Tác phẩm: Tám mươi ngày vòng quanh thế giới Nguyên tác: Le Tour du monde en quatre-vingts jours Tác giả: Jules Verne

Thể loại: Tiểu thuyết, phiêu lưu, khoa học

Dịch giả: Duy Lập

Nhà xuất bản: Hội Nhà Văn

Năm xuất bản: 2002

Dự án Ebolic #16

Shooting: Scan trên mạng

Typing: Amy, Minh Thanh, Uyen Vo

Checking: Tornad

Leading & Publishing: Tornad

Ngày hoàn thành: 17/5/2017

Ebolic là dự án chế bản ebook do Bookaholic thực hiện. Chúng tôi hoạt động hoàn toàn phi lợi nhuận và dựa trên tinh thần tự nguyện, với mục đích mang đến cho độc giả

những đầu sách hay và lan tỏa văn hóa đọc cho cộng đồng. Chúng tôi khuyến khích độc giả mua sách in, và chỉ nên tìm đến ebook này khi không thể tiếp cận ấn phẩm sách.

Liên hệ với Ebolic qua:

Email: ebook@bookaholic.vn

Group: facebook.com/groups/ebolic

Fanpage: facebook.com/EbolicEbook

• Ebook được thêm nhiều chú thích, sửa lỗi dịch, sửa lỗi đánh máy, lược bỏ ảnh minh họa trong sách in, do đó sẽ có nhiều khác biệt với bản in của dịch giả Duy Lập, NXB

Hội Nhà Văn, 2002.

• Tất cả chú thích đề Tornad là của người làm ebook; những chú thích không đề đều là của dịch giả; chú thích của tác giả, chỉ có một cái, được ghi ngay giữa nội dung sách, trình bày dựa theo nguyên tác Le Tour du monde en quatre-vingts jours.

• Tất cả tên riêng phiên âm trong sách đã được thay thế bằng tên tiếng Pháp bởi người làm ebook – Tornad, dựa theo nguyên tác Le Tour du monde en quatre-vingts jours.

• Đặc biệt cảm ơn hai bạn Quỳnh Anh và Ngọc Quỳnh đã nhiệt tình giúp đỡ để phần Lời giới thiệu được thay thế đủ hết các tên riêng.

MỤC LỤC

LỜI GIỚI THIỆU

I – Phileas Fogg và Vạn Năng nhận nhau làm chủ và tớ như thế nào

II – Như thế nào mà Vạn Năng đinh ninh rằng cuối cùng đã tìm thấy lý tưởng của

mình

III – Làm thế nào mà nổ ra một cuộc chuyện trò có thể rất tai hại cho Phileas Fogg

IV – Phileas Fogg đã làm anh hầu Vạn Năng của mình chết đứng như thế nào

V – Một chứng khoán mới đã xuất hiện trên quảng trường Luân Đôn như thế nào

VI – Viên thanh tra Fix biểu lộ một sự sốt ruột rất chính đáng như thế nào

VII – Thêm một lần nữa chứng tỏ sự vô dụng của những giấy hộ chiếu trong công

việc của ngành cảnh sát.

VIII – Vạn Năng có lẽ nói nhiều hơn sự cần thiết như thế nào

IX – Biển Đỏ và biển Ấn Độ tỏ ra thuận lợi cho những kế hoạch của Phileas Fogg như

thế nào.

X – Vạn Năng rất đỗi sung sướng chịu mất đôi giày để được thoát nạn như thế nào

XI – Trong trường hợp nào mà Phileas Fogg phải mua một con vật để cưỡi với giá đắt

kinh người

XII – Phileas Fogg và các bạn mình mạo hiểm qua rừng Ấn Độ như thế nào và những

chuyện gì đã xảy ra từ đó

XIII – Vạn Năng một lần nữa chứng minh rằng số mệnh ủng hộ những người táo bạo

như thế nào

XIV – Phileas Fogg đi qua tất cả lưu vực kỳ lạ của sông Hằng mà không thèm ngắm

cảnh như thế nào

XV – Do đâu mà cái xắc bạc giấy còn nhẹ thêm vài ngàn livrơ nữa

XVI – Fix có vẻ chẳng biết gì cả về những chuyện người ta nói với ông như thế nào

XVII – Do đâu mà sinh chuyện này chuyện nọ trong chuyến đi từ Singapore đến Hồng

Kông

XVIII – Phileas Fogg, Vạn Năng, Fix, ai lo phận nấy chạy theo công việc của mình như

thế nào

XIX – Vạn Năng quá quan tâm đến ông chủ của mình và hậu quả từ đó sinh ra như

thế nào

XX – Fix bắt đầu giao du trực tiếp với Phileas Fogg như thế nào

XXI – Do đâu mà ông chủ tàu Tankadère suýt nữa mất toi món tiền thưởng hai trăm

livrơ

XXII – Trong hoàn cảnh nào Vạn Năng thấy rõ ngay cả ở những điểm đối chân vẫn

nên cẩn thận có ít tiền trong túi

XXIII – Cái mũi của Vạn Năng được kéo dài quá khổ như thế nào

XXIV – Cuộc vượt biển qua Thái Bình Dương mất bao nhiêu ngày

XXV – Cái nhìn thoáng qua về San Francisco trong một ngày mít tinh

XXVI – Chuyến đi trên đoàn tàu tốc hành tuyến đường sắt Thái Bình Dương diễn ra

như thế nào

XXVII – Vạn Năng theo học với tốc độ hai mươi dặm một giờ một giáo trình lịch sử

Mormon như thế nào

XXVIII – Vạn Năng không thể làm cho người ta nghe được tiếng nói của lẽ phải như

thế nào

XXIX – Câu chuyện kể về các loại sự cố chỉ xảy ra trên những tuyến đường sắt của

Liên bang

XXX – Phileas Fogg chỉ làm bổn phận của mình thôi như thế nào

XXXI – Ông tranh tra Fix đã đứng rất nghiêm chỉnh về phía lợi ích của Phileas Fogg

như thế nào

XXXII – Phileas Fogg mở một cuộc chiến đấu trực diện chống lại số phận không may

như thế nào

XXXIII – Phileas Fogg có thể đương đầu với mọi hoàn cảnh như thế nào

XXXIV – Ai tạo cho Vạn Năng cơ hội đặt ra một trò chơi độc địa nhưng có lẽ mới lạ

XXXV – Vạn Năng không để ông chủ phải ra lệnh đến hai lần như thế nào

XXXVI – Phileas Fogg lại được cao giá trên thị trường như thế nào

XXXVII – Cuối cùng Phileas Fogg chẳng được gì trong chuyến đi vòng quanh thế giới

này nếu không phải là hạnh phúc

LỜI GIỚI THIỆU

Năm 1863, khi cuốn tiểu thuyết Năm tuần trên khinh khí cầu của Jules Verne ra đời, dư

luận Pháp xôn xao trước một hiện tượng đặc biệt của đời sống văn học: sự xuất hiện một thể loại tiểu thuyết mới, “tiểu thuyết khoa học”. Nhân vật chính là nhà khoa học Fergusson đã chế tạo một khinh khí cầu có điều khiển cùng hai người cộng sự bay đi thám hiểm vùng Trung Phi. Trước Jules Verne, năm 1852 một người Pháp là Henri Giffard đã biểu diễn ở Paris một khinh khí cầu nhưng không chống nổi gió, phải cho khí cầu lên lên xuống xuống để tìm những hướng gió thuận lợi trong các tầng khí quyển khác nhau. Cuốn tiểu thuyết dựa trên những thành tựu khoa học đã đạt được, phóng tầm viễn tưởng trên hai vấn đề: việc đi lại có điều khiển trên không và việc nghiên cứu miền Trung Phi. Đoàn công tác của tiến sĩ Fergusson trong mấy tuần đã làm một công việc mà những người trước phải làm trong nhiều năm. Ra đi từ Zanzibar – một hòn đảo bên bờ Ấn Độ

Dương – ngày 18/4/1862 đến ngày 23/4 đã ở trên nguồn sông Nil và ngày 24/5 bay ngang Châu Phi đến các lãnh địa Pháp trên sông Senegal. Jules Verne tiên đoán đúng địa điểm bắt nguồn của sông Nil và dự đoán cả tương lai phát triển của Châu Phi, một lục địa có nhiều tài nguyên phong phú. Cuộc du hành đó là viễn tưởng. Nhưng Jules Verne “thôi miên” độc giả đến nỗi nhiều người tin là có thật và tiến sĩ Fergusson là có thật.

Một năm sau, cuốn tiểu thuyết được dịch ra ở Nga với tên Cuộc du lịch bằng khinh khí cầu qua Châu Phi (1864) và Saltykov-Chtchedrine là người đầu tiên nhiệt liệt ca ngợi nó trên tập Người cùng thời.

Ngay từ những năm đầu xuất hiện trên diễn dàn văn học, Jules Verne đã cho xuất bản liên tiếp bốn tiểu thuyết khoa học xuất sắc: Năm tuần trên khinh khí cầu (1863), Cuộc du lịch vào trung tâm trái đất (1864). Những cuộc phiêu lưu của thuyền trưởng Hatteras (1864). Từ trái đất lên mặt trăng (1865). Những cuốn truyện đó đưa ta đến “Cuộc viễn du kỳ lạ”, đến vùng lục địa nhưng chưa mấy người thám hiểm, vào sâu trong lòng đất không ai tới được, lên những miền hoang vắng đóng băng ở Bắc Cực, vào cả vực thẳm mênh mông khủng khiếp của vũ trụ. Bằng những tác phẩm ấy, Jules Verne đã khẳng định vai trò của tiểu thuyết khoa học như một thể loại văn học độc đáo có tác dụng giáo dục lớn trong quần chúng, nhất là trong thanh niên.

Từ Jules Verne đến nay, tiểu thuyết khoa học mà cách gọi phổ biến này bây giờ là tiểu thuyết khoa học viễn tưởng – đã nhanh chóng phát triển và Jules Verne được xem như

người đã có công lớn nhất đưa nó lên vị trí xứng đáng.

Jules Verne sinh ngày 8/2/1828 ở thành phố cổ Nantes, một trong những cảng lớn nhất của nước Pháp nằm trên bờ sông Loire.

Nantes là thành phố của những người đóng tàu và những người đi biển. Nhà của Jules Verne ở trên một hòn đảo giữa sông. Ở đấy, cậu bé Jules Verne đã lớn lên như trên một con tàu đá bơi xuôi dòng sông Loire. Cậu thường ra khỏi nhà hòa vào đám người đánh cá, say mê nghe những truyền thuyết cổ vùng Nantes và thả hồn theo những chuyến đi xa trên biển. Trong nhà Jules Verne treo ảnh hai cụ tổ là một nhà hàng hải và một ông chủ tàu. Bà mẹ của Jules Verne, bà Sophie Allote cũng là con một dòng họ những nhà đi biển và đóng tàu.

Lòng ham mê du lịch thôi thúc đến nỗi có lần cậu bé bỏ nhà định đi xa. Đó là một sáng mùa hè 1839, cậu bé mười một tuổi trốn theo một con tàu vượt biển đi Ấn Độ. Khi phát hiện ra, gia đình liền đi một canô phóng nhanh hơn đuổi kịp và đưa cậu về nhà. Sau này, khi Jules Verne đã đi khắp các bến bờ Châu Âu, Châu Mỹ, thì cái buổi vượt biển không thành của năm mười một tuổi ấy vẫn là một kỷ niệm không bao giờ quên được.

Jules Verne là con một luật sư, được bố chọn cho theo nghề luật. Học trường trung học Nantes, Jules Verne được giải nhì về tu từ học – tức nghệ thuật hùng biện – khiến ông bố càng khẳng định “năng khiếu” cậu con trai sẽ nối dõi và làm vẻ vang cho nghề

nghiệp của mình. Chiều ý gia đình, học xong phần tú tài, Jules Verne lên Paris vào trường Đại học Luật khoa.

Cậu thanh niên Jules Verne đến Paris vào năm 1848, khi không khí cách mạng đang sôi sục ở thủ đô Pháp và ở nhiều nước Châu Âu. Trong gia đình, ông bố là một nhà bảo hoàng kiên định và một tín đồ Gia-tô giáo nhiệt thành. Verne chưa biết gì về cách mạng.

Cuộc sống ở Paris đã mở cho cậu những chân trời mới. Paris đã đứng lên, dựng chiến lũy trên đường phố, nhà vua chạy trốn ra nước ngoài, nước Pháp tuyên bố thành lập nền cộng hoà… Jules Verne làm quen với nhiều thanh niên có tư tưởng cách mạng và với các nhà hoạt động văn hóa nghệ thuật.

Verne đỗ luật, và một công việc ở văn phòng luật sư ở Nantes đang dành sẵn chờ anh, nhưng chính lúc này anh quyết định một bước ngoặt. “Số phận đã buộc chặt con với Paris

– Jules Verne viết thư về Nantes. – Cái nghề duy nhất hấp dẫn con, mà con khao khát vươn tới, là văn học”. Trong thư trả lời, ông bố bằng lòng để Verne quyết định lấy số

phận mình nhưng phải tự kiếm sống. Từ đấy anh không nhận được 100 phật lăng hàng tháng của bố nữa. Anh nhấp nhận cảnh sống khó khăn với món tiền kiếm được mỗi tháng 50 phật lăng.

Ở Paris, Jules Verne làm quen với Alexandre Dumas cha, nhà viết tiểu thuyết nổi tiếng mà anh coi là “Người cha đỡ đầu” của mình trong văn học. Anh làm việc rất căng thẳng, vừa mê sân khấu và âm nhạc, vừa mê địa lý, thiên văn học, lịch sử, kỹ thuật và những phát minh khoa học. Verne đang nghĩ xem làm thế nào để kết hợp được văn học với khoa học. Vào giữa những năm 50 ông bố viết thư khuyên anh từ bỏ việc viết văn. Verne trả

lời: “Con không nghi ngờ tương lai của con. Đến năm ba mươi tuổi, con sẽ chiếm một vị

trí vững vàng trong văn học.” Điều tiên đoán đầu tiên đó trong cuộc đời Verne – cũng

như nhiều tiên đoán khoa học khác sau này của nhà văn – đã tỏ ra đúng đắn một cách kỳ

lạ. Đúng vào năm 1863, năm ông ba mươi lăm tuổi ra đời cuốn tiểu thuyết Năm tuần trên khinh khí cầu như ta đã biết. Jules Verne trở thành một nhà văn nổi tiếng. Dumas – khi đọc xong Năm tuần trên khinh khí cầu rất thích liền giới thiệu với Nhà xuất bản Hetzel. Jules Verne ký hợp đồng với Hetzel nhận hàng năm đưa bản thảo ba cuốn sách (cỡ 160 trang in).

Ngoài tiểu thuyết ông còn viết những loại sách khoa học như Địa lý nước Pháp có minh họa (1868), Lịch sử những cuộc du lịch vĩ đại và những nhà du lịch vĩ đại (1878), Christophe Colomb (1883). Những thành tựu chủ yếu của Jules Verne là những tiểu thuyết khoa học viễn tưởng tập hợp trong bộ Những cuộc viễn du kỳ lạ được giải thưởng lớn của Viện Hàn Lâm Pháp. Cho đến hết đời mình, Jules Verne đã viết trên dưới 80 tiểu thuyết chưa kể

những cuốn sách truyền bá khoa học, và nhiều bài thơ và 15 vở kịch, trong đó nổi lên những tác phẩm như Năm tuần trên khinh khí cầu (1863), Những cuộc phiêu lưu của thuyền trưởng Hatteras (1864), Cuộc du lịch vào trung tâm trái đất (1864), Từ trái đất lên Mặt trăng (1865), Những đứa con của thuyền trưởng Grant (1867), Hai vạn dặm dưới biển (1869), Vòng quanh Mặt trăng (1870). Vòng quanh thế giới trong 80 ngày (1873), Hòn đảo bí mật (1874), Michael Strogoff (1876), Ấn Độ đen (1877), Người thuyền trưởng 15 tuổi (1878), Năm trăm triệu người xứ Bégum (1879), Tia sáng xanh (1882), Quần đảo bốc lửa (1884), Robur người chinh phục (1886).

Thành công của Jules Verne là kết quả của cả một quá trình tích luỹ và lao động không mệt mỏi. Để viết được Những cuộc viễn du kỳ lạ, Jules Verne đã đi nhiều. Năm 1866 Verne sắm một xuồng máy đánh cá cũ sửa lại thành một con tàu nhỏ có buồm, một thứ du thuyền mang tên Saint-Michel. Vừa là chủ tàu, vừa là thuyền trưởng, mặt rám nắng, người cứng cáp vì vận động. Verne đã sống và làm việc trên tàu Saint-Michel mà ông gọi là “Căn phòng làm việc nổi” của ông. Chính trên tàu này, ngang dọc biển Manche, ông đã viết Hai vạn dặm dưới biển. Về sau Jules Verne sắm những du thuyền khác mới hơn, tốt hơn, đi xa hơn đưa ông đi Na Uy, Ai Len, Scotland, Biển Bắc, Biển Bantích, Địa Trung Hải…

Sức lao động nghệ thuật của Jules Verne rất lớn. Có những ngày ông làm việc liền từ

sáng hôm trước đến mờ sáng hôm sau. Ông tự ví mình như “một con ngựa thồ chỉ nghỉ

ngơi ngay trong bộ yên cương của nó”. Có khi viết chưa xong tiểu thuyết này ông đã nghĩ

đến một tiểu thuyết khác, và đó là sự “nghỉ ngơi” đầy hứng thú của ông. “Cuộc đời tôi kín đặc không còn chỗ cho sự buồn tẻ”, ông thường nói như vậy. Có lần ông tâm sự: “Khi tôi không làm việc, tôi không cảm thấy mình sống nữa”. Thật vậy, một năm trước khi mất, ông già 76 tuổi vẫn còn cho ra đời tác phẩm Người chủ Thế giới (1904).

“Đọc nhiều, đi nhiều, viết nhiều”, đó chính là tác phong lao động đã góp phần rất quan trọng vào những thành công của Jules Verne.

* * *

Tiểu thuyết khoa học viễn tưởng ngày nay đã phát triển với một nhịp điệu chưa từng thấy ở các nước công nghiệp với nhiều phương pháp, phong cách, thủ pháp khác nhau.

Với Jules Verne, điều quan tâm trước hết là kết hợp được khoa học chính xác với viễn tưởng, và đây chính là một chỗ mạnh nổi bật của phong cách Jules Verne. Tài năng của ông nhiều làm cho cái “viễn tưởng” mang bộ mặt của hiện thực, khiến người đọc cảm thấy những điều tưởng như thần bí hay viển vông ấy hoàn toàn có thể giải thích được và có thể thực hiện được bằng khoa học.

Trong Từ trái đất lên Mặt trăng, những hội viên Câu lạc bộ Đại bác, mà chủ tịch là Barbicane, muốn phóng người lên mặt trăng phải tiến hành cả một quá trình tính toán những số liệu khoa học chính xác chứ không phải “giả khoa học” tùy tiện: cấu tạo viên đạn bằng gì, hình dáng, kích thước và sức nặng thế nào, lượng thuốc nổ bao nhiêu để có được sáu tỉ lít khí ở dưới viên đạn truyền cho nó cấp độ ban đầu cần thiết 11.000 m/s, rồi lại phải tính xem đặt đại bác ở đâu, bắn lúc nào để được lên Mặt trăng ngắn nhất, v.v…

Tất cả những cái đó đều là kiến thức khoa học thật sự. Nhà vật lý và thiên văn học Jules Janssen, nhà toán học Henri Garcet, nhà toán học Joseph Bertrand, thư ký viện Hàn lâm khoa học Pháp đã giúp Jules Verne sửa chữa lại những con tính và kiểm tra sự chính xác của những đường Parabol và Hypebol, xác định hành trình của viên đạn đại bác bác từ

trái đất lên mặt trăng… Khi viết Hòn đảo bí mật, Jules Verne được sự giúp đỡ của nhà Địa lý học Gabriel Marcel, nhưng để viết tác phẩm viễn tưởng này bản thân Verne cũng phải

“đi thực tế” ở các nhà máy, nghiên cứu kỹ thuật sản xuất hóa chất mà kỹ sư Cyrus Smith áp dụng với quy mô nhỏ hơn trên đảo Lincoln. Viết Ấn Độ đen ông xuống hầm mỏ quan sát lao động của người thợ mỏ và cách khai thác than. “Ở Jules Verne nhà văn và nhà khoa học là một”1.

Trên cơ sở hiện thực và khoa học ấy, bốc cao lên tinh thần lãng mạn chinh phục thiên nhiên của Jules Verne. Dựa chắc vào những chân lý những quy luật khoa học, ông đã tung cánh cho những tưởng tượng và mơ ước hết sức táo bạo. Tác phẩm Từ trái đất lên Mặt trăng của ông đã góp phần ảnh hưởng đến Tsiolkovski, người đặt nền móng cho khoa du hành vũ trụ hiện nay.

Nói đến phương pháp sáng tác thể loại khoa học viễn tưởng, các nhà nghiên cứu thường xác định một số đặc trưng của nó như “Cái Lạ”. Những tiểu thuyết khoa học viễn tưởng của Jules Verne vận dụng “Cái Lạ” đến cao độ. “Cái Lạ” ở đây chính là cái viễn tưởng của khoa học, cái sáng tạo mới của trí tuệ của con người. Nó đi vào truyện, vừa là một yếu tố nội dung, vừa là một yếu tố nghệ thuật được Jules Verne sử dụng rất linh 1 L. A. Zenkevich và E. Brandis: Lời giới thiệu Hai vạn dặm dưới biển – Hai vạn dặm dưới biển, tập 1 (Lê Anh dịch). Nxb Kim Đồng. 1975. trang 3.

hoạt. Điểm đặc biệt của Jules Verne là: đối với tất cả những “Cái Lạ” ấy cuối cùng nhà văn đều giải thích bằng khoa học, và từ đó tạo nên lòng tin mãnh liệt vào khoa học kỹ

thuật. Khi nói về tài tiên đoán của Jules Verne nhiều người cho rằng ông đã có một “trực giác thiên tài”. Chiếc tàu ngầm Nautilus đi hai vạn dặm dưới biển qua tưởng tượng của ông để rồi mười năm sau có chiếc tàu ngầm thật của kỹ sư Robert.2 Và điều thú vị là chiếc tàu ngầm thật này dường như được làm ra theo mẫu chiếc tàu ngầm tưởng tượng của ông. Vào thời ấy chưa có đèn điện và điện chưa phải là năng lượng chủ yếu của công nghiệp, nhưng tàu ngầm Nautilus đã dùng điện để thắp sáng và quay tít chân vịt, tạo ra tốc độ gấp đôi tốc độ nhanh nhất của những tàu biển bấy giờ. Nhà du hành vũ trụ Mỹ

Frank Borman lái tàu Apollon IX nhận thấy tàu của anh cũng có kích thước và trọng lượng như Jules Verne tính và cũng hạ cánh xuống nước cách điểm hạ cánh trong tiểu thuyết có 4km (trong tiểu thuyết viên đạn qua tàu rơi xuống Thái Bình Dương cách bờ

400 km ở tọa độ 27°7 Bắc và 41°37 Tây theo kinh tuyến Washington, ở đó nó được một tàu biển vớt lên). Frank Borman còn kể khi vợ anh đọc xong Từ trái đất lên Mặt trăng, chị

tỏ ra lo ngại cho số phận của chồng, vì cuốn tiểu thuyết dừng lại ở một tình thế rất hiểm nghèo cho những người đang bay trong vũ trụ. Anh khuyên chị đọc tiếp Vòng quanh Mặt trăng (quyển II của tác phẩm bộ hai này), và cuốn sách đã làm chị yên lòng, vì viên đạn toa tàu lại quay về trái đất.

