vì cái nhìn của mình, và từ bỏ những thủ đoạn, mƣu mẹo đã dùng trƣớc kia - Vâng, những mối ngờ vực và những cuộc tiếp xúc nhƣ thế không thể kéo dài mãi đƣợc. May mà lần ấy có Mikonka nó giải quyết hộ, chứ không thì tôi cũng không biết sự thể giữa chúng ta còn đi đến đâu. Hôm ấy cái thằng tiểu thủ công chết tiệt ấy ngồi trong phòng tôi, sau bức vách ấy: anh có hình dung đƣợc không? Tất nhiên bây giờ anh biết chuyện ấy rồi; vả lại chính tôi cũng biết là về sau hắn có đến anh; nhƣng hôm ấy anh có phỏng đoán một điều không đúng tôi không hề cho ngƣời đi gọi ai cả và cũng chƣa hề ra lệnh gì cả. Chắc anh sẽ hỏi: tại sao tôi lại chƣa ra lệnh? Biết nói thế nào với anh đây: chính tôi đầu óc dƣờng nhƣ cũng đã rối tinh lên với tất cả những chuyện đó. Chẳng qua tôi chỉ cho gọi mấy ngƣời gác cổng lại, thế thôi (chắc khi đi ngang anh cũng có trông thấy mấy ngƣời gác cổng), hồi ấy có một ý nghĩ vụt qua óc tôi nhanh nhƣ một tia chớp; anh thấy không, hồi ấy tôi đã tin chắc rồi đấy, Rodion Romanovich ạ. Tôi nghĩ: thôi thế cũng đƣợc, tuy tạm thời tôi để sống mất cái nầy, nhƣng rồi tốt sẽ

vớ đƣợc cái khác, nhƣng ít nhất cái gì đã nắm đƣợc rồi thì tôi không để sống đâu. Tính anh dễ khích động lắm Rodion Romanovich ạ, bản chất anh nó thế. Dễ khích động quá mức nữa là khác, đó là một Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

trong những nét căn bản trong tính cách của ạnh, mà tôi có thể hy vọng là đã hiểu thấu đƣợc phần nào. Ấy lẽ dĩ nhiên ngay nhƣ hồi ấy tôi cũng đã có thể đủ óc suy xét để thấy rằng không phải bao giờ

cũng tìm đƣợc một ngƣời tự đến thổ lộ hết tâm can ra với mình. Tuy đôi khi cũng có ngƣời nhƣ thế, và nhất là khi đã làm cho ngƣời ấy sốt ruột đến mất cả tự chủ, nhƣng dù sao cũng hiếm. Không, chính dạo ấy tôi cũng biết thế. Tôi nghĩ: miễn sao có đƣợc một bằng chứng nhỏ, rất nhỏ cũng đƣợc, một thôi, nhƣng phải là một cái gì có thể nắm đƣợc trong tay, phải là một bằng chứng cụ thể chứ

không phải chỉ có mỗi cái thứ tâm lý học ấy.

Bởi vì, tôi nghĩ, nếu một ngƣời đã phạm tội thì dĩ nhiên dù sao cũng có thể chờ đợi ở ngƣời đó một cái gì cụ thể; còn có thể trông mong một kết quả hết sức bất ngờ nữa là khác. Hôm ấy tôi trông mong ở tính khí của anh đấy Rodion Romanovich ạ, tôi trông mong ở tính khí của anh nhiều hơn cả! Hôm ấy tôi rất hy vọng ở anh.

Nhƣng ông, nhƣng sao bây giờ ông cứ nói nhƣ thế mãi, - hồi lâu Raxkonikov mới nói lắp bắp, thậm chí cũng không cân nhắc câu hỏi của mình cho lắm.

"Hắn nói cái gì thế, - Chàng bàng hoàng tự hỏi, - Chả nhẽ hắn cho mình là vô tội thật hay sao?".

- Sao tôi lại nói nhƣ thế! Tôi đến đây là để phân trần với anh, có thể nói tôi xem đó là một bổn phận thiêng liêng của tôi. Tôi muốn trình bày cho anh rõ hết tất cả những việc đã qua, kể hết ngọn ngành câu chuyện "hiểu lầm" giữa chúng ta. Tôi đã làm cho anh khổ sở rất nhiều, anh Rodion Romanovich ạ. Tôi không phải là một con quái vật. Vì tôi cũng hiểu một ngƣời nghèo khổ, nhƣng kiêu hãnh, có bản lĩnh và nóng nảy - nhất là nóng nảy - nhƣ anh, có thể đau khổ đến nhƣờng nào khi phải chịu đựng tất cả những cái đó? Dù sao tôi cũng coi anh là một ngƣời hết sức cao thƣợng, hơn nữa còn có những nét đại lƣợng nữa là khác, tuy tôi không phải đã đồng ý với tất cả các quan niệm của anh: điều đó tôi tự thấy có bổn phận nói thẳng từ trƣớc, một cách hoàn toàn thành thực, vì trƣớc hết tôi không muốn lừa dối. Khi mới đƣợc biết anh, tôi đã thấy có cảm tình với anh. Tôi nói thế chắc anh nghĩ mà buồn cƣời lắm nhỉ? Anh có quyền cƣời. Tôi biết rằng ngay khi nhác trông thấy tôi, anh đã không ƣa gì tôi, vì thật ra cũng chẳng có gì đáng ƣa cả. Nhƣng anh muốn nghĩ thế nào thì nghĩ, chứ về phần tôi thì bây giờ tôi muốn dùng đủ mọi cách để xoá bỏ ấn tƣợng cũ và chứng tỏ rằng tôi là ngƣời có tình cảm và có lƣơng tâm. Tôi xin thành thật mà nói nhƣ vậy.

Porfiri Petrovich ngừng lại một lát, vẻ trang trọng. Raxkonikov chợt thấy một nỗi kinh hãi mới mẻ

tràn vào lòng. Nghĩ rằng Porfiri coi mình là ngƣời vô tội, chàng bỗng bắt đầu thấy sợ.

- Tuần tự kế hết cho anh rõ những việc đó đột nhiên khởi đầu ra sao thì chắc không cần - Porfiri Petrovich nói tiếp, - thậm chí tôi thiết tƣởng làm nhƣ vậy là thừa nữa. Mà tôi cũng khó lòng kể hết đƣợc. Bởi vì biết làm thế nào trình bày cho cặn kẽ đƣợc? Thoạt tiên có những tiếng đồn. Những tiếng đồn ấy ra sao, do ai đƣa đến tai tôi và vào lúc nào… và vì đâu mà chính anh lại đây vào đây - những cái đó tôi nghĩ cùng thừa nốt. Riêng về phần tôi thì sự việc bắt đầu từ một chuyện tình cờ, chỉ từ một Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

chuyện tình cờ hoàn toàn, chuyện nầy rất có thể xảy ra mà cũng rất có thể không xảy ra, chuyện gì thế? Hừm, tôi nghĩ cũng chẳng có gì cân phải nói. Dạo ấy trong đầu óc tôi tất cả những thứ đó, những tiếng đồn và những chuyện ngẫu nhiên ấy, khớp lại thành một ý nghĩ duy nhất. Tôi cũng xin thành thực thú nhận, vì đã thú nhận thì phải thú nhận cho hết, dạo ấy chính tôi tấn công anh trƣớc đấy. Những chữ của mụ già ghi trên các đồ cầm chẳng hạn, và vân vân, vân vân, đều là những chuyện vặt. Những cái nhƣ thế thì có thể kế hàng trăm. Dạo ấy tôi cũng có dịp biết đƣợc chuyện xảy ra ở vẫn phòng quận cảnh sát, cũng là một cách tình cờ, không phải vì vô tình nghe ai nói, mà do một nhân vật đặc biệt, một nhân vật trọng yếu, kể lại. Ngƣời ấy đã thấm nhuần việc nầy một cách sâu sắc lạ lùng mà tự mình lại không biết. Tất cả những chuyện đó đều làm thành một cái vòng lẩn quấn, một vòng lẩn quần, anh Rodion Romanovich thân mến ạ! Và ở đây làm sao cho khỏi quay đầu về một hƣớng nhất định? Một trăm con thỏ không bao giờ thành một con ngựa, một trăm mối ngờ vực không bao giờ thành một bằng chứng. Ấy có một câu tục ngữ Anh nói nhƣ thế đấy, và nói nhƣ thế là khôn ngoan không gì bằng, nhƣng hãy cứ thử kiềm chế dục vọng mà xem, dục vọng ấy; vì làm dự

thẩm thì cũng vẫn là một con ngƣời. Đến đây tôi lại nhớ tới cái bài báo nhỏ của anh, đăng trong tờ

tạp chí ấy, anh nhớ chứ, ngay hôm đầu tiên anh đến gặp tôi, chúng ta đã bàn khá kỹ đấy. Lần ấy tôi có trêu tức anh, nhƣng là để gợi cho anh đi xa hơn nữa. Xin nhắc lại, anh nóng nảy và ốm yếu lắm, Rodion Romanovich ạ. Anh lại táo bạo, kiêu hãnh, thâm trầm và đã xúc cảm, xúc cảm rất nhiều: những cái đó thì tôi đã biết từ lâu. Tất cả những cảm giác ấy tôi đều có biết, và khi đọc bài báo của anh, tôi cảm thấy nhƣ đọc một cái gì quen thuộc. Nó đã hình thành trong những đêm không ngủ, khi tim anh trỗi dậy đập thình thình trong một tâm trạng say sƣa cuồng nhiệt, mà anh phải cố trấn áp. Ở

những ngƣời trẻ tuổi, lòng cuồng nhiệt đầy kiêu hãnh bị trấn áp nhƣ vậy rất nguy hiểm. Dạo ấy tôi trêu anh, còn bây giờ thì tôi xin nói rằng nhìn chung tôi rất thích bài báo ấy, nghĩa là thích trên quan điểm tài tử; đó là lần thử bút đầu tiên của một ngƣời trẻ tuổi, nhiệt thành. Khói ảo, sƣơng mù, một sợi tơ đồng rung lên lanh lảnh trong sƣơng khói. Bài báo của anh kỳ quặc và vô lý, nhƣng trong đó cũng thoáng thấy lòng chân thành, một niềm kiêu hãnh trẻ trung, bất khuất, một sự táo bạo của kẻ

cùng đƣờng; bài ấy mù mờ lắm, và nhƣ thế là tốt. Tôi đã đọc qua bài của anh, nhƣng tôi đã gác nó lại. "Ấy, một con ngƣời nhƣ thế nầy không thể chỉ dừng lại ở đây!" Đấy, bây giờ anh thử nói tôi nghe, sau những việc nhƣ thế thì làm sao cho khỏi bị lôi cuốn vào những việc kế theo? Ồ, trời ơi?

Thì tôi có dám nói gì đâu? Bây giờ đây tôi có khẳng định gì đâu? Lúc ấy tôi chỉ nhận xét. Tôi nghĩ: cái gì thế nầy nhỉ? Chẳng có gì hết, đúng là chẳng có gì, và có lẽ tuyệt nhiên không có gì hết. Cho nên tôi bị lôi cuốn vào đấy kể cũng thật ngang chƣớng: tôi đã có sẵn Mikonka trong tay, mà lại có sự

kiện hẳn hỏi nữa, muốn nói gì thì nói, chứ đó vẫn là những sự kiện! Và hắn cũng có những điểm đáng chú ý về tâm lý, cần phải quan tâm đến hắn; vì vấn đề ở đây là vấn đề sống chết. Bây giờ tôi phân trần những việc ấy với anh để làm gì? Để cho anh biết và để khối óc cũng nhƣ con tim của anh Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đừng buộc tội tôi là dạo ấy đã hành động một cách tàn ác. Không tàn ác đâu, tôi xin thành thật nói nhƣ vậy, hê - hê! Anh tƣởng sao: dạo ấy tôi không soát nhà anh phỏng? Có chứ, có đấy anh ạ, hê -

hê, có soát đấy trong khi anh đang ốm nằm liệt giƣờng. Không phải soát chính thức, và không phải tôi thân hành đến soát nhƣng có soát đấy. Chúng tôi đã xem xét phòng anh đến tận chân tơ kẽ tóc, ngay từ khi mới chớm có ý nghi ngờ; nhƣng - umsonst (1)! Tôi nghĩ: bây giờ con ngƣời ấy sẽ đến, sẽ

tự đến, chỉ nay mai thôi; nếu là thủ phạm thì thế nào cũng sẽ đến. Và anh có nhớ ông Razumikhin đã ba hoa với anh những gì không? Đó là do chúng tôi bố trí để làm cho anh khích động, chúng tôi cố ý phao tin ra để cho Razumikhin nói lại với anh: mà cậu ấy thì lại là ngƣời không thể kiềm chế đƣợc lòng căm phẫn. Thoạt tiên cơn phẫn nộ và sự táo bạo ngang nhiên của anh đập ngay vào mắt ông Zamiotov: ấy, tự dƣng đang ngồi trong quán rƣợu lại quát tƣớng lên: "Chính tôi giết!" Quá táo bạo đấy, quá xấc xƣợc: tôi mới nghĩ: nếu chính anh là thủ phạm, thì anh quả là một đối thủ đáng sợ! Dạo ấy tôi nghĩ nhƣ thế đấy. Tôi bèn chờ đợi. Tôi ra sức chờ đợi anh, còn Zamiotov thì lúc ấy đã bị anh áp đảo, và… chính vấn đề là ở cái tâm lý hai mặt ấy cả đấy! Ấy, thế là tôi đợi anh, và quả nhiên Chúa đã tựa tôi: anh đến! Trống ngực tôi cứ đánh thình thình. Chà! Dạo ấy sao anh lại đến làm gì?

Tiếng cƣời ấy, tiếng cƣời của anh khi bƣớc vào nhà, anh còn nhớ chứ, lúc ấy tôi đã đoán đƣợc hết nhƣ nhìn qua một lớp kính trong suốt, và ví thử tôi không chờ anh một cách đặc biệt nhƣ vậy thì tôi đã chẳng nhận thấy gì trong tiếng cƣời của anh đâu. Tinh thần đã đƣợc chuẩn bị sẵn là nhƣ thế đấy.

Và hôm ấy cái ông Razumikhin à? Còn tảng đá kia nữa, anh có nhớ không, táng đá mà ở phía dƣới anh giấu các thứ ấy mà? Ấy, tôi cứ có cảm giác nhƣ thể đang trông thấy trƣớc mắt, trong một vƣờn rau nào đấy - vì anh có nói với Zamiotov, rồi lần thứ hai lại nói ở nhà tôi, là anh giấu trong một mảnh vƣờn rau phải không? Ấy thế là chúng tôi đâm đầu vào phân tích bài báo của anh, rồi đến khi anh trình bày, mỗi tiếng anh nói ra nghe cứ nhƣ có hai nghĩa, tƣởng chừng nhƣ có một ý gì nấp ở bên dƣới! Thế đấy, anh Rodion Romanovich, tôi cứ thế đi mãi đến những cột trụ cuối cùng, rồi cụng trán vào đấy và sực tỉnh. Tôi tự nhủ: mình làm gì thế nầy! Vì nếu muốn thì tất cả những thứ đó, tôi bảo thế, cho chỉ những nét nhỏ nhặt nhất, đều có thể cắt nghĩa theo hƣớng khác, mà nhƣ thế lại có vẻ tự

nhiên hơn nữa. Thật là một cực hình! "Không, tôi nghĩ bụng, giá có đƣợc một bằng chứng nhỏ thì hơn! "Rồi đến khi nghe nói chuyện anh đến giật chuông, tôi cứ lặng ngƣời đi, thậm chí còn run bắn lên nữa. "À, tôi nghĩ bụng, cái bằng chứng nhỏ ấy đây rồi! Chính nó đây?" Vả chăng lúc ấy tôi cũng không suy xét gì nữa, tôi không muốn, chỉ có thể thôi. Giây phút ấy tôi sẵn sàng vung ra một nghìn rúp tiền riêng nếu có thể đƣợc tận mắt nhìn anh khi anh đi sóng đôi với cái lão tiểu thủ công ấy hàng trăm bƣớc, sau khi lão nói thẳng vào mặt anh: "quân giết ngƣời!", đi suốt một trăm bƣớc nhƣ thế mà không dám hỏi lại… Thế còn cái cảm giác lạnh buốt trong tuỷ xƣơng sống nữa. Chuyện cái chuông ấy, trong khi đang ốm, nửa mê nữa tỉnh? Ấy thế, Rodion Romanovich ạ, thế thì những trò đùa của tôi dạo ấy có gì đáng cho anh lấy làm lạ? Mà tại sao anh lại đến đúng vào lúc ấy? Dƣờng nhƣ cũng có ai Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

xui khiến anh ấy, thật đấy, và ví thử lúc ấy không có Mikonka xen vào thì… thế anh còn nhớ

Mikonka hôm ấy chứ? Anh nhớ rõ chứ? Thật là một tiếng sét ngang tai! Chính là một lƣỡi tầm sét từ

trên trời giáng xuống! Thế rồi tôi đón tiếng sét ấy ra sao? Tôi không tin lấy một mảy may, chính anh cũng thấy đấy! Biết thế nào đƣợc. Sau đấy, anh đi rồi, hắn trả lời nhiều điểm rất có lý, đến nỗi tôi cũng phải lấy làm lạ, thế nhƣng tôi cũng không hề tin lấy một chữ! Có một định kiến vững nhƣ bàn thạch là thế đấy? Tôi nghĩ bụng: không phải đâu, xin lỗi! Mikonka thì có dính dáng gì vào đấy?

- Vừa rồi Razumikhin có nói với tôi rằng đến bây giờ ông cũng vẫn buộc tội cho Mikonka và chính ông đã quả quyết với Razumikhin nhƣ thế…

Chàng thấy nghẹt thở, không nói đƣợc hết câu. Nãy giờ, lòng hồi hộp không sao tả xiết, chàng lắng nghe ngƣời đã soi thấu vào ruột gan chàng nay đang từ bỏ những ý nghĩ của chính bản thân. Chàng không dám tin, và không tin. Trong những lời lẽ hãy còn lập lờ của Porfiri, chàng háo hức tìm kiếm để bắt cho đƣợc một cái gì chính xác hơn, dứt khoát hơn.

- Cái ông Razumikhin ấy nữa! - Porfiri Petrovich reo lên, nhƣ thể vui mừng vì câu hỏi của Raxkonikov nãy giờ vẫn im lặng, - Hê - hê - hê… Cái ông Razumikhin ấy thì phải gạt ra xa: hai ngƣời là đủ, ngƣời thứ ba đừng có xen vào! Razumikhin thì khác hẳn, đó lại là một ngƣời ngoài cuộc, cậu ta chạy đến tìm tôi, mặt tái mét… Thôi, kệ cậu ta, đừng lôi vào đấy làm gì! Còn về

Mikonka thì anh có muốn biết bản chất nó thế nào không, nghĩa là theo nhƣ tôi quan niệm ấy? Trƣớc hết hắn còn là một đứa trẻ vị thành niên, không hắn là một thằng nhát, chỉ thế thôi, nhƣ kiểu một nghệ sĩ nào đấy. Thật đấy, tôi nói về hắn nhƣ vậy anh đừng cƣời. Hắn là ngƣời có tâm hồn, có một trí tƣởng tƣợng rốt phóng túng. Hắn biết hát, biết nhảy, biết kể chuyện, nghe nói hắn kể chuyện hay đến nỗi ngƣời ở nơi khác cũng kéo đến nghe. Hắn có đi học, tính hắn hay cƣời: động một tí hắn đã cƣời ngặt nghẽo: hắn uống rƣợu cho kỳ say mê man, không phải vì trác táng, chẳng qua nhân dịp có ai phục rƣợu cho hắn, uống nhƣ trẻ con ấy. Dạo ấy hắn ăn cắp mà cũng không biết là mình ăn cắp; vì

"nhặt dƣới đất thì sao lại bảo là ăn cắp?" Thế anh có biết hắn thuộc một dòng biệt giáo không? Cũng không hẳn là biệt giáo, mà chỉ là một giáo phái thôi; trong họ hắn đã có những ngƣời đi hành hƣơng, và cách đây ít lâu khi còn ở trong làng hắn đã đƣợc một vị thánh lão(2) chỉ giáo cho trong hai năm liền. Tôi biết đƣợc những điều đó là do Mikonka và những ngƣời đồng hƣơng của hắn ở Zaraixk cho biết. Lại thế nầy nữa chứ hắn muốn trốn vào sa mạc ở! Hắn mộ đạo lắm, đêm đêm vẫn cầu nguyện chúa, thƣờng đọc các sách cổ, sách "chân chính", đọc đến mụ ngƣời ra. Petersbung đã có tác dụng rất mạnh đối với hắn, nhất là nữ giới, rồi thì rƣợu chè nữa. Hắn rất dễ chịu ảnh hƣởng, thế là hắn quên mất vị thánh lão, quên hết. Tôi đƣợc biết là có một hoạ sĩ ở đây rất mến hắn, ít lâu nay đã bắt đầu lui tới nhà hắn, nhƣng bỗng lại xảy ra vụ nầy? Ấy thế là hắn đâm cuống, toan treo cổ tự tử! Đi trốn!

Trong dân gian họ quan niệm về pháp lý của ta nhƣ thế thì biết làm thế nào? Có ngƣời nghe nói hai tiếng "xử án" là đã sợ hết vía rồi. Lỗi tại ai? Đó là một vấn đềmà các toà án mới phải giải đáp. Ồ?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chỉ cần Chúa ban cho họ cái khả năng ấy? Thế rồi đến khi vào tù, hình nhƣ hắn nhớ lại vị thánh lão đức độ kia, nhớ lại Kinh thánh.

Anh Rodion Romanovich ạ, anh có biết trong bọn hắn có những kẻ quan niệm mấy chữ "đau khổ"

nhƣ thế nào không" "đau khổ" đây không phải là để hy sinh cho anh, mà chỉ vì "cần phải đau khổ"

thôi; thế nghĩa là phải nhận lấy đau khổ, và nếu nhận từ tay nhà chức trách, thì lại càng phải cam tâm. Dạo trƣớc tôi có biết một tù nhân rất hiền lành suốt năm ngồi trong ngục đọc Kinh thánh bên ánh lửa lò sƣởi, đọc mãi đâm ra loạn cả óc anh ạ. Thế rồi một hôm hắn bỗng dƣng cạy một viên gạch ném vào viên cai ngục, tuy viên cai ngục chẳng hề xúc phạm đến hắn. Nhƣng thế nầy mới lạ: hắn cố

ý ném chệch đi vài tấc để đừng trúng phải viên cái ngục! Ấy, anh cũng thừa biết một tù nhân dùng khí giới đánh lại nhà chức trách thì sẽ kết liễu nhƣ thế nào: hắn "chịu đau khổ" đấy. Thế cho nên bây giờ tôi cũng nghi là Mikonka muốn "chịu đau khổ" hay một cái gì tƣơng tự nhƣ thế. Cái đó tôi biết chắc, còn có cả bằng chứng hẳn hỏi nữa. Chỉ có điều hắn không biết là tôi biết. Sao, anh không tin là trong đám ngƣời ấy có thể có những kẻ điên rồ nhƣ thế à? Thƣờng vẫn có luôn ấy. Bây giờ ông thánh lão lại bắt đầu có tác dụng, nhất là sau khi thắt cô lại càng nhớ. Vả chăng, hắn sẽ tự đến kể hết cho tôi nghe thôi. Anh tƣởng hắn chịu đựng đƣợc à? Rồi mà xem, hắn sẽ lại phản cũng thôi. Hàng giờ

một tôi đợi hắn đến cái chính những lời cũng khai trƣớc đây. Tôi đã đem lòng yêu mến cái thằng Mikonka ấy, và tôi đang khảo sát hắn rất kỹ. Không biết ý anh thế nào nhỉ? Hê - hê… Có những điểm hắn trả lời tôi rất rành mạch, chắc hắn đã biết thêm đƣợc những tài liệu cần thiết. Hắn chuẩn bị

rất khéo; nhƣng có những điểm khác thì thật nhƣ sa xuống bùn, hắn không biết lấy một tí gì, không biết gì hết, mà cũng không ngờ là mình không biết nữa? Không đâu, anh Rodion Romanovich ạ, ở

đây không phải Mikonka! Đây là một cái gì huyền hoặc, đen tối, một cái gì hiện đại, một trƣờng hợp của thời đại ta, thời đại mà lòng ngƣời đã bị vẩn đục, thời đại mà ngƣời ta thƣờng nhắc đến câu "máu làm cho ngƣời ta mát dạ", thời đại mà tiện nghi đƣợc coi nhƣ cứu cánh duy nhất của cả cuộc đời. Ở

đây có những mơ ƣớc sách vở, ở đây có một quả tim đã bị lý thuyết kích thích; ở đây có thể thấy một quyết tâm bƣớc cái bƣớc đầu tiên, nhƣng là một loại quyết tâm đặc biệt, - ngƣời đó quyết định hành động, nhƣng lại cứ nhƣ thể đâm đầu từ trên núi xuống hay gieo mình từ trên một tháp chuông, đi làm tội ác mà chân cứ nhƣ thể không phải chân mình nữa. Vào nhà thì quên đóng cửa lại, giết ngƣời, giết hai ngƣời một lúc, theo lý thuyết Giết người, nhƣng rồi cũng không biết cách lấy tiền, vớ đƣợc cái gì thì lại đem giấu dƣới một tảng đá. Ngƣời ấy khổ sở ghê gớm biết chừng nào khi đứng sau cánh cửa trong khi ngƣời ta đang đập cửa và giật chuông, rồi về sau, khi căn nhà đã bỏ trống, trong khi đang dở mê dở tỉnh, ngƣời ấy lại đến để nhớ lại tiếng chuông, đến vì lại thấy cần cái cảm giác lạnh buốt sau sống lƣng… Thì cứ cho rằng ngƣời đó đang ốm, thế nhƣng lại thế nầy nữa: giết ngƣời, nhƣng lại coi mình là ngƣời lƣơng thiện, coi khinh thiên hạ, làm ra vẻ một vị thiên thần sầu muộn. Không.

Mikonka không dính dáng đến vụ nầy, anh Rodion Romanovich thân mến ạ, không phải Mikonka!

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Sau tất cả những điều đã nói, nghe giống nhƣ những lời đính chính, mấy câu sau cùng nầy thật quá đột ngột. Toàn thân Raxkonikov run bắn lên nhƣ bị đâm xuyên qua ngƣời.

- Thế thì… ai… ai giết? - Chàng buột mồm hỏi, giọng ngắc ngứ. Porfiri Petrovich vụt ngả ngƣời vào lƣng tửa ghế đi-văng, nhƣ thế quá kinh ngạc vì câu hỏi bất ngờ đó

- Ai giết ƣ? - Ông ta nhắc lại, nhƣ thể không dám tin ở tai mình nữa, - Thì anh giết chứ ai, Rodion Romanovich? Chính anh giết đấy… - Ông ta thì thào nói thêm, giọng hoàn toàn quả quyết.

Raxkonikov chồm dậy, đứng yên một vài giây rồi lại ngồi xuống, không nói một lời. Những thớ thịt trên khắp mặt chàng cứ giật lên từng đợt nhỏ lăn tăn.

- Môi lại run lên nhƣ lần trƣớc rồi đấy, - Porfiri Petrovich lẩm bẩm, giọng nghe nhƣ có vẻ thƣơng xót. Y im lặng một lát rồi nói tiếp: - Anh Rodion Romanovich ạ hình nhƣ anh hiểu chƣa đúng ý tôi, cho nên anh mới ngạc nhiên nhƣ thế. Tôi đến đây chính là để nói cho hết và thanh toán việc nầy một cách thẳng thắn.

- Không phải tôi giết, - Raxkonikov nói khẽ, nhƣ những đứa trẻ nhỏ khi bị bắt quả tang.

- Không, chính anh giết đấy, Rodion Romanovich ạ, chính anh chứ không còn ai vào đây nữa hết, -

Porfiri thì thầm, vẻ nghiêm khắc và quả quyết.

Hai ngƣời im lặng đến mƣơi phút, một khoảng im lặng kéo dài đến mức kỳ dị. Raxkonikov chống khuỷu tay lên bàn và lặng lẽ đƣa mấy ngón tay lên vò tóc.

Porfiri diềm tĩnh ngồi yên, chờ đợi. Bỗng Raxkonikov đƣa mắt khinh bỉ nhìn Porfiri.

- Ông lại giở cái lối cũ ra rồi, ông Porfiri Petrovich ạ! Lại những thủ đoạn ấy, sao mãi ông không biết chán?

- Chà thôi, bây giờ tôi còn thiết gì đến thủ đoạn. Ví thử ở đây có những nhân chứng thì lại là chuyện khác đằng nầy chỉ có anh với tôi rỉ tai cho nhau nghe. Chính anh cũng thấy đấy, tôi đến anh không phải để lùng bắt anh nhƣ lùng bắt một con thỏ. Anh có nhận hay không thì giờ phút nầy đối với tôi cũng thế thôi. Chỉ riêng một mình tôi với thâm tâm tôi, không cần đến anh, tôi cũng đã biết chắc.

- Nếu thế thì anh đến đây làm gì? - Raxkonikov bực dọc hỏi. - Tôi xin hỏi lại một câu đã cũ: nếu ông cho tôi là thủ phạm, tại sao ông không tống giam tôi đi?

- Câu hỏi đến là ngộ! Xin trả lời từng điểm một: thứ nhất, trực tiếp hạ lệnh bắt anh, tôi chẳng có lợi gì hết.

- Không có lợi! Ông đã tin chắc nhƣ thế, thì tất phải…

- Chà, tôi tin chắc thì đã sao? Tất cả những cái đó tạm thời vẫn chỉ là những ý nghĩ riêng của tôi thôi.

Mà việc gì tôi lại đƣa anh vào yên nghỉ trong ấy? Chính anh cũng biết thế, cho nên anh mới yêu cầu.

Nói giả dụ tôi đƣa anh ra đối chứng với lão tiểu thủ công kia, và anh nói với lão: "Bác say sao? Có ai trông thấy tôi đi với bác? Lúc ấy chẳng qua tôi cho bác 1à một gã say rƣợu, mà quả tình bác cũng say rƣợu thật", - Ấy nếu thế thì tôi biết nói gì với anh, hơn nữa là lời của anh có vẻ có lý hơn lời của lão Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ấy, vì trong những điều lão khai chỉ có mặt tâm lý mà thôi, - mặt mũi nhƣ thế mà lại đi nói chuyện tâm lý thì thật khó nghe - Còn anh thì anh đánh trúng ngay vào điểm nút: vì cái lão khốn kiếp ấy vốn rƣợu chè be bét, ai cũng biết. Mà bản thân tôi cũng đã mấy lần thú thật với anh rằng cái tâm lý học ấy có hai mặt, và mặt thứ hai là có phần có lý hơn, còn nhƣ ngoài cái đó ra thì tôi chƣa có gì để buộc tội anh cả. Và nếu mặc dầu nhƣ vậy tôi vẫn cứ cho bắt anh và tôi đến đây (trái với thủ tục thƣờng lệ) để báo cho anh biết trƣớc, thì tôi vẫn xin nói thẳng với anh (cũng trái với thủ tục) rằng làm nhƣ vậy không có lợi cho tôi. Ấy đấy còn điểm thứ hai là tôi đến anh vì…

- Sao, thứ hai là… - Raxkonikov vẫn còn thở hổn hển.

- Là vì, nhƣ lúc nãy tôi đã nói, tôi tự thấy có bổn phận phân trần với anh. Tôi không muốn anh cho tôi là đồ quái vật hơn nữa là vì tôi thành thật có thiện cảm với anh, anh có tin hay không thì tuỳ. Thứ

ba, là do đó, tôi đến anh để trực tiếp và thẳng thắn đề nghị với anh ra tự thú. Nhƣ vậy sẽ có lợi cho anh hơn không biết bao nhiêu mà kể, mà cũng có lợi cho tôi hơn, vì tôi sẽ trút đƣợc một gánh nặng.

Sao, anh thấy tôi làm nhƣ vậy có thẳng thắn hay không?

Raxkonikov ngẫm nghĩ một lát:

- Ông Porfiri Petrovich ạ, chính ông cũng nói, chỉ có những tài liệu tâm lý học thôi, nhƣng ông lại đi vào toán học. Thế nếu ngay bây giờ đây ông cũng nhầm thì sao?

- Không Rodion Romanovich ạ, tôi không nhầm. Tôi có một bằng chứng. Dạo ấy tôi đã tìm đƣợc bằng chứng đó: nhờ Trời gửi cho.

- Bằng chứng gì?

- Tôi sẽ không nói cho anh biết đâu: anh Rodion Romanovich ạ. Mà dù sao bây giờ tôi cũng không có quyền trì hoàn nữa; tôi sẽ cho bắt anh. Thế thì anh suy xét đi; bây giờ đối với tôi đằng nào cũng thế thôi, cho nên tôi nói là nói cho anh. Thật đấy, Rodion Romanovich ạ, nhƣ thế tốt hơn.

Raxkonikov cƣời gằn, vẻ hằn học:

- Thế thì không những buồn cƣời, mà lại còn trơ trẽn nữa. Ấy, cho dù tôi có là thủ phạm chăng nữa (điều nầy tôi không hề thừa nhận) thì việc gì tôi lại đến tự thú với các ông, trong khi chính ông cũng nói rằng vào đấy tôi sẽ đƣợc yên nghỉ?

- Chao ôi, anh Rodion Romanovich ạ, anh đừng hiểu sát từng chữ quá: có thể chẳng yên nghỉ chút nào đâu! Vì đây chỉ là một lý thuyết, mà lại là một lý thuyết riêng của tôi, thứ hỏi tôi thì có uy quyền gì đối với anh? Có lẽ ngay bây giờ đây tôi cũng đang giấu giếm anh một điều gì đấy. Vì chả nhẽ tôi lại cứ mang ra phô bày hết với anh, hê - hê! Vấn đề thứ hai: có lợi gì? Thế anh có biết làm nhƣ vậy anh sẽ đƣợc giảm tội nhƣ thế nào không? Nếu anh ra đầu thú đúng vào lúc nầy? Chỉ xin anh suy nghĩ

một chút mà xem Đúng vào lúc một kẻ khác đã đứng ra nhận tội và làm rối tung cả lên. Còn về phần tôi, tôi xin lấy danh Chúa mà thề rằng tôi sẽ thu xếp, xoay xớ "ở đằng ấy" thế nào cho việc anh ra thú có vẻ nhƣ hoàn toàn bất ngờ. Chúng ta sẽ thủ tiêu hết cái "tâm lý học" kia đi, tôi sẽ biến tất cả những Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

mối ngờ vực đối với anh thành con số không, thành thử tội ác của anh sẽ đƣợc xem nhƣ do một trạng thái mê muội của trí tuệ mà ra, vì thật tình mà nói, nó chính là do trạng thái mê muội mà ra đấy. Tôi là một ngƣời trung thực, Rodion Romanovich ạ, và tôi sẽ giữ lời hứa!

Raxkonikov buồn rầu lặng thinh và cúi đầu; chàng suy nghĩ hồi lâu, rồi cuối cùng lại mỉm cƣời, nhƣng nụ cƣời của chàng bây giờ đã dịu dàng và buồn bã:

- Chà thôi, không cần! - Chàng thốt lên, nhƣ thể không muốn giấu giếm gì Porfiri nữa. - Không việc gì phải thế! Tôi không cần các anh giảm tội chút nào!

- Ấy chính đó là điều tôi vẫn sợ! - Porfiri nói tiếp giọng sôi nổi và nhƣ thể bất giác buột mồm. -

Chính là tôi vẫn sợ anh không cần đến sự khoan nhƣợng của chúng tôi!

Raxkonikov buồn rầu và nghiêm nghị nhìn Porfiri.

- Đừng anh ạ, anh chớ khinh rẻ cuộc sống! - Porfiri nói tiếp - nó hãy còn dài lắm. Sao lại không cần giảm tội, sao lại không cần! Anh thật nóng nảy!

- Cái gì hãy còn dài?

- Cuộc sống! Anh là cái thứ tiên tri gì, phỏng anh biết đƣợc bao nhiêu? Anh hãy tìm, rồi anh sẽ thấy.

Có lẽ Thƣợng đế đã đợi anh ở bƣớc ngoặt nầy. Vả lại cũng không phải xiềng xích suốt đời kia mà…

- Sẽ giảm tội… - Raxkonikov bật cƣời.

- Thế sao, hay là anh bị một cảm giác xấu hổ của hạng trƣởng giả giữ lại? Có lẽ anh thấy xấu hổ nhƣ

thế thật mà không biết, vì anh còn trẻ lắm? Thế nhƣng ngƣời nhƣ anh lẽ ra không nên sợ sệt hay xấu hổ khi ra tự thú mới phải?

- Chà - à! Tôi nhổ toẹt vào! - Raxkonikov thều thào, vẻ khinh bỉ và ghê tởm, nhƣ thể không buồn nói nữa. Chàng lại nhổm dậy nhƣ muốn đi đâu, nhƣng rồi lại ngồi xuống, vẻ tuyệt vọng rõ rệt.

- Anh nhổ toẹt vào à! Anh đã mất tin tƣởng và tƣởng đâu tôi phỉnh phờ anh một cách thô lậu; nhƣng anh đã sống đƣợc bao lâu? Phỏng anh hiểu đƣợc bao lắm? Anh nghĩ ra một học thuyết, rồi thấy nó tan vỡ anh đâm xấu hổ vì rốt cục thật chẳng độc đáo chút nào! Rốt cục chỉ thành một việc hèn hạ, quả có thế, nhƣng anh vẫn chƣa phải là một kẻ hèn hạ đến thế! Ít nhất, anh cũng không bới óc suy nghĩ gì lâu, anh lập tức đi đến những hành động cực đoan. Anh biết tôi coi anh là ngƣời nhƣ thế nào không? Tôi cho rằng anh là một trong những kẻ mà dù ngƣời ta có moi từng khúc ruột ra vẫn mỉm cƣời đứng nhìn bọn đao phủ, miễn là tìm đƣợc một niềm tin hay một thƣợng đế. Ấy, rồi anh sẽ tìm thấy, và anh sẽ sống. Trƣớc hết, đã từ lâu anh cần phải thay đổi không khí. Kể ra đau khổ cũng là một điều tốt Anh hãy đau khổ đi một chút. Có lẽ Mikonka cũng có lý khi hắn muốn đi tìm đau khổ.

Tôi biết anh không có đức tin, nhƣng anh cũng đừng triết lý nhiều quả làm gì; anh hãy tự phó thác hẳn cho cuộc sống, không suy xét; anh đừng lo, nó sẽ đƣa anh dạt vào bờ và sẽ nâng anh đứng dậy.

Vào bờ nào? Sao tôi lại biết? Tôi chỉ tin rằng anh còn có thể sống đƣợc. Tôi biết rằng bây giờ anh nghe tôi nói nhƣ nghe một bài thuyết giáo đọc thuộc lòng; nhƣng có thể sau nầy anh sẽ nhớ lại, và có Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lúc nó sẽ có ích cho anh; chính vì thế tôi mới nói. Anh chỉ giết một mụ già, nhƣ thế còn may đấy.

Chứ nếu anh nghĩ ra một thuyết nào khác nữa thì có lẽ còn làm một việc quái gở gấp trăm triệu lần!

Có lẽ cũng nên tạ ơn Thƣợng đế; anh biết thế nào đƣợc: có lẽ Thƣợng đế còn che chở cho anh để sau nầy anh làm một việc gì đấy. Anh phải có một tâm hồn rộng lớn và phải bớt sợ sệt đi. Phải chăng anh thấy khiếp hãi khi đứng trƣớc việc lớn phải làm? Không, ở đây mà khiếp sợ thì xấu hổ lắm. Anh đã đi một bƣớc nhƣ vậy thì phải vững tâm lên. Đây là vấn đề công bằng. Anh hãy làm đúng những điều mà lẽ công bằng đòi hỏi. Tôi biết rằng anh không tin, nhƣng tôi cam đoan là cuộc sống sẽ chiếm phần thắng. Sau nầy rồi anh sẽ yêu mến nó. Bây giờ thì anh chỉ cần không khí, không khí, không khí!

Raxkonikov giật mình.

- Nhƣng ông là ai thế hở - Chàng quát lên, - Ông là cái thứ tiên tri gì? Ông đứng trên những đỉnh cao thâm nghiêm, tĩnh mịch nào để ban bố cho tôi những lời sấm truyền nhƣ vậy?

- Tôi là ai ƣ? Tôi là một ngƣời bỏ đi, không hơn không kém. Có lẽ cũng là một ngƣời biết cảm xúc, biết thƣơng xót, có lẽ cũng hiểu biết ít nhiều, nhƣng vẫn là ngƣời hoàn toàn bỏ đi. Còn anh thì khác: Thƣợng đế đã chuẩn bị cho anh một cuộc sống (và biết đâu đấy, tất cả những chuyện đó sẽ tiêu tan nhƣ mây khói trong lòng anh, không còn để lại một chút gì). Ấy, bây giờ anh chuyển thành một loại ngƣời khác, thì đã sao? Với một tâm hồn nhƣ anh, chả nhẽ anh lại đi tiếc rẻ cuộc sống tiện nghi? Cho là anh sẽ cách biết mọi ngƣời một thời gian dài đi nữa, không ai trông thấy, thì anh có cần gì? Vấn đề

không phải là thời gian, vấn đề là chính bản thân anh. Anh hãy trở thành một mặt trời, rồi mọi ngƣời sẽ trông thấy anh. Muốn làm mặt trời thì trƣớc hết phải là mặt trời. Sao anh lại mỉm cƣời: chắc anh buồn cƣời vì thấy một ngƣời nhƣ tôi mà lại lên cái giọng Schiller chứ gì? Tôi xin đánh cuộc là anh cho rằng bây giờ tôi vẫn tìm cách phỉnh anh! Ấy, có lẽ tôi phỉnh anh thật cũng nên, hê - hê - hê?

Rodion Romanovich ạ có lẽ anh đừng quá tin vào những lời tôi nói, thậm chí cũng đừng bao giờ tin lấy một chữ nào, bản chất tôi nó nhƣ thế, tôi xin thừa nhận; chỉ xin nói thêm điều nầy: tôi là ngƣời gian giảo hay là ngƣời trung thực thì có lẽ bản thân anh có thể phân định lấy.

- Bao giờ ông định bắt tôi?

- Tôi có thể để cho anh đi dạo chơi một ngày rƣỡi hoặc hai ngày nữa. Anh suy nghĩ đi một chút, anh bạn ạ, anh cầu nguyện Chúa đi một chút. Nhƣ thế sẽ có lợi hơn, thật đấy, có lợi hơn.

- Thế nếu tôi trốn thì sao? - Raxkonikov hỏi, môi mỉm một nụ cƣời kỳ dị.

- Không, anh không trốn đâu. Một gã mu-gích có thể trốn, một gã theo một giáo phái thời thƣợng có thể trốn; đó là một kẻ đi nhai lại ý nghĩ của ngƣời ta, chỉ cần giơ ngón tay ra cho hắn xem, là suốt đời hắn sẽ tin bắt cứ điều gì anh muốn! Còn nhƣ anh thì anh không còn tin vào cái thuyết của mình nữa rồi, thế thì anh trốn đi với cái gì. Trốn tránh nhƣ thế thì đƣợc cái gì? Sống trốn tránh rất khó khăn và cực nhục, mà anh thì trƣớc hết cần có cuộc sống và một vị trí nhất định, một bầu không khi của mình mà trong cuộc sống ấy thì làm sao có đƣợc một bầu không khi của anh? Anh có trốn đi rồi cũng sẽ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

quay trở lại thôi. Anh không thể thiếu chúng tôi đƣợc. Còn nếu tôi giam anh vào ngục thì chỉ một tháng, hai tháng, cho là ba tháng đi, anh sẽ sực nhớ đến những lời tôi nói, rồi anh sẽ tự mình ra thú nhận mà có lẽ chính anh cũng không ngờ nữa. Trƣớc đấy một giờ anh cũng chƣa biết là mình sẽ ra thú. Tôi lại còn tin chắc rằng anh sẽ nghĩ đến chuyện "chịu đau khổ"; bây giờ thì anh không tin lời tôi, nhƣng rồi anh sẽ đi đến chỗ đó. Vì đau khổ là một việc lớn lao, anh Rodion Romanovich ạ; anh đừng thấy tôi béo ra vì cuộc sống sung túc mà cƣời, tôi biết lắm, trong đau khổ có cả một lý tƣởng.