Thật ra cái gọi là “tài tiên đoán” hoặc “trực giác thiên tài” của Jules Verne cũng chẳng có gì thần bí. Đúng hơn, nên xem ông là một con người của thời đại, nhạy bén với những phát hiện khoa học mà ông quan tâm theo dõi thường xuyên và tỉ mỉ: ông đã chuyển vào tác phẩm những thành tựu của các nhà bác học thời đại ông đồng thời nối tiếp những thành tựu ấy bằng một sự ngoại suy minh mẫn. Nhà bác học Nga Mendeleïev cũng ca ngợi Jules Verne là “một thiên tài khoa học”. Tinh thần khoa học cho đến nay vẫn là một điểm tựa chủ yếu của khoa học viễn tưởng. Không có yếu tố khoa học và phương pháp khoa học không có khoa học viễn tưởng.

Tiểu thuyết khoa học viễn tưởng cũng không thể tách rời những vấn đề xã hội, những tư tưởng nhân văn. Những nhân vật chính của Jules Verne là những con người của khoa học, khao khát hiểu biết và có năng lực hành động, đồng thời lại là những phẩm chất cao quý, ngay thẳng, chân thành, giàu tình thương yêu. Điển hình là Phileas Fogg, một “tấm lòng vàng” sẵn sàng nhận hy sinh về mình để cứu người bị nạn ( Vòng quanh thê giới trong 80 ngày); là Barbicane, Nicholl, Maston trước tham gia chiến tranh giải phóng nô lệ, khi chiến tranh kết thúc đã cải tạo cái vũ khí giết người thành vũ khí khoa học chinh phục vũ

trụ ( Từ trái đất lên Mặt trăng); là thuyền trưởng Nemo đã gửi những kho tàng dưới đáy biển của mình cho các phong trào khởi nghĩa.

2 Người viết có lẽ nhầm lẫn. Tàu Nautilus của Robert Fulton (1800) ra đời sớm hơn rất lâu Nautilus của Jules Verne (1870), và Verne cũng công nhận rằng cái tên Nautilus ông đặt dựa theo con tàu của Robert. Tạo hình tàu lấy từ nhiều nguyên mẫu khác nhau, ngoại hình giống với USS Alligator (1862) còn nội thất giống với Plongeur (1863).

– Tornad

Verne là một nhà văn có tư tưởng dân chủ và nhân đạo. Ông đã giao du với những nhà báo và nhà hoạt động chính trị nổi tiếng như Paschal Grousset, thành viên của Quốc tế Cộng sản. Louise Michel, “cô gái đỏ” của Công xã Paris. Năm 1888, tại Amiens thành phố quê hương vợ, nơi ông đã sống từ năm 1872. Verne nộp đơn ứng cử vào Hội đồng thành phố trong danh sách những người “cực đỏ”. Ông tuyên bố mặc dầu ông không tham gia đảng phái nào nhưng người xã hội chủ nghĩa vẫn gần gũi với ông hơn cả.

Jules Verne đã chinh phục tâm hồn người đọc không phải chỉ bằng những kiến thức của một trí tuệ thiên tài mà bằng cả một tài năng nghệ thuật điêu luyện. Thật vậy, tài năng nghệ thuật đã làm cho những tiểu thuyết khoa học viễn tưởng của ông có một sức hấp dẫn đặc biệt. Tolstoï rất ham đọc Jules Verne và có thói quen mỗi chiều đọc cho các con nghe một hoặc hai chương trong một cuốn tiểu thuyết mới của Verne. Ông khen

“Verne có biệt tài trong nghệ thuật tạo dệt tình tiết”3. Thiên hướng của “những cuộc viễn du kỳ lạ” dễ ngả về loại văn ký sự du ký. Nhưng ở Jules Verne những trang miêu tả

phong tục cảnh vật, những tài liệu và số liệu nhằm mục đích truyền bá kiến thức khoa học và kích động lòng ham hiểu biết của người đọc đã nhập hẳn vào cấu trúc tiếu thuyết và đem lại cho thể loại khoa học viễn tưởng một điều căn bản là “hiệu quả tiểu thuyết”4.

Tài năng viết chuyện của Jules Verne bao hàm nhiều yếu tố kết hợp mật thiết với nhau. Chính sự hiểu biết rộng lớn đã nâng cao khả năng hư cấu và tạo ra nhiều tình tiết độc đáo dẫn dắt cốt chuyện phát triển. Trong cuộc viễn du Vòng quanh thế giới trong 80

ngày, ở chặng vượt biển cuối cùng nếu Phileas Fogg không biết con đường tắt của ngành bưu vụ Mỹ từ Queenstown qua Dublin đến Liverpool thì ông sẽ ra sao trên con tàu đã bị

phá trụi? Có lẽ phải nhìn trong tổng thể mới hiểu hết được tài năng của Jules Verne: “tầm hiểu biết rộng lớn và tư tưởng táo bạo của ông, trí tưởng tượng không bao giờ cạn và những hư cấu độc đáo của ông, tài năng truyền bá khoa học và kể chuyện của ông, chất

“u mua”5 đầy sức sống và lối diễn đạt giản dị của ông, đó là những phẩm chất lớn nhất của các tác phẩm của Jules Verne”6.

Nhiều nhà nghiên cứu và nhà văn lớn đã đánh giá cao tài năng nghệ thuật của Jules Verne. Họ nói: “Verne là một nghệ sĩ sâu sắc quá, bí mật quá, mới quá”7. “Cần phải nhắc lại rằng Verne rất quan tâm đến các vấn đề hình thức, đã luyện được một phong cách thích hợp với mình và làm cho khoa học tham dự như một yếu tố và một chỗ dựa của tính trữ tình”8. Khi giáo sư Zinger, nhà vật lý học nổi tiếng, đến thăm Tolstoï ở Iasnaïa Poliana năm 1891, Tolstoï say sưa nói: “Những tác phẩm của Jules Verne thật tuyệt duyệt!

3 Eugène Brandis, Jules Verne ở Nga và Liên Xô, tạp chí Lettres sovietiques số 230-1978, Tr.177.

4 Theo báo Châu Âu ( Europe số tháng 8-9 năm 1977).

5 Từ mượn tiếng Pháp, humour: dí dỏm, hài hước. – Tornad 6 L. A. Zenkevich và E. Brandis: Lời giới thiệu Hai vạn dặm dưới biển – Hai vạn dặm dưới biển, tập 1 (Lê Anh dịch). Nxb Kim Đồng. 1975. trang 3.

7 Raymond Russell ý kiến, trích trong Encyclopædia Universalis.

8 Marc Soriano – Encyclopædia Universalis tập 16, Paris 1968, tr.708.

Tôi đã đọc từ tuổi mới trưởng thành và mặc dầu vậy tôi vẫn nhớ tôi say mê chúng biết chừng nào… Và nếu như anh biết Tourgueniev hào hứng nói về ông ta thế nào! Thật tình mà nói tôi chưa thấy Tourgueniev say mê một nhà văn nào đến như Jules Verne”9. Độc giả ham thích Verne từ viện sĩ hàn lâm, các nhà bác học và nhà văn lớn đến quần chúng đông đảo các nước. Một lần du lịch qua Ý, để khỏi bị chú ý. Jules Verne ở khách sạn với cái tên giả Prudent Allotte10. Nhưng ở Venice không biết vì sao bị lộ, quần chúng tập hợp dưới khách sạn để chào mừng Jules Verne. Một cuộc diễu hành cầm đuốc có đốt pháo hoa diễn ra với khẩu hiệu sáng lấp lánh: “Evviva Giulio Verne!”11. Đứng trên bao lơn, nhà văn cảm động chào những người dân Ý đã biểu lộ tình cảm nồng nhiệt với ông12.

Jules Verne là một trong những nhà văn được đọc nhiều nhất trên thế giới. Theo thông kê của UNESCO (Ủy ban giáo dục, khoa học văn hóa Liên Hợp Quốc). Jules Verne là một trong số tác giả được dịch nhiều nhất trên thế giới hiện nay.

Từ xưa Jules Verne đã là đối tượng của bao bài nghiên cứu và sách chuyên khảo, luận văn tiến sĩ. Tham gia nghiên cứu Jules Verne có cả những nhà khoa học tự nhiên như nhà bác học nguyên tử Pháp Charles-Noël Martin với luận văn tiến sĩ văn học của ông. Ở

Pháp đã thành lập nhiều tổ chức nghiên cứu Jules Verne “Hội Jules Verne”, “Trung tâm Đại học nghiên cứu Jules Verne”, “Trung tâm nghiên cứu Jules Verne của Thư viện thành phố Nantes”, “Nhà bảo tàng Jules Verne” ở Nantes… Những tổ chức ấy thu thập, truyền bá, xuất bản, những tài liệu thông tin, những công trình nghiên cứu về Jules Verne, những thư từ trao đổi của Jules Verne về các tác phẩm của mình. Và năm 1978, theo quyết định của Hội đồng Hòa bình Thế giới, toàn thế giới đã kỷ niệm 150 năm ngày sinh của Jules Verne người cha đẻ của nền tiểu thuyết khoa học viễn tưởng hiện đại.

Vòng quanh thế giới trong 80 ngày là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của Jules Verne. Đây là một cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng. “Viễn tưởng” ở chỗ nó đi trước thời gian, nó thực hiện một điều chưa thực hiện được. Bởi vì trước kia các nhà du hành phải đi vòng quanh trái đất mất 300 ngày: thời Jules Verne với những phương tiện mới như tàu hỏa, tàu thuỷ… có tờ báo đã thử làm chuyện vui, tính toán các chặng đường cộng lại thành 80 ngày. Tuy nhiên đó mới chỉ là một “thời gian lý thuyết”, bằng những tính toán sít sao trên giấy. Trên thực tế sẽ vấp phải hàng ngàn vụ bất trắc do tổ chức giao thông còn bấp bênh và những vụ cướp tàu thường xảy ra ở nhiều vùng hoang vu lạc hậu, do những tai nạn tàu xe trục trặc máy móc, do những trận giông bão và sương mù trên 9 Eugène Brandis – Jules Verne ở Nga và Liên Xô, tạp chí Lettres sovietiqué số 230 – 1978, tr.179.

10 Prudent Allotte là tên bác, cũng là cha đỡ đầu, của Jules Verne. Ông là người có vị trí đặc biệt với Verne và thường xuất hiện thấp thoáng trong các sáng tác của nhà văn.

11 Tiếng Ý, nghĩa là “Hoan hô Giulio Verne!” Evviva là hoan hô, Giulio là phiên bản tiếng Ý của tên thánh Jules.

– Tornad

12 Eugène Brandis – Jules Verne được khám phá một lần nữa trong tập Văn học thiếu nhi tiếng Nga, Nxb Văn học thiếu nhi, 1975, tr.176.

biển, v.v… Thế nhưng Phileas Fogg – nhân vật chính của tác phẩm – dám đánh cuộc đi vòng quanh thế giới trong thời hạn ấy.

Qua chuyện này Jules Verne khẳng định sức mạnh của ý chí tinh thần khoa học và những phẩm chất cao quý khác của con người nuôi dưỡng trong chúng ta niềm tin ở khả

năng con người: làm chủ thiên nhiên.

Dọc đường, Jules Verne có nhận xét khá tinh tế về một số nét nổi bật của các địa phương. Qua Trung Quốc, ông lưu ý những nét trì trệ của “vương quốc thiên triều”. Qua Nhật, ông để ý những nét của một dân tộc đang lớn lên và sự phát triển mạnh mẽ của ngành quân sự là “cái nghề được trọng vọng ở Nhật”. Qua Mỹ, cái vùng đất mới mà đã có thời dân tứ chiếng đổ xô đến tìm vàng, đánh bạc với “nắm vàng bột tay này, khẩu súng lục tay kia”. Và bây giờ là đất của các nhà doanh nghiệp, đất của chủ nghĩa tư bản trẻ tuổi đang phát triển, ông nêu bật “chất Ianki”13 tích cực, khoa học, táo bạo trong hành động thực tiễn nhưng ngạo mạn và hỗn độn. Ở đó người ta dám liều và thích thú cho xe lửa phóng qua chiếc cầu hư nát thật nhanh để “tốc độ nuốt trọng lượng”, ở đó người ta họp mít tinh đánh nhau túi bụi để bầu một vị “quan tòa hòa giải”!…

Nhưng cái “hiệu quả tiểu thuyết” tạo ra sức hấp dẫn lớn nhất của tác phẩm này là ở

tính cách nhân vật chính Phileas Fogg và các tình tiết tạo dệt quanh chuyến đi vòng quanh thế giới của ông ta. Qua nhân vật Phileas Fogg, Jules Verne muốn nêu lên một kiểu người của khoa học, của lý trí, có đầu óc tổ chức chặt chẽ và tính chính xác đến từng chi tiết của cuộc sống, có tính trầm tĩnh, gan góc, quyết đoán, làm chủ được mình và mọi hoàn cảnh, đồng thời sau cái vẻ lạnh lùng của lý trí ấy lại là một tấm lòng nhân hậu…

Lúc ra mắt bạn đọc lần đầu ở Pháp tiểu thuyết Vòng quanh thế giới trong 80 ngày đăng rải rác nhiều kỳ trên báo, được dư luận đặc biệt chú ý ngay và từ trang giấy nó đi vào đời sống lúc nào không biết. Khi đăng tới cuối truyện, lúc Phileas Fogg chỉ còn cách Đại Tây Dương nữa là về tới đích, thì những bức điện của các hãng vận tải đường biển Mỹ gửi tới tấp đến tác giả, hứa tặng những món tiền khổng lồ nếu Phileas Fogg chọn con tàu của hãng họ để đi chặng cuối cùng về nước. Jules Verne đành cho Phileas Fogg mua riêng một con tàu nhỏ vượt Đại Tây Dương. Cuốn tiểu thuyết này, Tolstoï đọc cho các con nghe, hấp dẫn đến nỗi nhà văn vừa đọc vừa minh họa bằng hình vẽ. (Hiện nay còn lưu lại 17 bức tranh của Tolstoï vẽ bằng bút và mực đen minh họa cuốn tiểu thuyết)14.

Nikolaïevitch Ostrovski, nhà văn thân thuộc của thanh niên, tác giả Thép đã tôi thế đấy, cho biết những cảm giác thời niên thiếu của mình khi đọc Jules Verne: “Ông không chỉ là một vị cứu tinh của tuổi thơ tôi, đối với tôi ông còn là một cái gì lớn hơn thế!… Những phát minh kỳ diệu của Jules Verne đã chiếm một vị trí khác thường trong trái tim tôi! Tôi 13 Yankee, người Mỹ. Từ này từng mang nghĩa miệt thị dành cho người Mỹ thuộc Liên bang miền Bắc trong cuộc nội chiến Mỹ. Tuy nhiên, khi cuộc chiến kết thúc nó không còn mang nghĩa đó nữa. – Tornad 14 Trong cuốn Ba cuộc đời của Jules Verne (Kirill Andreyev) M. 1956 (tiếng Nga: Три жизни Жюля Верна —

Кирилл Андреев) có in một số tranh như thế của Tolstoï.

đã xúc động biết bao khi đọc những tập sách dày của ông và đau khổ rằng sớm hay muộn rồi tôi cũng phải đọc đến chỗ kết thúc”15.

Trong thời đại khoa học và kỹ thuật này, có lẽ nền văn học của ta cũng phải suy nghĩ

nhiều hơn nữa về “hiện tượng Jules Verne”. Chúng ta rất cần những tác phẩm văn học, cả sáng tác và dịch, thông qua hình thức hấp dẫn của tiểu thuyết khoa học, khích lệ ở

thanh niên tinh thần yêu khoa học kỹ thuật, dám ước mơ, tìm tòi, dám khát vọng hiểu biết và chinh phục thiên nhiên. Cuốn sách của Jules Verne ra mắt bạn đọc với lòng mong muốn đáp ứng được phần nào yêu cầu chính đáng đó.

DUY LẬP

15 Eugène Brandis: Jules Verne ở Nga và Liên Xô, tạp chí Lettres sovietiqué, số 230 – 1978, tr.180.

I – Phileas Fogg và Vạn Năng nhận nhau làm chủ và tớ như thế

nào

Vào năm 1872 ngôi nhà số 7 phố Saville, bên công viên Burlington – ngôi nhà tại đó Sheridan đã tạ thế năm 1814 – là nơi ở của ngài Phileas Fogg một trong những hội viên kỳ dị nhất và đặc biệt nhất của “Câu lạc bộ Cải cách Luân Đôn” mặc dầu ông ta vẫn có vẻ cố gắng không làm gì để mọi người chú ý.

Vậy là kế vị cho một trong những nhà hùng biện lớn nhất làm vinh dự cho nước Anh là ông Phileas Fogg này, một nhân vật bí hiểm mà người ta không biết gì ngoài cái điều đó là một con người rất hào hoa phong nhã và là một trong những nhà quý phái điển trai nhất của xã hội thượng lưu Anh.

Người ta bảo ông ta giống Byron – giống ở cái đầu, bởi vì chân ông thì không chê vào đâu được16 – nhưng một Byron có ria mép và râu quai nón, một Byron lạnh như tiền có thể sống nghìn năm cũng không già.

Là người Anh thì nhất định rồi nhưng Phileas Fogg có lẽ không phải người Luân Đôn.

Người ta không bao giờ thấy ông ở Sở giao dịch chứng khoán hoặc ở Ngân hàng hoặc ở

bất cứ một thượng điểm nào của thành phố. Cả những vũng tàu và những bến tàu ở Luân Đôn cũng chưa bao giờ tiếp nhận con tàu nào có tên chủ tàu là Phileas Fogg. Nhà quý phái ấy không có chân trong bất cứ một ban trị sự nào. Tên tuổi ông không bao giờ vang lên dù trong một hội luật sư hay ở Thánh đường, tại khách sạn Lincoln hay tại khách sạn Gray. Ông không bao giờ cãi ở Tòa án đại pháp quan cũng như ở Cao đẳng pháp viện, ở

Tài chính pháp viện cũng như ở Tòa án Giáo hội. Ông không phải một nhà kỹ nghệ hay một thương gia, một lái buôn hay một người làm ruộng. Ông không có chân trong Học việc Hoàng gia Anh hoặc Học viện Luân Đôn, Viện Thủ công nghiệp hoặc Viện Russell, Viện Văn học phương Tây hoặc Viện Luật, cũng không ở trong cái Viện Công nghệ và Khoa học Liên hợp đặt dưới sự bảo trợ trực tiếp của Đức Hoàng Thượng. Cuối cùng ông không tham gia một hội nào trong vô vàn những hội đầy rẫy ở thủ đô nước Anh, từ hội kèn Ácmônica đến hội Côn trùng học lập ra chủ yếu nhằm mục đích trừ diệt những loài sâu bọ có hại.

Phileas Fogg là hội viên của Câu lạc bộ Cải cách có thế thôi.

Giả thử có người nào lấy làm lạ rằng một nhà quý phái bí hiểm như thế sao được là hội viên của cái hội đáng trọng này thì người ta sẽ trả lời rằng ông ta có sự giới thiệu của Ngân hàng anh em Baring, tại đó ông có một khoản tiền đối phiếu giao ngân. Cho nên Phileas Fogg có một “máu mặt” nào đó do những ngân phiếu của ông vẫn được trả đều 16 Byron (1788-1824) nhà thơ lớn nước Anh, là một người thọt chân, ở đây ý nói Phileas Fogg về hình thể là một người hoàn hảo từ đầu đến chân.

đặn trước mắt mọi người theo sự thanh toán của nhà ngân hàng đối với một ông chủ nợ

cố định.

Ông Phileas Fogg ấy có giàu không? Hiển nhiên là giàu. Nhưng ông ta đã làm giàu như thế nào thì những giới am hiểu nhất cũng không biết đằng nào mà nói, và muốn biết điều đó thì người cuối cùng phải hỏi đến khi có thể là ông Fogg. Dẫu sao mặc lòng ông không hề vung tay quá trán mà cũng không keo bẩn, bởi vì bất cứ ở đâu cần góp tiền cho một công việc cao quý, có ích hoặc từ thiện là ông đều lặng lẽ và thậm chí giấu tên mình mang đến.

Tóm lại không ai kín đáo hơn nhà quý phái này. Ông chỉ muốn thật ít nói và ông càng im lặng lại càng có vẻ bí hiểm. Tuy nhiên, cuộc sống của ông rất minh bạch mà mọi việc ông làm cứ diễn ra máy móc và đơn điệu đến nỗi trí tưởng tượng của mọi người càng bị

kích thích cứ muốn tìm hiểu xem đằng sau đó có ẩn cái gì không.

Ông đã đi đây đó chưa? Chắc chắn rồi, bởi vì không ai thông thạo bản đồ thế giới hơn ông. Không một nơi nào dù xa xôi hẻo lánh đến đâu mà ông không tỏ ra có sự hiểu biết đặc biệt. Thỉnh thoảng chỉ qua vài lời gọn và rõ, ông cải chính biết bao câu chuyện đồn đại trong câu lạc bộ về những nhà du lịch mất tích hoặc bị lạc: ông vạch ra những khả

năng thật sự và những lời nói của ông thường cứ như được một tài tiên tri mách bảo, vì cuối cùng thì bao giờ chúng cũng được sự kiện xác minh. Con người này hẳn phải đã đi khắp nơi – ít nhất là trong trí.

Tuy nhiên điều chắc chắn là đã từ nhiều năm nay. Phileas Fogg không rời khỏi Luân Đôn. Những người có vinh dự quen biết ông ta hơn người khác một chút chứng thực rằng không ai dám nói là đã thấy ông ở nơi nào khác ngoài con đường thẳng hàng ngày từ nhà đến Câu lạc bộ. Cách tiêu khiển duy nhất của ông là đọc báo và chơi bài “uýt”. Ở

cái trò chơi lặng lẽ ấy thật là hợp với bản tính ông, ông thường hay được, nhưng tiền được bạc không bao giờ bỏ hầu bao mà thành một khoản quan trọng trong quỹ từ thiện của ông. Và chẳng cần phải nhận thấy rằng ông Fogg hiển nhiên là chơi để mà chơi không phải để được. Chơi bài đối với ông như một trận đấu, một cuộc vật lộn với khó khăn nhưng một cuộc vật lộn không náo động, không rời chỗ, không mệt nhọc và điều đó hợp với tính cách ông.

Người ta không thấy Phileas Fogg có vợ con gì – điều này có thể xảy ra với những người lương thiện nhất, cũng không thấy họ hàng bè bạn gì cả – điều này quả là hiếm có hơn. Phileas Fogg sống độc thân trong ngôi nhà của ông ở phố Saville không người lai vãng. Chẳng bao giờ có ai kháo chuyện gì về nội tình trong nhà ông. Một người hầu cũng đủ phục vụ ông. Ông ăn trưa, ăn tối ở câu lạc bộ vào những giờ đã định đúng răm rắp cũng vẫn ở trong căn phòng ấy, ở bàn ăn ấy, không tiếp đãi bạn đồng sự, không mời khách và chỉ về nhà để ngủ vào đúng nửa đêm, không bao giờ sử dụng đến những căn buồng rất tiện nghi của Câu lạc bộ Cải cách dành cho các hội viên. Trong hai mươi bốn tiếng đồng hồ, ông sống mười tiếng ở nhà hoặc để ngủ hoặc để tắm rửa. Nếu cần dạo

bước thì lần nào cũng như lần nào với bước chân đều đều ông đi lại trong căn phòng ra vào lát gỗ khảm hoặc dọc hành lang vòng quanh nhà dưới một mái vòm lắp kính xanh được chống đỡ bởi hai mươi cột đá vân ban đỏ theo kiến trúc iôních. Nếu ông ăn tối hoặc ăn trưa thì đã có nhà bếp, tủ thức ăn, phòng dọn ăn, cửa hàng cá, cửa hàng sữa của câu lạc bộ, những con người trịnh trọng bận quần áo đen, đi giày có đế lót vải len mềm, dọn cho ông ăn trong một bộ đồ sứ đặc biệt và trên chiếc khăn bàn tuyệt diệu bằng vải Saxe: đã có những cốc pha lê của câu lạc bộ kiểu cổ nay không còn nữa đựng rượu seri, rượu poócto hay rượu clarê17 pha với quế và các hương liệu khác bầy ra, cuối cùng là nước đá của câu lạc bộ – thứ nước đã được chở rất tốn phí từ những hồ ở Châu Mỹ về – nó giữ

cho những cốc nước giải khát của ông được tươi mát, uống vào hết sức dễ chịu.

Nếu sống trong những điều kiện như thế mà là người lập dị, thì phải nhận rằng sự

lập dị cũng có cái hay.

Ngôi nhà phố Saville chẳng lộng lẫy gì nhưng lại giá trị ở chỗ hết sức tiện nghi. Vả

lại, với những thói quen bất di bất dịch của người thuê nhà, công việc phục vụ ở đây chả

còn lại bao nhiêu. Tuy nhiên Phileas Fogg đòi hỏi ở người hầu duy nhất của ông một đức tính chính xác đúng quy tắc khác thường. Cũng chính hôm đó, ngày mồng 2 tháng mười, Phileas Fogg đã thải hồi James Forster – anh bồi ấy đã phạm lỗi đưa nước nóng tám mươi tư độ Fahrenheit đến cho ông cạo râu chứ không phải là tám mươi sáu độ và ông đang đợi người thế chân anh ta, người này phải đến trình diện vào lúc giữa mười một giờ và mười một giờ rưỡi.

Phileas Fogg ngồi chững chạc trong chiếc ghế bành, hai chân khép lại như một người lính đang đứng duyệt hình, hai bàn tay chống lên đầu gối, người ưỡn thẳng, đầu ngẩng cao nhìn chiếc kim đồng hồ quả lắc đang chuyển động – một bộ máy phức tạp chỉ cả giờ, phút, ngày, tháng và năm. Đến đúng mười một giờ rưỡi, theo thói quen hàng ngày ông Fogg phải ra khỏi nhà đi đến Câu lạc bộ Cải cách.

Vừa lúc ấy có một tiếng gõ cửa phòng khách nhỏ nơi Phileas Fogg đang ngồi.

James Forster, anh chàng bị thải hồi hiện ra

“Anh hầu mới xin gặp”, anh ta nói.

Một chàng trai chạc ba mươi tuổi ra mắt và cúi chào.

– Anh là người Pháp mà lại tên là John à? – Phileas Fogg hỏi.

– Ngài tha lỗi, thưa tôi là Jean ạ – anh chàng mới đến trả lời – Jean Vạn Năng18 một biệt hiệu người ta vẫn gọi tôi do tôi có năng khiếu trời phú cho là tháo vát mọi công việc.

17 Sherry: Một thứ rượu trắng của Tây Ban Nha; Porto: Một thứ rượu vang đỏ hoặc trắng của Bồ Đào Nha rất được ưa chuộng; Claret: Một thứ rượu nho ở Bordeaux (Pháp).

18 Nguyên văn tiếng Pháp: Jean Passepartout. Passepartout là một thứ chìa khóa dùng để mở được nhiều khóa.

Chúng tôi không phiên âm mà dịch là “Vạn Năng”, vì đây là một biệt hiệu nói lên một tính cách tiêu biểu của nhân vật.

Tôi nghĩ mình là người tử tế, thưa ngài, nhưng, nói cho thật thà, tôi đã qua nhiều nghề.

Tôi đã làm người hát rong, làm diễn viên cưỡi ngựa trong rạp xiếc, từng nhào lộn trên mình ngựa như Léotard và nhảy thể dục, để sử dụng có lợi hơn những tài năng của mình, và sau cùng tôi làm đội trưởng đội cứu hỏa ở Paris. Trong hồ sơ thành tích của tôi có ghi cả những đám cháy nổi tiếng. Nhưng thế là đã năm năm nay tôi rời nước Pháp và làm hầu phòng ở nước Anh để được hưởng chút đời sống gia đình. Nay, không có việc làm và được biết ngài Phileas Fogg là con người chuẩn mực nhất và tĩnh tại nhất của Vương quốc Liên hiệp tôi xin đến trình diện ngài với hi vọng được sống yên ổn ở đây và quên cái tên Vạn Năng ấy đi.

– Vạn Năng được đấy – nhà quý phái trả lời – Người ta đã giới thiệu anh với tôi. Tôi được nghe những nhận xét tốt về anh. Anh rõ những điều kiện của tôi chưa?

– Thưa rõ ạ.

– Được. Đồng hồ mấy giờ ?

– Mười một giờ mười hai – Vạn Năng rút từ trong đáy túi áo ghi lê ra một cái đồng hồ quả quýt bằng bạc to tướng đáp.

– Đồng hồ anh chậm rồi – Ông Fogg nói

– Xin ngài thứ lỗi, đời nào thế được ạ.

– Đồng hồ anh chậm bốn phút. Không sao. Chỉ cần biết có sai chệch. Vậy thôi, từ lúc này, mười một giờ hai mươi chín phút sáng ngày thứ tư mùng 2 tháng Mười năm 1872

anh làm cho tôi.

Nói xong Phileas Fogg đứng lên, tay trái cầm mũ, đặt mũ lên đầu với cử động của một người máy và biến đi không nói thêm một lời nào.

Vạn Năng nghe tiếng cánh cửa trông ra phố đóng lại lần thứ nhất: đó là ông chủ mới của anh ra đi, rối lần thứ hai: đó là người làm trước, James Forster đi nốt.

Còn lại một mình Vạn Năng trong ngôi nhà phố Saville.

II – Như thế nào mà Vạn Năng đinh ninh rằng cuối cùng đã tìm thấy lý tưởng của mình

“Quả thật, – Vạn Năng nghĩ bụng, thoạt đầu hơi bàng hoàng – mình đã thấy ở cửa hàng bà Tussaud những anh chàng cũng rất giống chẳng kém gì ông chủ mới của mình”.

Cũng nên nói rõ ở đây những “anh chàng” của bà Tussaud là những hình nhân bằng sáp, ai đến Luân Đôn cũng phải tìm xem và thật tình chúng chỉ thiếu có lời nói.

Trong khoảng thời gian ngắn ngủi mà anh vừa thoáng thấy Phileas Fogg. Vạn Năng đã nhanh chóng nhưng kỹ lưỡng quan sát ông chủ tương lai của mình. Đó là một người trạc bốn mươi, có khuôn mặt quý phái và đẹp, dáng người cao, hơi đẫy một chút nhưng cũng không vì thế mà xấu đi; tóc và râu quai nón vàng hung, trán phẳng không có vết nhăn bên thái đương, khuôn mặt hơi xanh hơn là hồng hào, hàm răng tuyệt đẹp. Ông ta có vẻ đạt tới độ cao nhất cái mà những nhà xem tướng gọi là “sự thư thái trong hành động”, cái bản lĩnh chung của tất cả những người làm việc nhiều hơn là ồn ào. Điềm tĩnh, lạnh lùng, mắt trong suốt, mí mắt không động, đó là điển hình hoàn thiện của những người Anh gan lì được thấy khá nhiều trong Vương quốc Liên hiệp, mà ngọn bút vẽ của Angelica Kauffmann đã miêu tả tuyệt diệu cái dáng bộ hơi kiểu cách. Xét trên mọi hành vi trong cuộc sống của ông, nhà quý phái này cho ta hình ảnh một con người hết sức cân bằng trong tất cả các bộ phận của mình, điềm đạm một cách đúng mức, hoàn hảo như

một cái đồng hồ thật đúng của hãng Leroy hay hãng Earnshaw. Bởi vì quả thật Phileas Fogg là sự chính xác hiện thành người, điều này thấy rõ ở “cách diễn cảm của chân tay ông”, bởi vì ở con người, cũng như là các động vật, chính chân tay cũng là những cơ quan biểu thị tình cảm.

Phileas Fogg thuộc loại những con người chính xác một cách toán học, không bao giờ

vội nhưng luôn luôn sẵn sàng, dè sẻn từng bước chân và nhất cử nhất động. Ông không bước một bước thừa, bao giờ cũng đi đường ngắn nhất. Ông không phí một cái nhìn vớ

vẩn lên trần nhà. Ông không bao giờ cho phép mình có một cử chỉ nào vô ích. Người ta không bao giờ thấy ông xúc động hay bối rối. Đó là con người ít vội vã trên đời, nhưng bao giờ cũng đến đúng giờ. Tuy nhiên ta cũng hiểu rằng ông sống độc thân và có thể nói là ngoài moi sự giao du trong xã hội. Ông biết trong cuộc sống phải để ý đến những va chạm, và vì những va chạm làm ta chậm trễ cho nên ông không va chạm với ai cả.

Còn về phần Jean, biệt hiệu Vạn Năng, một dân Paris chính cống Paris, từ năm năm nay ở nước Anh và làm nghề hầu phòng tại Luân Đôn, anh đã uổng công tìm không ra một ông chủ nào để mình có thể thật lòng gắn bó.

Vạn Năng không giống chút nào với những loại Frontin, Mascarille19 có cái nhìn tự

thị và lạnh lùng, chúng bước đi vênh mặt, nhún vai và cư xử như những tên láo xược vô liêm xỉ. Không. Vạn Năng là một chàng trai tử tế, khuôn mặt dễ thương, môi hơi dày lên luôn sẵn sàng để nếm hoặc để âu yếm, một con người hiền lành và tốt bụng với cái đầu tròn trĩnh như ta vẫn thích được nhìn thấy trên những đôi vai bè bạn. Anh có đôi mắt xanh, thần sắc linh lợi, khuôn mặt khá đẫy đà để có thể tự nhìn thấy gò má của mình, ngực nở, thân hình lực lưỡng, bắp thịt rắn chắc, và anh có một sức khỏe phi thường được phát triển tuyệt diệu nhờ những sự rèn luyện thời trẻ. Bộ tóc nâu của anh hơi xù lên dữ

dội. Nếu như những nhà điêu khắc thời cổ biết đến mười tám cách để sửa sang bộ tóc của Minerve thì Vạn Năng chỉ biết một cách sắp đặt bộ tóc của mình: ba nhát lược thưa, là anh đã đội mũ rồi.

Nếu nói rằng tính tình cởi mở của anh hầu này hòa hợp với tính cách của Phileas Fogg, thì một người có chút ít thận trọng cũng không cho phép mình nói như vậy. Liệu Vạn Năng có phải là người hầu thật đúng như ông chủ của ông cần đến không? Phải chờ

hạ hồi phân giải. Sau một thời trai trẻ khá lênh đênh, như ta đã biết, anh khao khát được nghỉ ngơi. Được nghe người ta tán tụng tính quy củ của người Anh và sự lạnh lùng nổi tiếng của các nhà quý phái, anh sang kiếm ăn bên nước Anh. Nhưng cho đến nay số phận anh thật trớ trêu. Anh không ở hẳn được nơi nào. Anh đã làm qua mười nhà, tất cả các ông chủ ấy đều tính khí kỳ dị thất thường, thích giang hồ phiêu lãng – điều đó không còn hợp với Vạn Năng được nữa. Người chủ cuối cùng của anh, nhà quý tộc trẻ tuổi nghị

sĩ Longsferry, sau những đêm trác táng trong những “phòng ăn sò” ở Chợ Hay thường hay trở về nhà say mèm trên vai các thầy cảnh sát. Vạn Năng muốn trước hết giữ được lòng kính trọng ông chủ mình, đánh liều đưa ra một vài nhận xét kính cẩn nhưng bị hắt hủi và anh bỏ đi ngay. Vừa lúc ấy anh được biết ngài Phileas Fogg đang cần một người hầu. Anh đi tìm hiểu về nhà quý phái ấy. Một nhân vật có cuộc sống mực thước đến thế, không ngủ lang, không đi chơi xa, không bao giờ vắng nhà chỉ một ngày, hẳn là chỉ có thể thích hợp với anh. Anh đến trình diện và được thu nhận trong những điều kiện như

ta biết.

Vậy là, khi đồng hổ vừa điểm mười một giờ rưỡi. Vạn Năng còn lại một mình trong ngôi nhà phố Saville. Ngay tức khắc anh bắt đầu đi xem xét ngôi nhà. Anh đi khắp từ

hầm rượu đến gác xép. Ngôi nhà sạch sẽ, ngăn nắp, nghiêm chỉnh, khắc khổ, biết tổ chức thuận tiện cho công việc vừa ý anh. Nó cho anh cảm giác về một cái vỏ ốc đẹp, nhưng một vỏ ốc thắp sáng và sưởi ấm bằng khí đốt bởi vì khí Hyđrô cácbon ở đây đủ dùng cho tất cả các nhu cầu về thắp sáng và đun sưởi. Vạn Năng tìm thấy không khó khăn gì căn buồng dành cho anh ở tầng ba. Căn buồng vừa ý anh. Những chuông điện và ống nghe cho phép từ đó liên lạc được với phòng ở tầng một và tầng hai. Trên lò sưởi, một chiếc 19 Frontin, Mascarille: những nhân vật trong các hài kịch Pháp.

đồng hồ điện lấy giờ theo chiếc đồng hồ quả lắc ở phòng ngủ của Phileas Fogg và cả hai đồng hồ cùng chỉ một giây trong cùng một. lúc.

“Tốt lắm, tốt lắm!” Vạn Năng nghĩ bụng.

Anh cũng để ý thấy trong buồng anh có một bảng tiểu dẫn treo phía trên đồng hồ. Đó là chương trình công việc hàng ngày. Nó bao gồm – từ tám giờ sáng, là giờ Phileas Fogg thức dậy theo quy định, đến mười một giờ rưỡi là giờ ông rời khỏi nhà đi ăn trưa ở Câu lạc bộ Cải cách – tất cả mọi chi tiết của công việc, bữa trà với bánh mỳ nướng vào tám giờ

hai mươi ba, nước cạo râu vào chín giờ kém hai mươi bảy, sửa sang đầu tóc vào mười giờ kém hai mươi, v.v… Rồi từ mười một giờ rưỡi sáng đến nửa đêm – giờ đi ngủ của nhà quý phái rất quy củ này – tất cả đều được chỉ rõ, định trước, điều hòa. Vạn Năng cảm thấy vui thích được nghiền ngẫm chương trình ấy và ghi lòng tạc dạ những điều khoản này nọ của nó.

Còn về cái tủ quần áo của ông chủ thì nó được sắp đặt và tổ chức một cách tuyệt diệu.

Mỗi cái quần, cái áo hoặc áo ghi lê đều mang số thứ tự có ghi lại trong một cuốn sổ xuất nhập chỉ rõ đến ngày nào những quần áo đó được lần lượt dùng đến tùy theo từng mùa.

Với giầy dép cũng có quy định như vậy.

Tóm lại, trong ngôi nhà Saville này, mà vào thời ông Sheridan tiếng tăm lừng lẫy nhưng tính tình phóng đãng hẳn là vương quốc của sự bừa bộn có đầy đủ tiện nghi cho một cuộc sống khá giả.Không có tủ sách cũng chẳng có sách, sách ở đây hẳn là vô dụng đối với ông Fogg, vì ông đã sẵn trong tay hai thư viện của Câu lạc bộ Cải cách, một thư

viện văn học, một thư viện luật học và chính trị. Trong phòng ngủ có một tủ két cỡ trung bình với cách cấu tạo chống được cả nạn cháy nhà và kẻ cắp. Trong nhà không có vũ khí, không một dụng cụ săn bắn hoặc giết người. Tất cả ở đây cho thấy những tập quán hiền lành nhất.

Sau khi đã xem xét tỉ mỉ nơi này. Vạn Năng xoa tay, khuôn mặt tròn vành vạnh của anh tươi hơn hớn và anh vui vẻ nhắc lại:

“Tốt lắm! Đây mới đúng là cái ta đang cần! Ngài Fogg và ta hoàn toàn ăn ý với nhau.

Một con người ru rú cấm cung và mực thước! Một cái máy thực thụ! Chà, mình chẳng lấy gì làm khó chịu phải hầu hạ một cái máy!”

III – Làm thế nào mà nổ ra một cuộc chuyện trò có thể rất tai hại cho Phileas Fogg

Phileas Fogg rời ngôi nhà phố Saville của mình vào mười một giờ rưỡi và sau khi đã đặt năm trăm bảy mươi lăm lần bàn chân phải trước bàn chân trái và năm trăm bảy mươi sáu lần bàn chân trái trước bàn chân phải, ông đến Câu lạc bộ Cải cách, một tòa nhà lớn dựng lên ở phố Pall-Mall20 với số tiền xây nhà không dưới ba triệu bạc.

Phileas Fogg đến ngay nhà ăn, môt căn phòng có chín cửa sổ trông ra một cái vườn ngoạn mục mà cây cối về mua thu đã vàng rực. Ở đó ông ngồi vào bàn ăn quen thuộc, trên bàn đã bày sẵn bộ đồ ăn của ông. Bữa ăn trưa của ông gồm một món ăn khai vị, một con cá luộc rưới nước xốt hảo hạng, một đĩa thịt bò quay đỏ rói có điểm thêm nấm làm gia vị, một cái bánh ngọt nhân đại hoàng và quả phúc bồn tử xanh, một miếng phó mát chester21 và cuối cùng là một vài tách chè thượng hạng, thứ chè được đặc biệt mua về cho nhà ăn của Câu lạc bộ Cải cách.

Mười hai giờ bốn mươi bảy phút trưa, nhà quý phái đứng lên đi đến phòng đại sảnh, một căn phòng lộng lẫy trang trí những bức họa đóng khung sang trọng. Ở đây một người hầu đưa ông Thời báo chưa rọc và Phileas Fogg cần mẫn mở tờ báo với một bàn tay thành thạo, chứng tỏ ông đã rất quen với cái thao tác khó khăn này. Phileas Fogg đọc tờ

báo ấy đến ba giờ bốn mươi lăm và thời gian đọc tờ Ngọn cờ tiếp theo kéo dài đến bữa tối. Bữa ăn này cũng được thực hiện trong những điều kiện như bữa trưa, có phụ thêm món “nước xốt hoàng gia Anh”.

Đến sáu giờ kém hai mươi, nhà quý phái lại có mặt trong phòng đại sảnh và mải mê đọc tờ Thời sự Buổi sáng.

Nửa giờ sau, một số hội viên Câu lạc bộ Cải cách bước vào và đến ngồi bên lò sưởi đốt than đá. Đó là những bạn chơi bài quen thuộc của Phileas Fogg cũng máu mê bài

“uýt” như ông: kỹ sư Andrew Stuart, các chú ngân hàng John Sullivan và Samuel Fallentin, nhà công nghệ sản xuất rượu bia Thomas Flanagan và Gauthier Ralph một trong những ủy viên quản trị của Ngân hàng nước Anh, – những nhân vật giàu có và được kính nể, ngay cả trong Câu lạc bộ này mà hội viên không thiếu những tay tai to mặt lớn của giới kỹ nghệ và tài chính.

– Ông Ralph này. – Thomas Flanagan hỏi – cái vụ mất trộm ấy ra sao rồi?

– Chà. – Andrew Stuart đáp – Nhà hàng mất toi món tiền ấy rồi.

20 Một phố ở Luân Đôn, khu vực các câu lạc bộ.

21 Thứ phó mát làm ở thành phố Chester ở Anh nổi tiếng là ngon.

– Trái lại. – Gauthier Ralph nói – tôi hy vọng chúng ta sẽ tóm được thủ phạm. Nhiều viên thám tử, những tay khá sành sỏi đã được phái sang Châu Mỹ và Châu Âu, ở tất cả

các bến cảng quan trọng nơi hành khách lên xuống tàu, và thằng cha kia khó mà thoát được tay họ.

– Vậy người ta đã biết hình dạng tên kẻ trộm rồi ư? – Andrew Stuart hỏi.

– Trước hết đây không phải một tên trộm – Gauthier Ralph nghiêm trang trả lời.

– Sao, cái thằng cha đã xoáy năm mươi lăm ngàn livrơ22 tiền giấy (1 triệu 375.000 phật lăng) mà lại không phải là một tên trộm à?

– Không. – Gauthier Ralph đáp.

– Vậy thời đó là một nhà công nghệ? – John Sullivan hỏi.

– Báo Thời sự Buổi sáng khẳng định là một nhà quý phái.

Con người đưa ra câu trả lời đó chẳng phải ai khác mà chính Phileas Fogg, lúc bấy giờ mới ló đầu ra khỏi chồng báo chất quanh ông. Đồng thời Phileas Fogg chào các bạn đồng sự và nhận lại lời đáp lễ.

Sự kiện họ đang bàn đến, và được các báo chí Vương quốc Liên hiệp tranh cãi sôi nổi.

Một bó bạc giấy gồm số tiền khổng lồ năm mươi lăm ngàn livrơ bị mất cắp trên ngăn ván để tiền của viên chánh thủ quỹ Ngân hàng Anh.

Nếu ai ngạc nhiên rằng môt vụ trộm như vậv lại có thể dễ dàng xảy ra đến thế, ngài phó Giám đốc Gauthier Ralph chỉ trả lời chính vào lúc ấy, viên thủ quỹ đang bận vào sổ

một khoản nhập basilinh sáu penxơ23 và người ta không thể để mắt đến tất cả.