Mikonka nghĩ đúng. Không, anh không trốn đấu, Rodion Romanovich ạ.

Raxkonikov đứng dậy cầm lấy mũ. Porfiri Petrovich cũng đứng dậy.

- Anh sắp đi chơi à? Tối nay trời tốt đấy, miễn là đừng có giông. Vả chẳng có giông mà lại hơn, cho nó mát trời ra. - Porfiri cũng cầm lấy mũ.

- Ông Porfiri Petrovich ạ, - Raxkonikov dằn mạnh từng tiếng, vẻ nghiêm nghị, - Ông đừng có tƣởng là vừa rồi tốt đã thú nhận với ông. Ông là một ngƣời kỳ quặc, và tôi có nghe ông nói cũng chỉ vì hiếu kỳ mà thôi. Còn thì tôi chƣa hề thú nhận với ông điều gì cả… Ông nhớ lấy.

- Đƣợc thì tôi xin nhớ, xem kìa: lại còn run nữa. Anh cứ yên chí, anh bạn ạ; tôi sẽ chiều theo ý anh.

Anh đi dạo đi một lát; nhƣng cũng không nên đi chơi nhiều quá. Tôi còn có một điều muốn yêu cầu anh, phòng khi có xảy chuyện gì bất trắc, - Ông ta hạ giọng nói thêm, - đây là một điều tế nhị, mà rất quan trọng: nếu, nhỡ may (cái nầy thì tôi cũng không tin và tôi nghĩ anh không thể làm nhƣ vậy đƣợc), nếu nhỡ ra trong khoảng bốn năm mƣơi tiếng đồng hồ sắp tới anh có nảy ra cái ý kết liễu vụ

nầy một cách khác, một cách quái gở nào đấy, nhƣ tự sát chẳng hạn (một giả định rất vô lý, xin anh bỏ qua cho) thì xin anh để lại một mảnh giấy viết vắn tắt nhƣng rõ ràng. Đấy, hai giòng chữ, chỉ hai giòng ngắn ngủi thôi, anh nên nhắc luôn cả tảng đá kia nữa: nhƣ thế cao thƣợng hơn. Thôi chào anh… Chúc anh có những ý tƣởng tốt lành, khởi đầu may mắn!

Porfiri đi ra, ngƣời hơi lom khom và dƣờng nhƣ tránh nhìn Raxkonikov. Raxkonikov ra cửa sổ, sốt ruột và bực bội chờ cho Porfiri có đủ thì giờ ra phố và đi đƣợc một quãng xa xa. Đoạn chàng cũng hấp tấp ra khỏi phòng.

Chú thích:

(1) Vô hiệu (tiếng Đức)

(2) Xtarext một bô lão được xem là bậc thánh hiền.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 32

Phần VI

Chàng vội vã đến nhà Xvidrigailov. Chàng có thể hy vọng những gì ở con ngƣời nầy thì chính chàng cũng không biết. Nhƣng trong con ngƣời ấy dƣờng nhƣ ẩn náu một quyền lực nào đấy đối với chàng.

Một khi đã nhận thức đƣợc điều đó, chàng không sao yên tâm đƣợc nữa, và hơn nữa bây giờ lại đã đến lúc cần phải gặp hắn.

Dọc đƣờng, có một vấn đề khiến chàng băn khoăn khổ sở: Xvidrigailov đã gặp Porfiri chƣa?

Cứ theo những điều chàng biết đƣợc thì chƣa, chàng sẵn sàng thề nhƣ thế? Chàng suy nghĩ thêm, suy nghĩ nữa, ôn lại suốt buổi nói chuyện vừa rồi với Porfiri, và kết luận: không, hắn chƣa gặp, chắc chắn là chƣa! Nhƣng nếu chƣa gặp, thì liệu sau nầy hắn có đến tìm Porfiri hay không?

Hiện nay thì chàng có cảm tƣởng là hắn sẽ không đến. Tại sao? Chàng cũng không thể cắt nghĩa đƣợc điều đó nhƣng dù chàng có đủ sức cắt nghĩa đi nữa, thì bây giờ chàng cũng chẳng hơi đâu mà bới óc nghĩ cho ra. Tất nhiên những vấn đề đó giầy vò chàng rất dữ, nhƣng đồng thời chàng dƣờng nhƣ lại không thèm nghĩ đến. Thật lạ lùng, và có lẽ chẳng có ai tin nhƣ vậy, nhƣng kỳ thật lúc bấy giờ chàng dƣờng nhƣ dửng dƣng, không lo nghĩ gì mấy đến cái số phận hiện đang chờ chàng. Chàng đang khổ tâm lo nghĩ đến cái gì khác quan trọng hơn nhiều, một cái gì phi thƣờng, có liên quan đến bản thân chàng chứ không phải ai khác, một cái gì trọng yếu. Thêm vào đấy chàng lại thấy tinh thần mệt mỏi vô cùng, tuy sáng nay trí óc của chàng làm việc khá hơn mấy ngày trƣớc.

Nhƣng bây giờ đây, sau tất cả những sự việc đã xảy ra, liệu có cần phải hoài công cố gắng vƣợt qua những khó khăn tẹp nhẹp nầy nữa không? Chẳng hạn có cần phải mƣu mẹo làm sao cho Xvidrigailov đừng đến gặp Porfiri không? Ai lại đi nghiên cứu, tìm hiểu tình hình, mất thì giờ vì một thằng cha Xvidrigailov nào đó? Ồ, chàng đã chán ngấy những chuyện ấy rồi!

Thế nhƣng chàng vẫn vội vàng đến nhà Xvidrigailov; phải chăng chàng đang mong đợi ở lão ta một cái gì mới, những lời chỉ bảo, một lối thoát nào đó? Ngƣời ta vẫn sẵn sàng bám lấy một cọng rơm mà? Chẳng phải định mệnh, chẳng phải bản năng đã làm cho chàng với lão ta gần nhau đó sau? Có lẽ

chỉ vì mệt mỏi, tuyệt vọng; có lẽ cần có một ngƣời nào khác kia, chứ không phải Xvidrigailov, chẳng qua vì tình cờ mà gặp phải Xvidrigailov thôi. Sonya? Ờ, tại sao bây giờ chàng lại đến nhà Sonya nhỉ?

Lại đến xin mấy giọt nƣớc mắt của nàng à? Vả lại chàng cũng thấy sợ Sonya lắm. Sonya chính là một lời tuyên án quyết liệt, một quyết định không thể nào thay đổi đƣợc. Ở đây chỉ có cách chọn lấy con đƣờng của Sonya hay con đƣờng của chàng. Nhất là trong giờ phút nầy chàng không đủ sức gặp nàng đƣợc. Không, có lẽ đến thử thách Xvidrigailov mà lại hơn; xem thử hắn là cái gì? Và trong Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

thâm tâm chàng không thể không thú nhận rằng từ lâu chàng dƣờng nhƣ đã bắt đầu cần đến hắn.

Ấy thế nhƣng giữa chàng với Xvidrigailov phỏng có gì giống nhau? Ngay cả tội lỗi của hai ngƣời cũng không thể giống nhau đƣợc. Hơn nữa con ngƣời ấy lại rất khả ố, rõ ràng là truỵ lạc dâm ô đến cùng cực, chắc chắn là xảo quyệt, dối trá, và có lẽ rất độc ác. Cứ nghe những chuyện ngƣời ta kể về

hắn cũng đủ biết. Quả tình hắn có lo cho con cái bà Katerina Ivanovna thật; nhƣng có ai biết hắn làm nhƣ vậy để làm gì và việc đó có ý nghĩa gì? Con ngƣời ấy lúc nào cũng âm mƣu, trù tính đủ chuyện.

Trong suốt mấy ngày hôm ấy còn có một ý nghĩ luôn luôn ám ảnh Raxkonikov khiến chàng đứng ngồi không yên, tuy chàng cũng đã cố xua đuổi nó đi vì nó làm cho chàng khổ tâm quá. Đôi khi chàng nghĩ: mấy hôm trƣớc Xvidrigailov cứ luẩn quẩn quanh chàng, mà bây giờ hắn cũng còn đang luẩn quẩn nhƣ thế; Xvidrigailov đã biết đƣợc điều bí mật của chàng; Xvidrigailov đã từng có những âm mƣu nhằm hại Dunia. Thế nếu bây giờ hắn vẫn có thì sao? Hầu nhƣ chắc chắn có thể nói là có.

Bây giờ hắn đã nắm đƣợc điều bí mật của chàng và nhƣ thế là đã có đƣợc một quyền lực đối với chàng: thế nếu hắn muốn dùng cái quyền lực đó làm một vũ khí để hại Dunia thì sao?

Ý nghĩ ấy thỉnh thoảng, ngay trong giấc ngủ, lại đến giầy vò chàng, nhƣng bây giờ là lần đầu tiên nó hiện lên trong ý thức một cách rõ rệt nhƣ vậy, trong khi chàng đi đến nhà Xvidrigailov. Chỉ riêng một ý nghĩ ấy thôi cũng đã đủ làm cho chàng hầm hầm tức giận. Trƣớc hết là nếu vậy thì mọi việc sẽ

thay đổi, ngay cả tình cảnh của chàng cũng thế, cần phải lập tức cho Dunia biết điều bí mật đó. Có lẽ

nên đi tự thú, để cho Dunia khỏi làm một việc gì bất cẩn. Lại còn bức thƣ nữa? Sáng hôm nay Dunia vừa nhận đƣợc một bức thƣ gì đấy ở Petersbung liệu có ai có thể gửi thƣ cho nàng? Lugin chăng?

Quả tình đằng ấy đã có Razumikhin canh giữ; nhƣng Razunmikhin chăng? Nghĩ đến đấy Raxkonikov bỗng thấy kinh tởm.

Dù sao cũng cần gặp Xvidrigailov càng sớm càng tốt chàng quyết định dứt khoát nhƣ vậy. May quá, ở đây chi tiết không cần thiết bằng thực chất của vấn đề; nhƣng nếu hắn có thể… hễ Xvidrigailov âm mƣu một việc gì nhằm hại Dunia, thì… suốt thời gian ấy, suốt tháng vừa qua, Raxkonikov đã mệt mỏi đến nỗi bây giờ chàng không còn đủ sức giải quyết những vấn đề chi tiết bằng cách nào khác hơn là đƣa ra một quyết định độc nhất: "nếu thế ta sẽ giết hắn", - Chàng lãnh đạm nghĩ thầm trong cơn tuyệt vọng. Một cảm giác nặng nề trĩu lên tim chàng; chàng dừng chân ở chính giữa phố và đƣa mắt nhìn quanh: chàng đang đi theo đƣờng nào và đây là nơi nào? Chàng đang đứng trên đại lộ X.

cách Chợ hàng Rơm mà chàng vừa đi qua khoảng ba bốn chục bƣớc. Tất cả tầng thứ hai của ngồi nhà bên trái đều dành cho một tiệm rƣợu.

Bao nhiêu cửa sổ đều mở toang; cứ trông những bóng ngƣời thấp thoáng sau các khung cửa cũng biết là tiệm rƣợu đang chật ních những khách. Từ trong tiệm đƣa ra những tiếng hát chen lẫn với tiếng kèn cra-ri-nét và tiếng vĩ cầm lanh lảnh, tiếng trống Thổ thì thùm.

Có thể nghe cả những giọng đàn bà rú the thé. Chàng ngỡ ngàng không hiểu sao mình lại rẽ vào phố

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nầy, và đã toan quay trở lại, thì bỗng trong một khung cửa sổ mở toang ở cuối tiệm rƣợu chàng chợt trông thấy Xvidrigailov ngồi bên một chiếc bàn trà, ngay sát cửa sổ mồm ngậm tẩu thuốc. Điều đó khiến Raxkonikov kinh ngạc đến nỗi phát hoảng lên.

Xvidrigailov lặng lẽ quan sát và theo dõi chàng, và có một điều lập tức đập mạnh vào mắt Raxkonikov, là lão ta hình nhƣ đang muốn đứng dậy để lẻn đi nơi khác, cố sao cho chàng khỏi trông thấy. Raxkonikov lập tức làm ra vẻ nhƣ mình cũng không trông thấy Xvidrigailov và đang mải nhìn sang hƣớng khác, nhƣng vẫn không ngừng quan sát Xvidrigailov bằng khóe mắt.

Tim chàng đập rối loạn. Đúng thế thật: Xvidrigailov rõ ràng là không muốn cho ngƣời ta trông thấy mình. Hắn rút tẩu ra khỏi mồm, và đã toan lẩn đi; nhƣng khi đứng dậy và đẩy ghế ra, hình nhƣ hắn bỗng nhán thấy Raxkonikov có trông thấy hắn và đang theo dõi hắn. Giữa hai ngƣời diễn ra một cái gì giống nhƣ trong buổi gặp gỡ đầu tiên ở nhà Raxkonikov, khi chàng đang ngủ. Một nụ cƣời tinh quái hiện lên trên gƣơng mặt Xvidrigailov và mỗi lúc một nhoẻn rộng ra.

Raxkonikov cũng nhƣ Xvidrigailov đều biết rằng hai ngƣời đã trông thấy nhau và đang quan sát nhau. Cuối cùng, Xvidrigailov lớn tiếng cƣời ha hả.

- Nào, nào. Mời cậu vào đây cho vui; tôi đây! - hắn đứng bên cửa sổ quát xuống.

Raxkonikov leo lên gác tiệm.

Chàng tìm thấy Xvidrigailov trong một căn phòng sau rất nhỏ chỉ có một cửa sổ, ăn thông với gian phòng lớn có bày hai chục cái bàn con, nơi những ngƣời lái buôn, công chức và cả một lũ ngƣời ô hợp ngồi uống trà trong tiếng hát của một tốp ca đang đồng thanh rống thục mạng. Cũng từ phòng ấy vẳng ra tiếng lạch cạch của những hòn bi-a chạm vào nhau trên các bàn bi-a. Trên chiếc bàn con ở

trƣớc mặt Xvidrigailov có đặt một chai sâm-banh đã uống dở và một cái cốc lƣng.

Trong phòng còn có một thằng bé hát rong đeo một chiếc phong cầm quay nhỏ và một cô gái khỏe mạnh, tuổi trạc mƣời tám, má đỏ, mặc chiếc váy sọc xắn gấu lên, đầu đội chiếc mũ ty-rôn có đính dai lụa. Bất chấp tiếng đồng ca từ phòng bên đƣa sang, cô ta vẫn hát, cất cái giọng nữ trầm hơi rè hát một bài ca của hạng bồi bếp theo tiếng đệm của chiếc phong cầm quay:

- Thôi ủứ rồi! - Xvidrigailov cắt ngang khi thấy Raxkonikov vào.

Ngƣời con gái ngừng bặt và lm lặng kính cẩn chờ đợi. Vừa rồi cô ta hát cái bài thô tục ấy cũng với một vẻ mặt nghiêm trang và cũng kính nhƣ vậy.

- Ê, Philip, lấy cốc! - Xvidrigailov quát.

- Tôi không uống rƣợu đâu. - Raxkonikov nói.

- Tuỳ cậu, tôi gọi lấy cốc không phải để mời cậu.

- Uống đi Katia! Hôm nay chỉ thế thôi, không cần làm gì nữa đâu, đi đi! - hắn rót cho cô gái một cốc rƣợu đầy và đƣa ra một tờ giấy bạc nhỏ màu vàng. Katia uống cốc rƣợu một hơi nhƣ đàn bà thƣờng uống, nghĩa là môi không rời cốc, uống thành hai mƣơi ngụm, cầm lấy tờ giấy bạc, hôn bàn tay của Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Xvidrigailov giơ ra cho cô ta một cách khá trang trọng, và bƣớc ra khỏi phòng. Thằng bé đeo phong cầm quay cũng lê gót ra theo. Cả hai đều đƣợc gọi ở ngoài phố vào. Xvidrigailov sống ở Petersbung chƣa đƣợc một tuần lễ, thế mà xung quanh hắn nhƣ đã hình thành một không khí gia tộc, trong đó hắn là gia trƣởng, Philip, anh hầu bàn trong quán rƣợu cũng đã là "ngƣời quen thân" và cứ xun xuê quanh hắn. Cánh cửa dẫn sang phòng bên đã đóng lại; trong căn phòng nầy, Xvidrigailov Raxkonikov cứ nhƣ ở nhà mình, và có lẽ hắn vẫn thƣờng ngồi ở đây hết ngày nầy sang ngày khác.

Tiệm rƣợu nầy vốn bẩn thỉu, uế tạp và thậm chí không phải thuộc hạng trung bình.

- Tôi đang định lại đằng nhà tìm ông, - Raxkonikov mở đầu, - nhƣng không hiểu tại sao vừa rồi, đi qua Chợ hàng Rơm tôi bỗng rẽ vào phố nầy! Tôi chƣa bao giờ đi vào phố nầy, thƣờng thì đi qua chợ

Hàng Rơm, tôi lẽ sang phải kia. Vả lại đến nhà ông không thể đi lối nầy. Thế mà tôi vừa rẽ vào đây đã gặp ngay. Lạ thật!

- Sao cậu không nói thẳng ra là: thần kỳ?

- Vì có lẽ đây chỉ là sự tình cờ.

- Đầu óc những ngƣởì đây đến là ngộ nghĩnh - Xvidrigailov cƣời xoà. - dù trong bụng có tin là có phép thần kỳ, thì bề ngoài cũng không chịu nhận! Ấy chính cậu cùng nói "có lẽ" chỉ là sự tình cờ.

Còn nhƣ ở đây họ sợ có một y kiến riêng đến mức nào thì cậu không tƣởng tƣợng đƣợc đâu, Rodion Romanovich ạ! Đay tôi không nói cậu. Cậu thì cậu có ý kiến riêng và không hề sợ mình có ý kiến riêng. Chính vì thế mà cậu thu hút trí tò mò của tôi.

- Chỉ vì thế thôi à?

- Mà chỉ thế thôi cùng đủ.

Xvidrigailov rõ ràng đang ở trong một tâm trạng phấn khích, nhƣng chỉ chút đỉnh thôi; hắn chỉ mới uống có nữa cốc rƣợu.

- Tôi thấy hinh nhƣ ông đến gặp tôi trƣớc khi ông biết là tôi có thể có đƣợc cái mà ông gọi là ý kiến riêng đó thì phải? - Raxkonikov nói.

- À dạo ấy thì khác. Môi ngƣời có một đƣờng đi nƣớc bƣớc riêng. Còn về phép thần thông thì xin nói với cậu rằng hai ba ngày gần đây hình nhƣ cậu mê ngủ thì phải? Chính tôi chỉ cho cậu cái tiệm nầy, và cậu đến đây không hề có gì là thần kỳ hết; chính tôi chỉ vẽ cho cậu từ đầu chí cuối muốn đến đây phải đi qua những lối nào, mô tả cả chỗ dọn quán rƣợu, lại lẫn cả những giờ có thể gặp tôi ở đây.

Cậu nhớ chứ?

- Tôi quên rồi, - Raxkonikov đáp rất ngạc nhiên.

- Tôi tin là cậu quên thật. Tôi đã nói với cậu đến hai lần. Địa chỉ tiệm nầy đã in vào ký ức của cậu một cách máy móc. Cậu đã rẽ vào đây nhƣ một cái máy, thế nhƣng vẫn đúng phoóc địa chỉ, tuy chính cậu cũng không biết. Còn tôi thì khi dặn dò cậu tôi cũng không hy vọng là cậu hiểu. Cậu ít sức tự chủ lắm, Rodion Romanovich ạ. Có cái nầy nữa: tôi tin chắc rằng ở Petersbung có lắm kẻ vừa đi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

vừa nói chuyện một mình. Đây là một thành phố của những ngƣời dở điên dở dại. Ví thứ ở nƣớc ta cớ một nền khoa học, thì các nhà y học, luật học và triết học có thể tiến hành những cuộc nghiên cứu rất quý giá về Petersburg, mỗi ngành khảo sát một mặt. Hiếm có nơi nào có những anh hƣởng đen tối, sắc cạnh, kỳ dị đối với tâm hồn con ngƣời nhƣ Petersburg. Chỉ riêng những ảnh hƣởng khí hậu thôi cũng đã lắm chuyện rồi! Đồng thời đây lại là trung tâm hành chính của cả nƣớc Nga, cho nên tính chất của nó tất phải đƣợc phản ánh ở khắp nơiNhƣng vấn đề bây giờ không phải ở chỗ đó, mà là ở chỗ tôi đã mấy lần đứng ở bên ngoài quan sát cậu. Mới ra khỏi nhà, cậu hãy còn ngẩng thẳng đầu lên. Đi đƣợc vài chục bƣớc cậu đã cúi đầu xuống, hai tay chắp sau lƣng. Cậu nhìn thì nhìn, nhƣng rõ ràng là chẳng trông thấy gì ở trƣớc mặt hay ở hai bên. Cuối cùng môi cậu bắt đầu lắp bắp nói một mình, thỉnh thoảng cậu lại gỡ tay ra, vừa nói vừa hoa lên rồi cuối cùng cậu dừng lại ở chính giữa đƣờng một hồi lâu. Nhƣ vậy không tốt tí nào. Có lẽ ngoài tôi ra còn có ngƣời khác để ý nhƣ thế, và nhƣ vậy chẳng có lợi chút nào. Đôi với tôi thì thật ra cũng chẳng có nghĩa lý gì, tôi không chữa cho cậu khỏi đƣợc đâu, nhƣng tất nhiên cậu cũng hiểu tôi đấy.

- Thế ông biết ngƣời ta đang theo dõi tôi à? - Raxkonikov hỏi, mắt nhìn hắn soi mói.

Không, tôi có biết gì đâu, - Xvidrigailov đáp, vẻ nhƣ ngạc nhiên.

- Thế thì thôi, cứ để mặc tôi, - Raxkonikov cau mày lẩm bẩm.

- Thì thôi, cứ để mặc cậu vậy.

- Tốt hơn là ông hãy nói cho tôi biết tại sao ông thƣờng đến đây uống rƣợu và đã hai lần chỉ vẽ cho tôi đến đây gặp ông, mà đến khi tôi đứng ngoài phố nhìn vào cửa sổ thì ông lại muốn lẩn trốn đi? Tôi để ý thấy rất rõ nhƣ vậy.

- Hê! Hê! Thế tại sao khi tôi đứng ở ngƣỡng cửa phòng cậu, cậu lại nhắm mắt nằm trên ghế sofa và giả vờ ngủ, trong khi cậu chẳng ngủ một tí nào? Tôi để ý thấy rất rõ nhƣ vậy.

- Lúc ấy tôi có thể có những… lý do… chính ông cũng biết đấy.

- Thì tôi cũng thế, tôi cũng có thể có những lý do riêng, mặc dầu cậu không thể biết đƣợc.

Raxkonikov chống khuỷu tay phải lên bàn, tựa cằm lên năm ngón tay phải và chăm chú nhìn Xvidrigailov. Suốt một phút đồng hồ chàng quan sát khuôn mặt hắn, khuôn mặt trƣớc đây vẫn đập mạnh vào mắt chàng. Đó là một khuôn mặt kỳ dị, trông giống nhƣ cái mặt nạ: da trắng hồng, môi đỏ

chót, bộ râu cằm màu vàng nhạt, bộ tóc vàng hãy còn khá rậm. Đôi mắt không hiểu sao trông quá xanh. Và cái nhìn dƣờng nhƣ quá nặng nề và bất động. Có một cái gì khó chịu lạ lùng trong khuôn mặt tuấn tú vẻ trông trẻ hơn tuổi nhiều ấy. Xvidrigailov ăn mặc bảnh bao, đặc biệt trau chuốt các thứ

đồ lót dƣới bộ y phục mỏng mùa hè. Ngón tay hắn đeo một chiếc nhẫn to tƣớng giắt một viên ngọc đắt tiền.

- Chả nhẽ tôi lại còn phải rầy rà vì ông nữa hay sao, - Raxkonikov bỗng nói, sốt ruột hối hả đi thẳng vào đề - Mặc dầu ông có thể là một ngƣời hết sức nguy hiểm, nếu ông muốn hại ai, nhƣng tôi không Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

muốn cứ thắc mắc mãi thế nầy nữa. Tôi sẽ cho ông thấy ngay rằng tôi không quý cái thân mình cho lắm nhƣ ông có thể tƣởng. Ông nên biết rằng tôi đến đây để nói thẳng cho ông rõ là nếu ông vẫn giữ

ý định trƣớc đây đối với em gái tôi và nếu ông định lợi dụng những điều đã phát hiện đƣợc gần đây, thì tôi sẽ giết ông, trƣớc khi ông có đủ thì giờ cho tôi vào ngục. Tôi đã nói là làm, ông cũng biết tôi có thể giữ đƣợc lời hứa đó. Thứ hai là nếu ông muốn nói với tôi điều gì, - vì suốt thời gian gần đây tôi cứ có cảm tƣởng nhƣ ông muốn nói điều gì với tôi - thì ông hãy nói ngay đi, vì thì giờ rất quý và có lẽ chẳng bao lâu nữa sẽ muộn mất.

- Nhƣng cậu đi đâu mà vội thế! - Xvidrigailov hỏi, mắt tò mò nhìn chàng.

- Mỗi ngƣời có một đƣờng đi nƣớc bƣớc riêng, - Raxkonikov sốt ruột nói, vẻ mặt hầm hầm.

- Vừa rồi chính cậu yêu cầu nói chuyện thẳng thắn, thế mà tôi mới hỏi một câu cậu đã không chịu trả

lời. Xvidrigailov mỉm cƣời nhận xét - Cậu lúc nào cũng có cảm tƣởng là tôi có những mục đich gì đấy, cho nên cậu cứ nhìn tôi với đôi mắt ngờ vực. Thôi đƣợc, ở vào đia vị cậu thì cái đó cùng rất dễ

hiểu. Nhƣng mặc dầu tôi hết sức muốn kết thân với cậu, tôi cùng chẳng hơi đâu mà đi cải chính điều cậu vẫn ngờ cho tôi. Thật tình cùng chẳng cần, mà tôi cũng không hề có ý định nói với cậu một cái gì đặc biệt cho làm cả.

- Thế tại sao dạo nọ ông lại cần đến tôi nhƣ vậy? Dạo ấy ông vẫn xun xoe quanh tôi kia mà?

- Thì chẳng qua cũng vì muốn quan sát một nhân vật thú vị. Cái tình cảnh quái đản của cậu làm tôi thú quá - thế đấy? Hơn nữa cậu lại là anh ruột một ngƣời mà tôi rất quan tâm, và cuối cùng là trƣớc kia tôi luôn đƣợc nghe ngƣời ta nói về cậu rất nhiều chuyện, do đó tôi kết luận rằng cậu rất có ảnh hƣởng đối với ngƣời đó; thế chƣa đủ hay sao? Hê - hê - hế! Tuy nhiên cũng xin thú nhận rằng câu hỏi của cậu cũng rất phức tạp đối với tôi, và tôi thấy khó trả lời cho cậu rõ. Ấy đấy, chẳng hạn thế

nầy nhé, cậu đến gặp tôi bây giờ không hắn là vì công việc, mà là vì một cái gì mới xảy ra, phải không nào? Phải không nào? - Xvidrigailov hỏi dồn, môi mỉm một nụ cƣời ranh mãnh, - Ấy, đã thế

thì cậu hãy tƣởng tƣợng rằng chính tôi khi ngồi xe hoả lên đây tôi cũng đã trông mong ở cậu, hy vọng rằng cậu cùng sẽ nói một cái gì mơi mới, và tôi sẽ vay mƣợn đƣợc của cậu một cái gì! Ấy, những kẻ giàu có nhƣ chúng ta là thế đấy!

- Vay mƣợn cái gì?

- Biết nói thế nào đây? Nào tôi cũng có biết là muốn gì? Cậu thấy đấy, tôi cứ ngồi suốt ngày trong cái tiệm rƣợu khô nầy, và tôi lấy thế làm thú, cũng chẳng phải thú lắm đâu, nhƣng dù sao cũng cần có một chỗ nào mà ngồi. Đấy cứ lấy cái con bé Katia khốn khổ kia cậu trông thấy rồi chứ? Ấy, giá tôi là một tay "dĩ thực vi tiên", một tay sành ăn ở câu lạc bó cho cam… đằng nầy tôi có thể ăn những thứ nhƣ thế kia kìa! - Lão giơ ngón tay chỉ một cái bàn con ở góc phòng, trên có một, cái đĩa sắt tây đựng một miếng bíp-tết khoai rán ăn dở, nom rất tởm - À tiện thế… cậu đã xơi bữa chiều chƣa? Tôi chỉ ăn có một miếng, giờ không muốn ăn nữa. Nhƣ rƣợu chẳng hạn, thì tôi không uống. Ngoài sâm-Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

banh ra tôi chẳng uống gì hết, mà ngay cả sâm-banh nữa suốt buổi tối tôi chỉ uống có một cốc, thế

cũng đã nhức đầu rồi. Bây giờ sở dĩ tôi bảo dọn rƣợu là để lấy sức vì tôi sắp đến một nơi nầy. Cho nên cậu thấy tâm trạng tôi lúc nầy khá đặc biệt. Lúc nãy tôi lẩn trốn nhƣ một thằng học sinh là vì tôi sợ cậu làm phiền tôi; nhƣng hình nhƣ (lão rút đồng hồ ra xem) tôi có thể ngồi với cậu đến một giờ

nữa; bây giờ mới bốn rƣỡi. Cậu có tin đƣợc không? Giá tôi đƣợc làm một cái gì: làm trang chủ, làm bố, làm kỵ binh, làm thợ ảnh, làm nhà báo gì cũng đƣợc… Nhƣng tôi chả làm gì, chẳng có lấy một nghề chuyên môn gì! Đôi khi cũng chán. Quả tình tôi cứ nghĩ rằng cậu sẽ nói với tôi một điều gì mới.

- Nhƣng ông là ai và tại sao lại đến đây làm gì?

- Tôi là ai ƣ? Cậu cũng biết đấy: là một ngƣời quý phái, đã tòng ngũ hai năm trong một đơn vị kỵ

binh, tôi sống lang thang ở Petersburg, rồi lấy bà Marfa Petrovna và về ở thôn quê. Đấy, tiểu sử của tôi là nhƣ thế đấy!

- Hình nhƣ ông hay đánh bạc?

- Không, đánh bạc gì tôi ấy! Làm nghề cờ ạc bịp không phải là đánh bạc.

- Thế ông đã từng là một tay cờ bạc bịp?

- Vâng, cờ bạc bịp.

- Thế sao, có bị đánh không?

- Cũng đôi khi. Thế thì sao?

- Ấy thế tức là ông cũng có thể thách đấu súng… mà nói chung nhƣ thế cũng đỡ té.

- Tôi xin miễn bác lại, vả chăng tôi cũng không phải là tay giỏi triết lý. Xin thú thật tôi lên đây là vì đàn bà nhiều hơn.

- Ông vừa mới chôn cất xong bà Marfa Petrovna?

- Chính thế, - Xvidrigailov mỉm cƣời hả hê, trâng tráo. - Thế cậu nghĩ sao? Hình nhƣ cậu cho rằng tôi nói về đàn bà nhƣ vậy có gì xấu thì phải?

- Nghĩa là ông muốn hỏi, theo tôi thì dâm ô có phải là xấu không chứ gì?

- Dâm ô? Ra cậu muốn đi đến đấy! Tuy vậy tôi cũng xin trả lời tuần tự về đàn bà nói chung; cậu ạ, tôi đang đã muốn nói chuyện phiếm. Cậu thử nghĩ xem, nhƣ tôi thì còn kiêng nhịn để làm gì? Tại sao lại phải xa đàn bà, một khi tôi rất thích món ấy ít nhất đó cũng là một công việc.

- Thế ra ông lên đây chỉ để mà dâm ô?

- Thôi cũng đƣợc, thì dâm ô cũng đƣợc. Cứ cho là dâm ô? Ít nhất đó cũng là một câu hỏi thẳng thắn, tôi thích thế. Trong cái dâm ô ấy ít nhất cùng có một cái gì trƣờng tồn, hơn nữa còn có cơ sở tự nhiên và không bị trí tƣởng tƣợng huyễn hoặc chi phối, đó là một cái gì nhƣ một hòn than đỏ ở trong máu luôn luôn thiêu đốt ngƣời ta, và không dễ gì mà tƣới cho tắt đi đƣợc nếu chƣa đến một tuổi nào đó.

Cậu cũng nên thừa nhận rằng đó cũng là một thứ công việc chứ?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Có gì đáng cho ông mừng đâu? Đó là một căn bệnh, và là một căn bệnh nguy hiểm.

- À ra cậu muốn đi đến đấy? Thì cứ cho đó là một căn bệnh, cũng nhƣ tất cả những gì quá mức - mà ở ấy thì nhất thiết phải vƣợt qua mức bình thƣờng - nhƣng trƣớc hết là ở mỗi ngƣời nó một khác, và thứ đến là dĩ nhiên cái gì cũng phải có chừng mực, đó là một lối tính toán khá ti tiện, nhƣng biết làm thế nào? Nếu không thế thì có lẽ đến phải bắn vào đầu mà tự sát. Tôi xin thừa nhận rằng một ngƣời tử tế nhất định phải chán, nhƣng dù sao…

Thế liệu ông có thể tự sát đƣợc không?

- Đấy đấy… - Xvidrigailov đáp, có ý khó chịu, - Xin cậu làm ơn đừng nói đến chuyện ấy - hắn vội vã nói thêm và thậm chí cái giọng huênh hoang rõ rệt trong tất cả những câu nói trƣớc đây của hắn cũng không còn nữa, ngay cả gƣơng mặt của hắn cũng dƣờng nhƣ biến sắc đi. - Tôi xin thú thật là tôi yếu hèn một cách không thể tha thứ đƣợc, nhƣng biết làm hế nào: tôi vốn sợ chết và không thích ai nói đến cái chết. Cậu có biết không, tôi là một ngƣời ít nhiều có theo thần bí giáo đấy.

- A! Vong hồn bà Marfa Petrovna hiển hiện! Sao bà vẫn đến đây chứ?

- Thôi cậu đừng nhắc đến chuyện ấy nữa! Ở Petersburg chƣa có lần nào thấy hiện lên, thôi mặc xác bà ấy - hắn quát lên, vẻ nhƣ bực bội. - Thôi, tốt hơn là ta hẵng để chuyện ấy… phải, vả chăng…

Hừm, chà, ít thì giờ quá, tôi không ngồi lâu với cậu, tiếc thật! Có một chuyện đáng nói lắm.

- Chuyện gì thế? Chuyện đàn bà chắc?

- Phải, một ngƣời đàn bà, một chuyện tình cơ, không, tôi không định nói chuyện ấy.

- Thế cái hoàn cảnh xấu xa ấy không có tác dụng gì đối với ông nữa à? Ông không còn sức lực để mà dừng lại nữa à?

- Thế còn cậu. Cậu lại dám cho mình có sức lực ƣ? Hê hê hê! Tôi cũng lấy làm lạ cho cậu đấy, Rodion Romanovich ạ, tuy tôi cũng biết trƣớc là sẽ nhƣ thế. Chính cậu lại đi nói với tôi về chuyện dâm ô, về mỹ học. Cậu là một Schillef, cậu là ngƣời sống vì lý tƣởng! Dĩ nhiên phải nhƣ thế, nếu khác đi thì mới đáng lấy làm lạ, nhƣng dù sao trên thực tế cũng có chỗ là lạ. Chà, thật tiếc là ít thì giờ

quá, vì cậu quả là một nhân vật thú vị! À nhân thể xin hỏi: Cậu có thích Schillef không? Tôi thì tôi thích lắm lắm!

- Nhƣng ông quả là một tay chúa huyênh hoang! - Raxkonikov nói, nhƣ có chiều ghê tởm.

- Ấy, có trời chứng giám, không phải đâu cậu ạ! Xvidrigailov vừa cƣời ha hả vừa đáp - Tuy vậy tôi cũng không cãi làm gì, cứ cho là tôi huyênh hoang đi, nhƣng việc gì lại không huênh hoang, nếu làm nhƣ vậy chẳng xúc phạm đến ai cả? Tôi đã sống bảy năm ở thôn quê trong nhà bà Marfa Petrovna, cho nên bây giờ gặp đƣợc một ngƣời thông minh nhƣ cậu, một ngƣời thông minh mà lại hết sức thú vị, tôi rất mừng đƣợc tán chuyện gẫu, vâng, hơn nữa tôi lại uống hết một nửa cốc rƣợu nầy và đã thấy bốc lên đầu chút đỉnh. Nhƣng cái chính là có một điều làm cho tôi rất phấn chấn, thế nhƣng điều đó thì tôi sẽ… không nói đến. Cậu đi đâu thế? - Xvidrigailov bỗng hỏi, vẻ hoảng hốt.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Raxkonikov rời ghế đứng dậy. Chàng chợt thấy khó chịu và ngạt thở, lại thêm một cảm giác nhƣ

ngƣợng ngùng vì đã đến đây. Chàng đã đi đến chỗ tin chắc rằng Xvidrigailov là tên bợm rỗng tuếch và vô nghĩa lý nhất trên đời.

- Kìa! Cậu ngồi lại tí nữa chứ, - Xvidrigailov năn nỉ, - Cậu gọi cái gì chứ, ít nhất cũng uống tí trà.

Kìa cậu ngồi đi tôi sẽ không tán nhảm nữa đâu, nghĩa là tôi không nói chuyện tôi nữa đâu. Tôi sẽ kể

cho cậu nghe một chuyện. Ấy, nếu cậu thích tôi sẽ kể cậu nghe chuyện một ngƣời đàn bà đã "cứu vớt" tôi (theo nhƣ cách nói của cậu). Đó cũng là có thể xem là câu trả lời cho câu hỏi thứ nhất của cậu, vì ngƣời đó chính là em cậu. Tôi kể đƣợc chứ? Vả lại ta sẽ giết đƣợc thì giờ.

- Ông kể đi: nhƣng tôi mong rằng ông…

- Ồ xin cậu đừng lo, hơn nữa đối với Avdotia Romanovna thì dù một ngƣời xấu xa và rỗng tuếch nhƣ

tôi cũng chỉ có thể có một lòng tôn kính sâu sắc mà thôi.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 33

Phần VI

Có lẽ cậu cũng biết (vả lại bản thân tôi cũng đã có lần kể cho cậu nghe) rằng tôi đã từng ngồi tù ở

đây vì công nợ. Nợ thì vô khối, mà tôi thì chẳng có triển vọng gì tìm đƣợc phƣơng kế trả nợ. Không cần gì phải kể tỉ mi hồi ấy Marfa Petrovna đã chuộc tôi ra nhƣ thế nào; cậu có biết đôi khi đàn bà họ

có thể yêu đến mức mê muội đi nhƣ thế nào không? Đó là một ngƣời đàn bà đoan chính, khá thông minh (tuy hoàn toàn vô học). Cậu thử tƣởng tƣợng một ngƣời đàn bà đoan chính và hay ghen nhất đời nhƣ thế mà, sau những cơn phẫn nộ điên cuồng và những lời xỉ vả khủng khiếp, lại cam tâm hạ

mình xuống ký kết với tôi một thứ giao kèo và lại thực hiện đúng cái giao kèo ấy trong suốt thời gian chúng tôi lấy nhau. Số là bà ta hơn tuổi tôi khá nhiều, hơn nữa không hiểu sao trong mồm lúc nào cũng nhai một thứ hạt cái gì đấy. Tôi đã có đủ trơ tráo và cũng có đủ một thứ cƣơng trực đặc biệt để

nói thẳng với bà ta rằng tôi không thể nào hoàn toàn chung thuỷ với bà ta đƣợc. Lời thú nhận đó làm cho bà ta điên cuồng lên, nhƣng hình nhƣ sự thật thà thô lỗ của tôi cũng có chỗ làm cho bà ta hài lòng; bà ta tự nhủ: "Đã nói trƣớc ra nhƣ vậy, tức là không có ý lừa dối mình". Ấy, đối với một ngƣời Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đàn bà hay ghen thì đó là điều quan trọng nhất. Sau nhiều phen khóc lóc khôn nguôi, chúng tôi đã ấn định đƣợc một thứ giao kèo mồm nhƣ sau: khoản thứ nhất, tôi sẽ không bao giờ bỏ bà Marfa Petrovna và trọn đời sẽ là chồng bà ta; khoảng thứ hai là tôi sẽ không đi đâu hết nếu không đƣợc phép của bà ta; khoản thứ ba là tôi sẽ không bao giờ bắt nhân tình lâu dài, khoản thứ tƣ, đẻ bù vào khoản trƣớc, bà Marfa Petrovna cho phép tôi thỉnh thoảng gian díu với bọn đày gái, nhƣng nhất thiết phải đƣợc bà ta bí mật chuẩn y, thứ năm là tôi không đƣợc yêu một ngƣời dàn bà thƣợng lƣu nào; thứ

sáu là nếu vạn nhất tôi có nhỡ phải lòng ai một cách say mê đắm đuối thật sự (xin Chúa phù hộ cho tôi tránh đƣợc tai ƣơng nầy) thì tôi phải thổ lộ với bà Marfa Petrovna. Về điều khoản cuối cùng nầy thì từ bấy về sau bà Marfa Petrovna khá yên tâm; đó là một ngƣời đàn bà thông minh cho nên cũng biết thừa tôi là một gã dâm đãng chỉ thích ve gái, không thể có một tình yêu thật sự đƣợc. Nhƣng một ngƣời đàn bà thông minh và một ngƣời đàn bà hay ghen là hai chuyện khác nhau: thế mới chết chứ.

Vả chăng đối với một số ngƣời muốn phán xét họ một cách thật vô tƣ, cần phải gạt trƣớc một số định kiến và từ bỏ cách nhìn thƣờng ngày đối với những ngƣời và những vật quen thuộc ở xung quanh ta.

Tôi có quyền hy vọng vào cách phê phán của cậu hơn của bất cứ ai khác. Có lẽ cậu đã nghe nói nhiều chuyện buồn cƣời và quái gở về Marfa Petrovna. Quả nhiên bà ta có một số thói quen rất buồn cƣời; nhƣng cũng xin nói thẳng với cậu rằng tôi thành thật lấy làm tiếc về những nỗi buồn khổ nhiều vô số

mà chính tôi đã gây ra. Thôi, hình nhƣ nói nhƣ thế cùng đã đủ thành một bài oraison funèbre(l) khá chỉnh, xứng đáng với ngƣời vợ dịu dàng nhất của một ngƣời chồng dịu dàng nhất. Những khi xảy ra cãi cọ, phần nhiều tôi làm thinh và không nổi cáu lên, và cái trò quân tử ấy hầu nhƣ bao giờ cũng đạt đƣợc mục đích; nó có tác dụng đối với bà ta và thậm chí còn làm bà ta thích thú nữa. Có những lúc bà ta lại còn lấy làm tự hào về tôi nữa. Thế nhƣng đến khi xảy ra chuyện em gái anh thì bà ta vẫn không sao chịu nổi. Không biết làm thế nào mà bà ta lại có thể liều lĩnh đƣa một giai nhân nhƣ vậy vào nhà làm gia sƣ? Tôi cho là vì Marfa Petrovna là một ngƣời đàn bà nhiệt thành và đa cảm cho nên chẳng qua bà ta đã phải lòng em cậu - theo đúng nghĩa đen của từ nầy! Phải, cả cái cô Avdotia Romanovna ấy nữa! Ngay từ phút đầu tôi đã hiểu rất rõ rằng tình hình rất nguy kịch, và - không biết cậu nghĩ thế nào? - đã toan nhất quyết tránh nhìn Avdotia Romanovna đấy, mà chính Avdotia Romanovna đã đi bƣớc đầu đấy. Cậu có tin đƣợc không? Cậu cũng có tin đƣợc không, là từ đầu bà Marfa Petrovna đã đi đến nƣớc giận tôi vì tôi chẳng bao giờ nói gì đến cô em cậu vì tôi quá dửng dƣng trƣớc những lời lẽ say sƣa mà bà ta tuôn ra không ngớt để ca ngợi Avdotia Romanovna? Tôi thật không hiểu bà ta muốn gì nữa? Và dĩ nhiên là bà Marfa Petrovna kể hết chuyện tôi cho Avdotia Romanovna nghe. Bà ta có cái thói khốn khổ là bạ ai cũng đem kể hết những chuyện kín trong gia đình ra và bạ ai cũng đem tôi ra mà kêu cả, than phiền; thế thì làm sao lại có thể bỏ qua một ngƣời bạn mới tuyệt diệu nhƣ vậy? Tôi đoán rằng họ chẳng bao giờ nói chuyện gì khác ngoài chuyện tôi, và không nghi ngờ nữa, Avdotia Romanovna đã biết đƣợc những câu chuyện ám muội, huyền bí mà Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ngƣời ta vẫn gán cho tôi… Tôi đánh cuộc là cậu cũng đã từng nghĩ một cái gì nhƣ thế rồi, phải không?

- Tôi có nghe Lugin còn buộc tội ông là đã làm cho một đƣa trẻ phải chết nữa. Việc đó có đúng không?

- Xin cậu làm ơn đừng nói đến những chuyện nhảm nhí ấy nữa, - Xvidrigailov thoái thác, vẻ kinh tởm và sốt ruột, - nếu cậu cứ muốn biết cho kỳ đƣợc cái chuyện vô nghĩa lý ấy thì một hôm nào đấy tôi sẽ kể riêng cho cậu nghe, còn bây giờ…

- Ngƣời ta còn kháo nhau chuyện một ngƣời gia nô của ông ở thôn quê, nghe đâu ông cũng có gây ra một cái gì thì phải.

- Xin cậu làm ơn thôi cho! - Xvidrigailov lại cắt ngang, vẻ sốt ruột rõ rệt.

- Có phải đó chính là tên gia nô mà sau khi chết đã đi vào nhồi tẩu thuốc cho ông không… hình nhƣ

chính ông cũng có kể cho tôi nghe thì phải? - Raxkonikov mỗi lúc một cáu tiết lên.

Xvidrigailov chăm chú nhìn Raxkonikov, và chàng có cảm giác là trong khóe mắt hắn, nhanh nhƣ

một làn chớp, trong giây lát vụt ánh lên một ý giễu cợt hằn học, nhƣng Xvidrigailov nén giận trả lời rất lễ phép:

- Chính hắn đấy. Xem ra cậu cũng rất mực quan tâm đến tất cả những chuyện đó và tôi tự xem nhƣ

có bổn phận hễ có dịp thuận tiện là sẽ làm thoả mãn lòng hiếu kỳ của cậu. Mẹ kiếp! Quả cũng có ngƣời có thể thấy tôi nhƣ một nhân vật tiểu thuyết. Cậu nghĩ mà xem, sau những việc nhƣ thế thì tôi phải biết ơn mồ ma bà Marfa Petrovna biết chừng nào vì bà ta đã nói cho em cậu biết bao nhiều điều bí ẩn và thú vị về tôi. Tôi không dám khẳng định những điều đó đã gây nên trong lòng em cậu một ấn tƣợng nhƣ thế nào; nhƣng dù sao nhƣ vậy cũng có lợi cho tôi. Tuy Avdotia Romanovna vẫn có một cảm giác kinh tởm tự nhiên đối với tôi, và tuy tôi bao giờ cũng có một vẻ lầm lì khả ố, rốt cục nàng cũng vẫn thấy thƣơng tôi, thƣơng hại một con ngƣời sa ngã. Mà khi lòng một ngƣời con gái đã thấy thƣơng, thì âu đó dĩ nhiên là điều nguy hiểm cho nàng hơn cả. Vì thế nào rồi cũng nảy ra cái ý kiến "cứu vớt": cảm hoá, cái tử hoàn sinh, kêu gọi tới mục đích cao cả hơn, dìu dắt vào một cuộc sống mới, một đời hoạt động mới, ấy cậu cũng biết thừa những mộng tƣởng kiểu nhƣ thế. Tôi lập tức nhận rõ rằng con chim đang tự ý lao vào lƣới, và về phía tôi, tôi cũng rình săn. Hình nhƣ cậu cau mày thì phải, cậu Rodion Romanovich? Không sao đâu, cậu cũng biết đấy: trƣớc sau cũng chỉ xảy ra những chuyện vặt mà thôi. (Mẹ kiếp, tôi uống nhiều rƣợu quá!) Cậu ạ, ngay từ đầu lúc nào tôi cũng nghĩ mà lấy làm tiếc rằng số phận không cho em cậu sinh vào thế kỷ thứ hai hay thứ ba của kỷ

nguyên nầy, làm con một vƣơng công hay một vị tổng trấn, lãnh quan nào đấy ở Tiểu Á. Cô ta chắc chắn sẽ là một trong những ngƣời tuẫn đạo và tất nhiên sẽ mỉm cƣời khi đao phủ dí chiếc kìm nung đỏ vào ngực. Hẳn cô ta sẽ tự ý xông ra lĩnh lấy nhục hình, và nếu sống ở thế kỷ thứ bốn hay thứ năm thì sẽ bỏ sang miền sa mạc Ai Cập ở đấy ba mƣơi năm trời, sống bằng rễ cây, bằng cuồng hoan và ảo Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ảnh. Bản thân cô ta chỉ khát khao, chỉ đòi hỏi cho chóng có dịp đau khổ vì một ngƣời nào, và nếu không tìm đƣợc dịp đau khổ, cô ta có lẽ đến phải nhảy qua cửa sổ mà chết. Tôi có nghe nói ít nhiều về một ông Razumikhin nào đấy. Nghe đâu ông ta là một ngƣời có lƣơng tri, đúng nhƣ tên họ ông ta(2) chắc hẳn là một anh thầy dòng(3), thôi đƣợc cứ để cho ông ta bảo vệ em cậu. Nói tóm lại, tôi đã hiểu đƣợc cô em thì phải, và tôi cũng lấy làm hân hạnh về điều đó. Nhƣng hồi ấy, nghĩa là hồi mới quen, chính cậu cũng biết đấy, bao giờ ngƣời ta cũng có phần nông nổi và khờ khạo hơn, ngƣời ta cứ

nhìn sai lệch, thấy gà hoá cuốc. Mẹ kiếp, sao cô em lại đẹp đến thế làm gì. Lỗi không phải tại tôi!

Nói tóm lại, thoạt tiên, tôi thấy trỗi dậy trong lòng một cơn dục vọng ồ ạt không sao cƣỡng nổi.

Avdotia Romanovna là một ngƣời tiết hạnh đến mức kinh khủng, chƣa từng thấy, chƣa từng nghe nói có ai nhƣ vậy. (Xin cậu lƣu ý, tôi nói nhƣ vậy, về em cậu là để cung cấp một sự kiện, cô em cậu tiết hạnh có lẽ đến mức bệnh tật, tuy cô ta vốn có một trí tuệ rộng rãi, và nhƣ vậy sẽ có hại cho cô ta): Vào dạo ấy có một ả tên là Parasa, ả Parasa mắt huyền, vừa mới đƣa từ một thôn khác về làm gia nô.

Trƣớc kia tôi chƣa từng gặp cô ả bao giờ. Rất xinh, nhƣng lại ngốc đến quá quẩn: cô ả kêu khóc ầm ĩ

cả lên, chuyện đâm ra lôi thôi to. Một hôm, sau bữa ăn chiều, Avdotia Romanovna cố ý tìm cách gặp riêng tôi trên một lối đi trong vƣờn, và hai mắt sáng long lanh, có ta đòi tôi phải buông thả ả Parasa.

Đó hầu nhƣ là lần đầu tiên chúng tôi nói chuyện riêng với nhau. Dĩ nhiên tôi coi việc thoả mãn ý muốn của Avdotia Romanovna nhƣ một vinh dự, tôi cố làm ra vẻ ân hận, bối rối,nói tóm lại, tôi đóng kịch không đến nỗi tồi, thế là bắt đầu những mối quan hệ, những cuộc nói chuyện bí mật, những lời khuyên răn, thuyết giáo, khẩn khoản, van nàithậm chí cả những giọt nƣớc mắt nữa- Cậu có tin không, cô ta còn khóc nữa. Đấy lòng ham muốn tuyên truyền của một thiếu nữ nó có thể mãnh liệt đến mức ấy đấy! Dĩ nhiên là tôi đổ lỗi hết cho cái số phận của tôi, làm ra vẻ thèm muốn khát khao ánh sáng, và cuối cùng tôi huy động đến cái thủ đoạn lớn nhất và công hiệu nhất để chinh phục một trái tim phụ nữ, một thủ đoạn chƣa từng đƣa lại thất bại cho ai bao giờ và có tác dụng quyết định đối với mọi ngƣời không trừ một ai. Đó là một thù đoạn rất thông thƣờng: nịnh hót. Trên đời không có gì khó bằng cƣơng trực, và không có gì dễ cho bằng nịnh hót. Nếu trong thái độ cƣơng trực có chen vào dù chỉ một nét giả tạo hết sức nhỏ nhặt, thì lập tức sẽ gây một ấn tƣợng lạc điệu rồi sẽ sinh ra vỡ lở to chuyện. Còn nịnh hót thì dù có giá dối từ đầu chí cuối cùng vẫn dễ chịu và ngƣời nghe cùng vẫn không khỏi thích thú; tuy đó là một cảm giác thích thú thô lậu, nhƣng dù sao cũng vẫn là một cảm giác thích thú. Và dù cách nịnh hót có thô thiển đến đâu chăng nữa, thì ít nhất trong đó thế nào cũng có một phần nữa có vẻ đúng sự thật. Đối với trình độ nào và tầng lớp nào trong xã hội cũng thế thôi.

Dùng cách nịnh hót thì dù là một ni cô trong đền Vexta(4) cũng hủ hoá đƣợc. Còn những ngƣời bình thƣờng thì chẳng cần nói làm gì nữa. Tôi không nhịn đƣợc cƣời mỗi khi nhớ đến chuyện tôi quyến rũ

một bà rất mực tận tuỵ với chồng, với con và với tiết hạnh của mình. Thật, không có gì vui bằng mà cũng không có gì ít tốn công sức hơn! Mà bà ta thật sự là một con ngƣời đức hạnh, ít ra cũng đức Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

hạnh theo một lối riêng. Toàn bộ chiến thuật của tôi chung quy lại là ở chỗ luôn luôn phủ phục xuống làm nhƣ bị áp đảo trƣớc cái tiết hạnh của bà ta. Tôi nịnh bà ta một cách vô sỉ, và hễ mới chớm đƣợc bà ta xiết tay một chút hay nhìn qua một thoáng, tôi đã tự trách là đã cƣỡng bách bà ta, là bà ta đã kháng cự, và kháng cự quyết liệt đến nỗi chắc chắn tôi sẽ không bao giờ đƣợc chút gì nếu tôi không phải là ngƣời xấu xa đến thế, rằng bà ta quá trong trắng nếu không lƣờng trƣớc đƣợc âm mƣu quỷ quyệt của tôi và đã vô tình ƣng thuận, tuy bản thân bà cũng không hay biết vân vân, vân vân.

Tóm lại, tôi đƣợc hƣởng tất, trong khi bà kia vẫn tin chắc nhƣ đinh đóng cột rằng mình trong trắng, tiết hạnh, mình vẫn làm tròn bổn phận, mình sa ngã một cách hoàn toàn ngẫu nhiên. Thế rồi cuối cùng tôi mới nói rằng tôi thành thật tin chắc mƣời phần là bà ta cũng đi tìm khoái lạc chẳng khác gì tôi, bà ta giận tôi một mẻ ra trò. Bà Marfa Petrovna đáng thƣơng của tôi cũng rất ƣa nịnh, và nếu tôi muốn, đĩ nhiên tôi đã chuyển đƣợc toàn bộ cơ ngơi của bà ta thành sở hữu của tôi từ khi bà còn sống.

(Chà, tôi uống rƣợu dữ quá, thành thử ba hoa tợn). Tôi mong cậu đừng giận nếu tôi nói rằng chính cái hiệu quả ấy cũng bắt đầu thấy thể hiện ở cô Avdotia Romanovna. Nhƣng tôi lại ngốc và thiếu kiên nhẫn nên mọi việc mới hỏng bét ra. Trƣớc kia Avdotia Romanovna cũng đã mấy lần rất đỗi phật ý vì cách nhìn của tôi (riêng có một lần thì lại càng phật ý đặc biệt), cậu có tin đƣợc không? Tóm lại, trong khóe mắt tôi mỗi ngày một ánh lên một tia lửa mạnh mẽ và trâng tráo, khiến cho cô ta sợ và rốt cục đẩy ra thù ghét. Không cần phải kể chi tiết làm gì, dù sao giữa hai chúng tôi cùng đâm ra bất hoà.

Đến đây tôi lại làm một việc dại dột nữa. Tôi bắt đầu đƣa ra những lời lẽ hết sức thô tục để nhạo báng tất cả những thứ tuyên truyền, thuyết giáo đó; Parasa lại đƣợc đƣa lên sân khấu, mà cũng không phải chỉ một mình ả ta, nói tóm lại, nhà tôi trở thành một thứ Xodom(5). Chao ôi, cậu Rodion Romanovich, giá cậu đƣợc trông thấy dù chỉ một lần thôi đôi mắt của Avdotia Romanovna những khi quắc lên long lanh nhƣ thỉnh thoảng trong thời gian ấy! Bây giờ tôi say thật rồi, tôi uống hết cả

cốc rồi, nhƣng cái đó không hề gì, tôi vẫn nói thật đấy: tôi xin quả quyết với cậu rằng đêm đêm tôi mơ thấy ánh mắt ấy; cuối cùng tôi không sao chịu nổi tiếng sột soạt của chiếc áo dài nàng mặc nữa.

Quả thật dạo ấy tôi tƣởng đã sắp lên chứng kinh phong đến nơi, tôi chƣa bao giờ tƣởng tƣợng mình có thể điên dại lên đến mức ấy. Tóm lại thế nào cũng phải làm lành; nhƣng bấy giờ không thể làm lành đƣợc nữa rồi. Cậu thử tƣởng tƣợng xem lúc ấy tôi đã làm gì? Con ngƣời ta có thể điên dại, cuồng si đến chừng nào! Đã điên dại lên rồi thì đừng bao giờ mƣu toan việc gì hết, cậu Rodion Romanovich ạ. Tôi suy tính rằng Avdotia Romanovna dù sao cũng chỉ là một cô gái nghèo hèn (Ồ, xin lỗi, tôi không định nói thế, nhƣng chữ nghĩa thì có gì là quan trọng, đằng nào cũng vẫn một nội dung ấy thôi mà) tóm lại, cô ta sống bằng sức lao động của hai bàn tay, cô ta lại còn phải nuôi mẹ

nuôi anh (Ồ, quỷ thật, cậu lại nhăn mặt…), nghĩ thế tôi quyết định xim biếu cô toàn bộ tất cả tiền bạc của tôi (dạo ấy tôi có thể có đến ba vạn rúp) để cô ta cùng tôi đi trốn, trốn lên đây, lên Petersburg thôi cũng đƣợc: Lẽ dĩ nhiên tôi sẵn sàng thề thốt yêu đƣơng trọn đời. hứa hẹn hạnh phúc cực lạc vân Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

vân, vân vân. Cậu có tin đƣợc không, lúc ấy tôi si mê đến nỗi ví thử nàng có bảo tôi cắt cổ hay đầu dộc bà Marfa Petrovna để lấy nàng, tôi sẽ làm ngay tức khắc. Nhƣng cơ sự rốt cục vỡ lở thảm hại nhƣ cậu đã biết, và cậu cũng có thể tự mình đoán đƣợc tôi điên cuồng lên đến chừng nào khi đƣợc biết bà Marfa Petrovna đi đào ở đâu ra cái tên cạo giấy Lugin chó đểu ấy và hầu nhƣ đã dàn xếp xong cuộc hôn nhân, - thực chất mà nói thì nhƣ vậy cũng chẳng khác gì những lời đề nghị của tôi, có phải không? Có phải không nào? Đúng thế chứ còn gì nữa? Tôi nhận thấy cậu bắt đầu nghe rất chăm chú… cậu thật là một chàng thanh niên rất thú vị!

Xvidrigailov sốt ruột nện quả đấm lên bàn, hắn đỏ dừ cả mặt ra. Raxkonikov thấy rất rõ rằng cốc sâm banh hay cốc rƣợu gì đấy mà hắn đã nhấp dần từng ngụm nhỏ hết từ lúc nào không biết đã có một tác dụng không lành mạnh đối với hắn, bèn quyết định lợi dụng cơ hội nầy. Chàng thấy Xvidrigailov rất khả nghi.

- Ấy đã thế thì bấy giờ tôi hoàn toàn tin chắc rằng ông lên đây là vì em gái tôi, - Chàng nói thẳng với Xvidrigailov không giấu giếm, để trêu gan cho lão tức thêm…

- C hà thôi, - Xvidrigailov nhƣ chợt trấn tĩnh đƣợc, - Thì tôi đã nói với cậu… vả lại em cậu không thể

nào dung thứ đƣợc tôi.

- Thì tôi vẫn biết chắc là nó không thể dung thứ, nhƣng vấn đề bây giờ không phải ở chỗ đó.

- Cậu có biết chắc là cô ta không thế? - Xvidrigailov nheo mắt và mỉm cƣời ngạo nghễ - Cậu nói đúng: cô ta không yêu tôi; nhƣng cậu đừng bao giờ nói một điều gì cả quyết về những việc xảy ra giữa hai vợ chồng hay giữa hai ngƣời nhân tình nhân ngãi. Ở đây bao giờ cũng có một khía cạnh mà trên đời không bao giờ có ai biết đƣợc ngoài hai ngƣời trong cuộc. Cậu dám nói quả quyết rằng Avdotia Romanovna nhìn tôi một cách kinh tởm?

- Cứ theo một vài câu nói, một vài ý của ông trong khi kể chuyện, tôi nhận thấy rằng đến bây giờ ông vẫn còn có những ý định riêng, những âm mƣu mà ông định tiến hành gấp, nhằm vào Dunia, dĩ nhiên là những âm mƣu đê tiện.

- Sao! Tôi đã buột mồm nói ra những câu, những ý nhƣ thế à? - Xvidrigailov bỗng hoảng hốt lên một cách hết sức ngây ngô, không hề để ý đến cái hình dung từ mà chàng dùng để đánh giá những âm mƣu của hắn.

- Thì ngay bây giờ ông cũng đang buột mồm đấy thôi. Chẳng hạn, ông sợ cái gì mà sợ lắm thế? Sao bây giờ ông bỗng đâm hoảng lên thế?

- Tôi sợ, tôi hoảng? Tôi sợ cậu chắc? Cậu sợ tôi thì có. Anh bạn trẻ ạ. Chà, kể cùng ngộ thật…Vả

chăng tôi say rồi, tôi biết lắm; lại suýt lỡ lời nữa rồi. Rƣợu quỳ rƣợu quái! Ê, đem nƣớc lã ra đây!

Hắn vớ lấy chai và chẳng nói chẳng rằng quăng ngay ra cửa sổ. Phillip bƣng nƣớc ra.

- Toàn là chuyện nhảm, - Xvidrigailov vừa nói vừa nhúng ƣớt chiếc khăn mặt chƣờm lên đầu, - Tôi chỉ cần nói một tiếng cậu cũng đủ đuối lý và tất cả những nghi ngờ của cậu tan ra tro. Chẳng hay cậu Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

có biết tôi sắp cƣới vợ không?

- Ông cũng đã có lần nói với tôi rồi thôi.

- Tôi có nói? Thế mà quên mất. Nhƣng dạo ấy tôi chƣa thể nói chắc chắn đƣợc, vì thậm chí tôi cũng chƣa trông thấy vị hôn thê bao giờ; tôi chỉ mới có ý định thôi. Ấy, còn bây giờ thì tôi đã có vị hôn thê, công việc đã xong xuôi, và giá không có những việc bức thiết thì thế nầy tôi cũng đƣa cậu lại đằng ấy ngay bây giờ, vì tôi muốn hỏi ý kiến cậu. Chà, quỷ thật, chỉ còn có mƣời phút. Cậu thử nhìn đồng hồ mà xem; tuy vậy tôi cũng xin kể cho cậu nghe, vì đây là một chuyện rất lý thú, chuyện tôi cƣới vợ ấy, nghĩa là cũng có chỗ lý thú riêng, kìa cậu đi đâu? Lại bỏ đi à?

- Không, bây giờ thì tôi không bỏ đi nữa đâu.

- Cậu ở lại hẳn? Để rồi xem! Tôi sẽ đƣa cậu đến đằng ấy, thật đấy, sẽ cho cậu xem mặt vị hôn thê của tôi nhƣng bây giờ thì chƣa, bây giờ thì cậu cũng sắp phải đi có việc. Cậu rẽ sang phải, tôi rẽ sang trái.

Cậu biết cái bà Resslich ấy chứ nhỉ? Thì cái bà Resslich hiện cho tôi thuê phòng trọ ấy mà? Cậu có nghe nói chứ? Kìa, cậu nghĩ gì thế, chính cái mụ Resslich mà ngƣời ta vẫn đồn là đã làm cho một con bé phải nhảy xuống sông ngay giữa mùa đông ấy mà, ấy, cậu có nghe nói chứ. Thế thì chính mụ

ta lo liệu cho tôi cả đấy; mụ ta bảo: ông bây giờ một thân một mình nhƣ thế chắc là buồn lắm. Ông nên chơi bời đi cho nó khuây khoả. Mà tôi thì tính lại âm thầm, buồn bã. Cậu tƣởng tôi vui lắm?

Không, tôi buồn lắm; tôi không làm hại ai: tôi cứ ngồi lì trong xó, có khi suốt cả ngày không nói với ai một câu. Cái con mẹ Resslich xó lá ấy trù tính nhƣ thế nầy đây, để tôi nói cậu nghe: tôi lấy vợ

đƣợc ít lâu sẽ phát chán, sẽ bỏ vợ đây mà đi, thế là cô vợ kia sẽ nằm lại trong tay mụ ta, mụ ta sẽ cho lƣu thông trên thị trƣờng, nghĩa là thị trƣờng thƣợng lƣu nhƣ hạng ta ấy, cao hơn nữa cũng nên. Mụ

ta bảo cô ấy có một ông cha liệt bất toại, một công chức hƣu trí, suốt ngày ngồi trên ghế bành, đã ba năm nay chân không cử động đƣợc. Mụ ta lại bảo mẹ cô là một ngƣời đàn bà khôn ngoan. Bà ta có một ngƣời con trai làm việc đâu ở các tỉnh, không đỡ đần gì cho cha mẹ cả. Cô gái lớn thì đã đi lấy chồng và từ đấy biệt tăm; lại phải nuôi báo cô hai đứa cháu (làm nhƣ trong nhà chƣa đủ miệng ăn), cô con gái út đang học dở trong trƣờng trung học thì đƣợc gọi về, một tháng nữa mới tròn mƣời sáu tuổi, thế nghĩa là một tháng nữa có thể cho đi lấy chồng nốt, là lấy tôi ấy. Tôi với mụ ấy đến; ở nhà họ đến là buồn cƣời: tôi tự giới thiệu: một nhà trang chủ goá vợ, có tên tuổi cô ít nhiều thân thế, có vốn - ấy, tuy tôi năm mƣơi còn cô ta mới mƣời sáu, nhƣng thế thì đã sao? Ai kế đến chuyện ấy. Thế

nào, cũng thú đấy chứ hả. Thú thật, ha ha! Giá cậu đƣợc trông thấy tôi nói chuyện với ông bố, bà mẹ.

Đƣợc xem tôi lúc ấy thì trả tiên cùng đáng! Cô ta bƣớc ra, nhún chân chào. Cậu thử tƣởng tƣợng mà xem, hãy còn mặc chiếc áo ngắn, thật là một nụ hoa chƣa nở, mặt đỏ bừng lên nhƣ trời rạng đông (dĩ

nhiên họ đã nói chuyện cho cô ta biết). Tôi không biết ý cậu đối với dung nhan phụ nữ ra sao, chứ

theo tôi thì cái tuổi mƣời sáu ấy, đôi mắt còn thơ ngây ấy, cái vẻ e lệ và những giọt nƣớc mắt thẹn thùng ấy theo tôi thì còn hơn cả nhan sắc, thế mà đằng nầy cô ta lại đẹp nhƣ một bức tranh nữa. Mái Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

tóc vàng nhạt, uốn thành từng búp nhỏ, đôi môi mọng, đỏ thắm, đôi bàn chân xinh xẻo thật mê hồn!

Ấy, thế là chúng tôi làm quen với nhau, tôi bảo là tôi phải vội về vì bận việc nhà, và đến ngày hôm sau, tức là ngày hôm kia, ông bố và bà mẹ đã chúc phƣớc cho hai trẻ. Từ dạo ấy hễ đến nhà là tôi bế

cô bé lên đùi ngay, và không đặt xuống đất nữa… Ấy, cô ta đỏ mặt tía tai lên, còn tôi thì cứ hôn lấy hôn để; bà mẹ thì dĩ nhiên khuyên bảo con rằng đây là chồng mày, và phải nhƣ thế mới đƣợc, tóm lại là một của quý! Và cái thời gian hiện nay, thời gian chƣa cƣới ấy, có lẽ lại còn thú hơn cả thời gian làm chồng kia. Ở đây có một cái gọi là la nature et la vérité(6) Ha ha! Tôi đã nói chuyện với cô bé hai lần: cô bé chẳng ngốc chút nào đâu; có lần có ta nhìn trộm tôi làm tôi cháy bùng lên nhƣ que diêm. Mà cậu ạ, mặt cô ta nhƣ kiểu mặt Đức bà của Raphael ấy. Ấy, Đức bà Xikxtin có một vẻ mặt huyền hoặc, vẻ mặt của một cô gái cuồng tín đang buồn tủi, cậu không để ý sao? Ấy, kiểu nhƣ thế

ấy. Vừa cầu phúc xong, đến hôm sau tôi mang lại nghìn rƣỡi ngay: một đồ trang sức bằng kim cƣơng, một cái khác bằng ngọc trai và một cái tráp bằng bạc dựng đồ trang điểm to bằng ngần nầy, lại thêm đủ thứ lặt vàt nữa, đến nỗi cô ta, cô Đức bà ấy, mặt mày cũng rạng rỡ cả lên. Hôm qua tôi đặt cô bé lên đùi, chắc là tôi làm sỗ sàng quá, thế là cô ta đỏ bừng mặt lên, trào cả nƣớc mắt ra, không chịu để cho tôi, tuy ngƣời nóng bừng lên. Cả nhà đi đâu vắng một lát, chúng tôi ngồi lại một mình, cô bé bỗng ôm chầm lấy cổ tôi (đây là lần đầu tiên), đôi tay bé nhỏ xiết chặt lấy tôi, hôn tôi và thế sẽ là một ngƣời vợ tốt, ngoan ngoãn và trung thành của tôi, sẽ làm cho tôi sung sƣớng, sẽ hiến dâng cả cuộc dời, hiến dâng mỗi phút trong đời mình, sẽ hy sinh tất cả, tất cả, và để đền đáp lại chỉ

xin tôi coi trọng cô ta mà thôi, không cần "biếu tặng quà cáp gì hết". Cậu cũng nên thừa nhận rằng đƣợc nghe một lời thổ lộ riêng tây nhƣ thế của một cô thiên thần mƣời sáu tuổi, mặt ửng đỏ lên vì một nỗi thẹn thùng trinh bạch, mắt rơm rớm những giọt lệ hân hoan, cũng thú đấy chứ? Phải không nào? Cũng đáng công đấy chứ hả? Đáng lắm chứ ấy… cậu ạ ta, ta đến nhà cô ấy đi, nhƣng bây giờ

thì chƣa đƣợc!

- Nói tóm lại, chính sự chênh lệch quái gở về tuổi tác và thể chất ấy nó kích thích dục tình của ông chứ gì? Mà chả nhẽ ông lại lấy vợ nhƣ thế thật hay sao?

- Còn gì nữa? Hẳn đi chứ! Mỗi ngƣời phải tự xoay xở cho mình và kẻ nào biết cách tự lừa dối mình hơn cả thì kẻ ấy sống vui vẻ hơn cả! Ha ha! Nhƣng sao cậu bỗng dƣng đâm ra đạo đức thế? Xin cậu rủ lòng tha thứ cho, tôi là một con ngƣời tội lỗi, hê! hê! hê!

- Thế nhƣng ông lại thu xếp cho con cái bà Katerina Ivanovna. Vả chăng… vả chăng ông cũng có những lý do riêng để làm nhƣ vậy… bấy giờ tôi đã hiểu hết.

- Nói chung tôi rất yêu trẻ, tôi rất yêu trẻ con, - Xvidrigailov cƣời phá lên. - Về phƣơng diện nầy tôi lại có thể kể cho cậu nghe một mẩu chuyện hết sức lý thú, chuyện ấy cho đến nay vẫn còn tiễp diễn.

Hôm đầu tiên lên đây tôi đi khắp các xó xỉnh mà, thì cậu bảo bảy năm không nếm mùi rồi còn gì.

Chắc cậu cũng để ý thấy rằng tôi không vội tìm gặp bạn bè cũ, tức là các bầu bạn ngày xƣa ấy mà.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Ấy tôi lại còn cố tránh họ càng lâu càng tốt, dẫu biết không, dạo ở thôn quê với bà Marfa Petrovna tôi khổ đến chết với những kỷ niệm về những xó xỉnh bí mật ấy: ở đấy ai biết cách thì có thể tìm đƣợc rất nhiều cái thú. Mẹ kiếp! Ngƣời ta chè chén say sƣa, thanh niên có học thức thì chẳng biết làm gì quay ra tự tiêu huỷ sinh lực trong những mơ ƣớc và mộng tƣởng cực kỳ viển vông, đâm đầu vào những học thuyết quái gở; bọn Do Thái ở đâu ùn ùn kéo đến vơ vét tiền bạc, và bọn còn lại thì thì nhau chơi bời truỵ lạc. Ngay từ mấy giờ đầu lên đến đây tôi đã lại ngửi thấy cái mùi quen thuộc của thành phố nầy. Tôi tình cờ sa vào một thứ gọi là dạ hội khiêu vũ, một cái tổ quỷ ghê ngƣời (tôi vốn thích loại tổ quỷ bẩn bẩn một chút kia). Dĩ nhiên ở đấy ngƣời ta nhảy một điệu căng-căng điên loạn, không đâu có và hồi tôi còn ở đây chƣa bao giờ thấy. Phải, tiến bộ ở chỗ ấy đấy.

Tôi chợt trông thấy một con bé độ mƣời ba tuổi, ăn mặc rất xinh xắn, đang nhảy với một tay sành sỏi; một tay khác nhảy đối diện với nó. Mẹ nó ngồi trên một chiếc ghế đặt sát tƣờng. Ấy, cậu thử

tƣởng tƣợng điệu căng-căng nó thế nào! Con bé thẹn thùng đỏ mặt, cuối cùng cảm thấy nhục và bắt đầu khóc. Tay sành nhảy kia ôm lấy nó mà quay cuồng và làm bộ làm tịch trƣớc mặt nó, xung quanh mọi ngƣời đều cƣời phá lên. Những lúc nhƣ thế tôi thích cái công chúng ở đây lắm, tuy là loại công chúng của điệu căng-căng. Họ cƣời ha hả và reo: "Phải đấy, phải nhƣ thế mới đƣợc. Ai bảo cho trẻ

con đến đây". Tôi thì tôi cần quái gì, mà việc gì đến tôi, họ giải sầu có theo đúng logic, hay không thì tôi cân quái gì? Tôi lập tức chọn chỗ ngồi bên cạnh bà mẹ và bắt đầu kể lể nào tôi cũng là ngƣời ở

nơi khác mới đến, nào ở đây toàn là những bọn vô học, nào là họ không biết phân biệt thế nào là giá trị chân chính và không biết kinh nể ngƣời tử tế cho phải đạo, tôi nói hở ra cho họ biết là tôi có nhiều tiền; tôi mời họ lên xe ngựa của tôi và đƣa họ về nhà chọ trọ trong một buồng thuê lại của ngƣời ta, vì họ vừa mới đến Petersburg. Tôi làm quen với họ. Họ tuyên bố rằng đƣợc làm quen với tôi nhƣ thế

nầy, cả mẹ lần con đều lấy làm hân hạnh; tôi đƣợc biết rằng họ chẳng có tiền mong gì cả, họ lên đây là để xin xỏ một việc gì ở một công sở nào đây; tôi bèn tự nguyện giúp đỡ cho tiền; tôi lại đƣợc biết rằng họ đến dự buổi dạ hội ấy vì tƣởng lầm rằng ở đấy ngƣời ta dạy khiêu vũ thật; tôi tình nguyện góp phần giáo dục cô bé, dạy cho cô ta học tiếng Pháp và học khiêu vũ. Hai mẹ con hoan hỉ nhận lời cho đó là một vinh dự lớn, và từ đấy tôi quen thân… Cậu có muốn thì ta sẽ đến đằng ấy, nhƣng bây giờ thì chƣa đƣợc.

- Ông đừng có kể những chuyện bẩn thỉu, hèn hạ ấy ra đây nữa, đồ dâm đãng, đồ hèn mạt!

- Thật là một Schiller đúng Schiller của chúng ta đây rồi! Où la vertu va-t-elle se niche(7). Cậu ạ, tôi sẽ cố ý kể cho cậu nghe những chuyện nhƣ thế, cốt để nghe những tiếng kêu than của cậu. Nghe khoái lắm!

- Còn phải nói. Ông trong lúc nầy tôi không thấy mình lố bịch hay sao? - Raxkonikov lẩm bẩm, vẻ

hằn học.

Xvidrigailov cƣời phá lê ông ổng; cuối cùng hắn gọi Philip, trả tiền và rời ghế đứng dậy: Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Thôi tôi say thật rồi, Nói chuyện thế là đủ rồi! - hắn nói, - khoái thật.

- Cố nhiên là ông phải thấy khoái lắm, - Raxkonikov cũng đứng dậy nói, - đối với một ke dâm ô đã chán chƣờng nhƣ ông mà kể những thành tích nhƣ vậy, trong khi đang âm mƣu một việc gì cùng bỉ

ổi không kém thì gì mà chả khoái, nhất lại kể trong những hoàn cảnh nhƣ thế nầy, và kể cho một ngƣời nhƣ tôi… Có sức kích thích lắm.

- À nếu thế, - Xvidrigailov vừa đáp vừa nhìn Raxkonikov, hơi có vẻ ngạc nhiên - nếu thế thì chính cậu cũng là một tay vô sỉ ra trò. Ít nhất cậu cũng có nhiều bản lĩnh. Cậu có thể nhận thức đƣợc nhiều, nhiều lắm… mà cũng có thể làm nhiều. Nhƣng thôi, thế là đủ. Tôi thành thật lấy làm tiếc là nói chuyện với cậu đƣợc ít quá, nhƣng cậu không thoát đƣợc tôi đâu… Đấy, cậu cứ đợi một chút mà xem…

Xvidrigailov bƣớc ra khỏi quán rƣợu. Raxkonikov ra theo. Xvidrigailov cũng không say gì mấy; đầu hắn chỉ choáng váng một lúc, nhƣng hơi men mỗi chốc một rút dần. Hắn nhƣ đang lo lắng về một việc gì hết sức quan trọng, mặt cứ cau lại. Hình nhƣ hắn đang chờ đợi một việc gì sắp xảy đến, khiến hắn bồi hồi lo sợ. Trong những phút sau cùng, thái độ của hắn đối với Raxkonikov tự dƣng thay đổi hẳn, mỗi lúc một thêm thô lỗ và ngạo mạn. Raxkonikov cũng để ý thấy thế và cũng đâm lo. Chàng bắt đầu thấy Xvidrigailov có điều gì rất khả nghi, và quyết định đi theo hắn.

Hai ngƣời đã xuống đến vỉa hè.

- Cậu rẽ sang phải, tôi rẽ về phía trái, hay có lẽ ngƣợc lại cũng đƣợc, nhƣng có điều adieu, mon plaisir(7) rất mong gặp lại cậu.

Đoạn hắn rẽ sang phải, đi về phía chợ Hàng Rơm.

Chú thích:

(1) Điếu văn (tiếng Pháp)

(2) Razum có nghĩa là lương tri, lý trí

(3) Ý muốn nói một người làm cách mạng

4) Vexta là nữ thần của lửa và của gia đình (cổ Hy Lạp) (5) Xodom là một thành phố cũ của xứ Palestin, dân ở đấy hoang dâm đến cực độ, cho nên thành phố đã bị lửa nhà trời thiêu huỷ hoàn toàn để trừng phạt (Kinh Thánh) (6) Tính tự nhiên và chân thật (tiếng Pháp)

(7) Đức hạnh sẽ biết trốn vào đâu (tiếng Pháp)

(8) Xin chào anh bạn rất lý thú (tiếng Pháp).

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 34

Phần VI

Raxkonikov đi theo hắn.

Thế là thế nào? - Xvidrigailov quay lại, kêu lên - Hình nhƣ tôi đã bảo…

- Thế nghĩa là bây giờ tôi sẽ không rời ông ra đâu!

- Sa - a - ao?

Hai ngƣời cùng dừng lại nhìn nhau một lát nhƣ thế dò sức nhau.

- Qua tất cả những câu chuyện dở tỉnh dở say của ông, - Raxkonikov nói rất xẵng, - tôi đã đi đến kết luận chắc chắn, là ông không những không từ bỏ những ý định bỉ ổi của ông về em tôi; mà hơn nữa còn bận tâm hơn bao giờ hết vì những ý định đó. Tôi biết sang nay em tôi có nhận đƣợc một bức thì gì không rõ. Ông thì suốt buổi ngồi không yên. Cứ cho là ông đã đào đâu ra đƣợc một mụ vợ ở dọc đƣờng, nhƣng điều đó chẳng có nghĩa lý gì. Tôi muốn tự mình tìm biết cho ra nhẽ.

Thật ra Raxkonikov cũng khó lòng có thể nói rõ lúc bấy giờ chàng muốn gì và tự mình muốn tìm biết cái gì cho ra lẽ.

- À ra thế? Cậu muốn tôi gọi cảnh sát lại không?

- Gọi đi!

Hai ngƣời lại đứng yên một lát, mặt sát mặt. Cuối cùng, Xvidrigailov thay đổi sắc mặt, thấy rõ rằng Raxkonikov không sợ hãi trƣớc lời hăm doạ, hắn bỗng quay ra hết sức vui vẻ và thân mặt.

- Cậu thật đến hay! Hồi nãy tôi đã cố ý không nói đến chuyện cậu, tuy dĩ nhiên tôi cũng đang tò mò điên cả ruột lên. Thật là một chuyện huyễn hoặc. Tôi cũng muốn để lần khác, nhƣng quả thật một ngƣời chết cũng đến phát cuồng lên với cậu… Thôi đƣợc, ta cùng đi, nhƣng xin nói trƣớc là bây giờ

tôi chỉ ghé về nhà một phút để lấy tiền; sau đó tôi sẽ khoá phòng lại, thuê xe ra các đảo và ở suốt buổi tối ngoài ấy. Thế thì cậu đi theo tôi làm gì?

- Tôi có việc đến đằng ấy, nhƣng không phải đến ông, mà đến cô Sofia Xemionovna để xin lỗi vì đã không đi đƣa đám đƣợc.

- Cái đó tuỳ cậu nhƣng Sofia Xemionovna hiện không có nhà. Cô ấy dẫn cả ba đứa trẻ đến nhà một bà mệnh phụ già, trƣớc có quen với tôi từ lâu, vẫn đứng đầu một cô nhi viện nào đấy. Tôi đã làm cho bà ta mê mẩn tâm thần khi đƣa món tiền dành cho ba chim non của bà Katerina Ivanovna, ngoài ra Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lại còn cúng thêm tiền cho viện và cuối cùng kể chuyện cô Sofia Xemionovna cho bà ta nghe cặn kẽ

từng chi tiết không giấu giếm gì hết. Ấn tƣợng gây nên thật không sao tả xiết. Chính vì thế mà Sofia Xemionovna đƣợc mời nội nhật hôm nay đến trình diện tại khách sạn X., nơi bà mệnh phụ tạm trú khi từ biệt thự về.

- Không hề gì! Tôi vẫn cứ ghé!

- Tuỳ cậu đấy, nhƣng tôi thì tôi không đi với cậu đâu; việc gì đến tôi! Đấy, đến nơi rồi, cậu ạ, tôi biết chắc rằng sỡ dĩ cậu nhìn tôi một cách ngờ vực nhƣ vậy là vì tôi đã tế nhị giữ ý, không hỏi han gì làm phiền đến cậu… cậu hiểu chứ? Cậu thấy nhƣ vậy lạ quá chứ gì; tôi đánh cuộc với cậu đấy! Ấy, thế

thì cậu cũng nên tế nhị một tí!

- Tế nhị mà lại đi nghe trộm?

- À cậu muốn nói đến chuyện ấy? - Xvidrigailov phì cƣời, - phải, cậu mà không nhắc đến chuyện ấy thì mới đáng lấy làm lạ. Ha ha! Tuy tôi cũng có hiểu đƣợc đôi chút những điều mà cậu… đã bày trò… ở đằng ấy và có kể cho Sofia Xemionovna nghe nhƣng thế là thế nào? Tôi có lẽ là một ngƣời hết sức lạc hậu, và không sao hiểu lấy đƣợc chút gì. Cậu cắt nghĩa cho tôi với cậu, tôi van cậu đấy, Cậu hãy đem các nguyên lý mới ra chỉ giáo cho tôi!

- Ông không thể nghe thấy gì hết. Ông chỉ nói láo thôi!

- Thì tôi có muốn nói chuyện ấy đâu! (tuy tôi cũng có nghe thấy chứ không phải không). Không, tôi muốn nói là cậu cứ than vắn thở dài mãi! Cái anh chàng Schiller ở trong cậu không ngớt lên tiếng phẫn nộ. Thế rồi bây giờ lại "không đƣợc nghe trộm!". Nếu thế thì cậu đi mà báo với nhà chức trách rằng tôi vừa gặp một trƣờng hợp thế nầy thế kia: trong lý thuyết của tôi thấy có một chỗ sai lầm nhỏ.

Còn nếu cậu tin chắc rằng nghe trộm là không thể đƣợc, còn những mụ già kia thì có thể lấy bất cứ

thứ gì mà bổ cho chết cùng xong, tuỳ thích, thì cậu hãy trốn sang Mỹ đi cho nhanh! Trốn đi anh bạn trẻ ạ? Có lẽ hãy còn kịp đấy. Tôi nói thật đấy. Không có tiền? Tôi sẽ cho tiền đi đƣờng.

- Tôi tuyệt nhiên không nghĩ đến chuyện ấy, - Raxkonikov bực bội ngắt lời.

- Tôi hiểu (vả chăng cậu cũng đừng ngại: không muốn thì đừng nói nhiều làm gì cho nó mệt); tôi hiểu cậu nghĩ đến cái gì rồi, vấn đề luân lý chứ gì? Cái đạo làm ngƣời, làm công dân chứ gì? Cậu cứ

gạt sang một bên cho tôi; bây giờ cậu cần gì nghĩ đến những vấn đề ấy? Hê - hê! Vì cậu vẫn là một công dân, vẫn là một con ngƣời? Đã thế thì đừng có thò mũi vào đấy, không nên dính vào những việc không phải việc mình. Hay cậu cứ cho một viên đạn vào óc; sao, hay là không thích?