Nhưng cũng cần nói rõ ở đây – điều này khiến sự việc dễ hiểu hơn – là nhà Ngân hàng Anh kỳ lạ ấy có vẻ lo lắng quá đáng đến lòng tự trọng của công chúng. Không người bảo vệ, không lính gác, không lưới sắt! Vàng bạc ngân phiếu được bày ra thả cửa và có thể nói là phó mặc cho bất cứ một anh cha căng chú kiết nào. Người ta không thể đặt nghi vấn về phẩm giá một khách qua lại nào đó. Một trong những nhà quan sát giỏi nhất về

phong tục Anh còn kể chuyện này: Một hôm có mặt trong một căn phòng của Ngân hàng, ông đã nảy ý hiếu kỳ muốn nhìn thật kỹ một thỏi vàng nặng khoảng bảy đến tám livrơ24

bày trong ngăn ván để tiền của viên thủ quỹ: ông cầm lấy thỏi vàng đó, ngắm nghía nó, chuyền tay cho người bên cạnh, người này lại chuyền cho người khác, cứ thế thỏi vàng được chuyền mãi đến tận cuối một cái hành lang tối om và chỉ nửa giờ sau mới trở về

chỗ cũ mà viên thủ quỹ vẫn chưa hề ngẩng đầu lên.

22 Livre: đồng tiền Anh

23 Silinh ( shilling): tiền Anh bằng 1/20 đồng bảng ( livre sterling); penxơ ( pence): đồng xu ở Anh bằng 2/12 silinh, tức 1/240 livrơ.

24 Livre, ở đây là một đơn vị đo trọng lượng ngày xưa giá trị thay đổi. Có người cho rằng vào khoảng nửa kilôgam.

Nhưng vào ngày 29 tháng chín, sự việc xảy ra không đúng hẳn như thế. Cái bó bạc giấy không quay trở lại và khi chiếc đồng hồ tráng lệ đặt trên bàn giấy phòng khách điểm đúng năm giờ là giờ đóng cửa công sở thì Ngân hàng Anh chỉ còn việc chuyển khoản tiền năm mươi lăm nghìn livrơ sang mục lỗ lãi.

Vụ trộm đã được chính thức thừa nhận hai năm rõ mười, những viên chức, những

“nhà thám tử” chọn trong số người tài giỏi nhất được phái đến các hải cảng lớn, đến Liverpool, Glasgow, Le Havre, Suez, Brindisi, Nữu Ước, v.v… với lời hứa hẹn nếu tìm ra thủ phạm sẽ được thưởng hai nghìn livrơ (50.000 phật lăng) và năm phần trăm số tiền thu hồi được. Trong khi chờ đợi những tin tức do cuộc điều tra đã bắt đầu liền đó đưa lại, các viên thanh tra ấy có nhiệm vụ quan sát cẩn thận những hành khách đến hoặc đi lại các bến cảng này.

Thế nhưng, đúng như tờ Thời sự Buổi sáng đã viết, người ta có lý do để cho rằng thủ

phạm vụ trộm không nằm trong một tổ chức trộm cắp nào ở nước Anh. Trong ngày 29

tháng chín ấy người ta đã để ý có một nhà quý phái ăn vận sang trọng, cử chỉ lịch sự, điệu bộ nhã nhặn, đi lại trong phòng trả tiền nơi xảy ra vụ trộm. Cuộc điều tra đã cho phép khôi phục lại khá đúng hình dạng nhà quý phái ấy và hình dạng này lập tức được loan báo cho tất cả các thám tử ở Vương quốc Liên hiệp và trong lục địa. Cho nên một vài người thành thạo – trong đó có Gauthier Ralph – tự thấy có cơ sở để hy vọng rằng tên trộm sẽ không trốn thoát.

Đúng như người ta nghĩ, sự kiện này đã thành chuyện thời sự ở Luân Đôn và khắp nước Anh. Người ta tranh cãi, người ta sôi nổi bàn tán khẳng định hoặc bài bác những triển vọng thành công của sở cảnh sát chính quốc. Cho nên chẳng có gì lạ nếu thấy các hội viên Câu lạc bộ Cải cách cũng bàn luận vấn đề này nhất là khi một Phó Giám đốc của Ngân hàng cũng có mặt trong số họ.

Ngài Gauthier Ralph đáng kính không muốn nghi ngờ kết quả cuộc điều tra vì cho rằng món tiền thưởng hẳn sẽ đặc biệt kích thích lòng hăng hái và trí thông minh của các viên chức. Nhưng người bạn đồng sự của ông Andrew Stuart lại không chút chia sẻ niềm tin ấy. Thế là cuộc tranh luận cứ tiếp tục giữa các nhà quý phái cùng ngồi ở một bàn chơi bài “uýt”. Stuart ngồi trước Flanagan, Fallentin ngồi trước Phileas Fogg. Trong khi chơi bài người chơi không nói gì, nhưng giữa các ván bài câu chuyện bị ngắt quãng trở lại càng sôi nổi hơn.

– Tôi cho rằng, – Andrew Stuart nói, – tên kẻ trộm vẫn có cơ trốn thoát, hắn tất nhiên phải là một tay quỷ quyệt lắm!

– Thôi đi! – Ralph đáp lại, – không còn xó xỉnh nào cho hắn ẩn náu được nữa đâu.

– Nói lạ!

– Vậy ngài muốn hắn đi đâu?

– Tôi biết được, – Andrew Stuart trả lời, – nhưng dù sao trái đất vẫn khá rộng.

– Ngày xưa thì rộng đấy… – Phileas Fogg khẽ lẩm bẩm – Đến lượt ngài bắt cái, – ông nói tiếp và chia cỗ bài cho Thomas Flanagan.

Ván bài bắt dầu, cuộc tranh cãi tạm gác. Nhưng chẳng bao lâu Andrew Stuart lại khơi chuyện:

– Ông nói sao, ngày xưa á! Hay là trái đất đã bé đi chăng?

– Đúng thế. – Gauthier Ralph đáp lại – Tôi đồng ý với ông Fogg. Trái đất đã bé đi bởi vì bây giờ ta đi khắp trái đất nhanh gấp mười lần một năm trước. Và chính điều đó trong trường hợp ta đang xét sẽ khiến cho những cuộc tìm kiếm nhanh hơn.

– Và cuộc trốn chạy của tên trộm cũng nhanh hơn!

– Đến lượt ngài, thưa ngài Stuart ! – Phileas Fogg nói.

Nhưng ông Stuart đa nghi vẫn không chịu thua và hết ván hài ông lại nói:

– Thưa ngài Ralph, phải thừa nhận ngài đã tìm được một cách bông đùa khá thú vị là trái đất bé đi! Như vậy, bởi vì ngày nay người ta đi vòng quanh trái đất mất ba tháng…

– Tám mươi ngày thôi. – Phileas Fogg nói.

– Đúng vậy! thưa các ngài, – John Sullivan nói thêm, – tám mươi ngày, từ khi “Đường sắt bán đảo Đại Ấn” đã mở thêm đoạn đường giữa Rothal và Allahabad và đấy là sự tính toán của báo Thời sự Buổi sáng:

Từ Luân Đôn đến Suez qua Ngọn núi Cenis và Brindisi, xe lửa và tàu thủy: 7 ngày Từ Suez đến Bombay, tàu thủy: 13 ngày

Từ Bombay đến Calcutta, xe lửa: 3 ngày

Từ Calcutta đến Hồng Kông (Trung Quốc), tàu thủy: 13 ngày Từ Hồng Kông đến Yokohama (Nhật Bản), tàu thủy: 6 ngày Từ Yokohama đến San Francisco, tàu thủy: 22 ngày

Từ San Francisco đến Nữu Ước, xe lửa: 7 ngày

Từ Nữu Ước đến Luân Đôn, tàu thủy và xe lửa: 9 ngày

Tổng cộng: 80 ngày

– Phải, tám mươi ngày, – Andrew Stuart kêu lên, vô ý đánh ra một con bài chủ, –

nhưng không kể đến thời tiết xấu, ngược gió, tai nạn đắm tàu, trật đường ray, v.v…

– Kể hết, – Phileas Fogg vừa đáp lại vừa chơi tiếp, vì lần này thì cuộc tranh luận không còn kể gì đến ván bài “uýt” nữa.

– Kể cả trường hợp bọn Ấn Độ hoặc bọn da đỏ lột đường ray! – Andrew Stuart kêu lên, – cả trường hợp chúng chặn đánh các đoàn tàu, cướp bóc các toa tàu, giết hại hành khách!

– Kể hết, – Phileas Fogg đáp, và hạ bài xuống nói tiếp: “Hai a-tu chủ”25.

Andrew Stuart đến lượt phải chia bài vừa vơ bài vừa nói:

– Về lý thuyết ngài có lý, ngài Fogg ạ nhưng trên thực tế thì…

– Trên thực tế cũng vậy thưa ngài Stuart.

– Tôi rất muốn được thấy thực tế của ngài.

– Tùy ngài thôi. Ta cùng đi nào.

– Lạy Chúa tha cho! – Stuart kêu lên – nhưng tôi đánh cuộc bốn nghìn livrơ tròn (100.000 phật lăng) rằng một cuộc viễn du như vậy thực hiện trong những điều kiện như

thế là không thể được.

– Rất-có-thể-được, trái lại. – Ông Fogg đáp.

– Chà vậy thì ngài thử đi xem

– Vòng quanh thế giới trong tám mươi ngày?

– Phải.

– Tôi sẵn sàng

– Bao giờ?

– Ngay bây giờ.

– Thật điên rồ! – Andrew Stuart kêu lên, bắt đầu khó chịu với thái độ khăng khăng của ông bạn cùng chơi bài. – Thôi! Chơi tiếp đi thôi.

– Thế thì ngài sửa lại cho, – Phileas Fogg đáp, – vì ngài chia nhầm rồi.

Andrew Stuart thu các quân bài về trong bàn tay run run, rồi bất thần đặt cỗ bài xuống bàn:

– Đã thế thì được ông Fogg ạ, – Stuart nói, – được, tôi đánh cuộc bốn nghìn livrơ!…

– Ông bạn Stuart thân mến của tôi ơi, – Fallentin nói, – xin ông bình tĩnh cho. Có phải chuyện đùa đâu.

25 A-tu, từ mượn tiếng Pháp atout: con bài chủ. Trong bài uýt (whist), các lá a-tu luôn có giá trị cao hơn các lá phi a-tu, ý tác giả muốn nói Fogg đã thắng đậm. – Tornad

– Khi tôi nói: tôi đánh cuộc, – Andrew Stuart đáp, – thì không bao giờ là chuyện đùa.

– Được! – Ông Fogg nói. Rồi ông quay lại các bạn đồng sự của mình:

– Tôi có hai vạn livrơ (500.000 phật lăng) đang gửi ở ngân hàng anh em Baring. Tôi sẵn sàng bỏ ra số tiền đó…

– Hai vạn livrơ! – John Sullivan kêu lên – Hai vạn livrơ mà chỉ một sự chậm trễ bất ngờ cũng có thể làm ngài mất toi đấy!

– Sự bất ngờ không tồn lại. – Phileas Fogg giản dị đáp lại.

– Nhưng thưa ông Fogg, cái khoảng tám mươi ngày ấy chỉ mới tính toán như một thời gian tối thiểu.

– Một sự tối thiểu biết sử dụng là đủ cho tất cả.

– Nhưng nếu không muốn vượt quá thời hạn ấy thì ngài phải nhảy như máy từ tàu hỏa xuống tàu thủy và từ tàu thủy lên tàu hỏa.

– Tôi sẽ nhảy như máy.

– Ngài cứ đùa!

– Một người Anh tử tế không bao giờ đùa khi đứng trước một chuyện nghiêm chỉnh như một vụ đánh cuộc, – Phileas Fogg đáp lại, – tôi đánh cuộc hai vạn livrơ với bất cứ ai muốn tôi đi vòng quanh trái đất trong tám mươi ngày hoặc ít hơn tức là một nghìn chín trăm hai mươi giờ hoặc một trăm mười lăm nghìn hai trăm phút. Các ngài có nhận không?

– Chúng tôi nhận. – Các ông Stuart, Fallentin, Sullivan, Flanagan và Ralph trả lời sau khi đã bàn bạc nhất trí với nhau.

– Tốt. – Ông Fogg nói. – Chuyến tàu đi Douvres khởi hành tám giờ bốn mươi lăm. Tôi sẽ đi chuyến đó.

– Ngay chiều nay? – Stuart hỏi.

– Ngay chiều nay, – Phileas Fogg đáp. – Vậy thôi, – ông vừa nói tiếp vừa xin một cuốn lịch túi, – vì hôm nay là thứ tư mồng hai tháng mười, tôi phải trở lại Luân Đôn tại chính phòng khách này của Câu lạc bộ Cải cách, vào ngày thứ bảy 21 tháng chạp lúc tám giờ

bốn mươi lăm phút tối, nếu không thì số tiền hai vạn livrơ hiện đang đứng tên tôi tại Ngân hàng anh em Baring sẽ thuộc các ngài trên thực tế và trên pháp luật. Đây là ngân phiếu số tiền đó.

Một biên bản vụ đánh cuộc được thảo ra và ký ngay tức khắc bởi sáu người tham gia.

Phileas Fogg vẫn lạnh lùng. Tất nhiên ông không đánh cuộc để kiếm lời và ông chỉ đặt cuộc hai vạn livrơ ấy – một nửa tài sản của ông – vì ông dự tính có thể phải tiêu nửa tài sản kia để hoàn thành thắng lợi cái kế hoạch khó khăn nếu không nói là không thể thực

hiện được này. Về phía các đối thủ của ông họ có vẻ xúc động không phải vì số tiền đặt cuộc lớn mà vì họ tự thấy có gì áy náy khi thi đấu trong những điều kiện như thế.

Lúc ấy đồng hồ đánh bảy giờ. Người ta đề nghị ông Fogg nghỉ chơi bài để có thể

chuẩn bị lên đường.

“Tôi vẫn luôn luôn sẵn sàng!” – nhà quý phái lạnh như tiền ấy trả lời và lật cây bài, ông hỏi:

– Tôi đánh ca rô. Đến lượt ngài, ngài Stuart.

IV – Phileas Fogg đã làm anh hầu Vạn Năng của mình chết đứng như thế nào

Bảy giờ hai mươi lăm, Phileas Fogg sau khi đã được khoảng hai chục ghi nê26 ở đám bài “uýt”, từ giã các bạn đồng sự đáng kính của mình và rời Câu lạc bộ Cải cách. Bảy giờ

năm mươi, ông mở cửa nhà và về buồng.

Vạn Năng, vốn đã nghiên cứu chu đáo chương trình làm việc của mình, hơi ngạc nhiên thấy ông Fogg phạm lỗi không chính xác, xuất hiện vào cái giờ khác thường này.

Theo bảng tiểu dẫn, ông chủ nhà phố Saville chỉ trở về vào đúng nửa đêm.

Phileas Fogg lên thẳng buồng mình, rồi ông gọi: “Vạn Năng”.

Vạn Năng không trả lời. Câu ấy không thể để gọi anh. Đã đến giờ đâu.

“Vạn Năng”, ông Fogg lại nói không cao giọng gì hơn. Vạn Năng trình diện.

– Đây là lần thứ hai tôi gọi anh, – ông Fogg nói.

– Nhưng bây giờ chưa phải nửa đêm, – Vạn Năng đáp, đồng hồ cầm tay.

– Tôi biết, – Phileas Fogg lại nói, – và tôi không trách gì anh. Mười phút nữa chúng ta đi Douvres và Cale.

Khuôn mặt tròn của anh người Pháp thoáng một nét nhăn nhó. Rõ ràng là anh đã nghe nhầm.

– Ngài ra đi ạ? – anh hỏi.

– Phải, – Phileas Fogg đáp. – Chúng ta sắp đi vòng quanh thế giới.

Thế là Vạn Năng, mắt mở tròn xoe, mi mắt và lông mày nhướn lên, hai tay buông thõng, người rũ xuống, phô bày tất cả những triệu chứng của sự kinh ngạc đến bàng hoàng.

– Vòng quanh thế giới! – anh thều thào.

– Trong tám mươi ngày, – ông Fogg đáp lại, – Cho nên chúng ta không được phút nào để phí.

– Nhưng còn hòm xiểng?… – Vạn Năng nói, cái đầu cứ lắc lư một cách vô ý thức sang phải rồi sang trái.

– Không cần hòm xiểng. Một xắc du lịch thôi. Trong đó hai sơ mi len, ba đôi bít tất.

Phần anh cũng vậy. Chúng ta sẽ sắm dọc đường. Anh đem xuống cho tôi cái áo choàng 26 Guinée, một thứ tiền xưa ở nước Anh, bằng 21 silinh.

ngoài và cái chăn đi đường. Mang giày tốt đi. Vả lại, ta cũng sẽ ít đi bộ hoặc không đi bộ.

Thôi, chuẩn bị đi.

Vạn Năng có lẽ cũng muốn đối đáp lại. Anh không thể. Anh rời phòng ông Fogg lên phòng mình, ngồi phịch xuống ghế và nói lên một câu khá quen thuộc của xứ sở anh:

– Chà chà, – anh nghĩ bụng, – cái cú này thật là quá quắt! Thế mà mình lại cứ mong được yên thân!…

Rồi như một cái máy anh làm mọi công việc chuẩn bị lên đường. Vòng quanh thế giới trong tám mươi ngày! Có phải anh đang dính vào một thằng điên? Không… Hay đây là chuyện nói đùa? Ta đi Douvres, tốt. Đi Cale, được. Nói cho cùng, thì điều đó cũng không thể làm anh con trai trung hậu này khó chịu gì cho lắm vì đã năm năm nay anh chưa được đặt chân lên mảnh đất quê hương. Có thể còn đi đến tận Paris và quả thật, anh sẽ

sung sướng lại dược thấy thủ đô vĩ đại. Nhưng, tất nhiên, một nhà quý phái vốn rất dè sẻn bước chân của mình như vậy hẳn là phải dừng lại đó… Phải, chắc thế, nhưng cũng có một sự thật không kém rõ ràng là ông ta đã ra đi, đã chuyển dịch cái ông quý phái xưa nay chỉ thấy ru rú xó nhà này!

Đến tám giờ, Vạn Năng đã chuẩn bị xong cái xắc xuềnh xoàng đựng quần áo của mình và ông chủ rồi, đầu óc vẫn còn bối rối, anh rời buồng mình sau khi đã đóng cửa buồng cẩn thận, và sang gặp ông Fogg.

Ông Fogg đã sẵn sàng. Ông cắp nách cuốn Vận chuyển đường thủy và đường xe lửa qua lục địa của hãng Bradshaw và sách chỉ nam tổng quát, nó sẽ cung cấp cho ông tất cả những điều chỉ dẫn cần thiết cho cuộc viễn du. Ông cầm lấy xắc từ tay Vạn Năng, mở ra nhét vào trong đó một gói to tướng bạc giấy loại đang được lưu hành trong tất cả các nước.

– Anh không quên gì chứ? – ông hỏi.

– Thưa không.

– Cái áo choàng và cái chăn của tôi đâu?

– Đây ạ.

– Được, anh cầm lấy xắc.

Ông Fogg đưa cái xắc cho Vạn Năng.

– Và cẩn thận đấy, – ông nói thêm. Trong ấy có hai vạn livrơ (500.000 Phật lăng).

Cái sắc suýt nữa thì tuột khỏi tay Vạn Năng, tưởng đâu như hai vạn livrơ ấy là bằng vàng và nặng lắm.

Rồi hai thầy tớ xuống thang gác và cánh cửa trông ra phố được khóa lại hai vòng.

Đầu phố Saville có một bến xe, Phileas Fogg và người hầu lên xe ngựa phóng nhanh đến ga Charing-Cross, tại đây có một nhánh của tuyến đường sắt Đông Nam.

Tám giờ hai mươi, chiếc xe ngựa gỗ trước hàng rào sát nhà ga. Vạn Năng nhảy xuống xe. Ông chú theo sau và trả tiền anh xà ích.

Lúc ấy, một mụ ăn mày khốn khổ tay dắt một đứa bé chân lội bùn, cái mũ trên đầu rách tả tơi còn dính lủng lẳng một chiếc lông thảm hại, cái khăn quàng cổ thì như mảnh giẻ rách xõa trên áo quần rách tướp, tiến lại gần ông Fogg và ngửa tay xin tiền.

Ông Fogg rút trong túi hai chục ghi nê vừa được bạc và đưa cho mụ ăn mày:

– Này, bà lão hiền lành cầm lấy, – ông nói, – tôi rất vui lòng được gặp bà!

Nói rồi ông đi thẳng.

Vạn Năng như cảm thấy trong mắt mình có gì ướt ướt. Ông chủ của anh đã bước đầu chinh phục trái tim anh.

Ông Fogg và anh tức tốc vào ngay trong gian phòng lớn của nhà ga. Ở đó Phileas Fogg sai Vạn Năng lấy hai vé hạng nhất đi Paris. Rồi quay đầu lại, ông nhìn thấy năm bạn đồng sự của mình ở Câu lạc bộ Cải cách.

– Tôi đi đây các ngài ạ – ông nói – và các dấu thị thực trên tấm giấy hộ chiếu tôi mang theo về việc này sẽ cho phép các ngài kiểm tra lại hành trình của tôi khi tôi về.

– Ồ! Ông Fogg – Gauthier Ralph lịch sự đáp lại – không cần đâu. Chúng tôi tin ở danh dự nhà quý phái của ngài!

– Nhưng thế kia vẫn hơn – ông Fogg nói.

– Ngài nhớ cho rằng ngài phải trở về…? – Andrew Stuart nhắc nhở.

– Trong tám mươi ngày – ông Fogg đáp lại – vào ngày thứ bảy 21 tháng chạp 1872, lúc tám giờ bốn mươi lăm phút tối. Hẹn gặp lại các ngài.

Tám giờ bốn mươi, Phileas Fogg và người hầu của mình đã cùng ngồi trong một căn buồng trên toa tàu. Tám giờ bốn mươi lăm, một tiếng còi rú lên và đoàn tàu chuyển bánh.

Đêm tối đen. Mưa bụi. Phileas Fogg ngồi tựa lưng trong một góc toa tàu không nói không rằng. Vạn Năng, vẫn còn bàng hoàng, như một cái máy không hồn ép chặt cái xắc bạc giấy vào mình.

Nhưng đoàn tàu chưa qua Sydenham thì Vạn Năng bỗng bật lên một tiếng kêu tuyệt vọng!

– Cái gì thế? – Ông Fogg hỏi.

– Có một chuyện… là… trong lúc vội vàng… đầu óc bối rối… tôi đã quên…

– Quên gì?

– Quên tắt ngọn đèn hơi trong buồng tôi!

– Chà, anh bạn – ông Fogg lạnh lùng đáp lại – nó cứ việc cháy vào tiền công của anh!

V – Một chứng khoán mới đã xuất hiện trên quảng trường Luân Đôn như thế nào

Phileas Fogg khi rời Luân Đôn, hẳn không ngờ rằng cuộc ra đi của ông lại gây nên một tiếng vang ầm ĩ đến thế. Cái tin về vụ đánh cuộc trước hết truyền đi trong Câu lạc bộ Cải cách và gây một xúc động thật sự trong các hội viên của Câu lạc bộ đáng kính này.

Rồi, từ Câu lạc bộ, mối xúc động ấy truyền sang giới báo chí bằng con đường những phóng viên, và qua báo chí truyền đến công chúng ở Luân Đôn và khắp Vương quốc Liên hiệp.

“Câu chuyện đi vòng quanh thế giới” ấy được bình luận, tranh cãi, mổ xẻ cũng say mê và sôi nổi như đó là một vụ Alabama mới27. Người này đứng về phía Phileas Fogg, người kia chống lại ông và chẳng bao lâu phe phản đối chiếm đa số áp đảo. Cuộc đi vòng quanh thế giới ấy phải tiến hành khác với trên lý thuyết và trên giấy, trong khoảng thời gian tối thiểu ấy với những phương tiện giao thông hiện có, đấy không chỉ là chuyện không thể thực hiện, đấy là sự điên rồ!

Những tờ Thời báo, Ngọn cờ, Ngôi sao Buổi tối, Thời sự Buổi sáng, và hai mươi tờ báo đông độc giả khác tuyên bố chống lại ông Fogg. Duy có tờ Điện báo Hằng ngày là ủng hộ

ông trong một chừng mực nào đó. Phileas Fogg thường bị xem là kẻ cuồng si, một thằng điên, và các bạn đồng sự của ông ở Câu lạc bộ Cải cách thì bị trách cứ vì đã tiếp nhận vụ

đánh cuộc này, nó chứng tỏ cái người đề xướng ra nó là một kẻ thần kinh suy nhược.

Trên vấn đề này, xuất hiện những bài báo hết sức sôi nổi mà biện luận chặt chẽ. Ta biết cái hứng thú đặc biệt của người Anh đối với tất cả những gì liên quan đến khoa học địa lý. Cho nên không một độc giả dù thuộc tầng lớp nào lại không đọc nghiến ngấu những cột báo viết về sự kiện Phileas Fogg.

Những ngày đầu, một vài đầu óc táo bạo – chủ yếu là các bà ủng hộ Phileas Fogg, nhất là khi tờ Báo ảnh Tin Luân Đôn đăng chân dung ông theo bức ảnh của ông để ở phòng lưu trữ Câu lạc bộ Cải cách. Một số nhà quý phái còn dám nói: “Ề! Ề! xét cho cùng sao lại không thể? Ta đã thấy khối chuyện còn lạ hơn thế nữa kia mà!” Phần lớn đó là những độc giả của tờ Điện báo Hằng ngày. Nhưng chăng bao lâu người ta cảm thấy chính tờ báo này cũng bắt đầu yếu thế.

Thật vậy, một bài báo dài đã xuất hiện ngày mồng 7 tháng mười trên tờ Tạp chí Hội địa lý hoàng gia. Bài báo nghiên cứu vấn đề trên tất cả mọi phương diện và ehứng minh 27 Trong thời nội chiến ở Mỹ giữa các bang Bắc và Nam (1861- 1865) một chiếc tuần dương hạm của phe miền Nam ở Bang Alabama (một bang miền Nam của Hoa Kỳ, thủ đô Montgomery) đã gây một thiệt hại nặng nề cho ngành thương mại trên biển của nước Anh. Vụ kiện đòi bồi thường những thiệt hại đó (vụ án “Alabama”) đã kéo dài nhiều năm.

rõ ràng tính chất điên rồ của việc này. Theo bài báo ấy, tất cả đều chống lại nhà du lịch, nào là trở ngại của con người, nào là trở ngại của thiên nhiên. Muốn đạt được kế hoạch ấy phải có một sự phù hợp thần kỳ giữa các giờ đi và giờ đến, sự phù hợp này không có và không thể có. Cùng lắm, và chỉ ở Châu Âu, mà ở đây quãng đường đi lại tương đối ngắn, người ta có thể trông cậy vào giờ đến cố định của những chuyến xe lửa: nhưng khi những xe lửa phải để mất ba ngày qua Ấn Độ, bảy ngày qua Hoa Kỳ thì liệu người ta có thể dựa trên sự chính xác của chúng để lập nên những phần tử của một bài toán như vậy được không? Rồi còn máy móc trục trặc, những vụ trật bánh trên đường ray, xe cộ đâm nhau, thời tiết xấu, tuyết phủ dày chẳng phải là tất cả đều chống lại Phileas Fogg đấy ư?

Đi tàu bể về mùa đông, chẳng phải là ông bị phó mặc cho gió dữ và sương mù đó sao?

Thiếu gì những nhà du hành cự phách trên các tuyến đường vượt đại đương còn bị những vụ chậm trễ vài ba ngày? Thế mà chỉ cần một lần chậm trễ, một lần thôi, cũng đủ cho cả

chuỗi dây chuyền giao thông bị phá vỡ không cứu vãn nổi. Nếu Phileas Fogg bị lỡ một chuyến tàu bể dù chỉ vài giờ, ông bắt buộc phải đợi chuyến sau, và chính vì thế cuộc viễn du của ông chắc chắn bị nguy hại không gỡ được.

Bài báo đã chấn động dư luận. Hầu hết các báo hàng ngày đều đăng lại, và thanh danh Phileas Fogg bị sút kém ghê gớm.

Những ngày đầu sau buổi lên đường của nhà quý phái. Nhiều vụ kinh doanh quan trọng được tổ chức quanh “sự may rủi” của cuộc viễn du của ông. Ai cũng biết giới đánh cuộc ở nước Anh là thế nào, một giới thông minh hơn, cao quý hơn giới đánh bạc. Đánh cá là nằm trong tính khí người Anh. Vậy nên không chỉ nhiều hội viên Câu lạc bộ Cải cách tổ chức những vụ đánh cá lớn tán thành hoặc chống lại Phileas Fogg mà cả quần chúng đông đảo cũng gia nhập phong trào. Tên của Phileas Fogg được ghi như một con ngựa đua, trong một thứ sổ lý lịch ngựa. Người ta cũng biến ông thành một thứ chứng khoán được lập tức định giá trên quảng trường Luân Đôn. Người ta hỏi, người ta rao chứng khoán “Phileas Fogg” với giá nhất định hoặc có thưởng, và những vụ kinh doanh khổng lồ đã hình thành. Nhưng năm ngày sau khi ông ra đi, sau bài báo của Tạp chí Hội địa lý, người ta bắt đầu đổ xô đi rao chứng khoán Phileas Fogg. Chứng khoán Phileas Fogg bị sạt giá. Người ta rao bán từng bó. Mới đầu người ta bằng lòng nhận mua với giá một ăn năm, rồi một ăn mười, sau đó người ta chỉ nhận mua với giá một ăn hai muơi, một ăn năm mươi, một ăn một trăm!

Còn lại một người duy nhất ủng hộ Phileas Fogg. Đó là ông già bại liệt, nghị sĩ

Albermale. Nhà quý phái đáng kính, bị chôn chân vào chiếc ghế bành, hẳn sẵn sàng đổi cả tài sản của mình lấy một chuyến đi vòng quanh thế giới, dù phải mất mười năm! Và ông đánh cuộc năm nghìn livrơ (100.000 phật lăng) về phía ủng hộ Phileas Fogg. Và khi người ta chứng minh cho ông thấy cái ý đồ ấy không những rồ dại mà còn chẳng được ích lợi gì, ông chỉ trả lời: “Nếu như việc này làm được, mà cái người đầu tiên thực hiện nó lại là người Anh thì càng hay chứ sao!”.

Thế nhưng vào lúc này, những người hưởng ứng Phileas Fogg ngày càng hiếm: tất cả

mọi người, và không phải không lý do, đều chống lại ông ta: người ta chỉ nhận mua chứng khoán Phileas Fogg với giá một ăn một trăm năm mươi, một ăn hai trăm, cho đến khi bảy ngày sau khi ông ra đi, một sự kiện hoàn toàn bất ngờ khiến không còn ai mua chứng khoán ấy nữa.

Thật vậy, ngày hôm đó lúc chín giờ tối, ông giám đốc sở cảnh sát chính quốc nhận được một bức điện báo như sau:

“Suez gởi Luân Đôn.

Rowan, giám đốc sở cảnh sát, cơ quan trung ương, quảng trường Scotland.

Tôi đang theo hút tên kẻ trộm Ngân hàng, Phileas Fogg. Gửi ngay lệnh bắt đến Bombay (Ấn Độ thuộc Anh)

Fix, thám tử”

Hiệu quả bức điện báo thấy ngay tức khắc. Nhà quý phái đáng kính không còn nữa thay vào đó là tên kẻ trộm Ngân hàng. Tấm ảnh hắn ta để ở Câu lạc bộ Cải cách cùng với ảnh các bạn đồng sự được đem ra tra xét. Nó phản ánh đúng từng nét con người mà một điều tra đã cho biết hình dạng. Người ta nhớ lại những gì bí ẩn trong cuộc đời Phileas Fogg, lối sống cô độc của ông, cuộc ra đi đột ngột của ông và rõ ràng con người này mượn cớ một cuộc du lịch vòng quanh thế giới và dựa trên một chuyện đánh cuộc vô nghĩa lý không có mục đích nào khác là đánh lạc hướng các viên chức sở cảnh sát Anh.

VI – Viên thanh tra Fix biểu lộ một sự sốt ruột rất chính đáng như thế nào

Bức điện báo liên quan đến ông Phileas Fogg đã được phát đi trong hoàn cảnh như

sau:

Ngày thứ tư mồng 9 tháng mười, ở Suez người ta đang đợi chiếc tàu bể Mongolia thuộc Công ty bán đảo và phương đông sẽ đến vào mười một giờ sáng. Đây là loại tàu bể chạy hơi nước bằng sắt có chân vịt và boong dưới, trọng tải hai nghìn tám trăm tấn và có một lực danh nghĩa là năm trăm sức ngựa. Tàu Mongolia thường xuyên chở khách từ

Brindisi đến Bombay qua kênh đào Suez. Đó là một trong những tàu chạy nhanh nhất của Công ty và nó luôn luôn vượt những tốc độ quy định là mười hải lý một giờ giữa Brindisi và Suez và 9,53 hải lý giữa Suez và Bombay.

Trên bến lúc bấy giờ có hai người đàn ông đang đợi tàu Mongolia. Trong khi chờ đợi, họ dạo chơi giữa đám đông, những người bản xứ và người nước ngoài đang đổ xô đến thành phố này, mới hôm nào còn là một thị trấn nhỏ, nhờ sự nghiệp vĩ đại của Ngài de Lesseps28 mà có được một tương lai xán lạn.

Trong hai người ấy, một người là viên lãnh sự của Vương quốc Liên hiệp ở Suez, ông ta – bất chấp những dự đoán bất lợi của chính phủ Anh và những lời tiên tri khủng khiếp của kỹ sư Stephenson – vẫn hàng ngày trông thấy tàu bể Anh đi qua kênh đào này, nhờ

thế rút ngắn được một nửa con đường cũ từ Anh sang Ấn Độ qua mũi Hảo Vọng.

Người kia là một người gầy nhỏ, vẻ mặt khá thông minh, tính khí nóng nảy, thường hay co giật những cơ thịt lông mày. Sau hàng mi dài ẩn một đôi mắt long lên sòng sọc, nhưng ông vẫn biết làm nó dịu đi tùy ý. Lúc này, ông để lộ vài biểu hiện nóng ruột, đi đi lại lại đứng không yên chỗ.

Con người ấy tên là Fix: và đó là một trong những “nhà thám tử” hoặc viên chức cảnh sát Anh đã được phái đến nhiều hải cảng khác nhau, sau vụ trộm ở Ngân hàng Anh. Ông Fix này phải giám sát hết sức cẩn thận tất cả các hành khách trên đường qua Suez và nếu một người nào trong đó có vẻ khả nghi thì phải “theo hút” trong khi chờ lệnh bắt.

Từ đúng hai ngày nay Fix đã nhận được của ông giám đốc sở cảnh sát chính quốc hình dạng cái người được coi là thủ phạm vụ trộm. Đó là hình dạng con người lịch sự và ăn bận sang trọng mà người ta đã quan sát thấy trong phòng trả tiền của Ngân hàng.

Nhà thám tử rõ ràng là hoa mắt lên vì món tiền thưởng lớn cho người tìm ra thủ

phạm, cho nên chờ đợi giờ phút cập bến của tàu Mongolia với một vẻ nóng ruột dễ hiểu.

28 Kênh Suez được xây dựng năm 1898 theo sáng kiến của tử tước Ferdinand de Lesseps. một nhà ngoại giao Pháp.

– Thưa ngài hình sự – ông ta hỏi đến lần thứ mười – vậy mà ngài nói rằng chuyến tàu này không thể đến chậm được?

– Không ông Fix ạ. – Viên lãnh sự đáp – hôm qua người ta báo về là nó đang ở ngoài khơi Port-Saïd và một trăm sáu mươi kilômét đường kênh có đáng là bao với một con tàu chạy nhanh như thế. Tôi xin nhắc lại với ngài rằng tàu Mongolia bao giờ cũng chiếm phần thưởng hai mươi lăm livrơ của chính phủ tặng cho mỗi lần về sớm hai mươi bốn giờ so với thời gian quy định.

– Tàu này có phải từ Brindisi đến thẳng đây không? – Fix hỏi.

– Từ chính Brindisi ở đó nó đã lấy bưu điện đi Ấn Độ, từ Brindisi ở đó nó ra đi ngày thứ bảy, năm giờ chiều. Vậy ông cứ chịu khó đợi, nó đến ngay bây giờ đây mà. Nhưng quả tình tôi không hiểu, với cái hình dạng mà ông được báo, ông làm thế nào nhận ra người của ông nếu hắn ở trên tàu Mongolia.

– Thưa ngài lãnh sự – Fix đáp – những loại người ấy, người ta cảm thấy chúng hơn là nhận ra chúng. Ta phải có tài đánh hơi chứ, và cái tài đánh hơi nó như một giác quan đặc biệt, có sự hợp sức của cả thính giác, thị giác và khứu giác. Trong đời tôi, tôi đã bắt giữ

nhiều nhà quý phái loại ấy, và chỉ cần tên trộm của tôi có mặt trên tàu tôi xin đảm bảo với ngài rằng nó sẽ không thoát khỏi tay tôi.

– Tôi cũng cầu mong được vậy ông Fix ạ, vì đây là một vụ trộm quan trọng.

– Một vụ trộm kếch sù – viên thám tử bốc lên đáp – Năm mươi lăm ngàn livrơ! Chúng ta chẳng mấy khi vớ được những món bở như thế đâu! Bọn trộm cắp bây giờ lèm nhèm quá! Dòng dõi Sheppard đang tàn tạ! Ngày nay bọn chúng đút đầu vào thòng lọng vì mấy đồng silinh.

– Ông Fix – viên lãnh sự đáp – Ông nói hay quá khiến tôi phải nhiệt liệt chúc ông thành công nhưng tôi xin nhắc lại trong những điều kiện hiện nay tôi e khó đấy. Ông có thấy rằng theo hình dạng ông được báo thì lên trộm ấy hoàn toàn giống như một con người lương thiện?

– Thưa ngài lãnh sự – viên thanh tra cảnh sát đáp lại với giọng quả quyết – những tên đại bợm bao giờ cũng giống những con người lương thiện. Ngài thừa hiểu rằng những đứa có bộ mặt ba que thì chỉ có một đường ăn ở cho ngay thật nếu không đã bị bắt rồi.

Những bộ mặt lương thiện đó chính là những bộ mặt trước hết phải nhìn cho rõ. Công việc khó khăn, tôi đồng ý và đây không còn là nghề nghiệp, mà là nghệ thuật.

Ta thấy ông Fix này quả cũng có ít nhiều tự phụ.

Trong khi ấy thì bến tàu dần dần náo nhiệt lên. Thủy thủ các quốc tịch khác nhau, nhà buôn, người mối lái, phu khuân vác, nông dân Ai Cập đổ xô ra bến. Hẳn là tàu sắp đến.

Trời khá đẹp nhưng khí trời lạnh, vì có gió đông. Một vài ngọn tháp của các giáo đường Hồi giáo vút lên trên thành phố dưới những tia nắng nhạt của mặt trời, về phương nam, một cái kè đá dài hai nghìn mét vươn ra như một cánh tay trên vũng Suez. Trên mặt biển Hồng Hải chạy xình xịch nhiều tàu đánh cá hoặc tàu buôn, một vài con tàu còn giữ lại trong kiểu chế tạo của chúng cái dáng hình thanh nhã của những thương thuyền thời cổ.

Fix vừa đi lại giữa đám dân chúng đó vừa đảo nhanh mắt nhìn mặt những người qua lại theo thói quen nghề nghiệp của ông.

Lúc ấy mười giờ rưỡi.

– Cái tàu này chẳng thấy đến gì cả là thế nào! – ông kêu lên khi nghe đồng hồ cảng điểm giờ.

– Nó sắp tới bây giờ đấy – viên lãnh sự đáp.

– Nó sẽ đỗ lại ở Suez bao lâu? – Fix hỏi.

– Bốn giờ. Thời gian để lấy than. Từ Suez đi Aden ở tận cuối Hồng Hải, đường dài một nghìn ba trăm mười hải lý cho nên phải dự trữ chất đốt.

– Và từ Suez, chiếc tàu này đi một mạch đến Bombay chứ? – Fix hỏi.

– Một mạch, không bốc hàng.

– Thế thì – Fix nói, nếu tên trộm đã đi con đường này và lên tàu này thì kế hoạch của nó hẳn là lên bến Suez, để theo một đường khác đến những thuộc địa Hà Lan hoặc Pháp ở Châu Á. Nó hẳn thừa biết nó sẽ không an toàn ở Ấn Độ, là một mảnh đất Anh.

– Nếu thế thì nó không phải là một tên đại bợm – viên lãnh sứ đáp lại – Ngài biết đấy, một tên tội phạm Anh vẫn dễ ẩn náu ở Luân Đôn hơn ở nước ngoài.

Sau khi đă đưa ra ý kiến ấy khiến viên cảnh sát phải suy nghĩ rất lung, ông lãnh sự

trở về văn phòng của mình ở gần đó. Viên thanh tra cảnh sát còn lại một mình, bồn chồn nóng nảy với cái linh tính khá kỳ quặc là tên trộm nhất định phải ở trên tàu Mongolia, và quả thật, nếu thằng vô lại ấy đã rời nước Anh với ý định đến Tân Thế giới, thì con đường qua Ấn Độ, ít được giám sát hoặc khó giám sát hơn đường Đại Tây Dương, hẳn là được hắn chọn trước hết.

Fix không còn thời gian để nghĩ lâu. Những tiếng còi chói tai báo hiệu tàu đã đến. Cả

đoàn phu khuân vác và nông dân Ai Cập xông ra ngoài bên trong một cảnh hỗn độn hơi đáng ngại cho chân tay và quần áo các hành khách. Khoảng một chục cái xuồng tách khỏi bờ và tiến đến trước tàu Mongolia.

Chẳng mấy chốc người ta nhìn thấy cái thân tàu khổng lồ của tàu Mongolia đi giữa hai bờ kênh, và khi đồng hồ điểm mười một giờ thì tàu cập bến thả neo, xả hơi ầm ĩ.

Hành khách trên tàu khá đông. Một vài người còn đứng lại trên boong dưới để ngắm toàn cảnh mỹ lệ của thành phố: nhưng phần lớn xuống các xuồng đã đến cặp mạn tàu.

Fix quan sát cẩn thận tất cả những người lên bờ.

Lúc ấy một người trong đám đó tiến tới gần ông sau khi đã ra sức gạt những nông phu cứ xúm xít xông vào mời anh ta mướn, và bằng một giọng rất lễ độ, anh nhờ ông chỉ

giùm văn phòng lãnh sự quán Anh. Và đồng thời người hành khách ấy chìa ra một giấy hộ chiếu mà chắc hẳn anh muốn xin dấu thị thực Anh.

Fix theo bản năng cầm lấy tờ giấy hộ chiếu, và liếc mắt đọc nhanh lời ghi hình dạng trong đó.

Xuýt nữa thì ông lỡ phạm một cử chỉ bồng bột. Tờ giấy rung bần bật trong tay ông.

Những chi tiết miêu tả hình dạng người chủ giấy hộ chiếu đúng hệt những điều ông đã nhận được từ sở cảnh sát chính quốc.

– Giấy hộ chiếu này của anh? – Ông nói với người hành khách.

– Không – anh ta đáp – Đó là của ông chủ tôi.

– Vậy chủ anh đâu?

– Ông ta ở trên tàu.

– Thế nhưng – viên cảnh sát lại nói – ông chủ anh phải tự mình đến trình diện ở văn phòng lãnh sự quán để xác định căn cước của ông ta.

– Sao, có cần như vậy không ?

– Nhất thiết.

– Thế văn phòng ấy ở đâu?

– Kia, ở góc quảng trường – viên thanh tra đáp lại và chỉ một ngôi nhà cách xa hai trăm bước.

– Thế thì tôi phải đi tìm ông chủ tôi đây, mặc dù ông ấy chẳng thích thú gì cái chuyện phiền nhiễu này đâu!

Nói xong, người hành khách chào Fix và quay trở về tàu.

VII – Thêm một lần nữa chứng tỏ sự vô dụng của những giấy hộ chiếu trong công việc của ngành cảnh sát.

Ông thanh tra quay xuống bến và rảo bước đến lãnh sự quán. Theo yêu cầu khẩn thiết của ông, ông được đưa ngay vào gặp viên lãnh sự.

“Thưa ngài lãnh sự, – ông vào thẳng để không phí lộ, – tôi có nhiều lý do vững chắc để tin rằng anh chàng của chúng ta đã đáp tàu Mongolia”.

Và Fix kể lại những gì xảy ra giữa ông và người hầu ấy quanh tờ giấy hộ chiếu.

“Tốt lắm ông Fix, – viên lãnh sự đáp – tôi sẽ không phiền lòng được thấy mặt thằng vô lại ấy. Nhưng có lẽ nó sẽ không đến văn phòng tôi trình diện nếu nó là cái người mà ông giả định. Một tên trộm không thích để lại đằng sau nó những dấu vết trên đường nó đi qua; vả chăng thủ tục giấy hộ chiếu bây giờ không bắt buộc nữa”.

– Thưa ngài lãnh sự – viên thanh tra đáp. – nếu đó là một tên đại bợm như ta nghĩ, thì nó sẽ đến!

– Xin thị thực vào hộ chiếu của nó?