- Hình nhƣ ông cố ý muốn trêu tức tôi để tôi bỏ đi thì phải…

- Cậu nầy gàn thật, nhƣng đến nơi rồi. Xin mời cậu lên thang gác. Cậu thấy không, đây là cửa vào phòng Sofia Xemionovna, cậu nhìn mà xem nầy không có ai nhà hết. Cậu không tin à? Thì cứ hỏi ở

nhà ông Kapernaumov: cô ấy vẫn giữ chìa khoá ở nhà ông ấy đấy. Đây chính madame de Kapernaumov đây rồi, hả? Cái gì? (Bà ta hơi điếc). Cô ấy đi rồi à? Đi đâu? "Đi" cậu nghe ra chƣa?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Cô ấy đi vắng, có lẽ đến khuya mới về. Nào bây giờ mời đến phòng tôi. Vì cáu cũng muốn đến tôi thì phải? Đây, phòng tôi đây rồi. Madame Resslich không có nhà. Bà nầy lúc nào cũng bận chạy chọt ở

đâu đâu, nhƣng là ngƣời rất tốt, tôi cam đoan với cậu nhƣ vậy… có lẽ bà ta có thể giúp cậu đƣợc, nếu cậu khôn ngoan hơn một tí. Đây, xin cậu thấy cho: tôi lấy trong bàn giấy ra tờ ngân phiếu năm phân nầy (cậu xem, tôi còn vô khối tờ nhƣ thế!), tờ nầy sẽ đem đổi ngay hôm nay lấy tiền vàng thật. Đấy, cậu thấy chƣa? Không có lý gì lại mất thì giờ nhiều hơn nữa. Khoá ngăn kéo lại, khoá phòng lại, và thế là chúng ta lại ra cầu thang rồi. Nào, nếu cậu muốn, ta thuê chiếc xe ngựa! Chà tôi cần ra các đảo mà. Cậu có thích đi dạo một vòng không? Đây, tôi thuê chiếc xe song mã nầy đến mũi Yelaghin, sao? Cậu từ chối à? Cậu không chịu đƣợc nữa à? Không sao, ta cứ đi cho một lát. Hình nhƣ trời muốn mƣa thì phải, không sao: ta lên xe đi…

Xvidrigailov đã ngồi lên xe. Raxkonikov nhận thấy những mối ngờ vực của mình, ít nhất là lúc nầy, không có căn cứ. Không đáp lấy một lời, chàng quay lại và đi ngƣợc về phía Chợ hàng Rơm. Giá dọc đƣờng chàng ngoảnh lại dù chỉ một lần thôi, chàng sẽ có đủ thì giờ trông thấy Xvidrigailov mới ngồi xe đi đƣợc độ trăm bƣớc đã báo đỗ lại, trả tiền và bƣớc xuống vỉa hè.

Nhƣng bấy giờ chàng không còn trông thấy gì đƣợc hết, chàng đã rẽ ngoặt qua một góc phố. Một cảm giác ghê tởm sâu sắc giục chàng tránh xa Xvidrigailov. "Thế mà mình lại có lúc chờ mong một cái gì ở con ngƣời gian ác, thô bỉ, dâm ô, đốn mạt ấy!" - Chàng bất giác thốt lên. Quả tình Raxkonikov thốt ra lời phán đoán ấy quá vội vàng và nông nỗi. Trong hoàn cảnh của Xvidrigailov có một cái gì ít nhất cũng tao trùm lên thân thể hắn một màu sắc độc đáo, nếu không phải là huyền bí.

Còn về phần em gái chàng thì Raxkonikov vẫn một mực tin rằng Xvidrigailov sẽ không chịu buông tha. Nhƣng bây giờ mà cứ phải suy đi nghĩ lại mãi về chuyện nầy thì khổ quá, không sao chịu đƣợc.

Theo thói quen, chàng đi một mình đƣợc vài mƣơi bƣớc lại chìm đắm vào một cõi mơ màng sâu thăm thẳm.

Bƣớc lên cầu, chàng dừng chân bên lan can và bắt đầu nhìn xuống nƣớc. Trong khi đó có một ngƣời đang đứng cạnh chăm chú nhìn chàng: Avdotia Romanovna.

Hai ngƣời đã gặp nhau ở đầu cầu, nhƣng chàng không nhận ra em, cứ đi thẳng. Dunia chƣa bao giờ

gặp anh ở giữa đƣờng nhƣ thế nầy nên kinh ngạc đến choáng ngƣời đi. Nàng dừng lại, phân vân không biết có nên gọi anh hay không. Bỗng nàng trông thấy Xvidrigailov đang từ phía Chợ hàng Rơm hấp tấp đi lại.

Nhƣng trong khi đến gần, hắn ta hình nhƣ có ý lén lút và đề phòng. Hắn không đi lên cầu, mà lại dừng chân bên vỉa hè cách đấy một quãng, cố hết sức làm sao cho Raxkonikov đừng trông thấy mình. Dunia thì hắn đã trông thấy từ lâu. Hắn bắt đầu ra hiệu cho nàng. Nàng có cảm giác nhƣ những dấu hiệu của hắn muốn van xin nàng đừng gọi anh, cứ để mặc chàng, và hãy đến gặp hắn ta, Dunia làm theo. Nàng rón rén đi vòng qua chỗ Raxkonikov đứng và đi về phía Xvidrigailov.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Ta đi nhanh lên, - Xvidrigailov thì thầm bên tai nàng.

- Tôi không muốn để Rodion Romanovich biết cuộc gặp gỡ giữa chúng ta. Tôi xin báo để cô biết rằng vừa rồi tôi với cậu ấy ngồi với nhau trong một quán rƣợu gần đây. Cậu ấy đến tìm tôi ở đấy. Tôi phải chật vật lắm mới gỡ ra đƣợc. Không hiểu sao cậu ta biết tôi có gửi thƣ cho cô, và có ý nghi ngờ

thế nào đấy. Chắc không phải cô nói cho cậu ấy biết đấy chứ? Mà nếu không phải cô thì ai?

- Bây giờ đã đi khuất vào góc phố thế nầy, - Dunia ngắt lời hắn, - anh tôi không trông thấy đƣợc đâu.

Tôi xin nói cho ông biết là tôi sẽ không đi đâu nữa. Có gì ông cứ đứng đây mà nói; những chuyện ấy có thể nói ở giữa phố cũng đƣợc.

- Trƣớc hết chuyện ấy không thể nào nói ở giữa phố đƣợc; thứ đến là cô cũng phải nghe cả cô Sofia Xemionovna nói chuyện nữa; thứ ba là tôi sẽ cho cô xem một số tài liệu… Ấy thế cuối cùng nếu cô không thuận vào nhà tôi, thì tôi sẽ không xin giãi bày gì nữa và xin cáo lui ngay tức khắc. Đồng thời xin cô đừng quên rằng một điều bí mật rất thú vị của anh cô hiện đang hoàn toàn nằm trong tay tôi.

Dunia dừng lại, phân vân, và đƣa mắt nhìn Xvidrigailov xoi mói.

- Cô sợ cái gì nhỉ! - hắn nói, giọng điềm tĩnh, - thành phố khác thôn quê chứ? Mà ngay nhƣ ở thôn quê cô cũng làm hại tôi nhiều hơn là tôi làm hại cô, còn nhƣ ở đây…

- Cô Sofia Xemionovna đã đƣợc biết trƣớc chƣa?

- Chƣa tôi chƣa nói gì với cô ấy hết, thậm chí tôi cùng không chắc cô ta hiện to nhà hay không. Chắc là có thì phải. Hôm nay cô ta vừa chôn cất xong bà mẹ kế: trong một ngày nhƣ thế thì ai lại đi thăm viếng bao giờ. Tôi không muốn nói cho ai biết chuyện đó quá sớm: thậm chí tôi còn có phần hối hận là đã nói cho cô biết. Trong trƣờng hợp nầy một lời nói bất cẩn hết sức nhỏ nhặt cũng có thể thành một lời tô giác. Ấy, tôi ở nhà nầy, ta sắp đến rồi đấy. Kia là ngƣời gác cổng nhà chúng tôi; ngƣời gác cổng biết, tôi rất rõ; đấy, hắn chào tôi; hắn thấy tôi đi với một ngƣời đàn bà, và dĩ nhiên là đã có đủ

thì giờ nom rõ mặt cô, và nhƣ vậy là có lợi cho cô: nếu cô có ý sợ tôi và nghi ngờ tôi. Tôi ăn nói thô lỗ nhƣ vậy xin cô bỏ qua cho. Tôi thuê lại phòng của khác ở đây. Cô Sofia Xemionovna ở sát vách phòng tôi, cũng thuê lại. Cả tầng nầy đều cho thuê. Có gì mà cô sợ sệt nhƣ trẻ con thế? Tôi đáng sợ

đến thế kia ƣ?

Mặt Xvidrigailov rúm ró lại thành một nụ cƣời ra vẻ kẻ cả; nhƣng bấy giờ hắn cũng thật khó mà cƣời đƣợc. Trống ngực hắn đánh thình thình, hơi thở cứ nghẹt lại. Hắn cố ý nói thật to để che giấu nỗi xúc động mỗi lúc một tăng; nhƣng Dunia không có thì giờ nhận thấy hắn xúc động khác thƣờng nhƣ vậy; nàng đang quá bực mình vì câu của hắn vừa nói rằng nàng sợ hắn nhƣ đứa trẻ và hắn là một ngƣời đáng sợ đối với nàng.

- Tuy tôi cũng biết ông là ngƣời… bất lƣơng, nhƣng tôi không sợ ông một chút nào đâu. Ông đi trƣớc đi, - nàng nói, bề ngoài có vẻ điềm tĩnh: nhƣng mặt nàng cứ tái nhợt đi.

Xvidrigailov đứng chắn trƣớc phòng Sonya.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Xin phép hỏi cô có nhà không ạ. Không có. Thế thì xúi quá: Nhƣng tôi biết là cô ta có thể về sớm.

Chắc chắn cô ta chỉ có thể đến nhà bà mệnh phụ nọ để xin cho mấy đứa trẻ mồ côi. Mẹ chúng vừa chết. Tôi cũng có giúp họ lo liệu. Nếu mƣời phút nữa mà cô Sofia Xemionovna không về thì nội hôm nay tôi sẽ báo cô ấy đến đằng cô, nếu cô muốn. A phòng tôi kia rồi. Tôi ở hai phòng nầy. Sau cánh cửa nầy là nhà bà Resslich, ngƣời cho tôi thuê lại phòng. Bây giờ mời cô nhìn vào đây, tôi xin chí cho cô xem những tài liệu chính của tôi: từ phòng ngủ của tôi có cánh cửa nầy ăn thông sang hai căn phòng hoàn toàn bỏ trống, chƣa có ngƣời thuê, hai căn phòng ấy đấy… cô cần nhìn cho kỹ hơn tí nữa…

Xvidrigailov ở hai căn phong có sẵn bàn ghế khá rộng. Dunia đƣa mắt ngờ vực nhìn quanh, nhƣng không hề thấy có gì khác thƣờng trong cách bày biện cũng nhƣ trong cách phân bố các phòng, tuy nếu tinh ý cũng có thể nhận thấy một cái gì, chẳng hạn nhƣ căn phòng của Xvidrigailov nằm ở giữa hai phòng không ngƣời ở. Muốn vào phòng hắn không thể đi thẳng từ hành lang, mà phải đi qua hai căn phòng của bà chủ hầu nhƣ bỏ trống. Từ căn phòng ngủ, Xvidrigailov mở một cánh cửa vốn khoá chặt và chỉ cho Dunia xem một gian khác cũng bó trống, dành để cho thuê. Dunia dừng lại trƣớc ngƣỡng cửa không hiểu ngƣời ta cho mình xem những thứ đó để làm gì, nhƣng Xvidrigailov đã vội vàng giảng giải:

- Đây nầy, cô xem gian phòng lớn thứ hai nầy. Xin cô lƣu ý đến cánh cửa nầy. Nó đã đƣợc khoá chặt. Cạnh cửa có một chiếc ghế: cả hai phòng thì chỉ cõ mỗi một chiếc ghế nầy. Đó là tôi đƣa từ

phòng tôi sang để ngồi nghe cho thoải mái. Ngay sau cánh cửa ấy là chiếc bàn của Sofia Xemionovna, hôm ấy cô ta ngồi đấy nói chuyện với Rodion Romanovich, còn tôi thì ngồi đây trên ghế nầy, để nghe trộm, hai tối liền, mỗi tối đen hai tiếng đồng hồ, và dĩ nhiên là cũng có biết đƣợc ít nhiều, cô nghĩ sao?

- Ông nghe trộm à?

- Vâng, tôi nghe trộm: bây giờ trở về phòng tôi đi, ở đây cũng chẳng có chỗ nào mà ngồi nữa.

Hắn dẫn Avdotia Romanovna quay trở lại căn phòng thứ nhất của hắn dùng làm phòng khách, và mời nàng ngồi xuống một chiếc ghế tựa. Còn hắn thì ngồi ở đầu bàn phía bên kia, cách nàng ít nhất đến một xa-gien, nhƣng hình nhƣ trong mắt hắn lại ánh lên cái tia lửa hồi nào đã làm cho Dunia hoảng sợ.

Nàng rùng mình và lại đƣa mắt ngờ vực nhìn quanh. Đó là một cử chỉ vô ý thức; hình nhƣ nàng không muốn để lộ ý nghĩ ngại. Nhƣng cái vị trí cách biết của phòng Xvidrigailov rốt cục đã khiến nàng lo sợ. Nàng toan hỏi xem ít nhất bà chủ trọ của Xvidrigailov có ở nhà không, nhƣng rồi lại thôi… vì tự trọng. Hơn nữa, lòng nàng đang khắc khoải vì một nỗi đau khổ khác, còn mạnh hơn nỗi lo sợ cho mình không biết bao nhiêu mà kể. Nàng bứt rứt không sao chịu nổi.

- Bức thƣ của ông đây, - nàng đặt bức thƣ lên bàn nói. - Những điều ông viết trong thƣ không thể nào Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

có đƣợc, ông có ám chỉ đến việc anh tôi có phạm một tội ác gì đấy. Ông ám chỉ quá rõ, bây giờ ông đừng hòng cải chính. Thế thì xin ông biết cho rằng tôi đã nghe nói đến cái chuyện nhảm nhí nầy, trƣớc cả ông và không hề tin lấy một chữ. Đó là một mối nghi ngờ bỉ ổi và lố bịch. Tôi biết rõ đàu đuôi chuyện nầy, tôi biết rõ vì đâu ngƣời ta bày đặt ra nó và bày đặt ra nhƣ thế nào. Ông không thể

có lấy một bằng chứng nào hết. Ông có hứa là sẽ chứng minh: thế thì ông nói đi! Nhƣng xin ông biết trƣớc cho rằng tôi không tin ông đâu! Tôi không tin!

Mấy câu vừa rồi Dunia nói vội vã, rất nhanh, và trong giây lát mặt nàng chợt đỏ bừng lên.

- Nếu cô không tin thì lẽ nào cô lại có thể mạo hiểm đến phòng tôi một mình? Thế thì tại sao cô đến?

Chỉ vì hiểu kỳ thôi ƣ?

- Đừng có làm khổ tôi nữa, nói đi, nói đi!

- Quả cô là một ngƣời con gái can đảm, cái đó chẳng cần phải nói nữa! Thật tình tôi cứ tƣởng cô sẽ

yêu cầu ông Razumikhin đƣa cô đến đây. Nhƣng chẳng thấy ông ta cùng đi với cô hay lẩn quất đâu quanh đây, tôi đã nhìn kỹ rồi đấy. Thật là quả cảm; thế nghĩa là cô muốn cứu Rodion Romanovich.

Vả chăng, ở cô thì cái gì cũng thần tiên cả… Còn nhƣ anh cô thì tôi biết nói thế nào đây? Vừa rồi chỉnh mắt cô có trông thấy cậu ấy. Cô thấy cậu ấy thế nào?

- Ông chỉ căn cứ vào cái vẻ bề ngoài ấy thôi sao?

- Không, tôi không căn cứ vào đấy, tôi căn cứ vào những lời lẽ của chính cậu ấy nói ra. Đấy, cậu ta đã đến đây gặp có Sofia Xemionovna hai tối liền. Tôi đã chỉ cho cô biết họ ngồi ở đâu. Cậu ấy đã thú hết với cô ta. Cậu ấy là một kẻ sát nhân. Cậu ấy đã giết mụ già cho vay lãi có giữ cả đồ cầm của cậu ấy; cậu ấy giết cả em gái mụ già, một mụ lái buôn tên là Lizaveta, tình cờ bƣớc vào phòng trong khi cậu ấy giết mụ già. Cả hai đều bị cậu ấy giết bằng một cây rìu mang sẵn trong ngƣời. Cậu ấy giết hai chị em để lấy của, vẫn cũng lấy của thật, cậu lấy một ít tiền và mất thứ đồ đạc…

Chính cậu ấy nói cặn kẽ tất cả những chuyện ấy với cô Sofia Xemionovna; mỗi một mình cô ta biết chuyện đấy: nhƣng cô ta không hề can dự vào vụ giết ngƣời, dù là bằng lời nói hay bằng hành động: trái lại cô ta cũng kinh hoảng đúng nhƣ cô bây giờ. Cô cứ yên trí, cô ấy không tố giác cậu ấy đâu.

- Không thể nhƣ thế đƣợc! - Dunia thều thào, hai môi trắng bệch ra nhƣ môi ngƣời chết, - Không thể

đƣợc, không có lý gì, không hề có lấy một tí lý do gì… Ông nói dối! Ông nói dối!

- Cậu ấy giết ngƣời để lấy của, lý do chỉ có thế. Cậu ta lấy tiền và lấy đồ đạc. Quả tình, theo nhƣ lời cậu ấy thú nhận thì cậu ấy không dùng đến tiền, cũng không dùng đến đồ đạc mà lại đem giấu dƣới một tảng đá nào đấy, và hiện nay các thứ vẫn còn ở chỗ cũ. Nhƣng sở dĩ nhƣ vậy là vì cậu ta không dám dùng đến.

- Nhƣng có lẽ nào anh ấy lại có thể lấy trộm của ngƣời? Chỉ nghĩ đến chuyện ấy thôi anh ấy cũng không thể nghĩ đƣợc! - Dunia kêu lên, đoạn đứng phắt dậy.

- Ông cũng biết anh ấy kia mà. Ông gặp anh ấy rồi chứ? Chả nhẽ anh ấy lại có thể ăn trộm Nàng nhƣ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

van xin Xvidrigailov, nàng đã quên hết nỗi lo sợ ban nãy.

- Cô Avdotia Romanovna ạ, ở đâychàng ngàn triệu kiểu phối hợp và phân hạng. Khi một tên kẻ trộm đi ăn trộm, trong bụng hắn cũng biết mình là một kẻ hèn hạ - nhƣng tôi có nghe đến một ngƣời quý phái đã đánh cƣớp một chuyến xe bƣu vụ: biết đâu ngƣời ất lại chẳng nghĩ rằng mình làm một việc lƣơng thiện! Dĩ nhiên giá nghe một ngoài nói thì tôi cũng chẳng tin gì hơn cô. Nhƣng vì chính tai tôi nghe cậu ấy nói ra, nên tôi phải tin. Cậu ấy cũng đã giảng giải cho cô Sofia Xemionovna biết lý do.

Lúc đấy cô ta không dám tin ở tai mình, nhƣng rốt cục rồi cô ta phải tin ở mắt mình. Phải, chính mắt cô ta đã thấy một cái gì khiến cô phải tin. Vì chính cậu ấy nói cho có ta biết.

- Nhƣng… lý do gì thế?

Câu chuyện dài dòng lắm, cô Avdotia Romanovna ạ! Không biết nói thế nào cho cô hiểu bây giờ, ở

đấy có một thứ lý thuyết, đại khái cũng nhƣ tôi nói là có thủ phạm một tội ác cá biệt, nếu có một mục đích chính tốt. Chỉ có một điều ác duy nhất thôi, mà lại đƣợc một trăm điều thiện! Lẽ dĩ nhiên cũng bực mình thật, khi ngƣời ta là một thanh niên có tài trí, lại có một lòng tự ái không bờ bến, biết rằng chỉ cần có lấy ba nghìn bạc chẳng hạn, là cả sự nghiệp, cả tƣơng lai, cả cuộc đời mình sẽ khác hẳn, thế mà lại không có đƣợc ba nghin bạc ấy! Thêm vào đấy là một tâm trạng bị khích động vì đói, vì ở

chật, mặc rách, vì nhận thức rõ rệt cái địa vị xã hội quá đẹp đẽ của mình, lại thêm tình cảnh của mẹ

và em nữa. Chủ yếu là vì sĩ diện, vì tự hào và sĩ diện; vả chăng có trời biết đƣợc ngƣời ta có thể vẫn có những xu hƣớng tốt mà vẫn… Tôi không buộc tội cậu ấy, xin cô đừng nghĩ nhƣ vậy; mà đây cùng chẳng phải việc của tôi. Ở đấy cũng lại có một lý thuyết riêng, cùng khá hay ho, cho rằng loài ngƣời chia làm hai hạng. Cô thấy không: hạng vật liệu, và hạng ngƣời đặc biệt, nghĩa là những ngƣời có một vị trí cao khiến cho họ không cần đếm xỉa đến luật lệ, mà trái lại, còn ban bố luật lệ cho hạng ngƣời kia, hạng vật liệu, hạng cặn bã ấy. Cũng hay, cũng là một lý thuyết nghe đƣợc; une theorie comme une autre(1) cậu ấy rất mê say Napoleon, nói cho đúng hơn, điều làm cho cậu ấy mê say là có rất nhiều những kẻ thiên tài không thèm đếm xỉa đến cái ác cá biệt, cứ bƣớc qua không hề nghĩ ngợi.

Hình nhƣ cậu ấy tƣởng tƣợng rằng mình là một thiên tài, - nghĩa là cậu ấy đã có một thời gian tin chắc nhƣ thế. Cậu ấy đã đau khổ rất nhiều và hiện nay vẫn đau khố vì nghĩ rằng mình đã biết dựng lên một lý thuyết nhƣng bƣớc qua không nghĩ ngợi thì lại không đủ sức bƣớc, thế tức là mình không phải là thiên tài… Ấy, đối với một chàng thanh niên giàu lòng tự ái thì nhƣ vậy quả thật cũng nhục nhã, nhất là ở thời đại ta…

- T hế còn lƣơng tâm, lòng hối hận? Thế ông cho rằng anh ấy không có ý thức gì về luân lý hay sao?

- Nhƣng anh ấy có phải là hạng ngƣời nhƣ thế đâu? Ồ cô Avdotia Romanovna ạ, bây giờ thì mọi sự

đều hỗn loạn, mà xƣa nay cừng chƣa bao giờ có trật tự cho lắm cả. Nói chung ngƣời Nga là những con ngƣời rộng rãi; Avdotia Romanovna ạ, rộng rãi nhƣ đất đai của họ vậy, và rất có xu hƣớng thiên về cái huyễn hoặc, cái hỗn loạn; nhƣng rộng rãi mà lại không có thiên tài đặc biệt thì khốn to. Cô còn Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nhớ không, chúng ta đã từng nói chuyện tay đối với nhau rất nhiều về những chuyện nhƣ thế và cũng về đề tài nầy, những buổi tối ngồi trên sân thƣợng trong vƣờn sau bữa ăn chiều. Dạo ấy cô vẫn khiển trách tôi về cái tính rộng rãi ấy đấy. Biết đâu, chính trong khi chúng ta nói chuyện, cậu ấy đang nằm ở đâu, miên man với những ý nghĩ riêng của cậu. Trong giới học thức của ta không có những truyền thống thật thiêng liêng, cô Avdotia Romanovna ạ: hoạ chăng thỉnh thoảng mới có ai theo sách vở mà tạo ra cho mình một truyền thống… hay rút một cái gì từ các pho sử biên niên. Nhƣng đó phần lớn là những nhà bác học, lại là những kẻ gàn dở đến nỗi ngƣời sống trong giới xã giao không thể nào theo họ đƣợc. Vả chăng, nói chung các quan niệm của tôi thì cô đều biết; tôi tuyệt nhiên không buộc tội ai hết. Chính bản thân tôi cũng là kẻ tay trắng, và tôi vẫn một mực nhƣ thế. Nhƣng về vấn đề nầy thì ta đã nói khá nhiều lần. Thậm chí tôi còn có cái diễêm phúc đƣợc cô chú ý đến những ý kiến của tôi…

Cô xanh lắm, Avdotia Romanovna ạ.

- Tôi có biết cái lý thuyết của anh tôi. Tôi có đọc bài báo của anh ấy đăng trong tạp chí, trong đó có nói đến những ngƣời đƣợc phép làm tất cả. Ông Razumikhin đƣa cho tôi đọc.

- Ông Razumikhin à? Bài báo của anh cô? Trong một tờ tạp chí? Có một bài báo nhƣ thế thật ƣ? Thế

mà tôi không biết. Chắc cái nầy mới thật lý thú! Nhƣng cô đi đâu đấy Avdotia Romanovna?

- Tôi muốn gặp Sofia Xemionovna - Dunia nói, giọng yếu ớt. - Sang phòng cô ấy đi lối nào? Chắc cô ấy về rồi; bây giờ thế nào tôi cũng phải gặp cô ấy. Để cho cô ấy…

Avdotia Romanovna không nói đƣợc hết câu; hơi thở của nàng tắc lại.

- Phải đến khuya cô Sofia Xemionovna mới về. Tôi chắc thế. Đáng lẽ cô ta về rất sớm, nhƣng bây giờ mà chƣa về, thì sẽ về rất muộn.

- À thế ra mày nói dối! Ta biết… mày nói dối… bao giờ mày cùng nói dối! Ta không tin mày!

Không tin! Không tin! - Dunia thét lên trong một cơn điên dại hoàn toàn, không còn chút trí khôn nào nữa.

Nàng gần nhƣ bất tỉnh ngã phịch xuống chiếc ghế mà Xvidrigailov đã xích lại cho nàng.

- Avdotia Romanovna, cô làm sao thế, cô tỉnh lại! Nƣớc đây, cô uống lấy một ngụm.

Hắn rảy nƣớc lên mặt nàng. Dunia rùng mình và mở mắt ra.

- Tác dụng mạnh thật - Xvidrigailov cau mày lẩm bẩm một mình. Avdotia Romanovna, cô bình tâm lại! Cô biết cho rằng cậu ấy có những ngƣời bạn. Chúng tôi sẽ cứu cậu ấy. Cô có muốn tôi đƣa cậu ấy ra nƣớc ngoài không? Tôi có tiền, nội ba ngày tôi sẽ xoay đƣợc vé tầu. Còn nhƣ cậu ấy có giết ngƣời, thì sau nầy cậu ấy còn làm đƣợc nhiều việc thiện đểchuộc lại. Cô cứ yên tâm, lại còn có thể

trở thành một vĩ nhân nữa. Kìa, cô làm sao thế? Cô thấy trong ngƣời ra sao?

- Ngƣời đâu mà độc ác! Lại còn nhạo báng nữa. Ông để tôi về!

- Cô đi đâu? Kìa, cô đi đâu thế?

- Tôi đi tìm anh ấy! Anh ấy ở đâu? Ông có biết không? Tại sao canh cửa nầy lại khoá? Ông với tôi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

vào đây bằng cửa nầy mà bây giờ lại khoá chặt. Ông đã đi khoá cửa từ lúc nào thế?

- Chả nhẽ lại cứ mở toang cửa cho các phòng khác nghe những chuyện vừa rồi? Tôi không hề có ý nhạo báng: tôi chỉ thấy chán cái kiểu nói nầy. Ấy, cô định đi đâu thế, hay là cô muốn phản cậu ấy?

Cô làm cho cậu ấy phát khùng lên, và cậu ấy sẽ tự đi lộ tung tích mất. Xin cô biết cho rằng ngƣời ta đang theo dõi cậu ấy. Họ đã đánh hơi đƣợc rồi đấy. Rồi có chỉ làm lộ chuyện ra thôi. Khoan đã, cô ạ: tôi vừa gặp cậu ấy nói chuyện xong; còn có thể cứu thoát đƣợc. Cô đợi một tí, cô ngồi xuống đi, ta hãy cùng nghĩ cách. Tôi mời cô đến chính là để nói chuyện riêng với cô về việc ấy và cùng suy nghĩ

cho kỹ. Kìa cô ngồi xuống chứ!

- Ông làm cách nào mà cứu anh ấy đƣợc? Có thể cứu anh ấy đƣợc thật ƣ?

Dunia ngồi xuống. Xvidrigailov cũng ngồi xuống cạnh nàng.

- Tất cả đều tuỳ ở có đấy, ở mỗi một mình cô! - Hắn mở đầu, mắt sáng long lanh, giọng gần nhƣ thì thầm, vẻ lúng túng và thậm chí còn xúc động đến nổi nói nhịu mất mấy chữ.

Dunia hoảng hốt né ra xa, hắn cũng run bắn cả ngƣời lên.

- Ồ chỉ một lời của cô thôi, là cậu ấy sẽ thoát! Tôi… tôi sẽ cứu thoát cậu ấy. Tôi có tiền, tôi có bạn.

Tôi sẽ lập tức gửi cậu ấy đi, tôi sẽ thân hành đi lấy hộ chiếu, hai tờ hộ chiếu. Một cho cậu ấy, một cho tôi tôi. Tôi có nhiều bạn: họ là những ngƣời tháo vát cả… Cô có muốn không? Tôi sẽ lấy thêm cho cô một tờ hộ chiếu nữa… cho cả mẹ cô nữa… cô cần gì Razumikhin? Tôi cũng yêu cô. Tôi yêu vô cùng… Cho tôi hôn gấu áo của cô, cho tôi hôn… cho tôi hôn! Tôi không nghe nổi tiếng áo cô sột soạt. Cô hãy nói: làm việc ấy đi, và tôi sẽ làm. Tôi sẽ làm tất: Việc không thể làm đƣợc tôi cũng làm.

Cô tin cái gì tôi cũng sẽ tin theo. Việc gì tôi cùng sẽ làm, làm tất! Cô đừng nhìn, đừng nhìn tôi nhƣ

thế! Cô có biết là cô đang giết chết tôi không…

Thậm chí hắn còn bắt đầu mê sảng. Hắn bỗng biến sắc hắn đi nhƣ có một cái gì vừa phang lên đầu hắn. Dunia nháy phắt dậy chạy ra cửa.

- Mở ra! Mở ra. - nàng thét qua tấm cửa, hy vọng có ai ở ngoài nghe thấy và lấy tay lay cánh cửa. -

Mở ra cho tôi với, kia! Không có ai ở ngoài ấy sao?

Xvidrigailov đứng dậy và sực tỉnh. Một nụ cƣời hiểm độc và ngạo nghể hiện dần lên trên đôi môi hãy còn run run của hắn.

- Không có ai ở nhà đâu - hắn khẽ buông từng tiếng một, - Bà chủ nhà đi rồi, có kêu cũng uổng công; chỉ tổ thêm bực mình vô ích.

- Chìa khoá đâu? Mở ngay ra, mở ngay lập tức, đồ hèn mạt!

- Tôi đánh mất chia khoá rồi, không thể tìm đƣợc.

- À! Ra mà định cƣỡng hiếp! - Dunia thét lên, mặt tái nhợt hắn đi và chạy vào góc nhà, hối hả vớ lấy chiếc bàn con đặt vừa tầm tay để che mình. Nàng không kêu nữa: nhƣng mắt nàng nhìn trừng trừng vào kẻ đang uy hiếp mình và chăm chú theo dõi từng cử động của hắn. Xvidrigailov cũng đứng ở

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

trƣớc mặt nàng, ở góc phòng đối diện. Thậm chí hắn còn lấy đƣợc tự chủ, ít nhất là bềngoài. Nhƣng mặt hẵn vẫn nhợt nhạt nhƣ cũ. Nụ cƣời ngạo nghề vẫn y nguyên.

- Cô vừa nói "cƣỡng hiếp", cô Avdotia Romanovna ạ Đã là cƣỡng hiếp, thì cô cũng thừa hiểu rằng tôi đã có biện pháp đề phòng. Sofia Xemionovna thì đi vắng; từ đây đến phòng Kapernaumov rất xa: cách những năm phòng khoá kín. Sau cùng là tôi ít nhất cũng khoẻ gấp đôi cô, và hơn nữa, tôi chẳng có gì phải sợ, vì dù sau nầy nữa cô cũng không thể khiếu nại gì đƣợc: chả nhẽ cô lại muốn hại anh cô? Mà cũng không ai ngƣời ta tin cô đâu: ấy, tại sao một ngƣời con gái lại một thân một mình đến phòng một ngƣời đàn ông độc thân? Thành thử dù cô có hy sinh anh cô đi nữa, thì cũng vẫn không chứng minh đƣợc cái gì hết: chứng minh một cuộc cƣỡng hiếp khó lắm cô Avdotia Romanovna ạ.

- Quân đốn mạt - Dunia căm phẫn thì thào.

- Cũng đƣợc, nhƣng xin cô lƣu ý cho rằng đấy là tôi mới giả dụ thế thôi. Còn nhƣ theo ý riêng tôi, thì cô hoàn toàn đúng: cƣỡng hiếp là một việc đốn mạt. Tôi nói thế chỉ là vì muốn cho lƣơng tâm cô khỏi có gì ân hận nếu cô thuận lòng cứu anh cô một cách tự nguyện theo nhƣ lời đề nghị của tôi. Nhƣ

thế nghĩa là cô có thuận chăng cũng chỉ vì hoàn cảnh, hay vì bị cƣỡng hiếp cũng đƣợc, nếu cứ phải dùng đến mấy chữ ấy mới xong. Cô nghĩ đi; số phận của anh cô, của mẹ cô đang nằm trong tay cô.

Còn tôi, tôi sẽ là kẻ nô lệ của cô… suốt đời… tôi sẽ đợi cô trả lời ở đây, ở chỗ nầy…

Xvidrigailov ngồi xuống chiếc đi-văng cách Dunia khoảng tám bƣớc. Nàng không còn chút hồ nghi gì nữa về cái vẻ quyết tâm không gì lay chuyển của hắn. Vả chăng nàng cũng thừa biết hắn là ngƣời thế nào… Bỗng nàng rút trong túi ra một khẩu súng tay, lên cò rồi đặt bàn tay đang cầm súng lên bàn. Xvidrigailov nhảy phắt dậy:

- A ha! Ra thế cơ? - Hắn ngạc nhiên kêu lên, nhƣng vẫn mỉm cƣời hiểm độc, - Ấy, cái đó làm cho tình thế thay đổi hắn? Chính cô đã làm cho công việc của tôi dễ dàng đi rất nhiều, cô Avdotia Romanovna? Nhƣng cô lấy súng ở đâu ra thế? Có phải ông Razumikhin? Ơ! Súng của tôi rồi! Anh bạn cũ! Thế mà dạo ấy tôi cứ tìm mãi! Những buổi tập bắn mà tôi đã có hân hạnh hƣớng dẫn cho cô hồi còn ở thôn quê quả không phí hơi.

- Không phải súng của mày, súng của bà Marfa Petrovna mà mày đã giết chết đấy, đồ khốn nạn.

Trong nhà bà ấy không có cái gì là của mày hết. Tao lấy khẩu súng nầy ngay từ dạo bắt đầu ngờ mày có thể làm những việc bất lƣơng nhƣ thế nào. Hễ mày bƣớc tới một bƣớc thôi, tao thề sẽ bắn chết mày.

Dunia nhƣ điên nhƣ dại. Nảng cầm súng, sẵn sàng bóp cò.

- Thế còn ông anh thì sao. Là tôi hỏi cho biết, vì tò mò thế thôi, - Xvidrigailov hỏi, vẫn ứng nguyên ở

chỗ cũ.

- Nếu muốn thì cứ đi mà tố giác. Đứng im! Không đƣợc nhúc nhích! Không tao bắn. Mày đã đầu độc vợ mày, tao biết, chính mày cũng là kẻ sát nhân…

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Thê cô tin chắc tôi đầu độc Marfa Petrovna à?

- Chính mày! Hình mày có nói bóng nói gió với tao nhƣ thế. Mày nói đến thuốc dộc, tao biết là mày có đi mua… mày đã sắp sẵn chính mà giết chứ không ai vào đấy nữa… đồ khốn nạn.

- Dù có thật thế đi chăng nữa, thì cũng chính vì em… dù sao em cũng là nguyên nhân.

- Mà nói láo! Tao giờ tao cũng vẫn căm thù mày…

- Ê hè! Avdotia Romanovna? Rõ ràng là cô quên: trong khi say sƣa tuyên truyền, cô đã cúi sát vào ngƣời tôi lịm đi… Tôi đã đọc thấy trong mắt cô; cô nhớ chứ, tối hôm ấy, dƣới ánh trăng, có cả tiếng hoạ mi thánh thót…

- Nói láo! - Cơn phẫn nộ điên cuồng ánh lên trong mắt Dunia - Mày nói láo, đồ vu khống!

- Tôi nói láo? Thôi đƣợc, cứ cho là tôi nói láo? Đối với phụ nữ không nên nhắc nhở những chuyện ấy. - Hắn cƣời nhạt - Ta biết là em sẽ bắn thật, con vật xinh xắn kia. Nào thì bắn đi!

Dunia giơ súng lên, mặt nhợt nhạt nhƣ ngƣời chết rồi, môi dƣới trắng bệch run run, đôi mắt đen mở

to ánh lên nhƣ lửa nhìn thẳng vào lão. Chí nàng đã quyết nàng ƣớc lƣợng khoảng cách và chỉ chờ

một cử động nhỏ của lão về phía nàng. Chƣa bao giờ Xvidrigailov thấy nàng đẹp nhƣ thế. Ánh lửa lóe ra từ mắt nàng trong giây phút nàng gí súng lên, nhƣ thiêu đốt lòng hắn, và hắn thấy tim thắt lại, đau nhói. Hắn bƣớc lên một bƣớc. Một phát súng nổ. Viên đạn sƣợt qua tóc hắn, cắm vào bức tƣờng phía sau. Hắn dừng lại cƣời khẽ:

- Ông đốt đấy! Cô ta nhằm vào đầu. Cái gì thế nầy? Máu! - Hắn rút khăn lau dòng máu nhỏ nhƣ sợi chỉ chạy dọc theo thái dƣơng bên phải: chắc hẳn viên đạn đã bắn sƣợt lớp da đầu. Dunia hạ súng xuống và nhìn Xvidrigailov không hẳn là sợ hãi: mà tuồng nhƣ ngơ ngác thì đúng hơn. Dƣờng nhƣ

nàng cũng không hiểu mình vừa làm gì, và đang có việc gì xảy ra.

- Thôi, thế là bắn trƣợt mất rồil Bắn nữa đi, tôi đợi - Xvidrigailov nói khẽ, vẫn còn mỉm cƣời, nhƣng là một nụ cƣời u uất, - Cứ thế nầy thì cô chƣa kịp lên cò tôi đã có đủ thì giờ túm lấy cô rồi!

Dunia giật mình, vội vã lên cò vả lại giơ súng lên.

- Ông thả tôi ra! - nàng tuyệt vọng thốt lên, - tôi thề là tôi sẽ bắn lần nữa… Tôi… sẽ bắn trúng…

- Đƣợc thôi… cách có ba bƣớc thì gì mà chả trúng. Ấy nhƣng nếu không trúng… thì - Mắt hắn long lên sòng sọc, và hắn bƣớc thêm hai bƣớc nữa.

Dunia bóp cò. Súng bị hóc.

- Cô lên đạn không cẩn thận. Không sao! Còn một viên nữa đấy. Cô chữa lại đi, tôi đợi.

Hắn dừng trƣớc mặt nàng cách hai bƣớc, chờ đợi và nhìn nàng với một quyết tâm man dại, đôi mắt long lên, nặng trĩu dục vọng. Dunia hiểu rằng hắn thà chết còn hơn thả nàng ra. "Và… và bây giờ chỉ

còn cách có hai bƣớc, tất nhiên sẽ bắn trúng!"

Bỗng nhiên nàng vứt súng.

- Vứt đi rồi! - Xvidrigailov ngạc nhiên thốt lên và thở ra một hơi dài. Lòng hắn nhƣ bỗng cất đƣợc Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

một gánh nặng, và có lẽ đó không phải chỉ là gánh nặng của nỗi sợ hãi trƣớc cái chết: giờ phút ấy hắn cùng khó lòng có đƣợc cái cảm giác sợ hãi ấy. Hắn thấy thoát đƣợc một cảm giác khác, cay đắng và u uất hơn, mà chính hắn cũng không thể xác định cho thật rõ đƣợc.

Hắn đến bên Dunia và khẽ ôm lấy thân nàng.

Nàng không kháng cự, nhƣng run bắn lên nhƣ chiếc lá, nàng nhìn hắn với đôi mắt van lơn, hắn toan nói gì, nhƣng chỉ thấy môi hắn mấp máy mà không thốt nên lời.

- Buông tôi ra - Dunia khẩn khoản.

Xvidrigailov rùng mình; giọng nói của nàng không hiểu sao đã thay đổi hẳn, không còn giận dữ nhƣ

trƣớc nữa.

- Thế em không yêu sao? - hắn hỏi khẽ.

Dunia lắc đầu.

- Và em không bao giờ… có thể…? - hắn thì thào, tuyệt vọng.

- Không đời nào! - Dunia thì thào.

Trong một khoảnh khắc có một sự giằng co lặng lẽ nhƣng vô cùng dữ dội diễn ra trong tâm hồn Xvidrigailov. Hắn nhìn nàng, cái nhìn không sao diễn tả nổi. Bỗng hắn buông tay, quay lại, hấp tấp bƣớc ra đứng ở cửa sổ.

Một khoảnh khắc trôi qua.

- Chìa khoá đây! - Lão rút cái chìa khóa từ túi bên trái áo bành-tô và để lên chiếc bàn ở sau lƣng, không nhìn Xemion Xemionovich cũng không ngoảnh về phía Dunia. - Cô cảm lấy; cô đi nhanh lên!

Lão cứ một mực nhìn mãi ra cửa sổ.

- Nhanh lên. Nhanh lên! - Xvidrigailov nhắc lại, vẫn không cử động, không ngoảnh lại Nhƣng qua giọng hắn khi nói hai tiếng nầy cùng thoáng nghĩ một âm thanh gì khủng khiếp.

Dunia chợt hiểu ra, nàng cầm lấy chìa khoá lao ra cửa, mở thật nhanh và đâm bổ ra ngoài. Một phút sau, nhƣ một con điên, không còn biết gì nữa, nàng chạy ra bờ sông và rẽ về phía cầu X.

Xvidrigailov đứng cạnh cửa sổ khoảng ba phút nữa; cuối cùng hắn từ từ quay lại, đƣa mắt nhìn quanh và chậm rải đƣa lòng bàn tay vuốt qua trán. Một nụ cƣời kỳ dị làm cho mặt hắn rúm ró lại, một nụ cƣời thảm hại, rầu rĩ, yếu ớt: nụ cƣời của tuyệt vọng. Máu đã gần khô, dây bẩn lòng bàn tay hắn; hắn hằn học nhìn vết máu, rồi nhúng khăn ƣớt lau thái dƣơng, hắn chợt trông thấy khẩu súng của Dunia vứt ở cạnh cửa. Lão cầm lên ngắm nghía. Đó là một khẩu súng tay nhỏ cỡ bỏ túi kiêu cũ, bắn đƣợc ba phát; trong ổ quay còn có hai viên đạn và một ngòi thuốc. Còn có thể bắn đƣợc một phát nữa. Hắn ngẫm nghĩ một lúc đút súng vào túi, cầm lấy mũ và ra ngoài.

Chú thích:

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

(1) Cũng là một lý thuyết như mọi lý thuyết khác (tiếng Pháp) Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 35

Phần VI

Suốt buổi tối hôm ấy mãi đên mƣời giờ Xvidrigailov la cà hết tiệm nầy đến quán khác. Hắn lại tìm đâu ra đƣợc Katia, cô ta lại hát một bài hát của hạng bồi bếp, trong đó có trách ai là "đồ hèn mạt và bạo chúa".

Hắn quay ra hôn Katia.

Xvidrigailov thết rƣợu cả Katia, cả thằng bé quay phong cầm, cả bọn phƣờng hát, cả bọn hầu bàn, lại cả hai viên thƣ lại quèn nào đấy nƣã. Lão kết bạn với hai viên thƣ lại nầy cũng vì cả hai đều lệch mũi: một anh thì mũi quẹo sang bên phải, một anh thì mũi quẹo sang bên trái. Điều đó gây cho Xvidrigailov một ấn tƣợng rất mạnh. Cuối cùng hai viên thƣ lại rủ lão đèn một khu vƣờn du hý nào đấy; lão mua vé vào cửa và trả tiền cho cả bọn. Trong vƣờn nầy có một cây tùng mảnh dẻ trồng đƣợc ba năm và ba bụi cây nhỏ. Ngoài ra còn có một cái " Vauxhall" (tiệm trà có ca nhạc), thật ra 1à một tiệm bán bia, nhƣng cũng bán cả nƣớc trà nữa. Trong vƣờn có đặt những chiếc bàn con sơn xanh và mấy chiếc ghếê. Một phƣờng hát rất tồi và một ngƣời Đức ở Munkhen ăn mặc theo kiểu hề rơm, say rƣợu, mũi đỏ chót, nhƣng không hiểu sao trông lại có vẻ hết sức chán chƣờng, đang mua vui cho công chúng. Hai viên thƣ lại cái nhau với mấy viên thƣ lại khác nữa và đã đã sinh sự đánh nhau.

Xvidrigailov đƣợc họ chọn làm ngƣời phân xử, hắn phân xử đã đƣợc mƣời lăm phút rồi nhƣng họ cứ

thi nhau gào to đến nỗi không sao hiểu đƣợc một tí gì.

Đâu hình nhƣ có một ngƣời trong bọn họ ăn cắp một cái gì và thậm chí đã có đủ thì giờ đem bán cho một lão Do Thái tình cờ ghé vào đây; nhƣng bán xong lại không chịu chia tiền cho bạn. Cuối cùng mới vỡ nhẽ ra rằng vật đem bàn là một cái thìa trà của Vauxhall. Ngƣời ta đã nhận ra cái thìa, và chuyện bắt đầu đâm ra lôi thôi to. Xvidrigailov liền xuất tiền đền cái thìa rồi đứng dậy ra khỏi vƣờn.

Lúc ấy khoảng mƣời giờ tối. Suốt thời gian qua hắn không uống lấy một giọt rƣợu nào, chỉ gọi trà cho có lệ mà thôi.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Tối hôm ấy trời u ám và oi bức. Khoảng mƣời giờ có những đám mây đen ngòm ở đâu ùn ùn kéo đến; sấm chuyển ầm ầm, rồi mƣa trút xuống nhƣ thác. Nƣớc mƣa không rơi từng giọt, mà lại đổ

xuống từng mảng quất đen đét lên mặt đất. Phút phút lại có ánh chớp, và mỗi đợt chớp nhƣ vậy kéo dài đến nỗi có thể nhẩm đếm đến năm. Ngƣời ƣớt nhƣ chuột lột, Xvidrigailov về nhà, khoá cửa lại, mở ngăn kéo bàn lấy hết tiền ra và xé vụn hai ba tờ giấy gì đấy. Đoạn hắn đút tiền vào túi, toan thay quần áo nhƣng rồi nhìn ra cửa sổ và lắng nghe tiếng sấm, tiếng mƣa ở bên ngoài hắn khoát tay một cái, cầm lấy mũ và đi ra, không đóng cửa phòng.

Hắn đi thẳng đến gặp Sonya. Nàng đang ở nhà.

Trong phòng không phải chỉ có một mình nàng, quanh nàng có bốn đứa con nhỏ của ông Kapernaumov.

Sofia Xemionovna đang cho chúng uống nƣớc trà. Nàng im lặng và kính cẩn đón chào Xvidrigailov, ngạc nhiên nhìn bộ quần áo ƣớt sũng của hắn, nhƣng không nói lấy một lời. Bọn trẻ con thì lập tức bỏ chạy: sợ khiếp vía đi. Xvidrigailov ngồi xuống cạnh bàn và mời Sonya ngồi bên cạnh. Nàng rụt rè lắng tai chờ nghe hắn nói.

- Cô Sofia Xemionovna ạ, có lẽ tôi sắp đi Mỹ, - Xvidrigailov nói, - và vì lần nầy tôi gặp cô có lẽ là lần cuối, cho nên tôi muốn đến dặn có mấy việc. Sao, hôm nay cô đã gặp phu nhân chƣa? Tôi biết phu nhân đã nói với cô những gì, không cần kể lại nữa. (Sonya phác một cử chỉ, và đỏ mặt) hạng ngƣời ấy họ có một nề nếp riêng. Còn về các em cô thì quả thật bây giờ đã thu xếp ổn thoả, và số tiền dành cho chúng thì tôi đã ký quỹ có lấy biên lại cho từng đứa, toàn vào tay ngƣời tin cẩn cả. Vả

chăng cũng xin cô giữ lấy mấy tờ biên lại, phòng khi nhỡ có việc gì chăng. Đây, cô cầm lấy! Thôi, bây giờ thế là xong. Đây tà ba tờ ngân phiếu năm phân, trị giá cả thảy là ba nghìn. Xin cô giữ lấy để

dùng riêng cho cô, tiền nầy là tiền của cô. Việc nầy chỉ có tôi với cô biết thôi đấy, dù sau nầy cô có nghĩ nói chuyện gì, cũng đừng cho ai biết. Cô cần số tiền ấy vì, cô Sofia Xemionovna ạ, sống nhƣ

trƣớc kia thì xấu lắm, vả lại bây giờ cô chẳng việc gì phải sống nhƣ thế nữa.

- Tôi đã chịu ơn ông quá nhiều, cả lũ trẻ mồ côi và ngƣời mẹ quá cố, - Sonya nói hấp tấp, - Cho nên, nếu lâu nay tôi ít có lời cảm tạ ông, thì… xin ông đừng cho rằng…

- Thôi… đƣợc rồi, đƣợc rồi.

- Còn số tiền nầy, ông Arkadi Ivanovich ạ, tôi rất đội ơn, nhƣng bây giờ tôi không cần tiền. Tôi cũng đủ sức làm lấy mà ăn, xin ông đừng nghĩ là tôi vô ân: ông đã có lòng nhƣ thế thì số tiền nầy…

- Ấy, cô cứ cầm lấy, cô Sofia Xemionovna ạ, tôi xin cô, và cô cũng đừng nhiều lời làm gì nữa, vì tôi cũng đang vội. Cô cần tiền đấy. Rodion Romanovich chỉ có hai con đƣờng: cho một viên đạn vào óc, hai là đi Vladimirka(l).

Sonya ngơ ngác nhìn lão và bắt đầu run cầm cập.

- Cô đừng lo, tôi biết hết, và do chính cậu ấy nói ra, mà tôi không phải là ngƣời bẻm mép, tôi không Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nói cho ai biết đâu. Hôm ấy cô bảo cậu ấy ra tự thú là rất phải. Nhƣ thế có lợi cho cậu ấy hơn nhiều.

Ấy, thế là cậu ấy đi Vladimirka, còn cô thì đi theo cậu ấy. Đúng thế phải không? Có đúng không nào? Ấy, đã thế thì cô phải cần đến tiền. Cần tiền cho cậu ấy, cô hiểu không? Tôi cho cô cũng nhƣ

cho cậu ấy thôi, hơn nữa cô có hứa trả nợ cho mụ Amalya Ivanovna tôi có nghe nói. Cô Sofia Xemionovna, sao cô lại đi nhận lấy những công nợ ấy một cách thiếu suy nghĩ nhƣ vậy? Vì Katerina Ivanovna mắc nợ cái con mẹ ngƣời Đức ấy, chứ có phải cô đâu, thế thì cô nhổ toẹt vào. Ở đời nhƣ

thế không đƣợc đâu. Đây, nếu sau nầy có ai hỏi gì tôi. - ngày mai hay ngày kia gì đấy thế nào họ

cũng hỏi cô, cô đừng nói là tôi có đến đây và tuyệt nhiên không đƣợc nói với ai hoặc để lộ cho ai biết là tôi có cho cô tiền. Thôi bây giờ thì xin từ biệt.

Hắn rời ghế đứng dậy.

- Tôi gửi lời chào cậu Rodion Romanovich. À, tạm thời cô hay gửi số tiền nầy cho ai giữ hộ… cho ông Razumikhin cũng đƣợc. Cô có biết ông Razumikhin không? Chắc cô phải biết. Một tay cũng khá. Cô cứ mang lại đằng ông ngày mai hay khi nào đến lúc. Còn từ bây giờ đến lúc ấy, thì cô cất đi cho kỹ.

Sonya cũng vụt đứng dậy, hoảng hốt nhìn hắn. Nàng rất muốn nói một điều gì, hỏi một câu gì, nhƣng mấy phút đầu nàng không dám, vả lại cũng không biết mở đâu ra sao.

- Ông làm thế nào, bây giờ trời mƣa thế nầy… ông đi sao đƣợc.

- Ấy định đi sang Mỹ mà lại sự mƣa ƣ. Hê - hê. Thôi chào cô Sofia Xemionovna rất mến? Cô hãy sống đi, và sống cho trọn vẹn, cô sẽ có ích cho nhiều ngƣời. À cô nói với ông Razumikhin là tôi có gửi lời chào. Cô cứ nói thế nầy: Arkadi Ivanovich Xvidrigailov có lời chào ông. Thế nào cô cũng phải nói đấy.

Hắn đi ra, để mặc Sonya ngồi lại với nỗi ngạc nhiên, sợ hãi và một mối nghi ngờ mơ hồ, u uất.

Về sau ngƣời ta mới biết là ngay tối hôm ấy, khoảng mƣời hai giờ Xvidrigailov lại còn tiến hành một cuộc thăm viếng khá kỳ quặc và bất ngờ nữa. Mƣa vẫn không tạnh. Khoảng mƣời hai giờ kém hai mƣơi, ngƣời ƣớt sũng, hắn bƣớc vào căn nhà chật hẹp của cha mẹ cô vợ chƣa cƣới, trên đại lộ thứ ba của đảo Vaxili, đại lộ Maluy. Hắn đấm cửa sầm sầm và lúc đấu làm cho cả nhà cuống lên; nhƣng Arkadi Ivanovich khi cần cũng biết có những phong độ rất hoà nhà dễ ƣa, cho nên từ lúc đầu hai bậc cha mẹ rất khôn ngoan ấy có phỏng đoán (vả chăng đây cũng là một điều phỏng đoán sắc sảo) rằng Arkad Ivanovnovich có lẽ đi uống rƣợu ở đâu về say khƣớt không còn biết mô tê gì nữa, nhƣng về

sau gia thiết ấy đã tự nó sụp đổ ngay.Bà mẹ đa cảm và khon ngoan đẩy chiếc ghế bành có bánh xe của ông bố tàn tật ra gặp Arkadi Ivanovich và lập tức theo thói quen bắt vào những câu hỏi xa xôi nào đấy. Ngƣời đàn bà nầy không khi nào hỏi thẳng, lúc đầu bao giờ cũng huy động những nụ cƣời và những cái xoa tay ra đã, rồi sau đó mới hỏi loanh quanh một hồi, chẳng hạn, nếu cần biết, thật chắc chắn và chính xác Arkadi Ivanovich định đến bao giờ thì tiến hành hôn lễ, thì bà ta bao giờ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

cũng bắt đầu hỏi han một cách hết sức tò mò và hầu nhƣ háo hức nữa về thành phố Paris, về sinh hoạt cũng định ở đấy và hoạ chăng mãi về sau mới dần đã tuần tự lái về đại lộ thứ ba của đảo Vaxili.

Vào những lúc khác thì dĩ nhiên cái lối đó đƣợc tôn trọng rất mực, nhƣng lần nầy Arkadi Ivanovich không hiểu sao tỏ ra nôn nóng lạ thƣờng và đƣờng đột ngỏ ý muốn gặp vị hôn thê, mặc dầu ngƣời ta đã cho hắn biết ngay từ đầu là vị hôn thê đã đi ngủ. Lẽ dĩ nhiên cô vị hôn thê bèn ra mắt, và Arkadi Ivanovich nói thẳng cho cô ta biết ngay rằng có một việc rất quan trọng buộc hắn phải đi khỏi Petersbung trong một thời gian, cho nên hắn mang lại cho cô ta một vạn rƣỡi rúp bạc gồm nhiều loại ngân phiếu khác nhau, xin cô nhận làm quà, vì từ lâu hắn đã định biếu cô món tiền nhỏ ấy trƣớc khi cƣới. Qua những lời giải thích nầy chẳng thấy có một mối liên hệ gì logic cho lắm giữa món quà ấy với chuyến đi gấp gáp kia, cũng khó lòng hiểu nổi tại sao lại phải mang quà đến vào lúc nửa đêm trong khi trời mƣa nhƣ trút, tuy vậy, mọi việc đều diễn ra một cách khá êm thấm. Ngay cả những tiếng ồ à, những câu hỏi dồn dập và những nỗi ngạc nhiên cũng bỗng dƣng đâm ra vừa phải và dè dặt khác thƣờng; ngƣợc lại lòng biết ơn đƣợc bày tỏ ra một cách nhiệt thành và còn đƣợc xác mình thêm bằng những giọt nƣớc mắt của bà mẹ rất khôn ngoan kia nữa. Arkadi Ivanôvich đứng dậy cƣời lớn, ôm hôn vị hôn thê, vỗ vỗ lên má cô ta, quả quyết rằng chẳng bao lâu nữa sẽ trở lại. Nhận thấy trong khoé mắt cô ta có một nỗi tò mò tuy thơ ngây nhƣng cũng bao hàm cả một câu hỏi thầm lặng mà trang nghiêm, hắn ngẫm nghĩ một lát, hôn cô bé một lần nữa và trong thâm tâm chợt thấy bực mình một cách thành thật khi nghĩ rằng món quà kia sẽ lập tức đƣợc đem khoá kỹ vào chiếc rƣơng của bà mẹ khôn ngoan nhất đời.

Hắn ra đi, để mọi ngƣời ngồi lại với một tâm trạng phản khích khác thƣờng. Nhƣng bà mẹ đa cảm đã lập tức giải quyết một số thắc mắc quan trọng nhất, giọng thầm thì, liến thoắng, bà nói Arkadi Ivanovich là một nhân vật trọng yếu một con ngƣời có lắm công việc, giao thiệp rộng rãi, giàu có. Có trời mới biết trong đầu óc ông ta có những gì, chắc ông nảy ra một ý gì, thế là bèn ra đi, lại nảy ra một khác, thế là mang tiển đến biếu, cho nên chắng có gì phải lấy làm lạ cả. Lẽ dĩ nhiên: ông ta ƣớt nhƣ chuột lột trông cũng kỳ quặc thật, nhƣng ngƣời Anh chẳng hạn họ còn kỳ quặc gấp mấy, vả lại những ngƣời thƣợng lƣu nhƣ ông ta thì sợ gì ai dị nghị, họ không cần kiểu cách. Thậm chí có lẽ ông ta có làm nhƣ vậy để chứng tỏ rằng mình chẳng sợ ai cũng nên. Cái chính là không đƣợc nói gì với ai về việc nầy vì có trời biết sự việc rốt cục sẽ ra sao, còn tiền bạc thì phải cho vào rƣơng khoá ngay lại, và lẽ dĩ nhiên, may mắn sao con Fedioxia lúc bấy giờ lại đang ngồi dƣới nhà bếp. Nhất là tuyệt nhiên, tuyệt nhiên không đƣợc hở tí gì với cái con mẹ Resslich kia cả, vân vân, vân vân. Họ ngồi nói chuyên rì rầm mãi đến hai giờ khuya. Cô vị hôn thê thì đi ngủ sớm hơn nhiều, lòng băn khoăn và hơi buồn.

Trong khi đó, đúng mƣời hai giờ đêm, Xvidrigailov qua cầu X, đi về khu Petersburg cũ. Mƣa đã tạnh, nhƣng gió vẫn thổi ào ào, hắn bắt đầu run, và trong khoảng một phút đƣa mắt nhìn xuống giòng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nƣớc tối đen của nhánh Neva Con một cách đặc biệt tò mò, thậm chí còn có vẻ băn khoăn nữa.

Nhƣng chẳng mấy chốc hắn cảm thấy đứng trên mặt sông lạnh quá; hắn quay trở lại và đi vào đại lộ

X, hắn bƣớc trên đại lộ X, dài vô tận một hồi lâu, đi đến nửa giờ, trong bóng tối mấy lần vấp chân vào bờ lề bằng gỗ: nhƣng vẫn không ngừng tò mò tìm kiếm một cái gì ở mé bên phải đại lộ. Đâu vào khoảng cuối đại lộ, nhân có lần đi qua cách đây ít lâu, hắn đã để ý đến một khách sạn làm bằng gỗ

nhƣng khá rộng, và lão nghe đâu nhƣ tên khách sạn là Adryanopol thì phải. Hắn tính không sai: giữa nơi vắng vẻ nầy, toà khách sạn ấy là một điểm nổi bật nên không thể không tìm ra đƣợc, dù trong bóng tối cũng vậy. Đó là một toà nhà dài bằng gỗ đã đen xỉn lại. Tuy đã khuya, trong nhà vẫn có ánh đèn và không khí vẫn khá nhộn nhịp. Xvidrigailov vào hành lang thì gặp một ngƣời ăn mặc rách rƣới ra đón. Hắn hỏi thuê một căn buồng. Ngƣời kia nhìn hắn từ đầu đến chân, rũ mình một cái cho tỉnh rồi lập tức dẫn hắn vào một căn buồng riêng chật chội và ngột ngạt, đâu ở tận cuối hành lang, trong góc, bên dƣới một cái cầu thang. Nhƣng không còn phòng nào khác. Ngƣời ăn mặc rách rƣới nhìn khách có ý dò hỏi.

- Có trà không? - Xvidrigailov hỏi.

- Có thể đƣợc ạ!

- Còn có gì nữa không?

- Có thịt bê, có vodka, có thức nhắm ạ…

- Đem thịt bê và nƣớc trà ra đây!

- Ngài không cần gì thêm nữa ạ! - Ngƣời hàu hỏi, hơi ngỡ ngàng.

- Không, không cần gì nữa hết.

Ngƣời hầu lui ra, hoàn toàn thất vọng.

"Chắc đây phải là một chỗ tốt - Xvidrigailov tự nhủ, - thế mà mình không biết. Có lẽ mình trông cũng giống một ngƣời vừa ở tiệm ca vũ về, nhƣng dọc đƣờng đã có chuyện lôi thôi. Mà kể cũng lạ

thật, không biết những ngƣời ngủ trọ ở đây là hạng ngƣời nào".

Hắn thắp nến nhìn gian buồng cho kỹ. Đó là một cái chuồng nhỏ đến nỗi hầu nhƣ không chứa nỗi khổ ngƣời của Xvidrigailov, vẻn vẹn chỉ có một cửa sổ; giƣờng thì rất bẩn; cái bàn gỗ sơn và chiếc ghế choán gần hết cả phòng. Tƣờng trông nhƣ làm bằng những mánh ván đóng đinh lại với nhau, giấy dán tƣờng sờn rách và bụi bặm đến nỗi tuy còn có thể đoán đƣợc nó màu vàng, nhƣng không còn trông thấy hình vẽ gì nữa. Vách và trần đều bị cắt chéo qua, nhƣ trong các gian gác xẻ vẫn thƣờng thấy, nhƣng ở đây phía trên không phải là mái nhà, mà là một cái cầu thang. Xvidrigailov đặt cây nến xuống, ngồi vào giƣờng và bắt đầu suy nghĩ. Nhƣng một tiếng thì thào kỳ dị ở phòng bên, một tiếng thì thào không ngớt, đôi khi lại to dần lên suýt thành tiếng thét, cuối cùng khiến hắn chú ý.

Từ khi hắn vào đến giờ, tiếng thì thào không lúc nào gián đoạn. Hắn lắng tai nghe: có ai đang chửi rủa và trách móc một ngƣời nào khác, giọng thì thào nghe gần nhƣ khóc, nhƣng mãi vẫn chỉ nghe Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

giọng một ngƣời mà thôi. Xvidrigailov đứng dậy lấy tay che ngọn nến. trên vách lập tức lóe len một khe hở nhỏ. Hắn 1ại gần dòm sang. Trong một căn buồng rộng hơn buồng hắn một chút, có hai ngƣời khách trọ. Một trong hai ngƣời không mặc áo ngoài, tóc xoăn tít, mặt đỏ và sƣng phị, đang đứng với tƣ thế một nhà diễn thuyết, hai chân chạng ra để giữ thăng bằng, vừa đấm lên ngực vừa làm giọng thăm thiết trách mắng ngƣời kia là đồ bần hàn không có lấy một địa vị xã hội, đã đƣợc hắn ta vớt từ chốn bùn lầy và hễ hắn ta muốn thì hắn có thể đuổi ngay, và chỉ có đấng tối cao thấy rõ điều đó. Ngƣời bạn bị trách mắng ngồi trên ghế và trông nhƣ một ngƣời đang muốn hắt hơi vô cùng mà không sao hắt hơi đƣợc. Thỉnh thoảng hắn lại ngƣớc đôi mắt đục ngầu và đờ đẫn nhƣ mắt cừu lên nhìn diễn giả, nhƣng rõ ràng là hắn không hể hiểu lấy một tí gì và thậm chí chắc cũng chẳng nghe thấy gì nữa. Trên bàn có một ngọn nến đã sắp tàn, một bình rƣợu đã gần cạn, mấy cái cốc, một mẩu bánh mì, mấy quả đƣa chuột và mấy cái chén trà đã uống cạn từ lâu. Sau khi nhìn kỹ cảnh tƣợng nầy, Xvidrigailov dửng dƣng rời cái khe hở trên vách và trở về ngồi trên giƣờng nhƣ lức nãy.

Ngƣời hầu ăn mặc rách rƣới đem nƣớc trà và thịt bê vào. Hắn không sao nhịn cho khỏi hỏi lần nữa:

"Có cần gì nữa không ạ?" - và sau khi lại nghe một câu trả lời phủ định, hắn lui ra hắn, không trở lại nữa.

Xvidrigailov vồ lấy chén trà uống cho ấm ngƣời lên, nhƣng ăn thì không sao ăn đƣợc lấy một miếng, vì miệng cứ nhạt phèo ra. Hình nhƣ hắn bắt đầu sốt. Hắn cởi áo khoác ngoài, áo vét-tông, trùm chăn nằm xuống giƣờng.

Hắn thấy bực mình: "Dù sao, giá lần nầy mà khoẻ mạnh vẫn hơn" - hắn nghĩ thầm rồi cƣời nhạt.

Trong phòng rất ngột ngạt, ngọn nến cháy leo lét, bên ngoài gió thổi ào ào, đâu đây trong một xó, có tiếng chuột gặm sồn sột, mà khắp phòng hình nhƣ cũng thoảng có mùi chuột và mùi đồ da.

Xvidrigailov nằm yên, mơ mơ, màng màng: ý nghĩ nầy cứ kế tiếp theo ý nghĩ nọ, hình nhƣ hắn cùng rất muốn cho trí tƣởng tƣợng bám hẳn vào một cái gì nhất định. "Chắc ở bên dƣới cái cửa sổ kia là một khu vƣờn gì đấy, - hắn nghĩ. - Cây cối cứ rì rào; ban đêm mình không ƣa nghe tiếng lá rì rào trong bóng tối, trong mƣa bão một tí nào, cái cảm giác thật khó chịu!" Và hắn sực nhớ ra rằng lúc đi ngang qua công viên Petrovxki, hắn còn thấy ghê ngƣời lên khi nghe đến cảm giác ấy. Nhân đấy hắn lại nhớ đến cầu X và nhánh sông Neva Con, và lại thấy lạnh nhƣ lúc nãy, khi đứng trên giòng nƣớc.

"Trong đời ta chƣa bao giờ thích nƣớc, ngay trong những bức tranh phong cảnh cũng vậy, Xvidrigailov lại tự nhủ, rồi bỗng một ý nghĩ kỳ dị lại khiến hắn bật cƣời: - Lẽ ra bây giờ ta phải dửng dƣng đối với những vấn đề thẩm mỹ và tiện nghi ấy mới phải, thế nhƣng đằng nầy lại đâm ra tủn mủn, khó tỉnh, cứ nhƣ một con thú quyết chọn cho bằng đƣợc một chỗ thuận lợi… trong một trƣờng hợp nhƣ thế nầy. Lúc nãy mình cứ muốn rẽ về phía công viên Petrovxki cho kỳ đƣợc. Lúc ấy có lẽ

mình thấy tối, thấy lạnh, hê- hê! Cứ nhƣ thế mình cần những cảm giác dễ chịu ấy? À, sao mình lại không tất nên đi nhỉ?" - Hắn thổi tắt cây nến. "Ở phòng bên họ đã đi ngủ. - hẳn thì thầm, không thấy Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ánh sáng chiếu qua cái khe hở ban nãy - Bà Marfa Petrovna ạ, đây, bây giờ bà có thể đến than phiền đƣợc đấy, chỗ nầy thích hợp lắm, phòng lại tối om, mà giờ phút nầy lại khá đặc sắc, thế mà chính vào lúc nầy thì bà lại chẳng đến…".

Không hiểu tại sao Xvidrigailov chợt nhớ ra rằng lúc nầy, một giờ trƣớc khi thì hành ý định cƣỡng hiếp Dunia, hắn có khuyên Raxkonikov giao nàng cho Razumikhin bảo vệ. Thật ra, có lẽ mình nói thế phần lớn là để tự kích thích, đúng nhƣ Raxkonikov phỏng đoán. Mà cái thằng cha Raxkonikov ấy bợm thật hắn cả gan lắm. Sau nầy, dần đã hắn có thể thành một tay đại bợm, khi nào đã bớt vớ vẩn, chứ bây giờ thì hắn thèm sống quá đỗi. Về điểm nầy thì bọn ấy hèn nhát lắm. Mà kệ xác hắn, hắn muốn thế nào mặc hắn, việc gì đến mình!

Hắn nằm mãi vẫn không ngủ đƣợc. Dần dần hình ảnh Dunia lúc nãy bắt đầu hiện lên trƣớc mắt hắn, và hắn bỗng rùng mình. "Không, cái đó thì bây giờ phải gạt đi, - hắn sực tỉnh, tự nhủ thầm, - phải nghĩ đến một cái gì khác. Thật kỳ lạ và buồn cƣời: ta chƣa bao giờ căm thù ai sâu sắc, thậm chí cũng không bao giờ thấy thèm trả thù cho lắm, mà đó là một triệu chứng chẳng lành? Ta cũng không thích tranh luận và không hay nổi nóng - Cũng là một triệu chứng không hay! Mà lúc nãy ta hứa với nàng bao nhiêu chuyện… xì, quỷ! Thế nhƣng đáng lẽ nàng có thể làm cho ta trở thành một con ngƣời khác hẳn…" Hắn lại im lặng, răng nghiến chặt lại: hình ảnh Dunia lại hiện lên trƣớc mặt hắn, đúng hệt nhƣ khi nàng vừa bắn phát thứ nhất, hoảng sợ hạ súng xuống, lặng ngƣời đi đứng nhìn hắn: lúc ấy hắn thừa thì giờ ôm chầm lấy nàng. Và nàng cũng không giơ tay lên để tự vệ đâu, nếu chính hắn không nhắc nàng, hắn sực nhớ ra rằng trong khoảnh khắc đó dƣòng nhƣ hắn thấy thƣơng hại nàng: tim hắn cứ se lại…"Cha! Mẹ kiếp lại những ý nghĩ ấy rồi. Hãy gạt hết những thứ ấy đi, gạt hết!" hắn đã bắt đầu thiêm thiếp: cơn run vì sốt đã ngớt; bỗng hắn có cảm giác nhƣ một vật gì chạy dƣới làn chăn, dọc theo tay chân hắn, hắn rùng mình. "Chà, quỷ thật, chắc là chuột! - hắn nghĩ thầm - tại mình cứ để miếng thịt bê ở trên bàn". Hắn thấy ngại quá, không muốn giở chăn đứng dậy: lạnh lắm; nhƣng bỗng lại có một cảm giác buồn buồn rất khó chịu ở chân, hắn tung chăn dậy thắp nến lên. Ngƣời run cầm cập vì sốt rét, hắn cúi xuống xem xét mặt giƣờng - Chắng thấy gì hết. Hắn rũ chăn, thì bỗng một con chuột, nhảy ra tấm vải lót giƣờng. Hắn chồm lại bắt con chuột; nhƣng con chuột không chịu rời giƣờng bỏ đi nơi khác, mà cứ chạy loạn xạ trên giƣờng, nó luồn qua ngón tay hắn, leo qua cánh tay và chui tọt xuống đƣớt gối; hắn ném chiếc gối đi, nhƣng trong nháy mắt hắn cảm thấy cái gì nhảy lên bụng hắn, bò bò trên ngƣời và luồn ra sau lƣng, dƣới lần áo sơ-mi. Hắn rùng mình và tỉnh dậy. Trong phòng tối om, hắn đang nằm trên giƣờng, vẫn trùm chăn kín nhƣ cũ. Ngoài cửa sổ, gió vẫn rít lên.

"Khỉ thật?" - hắn bực dọc nghĩ thầm. Hắn vùng dậy ngồi ở mép giƣờng, quay lƣng về phía cửa sổ.

"Tốt hơn là đừng ngủ nữa" - hắn tự nhủ.

Từ cửa sổ lùa vào một luồng không khí lạnh và ẩm; vẫn ngồi nguyên, hắn kéo chăn trùm lên ngƣời.

Hắn không thắp nến. Hắn không nghĩ gì hết, mà cũng chẳng muốn nghĩ; nhƣng những giấc mơ cứ thi Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nhau chớm hiện lên, trong đầu cứ loáng thoáng những mảng ý nghĩ không đầu không đuôi và chẳng có mạch lạc gì cả. Tuồng nhƣ hắn đã chìm vào một trạng thái nửa mê, nửa tỉnh. Không biết vì khí lạnh, vì bóng tối, vì ấm ƣớt, hay là vì những trận gió đang rít dƣới cửa sổ đã gây nên trong tâm trí hắn một ý muốn, một xu thế gì quái đản và kiên trì, song hắn chỉ thấy hiện lên những bông hoa lại toàn những bông hoa, hắn mƣờng tƣợng thấy một phong cảnh kỳ diệu: một ngày lễ Ba Ngôi sáng sủa, ấm áp gần nhƣ nóng bức, một ngày hội. Một ngôi biệt thự sang trọng ở thôn quê kiến trúc theo kiểu Anh, giữa những khóm hoa thơm ngát, chạy thành những bồn dài vây khắp bốn phía; thềm nhà phủ kín những cây leo, hai bên viền những bồn hoa hồng; một cầu thang gác sáng sủa, mát mẻ, trải một tấm thảm sang trọng, hai bên đặt nlừng chậu lung Trung Quốc trồng những thứ hoa quý. Hắn chú ý đặc biệt đến những chậu hoa có nƣớc đặt trên các bậu cửa sổ: đựng những giò thuỷ tiên trắng muốt, mềm mại, đài trĩu trên những cành hoa xanh tƣơi mọng và dài, toả ra một mùi thơm ngào ngạt, hắn cứ tần ngần không nỡ rời chân, nhƣng rồi cùng leo lên thang gác va bƣớc vào một gian phòng khách rộng rãi, cao ráo. Ởđây lại cũng thế: liền các cửa sổcạnh các cửa lớn mở ra sân thƣợng: ngay trên sân thƣợng, đâu đâu cùng thấy hoa. Sàn nhà rải một lớp cỏ thơm mới cắt và còn tƣơi. Các cửa sổ

đều mở rộng, một làn không khí mát mẻnhẹ nhàng, thơm tho bay vào phòng, chim chóc ríu rít dƣới cửa sổ và ở chính giữa phòng, trên một cái bàn phủ tấm khăn liệm bằng xa tanh trắng, có một cỗ

quan tài. Cỗ quan tài có đệm tơ Napoli và viền đăng-ten kiểu tổ ong. Những chùm giây hoa kết khắp bốn phía. Trong quan tài, giữa những đoá hoa, thấy đặt một cô bé mặc áo dài tuyn trắng, hai tat nhƣ

chạn bằng cẩm thạch chắp thành hình chữ nhật để trên ngực. Nhƣng mái tóc buông loà xoà của cô bé. một mái tóc vàng nhạt, lại ƣớt sũng. Những đƣờng nét nghiêm khắc và đã cứng lại trên mặt cô bé cùng nhƣ đƣợc khắc bằng cẩm thạch nhƣng nụ cƣời trên đôi môi nhợt nhạt của cô chan chứa một niềm tủi hổ không bờ bến và nhƣ chứa đựng một lời than thở thống thiết không phù hợp với tuổi thơ.

Xvidrigailov biết cô bé nầy. Bên quan tài không thấy có tƣợng thánh, bạch lạp, và không nghe thấy tiếng cầu kinh. Cô bé là một kẻ tự tử, một kẻ đã trầm mình. Có mới mƣời bốn tuổi, nhƣng đã có một cõi lòng tan nát, cô đã tự hãm hại mình vì một nỗi sỉ nhục đã làm cho trí óc ngây thơ non nớt của cô ngạc nhiên và hoảng sợ, đã dội vào tâm hồn trong trắng nhƣ thiên thần của cô một nỗi hổ thẹn không đáng phải chịu, và đã giật phắt từ đáy lòng cô ra tiếng kêu tuyệt vọng cuối cùng, không ai nghe thấy bị báng bổ một cách tráng trác trong bóng đêm dày đặc, trong mƣa lạnh, trong tiết băng tan ẩm ƣớt, trong tiếng gió gào…

Xvidrigailov sực tỉnh, đứng dậy và bƣớc ra cửa sổ. Hắn sờ soạng tìm chốt cửa và mở cửa ra. Gió điên cuồng lùa vào căn buồng chật hẹp và dƣờng nhƣ phả sƣơng giá vào màt lão, vào ngực: lão bấy giờ chỉ phủ một lần vải sơ mi, bên dƣới cửa sổ chắc phải có một khu vƣờn gì đấy có lẽ là một khu vƣờn du hý; chắc ban ngày cũng có phƣờng hát, cũng có những ngƣời hầu đem trà ra dọn ở các bàn con. Còn bây giờ thì từ các cành cây, các khóm lá, những giọt nƣớc mƣa băng vào cửa sổ; trời tối Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nhƣ mực, thành thử hoạ may chỉ phân biệt đƣợc lờ mờ những vệt sâm sẫm cho biết chỗ những vật trong vƣờn.

Xvidrigailov cúi xuống, chống khuỷ tay lên bậu cửae sổ, nhìn đăm đăm vào khoang không tối mịt khoảng mƣơi phút. Giữa đêm tối vang lên một tiếng đại bác rồi một tiếng khác.

"À súng hiệu! Nƣớc song Neva dâng lên, - hắn nghĩ thầm, - sáng mai, ở những chỗ thấp, nƣớc sẽ tràn lên phố, chảy vào những căn nhà hầm, chuột ở dƣới hầm sẽ bơi lên, và giữa mƣa gió sẽ có những ngƣời ƣớt nhƣ chuột lột vừa chửi rủa vừa khuân những mở giẻ rách của mình lên các tầng trên…

Bây giờ mấy giờ rồi thế nhỉ?". Và hắn vừa tự hỏi nhƣ vậy thì gần đâu đây bỗng có một chiếc đồng treo tƣờng đánh ba tiếng rè rè vội vã "Chà chỉ còn một tiếng nữa là sáng! Còn đợi gì nữa? Ta sẽ đi ngay, đi thẳng ra công viên Petrovxki. Ởđấy ta sẽ chọn lấy một bụi rậm rƣớt đầm nƣớc mƣa, chỉ cần lấy vai ấy một, cái là hàng triệu giọt nƣớc dội lên khắp đầu…". Hắn lùi ngƣời xa cửa sổ, đóng cửa lại, thắp nến lên, mặc áo gi-lê, khoác áo ngoài, đội mũ và cầm nến ra hành lang để đi tìm ngƣời hầu rách rƣới chắc đang ngủ đâu trong một cái buồng xép dùng làm kho chứa, giữa những mở đồ bỏ và những mấu nến, trả tiền trọ cho hắn và ra khỏi khách sạn. "Đây là giờ phút thuận lợi nhất không thể

chọn lúc nào thuận lợi hơn nữa?

Hắn đi lại hồi lâu suốt dọc dãy hành lang dài và hẹp, nhƣng chẳng thấy một ai, và đã toan gọi to lên, thì bỗng nhiên trong một xó tối, giữa một cái tủ cũ kỹ và cánh cửa lớn, hắn nhận ra một vật gì kỳ dị, dƣờng nhƣ sinh động, hắn cầm nến cúi xuống thì thấy một đứa trẻ - một đứa con gái lên năm là nhiều, mặc một chiếc áo ƣớt sũng nhƣ miếng giẻ lau nhà, đang khóc và run cầm cập, hình nhƣ nó không sợhài khi trông thấy Xvidrigailov, chỉ đƣa đôi mắt to và đen láy nhìn lão với một vẻ ngạc nhiên ngây dại, thỉnh thoảng mới nắc lên một tiếng, nhƣ những đứa trẻ đã khóc lâu và đã nín, thậm chí cùng đã nguôi nguôi, nhƣng rồi nghĩ sao lại muốn khóc nữa. Mặt con bé tái mét và phờ phạc: nó lạnh cóng đi rồi, nhƣng "làm sao nó lại ở đấy? Hẳn là nó trốn ở đây và suốt đêm không ngủ", lão lên tiếng hỏi. Con bé bỗng hoạt bát hẳn lên và trả lời liến thoắng một hồi với cái giọng trẻ con nói đớt.

Nó nói những gì, nào là "mẹ đếnh", nào là nó đã "đếnh gèy" (đánh vỡ) một cái chén gì đấy. Con bé nói không ngớt mồm; qua những chuyện nó kể cũng có thể đoán đƣợc phần nào rằng đó là một đứa con không đƣợc nuông chiềêu, mẹ nó, chắc là một mụ đầu bếp say rƣợu nào đấy; có lẽ làm ở khách sạn nầy, đã đánh đuổi làm cho nó hoảng sợ; con bé đã làm vỡ một cái chén của mẹ nó, sợ quá đã bỏ

trốn đi từ chập tối; có lẽ nó đã ngồi ngoài mƣa khá lâu, mãi sau mới lẻn đƣợc vào đây, nấp sau tủ và ngồi suốt đêm trong xó, vừa khóc vừa run vì lạnh, vì tối và vì sợ lại bị mẹ đánh vì đã đi trốn nhƣ vậy.

Xvidrigailov bế nó về buồng, đặt nó ngồi lên giƣờng và bắt đầu cởi áo quần cho nó. Đôi giầy thủng của nó, không có tất, ƣớt sũng nhƣ thể đã ngâm suốt đêm trong một vùng nƣớc. Cởi áo quần cho nó xong, Xvidrigailov đặt nó nằm lên giƣờng, lấy chăn trùm kín cả đầu cho nó. Nó lập tức ngủ thiếp đi.

Làm xong đâu ấy, hắn lại lầm lì suy nghĩ miên man "Tự nhiên lại đi rƣớc nợ về? - hắn bỗng nghĩ với Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

một cảm giác hằn học khó chịu - thật vớ vẩn!" Hắn bực bội cầm nến lên để đi tìm cho bằng đƣợc ngƣời hầu và và ra khỏi nơi nầy cho nhanh. "Chà, con be nầy!", hắn thần rủa và mở cửa ra ngoài nhƣng lại quay lại lần nữa xem con bé thức ngủ ra sao. Hắn thận trọng giở chăn ra. Con bé ngủ rất say, một giấc ngủ ngon lành.

Đƣợc đắp chăn kín, con bé đã ấm ngƣời lại và đôi má nhợt nhạt của nó bắt đầu ửng hồng. Nhƣng lạ

thay, màu hồng ấy mới lúc một rõ và đậm hơn màu hồng bình thƣờng trên má một đứa trẻ. "Nó sốt đây" - Xvidrigailov nghĩ thầm, nó đỏ mặt lên nhƣ uống rƣợu, cứ nhƣ thể ai cho nó uống hết cả một cốc. Đôi môi đỏ thắm nhƣ đang nóng bừng lên, nhƣng cái gì thế nầy.

Hắn bỗng ngỡ chừng nhƣ hai hàng mi đen và dài của con bé hơi chớp chớp, và qua hai hàng mi ấy một đôi mắt hầu nhƣ chẳng còn gì thơ ngây đang ném ra một cái nhìn sắc sảo, tinh quái cứ nhƣ thế

con bé không ngủ, mà chỉ giả vờ. Phải, đúng thế thật: đôi môi nó nhoẻn ra thành một nụ cƣời, hai bên mép run run nhƣ đang cố nhịn. Nhƣng rồi con bé không buồn nhịn cƣời nữa: nó cƣời thật sự, rõ ràng; có một cái gì trâng tráo, khiêu khích ánh lên trong gƣơng mặt chẳng có gì là thơ ngây ấy; đó là một bộ mặt dâm dục, bộ mặt của gái mãi dâm, của một con đĩ Pháp. Bây giờ, bây giờ nó đã mở cả

hai mắt ra không kiêng dè gì nữa: đôi mắt ấy nhìn Xvidrigailov, cái nhìn trơ trẽn, nồng nàn nhƣ một ngọn lửa, đôi mắt cƣời cợt, kêu gọi hắn… có một cái gì xấc xƣợc, quái gở vô cùng trong cái cƣời,trong đôi mắt ấy, trong tất cả cái vẻ đồi bại của khuôn mặt trẻ con ấy. "Sao, một con bé lên năm? - Xvidrigailov thì thào trong một cơn kinh hoàng thực sự - Cái gì thế kia?" Nhƣng kìa, con bé đã quay hẳn về phía hắn, khuôn mặt nóng bừng nhƣ lửa, nó dang tay ra. "A, đồ khốn kiếp!" "

Xvidrigailov hoảng hốt kêu lên, giơ tay lên toan đánh. Nhƣng vừa lúc ấyhắn bừng tỉnh.

Hắn vẫn nằm trên giƣờng, chăn vẫn trùm kín; nến vẫn không thắp lên, ngoài cửa sổ trời đã sáng.

"Suốt một đêm đày những cơn ác mộng!" hắn hằn học nhổm dậy, cảm thấy ngƣời rời rã hẳn ra; các khớp xƣơng nhức buốt. Bên ngoài, sƣơng mù dày đặc không trông thấy gì hết. Đá sắp đến năm giờ; hắn đã ngủ quên! Hắn đứng dậy mặc chiếc vét-tông và chiếc áo khoác hãy còn ƣớt. Hắn nắn túi tìm khấu súng tay: lấy súng ra, chữa lại đầu đạn; đoạn hắn ngồi xuống, rút trong túi ra một cuốn sổ tay, và ngay ở tờ đầu, tờ dễ trông thấy nhất, hắn viết mấy dòng chữ thật bé, hắn đọc lại một lƣợt, rồi chống khuỷu tay lên bàn ngẫm nghĩ.

Khâu súng và quyển sổ nằm ngay bên khuỷu tay. Mấy con ruồi thức giấc bâu vào miếng thịt bé còn nguyên vẫn để trên bàn. Hắn nhìn mấy con ruồi một hồi lâu, và cuối cùng lấy tay phải thử bắt một con. Hắn ra công hồi lâu, nhƣng không sao bắt đƣợc. Cuối cùng, bắt chợt thấy mình đang làm cái công việc thú vị ấy. Hắn sực tỉnh, rùng mình đứng dậy và quả quyết ra khỏi phòng.

Một phút sau hắn đã ra đƣờng.

Một làn sƣơng mù dày đặc màu sừa đang trùm lên thành phố. Xvidrigailov bƣớc trên lề đƣờng bằng gỗ nhớp nháp lầy lụa, đi về phía sông Neva Con, hắn mƣờng tƣợng thấy làn nƣớc sông Neva đã dâng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

lên cao trong đêm qua, đảo Petrovxki những lối đi ƣớt át, lớp cỏ ƣớt át những khóm cây, nhƣng bụi bờ ƣớt át, vả cuối cũng là cái bụi rậm kia… hắn bực dọc đƣa mắt xem xét các số nhà để nghĩ đến một cái gì khác. Trên đại lộ không có lấymột bóng ngƣời qua đƣờng, một cỗ xe ngựa. Mấy ngôi nhà gỗ

sơn màu vàng tƣơi, cửa sổ đóng kín mít, trông ủ rũ và bẩn thỉu. Khí lạnh và ẩm ƣớt thấm khắp ngƣời hắn, hắn bắt đầu rùng mình. Thỉnh thoảng, gặp những cái biển cửa hiệu, hắn tẩn mẩn đọc kỹ từng cái hắn. Hắn đã đi hết đoạn viả hè bằng gỗ. Hắn đang đi ngang một toà nhà đá lớn Một con chó bẩn thỉu, ƣòt mèm, cúp đuôi chạy ngang qua mặt hắn. Một gã mặc áo ca-pốt say bí tỉ, nằm ngang giữa vỉa hè, mặt úp xuống đất, hắn nhìn gã say rƣợu một lát rồi tiếp tục đi. Một cái tháp canh cao hình tròn tháp thoáng bên tay trái hắn. "thôi - hắn nghĩ thầm, - Chỗ nầy đƣợc rồi, việc gì phải ra đến đảo Petrovxki?