– Vâng. Hộ chiếu bao giờ cũng chỉ có tác dụng làm rầy rà người lương thiện và giúp cho những thằng vô lại dễ tẩu thoát. Tôi dám chắc với ngài là thằng này sẽ đủ giấy tờ

hợp lệ nhưng tôi rất hy vọng ngài không thị thực cho nó.

– Sao lại không? Nếu hộ chiếu ấy hợp lệ, – viên lãnh sự đáp – tôi không có quyền từ

chối thị thực.

– Nhưng mà thưa ngài lãnh sự, tôi rất cần phải giữ chân thằng này lại cho đến khi nhận được lệnh của Luân Đôn cho bắt.

– À! điều đó, thưa ông Fix, đó là việc của ngài – viên lãnh sự đáp – còn tôi, tôi không thể…

Viên lãnh sự chưa nói hết câu. Vừa lúc ấy có tiếng gõ cửa, và bác tùy phái dẫn vào hai người lạ mặt, mà một người chính là anh hầu đã nói chuyện với nhà thám tử.

Quả thật, đó là ông chủ với người hầu. Ông chủ xuất trình hộ chiếu, vắn tắt đề nghị

viên lãnh sự vui lòng thị thực cho.

Viên lãnh sự cầm tờ giấy hộ chiếu và chăm chú đọc, trong khi ấy thì Fix ngồi trong góc phòng, quan sát hay nói đúng hơn là nhìn chòng chọc vào người lạ mặt.

Viên lãnh sự đọc xong hỏi:

– Ngài là ông Phileas Fogg?

– Thưa vâng – nhà quý phái trả lời.

– Và người này là người hầu của ngài?

– Vâng. Một người Pháp tên gọi Vạn Năng.

– Ngài ở Luân Đôn đến?

– Vâng.

– Và ngài đi…?

– Bombay.

– Tốt lắm, thưa ngài. Ngài có biết cái thủ tục thị thực này là thừa, và chúng tôi bây giờ

không đòi hỏi phải trình giấy hộ chiếu nữa?

– Dạ, biết. – Phileas Fogg đáp, – nhưng tôi cần được ngài thị thực là tôi đã qua Suez.

– Tùy ngài, được ạ.

Và viên lãnh sự, sau khi đã ký và đề ngày tháng đóng dấu lên hộ chiếu. Ông Fogg nộp lệ phí thị thực, lạnh lùng chào và đi ra, theo sau có người hầu của mình.

– Thế nào? – ông thanh tra hỏi:

– Hắn có vẻ một con người hoàn toàn lương thiện chứ thế nào! – viên lãnh sự đáp.

– Có thể, – Fix đáp lại. – nhưng vấn đề không phải ở đó. Thưa ngài lãnh sự, ngài có thấy là nhà quý phái lạnh như tiền này giống hệt thằng trộm mà tôi đã được báo hình dạng không?

– Tôi đồng ý nhưng ông biết đấy, mọi đặc điểm hình dạng…

– Tôi sẽ làm cho ra ngô ra khoai. – Fix đáp. – Xem ra tên hầu có vẻ đỡ bí hiểm hơn lão chủ. Hơn nữa, là người Pháp, hắn sẽ không giữ mồm giữ miệng được đâu. Hẹn gặp lại ngài ít hôm nữa, ngài lãnh sự.

Nói xong, ông thanh tra trở ra đi tìm Vạn Năng.

Trong khi ấy thì ông Fogg, rời khỏi lãnh sự quán, đã đi ra bến. Tại đây, ông dặn dò người hầu vài việc rồi ông xuống một cái xuồng, trở lại tàu Mongolia và về buồng. Rồi ông lấy sổ tay ra, trong đó ghi chép như sau:

“Rời Luân Đôn, thứ tư mồng 2 tháng mười, 8 giờ 45 tối.

Đến Paris, thứ năm mồng 3 tháng mười, 7 giờ 20 sáng.

Rời Paris, thứ năm 8 giờ 40 sáng.

Đến Turin qua Ngọn Cenis, thứ sáu mồng 4 tháng mười, 6 giờ 35 sáng.

Rời Turin, thứ sáu 7 giờ 20 sáng.

Đến Brindisi, thứ bảy, mồng 5 tháng mười, 5 giờ chiều.

Xuống tàu Mongolia, thứ bảy, 5 giờ chiều.

Đến Suez, thứ tư mồng 9 tháng mười, 11 giờ sáng.

Tống số giờ đã dùng: 158 ½, tính ra ngày: 6 ngày ½”.

Ông Fogg ghi những ngày tháng đó lên trên một bảng hành trình chia thành từng cột.

Trong đó chỉ rõ từ ngày 2 tháng mười đến ngày 21 tháng chạp – những ngày tháng đến theo bảng giờ tàu và những ngày tháng đến trên thực tế ở mỗi địa điểm: Paris, Brindisin, Suez, Bombay, Calcutta, Singapore, Hồng Kông, Yokohama, San Francisco, Nữu Ước, Liverpool, Luân Đôn. Bảng hành trình ấy cho phép tính thành con số những thời gian được dư hoặc bị trễ tại mỗi điểm trên đường đi.

Như vậy, bảng hành trình làm có phương pháp ấy đã không để sót cái gì và ông Fogg luôn luôn biết được ông đã đến sớm hay bị muộn.

Vậy là hôm ấy, thứ tư mồng 9 tháng mười ông ghi ngày giờ đến Suez phù hợp với giờ

quy định, không dư cũng không hụt.

Rồi ông gọi bữa trưa ăn trong buồng riêng. Còn việc đi xem thành phố ông cũng chẳng thèm nghĩ đến nữa, ông thuộc loại những người Anh quen để người hầu của họ đến thăm những nơi họ đi qua.

VIII – Vạn Năng có lẽ nói nhiều hơn sự cần thiết như thế nào Chỉ lát sau, Fix đã gặp lại trên bến tàu anh chàng Vạn Năng đang tha thẩn ngắm cảnh, tự nghĩ rằng mình chẳng tội gì mà không đi ngắm.

– Thế nào anh bạn – Fix chân bước tới miệng đon đả – hộ chiếu của anh đã thị thực chưa?

– Ô ngài đấy ạ! – anh chàng người Pháp đáp lại – Xin đa tạ. Giấy tờ chúng tôi hoàn toàn hợp lệ.

– Các anh đi chu du thiên hạ đấy à?

– Vâng, nhưng chúng tôi đi hỏa tốc đến nỗi tôi cứ ngỡ như đang đi du lịch trong mơ.

Vậy là chúng ta đang ở Suez đấy nhỉ?

– Ở Suez.

– Tại Ai Cập?

– Rất đúng, tại Ai Cập.

– Và Châu Phi?

– Châu Phi.

– Châu Phi! – Vạn Năng nhắc lại – Tôi không thể nào tin được. Ngài thử tưởng tượng xem, thưa ngài. Tôi cứ đinh ninh là mình không đi xa quá Paris thế mà cái thủ đô trứ

danh ấy tôi chỉ được thấy lại đúng từ bảy giờ hai mươi buổi sáng đến tám giờ bốn mươi, giữa nhà ga phía Bắc và nhà ga đi Lyon qua cửa kính một cái xe ngựa và đang lúc trời mưa như trút nước! Thật tiếc đứt ruột! Giá được thăm lại Nghĩa địa Đức cha Lachaise và Rạp xiếc Công viên Bồng Lai thì thích bao nhiêu!

– Thế ra các ông vội lắm nhỉ? – ông thanh tra cảnh sát hỏi.

– Tôi ấy à, không, vội là ông chủ tôi cơ. À mà thưa ngài, tôi phải đi mua giày và áo sơ

mi đây! Chúng tôi ra đi chẳng có hòm xiểng gì cả, chỉ độc một sắc du lịch cầm tay.

– Để tôi đưa anh đến một cửa hàng tạp hoá. Ở đó anh sẽ thấy tất cả những gì cần thiết.

– Thưa ngài. – Vạn Năng đáp lại. – ngài tốt bụng quá!… Và cả hai cùng đi, Vạn Năng vẫn luôn mồm nói chuyện.

– Cần nhất – anh nói – làm sao tôi không để nhỡ tàu!

– Anh còn khối thời gian – Fix đáp – bây giờ mới đang trưa!

– Vạn Năng rút chiếc đồng hồ quả quýt to tướng của anh ra.

– Đang trưa à – anh nói – Thôi đi! Chín giờ năm mươi hai phút!’

– Đồng hồ anh chậm – Fix đáp lại.

– Đồng hồ tôi ấy à! Đồng hồ gia bảo, của cụ nội tôi để lại chứ chơi đâu! Nó không xê xích lấy năm phút trong một năm. Chính cống loại đồng hồ thật đúng đấy!

– Tôi hiểu rồi – Fix đáp – Anh vẫn giữ giờ Luân Đôn, chậm hơn Suez khoảng hai tiếng.

Anh phải để ý lấy lại đồng hồ vào lúc chính ngọ ở mỗi nước.

– Tôi ấy à! Đụng đến đồng hồ của tôi! – Vạn Năng kêu lớn, – không bao giờ!

– Nếu thế thì nó không phù hợp với mặt trời nữa.

– Kệ xác mặt trời, ngài ạ! Chính cái mặt trời ấy sai.

Và chàng trai ngay thật lại đút đồng hồ vào túi ghi lê của mình với một cử chỉ oai vệ.

Một lát sau. Fix nói với anh:

– Vậy là hai thầy trò anh đã rời Luân Đôn hấp tấp lắm nhỉ?

– Hấp tấp quá đi chứ! Thứ tư tuần trước, tám giờ tối, trái với mọi thói quen thường lệ, ông Fogg đã ở Câu lạc bộ về và bốn mươi lăm phút sau chúng tôi đã ra đi.

– Thế ông nhà ta đi đâu vậy?

– Cứ thẳng tiến! Ông ấy đi vòng quanh thế giới!

– Vòng quanh thế giới? – Fix kêu lên.

– Phải, trong tám mươi ngày! Một vụ đánh cuộc – anh nói – nhưng giữa ta với nhau, tôi không tin gì hết. Việc ấy trái lẽ thường. Có chuyện gì khác ở đây.

– A! Cái ông Fogg ấy thật là một con người kỳ quặc nhỉ?

– Tôi cho là thế.

– Vậy ông ta giàu lắm?

– Dĩ nhiên, và ông ta ôm theo một món tiền ra trò, toàn bạc giấy mới tinh! Và dọc đường thì ông tiêu tiền không tiếc tay! Này! Ông ấy đã hứa một món tiền thưởng rất xôm cho bác thợ máy tàu Mongolia nếu tàu đến Bombay thật sớm trước giờ đã định.

– Vậy anh biết ông chủ anh lâu chưa?

– Tôi ấy à! – Vạn Năng đáp – tôi đã đến làm cho ông đúng hôm chúng tôi ra đi.

Chúng ta dễ dàng hình dung những câu trả lời ấy phải tác động như thế nào đến đầu óc đã bị kích thích cực độ của ngài thanh tra cảnh sát.

Cuộc ra đi hấp tấp từ Luân Đôn ít ngày sau vụ trộm ấy, món tiền kếch xù đem theo ấy, sự vội vã tìm đến những xứ sở xa xôi ấy, cái cớ đặt ra về một vụ đánh cuộc kỳ quặc ấy, tất cả xác nhận và tất cả phải xác nhận những suy nghĩ sẵn có của Fix. Ông cứ gợi cho anh chàng người Pháp nói tiếp và xác định được chắc chắn rằng người hầu này không

hiểu biết gì ông chủ của mình hết, rằng ông này sống biệt lập ở Luân Đôn, rằng người ta bảo ông giàu nhưng không ai biết tài sản của ông ở đâu ra, rằng đó là một con người khó hiểu, v.v… Nhưng đồng thời Fix đã có thể chắc chắn rằng Phileas Fogg không lên bến Suez và ông ta đi Bombay thật.

– Bombay có xa không nhỉ? – Vạn Năng hỏi.

– Khá xa. – ông cảnh sát đáp, – thầy trò anh còn phải mất chục ngày trên biển nữa.

– Thế ông bảo Bombay ở đâu?

– Ở Ấn Độ.

– Bên Châu Á?

– Tất nhiên.

– Chết tôi không! Chả là thế này ông ạ… có một cái làm tôi mất ăn mất ngủ… cái mỏ

đèn của tôi!

– Mỏ đèn nào?

– Mỏ đèn hơi phòng tôi mà tôi đã quên tắt và nó cháy thì tôi phải chịu tiền. Mà tôi đã tính rồi, cứ hai mươi bốn giờ mất hai silinh, trội hơn tiền lương của tôi đúng sáu pen-xơ, và ông hiểu cho rằng cuộc du lịch kéo dài thêm ngày nào thì…

Fix nghe thủng câu chuyện đèn hơi không? Vị tất. Ông không nghe nữa và quyết định.

Anh chàng người Pháp cùng với ông đã đến cửa hàng tạp hoá. Fix để anh bạn mình ở lại mua bán, ông dặn dò anh dừng để lỡ giờ tàu chạy, rồi lại cấp tốc trở về lãnh sự quán.

Bây giờ thì đã chắc như đinh đóng cột rồi. Fix trở lại hoàn toàn bình tĩnh.

– Thưa ngài – ông nói với viên lãnh sự – tôi không còn gì để hồ nghi nữa. Tôi đã nắm được tên trộm của tôi, hắn đóng vai một thằng cha lập dị muốn đi vòng quanh thế giới trong tám mươi ngày.

– Thế thì hắn láo thật – viên lãnh sự đáp – và hắn dự tính sẽ trở lại Luân Đôn sau khi đã đánh lạc hướng tất cả các sở cảnh sát của hai lục địa!

– Được, rồi xem – Fix đáp.

– Nhưng ông không nhầm đấy chứ! – Viên lãnh sự hỏi lại lần nữa.

– Tôi không nhầm được.

– Thế thì tại sao thằng ăn cắp ấy cứ khăng khăng đòi dấu thị thực để chứng nhận rằng nó đã qua Suez?

– Tại sao à?… Tôi không biết, thưa ngài lãnh sự. – nhà thám tử trả lời. – nhưng tôi xin nói ngài nghe.

Và qua vài lời, ông thuật lại những điểm nổi bật trong câu chuyện giữa ông với người hầu của tên Fogg đấy.

– Quả thật – viên lãnh sứ nói. – theo suy đoán thì con người này thật khả nghi. Vậy ông định làm gì?

– Đánh một bức điện báo về Luân Đôn với yêu cầu khẩn thiết gửi ngay cho tôi một lệnh bắt đến Bombay, lên tàu Mongolia, theo hút tên trộm của tôi đến Ấn Độ và ở đó, trên lãnh thổ Anh, đến bên hắn một cách lễ phép, chìa lệnh bắt ra và đặt tay lên vai hắn.

Nói xong mấy câu lạnh lùng ấy, ông thanh tra cảnh sát cáo từ viên lãnh sự và đi đến nhà bưu điện. Tại đây, ông gửi về cho ông giám đốc sở cảnh sát chính quốc bức điện báo mà ta đã biết.

Mười lăm phút sau gói hành lý nhẹ nhõm trong tay nhưng vẫn mang theo đủ tiền nong. Fix xuống tàu Mongolia và chẳng bao lâu chiếc tàu thủy phóng hết tốc lực trên biển Đỏ.

IX – Biển Đỏ và biển Ấn Độ tỏ ra thuận lợi cho những kế hoạch của Phileas Fogg như thế nào.

Khoảng cách giữa Suez và Aden vừa đúng một nghìn ba trăm mười hải lý và cuốn điều lệ thầu của Công ty qui định cho các tàu bể của mình một khoảng thời gian là một trăm ba mươi tám giờ để qua chặng đường ấy. Tàu Mongolia, với than đốt rất mạnh cố

sức chạy để vượt thời gian quy định.

Phần lớn hành khách xuống tàu ở Brindisi đều đi Ấn Độ. Người này đến Bombay, người kia đến Calcutta, như cũng qua Bombay và từ khi có một đường xe lửa xuyên suốt bề ngang bán đảo Ấn Độ thì không cần phải vòng qua mũi Ceylan nữa.

Trong đám hành khách đi tàu Mongolia, người ta điểm thấy nhiều viên chức dân sự

khác nhau và những sĩ quan đủ mọi cấp bậc. Trong những sĩ quan này có người thuộc quân đội mẫu quốc Anh, có người chỉ huy những đơn vị lính bản xứ, tất cả đều được trả

lương hậu, ngay cả bây giờ khi mà chính phủ đã thay thế Công ty Ấn Độ cũ trong mọi quyền lợi và trách nhiệm: thiếu úy ăn lương 7.000 phật lăng, thiếu tướng 60.000, đại tướng 100.000. [Lương các viên chức quân sự còn cao hơn nữa. Những trợ tá bình thường ở cuối ngạch cũng được 12.000 phật lăng; các quan tòa 60.000 phật lăng; quan chánh tòa 250.000

phật lăng; các thống đốc 300.000 phật lăng và quan toàn quyền trên 600.000 phật lăng.

(Chú thích từ tác giả).]

Cho nên người ta sống sang trọng trên tàu Mongolia trong cái xã hội công chức ấy trong đó có xen lẫn vài người Anh trẻ tuổi, với bạc triệu trong tay đi lập những thương điểm nơi xa. Ông quản lý trên tàu, một nhân viên được tin cậy của công ty, sánh ngang với thuyền trưởng, cho ăn uống thật linh đình. Vào những bữa điểm tâm buổi sáng, bữa trưa hai giờ, bữa chiều năm giờ rưỡi, bữa tối tám giờ. Các bàn ăn trĩu xuống dưới những đĩa thịt tươi và những món ăn do cửa hàng thịt và các bếp ăn của tàu biển cung cấp. Các bà, các cô – trên tàu có đôi ba người – thay trang phục hai lần một ngày. Người ta đàn hát, người ta nhảy múa nữa, khi bể yên sóng lặng.

Nhưng biển Đỏ tính khí thất thường và rất hay nổi sóng, như tất cả các vịnh vừa hẹp vừa dài như vậy. Khi gió thổi hoặc từ bờ biển Châu Á, hoặc từ bờ biển Châu Phi, tàu Mongolia như một con thoi dài có chân vịt bị gió đánh ngang, chòng chành một cách khủng khiếp. Thế là các bà biến đâu hết: dàn dương cầm im bặt, ca hát và nhảy múa cũng thôi ngay. Và tuy vậy, mặc dầu gió giật sóng cồn, con tàu được cỗ máy mạnh mẽ của nó đẩy đi, phóng nhanh về phía có biển Bab-el-Mandeb.

Trong thời gian ấy Phileas Fogg làm gì? Có lẽ người ta có thể tưởng rằng ông ta lúc nào cũng bồn chồn lo lắng, chỉ bận tâm đến những cơn gió đổi chiều làm chậm tốc độ

con tàu, những chuyển động hỗn loạn của sóng biển có thể gây tai nạn máy móc, cuối

cùng đến tất cả những hỏng hóc gì có thể xảy ra khiến tàu Mongolia phải neo lại một bến cảng nào đó, gây rắc rối cho cuộc hành trình của ông ta?

Chẳng có chút nào như thế hoặc ít ra nếu nhà quý phái có nghĩ đến tất cả những sự

bất ngờ ấy thì ông cũng không để lộ gì ra mặt. Ông vẫn là con người lạnh như tiền, người hội viên không nao núng của Câu lạc bộ Cải cách mà không một bất ngờ hoặc tai nạn nào có thể làm cho bối rối. Ông chẳng bị xáo động gì hơn những chiếc đồng hồ thật đúng trên tàu: Không mấy khi người ta thấy ông trên boong. Ông ít bận tâm đến việc quan sát biển Đỏ này, một biển đầy những lưu niệm, cái sân khấu của những trang sử đầu tiên của nhân loại. Ông không ra tìm nhận những thành phố lạ mắt rải rác bên bờ biển mà dáng hình mỹ lệ của chúng đôi khi in nét ở chân trời. Ông cũng chẳng nghĩ ngợi gì đến những nguy hiểm của vịnh A Rập này, một cái vịnh mà những nhà sử học cổ đại Strabon, Arrien, Arthémidore, Edrisi29 vẫn luôn nói đến với vẻ kinh hoàng và những nhà hàng hải ngày xưa không bao giờ dám liều lĩnh đi qua mà không làm lễ cống mạng cầu thần.

Thế thì con người lập dị tự giam mình trong chiếc tàu Mongolia ấy làm gì? Trước hết ông ăn ngủ mỗi ngày bốn mùa mà dù tàu lắc hay tàu chìm cũng chẳng bao giờ có thể làm trục trặc được một bộ máy tối hoàn thiện như thế. Rồi ông chọn bài “uýt”.

Phải! Ông đã gặp những bạn chơi bài, cũng máu mê như ông: một viên chức thu thuế

đến nhiệm sở ở Goa, một vị bộ trưởng, ngài Décimus đáng kính đang trên đường trở về

Bombay, và một thiếu tướng lữ đoàn trưởng quân đội Anh trở lại đơn vị ở Bénarès. Ba hành khách này đều mê bài “uýt” như ông Fogg và họ chơi bài hàng giờ, cũng im lặng chẳng kém gì ông.

Còn Vạn Năng thì anh ta chẳng biết gì là say sóng cả. Anh ở một buồng nhỏ đằng mũi tàu và cả anh nữa cũng ra ăn uống ra trò. Phải nói rằng cuộc viễn du này tiến hành trong những điều kiện như thế, quả thật chẳng khiến anh phiền lòng chút nào. Anh đã xác định được rồi. Ăn ngon, ngủ tốt, được ngắm cảnh thiên hạ, vả lại anh cũng yên trí rằng tất cả

những sự ngông cuống này rồi sẽ chấm dứt ở Bombay.

Hôm sau cái ngày ra đi ở Suez, ngày 29 tháng mười, anh không phải không có phần thú vị khi gặp lại trên boong tàu con người tốt bụng mà anh đã hỏi thăm khi lên bộ ở Ai Cập.

– Nếu tôi không nhầm. – anh vừa tới bên ông ta với nụ cười dễ thương nhất của mình.

– có phải chính là ông đã quá bộ dẫn đường giùm tôi ở Suez.

– Đúng. – nhà thám tử đáp. – tôi nhận ra anh rồi! Anh là người hầu của cái ông người Anh lập dị nọ…

29 Strabon, nhà sử học và địa lý học cổ Hi Lạp thế kỷ I sau Công nguyên. Arrien, nhà sử học và địa lý học cổ Hi Lạp thế kỷ II sau Công nguyên. Arthémidore, nhà du lịch và nhà địa lý học cổ Hi Lạp thế kỷ II trước Công nguyên.

Edrisi, nhà địa lý học và nhà du lịch ả Rập thế kỷ VII

– Dạ, đích thế, thưa ông là…?

– Fix.

– Thưa ông Fix. – Vạn Năng đáp. – Tôi rất mừng được gặp lại ông trên tàu. Thế ông đi đâu vậy?

– A, cũng như anh thôi, đi Bombay.