Ít nhất ở đây cũng có một nhân chứng chính thức…" Hắn suýt bật cƣời vì cái ý nghĩ mới mẻ nầy và rẽ sang phố X. Ở đấy có một tòa nhà lớn có tháp canh. Bên cái cổng lớn đóng kín, có một thằng ngƣời nhỏ bé đứng tì vai vào cổng, mình khoác chiếc áo ca-pốt xám của binh sĩ, đầu đội chiếc mũ

đồng kiểu nhƣ mũ của anh hùng Asin(2). Đôi mắt ngái ngủ của hắn đang lạnh lùng liếc về phía Xvidrigailov đang đi lại, trên gƣơng mặt hắn thấy lộ rõ mối hận ngàn năm đã để lại một dấu ấn chua xót lên tất cả các khuôn mạt Do Thái, không trừ một trƣờng hợp nào. Cả hai, Xvidrigailov và Asin, im lặng nhìn nhau một lát. Cuối cùng Asin thấy rằng một ngƣời không say mà lại chẳng nói chẳng rằng đứng nhìn trừng trừng, cách mình có ba bƣớc, là một việc phi pháp.

- Ê, ông kia có việc gì thế hả? - hắn hỏi, ngƣời vẫn không nhúc nhích và vẫn không thay đổi tƣ thế.

- Thì có gì đâu, anh bạn, chào anh. - Xvidrigailov đáp.

- Đây không phải chỗ!

- Tôi sắp ra nƣớc ngoài anh bạn ạ.

- Ra nƣớc ngoài à?

- Đi sang Mỹ!

- Đi sang Mỹ?

Xvidrigailov rút khẩu súng tay ra và lên cò. Asin nhƣớn cao lông mày.

- Ê nầy, đây không phải chỗ đùa những trò ấy đâu!

- Sao lại không phải chỗ.

- Tại vì không phải chỗ.

- Thôi, anh bạn ạ, cũng thế thôi. Chỗ nầy tốt rồi; nếu họ có hỏi anh, anh cứ nói là tôi đi sang Mỹ…

Hắn chìa nòng súng vào thái dƣơng bên phải.

- Kìa! Không đƣợc ở đây không phải chỗ! - Asin cuống cuồng lên, mắt mỗi lúc một giƣơng to thêm.

Xvidrigailov bóp cò.

Chú thích:

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

(1) Nơi đi đày ở Siberi

(2) Nhân vật anh hùng (cổ Hy lạp)

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 36

Phần VI

Cũng ngày hôm ấy, nhƣng là vào khoảng bẩy giờ chiều, Raxkonikov đi đến nhà ở của mẹ chàng và em chàng, - Căn nhà của Bakaleyev mà Razumikhin đã thuê cho họ. Lối vào thang gác trông thẳng ra phố.

Raxkonikov lại gần, bƣớc chân vẫn còn ngần ngại và nhƣ đang phân vân không biết có nên vào hay không.

Nhƣng dù sao chàng cũng đã quyết không quay trở lại; chàng đã quyết định dứt khoát nhƣ vậy. "Vả

chăng đằng nào cũng thế thôi, họ vẫn chƣa hay biết gì, - Chàng nghĩ, - lọ đã quen coi mình nhƣ một thằng gàn…" Áo quần chàng mặc thật khủng khiếp; lấm be bét, dầm mƣa suốt đêm, rách rƣới, nhàu nát? Mặc chàng hầu nhƣ không còn trông ra mặt ngƣời nữa, vì mệt nhọc, vì dãi dầu mƣa gió, vì thể

chất suy nhƣợc và vì cuộc giằng co với bản thân đến suốt một đêm một ngày.

Suốt đêm hôm ấy chàng đi một mình, có trời biết đi những đâu. Nhƣng dù sao, chí của chàng cùng đã quyết.

Chàng gõ cửa; mẹ chàng ra mở. Dunia đi đâu vắng. Ngay cả ngƣời đầy tớ gái lúc ấy cùng chắng thấy đâu. Bà Punkheria Alekxandrovna thoạt tiên sững sờ ra vì ngạc nhiên và mừng rỡ; rồi bà cầm lấy tay chàng kéo vào phòng.

- Con tôi đây rồi! - bà mừng quá nói lắp bắp. - Con đừng giận mẹ, Rodia ạ, mẹ gặp con mà lại ứa nƣớc mắt ra một cách ngu ngốc thế nầy con đừng giận nhé; mẹ cƣời đấy, chứ không phải khóc đâu.

Con tƣởng mẹ khóc sao? Không, mẹ mừng quá đấy, mẹ có cái thói ngớ ngẩn nhƣ vậy: mừng là cứ

chảy nƣớc mắt ra. Từ ngày cha con mất đi, động cái gì mẹ cũng khóc. Con ngồi xuống đây, con yêu quý của mẹ, chắc con mệt lắm, mẹ biết. Ô, áo quần con lấm hết rồi.

- Hôm qua con đi giữa mƣa mẹ ạ- Raxkonikov mở đầu.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Ồ không, không phải đâu? - Bà Punkheria Alekxandrovna hối hả ngắt lời chàng. - Con tƣởng bây giờ mẹ lại bắt đầu hỏi vặn con theo cái thói quê mùa ngày trƣớc của mẹ, con đừng lo. Mẹ hiểu rồi, mẹ hiểu hết, bây giờ mẹ đã học đòi đƣợc nề nếp ở đây, và thật tình mẹ cùng thấy ở đây họ phải hơn.

Mẹ đã vỡ lẽ hẳn hoi: mẹ có đi đâu mà hiểu đƣợc nhƣng điều con suy xét, tại sao mẹ lại cứ bắt con phải thƣa trình bẩm báo. Chắc con có khối công việc, khối dự định trong óc, mẹ làm sao mà biết đƣợc, hay là con lại nảy ra những ý nghĩ mới gì đấy, lẽ nào mẹ lại cứ cừ lẽo đẽo theo hỏi con nghĩ

gì? À, mẹ lại… Trời ơi! Sao tôi lại cứ nói nhăng nói cuội nhƣ con mẹ điên thế nầy? Ấy, mẹ đã đọc cái bài của con đăng trong báo đến lần thứ ba. Anh Dmitri Prokofich mang lại cho mẹ xem đấy.

Trông thấy bài báo, mẹ cứ sửng sốt ra; đây nầy, con mụ ngốc, mẹ tự nhủ thế, con nó làm việc nhƣ

thế nầy đây nầy, đầu đuôi câu chuyện là thế đấy! Chắc dạo ấy con nó đang có những ý nghĩ mới mẻ

trong óc; nó đang mải suy nghĩ thế mà mình cứ quấy rầy, làm tội làm tình nó. Con của mẹ ạ, mẹ đọc nhƣng dĩ nhiên có nhiều điều mẹ không hiểu; mà tất nhiên phải nhƣ thế: chứ mẹ thì hiểu sao nổi?

- Mẹ cho con xem một chút, mẹ ạ.

Raxkonikov cầm lấy tờ báo và nhìn qua bài báo của mình một thoáng. Tuy thật là trái ngƣợc hết sức với tình cảnh và tâm trạng chàng lúc bấy giờ, nhƣng chàng cũng vẫn không khỏi có cái cảm giác kỳ

lạ, vừa bức bối vừa ngọt ngào, của một tác giả lần đầu tiên thấy mình đƣợc in, nhất là khi tác giả ấy lại mới hai mƣơi ba tuổi. Nhƣng cảm giác đó chỉ thoáng qua trong chốc lát. Đọc đƣợc mấy dòng, chàng cau mặt, và một nỗi buồn khủng khiếp khiến lòng chàng se lại. Chàng chợt nhớ lại tất cả

những cuộc giằng co vật vã tinh thần trong mấy tháng gần đây. Chàng bực dọc và kinh tởm vứt tờ

báo lên bàn.

- Nhƣng có một điều, Rodia ạ, tuy mẹ ngu ngốc thật, nhƣng mẹ cũng đủ trí xét đoán để biết rằng chẳng bao lâu nữa con sẽ là một trong những ngƣời xuất sắc trong giới khoa học của ta, nếu không phải là ngƣời xuất sắc trong giới khoa học của ta. Thế mà họ lại dám nghĩ là con loạn óc. Ha - ha -

ha! Con không biết chứ họ nghĩ thế thật đấy! Chà, đồ sâu bọ thấp hèn, họ làm sao mà biết đƣợc thế

nào là trí tuệ! Thế mà Dunia cũng suýt tin đấy lạ thật! Sinh thời cha con đã có hai lần gửi bài đăng báo, lúc đầu là một bài thơ (mẹ còn giữ lại trong một cuốn vở, lúc nào mẹ sẽ cho con xem), rồi đến cả một truyện dài (chính mẹ xin cha con cho mẹ chép lại), và cha mẹ đã cầu trời mãi cho họ đăng -

thế mà họ không đăng cho! Rodia ạ, cách đây sáu bảy ngày, nhìn áo quần, nơi ăn chốn ở của con mà mẹ đứt ruột ra? Nhƣng bây giờ mẹ đã thấy mẹ thật ngốc, vì nếu con muốn thì với trí tuệ và tài năng của con, cái gì mà con chả kiếm đƣợc ngay! Thế nghĩa là hiện nay con chƣa muốn, con đang bận những công việc quan trọng hơn nhiều…

- Dunia không có nhà hở mẹ?

- Không có nhà, con ạ. Nó hay đi vắng lắm, nó cứ để mẹ ở nhà một mình. May cho anh Dmitri Prokofich thƣờng sang ngồi với mẹ và cứ nói chuyện con luôn. Anh ấy mến con, và trọng con lắm, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Rodia ạ. Còn em con thì mẹ không có ý nói là nó không biết kính yêu mẹ đâu. Mẹ không có ý phàn nàn. Tính nó khác, tính mẹ khác; dạo nầy nó có những chuyện bí mật gì ấy; còn nhƣ mẹ thì chẳng có chuyện gì giấu các con cả. Cố nhiên, mẹ cũng biết Dunia là ngƣời rất thông minh, hơn nữa lại biết thƣơng mẹ thƣơng anh, nhƣng mẹ cũng không biết những chuyện đó sẽ đƣa đến đâu. Đấy, bây giờ

con đến với mẹ thế nầy, làm mẹ sung sƣớng quá, còn nó thì đi chơi ở đâu đâu; khi nào nó về mẹ sẽ

bảo; trong khi con đi vắng anh con có đến, còn con thì nãy giờ con đi những đâu? Rodia ạ con cũng đừng chiều mẹ quá: có thì giờ thì con ghé, không thì thôi, biết làm thế nào đƣợc mẹ sẽ đợi vậy.Vì dù sao mẹ cũng biết là con thƣơng mẹ, đối với mẹ chỉ thế thôi cũng đủ rồi. Mẹ sẽ ngồi đọc bài của con, mẹ sẽ đƣợc nghe mọi ngƣời nói đến con, rồi thỉnh thoảng chính con lại ghé vào thăm mẹ, còn mong gì hơn nữa? Đấy nhƣ bây giờ con đến đây để an ủi mẹ, mẹ biết lắm…

Đến đây bà Punkheria Alekxandrovna bỗng khóc oà lên.

- Mẹ lại thế rồi! Con đừng nhìn mẹ, mẹ ngốc lắm!

- Trời ơi, sao tôi lại ngồi ì ra thế nầy, - bà đứng dậy kêu lên, - nhà có cà-phê, thế mà mẹ cũng chẳng pha cho con uống! Bà già là hay ích kỷ thế đấy. Mẹ pha ngay, mẹ pha ngay!

- Thôi mẹ ạ, con đi bây giờ đây. Con đến có việc khác. Xin mẹ nghe con nói.

Bà Punkheria Alekxandrovna rụt rè lại gần con.

- Mẹ ơi, dù có xảy ra chuyện gì, dù mẹ có nghe nói gì về con, dù họ có nói gì với mẹ về con, mẹ có còn thƣơng con nhƣ bây giờ nữa không? - Chàng bỗng thốt ra tự đáy lòng, dƣờng nhƣ không suy nghĩ, không cân nhắc lời lẽ.

- Rodia, Rodia, con có chuyện gì thế? Sao con lại có thể hỏi nhƣ vậy? mà ai sẽ nói gì với mẹ về con?

Mẹ sẽ không tin ai đâu, dù ai cũng thế, hễ đến là mẹ đuổi ra ngay.

- Con đến để xin mẹ tin cho rằng xƣa nây bao giờ con cũng vẫn yêu mẹ và bây giờ chỉ có một mình mẹ với con thế thế nầy, con mừng lắm, con lại còn mừng là không có Dunia ở nhà. - Chàng nói tiêp vẫn nhiệt thành nhƣ cũ, - Con đến đây để nói thẳng với mẹ rằng, dù sau nầy mẹ sẽ khổ sở chăng nữa, nhƣng con cũng xin mẹ biết rằng bây giờ con thƣơng yêu mẹ hơn cả bản thân con: và tất cả những điều mẹ và em đã nghĩ cho con, là con tàn nhẫn và không biết thƣơng mẹ, thƣơng em đều không đúng. Không có bao giờ con lại nhƣ thế… thôi, thế cũng đủ; trƣớc đã con cũng nghi là phải đến nói với mẹ nhƣ thế…v bắt đầu nhƣ thế.

Bà Punkheria Alekxandrovna lặng lẽ ôm lấy con, siết chặt vào ngực và khóc thầm.

- Rodia ạ, con có chuyện gì thì mẹ không biết, - một hồi lâu, bà mới nói. - Suốt mấy hôm nay mẹ cứ

nghĩ là mẹ và em quấy rầy con nên con phát chán, nhƣng bấy giờ mẹ đã thấy rõ con sắp có chuyện gì khổ tâm lắm, cho nên con mới âu sầu nhƣ vậy. Mẹ đã đoán thế từ lâu, Rodia ạ. Mẹ nói thế con tha thứ cho mẹ; mẹ cứ nghĩ đến chuyện ấy mãi, đêm không ngủ đƣợc. Đêm qua em con cũng mê sảng suốt đến sáng và cứ nhắc đến con mãi. Mẹ cũng nghe đƣợc loáng thoáng, nhƣng chẳng hiểu gì. Suốt Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

buổi sáng hôm nay mẹ cứ nhƣ ngƣời sắp bị hành hình: mẹ cũng chờ đợi một cái gì, linh cảm thấy điều gì, thế mà bây giờ đâm ra thật? Rodia, Rodia, con sắp đi đâu? Hình nhƣ con sắp đi đâu xa phải không ton?

- Con sắp đi xa.

- Mẹ cũng nghĩ thế? Mẹ cũng có thể đi theo con, nếu con cần có mẹ. Cả Dunia nữa; nó thƣơng con, nó quý con lắm, và cả Sofia Xemionovna nữa, nếu cần cứ để cho cô ấy đi với mẹ con mình; con thấy không, mẹ cũng sẵn lòng nhận cô ấy làm con mẹ. Anh Porfiri Petrovich sẽ cùng giúp ta sửa soạn một tay, nhƣng… con đi đâu bây giờ?

- Con phải đi đây mẹ ạ.

- Sao! Ngay hôm nay à? - bà kêu lên, nhƣ thể sắp mất con vĩnh viễn.

- Con không ở lại đƣợc, con đang vội, con đang rất cần…

- Thế mẹ không đi với con đƣợc ƣ?

- Không, mẹ hãy quỳ xuống cầu nguyện Chúa cho con. Có lẽ lời cầu nguyện của mẹ sẽ thấu đến Chúa.

- Thế thì để cho mẹ làm dấu thánh ban phƣớc cho con. Thế, thế. Trời ơi, mẹ con tôi đang làm gì thế

nầy!

Phải, chàng mừng lắm: chàng rất hài lòng là lúc ấy không có ai, chỉ có hai mẹ con với nhau. Lòng chàng dƣờng nhƣ bỗng dịu lại sau cả cái thời gian khủng khiếp ấy, chàng phục xuống trƣớc mặt mẹ, hôn chân mẹ, và hai mẹ con ôm nhau khóc. Và lần nầy, ngƣời mẹ vẫn không ngạc nhiên, không gạn hỏi, từ lâu bà đã hiểu rằng có một chuyện gì khủng khiếp đang xảy ra với con bà, và nay giờ phút đáng sợ cho chàng đã điểm.

- Rodia, con yêu của mẹ, con đầu lòng của mẹ, - Bà thổn thức - Bây giờ con đã lại nhƣ hồi còn bé, hồi ấy con cũng đến với mẹ nhƣ thế nầy, cũng ôm hôn mẹ nhƣ thế nầy; hồi cha con còn sống: mỗi khi cha mẹ buồn, chỉ riêng một, việc có con bên cạnh thôi cũng đã đủ an ủi cha mẹ, rồi đến khi cha mất, đã bao lần mẹ con ta ôm lấy nhau nhƣ bây giờ, cũng khóc bên mộ cha. Còn sở dĩ mẹ đã khóc từ

lâu, là vì lòng mẹ đã cảm thấy trƣớc cơn hoạn nạn. Lần đầu tiên mẹ trông thấy con, tôi hôm ấy, con còn nhớ không, hôm mẹ và em mới lên đây ấy chỉ nhìn khóe mắt của con thôi mẹ đã đoán biết đƣợc ngay, tim mẹ cứ nhói lên, và hôm nay khi ra mở cửa cho con, mẹ trông thấy con là đã nghĩ ngay rằng giờ phút oan nghiệt đã đến. Rodia, Rodia, con không đi ngay bây giờ đấy chứ?

- Không ạ.

- Con còn đến đây chứ?

- Vâng… con sẽ đến!

- Rodia, con đừng giận nhé, mẹ không dám hỏi đâu Mẹ biết là không nên hỏi, nhƣng cũng xin con nói cho mẹ một lời, con đi đâu có xa không?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Xa lắm.

- Ở đấy con sẽ làm việc gì, sự nghiệp của con ở đây phải không?

- Đó là tuỳ ý Chúa… chỉ xin mẹ và em cầu nguyện cho con.

Raxkonikov đi ra cửa, nhƣng bà mẹ níu lấy chàng và tuyệt vọng nhìn vào mặt chàng. Mặt bà rúm ró lại vì kinh hãi.

- Thôi, mẹ ạ, - Raxkonikov nói, lòng vô cùng hối hậ là đã nảy ra cái ý đến đây.

- Con chƣa đi hẳn chứ? Con chƣa đi mãi mãi đấy chứ. Con sẽ lại đến, mai con đến nhé!

- Con sẽ đến, con sẽ đến. Thôi con đi.

Cuối cùng chàng đã gỡ ra đƣợc.

Chiều hôm ấy ấm áp thoáng trời và quang đãng; mây đã tan từ hồi sáng. Raxkonikov trở về buồng; chàng vội lắm. Chàng muốn làm cho xong mọi việc trƣớc khi mặt trời lặn. Từ bây giờ cho đến lúc ấy thì chàng không muốn gặp ai hết. Trong khi leo thang gác lên phòng, chàng nhận thấy Naxtaxia, đang lúi húi bên chiếc ấm lò, ngẩng lên nhìn chàng chăm chăm và đƣa mắt trông dõi theo chàng.

"Hay là có ai ở trên buồng mình?" - Chàng thầm nghĩ. Chàng kinh tởm nghĩ đến Porfiri. Nhƣng lên đến buồng và mở cửa ra, chàng trông thấy Dunia, nàng ngồi một mình, đang nghĩ ngợi miêễn man, và hình nhƣ đã đợi chàng từ lâu. Chàng dừng chân trên ngƣỡng cửa. Nàng hoảng hốt rời đi-văng đứng dậy và vƣơn thẳng ngƣời lên trƣớc mặt chàng.

Mắt nàng nhìn chàng không chớp, biểu lộ sự sợ hãi và một nỗi đau buồn không thể nào xoa dịu nổi.

Chỉ riêng cái nhìn ấy thôi cũng đủ cho chàng hiểu rằng nàng đã biết hết.

- Bây giờ anh phải thế nào, vào với em hay là đi chỗ khác? - Chàng hỏi, vẻ ngần ngại.

- Em ngồi cả ngày đằng chị Sofia Xemionovna; chúng em đợi anh. Chúng em nghĩ rằng thế nào anh cũng ghé lại đằng ấy!

Raxkonikov bƣớc vào buồng và ủ rũ ngồi xuống một chiếc ghế.

- Trong ngƣời anh thấy suy nhƣợc thế nào ấy, Dunia ạ. anh mệt lắm: thế mà trong giờ phút nầy anh cứ mong thật đủ sức tự chủ.

Chàng ngƣớc mắt nhìn nàng, vẻ e ngại.

- Suốt đêm hôm qua anh đi đâu?

- Anh cũng không nhớ rõ nữa; em ạ, anh đã muốn định đoạt cho dứt khoát và đã nhiều lần đi men theo sông Neva; cái đó anh còn nhớ. Anh đã có ý muốn kết liễu ở đấy nhƣng… anh không dành… -

Chàng thì thào, mắt lại đƣa về phía Dunia một cái nhìn e ngại.

- Đội ơn Chúa! Chính em với Sofia Xemionovna vẫn sợ nhƣ thế đấy! Thế nghĩa là anh vẫn còn tin ở

cuộc sống; đội ơn Chúa, đội ơn Chúa!

Raxkonikov mỉm cƣời chua chát.

- Anh không có tín ngƣỡng, thế nhƣng vừa rồi anh với mẹ đã ôm nhau khóc; anh không có tín Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ngƣỡng, thế nhƣng anh lại xin mẹ cầu nguyện cho anh. Có trời biết tại sao lại nhƣ thế, Duneska ạ, anh chẳng hiểu ra sao hết.

- Anh có đến mẹ? Anh nói với mẹ rồi ƣ? - Dunia hoảng hốt hỏi dồn. - Chả nhẽ anh lại dám nói?

Không, thế không nói bằng lời; nhƣng mẹ đã hiểu đƣợc nhiều. Đêm qua mẹ có nghe thấy em nói mê.

Anh chắc mẹ đã hiểu đƣợc một nửa. Có lẽ anh ghé lại thăm mẹ nhƣ thế là không tốt. Anh cũng chẳng biết tại sao anh lại ghé nữa. Anh là một kẻ hèn hạ, Dunia.

- Một ngƣời hèn hạ, mà lại sẵn sàng đi chịu đau khổ? Vì anh đi đấy chứ?

- Anh đi. Đi ngay bây giờ. Phải, chính vì muốn tránh nỗi hổố thẹn ấy mà anh định tự tử, Dunia ạ, nhƣng rồi khi đã ra đứng trên giòng nƣớc, anh lại nghĩ rằng trƣớc nay anh đã tự cho mình là ngƣời có sức mạnh, thì bây giờ không lý gì lại sợ xấu hổ, - Chàng nói hấp tấp nhƣ muốn nói hết ra cho thật nhanh. - Dunia, nhƣ thế có phải là tự hào không?

- Tự hào đấy, anh Rodia ạ.

Dƣờng nhƣ có một ngọn lửa ánh lên trong đôi mắt đờ đẫn của chàng, chàng nhƣ lấy làm dễ chịu rằng mình hãy còn tự hào.

- Em ạ, thế em không nghĩ rằng chẳng qua vì anh sợ nƣớc chứ? - Chàng hỏi với một nụ cƣời mếu xệch, mắt nhìn thẳng vào mặt nàng.

- Ồ anh Rodia, sao anh lại nói thế - Dunia kêu lên: giọng cay đắng.

Hai ngƣời im lặng khoảng vài phút. Chàng ngồi yên, đầu cúi gằm nhìn xuống đất. Dunia ngồi ở cuối bàn đối diện, đau đớn nhìn chàng. Bỗng chàng đứng phắt dậy.

- Muộn rồi, anh phải đi đây. Anh đi tự thú. Nhƣng anh không biết đi nhƣ thế là để làm gì.

Hai hàng nƣớc mắt chảy ròng ròng trên má nàng.

- Em khóc à, Dunia, thế em có thể đƣa tay ra cho anh đƣợc không?

- Anh hồ nghi điều đó ƣ?

Nàng ôm chặt lấy anh.

- Anh đi để chịu đau khổ nhƣ thế là đã rửa đƣợc một phân nữa tội ác rồi còn gì? - nàng kêu lên, tay siết chàng thật chặt và hôn chàng.

- Tội ác? Tội ác nào? - Chàng bỗng quát lên trong một cơn giận dữ đột ngột, - anh giết một con rận ghê tởm, chỉ có hại, một mụ già cho vay lãi hoàn toàn vô dụng, một mụ già mà giết đi cũng đáng đƣợc ân xá bốn mƣơi tội lỗi, một mụ già hút máu ngƣời nghèo, thế mà lại là một tội ác ƣ? Anh không cho đó làmột tội ác, và anh không nghĩ đến chuyện chuộc tội. Tại sao xung quanh mọi ngƣời đều cứ

thét vào tai anh: "Tội ác, tội ác!" Mãi đến bây giờ, anh mới thấy sự hèn nhát của anh nó vô lý đến nhƣờng nào, mãi đến bây giờ, khi anh đã quyết định đi chuộc lấy nỗi hồ thẹn vô ích đó. Chỉ vì hèn hạ

và bất tài nên anh mới quyết định nhƣ thế mà cũng có lẽ vì lợi nữa, nhƣ… thằng cha… Porfiri kia đã bàn với anh.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Anh, anh, sao anh lại nói thế? Anh đã làm đổ máu kia mà! - Dunia tuyệt vọng kêu lên.

- Ai mà chẳng làm đổ máu. - Chàng nói tiếp, gần nhƣ điên dại, - trên đời nầy máu đang đổ và xƣa nay vẫn đổ nhƣ thác, ngƣời ta đổ nó nhƣ rót rƣợu sâm banh, và ngƣời làm đổ máu đƣợc đội vòng lá nguyệt quế trên đền Capitoli (l) rồi về sau đƣợc gọỉ là ân nhân của loài ngƣời. Thì em cứ thử nhìn kỹ

mà xem, tất sẽ thấy! Chính anh muốn làm điều thiện cho ngƣời đời và lẽ ra có thể làm hàng trăm, hàng nghìn việc thiện thay cho cái việc ngu xuẩn ấy. Cũng chẳng phải là ngu xuẩn, mà chỉ là vụng về

thôi, bởi vì ý nghĩ ấy tuyệt nhiên không đến nỗi ngu xuẩn nhƣ bây giờ ngƣời ta có thể tƣởng, khi thấy nó thất bại… (đã thất bại thì cái gì cũng có vẻ ngu xuẩn!) Làm cái việc ngu xuẩn ấy, anh chỉ

muốn tạo cho mình một vị trí độc lập, đi bƣớc thứ nhất, có đƣợc những phƣơng tiện, rồi đến khi ấy việc kia sẽ đƣợc bù đắp lại bằng những việc hữu ích không biết bao nhiêu mà kể… Nhƣng anh… chỉ

mới bƣớc bƣớc đầu thôi anh cũng đã không chịu nổi, vì anh là một thằng hèn! Chung quy chỉ có thế!

Tuy vậy, anh cũng sẽ không nhìn theo quan điểm của bọn họ, giá anh thành công, thì họ đã đội mũ

miện lên đầu anh rồi, còn bây giờ thì họ gông cổ anh lại!

- Nhƣng không phải thế, tuyệt nhiên không phải thế! Anh sao anh lại nói nhƣ vậy?

- À! Không phải cái hình thức ấy chứ gì, phải là một hình thức tốt đẹp hơn về phƣơng diện thẩm mỹ

chứ gì? Thật anh không tài nào hiểu đƣợc: tại sao dội trái phá lên đầu ngƣời ta trong một cuộc vây hãm chính quy lại là một hình thức đáng trọng hơn? Sợ mỹ học chính là dấu hiệu đầu tiên của bất lực! Chƣa bao giờ, chƣa bao giờ anh nhận thức đƣợc điều đó rõ nhƣ bây giờ, và hơn bao giờ hết, bây giờ anh không thể hiểu nổi tội ác của anh ở chỗ nào! Chƣa bao giờ, chƣa bao giờ anh có sức mạnh và lòng tin vững chắc nhƣ bây giờ!

Khuôn mặt xanh xao, hốc hác của chàng ửng đỏ lên. Nhƣng trong khi nói câu sau cùng, mắt chàng tình cờ bắt gặp mắt Dunia, và trong đôi mắt ấy, chàng thấy biết bao nhiêu, bao nhiêu là buồn khổ

thƣơng xót vì chàng, đến nỗi chàng bất giác trấn tĩnh lại. chàng đã thấy rằng dù sao mình cũng đã làm cho hai ngƣời đàn bà đáng thƣơng ấy trở thành nhƣng con ngƣời khốn khổ. Dù sao, chính chàng cũng là nguyên nhân…

- Dunia, em yêu quý! Nếu anh có lỗi, em hãy tha thứ cho anh (tuy không thể nào tha thứ cho anh đƣợc, một khi anh có lỗi). Thôi từ biệt em! Ta đừng tranh cãi nữa! Anh phải đi, anh phải đi ngay đây.

Em đừng đi theo anh, anh van em, anh còn phải ghé… Bây giờ em về ngay với mẹ đi. Anh van em hãy về với mẹ! Đó là lời cầu xin lớn nhất của anh đối với em. Em đừng rời mẹ ra một lúc nào; khi anh ra đi, mẹ đang lo lắng lắm, khó lòng mà chịu đựng nổi: rồi mẹ đến chết hay phát điên lên mất.

Em hãy ở bên mẹ, Razumikhin sẽ bên cạnh mẹ và em; anh có nói với anh ấy… Đừng khóc vì anh: anh sẽ cố gắng can đảm và lƣơng thiện suốt đời tuy anh là một kẻ sát nhân. Có lẽ đến một lúc nào đó em sẽ nghe nói đến tên anh. Anh sẽ không bêu xấu mẹ và em đâu, em sẽ thấy? Anh sẽ còn chứng minh đƣợc… còn bây giờ thì hẵng tạm biệt. - Chàng vội vã kết luận, chàng lại nhận thấy một sắc thái Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

gì khác thƣờng trong khóe mắt Dunia khi chàng hứa nhƣ vậy. - Sao em cứ khóc thế? Đừng khóc, em ạ đừng khóc; vì chúng ta có phải chia tay vĩnh viễn đâu. A, phải! Khoan đã, anh quên mất.

Chàng đến cạnh bàn lấy một quyển sách dày bám đầy bụi, giở quyển sách lấy một bức chân dung nhỏ cặp giữa các trang giấy, một bức vẽ bằng thuốc nƣớc trên mảnh ngà voi, đó là chân dung ngƣời con gái bà chủ nhà, vị hôn thê cũ của chàng, chết vì sốt nhiệt, chính ngƣời con gái kỳ dị đó từng muốn đi tu. Chàng ngắm nghĩa khuôn mặt ốm yếu và đầy sức truyền cảm ấy một lát, hôn bức chân dung rồi trao cho Dunia.

- Đây, với ngƣời nầy anh đã nói nhiều đến việc ấy chỉ riêng với cô ta mà thôi! - chàng nói, vẻ trầm ngâm, - Anh đã thổ lộ cho cô ta biết nhiều vềnhững việc mà sau nầy đã xảy ra ra một cách quái gở

nhƣ vậy. Em đừng lo, - Chàng quay về phía Dunia. - Cũng nhƣ em, cô ấy không hề tán thành, và anh lấy làm mừng rằng cô ấy nay không còn nữa. Cái chính, cái chính là bây giờ mọi việc sẽ đi theo một hƣớng mới, sẽ đoạn tuyệt hẳn với dĩ vãng, - Chàng bỗng kêu lên, trở lại với nỗi buồn cũ, - Tất cả, tất cả, thế nhƣng anh đã sẵn sàng đón lấy cái đó chƣa? Bản thân anh có muốn thế không? Họ bảo là cần nhƣ thế để thử thách anh? Những cuộc thử thách vô nghĩa ấy phỏng có ích gì? Thử thách nhƣ thế thì đƣợc cái gì. phải chăng khi đã khổ cực đến đần độn đi, khi đã già yếu kiệt lực sau hai mƣơi năm khổ

sai, anh sẽ nhận thức đƣợc rõ hơn bây giờ? Mà đến lúc ấy thì còn sống làm gì nữa? Tại sao bây giờ

anh lại đành lòng sống nhƣ thế? Ôi, tảng sáng hôm nay, khi đứng trên sông Neva, anh đã biết anh là một thằng hèn!

Cuối cùng, cả hai cùng đi ra, Dunia cực lòng lắm, nhƣng nàng vẫn yêu thƣơng anh. Nàng bƣớc đi, nhƣng chỉ đƣợc dăm bƣớc nàng lại ngoái lại nhìn anh một lần nữa, lúc còn có thể trông thế chàng.

Nhƣng đi đến góc phố chàng cũng ngoảnh lại, lần cuối cùng hai luồng mắt họ gặp nhau, chàng nhận thấy Dunia đang nhìn mình, chàng sốt ruột và thậm chí bực mình khoát tay bảo nàng đi đi, và quay ngoắt sang phố khác.

"Mình là một ngƣời độc ác, mình biết, - chàng tự nhủ sau một phút chàng đã lấy làm xấu hổ vì cái cử

chỉ bực dọc vừa rồi đối với Dunia - Nhƣng tại sao họ lại cứ yêu quý mình nhƣ vậy, một khi mình không xứng đáng! Ôi, giá ta chỉ có một thân một mình, không có ai thƣơng yêu ta và ta cũng chẳng bao giờ thƣơng yêu ai hết. Giá không có tất cả những việc nầy. Mà kể cũng lạ thật, phải chăng trong cái thời gian mƣời lăm hai mƣơi năm sắp tới tâm hồn ta sẽ khuất phục, ta sẽ kính cản sụt sùi trƣớc mặt ngƣời đời, bạ đâu cũng tự xỉ vả mình là đồ trộm cƣớp? Phải, chính thế, chính thế! Chính vì ta mà bây giờ họ đày ta đi, chính họ cần nhƣ thế… Đây cứ lấy những kẻ đang lăng xăng lui tới trên đƣờng phố, mỗi đứa trong bọn họ đều là một thằng hèn, một thằng kẻ cƣớp ngay từ bản chất của nó; tệ hơn nữa, lại là một thằng đần độn. Thế nhƣng giá thử họ tha cho ta cảnh tù đày, thì tất cả bọn họ sẽ sôi sục một lòng căm phẫn thần thánh ngay! Ôi, sao ta căm thù tất cả bọn họ đến thế!"

Chàng đăm chiêu suy nghĩ: "Làm sao có thể diễn ra một quá trình cuối cùng đƣa ta đến chỗ khuất Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

phục trƣớc bọn họ, không còn suy luận gì nữa, khuất phục một cách thành thực? Mà tại sao lại không kia chứ?" Dĩ nhiên phải nhƣ thế. Chả nhẽ hai mƣơi năm áp bức liên tục lại không dẫn đến một kết quả nhƣ vậy? Nƣớc chảy đá mòn. Mà đã thế thì còn sống làm gì, sống làm gì nữa, tại sao bây giờ ta lại đi, một khi chính ta cũng biết là mọi việc sẽ đúng y nhƣ trong một cuốn sách, chứ không thể nào khác đƣợc!"

Kê từ tối hôm qua chàng tự đặt ra cho mình câu hỏi ấy dễ đến một trăm lần, nhƣng rồi chàng vẫn cứ

đi.

Chú thích:

(1) Hình thức khải hoàn của người La Mã cổ đại dành cho các tướng có công.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 37

Phần VI

Khi chàng bƣớc vào nhà Sonya, trời đã hắt đầu xẩm tôi. Suốt ngày hôm ấy. Sonya bồn chồn lo lắng khác thƣớng. Nàng với Dunia cùng chờ đợi. Dunia đến nàng từ sáng sớm, vì nhớ rằng hôm nay, Xvidrigailov có nói là Sonya "biết chuyện ấy". Chúng tôi sẽ không kể lại tỷ mỉ việc hai ngƣời con gái đã nói chuyện, than khóc với nhau ra sao, họ đã hiểu nhau đến thế nào.

Qua cuộc gặp gỡ ấy, Dunia ít nhất cũng đƣợc một niềm an ủi là anh nàng sẽ không cô đơn: chàng đã đến tự thú với Sonya trƣớc tiên: chàng đã đến tìm ở nàng một con ngƣời khi chàng thấy cần một con ngƣời; cũng chính nàng sẽ đi theo chàng đến nơi số phận đã định. Dunia cũng không hỏi nữa, song nàng biết là sẽ nhƣ thế. Thậm chí nàng còn nhìn Sonya một cách sùng kính và lúc đầu đã suýt làm cho Sonya bối rối vì lòng sùng kính ấy.

Thậm chí Sonya còn suýt khóc oà lên nữa: nàng nghĩ khác hẳn, nàng còn tự cho mình không xứng đáng đƣợc nhìn Dunia nữa là khác. Hình ảnh tuyệt vời của Dunia chào nàng một cách ân cần và tôn kính hôm họ gặp nhau lần đầu ở nhà Raxkonikov, từ đấy đã vĩnh viên khắc sâu vào lòng nàng nhƣ

một trong những hình ảnh đẹp đẽ và cao cả nhất đã xuất hiện trong đời nàng.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Cuối cùng Dunia sốt ruột quá không chịu đƣợc nữa; nàng từ giã Sonya để đến nhà anh và ngồi đợi chàng ở đấy; nàng cứ có cảm giác rằng chàng sẽ về đây trƣớc tiên. Ngồi lại một mình, Sonya lập tức quay ra lo sợ cuống cuồng lên. Nàng nghĩ có lẽ chàng tự tử thật cũng nên. Chính Dunia cũng sợ nhƣ

thế. Nhƣng suốt ngày cả hai đều ra sức tìm đủ các lý lẽ để làm cho nhau tin là việc ấy không thể xảy ra đƣợc, và họ thấy yên tâm hơn, khi đang ngồi cạnh nhau. Nhƣng vừa chia tay nhau một cái, là cả

hai lại chỉ nghĩ đến mỗi một việc ấy nữa mà thôi. Sonya nhớ rằng hôm qua Xvidrigailov có nói với nàng là Raxkonikov chỉ có hai con đƣòng: đi Vladimirka hay là… Hơn nữa nàng lại biết rõ tính sĩ

diện, ngang ngƣợc, tự ái và óc vô thần của chàng. "Chả nhẽ chỉ có sự nhát gan, tâm lý sợ chết là có thể buộc chàng sống" - Cuối cùng nàng thầm nghĩ trong cơn tuyệt vọng. Trong khi đó, mặt trời đã lặn. Nàng buồn rầu đứng trƣtớc cửa sổ nhìn đăm đăm phía trƣớc mặt, nhƣng qua khung cửa sổ chỉ

thấy bức tƣờng lớn không quét vôi của toà nhà bên cạnh. Cuối cùng, khi nàng đã dần dần đi đến chỗ

tin chắc rằng ngƣời khốn nạn đã chết thì Raxkonikov bƣớc vào phòng nàng.

Một tiếng reo mừng buột ra khỏi lồng ngực nàng. Nhƣng nhìn kỳ vẻ mặt chàng, nàng bỗng tái mặt đi.

- Đúng rồi ấy? - Raxkonikov cƣời nhạt nói - Tôi đến lấy mấy cái thánh giá của em đây, Sonya ạ.

Chính em đã bảo tôi ra ngã tƣ đƣòng: bây giờ đã đến lúc thực hiện, em lại đâm ra sợ sệt hay sao!

Sonya kinh ngạc nhìn chàng. Nàng thấy cái giọng ấy những lời ấy đều là giả tạo. Vả lại trong khi nói với nàng, chàng cùng nhìn đâu vào góc nhà tƣởng nhƣ tránh nhìn thẳng vào mặt nàng.

- Sonya ạ, tôi đã suy nghĩ hiểu ra rằng nhƣ thế có lẽ lợi hơn. Trong trƣờng hợp nầy có điều… Thôi, nói ra thì dài lắm, mà cũng chẳng cần nói làm gì! Nhƣng em có biết cái gì làm cho tôi bực mình không? Tôi bực mình là vì cả cái lũ đần độn, nửa ngƣời nửa ngợm ấy sẽ xúm lấy tôi, sẽ nhìn xỉa xói vào tôi, sẽ hỏi tôi những câu ngu xuẩn mà tôi buộc phải trả lời, sẽ chỉ trỏ tôi… Xì! Sonya ạ, tôi sẽ

không đến Porfiri đâu, tôi chán hắn lắm rồi. Tôi sẽ đến ông bạn "Thuốc Súng" của tôi thì hơn, tôi sẽ

làm cho ông ta ngạc nhiên một mẻ, tôi sẽ gây đƣợc một ấn tƣợng đặc biệt. Nhƣng lẽ ra phải điềm tĩnh hơn: dạo nầy tôi để phát bẳn quá. Em có tin đƣợc không; vừa rồi tôi suýt giơ quả đấm ra hăm doạ em gái chỉ vì nó ngoảnh lại nhìn tôi lần cuối cùng đấy. Thật là một tâm trạng thú vật. Chà, sao tôi lại đến nông nỗi nầy! Đâu, thánh giá đâu?

Chàng dƣờng nhƣ không tự chủ đƣợc nữa. Thậm chí chàng cũng không thể đứng yên tại chỗ lấy một phút, không sao tập trung chú ý vào một vật gì; ý nghĩ của chàng cứ nháy từ chuyện nầy sang chuyện khác, chàng nói lảm nhảm chẳng đâu vào với đâu; tay chàng run run.

Sonya lặng lẽ lấy trong ngăn kéo ra hai chiếc thánh giá, một chiếc bằng gỗ huyền bá, một chiếc bằng đồng, làm dấu thánh cho mình, rồi cho Raxkonikov và đeo chiếc thánh giá bằng gỗ huyền bá lên ngực chàng.

- Thế ra đây là một cử chỉ tƣợng trƣng: có nghĩa là tôi vác lấy cây thập tự(l), hê, hê! Cứ nhƣ thế là Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

trƣớc nay tôi đau khổ còn ít quá! Bằng gỗ huyền bá tức là của hạng bình dân; cái bằng đồng là của Lizaveta thì em giữ, cho tôi xem tí? Thế lúc ấy… bà ta đeo cái nầy à? Tôi cũng có biết hai chiếc thánh giá giống nhƣ thế. Một chiếc bằng bạc, một chiếc có đính tƣợng. Hôm ấy tôi ném cả hai lên ngực mụ già. Lẽ ra bây giờ tôi đeo hai chiếc ấy thì phải hơn, thật đấy, nhƣng tôi cứ nói nhảm mãi, quên cả công việc; tôi đãng trí thế nào ấy! Sonya ạ, tôi đến là để báo trƣớc cho em biết… Ấy chỉ có thế… Tôi đến đây chỉ vì thế (Hừm, thế nhƣng trƣớc đây tôi cứ tƣởng là sẽ nói nhiều hơn). Mà chính em cũng muốn tôi đi, thế thì tôi sẽ vào tù, và em sẽ toại nguyện; kìa sao em lại khóc? Em cũng thế à?

Thôi, đừng khóc nữa; ôi, tôi thật khổ với những chuyện nầy!

Tuy vậy, cũng có một cảm xúc nảy sinh trong lòng chàng; chàng nhìn nàng, lòng se lại: "Ngƣời nầy, ngƣời con gái nầy thì sao? - Chàng thầm nghĩ, - đối với nàng ta có nghĩa lý gì? Sao nàng lại khóc, sao nàng lại sửa soạn cho ta nhƣ mẹ và em ta thế. Nàng sẽ làm bảo mẫu cho ta!".

- Anh làm dấu mà cầu nguyện đi, một lần thôi cũng đƣợc, - Sonya cầu khẩn, giọng rụt rè, run rẩy.

- Ô tuỳ ý em, bao nhiêu lần cũng đƣợc! Tôi rất sẵn lòng, Sonya ạ, rất sẵn lòng.

Thật ra chàng muốn nói một cái gì khác.

Chàng làm dấu thánh mấy lần. Sonya với lấy chiếc khăn, trùm lên đầu. Đó là một chiếc khăn trùm bằng da mịn, có lẽ chính chiếc khăn mà dạo trƣđc Marmelazov có nói là "khăn chung của gia đình", Raxkonikov thoáng nghĩ nhƣ vậy, nhƣng chàng không hỏi: Quả nhiên, chính chàng cũng bắt đầu cảm thấy mình đãng trí lạ lùng và tự dƣng lo âu một cách vô lý. Điều đó khiến chàng hoảng sợ.

Chàng cũng chợt thấy sợ hãi khi thấy Sonya muốn cùng đi với chàng.

- Kìa? Em đi đâu! Ở nhà, ở nhà! Tôi đi một mình - Chàng quát lên, bực dọc và sợ sệt rồi đi ra cửa, vẻ

hầu nhƣ hằn học. - Việc gì phải đi cả một đoàn tiền hô hậu ủng nhƣ thế - Chàng lẩm bẩm trong khi bƣớc ra ngoài.

Sonya đứng lại một mình ở giữa căn phòng. Chàng cũng không từ biệt nàng nữa, chàng đã quên khuấy nàng đi rồi; một mối ngờ vực sâu cay, đầy ý phán kháng đang sôi sục trong lòng chàng:

"Nhƣng tất cả những việc nầy có phải hay không, có đúng hay không? - Chàng lại nghĩ trong khi bƣớc xuống cầu thang, - phải chăng không còn có thể dừng lại sửa chữa lại tất cả… và đừng đi nữa?"

Nhƣng chàng vẫn cứ đi. Chàng bỗng cảm thấy một cách dứt khoát rằng không việc gì phải đặt ra cho mình những câu hỏi nữa. Bƣớc ra phố, chàng sực nhớ là chƣa từ biệt Sonya, là nàng đã đứng lại ở

giữa phòng, choàng chiếc khãn dài xanh, nghe chàng quát không dám nhúc nhích; chàng dừng lại một thoáng. Ngay lúc ấy chợt có một ý nghĩ soi vào tâm trí chàng sáng rực, nhƣ thế vẫn đợi đến lúc nầy để đánh chàng quỵ hẳn.

"Tại sao vừa rồi ta lại đến nàng, đến để làm gì? Tuyệt nhiên không có việc gì hết! Để cho biết là ta đã chịu đi chăng? Có cần thiết gì đâu! Hay là ta yêu nàng? Làm gì có, yêu đƣơng gì? Vừa rồi ta xua đuổi nàng nhƣ đuổi một con chó đây thôi. Hay là ta cần đến chiếc thánh giá của nàng thật? Ôi, ta suy Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

đốn nhiều quá! Không, chính là ta cần đến nƣớc mắt của nàng, ta cần trông thấy vẻ hoảng hốt của nàng, xem tâm hồn nàng, quằn quại đau đớn. Ta phải bấu víu lấy một cái gì trì hoãn lại, nhìn một con ngƣời? Thế mà ta còn dám hy vọng vào mình nhƣ vậy: mơ ƣớc về bản thân nhƣ vậy, ta, một thằng ăn mày, một kẻ ti tiện, một thằng tồi, một thằng hèn".

Chàng đi đọc bờ kênh. Từ đây đến đây không còn xa nữa. Nhƣng đến đâu cầu, chàng dừng lại một lát và bỗng rẽ lên cầu, đi về phía chợ hàng Rơm.

Chàng háo hức nhìn hai bên, chăm chú nhìn kỹ từng vật một mà không sao tập trung đƣợc sức chú ý vào một vật gì, tất cả đều lƣớt qua rất nhanh. "Đấy, chỉ một tuần nữa, một tháng nữa họ sẽ đƣa ta lên những cỗ xe tù chở qua cầu nầy đi đâu không rõ, lúc ấy ta sẽ nhìn xuống dòng kênh nầy ra sao, có lẽ

ta sẽ nhớ lại chăng? - Chàng thoáng nghĩ. - Đây, cái bến nầy, đến lúc ấy ta cũng sẽ đọc chính những chẽ kia chăng? Trên biển đề Tavarissextvo, ấy phải nhớ lấy cái chữ a kia, và một tháng sau sẽ nhìn đúng vào chữ a ấy: thế đến lúc ấy ta sẽ nhìn nhƣ thế nào? Lúc ấy ta sẽ nghĩ gì sẽ cảm xúc ra sao?

Trời ơi, tất cả những thứ đó, những mối… lo âu của ta hiện nay chắc phải ti tiện lắm! Tất nhiên những chuyện đó chắc cũng phải có một cái thú… riêng… (ha - ha - ha! ta nghĩ những chuyện gì thế

nầy!) ta đang trở thành một thằng con nít, ta đang tự huênh hoang với mình; ta có gì mà phải tự xấu hổ với mình nhỉ?Chà, chen lấn ghê thật! Kìa, chắc cái lão ngƣời Đức béo phục phịch kia vừa xô mình: hắn có biết hắn vừa xô ai không nhỉ? Mụ đàn bà nhà quê kia bế con đi ăn mày, kể cũng lạ thật: mụ ấy tƣởng ta sung sƣớng hơn mụ ấy. À, ta cho mụ vài xu cũng hay. Ở trong túi còn đồng xu năm, ở đâu ra thế không biết? "Đây nầy, đây nầy cầm lấy, bà mẹ!"

- Lạy chúa phù hộ cậu! - Ngƣời ăn mày nói, giọng nghe nhƣ khóc.

Chàng bƣớc thới khu chợ Hàng Rơm. chàng thật khó chịu, rất khó chịu khi phải len vào giữa đám đông, thế nhƣng chàng vẫn nhằm đúng vào chỗ có đông ngƣời nhất mà tiến. Chàng sẵn sàng hiến dâng tất cả mọi sự trên đời để đƣợc đứng lại một mình; nhƣng chàng cùng cảm thấy mình không một phút nào có thể đứng lại một mình cả. Trong đám đông có một gã say rƣợu đang dớ trò: hắn cứ muốn nháy múa, nhƣng lại cứ ngã chúi sang một bên. Một tốp ngƣời xúm lại quanh hắn.

Raxkonikov len qua đám đông, đứng nhìn gã say rƣợu mấy phút rồi bỗng cƣời phá lên từng đợt ngắn và đứt quãng. Chỉ một phút sau chàng đã quên bẵng gãà say rƣợu, thậm chí không trông thấy hắn nữa; tuy vẫn nhìn vào hắn. Cuối cùng chàng bỏ đi, cũng không nhớ là mình đang ở đâu nữa; nhƣng đi đến giữa khu chợ, trong ngƣời chàng bỗng xao động lên, một cảm giác rất mạnh lập tức tràn vào ngƣời chàng, khống chế chàng cả thể xác lẫn tinh thần.

Chàng chợt nhớ đến những lời của Sonya: "Anh hãy ra ngã tƣ đƣờng, cúi mình trƣớc dân chúng, quỳ

xuống hôn mặt đất, vì anh đã có tội với trời đất, và hãy nói to lên với mọi ngƣời: "Tôi là kẻ sát nhân!". Chàng run bắn cả ngƣời lên khi nghĩ đến đấy. Nỗi lo âu và sầu muộn không có lối thoát của chàng trong suốt thời gian gần đây nhƣng nhất là trong mấy tiếng đồng hồ gần đây đã làm cho chàng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ngột ngạt đến nỗi chàng háo hức vồ lấy cái khả năng có đƣợc một cảm giác thuần tuý mới mẻ, trọn vẹn nầy. Cảm giác đó bỗng đến với chàng nhƣ một cơn bệnh: nó cháy bùng lên trong lòng chàng nhƣ

một tia lửa rồi bỗ g bao trùm lấy chàng nhƣ một đám cháy. Trong khoảnh khắc chàng thấy cả tâm hồn dịu hẳn lại. Chàng ứa nƣớc mắt. Chàng đang đứng thế nào thì cứ thế mà gục xuống đất…

Chàng quỳ ở giữa khu chợ, cúi mình xuống sát đất và hôn mặt đất bẩn thỉu ấy một cách khoái lạc, lòng tràn đầy hạnh phúc. Chàng đứng dậy, rồi cúi xuống một lần nữa.

- Chà thằng cha say khƣớt rồi - một gã trẻ tuổi đứng bên cạnh nói.

Có tiếng cƣời phá lên.

- Ấy là ngƣời ta sắp đi Jerusalem đấy, anh em ạ, ngƣời ta đang từ biệt con cái, từ biệt tổ quốc, từ biệt mọi ngƣời đây, ngƣời ta hôn mảnh đất của đô thành Saint- Petersburg, - một ngƣời tiểu thƣơng hơi ngà ngà say đứng trong đám đông nói thêm.

- Anh chàng hãy còn trẻ - một ngƣời thứ ba đệm vào.

- Con nhà quý phái! - Có ai nhận xét, giọng đạo mạo.

- Thời buổi bây giờ thì cũng chẳng biết thế nào là quý phái, thế nào là không.

Tất cả những lời bàn tán ấy giữ Raxkonikov lại, và mấy chữ: "Tôi đã giết ngƣời", có lẽ đang chực thốt ra, đã ngƣng dọng lại trong miệng chàng. Tuy vậy, chàng cũng điềm tĩnh chịu đựng những tiếng quát tháo, và, không nhìn sang hai bên, chàng bƣớc thắng qua ngõ hẻm đi về phía sở cảnh sát. Dọc đƣờng có một hình ảnh thoáng qua mắt chàng, nhƣng chàng không lấy làm lạ, chàng đã tiên cảm rằng tất phải thế. Hồi nãy trên khu Chợ hàng Rơm, khi quay sang trái cúi mình sát đất lần thứ hai, chàng chợt trông thấy Sonya. Nàng đứng nấp sau một cái nhà lớn bằng gỗ cho chàng khỏi trông thấy: thế nghĩa là nàng đã đi theo chàng trong suốt đoạn đƣờng khổ nhục ấy! Giây phút ấy chàng đã cảm thấy và hiểu thấm thía rằng từ nay Sonya sẽ vĩnh viễn ở bên cạnh chàng và sẽ theo chàng dù có phải đi đến nơi cùng trời cuối đất, dù số phận có xua chàng đi đâu chăng nữa. Lòng chàng nhƣ đảo ngƣợc hẳn lại, nhƣng… đây chàng đã đi đến nơi oan nghiệt… chàng vào sân một cách khá mạnh dạn. Phải lên đến tầng thứ ba. "Bây giờ ta vẫn chỉ mới lên thang gác mà thôi" - Chàng thầm nghĩ. Nói chung chàng cứ có cảm giác là từ đây đến cái phút oan nghiệt ấy hãy còn xa, hãy còn nhiều thì giờ lắm, còn có thể nghĩ lại rất nhiều điều.

Lại những mở rác rƣới, những đống vỏ khoai trên cái cầu thang xoáy trôn ốc, lại những cảnh cửa phòng mở toang, lại những gian nhà bếp toả ra những luồng khói và những mùi hôi hám. Từ dạo nọ, Raxkonikov chƣa lần nào trở lại đây. Chân chàng cứ tê dại, khuỵu xuống, nhƣng vẫn bƣớc đị. Chàng dừng lại một lát để thở lại cho đều, để trấn tĩnh lại, để khi vào cho ra vẻ một con ngƣời. "Nhƣng để

làm gì? Tại sao? - Chàng chợt hiểu rõ ý nghĩa của hành động vừa rồi. - Nếu đã cần uống cạn chén thuốc đắng ấy, thì còn thiếu gì nữa? Càng đắng càng hay. - Trong giây lát đó hình ảnh Ilya Petrovich

"Thuốc Súng" vụt thoáng qua trí tƣởng tƣợng của chàng - Có thật ta đến gặp hắn không? Không thể

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

gặp ai khác sao? Không thể gặp Nikodim Phomits đƣợc sao? Hay là trở lại đến nhà riêng viên quận trƣởng, ít nhất cũng có không khí gia đình? Không! Hãy lên gặp Thuốc Súng, phải đến gặp gặp Thuốc Súng. Đã uống thì phải uống cạn một hơi!".

Ngƣời lạnh toát, hầu nhƣ mê man: chàng mở cánh cửa vào sở cảnh sát. Lần nầy trong sở rất ít ngƣời i, chỉ thấy một ngƣời gác cổng với một ngƣời thƣờng dân nào đứng đấy. Ngƣời canh cửa ngồi sau tấm vách cũng không buồn nhìn ra nữa. Raxkonikov bƣớc sang phòng bên. "Có lẽ bây giờ không nói ra cùng còn kịp" - chàng thoáng nghĩ. Trong phòng nầy có một viên thƣ lại mặc thƣờng phục đang sắp sửa viết cái gì trên bàn giấy. Trong góc có một viên thƣ lại khác đang soạn chỗ ngồi. Không thấy Zamiotov đâu. Nikodim Phomits dĩ nhiên cũng không có ở đây.

- Không có ai cả à? - Raxkonikov hỏi viên thƣ lại ngồi ở bàn giấy.

- Thế ông cần hỏi ai?

- À - à - à? Tiếng thì chẳng nghe, ngƣời thì chẳng thấy nhƣng cái tinh thần Nga - la - tƣ… trong câu chuyện cổ tích ấy nói thế nào nhỉ, tôi quên mất! X - Xin k - kính ch - Chào - ào ngà - ài - một giọng nói quen thuộc bỗng reo to lên.

Raxkonikov run lên. Trƣớc mắt chàng là viên trung uý Thuốc Súng; hắn vừa ở phòng thứ ba đột ngột bƣớc ra. "Đây chính là số mệnh, - Raxkonikov nghĩ thầm - Tại sao hắn lại ở đây?".

- Ông đến tìm chúng tôi à? Có việc gì thế - Ilya Petrovich kêu lên. (Hình nhƣ hắn đang vui và thậm chí có phần cao hứng nữa). - Nếu ông đến giải quyết công việc thì hơi sớm quá. Tôi đến đây cũng chỉ

tình cờ… Nhƣng nếu tôi có thể giúp đƣợc gì? Tôi xin thú thực với ông… Ông gì nhỉ? Xin lỗi…

- Raxkonikov.

- Thì đã đành là Raxkonikov!(2) Chả nhẽ ông lại có thể tƣởng là tôi quên! Xin ông đừng cho tôi là ngƣời nhƣ thế, ông… Rodion Romanovich Ro… Ro… Rodonovich thì phải.

- Rodion Romanovich.

- Phải, phải - phải! Rodion Romanovich, Rodion Romanovich? Tôi muốn nhớ nhớ lại là lại cái tên ấy kia. Tôi đã có nhiều lần hỏi thăm ông. Tôi xin thú thật rằng từ dạo ấy tôi thành thật lấy làm phiền lòng rằng hôm ấy chúng ta đã, về sau ngƣời ta nói rõ tôi mới đƣợc biết rằng ông là một nhà văn trẻ, hơn nữa lại là một nhà bác học… và, có thể nói là đang trên những bƣớc đầu. Ồ lạy Chúa! Các nhà văn, nhà bác học thì vị nào mà lúc đầu chẳng bƣớc những bƣớc độc đáo! Tôi và nhà tôi đều coi trọng văn học, riêng nhà tôi thì lại yêu say mê! Văn học và nghệ thuật! Trừ dòng dõi ra không kể, còn thì mọi thứ đều có thể đạt đƣợc bằng tài năng, tri thức, trí tuệ, thiên tài! Nhƣ cái mũ chẳng hạn, mũ là cái gì? Mũ là một cái bánh rán, tôi mua nó ở hiệu Zimmermann; nhƣng cái đƣợc che đậy và bảo toàn bên dƣới cái ũu thì không thể nào mua đƣợc! Xin thú thật là tôi cũng đã muốn đến phân trần với ông, nhƣng lại nghĩ bụng, có lẽ ông… Nhƣng thôi, xin hỏi ông lên đây có việc gì cần không? Nghe nói ông có ngƣời nhà mới lên thăm, phải không?

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

- Phải, mẹ và em tôi.

- Tôi đã có cái hân hạnh và may mắn đƣợc gặp em gái ông, thật là một thiếu nữ có học thức đẹp tuyệt trần. Xin thú thật là tôi rất làm tiếc rằng dạo ấy chúng ta đã nổi nóng lê nhƣ vậy! Còn nhƣ nhân khi ông bị ngất tôi có nảy ra ý ghi ngờ, thì về sau những việc ấy đã đƣợc giải thích một cách hết sức thần tình! Thật là dị đoan, cuồng tín! Tôi hiểu nỗi căm phẫn của ông lắm. Có lẽ, nhân việc gia đình ông mới lên, ông định dọn nhà mới chăng?

- Không, tôi chỉ… Tôi định ghé vào hỏi… tôi tƣởng sẽ gặp ông Zamiotov ở đây.

- À phải! Chà là hai ông đã kết bạn mà, tôi có nghe nói. Ấy, Zamiotov hiện không có ở đây, không đến nữa. Phải, chúng tôi đã đành tâm chịu thiếu Alekxandr Grigorievich! Từ hôm qua ông ta không còn đến đây nữa; ông ta đã đổi đi nơi khác… và khi thuyên chuyển, ông ta còn to tiếng với mọi ngƣời… to tiếng một cách vô lễ nữa là khác… Một đứa trẻ nông nổi: không hơn không kém; ông ta cũng có vẻ có triển vọng, nhƣng cứ thử tin vào cái lớp thanh niên "ƣu tú" của chúng ta mà xem! Ông ta muốn dự một kỳ thi gì đấy thì phải, nhƣng với chúng tôi thì chỉ cần nói chuyện gẫu và huênh hoang đôi chút, thế là đã thi xong rồi đấy. Vì đây không phải nhƣ trƣờng hợp ông hay ông Razumikhin bạn ông chẳng hạn! Sự nghiệp của các ông thuộc lĩnh vực khoa học, và thất bại không thể làm các ông nản chí đƣợc. Đối với ông tất cả những cái hào nhoáng của cuộc sống có thể nói là chẳng là cái gì hết cả. Ông là một nhà tu; một nhà khổ hạnh, một ẩn sĩ, ông chỉ cấn một quyển sách, một cây bút dắt trên vành tai, những công trình nghiên cứu khoa học - linh hôn ông phiêu diêu ở

những nơi ấy đấy! Chính tôi đây cũng phần nào… Ông đã đọc bút ký của Livingston (3) chƣa nhỉ?

- Chƣa.

- Còn tôi thì đọc rồi. Vả chăng bây giờ lắm ngƣời theo chủ nghĩa hƣ vô lắm: cũng dễ hiểu thôi; thời đại ta là thời dại gì, xin hỏi ông. Nhƣng dù sao, tôi cũng nói với ông… chắc hẳn ông không phải là một ngƣời hƣ vô chù nghĩa? Ông trả lời thành thật đi!

- Không…

- Không, ông ạ. Ông cứ nói thật với tôi đi, đừng ngại gì cả, nhƣ nói với chính mình ấy. Công vụ là một đằng, mà… Ông tƣởng tôi muốn nói: mà tình bạn là một đằng khác (4) chứ gì? Không, ông đoán sai rồi! Không phải là tình bạn, mà là tình của một công dân và một con ngƣời, tình yêu nhân loại và tình yêu đối với Đấng Tối cao. Tôi cũng biết làm một nhà chức trách, một ngƣời làm công vụ, nhƣng bao giờ tôi cũng có bổn phận cảm thấy mình là một công dân và là một con ngƣời, và chịu trách nhiệm về việc đó. Vừa rồi ông nhã ý nói đến Zamiotov, Zamiotov thì sẽ lam một chuyện gì bậy bạ

theo kiểu Pháp trong một nhà chứa, bên côc sâm banh hay cốc rƣợu sông Đông, đấy Zamiotov của ông là thế đấy! Còn tôi thì có thể nói là đã mòn mỏi đi vì lòng tận tuỵ và vì những cảm xúc cao cả, hơn nữa tôi lại có một chức vụ, một địa vị! Tôi có gia đình, có con cái. Tôi làm tròn nhiệm vụ của một công dân và một con ngƣời, còn Zamiotov là ai, tôi xin hỏi ông nhƣ vậy? Tôi đối xử với ông nhƣ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

với một ngƣời đã đƣợc học vấn nâng cao phẩm giá lên. Đấy, ngoài ra bây giờ lại sinh ra vô khối những hạng "cô đỡ" ấy (5).

Raxkonikov bỡ ngỡ giƣơng cao lông mày lên. Lời lẽ của Ilya Petrovich, hẳn là vừa ở bàn ăn đứng dậy, tuôn ra từng tràng trƣớc mặt chàng, phần lớn nghe nhƣ những âm thanh vô nghĩa. Nhƣng dù sao chàng cùng hiểu đƣợc ít nhiều; chàng băn khoăn nhìn hắn và không biết sự việc sẽ kết thúc ra sao.

- Là tôi muốn nói đến những cô gái cắt tóc ngắn ấy - Ilya Petrovich vẫn nói huyên thuyên, - Chính tôi đây đã đặt cho họ cái biết hiệu "cô đỡ" và thấy đó là một biết hiệu hoàn toàn thích đáng. Hê - hê!

Họ chui vào học viện, học giải phẫu; nhƣng ông bảo nếu tôi lăn ra ốm, liệu tôi có mời một cô con gái đến chữa cho tôi không? Hê - hê!

Ilya Petrovich cƣời lớn, rất hài lòng với những câu dí dỏm của mình.

- Cứ cho đó là do lòng khát khao học vấn, một lòng khát khao vô độ; nhƣng có học vấn rồi thì thôi.

Lạm dụng làm gì? Tại sao lại đi xúc phạm đến những con ngƣời cao quý, nhƣ cái thằng Zamiotov vô lại kia đã làm? Xin hỏi tại sao hắn lại xúc phạm đến tôi? Lại còn những vụ tự tử kia nữa, cùng nhiều vô khốit, ông không thể tƣởng tƣợng đƣợc đâu. Bọn họ vung hết nhƣng đồng tiền cuối cùng rồi tự

sát. Con gái có, con trai có, ông già cũng có… Đấy, vừa sáng nay có tin một ông mới lên đây đƣợc ít lâu, nầy, ông Nil Pavlyst, ông Nil Pavlyst… Cái ông mà vừa rồi họ bảo là đã bắn vào đầu tự sát ở

quận Petersburgxkaya tên là gì thế nhỉ?

- Xvidrigailov, - một giọng khàn khàn và dửng dƣng đâu từ phòng bên đáp.

Raxkonikov giật mình.

- Xvidrigailov! Xvidrigailov tự sát? - Chàng kêu lên.

- Sao! Ông biết Xvidrigailov à?

- Vâng… tôi có biết… Ông ta mới lên đây đƣợc ít lâu.

- Phải rồi, mới lên đây, vợ mới chết, ông ta là ngƣời chơi bời phóng đàng, bỗng dƣng lại tự sát, mà tự

sát một cách ngang chƣớng không thể tƣởng tƣợng đƣợc có để lại mấy chữ trong sổ tay, nói là chết trong lúc tỉnh trí và yêu cầu đừng buộc tội cho ai cả. Nghe nói ông ta có lắm tiền. Sao ông lại biết ông ta?

- Tôi…có quen…em tôi trƣớc có làm gia sƣ trong nhà ông ta.

- À à ra thế… Thế thì ông có thể cho chúng tôi biết một số tài liệu về ông ta. Thế ông cũng không ngờ à?

- Hôm qua tôi có gặp ông ta. Ông ta uống rƣợu, tôi không biết gì hết.

Raxkonikov cảm thấy nhƣ có một cái đổ lên ngƣời chàng và đè chàng xuống.

- Hình nhƣ ông lại tái mặt đi rồi. Ở đây bí lắm…

- Vâng, tôi phải đi đây, - Raxkonikov lẩm bẩm. Xin lỗi, tôi đến làm phiền.

- Ồ không sao ạ. Ông ngồi chơi bao nhiêu lâu cũng đƣợc ấy chứ! Đƣợc nói chuyện với ông thật là Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

thú vị. Và tôi lấy làm mừng đƣợc tuyên hố rằng… Ilya Petrovich lại còn chìa tay ra bắt nữa.

- Tôi chỉ muốn… tôi đến gặp Zamiotov…

- Tôi hiểu, tôi hiểu, nhƣ vậy cùng rất hay - Tôi rất hân hạnh… xin chào ông…

Raxkonikov mỉm cƣời.

Chàng lảo đảo bƣớc ra. Đầu chàng choáng váng. Chàng không cảm thấy chân mình chấm đất. Chàng bắt đầu xuống thang gác, tay phải vịn vào tƣờng. Chàng mƣờng tƣợng nhƣ có một ngƣời gác cổng cầm quyển số đi lên sở xô phải chàng; hình nhƣ có một con chó sủa vang lên đâu ở tầng dƣới, và có một ngƣời đàn bà nào vừa quát tháo vừa ném một hòn sói vào con chó.

Chàng xuống hết thang gác và bƣớc ra sân. Ngoài sân, cách cửa ra vào không xa, Sonya đang đứng lặng ngƣời ra nhìn chàng với đôi mắt thẫn thờ, man dại, mặt tái mét. Chàng dừng lại trƣớc mắt nàng, trên gƣơng mặt nàng có một cái gì đau đớn, ốm yếu, tuyệt vọng. Nàng chắp hai tay lên ngực. Một nụ

cƣời ngây dại, quái gở hiện lên m trên môi Raxkonikov. Chàng đứng yên một lát, cƣời nhạt rồi quay trở lại lên sở cảnh sát.

Ilya Petrovich đã ngồi vào bàn và đang cậm cụi trên một đống giấy má gì không rõ. Ttrƣớc mặt hắn là ngƣời mu-gích đã xô phải chàng trong khi leo lên thang gác.

- À à - à! Ông trở lại đây ƣ! Ông quên cái gì thế? Nhƣng ông làm sao thế?

Raxkonikov môi trắng bệch, mắt đờ đẫn, từ từ bƣớc lại gần hắn, tiến sát cạnh bàn, chống tay lên định nói một câu gì, nhƣng không nói đƣợc, chỉ phát ra những tiếng ú ở rời rạc.

- Ông khó ở! Lấy ghế đây! Đấy. Ông ngồi xuống đây ông ngồi xuống! Lấy nƣớc!

Raxkonikov buông ngƣời rơi phịch xuống ghế, nhƣng mắt vẫn không rời Ilya Petrovich bấy giờ đang ngạc nhiên một cách rất khó chịu.

- Chính tôi… - Raxkonikov mở đầu.

- Ông uống nƣớc đi.

Raxkonikov lấy tay gạt cốc nƣớc ra và nói khẽ, giọng ngập ngừng nhƣng rành mạch:

- Chính tôi đã giết mụ chủ hiệu cầm đồ và em gái bà ta là Lizaveta để lấy của.

Ilya Petrovich há hốc mồm ra. Những ngƣời ở xung quanh đổ xô tới.

Raxkonikov nhắc lại lời cung khai.

Chú thích:

(1) Trong nhiều ngôn ngữ châu Âu, thành ngữ "vác cây thập tự" có nghĩa là nhận lấy đau khổ

(2) Ilya Petrovich muốn nói rằng anh ta có quên là quên mất tên và phụ danh, chứ họ (Raxkonikov) thì vẫn nhớ: ý muốn tỏ ra kính nể Raxkonikov (gọi tên và phụ danh là cách gọi dành cho những người được mình mến trọng)

(3) Nhà thám hiểm nổi tiếng người Anh (1813 - 1873)

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

(4) Tục ngữ Nga

(5) Ý muốn ám chỉ các nữ sinh viên, mới bắt đầu có ở Nga.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 38

Phần VII - Phần Kết

Bên một giòng sông rộng và vắng có một thị trấn, một trong những trung tâm hành chính của nƣớc Nga; trong thị trấn có một pháo đài, trong pháo đài là một ngục thất. Trong ngục thất có một phạm nhân bị xử án khổ sai biệt xứ loại hai tên là Rodion Romanovich Raxkonikov, giam ở đây đã đƣợc chín tháng: Từ ngày phạm tội cho đến nay đã gần một năm rƣỡi.

Quá trình xét xử vụ nầy đã diễn ra khá êm thấm.

Phạm nhân xác nhận lời cũng khai của mình một cách cứng cỏi, rõ ràng và chính xác, không lẫn lộn các sự việc không giấu bớt những điều có hại cho mình, không xuyên tạc các sự kiện, không quên lấy một chi tiết vụn vặt nào. Hắn kể lại cặn kẽ toàn bộ quá trình vụ án mạng: hắn giải thích điều bí ẩn của cái đồ cầm (mảnh ván mỏng với tấm sắt) tìm thấy trong tay mụ già bị giết, kể ti mỉ việc lấy chùm chìa khoá trong ngƣời mụ già, mô tả những chiếc chìa khoá ấy, miêu tả cái rƣơng và cho biết nó đựng gì, lại còn kể rõ một số đồ đạc đựng trong rƣơng nữa. Hắn giải đáp những mối thắc mắc về cái chết của Lizaveta, kể lại việc lão Koch lên đập cửa rồi thêm ngƣời sinh viên, thuật lại tất cả những điều hai ngƣời nói với nhau, kể rõ việc hắn chạy xuống thang gác và nghe tiếng reo hò của Mikonka và Mitka, nấp trong căn phòng bỏ trống rồi đi về nhà ra sao, và cuối cùng chỉ rõ tảng đá trong khoang sân ở đại lộ Voznexxki, phía dƣới cái cổng: ngƣời ta đã tìm thấy cái bóp tiền và các vật khác… Nói tóm lại, vụ án đã phân mình. Có những điều lầm cho các vị dự thẩm và quan toà rất ngạc nhiên, chẳng hạn phạm nhân đem giấu các thứ xuống dƣới tảng đá mà không hề dùng đến, và nhất là phạm nhân không những không nhớ hết những vật chính tay mình lấy mà còn nói sai số lƣợng những vật ấy nữa. Lại có một việc nghe ra thật khó tin, là phạm nhân chƣa bao giờ mở cái bóp tiền ra và thậm chí cũng không biết trong bóp có bao nhiêu tiền (trong bóp có ba trăm mƣời bảy rúp bạc và ba đồng tiền hai hào: vì bị để lâu ngày dƣới tảng đá, có mấy tờ giấy bạc to nhất nằm ở phía trên bị ăn Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

hỏng hết). Ngƣời ta đã tra đi khảo lại rất lâu để biết rõ tại sao bị cáo lại nói dối về điểm duy nhất đó, trong khi mọi việc khác thì lại thú nhận một cách tự nguyện và chân xác nhƣ vậy. Cuối cùng: một số

ngƣời (nhất là những ngƣời có nghiên cứu tâm lý học) đi đến chỗ thừa nhận rằng có thể phạm nhân không nhìn vào bóp tiền thật cho nên không biết trong bóp có những gì, và cứ thế đem giấu xuống dƣới tảng đá, nhƣng từ đó họ lại kết luận ngay rằng tội ác chỉ có thể diễn ra trong một trạng thái điên loạn nhất thời, có thể nói là trong khi đang lên chứng thiên chấp, bị tƣ tƣởng giết ngƣời cƣớp của ám ánh, không hề có suy tính mục đích, không hề mƣu lợi. Đây thật là một dịp tốt cho cái thuyết về

chứng điên loạn nhấàt thời, một học thuyết mới mẻ, thời thƣợng mà ngày nay ngƣời ta thƣờng cố

đem áp dụng cho một số tội nhân. Thêm vào đấy, trạng thái ƣu uất kinh niên của Raxkonikov lại đƣợc nhiều nhân chứng xác nhận rõ ràng, trong số đó có bác sĩ Zoximov các bạn học cũ của phạm nhân, bà chủ nhà, ngƣời đầy tớ gái. Tất cả những điều đó đều tích cực góp phần đƣa đến kết luận là Raxkonikov không giống hẳn nhƣ một kẻ sát nhân, một tên trộm cƣớp thông thƣờng; ở đây có một cái gì khác. Nhƣng, lại có một việc làm cho những ngƣời bênh vực ý kiến nầy rất bực mình, là phạm nhân hầu nhƣ không có ý muốn tự bào chữa; khi toà hỏi những câu quyết định: cụ thể cái gì xui khiến hắn giết ngƣời và cái gì thúc đẩy hắn lấy của, thì phạm nhân trả lời khá rõ ràng, với một sự

chính xác thô bạo, rằng nguyên nhân trƣớc sau chỉ là tình cảnh khốn đốn, nghèo túng, không nơi nƣơng tựa, là ý muốn bảo đảm cho những bƣớc đầu xây dựng sự nghiệp bằng một số tiền là ba nghìn rúp, mà hắn hy vọng lấy đƣợc ở ngƣời bị giết.

Còn sở dĩ phạm nhân quyết định giết ngƣời là do tính nông nổi và hèn nhát, lại bị cảnh túng bấn và những nỗi thất bại kích thích thêm. Đến khi toà hỏi cái gì đã xui khiến hắn ra tự thú, thì phạm nhân nói thẳng đó là lòng hối hận thành khẩn. Tất cả những lời lẽ ấy nghe thật gần nhƣ vô sỉ…

Tuy vậy, lời tuyên án cũng khoan hồng hơn là ngƣời ta có thể dự đoán căn cứ vào tội ác đã phạm, và sở dĩ nhƣ vậy có lẽ chính vì phạm nhân không những không muốn tự thanh minh, mà dƣờng nhƣ lại còn tỏ ý muốn tự buộc tội thêm vào cho nặng nữa. Tất cả những hoàn cảnh đặc biệt và kỳ lạ xung quanh vụ án đều đƣợc chú ý xét tới. Trạng thái bệnh hoạn của phạm nhân trƣớc khi phạm tội không còn có thể hồ nghi một chút nào nữa. Việc phạm nhân không dùng đến những thứ đã lấy, một phần đƣợc gán cho tác dụng của lòng hối hận chớm nở, một phần đƣợc gán cho tình trạng không đƣợc lành mạnh của trí năng trong thời gian phạm tội. Việc Lizaveta tình cờ bị giết thậm chí cũng đƣợc xem nhƣ một dẫn chứng xác nhận thêm giả thiết nầy: giết hai mạng ngƣời mà đồng thời lại quên rằng cửa vẫn để ngỏ! Cuối cùng việc phạm nhân ra tự thú đúng vào lúc vụ án đang rối tung lên vì lời tự tố giác sai trái của một kẻ cuồng tín bị suy sụp tinh thần (Mikolai) và hơn nữa là trong khi không có bằng chứng gì rõ ràng để buộc tội thủ phạm thật, mà hầu nhƣ cũng không có những mối nghi ngờ

gì đáng kể (Porfiri Petrovich đã hoàn toàn giữ lời hứa), tất cả những điều đó rốt cục đã khiến toà giảm nhẹ tội cho phạm nhân.

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Ngoài ra còn có những sự việc khác đột ngột đƣợc đƣa ra ánh sáng, gây một tác dụng rất mạnh có lợi cho phạm nhân. Một cựu sinh viên tên là Razumikhin đã đào đƣợc ở đâu ra những tài liệu và xuất trình những bằng chứng cho biết rằng phạm nhân Raxkonikov, hồi còn sinh hoạt trong trƣờng đại học, đã đem những đồng tiền cuối cùng của mình ra giúp một ngƣời bạn học nghèo túng và ho lao, và hầu nhƣ đã nuôi cho ngƣời ấy ăn học trong suốt nữa năm trời. Rồi đến khi ngƣời bạn ấy chết, phạm nhân đã săn sóc ngƣời cha già nua và bất toại của bạn (ngƣời bạn ấy đã tự tay làm lụng nuôi cha từ khi mới hơn mƣời ba tuổi), rồi cuối cùng đƣa ông cụ vào nhà thƣơng, và đến khi ông ta cũng chết nốt, đã chôn cất ông tử tế! Tất cả những tài liệu đó đã có ít nhiều ánh hƣởng tốt đối với việc quyết định số phận Raxkonikov. Ngay cả bà chủ nhà cũ, mẹ ngƣời vợ chƣa cƣới đã quá cố của Raxkonikov, bà quả phụ Zarnitxyn, cùng đứng ra khai rằng hồi họ con ở một toà nhà khác ở gần khu Năm góc, có đêm xảy ra một vụ hoả hoạn, Raxkonikov đã xông vào một gian đang đang bốc cháy cứu hai đứa trẻ, và đã bị bỏng nặng. Sự việc nầy liền đƣợc thẩm tra kỹ lƣờng và đƣợc nhiều nhân chứng xác nhận khá rõ ràng. Nói tóm lại, rốt cục phạm nhân lị đày khổ sai loại hai trong thời hạn tám năm thôi, vi chiếu cố đến việc ra tự thú và một số hoàn cảnh giảm tội.

Ngay từ đầu vụ án mẹ Raxkonikov đã lâm bệnh. Dunia và Razumikhin đã tìm cách đƣa bà cụ ra khỏi Petersbung suốt thời gian xét xử. Razumikhin chọn một thành phố trên đƣờng xe hoả, gần Petersbung để có thể theo dõi đều vụ án và đồng thời có thể gặp Avdotia Romanovna luôn. Bệnh tình của bà Punkheria Alekxandrovna hơi khác thƣờng, thuộc lĩnh vực thần kinh và có kèm theo những hiện tƣợng gần nhƣ loạn óc, nếu không phải là hoàn toàn thì ít nhất cùng một phần. Khi Dunia gặp anh lần cuối cùng rồi trở về nhà đã thấy mẹ ốm hẳn, đang sốt và mê sảng. Ngay tối hôm ấy nàng đã bàn định với Razumikhin sẽ trả lời những gì nếu bà cụ có hỏi về con trai, lại còn nghĩ ra cả một câu chuyện có đầu, có đuôi, là Raxkonikov đi đến một nơi nào rất xa ở biên giới nƣớc Nga, do một sự uỷ

thác cá nhân, chuyến đi nầy rốt cục sẽ đem lại cho chàng tiền tài và danh vọng. Nhƣng có một điều khiến cho họ rất kinh ngạc, là bản thân bà Punkheria Alekxandrovna không hề hỏi gì về việc ấy, ngay lúc bây giờ hay về sau cũng thế, trái lại, bà cụ cũng dựng lên cả một câu chuyện dài về chuyến đi của con trai: bà ứa nƣớc mắt thuật lại việc chàng đến từ biệt bà ra sao trong khi kể lại có nói bóng gió cho hai ngƣời hiểu rằng có nhiều điều rất quan trọng và bí mật mà chỉ một mình bà biết thôi, rằng Rodia có nhiều kẻ thù có thế lực, cho nên chàng còn phải trốn tránh nữa là khác.

Còn về sự nghiệp tƣơng lai của chàng thì bà tin chắc là sẽ rực rỡ vô cùng, khi nào một số hoàn cảnh thù địch sẽ không còn nữa; bà quả quyết với Razumikhin rằng sau nầy con bà sẽ trở thành một nhân vật chính trị tai mắt trong nƣớc: cứ xem bài báo của Raxkonikov và cái tài năng văn học lỗi lạc của chàng cùng đủ rõ.

Bài báo ấy bà cứ đọc đi đọc lại không biết chán, đôi khi lại đọc to lên nữa, chỉ thiếu đƣờng ôm lấy tờ

báo mà ngủ, ấy thế nhƣng cụ thể bây giờ Rodia ở đâu thì hầu nhƣ bà không hề hỏi đến, tuy có thể

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

thấy rõ là ngƣời ta tránh nói chuyện nầy với bà: chi riêng điều đó thôi đáng lẽ cũng đã khiến cho bà sinh nghĩ ra rồi mới phải. Cuối cùng, họ lấy làm lạ và bắt đầu lo sợ khi thấy bà Punkheria Alekxandrovna mãi không đả động gì đến một số điểm nhất định. Chẳng hạn, chẳăng bao giờ bà than phiền về nỗi không có thƣ từ gì của chàng, mặc dù khi còn ở cái tỉnh nhỏ ngày trƣớc, bà chỉ sống bằng niềm hy vọng và nỗi trông mong sớm nhận đƣợc một bức thƣ của thằng Rodia yêu quý. Điều nầy thì thật không sao cắt nghĩa nổi, và khiến cho Dunia rất lo; nàng nghĩ có lẽ bà cụ đã linh cảm thấy một cái gì khủng khiếp trong số phận của con trai và không dám hỏi vì sợ phải biết thêm một cái gì còn khủng khiếp hơn nữa. Dù sao, Dunia cũng thấy rằng trí khôn của bà Punkheria Alekxandrovna đang lâm vào một tình trạng không bình thƣờng.

Tuy vậy cũng có đôi lần trong khi nói chuyện, nàng vô tình gợi cho mẹ hỏi những câu mà nếu trả lời thì không thể nói rõ Rodia hiện nay ở đâu; và những khi nàng buộc lòng phải trả lời những câu úp mở khả nghi, bà bỗng trở nên buồn bã, u uất và trầm lặng khác thƣờng, và tình trạng đó kéo dài trong một thời gian khá lâu. Cuối cùng Dunia thấy khó lòng bịa đặt và nói dối mãi, nên đã đi đến kết luận dứt khoát rằng tốt hơn cả là tuyệt đối không nói gì đến một số điểm nhất định; nhƣng càng ngày càng thấy rõ, đến mức hiển nhiên, rằng ngƣời mẹ đáng thƣơng ấy đang nghi ngờ một điều gì khủng khiếp.

Dunia nhớ lại những lời của anh nàng nói rằng bà cụ có lắng nghe nàng nói mê trong đêm trƣớc cái ngày oan nghiệt ấy, sau khi nàng gặp Xvidrigailov: hay là đêm ấy bà có nghe đƣợc gì chăng?

Thƣờng thƣờng, đôi khi là sau mấy ngày hoặc mấy tuần ủ rũ, trầm ngâm, chỉ lặng lẽ khóc thầm ngƣời ốm bỗng hoạt bát lên một cách khác thƣờng và bỗng bắt đầu nói bô bô không ngớt miệng về

con trai, về những niềm hy vọng của mình, về tƣơng lai… Những cơn trở chứng của bà đôi khi rất kỳ

quặc. Họ an ủi bà cụ, họ ậm ừ cho bà cụ yên tâm (có lẽ chính bà cũng thấy rõ rằng ngƣời ta chỉ ậm ừ

cho qua chuyện, để an ủi mình), nhƣng bà cụ vẫn cứ nói.

Năm tháng sau khi ra tự thú, phạm nhân đƣợc đƣa ra xử. Razumikhin hễ có dịp là vào ngục thăm chàng. Sonya cũng vậy. Cuối cùng, giờ phút chia tay đã đến.

Dunia thề với anh rằng cuộc phân ly nầy không phải là vĩnh viễn; Razumikhin cũng vậy. Trong khối óc trẻ trung và nhiệt thành của Razumikhin đã hình thành cả một dự định vững chãi là trong ba bốn năm sắp tới ít nhất cũng cố đặt cho đƣợc nền móng của công cuộc gây dựng sau nầy, dành dụm một số tiền và dọn sang Siberi, là nơi đất đai giàu có về mọi phƣơng diện nhƣng nhân công, ngƣời và vốn thì lại ít: đến đây sẽ lập cƣ ở ngay thị trấn Rodia bị đày đến và… cả nhà cùng nhau khởi đầu một cuộc sống mới. Khi chia tay, họ đều khóc. Trong những ngày tận cùng Raxkonikov rất trầm ngâm, hỏi thăm mẹ rất nhiều, luôn luôn lo lắng đến mẹ. Thậm chí chàng còn rất đau lòng vì thƣơng mẹ, khiến cho Dunia rất lo sợ. Khi đƣợc biết tỉ mỉ tâm trạng bệnh tật của mẹ, chàng đâm ra u uất khác thƣờng. Suốt thời gian ấy không hiểu sao chàng đặc biệt ít nói với Sonya, Sonya, với số tiền của Xvidrigailov để lại, đã thu xếp và sửa soạn xong xuôi từ lâu để đi theo đoàn tù trong đó có Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Raxkonikov. Về việc nầy hai ngƣời không hề trao đổi lấy một câu, nhƣng cả hai đều biết rằng sự

việc sẽ nhƣ thế. Khi chia tay nhau lần cuối cùng, chàng mỉm cƣời một cách kỳ dị khi nghe những lời nói quả quyết và nhiệt thành của em gái và Razumikhin về tƣơng lai hạnh phúc của gia đình khi chàng sẽ mãn hạn khổ sai, và nói trƣớc rằng bệnh tình của mẹ chẳng bao lâu nữa sẽ đƣa đến tai hoạ.