– Tuyệt quá! Ông đã đi con đường này bao giờ chưa?

– Nhiều lần rồi – Fix đáp. – Tôi là một nhân viên của Công ty bán đảo.

– Vậy ông hẳn biết nước Ấn Độ?

– Ồ… biết chứ… – Fix đáp, không muốn đi quá xa.

– Cái nước Ấn Độ ấy, chắc nó hay lắm nhỉ?

– Hay lắm! Những nhà thờ Hồi giáo này, những ngọn tháp, những thánh đường này, những đạo sĩ khổ hạnh này, những chùa chiền này, những con hổ, con rắn này và những vũ nữ Ấn Độ! Nhưng liệu anh có thời giờ dạo thăm đất nước đó không?

– Tôi hy vọng là có, ông Fix ạ. Ông thừa hiểu rằng một con người đầu óc lành mạnh không được phép chỉ sống để nhảy tót từ tàu bể lên tàu hỏa, rồi lại từ tàu hỏa xuống tàu bể với lý do là đi vòng quanh thế giới trong tám mươi ngày! Không. Tất cả cái trò thể dục này sẽ chấm dứt ở Bombay, ông cứ tin như vậy.

– Còn ông Fogg, ông ta vẫn khỏe chứ? – Fix hỏi với giọng tự nhiên nhất.

– Khỏe lắm, ông Fix ạ. Cả tôi nữa cũng vậy. Tôi ăn như hùm đói. Gió biển đấy.

– Thế mà tôi chẳng bao giờ thấy ông chủ anh trên boong cả.

– Không bao giờ. Ông ta không có tính hiếu kỳ.

– Anh Vạn Năng này, anh có biết cái gọi là cuộc viễn du tám mươi ngày này rất có thể

che đậy một nhiệm vụ bí mật nào đó không… một nhiệm vụ ngoại giao chẳng hạn!

– Ông Fix à, thú thực là tôi chẳng biết gì hết và thật tình tôi cũng chẳng thèm bỏ ra một xu để tìm biết cái đó.

Từ buổi gặp gỡ ấy, Vạn Năng và Fix thường trò chuyện với nhau luôn. Ông thanh tra cảnh sát tìm cách kết giao với người hầu của ông Fogg. Điều đó có thể được việc cho ông khi cần thiết. Cho nên ông thường hay mời anh tại phòng trà của tàu Mongolia, vài cốc uýtxiki hoặc rượu bia nhạt mà chàng trai ngay thật nhận ngay không khách sáo và còn mời lại để khỏi mang nợ, vả chăng, anh cũng thấy ông Fix này là một nhà quý phái rất mực đoan chính.

Trong khi ấy thì con tàu phóng nhanh lên phía trước. Ngày 13 người ta nhìn thấy Moka hiện lên trong dải thành quách đổ nát của nó, trên đó nổi bật vài cây chà là xanh

biếc. Xa xa trong vùng đồi núi, những cánh đồng cà phê trải rộng. Vạn Năng mê mẩn ngắm thành phố nổi tiếng này, và thậm chí anh còn thấy, với dãy tường thành bao quanh và cái pháo đài đổ vỡ có dáng hình một cái quai, thành phố giống như một cái tách khổng lồ.

Đêm hôm sau, tàu Mongolia vượt qua eo biển Bab-el-Mandeb mà tên Ả Rập có nghĩa là Cống Nước mắt, và ngày tiếp theo, ngày 14, nó đậu ở mũi Steamer phía tây bắc vùng Aden. Chính đây là nơi nó lấy thêm chất đốt.

Thật là nặng nề và quan trọng cái việc cho là tàu bể ăn than tại những vùng cách xa các trung tâm sản xuất như thế này. Chỉ riêng Công ty bán đảo đã phải chi phí hàng năm đến tám mươi vạn livrơ. Thật vậy, người ta phải đặt những kho chứa ở nhiều hải cảng, và tại những biển xa xôi này, giá than lên đến tám mươi phật lăng một tấn.

Tàu Mongolia còn một nghìn sáu trăm năm mươi hải lý nữa mới đến Bombay và nó phải đỗ lại hơn tiếng đồng hồ ở mũi Steamer để chất đầy than vào các khoang tàu của nó.

Nhưng sự chậm trễ không nguy hại cho kế hoạch của Phileas Fogg. Nó đã được tính trước cả rồi. Vả chăng, tàu Mongolia đáng nhẽ chỉ đến Aden vào sáng 15 tháng mười lại đến vào chiều 14. Thế là lợi được mười lăm tiếng đồng hồ.

Hai thầy trò ông Fogg lên bến. Nhà quý phái muốn xin thị thực giấy hộ chiếu. Fix kín đáo bám theo ông. Thủ tục thị thực xong Phileas Fogg lại xuống tàu tiếp tục ván bài đang dở.

Còn Vạn Năng thì theo thói quen của mình đi thơ thẩn giữa đám dân chúng người Somanli, người Banian, người Parsi, người Do thái, người Ả Rập, người Châu Âu hợp thành hai vạn rưỡi dân thành phố Aden. Anh say mê ngắm những pháo đài đã biến thành phố nay thành một Gibraltar của biển Ấn Độ, những bế chứa nước tráng lệ ở đó vẫn đang làm việc. Các kỹ sư Anh tiếp tục sự nghiệp hai nghìn năm trước của các kỹ sư của đức vua Salomon.

“Hay thật, hay thật! – Vạn Năng nghĩ bụng khi trở về. – Mình thấy đi du lịch quả cũng không phải là vô ích nếu ta muốn được nhìn thấy cái mới”.

Sáu giờ chiều, tàu Mongolia mở máy, những cánh quạt chân vịt vỗ nước vũng Aden và chẳng bao lâu đã chạy trên biển Ấn Độ. Nó được sử dụng một trăm sáu mươi tám giờ

để hoàn thành chuyến đi từ Aden đến Bombay. Vả chăng, biển Ấn Độ này cũng thuận lợi cho nó. Gió thổi từ hướng tây bắc. Buồm giong tiếp sức cho hơi nước.

Con tàu đằm hơn nên cũng đỡ chòng chành. Các bà các cô có trang phục tinh tươm lại xuất hiện trên boong tàu. Các bài ca điệu nhảy lại rộn lên.

Vậy là chuyến du lịch được thực hiện trong những điều kiện tốt nhất. Vạn Năng rất sung sướng được có người bạn đáng yêu là ông Fix mà số phận may mắn đã đưa đến cho anh.

Chủ nhật 20 tháng mười, vào khoảng trưa, người ta nhìn thấy bờ biển Ấn Độ. Hai giờ

sau, người hoa tiêu của cảng bước lên tàu Mongolia. Xa xa, một dãy đồi in lên nền trời những hình nét hài hòa. Chẳng bao lâu, những hàng cọ bao phủ thành phố nổi bật lên trước mắt. Con tàu tiến vào vùng biển tạo nên bởi các đảo Salcette, Colaba, Éléphanta, Butcher và đến bốn giờ rưỡi nó cập bến Bombay.

Khi ấy Phileas Fogg chơi xong ván bài thứ ba mươi ba trong ngày, và ông với ông bạn cùng phe sau mười ba lần lợi thế, nhờ một nước bài táo bạo đã kết thúc chuyến vượt biển đẹp đẽ bằng một trận thắng tuyệt diệu.

Tàu Mongolia đáng lẽ chỉ phải đến Bombay vào ngày 22 tháng mười. Nhưng nó đã đến ngày 20. Vậy là kể từ khi khởi hành ở Luân Đôn, Phileas Fogg có dư được hai ngày, mà ông ghi lại rất khoa học lên bảng hành trình của ông ở cột những khoản lợi.

X – Vạn Năng rất đỗi sung sướng chịu mất đôi giày để được thoát nạn như thế nào

Ai cũng biết là nước Ấn Độ – cái hình tam giác khổng lồ lộn ngược có đáy ở phía bắc và đỉnh ở phía Nam ấy – có diện tích một triệu bốn mươi vạn dặm vuông30 trên đó được phân bố không đều một dân số là một trăm tám mươi triệu người. Chính phủ Anh đã thiết lập được quyền thống trị thực sự trên một phần đất nước mênh mông này. Một quan toàn quyền đặt ở Calcutta, những quan thống đốc ở Madras, Bombay, Bengale, và một trung tướng-thống đốc ở Agra.

Nhưng Ấn Độ thuộc Anh thực thụ chỉ chiếm một diện tích bảy mươi vạn dặm vuông với một dân số từ một trăm đến một trăm mười triệu người. Như thế cũng đủ nói rằng một phần quan trọng lãnh thổ còn lọt ra ngoài quyền lực của nữ hoàng và quả thật tại những miền ở sâu bên trong của một số vương hầu dữ tợn và đáng sợ, quyền độc lập của Ấn còn là tuyệt đối.

Từ 1756 – thời kỳ được thiết lập thuộc địa Anh đầu tiên trên địa phận ngày nay là thành phố Madras – cho đến năm nổ ra cuộc khởi nghĩa lớn của binh lính Ấn Độ31. Công ty Ấn Độ nổi tiếng này nắm hết mọi quyền hành. Nó thôn tính dần dần nhiều tỉnh khác nhau bằng cách mua của các vương hầu Ấn Độ theo lối trả lợi nhuận hàng năm mà nó trả ít hoặc không trả gì hết, nó bổ nhiệm quan toàn quyền và tất cả các viên chức dân sự

hoặc quân sự nhưng bây giờ nó không còn tồn tại nữa và những thuộc địa Anh ở Ấn Độ

trực tiếp thuộc nữ hoàng.

Vì vậy quang cảnh, phong tục, những khu vực nhân chủng có khuynh hướng ngày một thay đổi. Xưa kia, người ta đi lại ở đây bằng đủ mọi phương tiện giao thông cổ sơ, đi bộ, cưỡi ngựa, xe bò, xe cút kít, ngồi kiệu, người cõng, xe ngựa, v.v… Ngày nay các tàu thủy phóng hết tốc lực trên sông Indus, sông Hằng Hà32 và một con đường sắt xuyên suốt bề ngang Ấn Độ, dọc đường có phân nhánh, nối liền Bombay với Calcutta chỉ mất có ba ngày.

Lối đi của con đường sắt ấy không xuyên qua Ấn Độ theo đường thẳng. Khoảng cách theo đường chim bay chỉ từ một nghìn mốt dặm thôi và nếu theo khoảng cách đấy thì những đoàn tàu chỉ cần với tốc độ trung bình cũng không đi mất đến ba ngày, nhưng khảng cách ấy tăng thêm ít nhất một phần ba bởi đường dây cung do con đường sắt tạo ra khi phải lên cao đến tận Allahabad ở phía bắc bán đảo.

30 Dặm Anh bằng 1609m. Như vậy một dặm vuông = 2 688 881m2, và 1 triệu 10 dặm vuông vào khoảng trên 3

triệu kilômét vuông.

31 Cuộc khởi nghĩa lớn của nhân dân Ấn Độ chống ách nô dịch của người Anh trong những năm 1857-1859.

32 Indus: con sông lớn ở Ấn Độ và Pakistan, dài 3040km chảy vào biển Oman. Gange: con sông lớn của Ấn Độ, dài 2.700 km bắt nguồn từ Hi mã lạp sơn, chảy vào vịnh Bengale.

Dưới đây trình bày vắn tắt lối đi của “Đường sắt bán đảo Đại Ấn” trên những điểm lớn. Rời đảo Bombay, nó xuyên qua Salcette nhảy vào lục địa ở trước mặt Tannah, vượt qua dãy núi Ghâtes, chạy lên đông bắc đến Burhampour, đi qua nội địa hạt gần như độc lập Bundelkund, lên cao đến tận Allahabad, uốn cong về phương đông, gặp sông Hằng ở Bénarès, khẽ tách khỏi khỏi sông Hằng một chút, rồi lại đi xuống đông nam qua Burdivan và thành phố Pháp Chandernagor và chấm dứt ở ga đầu cùng Calcutta.

Bốn giờ rưỡi chiều hành khách tàu Mongolia đã lên đến Bombay và đúng tám giờ thì xe lửa sẽ khởi hành đi Calcutta.

Vậy là ông Fogg cáo từ các bạn chơi bài, rời khỏi tàu, bảo ban người hầu về chi tiết vài đồ vật cần mua, căn dặn anh rành rẽ là phải có mặt ở nhà ga trước tám giờ, rồi với bước chân đều đều điểm từng giây như quả lắc một đồng hồ thiên văn ông đi đến phòng thị thực hộ chiếu.

Thế là không tưởng gì đến chuyện đi xem các kỳ quan của Bombay, kể cả tòa thị chính, thư viện tráng lệ, các pháo đài, các bến tàu, chợ bông, các cửa hàng tạp hoá, cả các giáo đường Hồi giáo, các nhà thờ Do thái, các nhà thờ ácmên, cả ngôi chùa Malebar-Hill lộng lẫy được trang điểm hai ngọn tháp hình đa giác. Ông không đến chiêm ngưỡng cả các kiệt tác ở đảo Éléphanta lẫn những hầm mộ bí hiểm của nó ẩn mình trong lòng đất phía đông nam vùng biên, cả những hang động Kanhérie ở đảo Salcette là những di tích kỳ

diệu của nền kiến trúc phật giáo!

Không! Ông không xem gì hết. Rời phòng thị thực hộ chiếu, Phileas Fogg thản nhiên đi ra ga và ở đây ông gọi bữa ăn tối. Ngoài các món khác ra, người chủ khách sạn tự thấy phải mời ông xơi món thịt thỏ nấu xốt vang của thứ “thỏ địa phương” mà anh ta hết lời ca tụng với ông.

Phileas Fogg nhận lời và tận tình thưởng thức món thỏ xốt vang nhưng mặc dầu thứ

nước đầy gia vị ông vẫn thấy nó ngán phè.

Ông bấm chuông gọi người chủ khách sạn.

– Này anh. – Ông vừa nói vừa nhìn hắn chòng chọc, – thịt thỏ đấy à?

– Vâng, thưa quý ông, – tên vô lại trơ tráo trả lời, – thịt thỏ rừng ạ.

– Vậy cái con thỏ ấy có kêu meo meo khi người làm thịt nó không?

– Kêu meo meo ư! Ồ! Thưa quý ông! Nó là một con thỏ! Tôi xin thề với quý ông.

– Ông chủ khách sạn này, – ông Fogg lạnh lùng nói tiếp. – Ông đừng thề và xin nhớ

điều này: xưa kia ở Ấn Độ những con mèo đã từng được coi là những con vật thiêng liêng. Thời hoàng kim ấy.

– Thời hoàng kim của những con mèo ấy ư, thưa quý ông.

– Và của cả những hành khách nữa chứ!

Nhận xét xong ông Fogg thản nhiên ăn tiếp.

Mấy phút sau khi ông Fogg đi, viên mật thám Fix cũng rời khỏi tàu Mongolia và chạy đến gặp ông Giám đốc sở cảnh sát Bombay. Ông tự giới thiệu tư cách nhà thám tử của ông, nhiệm vụ ông được giao, tình thế của ông đối với kẻ được coi là thủ phạm vụ trộm.

Ở đây đã nhận được trát bắt của Luân Đôn chưa?… Thế ra chưa có gì cả. Và quả thật, cái lệnh bắt ấy lên đường sau Fogg, chưa thể nào đã tới được.

Fix hết sức bối rối. Ông muốn ngài giám đốc ra lệnh bắt tên Fogg. Ngài giám đốc chối từ. Việc này liên quan đến nhà cảnh sát chính quốc và chỉ cơ quan này mới có quyền xuất lệnh bắt một cách hợp pháp. Tính nguyên tắc chặt chẽ ấy, sự tuân thủ nghiêm ngặt đối với pháp luật ấy là hoàn toàn dễ hiểu theo phong tục của người Anh vốn không chấp nhận một sự độc đoán nào trên phạm vi tự do cá nhân.

Fix không nài nữa và hiểu rằng đành phải chờ lệnh bắt. Nhưng ông quyết định sẽ

không rời mắt khỏi tên vô lại khó hiểu này trong suốt thời gian hắn đi Bombay. Ông tin rằng Phileas Fogg sẽ lưu lại ở Bombay – vì như ta biết, cả Vạn Năng cũng đinh ninh như

thế – do đó mà lệnh bắt sẽ có thời gian tới kịp.

Nhưng từ lúc nhận được những mệnh lệnh cuối cùng của ông chủ mình khi rời khỏi tàu Mongolia. Vạn Năng đã hiểu rõ ràng ở Bombay cũng như ở Suez và Paris vậy thôi, cuộc viễn du sẽ không chấm dứt tại đây, nó sẽ tiếp tục ít nhất đến tận Calcutta, và có thể

còn xa hơn nữa. Và anh bắt đầu tự hỏi biết đâu chuyện đánh cuộc ấy của ông Fogg lại chẳng hoàn toàn nghiêm chỉnh và biết đâu số mệnh lại chả lôi cuốn anh, con người chỉ

muốn sống yên thân vào một cuộc hành trình vòng quanh thế giới trong tám mươi ngày!

Trong thời gian đợi tàu và sau khi đã mua được vài chiếc áo sơ mi và đôi bít tất, anh dạo chơi các phố Bombay. Anh thấy dân chúng tụ tập rất đông và giữa những người Châu Âu đủ mọi quốc tịch là những người Ba Tư đội mũ trùm chóp nhọn, người Bunhyas vấn khăn tròn, người Sindes đội mũ vuông, người Arménie bận áo chùng, người Parsi đội mũ đen. Đây chính là một ngày hội của dân Parsi hoặc Guèbre, con cháu trực hệ của những tín đồ Zoroastre33. họ là những người Ấn Độ khéo léo nhất, văn minh nhất, thông minh nhất, khắc khổ nhất, cái chủng tộc sinh ra những thương gia bản xứ giàu có ở

Bombay hiện nay. Ngày hôm ấy họ cử hành một thứ hội hóa trang tôn giáo, có rước, và các trò vui giải trí trong đó những vũ nữ Ấn Độ mặc áo the hồng dát vàng bạc theo tiếng đàn thất huyền và tiếng trống nhảy múa đẹp tuyệt trần, mà vẫn thật là lịch sự.

Nếu Vạn Năng có ngắm nhìn những đám lễ kỳ lạ ấy, nếu những con mắt và lỗ tai anh có mở banh ra để nhìn và nghe, nếu vẻ người nét mặt anh có đúng hệt một “anh thộn”

ngốc nghếch nhất mà ta có thể hình dung được thì ta cũng chẳng cần phải nói dài ở đây làm gì.

33 Zoroastre, một nhà cải cách tôn giáo hăng cổ vào thế kỷ VII hoặc VIII trước công nguyên.

Khốn thay cho anh và cho ông chủ anh mà cuộc hành trình suýt nữa thì bị anh làm rắc rối to, thói tò mò đã lôi cuốn anh đi quá xa.

Thật vậy, sau khi đã dạo qua đám hội hóa trang Parsi ấy, Vạn Năng đi ra ga nhưng khi qua ngôi chùa Malebar-Hill tuyệt đẹp, anh nảy ra cái ý định tai hại là rẽ vào vãn cảnh chùa.

Anh không biết đến hai điều: trước hết việc vào một số ngôi chùa Ấn Độ nào đó là cấm ngặt đối với những người Gia-tô giáo và sau nữa chính các tín đồ cũng phải để dép lại ngoài cổng rồi mới được vào. Ở đây cần chú ý rằng, vì lý do chính trị chính đáng, chính phủ Anh tôn trọng và bắt phải tôn trọng tín ngưỡng địa phương đến cả những chi tiết vô nghĩa nhất của nó và trừng trị nghiêm khắc người nào vi phạm những tục lệ tín ngưỡng ấy.

Vạn Năng đã vào chùa với tất cả tấm lòng thành như một khách vãn cảnh bình thường, say mê ngắm nghía vẻ hào nhoáng, chói lọi của nghệ thuật trang trí Bà-la-môn bên trong chùa Malebar-Hill thì bất thình lình anh bị vật ngã xuống thềm gạch thánh. Ba giáo sĩ mắt nảy lửa lao vào anh giật tung giày và bít tất của anh và vừa nện anh tới tấp, vừa ré lên những tiếng kêu man dại.

Anh chàng Pháp đã mạnh lại nhanh bật ngay dậy bằng một cú đấm và một cú đá anh quật ngã hai địch thủ lóng ngóng trong bộ áo chùng của họ và ba chân bốn cẳng phi ra ngoài chùa, chẳng mấy chốc bỏ xa người Ấn Độ thứ ba người này vừa đuổi theo vừa hô hoán dân chúng.

Tám giờ kém năm, chi vài phút trước giờ tàu chạy, đầu trần chân đất, gói đồ sắm sửa đã mất hết trong vụ xô xát. Vạn Năng ra đến ga.

Fix đang ở đây, trên sân ga. Đi theo tên Fogg tới nhà ga, ông ta đã hiểu rằng tên vô lại này sắp rời Bombay. Lập tức ông quyết định bám theo nó đến Calcutta và xa hơn nữa nếu cần. Vạn Năng không nhìn thấy Fix đứng trong bóng tối, nhưng Fix nghe được cái chuyện rắc rối của anh qua vài câu vắn tắt Vạn Năng kể lại với chủ mình.

“Tôi mong rằng anh sẽ không mắc vào những chuyện như thế nữa”. Phileas Fogg bình thản đáp lại và ngồi vào chỗ trong toa tàu.

Anh hầu khốn khổ, chân không giày và hết sức sượng sùng theo sau ông chủ mình không nói không rằng.

Fix đã sắp lên một toa tàu khác thì một ý nghĩ ngăn ông lại và làm thay đổi đột ngột kế hoạch ra đi của ông.

“Không, ta trở lại. – ông nghĩ bụng. – Một vụ phạm pháp trên đất Ấn Độ… Nó chết với mình rồi”.

Lúc ấy đầu máy xe lửa rú lên một hồi còi xé tai và đoàn tàu biến vào trong đêm tối.

XI – Trong trường hợp nào mà Phileas Fogg phải mua một con vật để cưỡi với giá đắt kinh người

Đoàn tàu đã khởi hành đúng giờ quy định. Nó chở một số hành khách, vài sĩ quan những viên chức dân sự và những nhà buôn thuốc phiện và buôn chàm vì công việc buôn bán phải đến phía đông bán đảo.

Vạn Năng ngồi cùng ngăn với ông chủ. Một hành khách thứ ba ngồi trong góc đối diện.

Đó là vị thiếu tướng lữ đoàn trưởng ngài Francis Cromarty, một trong những bạn chơi bài của ông Fogg trong chuyến đi biển từ Suez đến Bombay đang về đơn vị mình đóng ở

gần Bénarès.