Hai tháng sau Dunia lấy Razumikhin. Lễ cƣới buồn và trầm lặng. Trong số những ngƣời đƣợc mời đến dự có Porfiri Petrovich và Zoximov. Trong suốt thời gian gần đây Razumikhin trông rõ là một con ngƣời đã quyết tâm dứt khoát. Dunia tin một cách mù quáng rằng anh sẽ thực hiện đƣợc tất cả

những dự định của mình, và lại nàng cũng không thể không tin đƣợc: trong con ngƣời ấy rõ ràng có một nghị lực sắt đá. Một trong những việc anh làm trong thời gian ấy là trở lại nghe giảng ở trƣờng đại học cho hết chƣơng trình, hai vợ chồng lúc nào cũng ngồi vạch thêm những dự định cho tƣơng lai. họ tin chắc là năm năm nữa sẽ có thể dọn đi Siberi. Còn từ bây giờ đến lúc ấy thì họ trông mong cào Sonya.

Bà Punkheria Alekxandrovna vui mừng cầu phƣớc cho con gái lấy Razumikhin; nhƣng sau việc cƣới xin ấy bà dƣờng nhƣ lại có vẻ buồn râu và lo lắng hơn. Để mua vui cho bà trong chốc lát, Razumikhin có kể chuyện anh sinh viên có ngƣời cha già yếu và chuyện Rodia bị bỏng phát ốm lên sau khi cứu hai đứa trẻ hồi năm ngoái.

Trí óc bà Punkheria Alekxandrovna đã sẵn rối loạn, cho nên cả hai tin tức nầy khiến bà lâm vào một tình trạng gần nhƣ cuồng hoan. Bà không ngớt mồm nói đi nói lại chuyện ấy, đang đi giữa phố cũng bắt chuyện (tuy Dunia lúc nào cũng đi kèm theo mẹ). Trong những chuyến xe công cộng, trong các cửa hàng, hễ vớ đƣợc ai là bà lái ngay câu chuyện sang con trai, sang bài báo của chàng viết, kể lể

chuyện chàng giúp ngƣời sinh viên, chuyện chàng bị bóng trong đám cháy, vân vân. Dunia cũng chắng biết làm thế nào để can mẹ nữa.

Ngoài cái nguy cơ do tâm trạng cuồng hoan bệnh tật ấy gây ra, lại còn có một nguy cơ khác nữa, là nếu nhỡ có ai nhắc đến tên Raxkonikov và nói đến vụ án vừa qua, thì chỉ riêng việc ấy thôi cùng đủ

đƣa đến tai hoạ.

Thậm chí bà Punkheria Alekxandrovna còn hỏi đƣợc địa chí của mẹ hai đứa trẻ đƣợc cứu ra khỏi đám cháy và nhất định đòi đến gặp bà ta cho kỳ đƣợc. Cuối cùng, tâm trạng lo âu của bà cụ lên đến cùng cực. Đôi khi bà bỗng nhiên khóc oà lên, bà rất hay ốm và trong cơn sốt thƣờng mê sảng Một hôm, vào buổi sáng bà bỗng tuyên bố rằng cứ theo những tính toán của bà thì Rodia sắp về đến nơi rồi, rằng bà nhớ là khi từ biệt chính chàng có nói cụ thể mƣời tháng nữa sẽ về, bà liền bắt tay vào dọn dẹp nhà cửa và sửa soạn đón con: thu xếp gian phòng dành cho chàng (tức phòng riêng của bà) lau chùi bàn ghế, giặt giũ và đem treo những tấm rèm mới, vân vân.

Dunia lo cuống lên, nhƣng vẫn làm thinh, thậm chí lại còn bắt tay vào giúp mẹ dọn phòng đón anh.

Sau một ngày sửa soạn ráo riết, đầy những mộng tƣởng hão huyền, những mơ ƣớc tƣơi vui và những Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

giọt nƣớc mắt mừng rỡ, đến đêm bà bắt đầu khó ở và sáng hôm sau lên cơn sốt nóng mê man. Hai tuần sau bà cụ mất.

Trong khi mê sảng bà có thốt ra những câu cho phép suy ra rằng bà còn đoán biết đƣợc về cái số

phận khủng khiếp của con trai nhiều hơn là ngƣời ta vẫn tƣởng.

Trong một thời gian khá dài Raxkonikov không biết tin mẹ chết, tuy việc trao đổi thƣ từ với Petersbung đã đƣợc xác lập ngay từ khi chàng đến Siberi, do Sonya đảm nhiệm việc liên lạc. Hàng tháng nàng viết thƣ gửi đều đặt về Petersbung đề tên Razumikhin, và mỗi tháng nàng lại nhận đƣợc thƣ trả lời đều đặn từ Petersbung gửi đến. Thoạt tiên, Dunia và Razumikhin có cảm tƣởng nhƣ thƣ

của Sonya viết khô khan và không đủ sức thoả mãn lờng mong đợi của họ; nhung dần dần cả hai đều thấy rõ rằng không thể nào viết hay hơn thế nữa, dù sao qua những bức thƣ nầy chẳng có thể hình dung đƣợc một cách trọn vẹn và chính xác cuộc sống của ngƣời anh khôn khổ của họ. Những bức thƣ của Sonya chứa đựng cái thực tế hết sức tầm thƣờng của cuộc sống hàng ngày nàng mô tả một cách hết sức đơn giản và rõ ràng cảnh sống tù đày của Raxkonikov trong thƣ nàng không hề giãi bày những hy vọng của bản thân, những dự đoán về tƣơng lai, hay miêu tả những cảm xúc của mình.

Nàng không hề cố gắng trình bày tâm trạng của chàng và cuộc sống nội tâm của chàng nói chung: trong thƣ chỉ có những sự việc, nghĩa là những lời của chính chàng nói ra, những tin tức chi tiết về

tình hình sức khoẻ của chàng, trong buổi gặp gỡ hôm nọ hôm kia chàng muốn gì, chàng yêu cầu nàng những gì, dặn nàng làm gì, vân vân. Tất cả những tin tức ấy đều đƣợc truyền đạt một cách hết sức tỉ mỉ, hình ảnh ngƣời anh bất hạnh dần dần tự nó hiện rõ lên, với những đƣờng nét minh bạch và chính xác; ở đây không thể có sự hiểu lầm gì đƣợc vì tất cả đều là những sự kiện đúng đắn.

Nhƣng qua những tin tức ấy Dunia và chồng nàng ít khi rút ra đƣợc điều gì có thể an ủi họ, nhất là dạo dầu. Sonya luôn luôn viết rằng chàng lúc nàỏ cũng lầm lì ít nói và hầu nhƣ không quan tâm chút nào đến những tin tức mà nàng nói lại cho chàng biết mỗi khi nhận đƣợc thƣ Petersburg; chàng có đôi khi hỏi thăm tin mẹ; và đến khi, thấy chàng đã đoán đƣợc, Sonya cho chàng biết sự thật, thì lạ

thay, ngay cả tin mẹ chết dƣờng nhƣ cũng không có tác động gì mạnh lắm đối với chàng, ít nhất là bề

ngoài cũng có vẻ nhƣ thế. Nàng lại cho biết rằng tuy chàng có vẻ rụt sâu vào nội tâm và dƣờng nhƣ

không cởi mở chút nào với những ngƣời xung quanh, chàng vẫn nhìn cuộc sống mới một cách rất thẳng thắn và giản dị; rằng chàng hiểu rất rõ cảnh ngộ của mình và không thấy ngạc nhiên giữa cái hoàn cảnh mới mẻ ở quanh chàng, không nôn nóng chờ mong một cái gì khả quan hơn trong thời gian sắp tới, không có những niềm hy vọng viển vông (một tâm trạng vẫn thấy có trong những ngƣời ở địa vị chàng) và hầu nhƣ không hề lấy làm lạ về bất cứ điều gì trong cảnh sống mới, tuy cảnh sống nầy rất khác cảnh sống trƣớc kia.

Nàng cho biết rằng sức khỏe của chàng khả quan. Chàng vẫn ngày ngày đi làm lao dịch, không tránh việc mà cũng không chuốc lấy việc. Về thức ăn thì đối với chàng hầu nhƣ thế nào cũng đƣợc, nhƣng Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

ngoài chủ nhật và ngày lễ ra, thức ăn kém đến nỗi rốt cục chàng vui lòng nhận của Sonya một ít tiền để mua trà uống hàng ngày; còn về những mặt khác thì chàng xin nàng dừng bận tâm, một mực khẳng định rằng nàng lo cho chàng nhƣ vậy chỉ làm chàng bực mình mà thôi. Ngoài ra, Sonya còn cho biết rằng trong trại giam chàng ở chung với mọi ngƣời, nàng không đƣợc trông thấy bên trong ra sao, nhƣng cũng đoán đƣợc rằng ở đấy chật chội, bẩn thỉu và có hại cho sức khỏe; chàng ngủ trên một cái chõng bằng đan ghép có trải một tấm dạ, và không chịu sửa sang gì chỗ nằm hết. Nhƣng chàng sống đơn sơ và tồi tàn nhƣ vậy tuyệt nhiên không phải vì một chủ định gì có sẵn, mà chỉ vì không buồn chú ý và không thiết đến hoàn cảnh vật chất của mình. Trong thƣ Sonya nói thẳng ra rằng chàng không những không thiết nàng vào thăm mà hầu nhƣ lại còn bực bội mỗi khi thấy nàng vào nữa, nhất là thời gian đầu; chàng không thích nói chuyện và thậm chí còn thô lỗ đối với nàng nữa, nhƣng dần dần những chuyến vào thăm ấy đối với chàng cùng thành một thói quen và hơn nữa, một nhu cầu, thành thử chàng còn thấy buồn dạo nàng ốm liền mấy ngày không vào thăm chàng đƣợc. Ngày lễ nàng thƣờng gặp chàng ở cổng nhà giam hay ở nhà gác ngục, nhờ ngƣời ta gọi chàng ra cho nàng gặp vài phút; còn những ngày thƣờng thì nàng ghé tìm chàng ở công trƣờng khổ sai hay ở các xƣởng thợ, các lò gạch, các nhà kho trên bờ sông Yrtys. Về bản thân nàng, Sonya cho biết rằng nàng đã quen đƣợc mấy ngƣời trong thị trấn, có ngƣời còn vui lòng che chở cho nữa: nàng làm nghề

khâu áo, và vì trong thị trấn hầu nhƣ không có hiệu may, cho nên nàng cũng đã trở thành một ngƣời cần thiết cho nhiều nhà; nàng chỉ không nói cho họ biết là qua nàng, Raxkonikov cũng đƣợc quan trên che chở cho, nhờ đó họ cũng giảm nhẹ công việc cho chàng, vân vân. Cuối cùng, có tin (Dunia còn nhận thấy trong những bức thƣ sau cùng Sonya có chiều lo lắng và xúc động khác thƣờng) là chàng xa lánh mọi ngƣời, trong ngục các phạm nhân không ƣa chàng, chàng cứ lặng thinh suốt mấy ngày liền không nói và mỗi ngày một xanh xao trông thấy. Đột nhiên trong bức thƣ sau cùng Sonya nói là chàng ốm khá nặng phải vào nằm trong bệnh xá của phạm nhân.

Dostoevsky

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dịch giả : Cao Xuân Hạo

Chương 39

Phần VII - Phần Kết

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Chàng ốm đã từ lâu, nhƣng không phải những nỗi khủng khiếp của cuộc sống tù đày, không phải lao dịch, không phải thức ăn, không phải cái đầu bị cạo trọc, không phải manh áo rách bƣơm đã đánh quỵ chàng xuống: Ồ! những sự doạ ấy,những nỗi thống khổ ấy, có nghĩa lý gì đâu đối với chàng!

Trái lại, chàng còn thích làm việc khổ sai nữa là khác: làm xong, cơ thể chàng kiệt quệ đi, cho nên ít nhất chàng cũng có đƣợc mấy tiếng đồng hồ ngủ yên giấc. Còn thức ăn thì có nghĩa lý gì đối với chàng những bát xúp lều bều những gân nầy? Trong cuộc sống trƣớc đây, khi còn là sinh viẻn, nhiều khi chỉ mong có thế mà cũng không đƣợc nữa. Áo quần chàng cũng ấm và thích hợp với sinh hoạt của chàng. Xiềng xích thì chàng hầu nhƣ không cảm thấy trên mình nữa. Chàng có thấy xấu hổ về

cái đầu cạo trọc và cái áo nữa nầy nữa nọ của tội nhân không? Nhƣng xấu hổ với ai? Với Sonya ƣ?

Sonya sợ chàng, mà có lý gì chàng lại đi xấu hổ với Sonya?

- Nhƣng sự thực thế nào? Chàng vẫn xấu hổ ngay cả với Sonya và để trả thù, chàng cƣ xử với nàng một cách thô lỗ và khinh miệt. Nhƣng chàng xấu hổ không phải vì cái đầu trọc và những sợi xiềng: lòng kiêu hãnh của chàng đã bị tổn thƣơng; chàng ốm cũng chính vì lòng kiêu hãnh bị tổn thƣơng.

Ôi, chàng sẽ sung sƣớng biết chừng nào, nếu chàng có thể tự buộc tội mình!

Nếu thế, chàng sẽ chịu đựng đƣợc tất, dù là sự xấu hổ, nỗi ô nhục. Chàng phán xét mình rất nghiêm khắc nhƣng cái lƣơng tâm nghiệt ngã của chàng vẫn không tìm thấy một tội lỗi gì thật ghê gỡm trong dĩ vãng của chàng, hoạ chăng chỉ có cái tội đã lỡ để hỏng việc, mà tội nầy thì ai cũng có thể mắc phải. Chàng thấy xấu hổ chính là vì chàng, Raxkonikov, đã sa cơ một cách mù quáng, vô hy vọng, tối tăm và ngu xuân, vì một bản tuyên án nào đó của định mệnh mù quáng, đành phải cam tâm chịu khuất phục trƣớc sự "vô nghĩa" của một lời tuyên án nào đó, nếu muốn tìm thấy chút yên tĩnh.

Hiện nay là một nỗi lo âu không đối tƣợng, không mục đích, rồi về sau là một sự hy sinh liên miên không ngớt, không đƣa lại một cái gì cả, - số phận của chàng trên đời nầy chỉ có thế. Còn nhƣ tám năm nữa chàng mới có ba mƣơi hai? Còn có thể bắt đầu một cuộc sống khác, thì cái đó có nghĩa lý gì! Chàng sống mà làm gì? Dự định cái gì? Hƣớng tới cái gì sống chỉ để cho có sống ƣ? Nhƣng tƣớc kia chàng cũng vẫn sẵn sàng hiến dâng cuộc sống của mình cho lý tƣởng, cho hy vọng, thậm chí cho những mơ ƣớc viển vông nữa. Chỉ sống thôi, bao giờ chàng cũng vẫn thấy là chƣa đủ; chàng vẫn muốn một cái gì hơn thế nữa. Có lẽ chỉ vì ƣớc mong mãnh liệt mà trƣớc đây chàng đã tự cho mình là một ngƣời có quyền hành động hơn ngƣời khác.

Sao số phận lại không gửi đến cho chàng một lòng hối hận, một lòng hối hận thiêu đốt, vò nát cõi lòng, xua đuổi giấc ngủ, một lòng hối hận ghê gớm đến nỗi ngƣời ta chie mơ ƣớc một sợi dây thòng lọng hay một áo tù! Ôi chàng sẽ vui sƣớng bịết bao nhiêu nếu có đƣợc lòng hối hận ấy? Vì thống khổ

và nƣớc mlắt cũng là cuộc sống. Nhƣng chàng không hối hận về tội ác của chàng.

Ít nhất chàng cũng có thể căm giận sự ngu xuẩn của mình, nhƣ trƣớc kia chàng đã căm giận những Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

hành động hết sức vô lý và ngu xuẩn đã đƣa chàng vào ngục thất. Nhƣng giờ đây, khi đã vào ngục, khi đã đƣợc thảnh thơi, chàng lại suy xét và nghĩ lại tất cả những hành động trƣớc đây, và tuyệt nhiên không thấy nó vô lý và ngu xuẩn nhƣ trong khoảng thời gian tai hại trƣớc đây chàng đã tƣởng.

"Tƣ tƣởng của ta có gì là ngu xuẩn hơn những tƣ tƣởng, những lý thuyết sinh ra nhan nhản và chrn chúc, xô đẩy nhau trên thế giới nầy từ khi thế giới tồn tại?

- Chàng tự hỏi - Chỉ cần nhìn nhận sự việc bằng một quan điểm hoàn toàn độc lập rộng rãi và thoát ra ngoài những ảnh hƣởng tầm thƣờng, là dĩ nhiên ý nghĩ của ta sẽ tuyệt nhiên không… kỳ quặc đến thế! Hỡi những kẻ phủ nhận, hỡi những bậc hiền triết năm xƣa kia, tại sao các ngƣời lại dừng lại ở

giữa đƣờng!

Sao họ lại thấy hành động của ta quái gở nhƣ vậy? - Chàng tự nhủ. - Vì, nó là một tội ác ƣ? Danh từ

tội ác nghĩa là gì? Lƣơng tâm ta yên ổn. Dĩ nhiên ta đã phạm một tội hình; dĩ nhiên ta đã vi phạm luật pháp và làm đổ máu, thế thì các ngƣời cứ lấy đầu ta đi cho đúng luật pháp… và thế là đủ! Nếu thế thì dĩ nhiên nhiều bậc ân nhân của loài ngƣời, không đƣợc thừa hƣởng quyền bính mà lại tự mình giành lấy, tất phải bị xử xử ngay từ những bƣớc đấu. Nhƣng những ngƣời ấy đã qua đƣợc những bƣớc đầu, cho nên họ phải, còn ta không qua đƣợc, cho nên ta trái, ta không có quyền bƣớc những bƣớc ấy".

Chàng chỉ thừa nhận tội lỗi của mình ở mỗi một điểm đó: chẳng qua chàng đã không qua đƣợc cuộc thử thách và đã ra tự thú.

Chàng còn đau khổ vì một ý nghĩ khác: tại sao lúc ấy chàng không tự sát? Tại sao khi đứng nhìn xuống giòng sông chàng lại chọn lấy cách ra tự thú? Chả nhẽ lòng ham sống lại mãnh liệt và khó trấn áp nhƣ vậy? Xvidrigailov cũng sợ chết, nhƣng vẫn trấn áp đƣợc đấy thôi?

Chàng xót xa tự hỏi nhƣ vậy và không thể hiểu đƣợc rằng ngay từ lúc chàng đứng nhìn xuống giòng sông, có lẽ chàng đã linh cảm thấy trong bản thân và trong những chủ kiến của mình có một sai lầm sâu sắc.

Chàng không hiểu rằng mối linh cảm ấy có thể báo hiệu một sự chuyển biến sắp tới trong đời chàng, báo hiệu một cuộc hồi sinh, một cách nhìn nhận mới mẻ đối với cuộc sống.

Ởđây chàng chỉ muốn thấy tác dụng nặng nề và tối tăm của bản năng, mà chàng đã không đủ sức phá vỡ và bƣớc qua đƣợc, vì nhu nhƣợc và hèn kém. Chàng nhìn những ngƣời bạn tù mà lấy làm lạ: họ

cũng ham sống biết chừng nào, họ quý cuộc sống biết chừng nào? Chàng có cảm tƣởng rằng chính trong tù ngục họ lại càng yêu, càng biết quý cuộc sồng hơn là ở ngoài đời tự do. Trong bọn họ có những ngƣời phải chịu bao nhiêu là cực hình, bao nhiêu nỗi thống khổ ghê gớm, những ngƣời trƣớc kia sống lang thang chẳng hạn? Có lẽ nào họ lại có thể quý đến nhƣ vậy một tia nắng, một khu rừng um tùm, một dòng suối lạnh mất hút ở đâu đâu trong bụi rậm, mà họ đã tìm thấy ba năm về trƣớc, và vẫn mơ ƣớc gặp lại nhƣ mơ ƣớc gặp ngƣời yêu, nằm mơ thấy nó, thấy lớp cỏ xanh rờn hai bên bờ, Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

thấy con chim đang líu lo trong khóm lá? Nhìn kỹ hơn, chàng thấy có những trƣờng hợp còn khó giải thích hơn nữa.

Trong ngục thất, giữa cái môi trƣờng ấy, dĩ nhiên chàng không thấy đƣợc nhiều, mà cũng không hề

có ý muốn thấy. Chàng nhƣ nhắm mắt lại mà sống: đối với chàng, nhìn là một việc gì ghê tởm, không sao chịu nổi. Nhƣng dần dần có nhiều điều khiến chàng ngạc nhiên, và chàng dần dà, dƣờng nhƣ miễn cƣỡng, bắt đầu nhận thấy những điều mà trƣớc kia chàng không hề ngờ tới. Nói chung, điều làm cho chàng ngạc nhiên hơn cả là cái vực sâu thăm thẳm, không tài nào vƣợt qua đƣợc, giữa chàng và tất cả đám ngƣời ấy. Có thể tƣởng chừng nhƣ chàng với họ là những thế giới khác nhau.

Chàng với họ nhìn nhau một cách nghi ngờ và thù địch. Chàng biết và hiểu những nguyên nhân khái quát của sự cách biết ấy nhƣng trƣớc kia chƣa bao giờ chàng thừa nhận rằng những nguyên nhân ấy quả nhiên sâu sắc và mạnh mẽ đến thế. Trong ngục có cả những ngƣời Ba Lan bị đày, những phạm nhân chính trị. Những ngƣời đó xem cả bọn kia nhƣ những kẻ dốt nát, quê mùa và hết sức khinh miệt họ; nhƣng Raxkonikov không thể coi khinh họ nhƣ vậy đƣợc: chàng thấy rõ rằng những kẻ ngu dốt ấy có nhiều điểm còn thông minh hơn những ngƣời Ba Lan kia nhiều. Ở đây có mấy ngƣời Nga cũng khinh miệt họ quá mức - một cựu sĩ quan và hai ngƣời học trò trƣờng dòng; Raxkonikov cũng thấy rất rõ chỗ sai lầm của họ.

Còn bản thân chàng thì mọi ngƣời đều không ƣa và muốn tránh. Thậm chí họ dần dần bắt đầu căm ghét chàng - tại sao? Chàng cũng không biết. Họ khinh miệt chàng, nhạo báng chàng, nhạo báng tội ác của chàng, ngay cả những kẻ còn nặng tội hơn chàng nhiều cũng thế.

- Mày là con nhà quý tộc! - họ nói. - Sao mày lại cầm rìu làm gì, không phải việc của hạng mày.

Đến tuần thứ hai của cữ chay lớn đến lƣợt chàng đi lẻ với cả trại của chàng. Chàng vào nhà thờ cầu nguyện với những ngƣời khác. Một hôm có cuộc xung đột xảy ra, tại sao thì chàng cũng không biết nữa; cả bọn giận dữ xông vào chàng.

- Mày là đồ vô đạo! Mày không tin Chúa! - họ quát vào mặt chàng. - Phải giết mày đi.

Chàng chƣa bao giờ nói gì với họ về Chúa và về đức tin nhƣng họ lại muốn giết chàng vì chàng là kẻ

không tin Chúa; chàng lặng thinh không cãi lại. Một phạm nhân xông vào chàng, nhƣ điên nhƣ dại.

Raxkonikov điềm tĩnh và im lặng đợi hắn; chàng không hề chớp mắt, không một thớ thịt nào trên mặt chàng rung động. Ngƣời lính áp giải kịp thời xen vào giữa hai phạm nhân, nếu không, máu đã đổ

xuống.

Còn có một vấn đề nữa ma chàng không sao giải quyết đƣợc: tại sao tất cả bọn họ lại mến Sonya đến thế? Nàng không hề muốn gây thiện cảm với họ; họ ít khi gặp nàng, chỉ thỉnh thoảng những hôm đi làm lao dịch, khi nàng đến thăm chàng một lát. Thế nhƣng mọi ngƣời đều đã biết nàng, lại biết rằng nàng đã theo chàng đến đây, họ biết nàng ở đâu, sống ra sao. Nàng không hề cho họ tiền, không giúp đỡ họ việc gì đáng kể. Chỉ có một lần, nhân lễ Giáng sinh, nàng có đem một món quà vào cho cả trại: Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

mấy miếng chả rán và mấy chiếc bánh nƣớng. Nhƣng dần dần giữa họ với Sonya bắt đầu có những mối quan hệ gàn gũi hơn: nàng viết hộ thƣ cho họ gửi những ngƣời thân và đem ra bƣu cục bỏ cho họ. Những ngƣời bà con của họ mỗi khi đến thị trấn nầy, đều theo lời dặn của họ mà gửi đồ đạc cho Sonya, hay cả tiền bạc nữa. Vợ và ngƣời yêu của họ đều biết nàng và hay lui tới nhà nàng. Và những khi nàng ra công trƣờng với Raxkonikov hay gặp đoàn tù đang đi làm, mọi ngƣời đều cất mũ, cúi chào nàng: "Cô Sofia Xemionovna, mẹ của chúng tôi, ngƣời mẹ dịu hiền đầy tình thƣơng xót!" -

những kẻ tội phạm thô lỗ, bị số phận nguyền rủa ấy nói với ngƣời con gái nhỏ bé, gầy gò ấy nhƣ vậy.

Nàng mỉm cƣời với họ. Họ yêu cả dáng đi của nàng, họ ngoái lại để nhìn theo nàng, xem nàng đi và khen ngợi nàng; họ lại còn khen nàng sao bé nhỏ thế và thậm chí họ cùng không biết họ khen ngợi nàng vì cái gì nữa. Họ lại còn đến nhờ nàng chữa bệnh cho.

Chàng nằm trong nhà thƣơng suốt mấy ngày cuối cữ chay và Tuần lễ Thánh. Khi đã bắt đầu bình phục, chàng hồi tƣởng lại những giấc chiêm bao trong khi chàng còn nằm sốt mê man. Chàng mê thấy cả thế giới bị trời phạt phải làm mỗi cho một nạn dịch khủng khiếp, chƣa từng nghe, chƣa từng thấy, từ trung tâm châu Á tràn sang châu Âu. Mọi ngƣời đều sẽ phải chết, trừ một số ít ngƣời đƣợc lựa chọn. Có nhƣng loài giun lạ xuất hiện; đó là những vi sinh vật cƣ trú trong thân thế con ngƣời.

Nhƣng các sinh vật đó lại là những thần linh, có trí khôn và ý chí. Những ai hấp thụ các sinh vật ấy vào ngƣời lập tức trở nên điên rồ, nhƣ bị ma ám. Nhƣng chƣa bao giờ có ai lại cho mình là thông minh, là nắm vững đƣợc chân lý nhƣ nhƣng ngƣời nhiễm bệnh. Chƣa bao giờ ngƣời ta lại tin tƣởng vào những lời phán xét, những biện luận khoa học, những quan niệm luân lý, những tín ngƣỡng một cách tuyệt đối, cực đoan nhƣ vậy. Chàng loạt những làng mạc, những thành phố, những dân tộc bị

nhiễm bệnh và lên cơn điên rồ. Mọi ngƣời đều hoảng hốt lên, chẳng ai hiểu nhau. Ai nấy đều cho rằng chỉ có một mình mình nắm đƣợc chân lý, và nhìn những ngƣời khác mà đấm thùm thụp vào ngực khóc lóc vặn tay vào nhau. Họ không còn biết phê phán ai và phê phán nhƣ thế nào họ không thể thoà thuận đƣợc với nhau xem cái gì là thiện, cái gì là ác.

Họ không biết buộc tội ai, thanh minh cho ai, họ giết nhau trong một cơn hằn thù vô nghĩa lý. Họ tập hợp lại thành cả những đạo quân lớn, nhƣng vừa xuất chinh, những đạo quân ấy đã tự xâu xé mình, các hang ngũ rối loạn, các chiến sĩ xông vào đâm chém, cắn xé, và ăn thịt lẫn nhau. Trong các thành phố, ngƣời ta đánh thanh la suốt ngày để triệu tập mọi ngƣời lại nhƣng ai triệu tập và triệu tập để làm gì thì không ai biết cả, và mọi ngƣời đều hoảng hốt lên. Ngay những nghề nghiệp thông thƣờng nhất cũng bị bot rơi, vì ai nấy đều đề nghị những ý kiến riêng, những cách sửa đổi riêng, và chẳng ai chịu ai sất, nông nghiệp ngừng hoạt động. Nơi nầy nơi nọ ngƣời ta xúm lại từng tốp, cùng thoả thuận một việc gì thề thốt sẽ không rời nhau, nhƣng rồi lập tức quay ra làm một cái gì khác hẳn những điều mà chính họ vừa đề nghị xong, bắt đầu buộc tội cho nhau, đánh nhau, cắt cổ nhau. Các thành phố bắt đầu bốc cháy, nạn đói bắt đầu hoành hành. Mọi ngƣời và mọi vật đều bị tiêu diệt. Nạn dịch bành Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

trƣớng lên và cứ lan ra mãi. Trong cả thiên hạ chỉ có mấy ngƣời thoát nạn, đó là những ngƣời trong sạch và đƣợc Trời lựa chọn từ trƣớc, có nhiệm vụ khai thuỷ cho một giống ngƣời mới và một cuộc sống mới, tẩy uế và cải tạo quá đất, nhƣng chƣa có ai trông thấy những ngƣời ấy ở đâu cả, chƣa có ai nghe tiếng nói và lời lẽ của họ ra sao cả.

Có một điều làm cho Raxkonikov rất khổ tâm là giấc mơ vô nghĩa lý ấy đã khắc sâu vào trí não của chàng thành những kỷ niệm buồn rầu và đau đớn, là ấn tƣợng của những giấc mơ do cơn sốt sinh ra ấy mãi vẫn không mờ. Bấy giờ đã là tuần lễ thứ hai sau Tuần lễ Thánh; thời tiết đang trải qua những ngày mùa xuân ấm áp, quang đãng; trong bệnh xá của phạm nhân, ngƣời ta đã mở các cửa sổ căng lƣới sắt ra. Ngoài cửa sổ một ngƣời lính canh đi đi lại lại, trong suốt thời gian chàng ốm, Sonya chỉ

vào bệnh xá thăm chàng đƣợc hai lần, mỗi lần muốn vào thăm nhƣ thế phải xin phép, mà xin phép thì khó lắm. Nhƣng nàng hay lên nhà thƣơng, nhất là lúc xế chiêu, và đôi khi chỉ đến để đứng ngoài sân một lát, nhìn từ xa những khung cửa sổ của bệnh xá. Một hôm lúc xế chiều Raxkonikov bấy giờ

đã gần khỏi hẳn, chợp mắt ngủ thiếp đi; khi thức dậy, chàng vô tình ra cửa sổ và bỗng trông thấy Sonya đứng bên cổng nhà thƣơng. Trông nàng có vẻ nhƣ đang chờ đợi một cái gì. Giây phút ấy chàng chợt thấy nhƣ có một cái gì xói vào tim; chàng giật mình và hối hả rời cửa sổ. Hôm sau Sonya không đến, hôm sau nữa cũng thế; chàng nhận thấy mình lo lắng mong nàng. Cuối cùng, họ cho chàng ra viện. Về đến trại, chàng đƣợc các phạm nhân cho biết rằng Sofia Xemionovna ốm phải nằm nhà không đi đâu đƣợc.

Chàng lo lắm, liền nhờ ngƣời đi hỏi hộ. Chẳng bao lâu chàng đƣợc biết rằng bệnh tình của nàng không nguy hiểm. Về phía Sonya, đƣợc biết rằng chàng nhớ nàng và lo cho nàng nhƣ vậy, nàng gửi cho chàng một mảnh giấy viết bút chì báo cho chàng biết rằng nàng đã đỡ nhiều, nàng chỉ bị cảm nhẹ

và chỉ ít nữa, rất chóng thôi, nàng sẽ ra công trƣờng thăm chàng. Khi chàng đọc mảnh giấy nầy, tim chàng đập mạnh, đau nhói.

Ngày hôm ấy, trời lại quang dãng và ấm áp. Từ sáng sớm, khoảng sáu giờ, chàng lên đƣờng đi làm ở

bờ sông. Ở đấy có một cái nhà kho dùng làm nơi nghiền thạch cao, bên trong có xây một cái lò để

đốt thạch cao. Chỉ có ba phạm nhân đƣợc đƣa ra làm ở đấy.

Một trong ba ngƣời đi với ngƣời lính áp giải về pháo đài lấy một đồ dùng gì đấy, ngƣời thứ hai bắt đầu bổ củi cho vào lò. Raxkonikov rời nhà kho ra tận bờ sông, ngồi lên những súc gồ xếp cạnh nhà kho và bắt đầu nhìn xuống giòng sông rộng và vắng. Bờ sông rát cao, nên ngồi đó có thể nhìn bao quát cả một vùng rất rộng. Từ bờ bên kia rất xa, có tiếng hát thoang thoảng vẳng lại.

Nơi ấy, trên canh thảo nguyên mênh mông chan hoà ánh nắng, mấy túp lều du mục vẽ thành những chấm đen lờ mờ. Nơi ấy là tự do, ở nơi ấy đang sống những con ngƣời khác không giống ngƣời ờ

đây một chút nào, ở đấy ngay cả thời gian cùng dƣờng nhƣ ngừng lại, tƣởng chừng nhƣ thế kỷ của Abraham(1) và đoàn gia súc của lão vẫn còn đấy. Raxkonikov ngồi nhìn đăm đăm không rời mắt; ý Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

nghĩ của chàng hoà tan thành một giấc mơ, một viễn ảnh; chàng không nghĩ gì hết, nhƣng một nỗi buồn mơ hồ khiến chàng xúc động và bứt rứt.

Bỗng nhiên chàng thấy Sonya ở bên cạnh. Nàng đã rón rén lại gần và ngồi xuống cạnh chàng. Lúc ấy hãy còn sớm lắm, không khí ban mai rét buốt vẫn chƣa dịu bớt. Nàng mặc chiếc áo choàng tồi tàn, cũ

kỹ và khoác chiếc khăn xanh. Mặt nàng còn mang dấu vết của trận ốm vừa qua: gầy đi, xanh đi, má hóp lại. Nàng niềm nở và vui mừng mỉm cƣời với chàng, nhƣng vẫn đƣa tay ra cho chàng một cách rụt rè nhƣ thƣờng lệ.

Xƣa nay bao giờ nàng cũng đƣa tay ra cho chàng một cách rụt rè, đôi khi lại không dám đƣa ra nữa, nhƣ sợ bị chàng hắt hủi, bao giờ chàng cũng nhƣ có ý kinh tởm khi cầm tay nàng, bao giờ gặp nàng cũng có vẻ bực dọc, đôi khi cứ lặng thinh trong suốt thời gian nàng đến thăm. Cũng có khi nàng phát sợ và ra về với một nỗi buồn tủi sâu sắc. Nhƣng bây giờ tay họ không rời nhau nữa; chàng đƣa mắt nhìn nàng rất nhanh, không nói gì cả, cụp mắt nhìn xuống đất. Ở đấy chỉ có hai ngƣời với nhau, không ai trông thấy họ. Ngƣời lính gác đã quay mặt đi.

Việc ấy xảy ra nhƣ thế nào thì chính chàng cũng không biết, nhƣng bỗng nhƣ có một cái gì nắm lấy chàng và ném chàng xuống chân Sonya. Chàng khóc và ôm lấy chân nàng. Thoạt phút đầu nàng sợ

quá, mặt nàng đờ ra. Nàng giật mình lùi lại và run rẩy đứng nhìn chàng. Nhƣng ngay lúc ấy, ngay giây lát ấy nàng đã hiểu hết. Từ đấy mắt nàng ánh lên một niềm hạnh phúc vô biên; nàng đã hiểu rằng từ nay nàng không còn phải nghi ngờ tình yêu của chàng nữa: chàng yêu nàng, yêu vô cùng, và giờ phút bấy lâu mong đợi nay đã đến.

Họ muốn nói, nhƣng không nói nên lời. Mắt họ rƣng rƣng. Cả hai đều xanh và gày; nhƣng trên hai gƣơng mặt ốm yếu, nhợt nhạt ấy đã bừng lên ánh bình mình của một ngày mai đổi mới, của sự hồi sinh toàn vẹn trong một cuộc sống mới. Tình yêu đã làm cho họ sống lại lòng ngƣời nầy chứa đựng những nguồn sống vô tận cho lòng ngƣời kia.

Họ quyết định chờ đợi và chịu khó kiên nhẫn, họ còn bảy năm nữa; từ nay cho đến lúc ấy bao nhiêu là thống khổ cùng cực và bao nhiêu là hạnh phúc vô biên?

Nhƣng chàng đã sống lại, và chàng biết thế, chàng cảm thấy thế một cách trọn vẹn, với tất cả những đƣờng gân thớ thịt và đôi môi của chàng, còn nàng, nàng chỉ sống với cuộc sống của chàng mà thôi.

Tối hôm áy, khi các trại giam đã đóng cửa. Raxkonikov nằm trên chõng vẫn nghĩ đến nàng. Hôm ấy chàng còn có cảm giác nhƣ tất cả các phạm nhân trƣớc kia vốn thù ghét chàng, nay đã nhìn chàng bằng một con mắt khác. Chàng lại còn bắt chuyện với họ nữa, và họ trả lời chàng một cách dịu dàng thân mặt. Bây giờ chàng nhớ lại điều đó, nhƣng sự việc chả phải diễn ra nhƣ vậy là gì? Đây chẳng phải là lúc tất cả phải thay đổi hay sao?

Chàng nghĩ đến Sonya. Chàng nhớ lại mình đã làm tội làm tình nàng không ngớt, đã giầy vò cấu xé tâm hồn nàng nhƣ thế nào; chàng nhớ lại khuôn mặt xanh xao, gây gò của nàng, nhƣng bây giờ

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

những kỷ niệm ấy cùng hầu nhƣ không còn làm cho chàng khổ sở nữa: chàng biết từ nay chàng sẽ

chuộc lại tất cả những nỗi thống khổ của nàng bằng một tình yêu vô cùng vô tận.

Vả lại tất cả tất cả những nỗi thống khổ của dĩ vãng ấy là cái gì? Tất cả, ngay cả tội ác của chàng, ngay cả cuộc xét xử và án đày của chàng, giờ đây, trong phút say sƣa ban đầu, chàng có cảm giác nhƣ đó là những sự kiện gì bề ngoài, xa lạ, thậm chí không liên quan gì đến chàng nữa. Vả chăng tối hôm ấy chàng không thể nghĩ lâu và liên tục đến một việc gì, tập trung tƣ tƣởng vào một cái gì nhất định; mà bây giờ thì chàng cũng chàng giải quyết đƣợc vấn đề gì một cách có ý thức; chàng chỉ cảm xúc thôi. Biện luận đã nhƣờng chỗ cho cuộc sống, và trong ý thức tất phải hình thành một cái gì khác hẳn.

Dƣới gối của chàng là một cuốn Phúc âm. Chàng cầm nó lên nhƣ một cái máy. Quyển sách nầy là của nàng, chính quyển sách trong đó nàng đã đọc cho chàng nghe đoạn Lazaro sống lại. Trong thời gian đầu ở trại giam chàng đã nghĩ rằng nàng sẽ đƣa tôn giáo ra làm khổ chàng, sẽ nói đến Phúc âm và sẽ buộc chàng đọc sách ấy. Nhƣng chàng rất đỗi ngạc nhiẻn mà nhận thấy rằng nàng không hề nói đến chuyện ấy một lần nào, thậm chí cũng không bao giờ khuyên chàng đọc Phúc âm.

Chính chàng đã hỏi mƣợn của nàng ít lâu trƣớc khi ốm, và nàng đã lặng lẽ đem sách lại cho chàng.

Từ bấy đến nay chàng cũng không hề giở ra xem nữa.

Và giờ đây chàng cũng không giở ra xem, nhƣng có một ý nghĩ thoáng qua óc chàng: "Chả nhẽ bây giờ những quan niệm của nàng lại có thể không phải là những quan niệm của ta? Ít ra là những tình cảm, những ý hƣớng của nàng".

Suốt ngày hôm ấy nàng cũng bồi hồi xúc động, và đến đêm lại còn ốm trở lại nữa. Nhƣng nàng sung sƣớng đến nỗi hầu nhƣ hoảng sợ trƣớc hạnh phúc của mình.

Bảy năm, chí bảy năm thôi? Trong thời gian đầy hạnh phúc, có nhƣng lúc cả hai ngƣời sẵn sàng coi bảy năm ấy nhƣ bảy ngày. Thậm chí chàng cũng không biết rằng cuộc sống mới không phải sẽ tự

đến cho chàng hƣởng không, rằng còn phải mua nó với một giá rất đắt: với một kỳ công to lớn sau nầy…

Nhƣng đến đây đã bắt đầu một quá trình khác, quá trình cải hoá dần dần của một con ngƣời, quá trình tái sinh của nó, quá trình chuyển dần từ một thế giới nầy sang một thế giới khác, làm quen với một hiện thực mới mẻ, từ trƣớc đến nay chƣa từng biết đến. Nó có thể làm thành đề tài cho một câu chuyện kể mới, còn nhƣ câu chuyện chúng tôi hiện đang kể thì đến đây là hết.

Chú thích:

(1)Một gia trưởng Do Thái thời thượng cổ, cháu hai mươi đời của thuỷ tổ Adame (Kinh Thánh) Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

TỘI ÁC VÀ SỰ TRỪNG PHẠT

Dostoevsky

Tên các nhân vật

Rodia Romanovich Raxkonikov

Dmitri Prokofich Razumikhin (bạn Raxkonikov)

Zoximov (bạn của Raxkonikov, bác sĩ)

Piotr Petrovich Lugin (suýt làm em rể Raxkonikov)

Lebeziatnikov = leb (bạn của Lugin)

Ilya Petrovich, trung uý cảnh sát "Thuốc Súng"

Alekxandr Gigorievich Zamiotov, chánh văn phòng cảnh sát quận Nikodim Phomits = NP (cảnh sát trƣởng)

Porfiri Petrovich (dự thẩm)

Amalya Ivanovna Lippevekzen (chủ nhà trọ)

Kapernaumov = kap (chủ nhà trọ)

Potsinkov (chủ nhà trọ)

Marmelazov = ma

Katerina Ivanovna = KI (vợ Marmelazov)

Sofia Xemionovna (con gái Marmelazov)

Sonya

Lizaveta Paplovna = li (em gái bà cầm đồ, bị giết)

Praxkopia = pra Mikonka

HẾT

Lời cuối: Cám ơn bạn đã theo dõi hết cuốn truyện.

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Đánh máy : Mohanoi-Nguyễn Học.

Nguồn: Nhà xuất bản PHỤ NỮ, 2000 (tái bản 2006) - Mohanoi

Đƣợc bạn: NHDT đƣa lên

vào ngày: 2 tháng 2 năm 2007

Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ

Nguồn truyện: vnthuquan.net

https://thuviensach.vn

Table of Contents

Chƣơng 1

Chƣơng 2

Chƣơng 3

Chƣơng 4

Chƣơng 5

Chƣơng 6

Chƣơng 7

Chƣơng 8

Chƣơng 9

Chƣơng 10

Chƣơng 11

Chƣơng 12

Chƣơng 13

Chƣơng 14

Chƣơng 15

Chƣơng 16

Chƣơng 17

Chƣơng 18

Chƣơng 19

Chƣơng 20

Chƣơng 21

Chƣơng 22

Chƣơng 23

Chƣơng 24

Chƣơng 25

Chƣơng 26

Chƣơng 27

Chƣơng 28

Chƣơng 29

Chƣơng 30

Chƣơng 31

Chƣơng 32

Chƣơng 33

Chƣơng 34

Chƣơng 35

Chƣơng 36

Chƣơng 37

Chƣơng 38

Chƣơng 39