Ngài Francis Cromarty người cao lớn, tóc vàng hung, chạc năm mươi tuổi, đã tỏ ra xuất sắc trong việc dẹp yên cuộc nổi dậy vừa qua của binh lính Ấn Độ, có thể thật xứng đáng được gọi là người bản xứ. Từ thời trẻ ông đã ở Ấn Độ và chỉ năm thì mười họa lắm mới thấy mặt ở nước nhà. Đó là một người có học thức, có thể sẵn sàng cung cấp những hiểu biết về phong lục, lịch sử, tổ chức của nước Ấn Độ, nếu Phileas Fogg là người muốn hỏi những chuyện đó. Nhưng nhà quý phái này không hỏi gì hết. Ông không di du lịch, ông chỉ vẽ một vòng tròn. Đó là một vật thể có trọng lượng, chuyển động trong một quỹ

đạo vòng quanh quả địa cầu, theo những định luật của cơ học thuần lý. Lúc này ông đang nhẩm tính lại trong óc số giờ đã dùng từ buổi ra đi ở Luân Đôn và có lẽ ông đã xoa tay khoan khoái, nếu bản tính ông là người có thể làm một cử động vô ích.

Ngài Francis Cromarty không phải không nhận thấy tính cách kỳ quặc của ông bạn đồng hành, mặc dầu ngài chỉ quan sát ông ta khi cầm quân bài trong tay và giữa hai ván bài. Cho nên ngài có căn cứ để tự hỏi rằng dưới cái vỏ lạnh lùng ấy có một trái tim người đang dập hay không. Phileas Fogg có tâm hồn rung động với những vẻ đẹp thiên nhiên, những khát vọng đạo đức hay không. Với ngài, điều này thành vấn đề. Trong tất cả

những người kỳ quặc mà ngài thiếu tướng đã gặp, không ai có thể sánh được với cái sản phẩm này của những ngành khoa học chính xác.

Phileas Fogg không hề giấu giếm với ngài Francis Cromarty kế hoạch đi vòng quanh thế giới của mình và cả những điều kiện để thực hiện kế hoạch ấy. Ngài thiếu tướng chỉ

thấy trong vụ đánh cuộc này một chuyện quái gở không nhằm mục đích gì có lợi và nó tất nhiên là thiếu cái “đầu óc làm ăn” cần phải chỉ đạo tất cả mọi con người có lý trí. Theo kiểu này của nhà quý phái kỳ dị, ông hẳn sẽ chết đi mà “không làm được gì” cho ông ta cũng như cho mọi người khác.

Một giờ sau khi rời khỏi Bombay, đoàn tàu vút qua các cầu cạn đã đi hết hòn đảo Salcette và đang chạy trên lục địa. Tại ga Callyan nó bỏ con đường rẽ phải là đường qua

Kandallah và Pounah xuống sông nam Ấn Độ rồi nó tới ga Pauwell. Ở điểm này, nó dấn mình vào trong những rặng núi trùng điệp của dãy Ghâtes là những dãy núi có nền đá lục thạch, và đá badan, mà những đỉnh cao nhất cũng được phủ kín rừng rậm.

Thỉnh thoảng ngài Francis Cromarty và Phileas Fogg lại trao đổi với nhau vài lời; câu chuyện thường chuếnh choáng và vị thiếu tướng lúc này muốn nó hào hứng lên bèn nói:

– Ông Fogg này, mấy năm trước mà qua đây chắc hẳn ông sẽ bị một trở ngại làm chậm trễ cuộc hành trình của ông đấy.

– Sao vậy thưa ngài Francis?

– Bởi vì con đường sắt dừng lại ở chân núi này và ta phải qua núi bằng kiệu hoặc ngựa cho đến tận Kandallah ở sườn núi bên kia.

– Sự chạm trổ ấy chẳng đảo lộn chút nào cái kế hoạch khít khao của tôi. Tôi cũng chẳng đã tính trước một số trở ngại bất ngờ.

– Tuy vậy ông Fogg ạ, – vị thiếu tướng lại nói, – ông có thể lâm vào một vụ rắc rối to vì cái chuyện lôi thôi của anh chàng này đấy.

Vạn Năng, chân ủ trong chiếc chăn đi đường, đang đánh một giấc ngủ ngon lành và cũng chẳng nằm mơ thấy người ta nói đến anh.

– Chính phủ Anh cực kỳ nghiêm khắc đối với loại tội phạm này và như vậy là có lý,

– ngài Francis Cromarty lại nói. – Chính phủ đòi hỏi trước hết phải tôn trọng các tục lệ

tôn giáo của người Ấn Độ và nếu như người hầu của ông bị bắt…

– Ồ thưa ngài, nếu anh ta bị bắt, – ông Fogg đáp, – thì anh ta sẽ bị kết án, anh ta sẽ

chịu hình phạt của anh ta và rồi anh ta lại yên ổn trở về Châu Âu. Tôi không thấy vì lý do gì chuyện này có thể khiến ông chủ anh ta phải chậm lại.

Và đến đó câu chuyện lại nhạt dần. Ban đêm đoàn tàu vượt qua vùng núi Ghâtes đi đến Nassik và ngày hôm sau 21 tháng mười, nó phóng nhanh qua một miền tương đôi bằng phẳng, nằm trong địa hạt Khandeish. Giữa cánh đồng xanh tươi rải rác những thôn xóm nhỏ, ngọn tháp chùa vút lên thay cho tháp chuông nhà thờ Châu Âu. Nhiều dòng sông nhỏ, phần lớn là chi lưu và phó chi lưu của sông Godavery, tưới cho miền đất màu mỡ này.

Vạn Năng tỉnh dậy, ngắm nhìn phong cảnh và không thể tưởng tượng rằng mình đang đi ngang qua nước Ấn Độ trong một con tàu của “Đường sắt đại bán đảo”. Điều đó đối với anh có vẻ vô lý. Vậy mà không có gì thật hơn! Cái đầu tàu, được điều khiển bởi cánh tay một người thợ máy Anh và đốt nóng bằng than đá Anh, nhả khói trên những cánh đồng bông, cà phê, đậu khấu, đinh hương, hồ tiêu đỏ. Khói tàu cuốn quanh các khóm cọ giữa đó ẩn hiện những ngôi nhà hai tầng đẹp như tranh vẽ, một vài tu viện bỏ

hoang, và đền miếu kỳ lạ được tô điểm bằng nghệ thuật trang trí vô cùng phong phú của

kiến trúc Ấn Độ. Rồi đến những khoảng đất rộng mênh mông xa tít, những khu rừng rậm không thiếu rắn rết và hổ báo bị khiếp đảm vì những tiếng còi hú của con tàu và cuối cùng những cánh rừng có đường sắt xuyên qua mà vẫn còn lảng vảng những con voi giương đôi mắt tư lự nhìn đoàn tàu cuộn khói.

Buổi sáng hôm ấy ở quá Malligaum, các hành khách đi ngang qua cái miền thê thảm thường hay đổ máu vì bàn tay các tín đồ của nữ thần Kâli34. Không xa đó nổi lên thành phố Ellora với những ngôi chùa tuyệt đẹp và thành phố Aurungabad nổi tiếng kinh đô của quốc vương Aureng-Zeb dung dữ, ngày nay là tỉnh lị bình thường của một trong những tỉnh từ vương quốc Nizam tách ra. Đây chính là một vùng đặt dưới quyền thống trị của Feringhea, thủ lĩnh dân Thug, quốc Vương của những Người bóp cổ. Những kẻ

giết người này, tụ tập trong một tổ chức rất khó lùng bắt, bóp cổ những nạn nhân đủ mọi lứa tuổi không đổ một giọt máu do làm lễ tế Thần Chết, và đã có thời người ta không thể

đào bới bất cứ một nơi nào trên miền đất này mà không thấy một thây người. Chính phủ

Anh đã ngăn chặn được khá nhiều những vụ giết người như thế nhưng cái hội ghê gớm ấy vẫn còn tồn tại và hoạt động.

Mười hai giờ giữa trưa, tàu đỗ ở Burhampour và Vạn Năng có thể mua ở đây với giá đắt như vàng một đôi giày hàm ếch dát ngọc giả, mà anh xỏ vào chân với một cảm giác hãnh diện ra mặt.

Hành khách ăn trưa vội vàng, và tàu lại đi đến ga Assurghur sau khi đã chạy một quãng ven bờ sông Tapty, con sông nhỏ này chảy vào vịnh Cambaye ở gần Surate.

Cũng nên nói rõ đầu óc Vạn Năng lúc này đang theo đuổi những ý nghĩ gì. Cho đến Bombay, anh cứ tưởng và có thể tưởng như mọi sự sẽ chấm dứt ở đây. Nhưng bây giờ, từ khi phóng vùn vụt qua Ấn Độ, thì đầu óc anh có sự thay đổi quay ngoắt lại. Anh nhanh chóng trở về với bản tính mình. Anh lại tìm thấy những ý nghĩ ngông cuồng thời trai trẻ, anh xem những kế hoạch của ông chủ là chuyện đứng đắn, anh tin là vụ đánh cuộc có thật, và do đó cũng tin ở cuộc đi vòng quanh thế giới này và ở thời hạn tối đa này không được vượt quá. Thậm chí anh cũng đã lo lắng đến những chậm trễ, những tai nạn có thể

bất ngờ xảy ra dọc dường. Anh cảm thấy như mình cũng tham dự vào vụ đánh cuộc, và rùng mình nghĩ rằng anh có thể làm hỏng nó vì cái trò ngốc nghếch không tha thứ được của anh hôm trước. Cho nên, không được phớt tỉnh như ông Fogg, anh cũng lo lắng hơn ông nhiều. Anh đếm đi đếm lại những ngày đã trôi qua, nguyền rủa những chặng tàu đỗ. Lên án con tàu chạy chậm và thầm trách ông Fogg đã không treo thưởng cho người thợ máy. Chàng trai trung hậu không biết rằng cái điều làm được trên tàu bể không làm được nữa trên xe lửa với tốc độ quy định.

34 Kâli: trong tôn giáo Ấn Độ là vợ của Shiva, nữ thần của sự sinh đẻ và chết chóc. Được miêu tả có nhiều tay, mặt đen, đeo chuỗi hạt tết bằng sọ người.

Về nhiều, con lọt tàu vào những đường hẻm của dãy núi Sutpour ngăn cách địa hạt Khandeish với địa hạt Bundelkund.

Ngày hôm sau, 22 tháng mười, có lần ngài Francis Cromarty hỏi giờ. Vạn Năng giở

đồng hồ ra xem trả lời là ba giờ sáng. Và quả thật, cái đồng hồ quả quýt trứ danh ấy luôn luôn lấy giờ theo kinh tuyến Greenwich, ở cách ngót bảy mươi bảy độ về phía tây, tất phải chậm đi và trên thực tế nó chậm bốn giờ.

Cho nên ngài Francis đính chính lại giờ của Vạn Năng, ngài trao đổi với anh điều nhận xét mà Fix cũng đã nói với anh. Ngài cố làm cho anh hiểu rằng anh phải chỉnh đồng hồ mình theo mỗi kinh tuyến mới, và vì anh luôn đi về phương đông, nghĩa là về phía mặt trời, cho nên cứ mỗi độ đi qua thì ngày lại ngắn đi bốn phút. Nhưng vô ích. Dù anh chàng bướng bỉnh có hiểu ra điều nhận xét của ngài thiếu tướng hay không anh vẫn khăng khăng không chịu vặn đồng hồ lên, cứ giữ mãi giờ Luân Đôn, vả lại đây cũng chỉ

là một thói tật vô tội chẳng hại gì cho ai.

Tám giờ sáng, còn mười lăm dặm đến ga Rothal thì con tàu dừng lại giữa một chỗ

rừng thưa rộng, ven rừng có vài nhà hai tầng và những túp lều công nhân. Bác xa trưởng đi đến trước các toa tàu nói:

“Xin mời hành khách xuống đây”.

Phileas Fogg nhìn ngài Francis Cromarty, ông cũng ngơ ngác không hiểu tại sao đỗ

tàu ở giữa một khu rừng me như vậy.

Vạn Năng ngạc nhiên không kém, anh chạy lao lên đường ray và trong chớp mắt đã trở về kêu lên.

– Ông chủ ơi, hết đường tàu rồi!

– Anh bảo sao? – Ngài Francis Cromarty hỏi

– Tôi muốn nói là tàu không chạy nữa!

Ngài thiếu tướng lập tức xuống tàu, Phileas Fogg theo ông không vội vã. Cả hai cùng nói với người xa trường

– Chúng ta đang ở đâu đây? – Ngài Francis Cromarty hỏi

– Ở xóm Kholby – bác xa trưởng trả lời.

– Tàu đỗ tại đây ư?

– Chắc thế. Đường sắt chưa làm xong…

– Sao! Chưa xong à?

– Vâng! Từ đây đến Allahabad còn một đoạn chừng năm mươi dặm chưa đặt ray, rồi từ Allahabad đường sắt mới lại tiếp tục.

– Vậy mà báo chí lại đưa tin con đường sắt này đã hoàn thành!

– Biết làm sao, báo cáo ngài sĩ quan, báo chí đã nhầm.

– Còn các ông thì bán vé từ Bombay đi Calcutta! – Ngài Francis Cromarty đã bắt đầu nóng mặt nói tiếp.

– Tất nhiên. – người xa trưởng đáp. – nhưng mọi hành khách đều biết rõ là họ phải tự

tìm lấy phương tiện đi từ Kholby liên Allahabad.

Ngài Francis Cromarty giận điên lên. Vạn Năng hẳn sẵn sàng nện chết lão xa trưởng mà thật ra lão cũng chẳng làm gì hơn được. Anh không dám nhìn ông chủ mình nữa.

– Ngài Francis ạ. – Ông Fogg bình thản nói – nếu ngài vui lòng, chúng ta sẽ tìm cách đến Allahabad.

– Ông Fogg, đây có phải là một sự chậm trễ vô cùng tai hại cho công việc của ông không?

– Không, thưa ngài Francis, điều này đã được tính trước.

– Sao! Ông đã biết là đường xe lửa…

– Biết sao được nhưng tôi biết là một trở ngại nào đó sớm muộn cũng xảy ra dọc đường. Thế nhưng chẳng có gì bị hỏng cả. Tôi đang có dư hai ngày có thể hy sinh. Chuyến tàu bể khởi hành từ Calcutta đi Hồng Kông trưa ngày 25. Hôm nay mới 22 và ta sẽ đến kịp Calcutta.

Với một câu trả lời chắc chắn đến thế thì không có gì phải bàn nữa.

Điều hiển nhiên là công trình đường sắt mới đặt tới điểm này. Báo chí cũng giống như

một số đồng hồ nào đó, có cái bệnh chạy nhanh, và họ đã loan báo quá sớm sự hoàn thành con đường sắt. Phần lớn hành khách đã biết đoạn đường đứt quãng này và khi xuống tàu, họ vội chiếm lấy các xe cộ đủ loại, trong làng, xe ngựa bốn bánh, xe bò kéo bằng bò có bướu, xe du lịch giống như những ngôi chùa lưu động, kiệu, ngựa, v.v… Bởi vậy ông Fogg và ngài Francis Cromarty sau khi tìm hỏi khắp làng đã phải trở về không.

“Tôi sẽ đi bộ”. Phileas Fogg nói.

Vạn Năng lúc này đã quay lại gặp ông chủ, anh nhăn mặt đầy ý nghĩa ngắm nghĩa đôi giầy hàm ếch đẹp đẽ nhưng yểu tướng của mình. May thay, anh vốn là con người lắm sáng kiến, và ngập ngừng một chút, anh nói:

– Thưa ông, hình như tôi đã tìm thấy một phương tiện vận tải.

– Phương tiện nào?

– Voi! Con voi của một người Ấn Độ ở cách đây trăm bước.

– Nào, ta đi xem voi, – ông Fogg đáp.

Năm phút sau, Phileas Fogg, ngài Francis Cromarty và Vạn Năng tới bên một túp lều ở kế một miếng đất có hàng rào cao bọc kín. Trong lều có một người Ấn Độ, và trong khu đất rào kín có một con voi. Theo yêu cầu của họ, người Ấn Độ đưa ông Fogg và hai ông bạn vào trong miếng đất rào.

Tại đây, họ đứng trước một con vật đang thuần hóa dở dang, mà người chủ của nó nuôi dạy không phải để thành con vật thồ, mà để thành con vật chọi. Với mục đích ấy ông ta bắt đầu làm thay đổi bản tính vốn hiền lành của con vật, để làm sao đưa dần nó lên tới cực điểm của cơn điên dại gọi là “musơ” trong tiếng Ấn Độ, và muốn vậy, ông nuôi nó trong ba tháng bằng đường với bơ. Cách rèn luyện ấy có vẻ khó mà đem lại hiệu quả mong muốn, nhưng nó vẫn được nhiều người chăn nuôi sử dụng thành công. Rất may cho ông Fogg là con voi này chỉ vừa mới được nuôi theo chế độ đó, và cơn “musơ”

vẫn còn chưa nổ ra.

Kiouni – tên con vật – cũng như tất cả mọi đồng loại của nó có thể đi nhanh trong suốt thời gian dài, và vì thiếu vật cưỡi nên Phileas Fogg quyết định dùng nó.

Nhưng voi là giống vật đắt tiền ở Ấn Độ vì ở đây chúng đã bắt đầu hiếm. Những con voi đực chỉ chúng mới thích hợp với những cuộc chọi voi ở rạp xiếc, càng được đặc biệt ưa chuộng. Những con vật này khi đã thuần hóa thì sinh sản rất ít đến nỗi người ta chỉ

có thể kiếm được chúng bằng săn bắt. Cho nên chúng được hưởng những săn sóc đặc biệt, và khi ông Fogg hỏi thuê con voi thì người Ấn Độ dứt khoát từ chối.

Ông Fogg cố nài và đặt một giá thuê cực đắt mười livrơ (250 phật lăng) một giờ. Từ

chối. Hai mươi livrơ? Từ chối nữa. Bốn mươi livrơ? Vẫn từ chối. Vạn Năng nảy người lên mỗi lần tăng giá. Nhưng người Ấn Độ không chịu mềm lòng.

Món tiền thế là lớn quá còn gì. Cứ cho là con voi đi đến Allahabad mất mười lăm giờ, nó đã đem lại cho chủ nó sáu trăm livrơ (15.000 phật lăng).

Phileas Fogg, không chút bốc đồng, bèn đề nghị với người Ấn Độ bán cho ông con vật và ngay thoạt đầu ông đặt giá một nghìn livrơ (25.000 phật lăng).

Người Ấn Độ không muốn bán! Có lẽ thằng vô lại đã đánh hơi thấy một vụ vớ bẫm.

Ngài Francis Cromarty kéo ông Fogg ra một nơi và khuyên ông nên nghĩ kỹ trước khi dấn thêm nữa. Phileas Fogg trả lời rằng ông ta không có thói quen hành động không suy nghĩ, rằng rốt rục đây là một vụ đánh cuộc hai vạn livrơ rằng con voi này cần cho ông và dù có phải trả đắt gấp hai mươi lần ông cũng sẽ có con voi đó.

Ông Fogg quay lại tìm người Ấn Độ, mà hai con mắt ti hý cháy phừng phừng những ngọn lửa thèm muốn để lộ rõ là đối với hắn chỉ có vấn đề giá cả. Phileas Fogg lần lượt đề

nghị một nghìn hai trăm livrơ rồi nghìn rưỡi rồi nghìn tám. Cuối cùng hai nghìn (50.000

phật lăng). Vạn Năng thường ngày mặt đỏ là thế cứ tái nhợt đi vì xúc động.

Đến hai nghìn livrơ, thằng cha Ấn Độ chịu thua.

– Xin thề với đôi giày hàm ếch của tôi – Vạn Năng kêu lên. – sao lại có người đi mua thịt voi với cái giá ghê gớm đến thế.

Ngã giá xong, chỉ còn việc tìm người dẫn dường. Việc này dễ hơn. Một anh thanh niên Parsi có khuôn mặt thông minh đến nhận làm. Ông Fogg chấp thuận và hứa trả công hậu hĩ, điều đó chỉ có thể làm trí thông minh của anh tăng lên gấp bội.

Con voi được dẫn đến và thắng bộ ngay tức khắc. Anh Parsi rất thành thạo nghề

“mahu”, nghĩa là nghề quản tượng. Anh trùm một miếng tải lên lưng voi và đặt ở hai bên sườn voi hai ghế có lưng tựa cũng không được đàng hoàng cho lắm.

Phileas Fogg lấy trong cái xắc trứ danh những tờ bạc giấy trả tiền voi cho người Ấn Độ. Quả thật dường như chúng được rút từ trong ruột Vạn Năng. Rồi ông Fogg mời Francis Cromarty cùng với ông đến ga Allahabad. Vị thiếu tướng nhận lời. Thêm một hành khách cũng chẳng làm con vật khổng lồ này phải mệt nhọc.

Lương thực được mua ở Kholby. Ngài Francis Cromarty ngồi vào một ghế. Phileas Fogg ngồi ghế bên kia. Vạn Năng ngồi xoạc cẳng trên miếng tải trùm lưng voi giữa chủ

mình và ngài thiếu tướng. Anh Parsi vắt vẻo trên con voi và đến chín giờ thì con vật rời xóm nhỏ dấn sâu vào khu rừng gồi35 rập rạp theo con đường ngắn nhất.

35 Nguyên tác forêt de latanier, latanier còn được gọi là cây lá gồi. Một loại cây đặc trưng vùng trung du, được trồng nơi khô ráo, nhiều ánh nắng.

XII – Phileas Fogg và các bạn mình mạo hiểm qua rừng Ấn Độ

như thế nào và những chuyện gì đã xảy ra từ đó

Người dẫn đường, để đi tắt, bỏ lại phía bên phải lối đi cùng con đường sắt đang xây dở. Lối đi này bị vặn vẹo rất nhiều bởi những nhánh núi ngang dọc của dãy núi Vindhias, không theo đường ngắn nhất có lợi cho Phileas Fogg. Anh Parsi, rất thông thuộc đường đi lối lại vùng này, có ý định rút ngắn khoảng hai mươi dặm bằng cách cắt ngang quãng rừng và mọi người chỉ còn biết tin vào anh ta.

Phileas Fogg và ngài Francis Cromarty ngồi thụt đến tận cổ trong chiếc ghế dựa của họ, bị xóc mạnh bởi nước kiệu cứng nhắc của con voi mà người quản tượng thúc phải phóng nhanh. Nhưng họ chịu đựng tình thế với cái vẻ tỉnh khô rất Ănglê, vả lại họ cũng ít nói chuyện và hầu như không trông thấy nhau.

Còn Vạn Năng, ngồi vắt vẻo trên lưng con vật và trực tiếp chịu những cú lắc đi lắc lại, anh rất chú ý đề phòng, theo lời dặn của chủ không dại gì đặt lưỡi giữa hai hàm răng để bị nghiến đứt phăng. Chàng trai trung hậu khi bị ném lên cổ voi, khi bị giạt xuống mông voi làm trò nhào lộn như anh hề nhảy trên một bàn nhún. Nhưng anh pha trò, anh cười đùa giữa những cú nhảy lật mình, và thỉnh thoảng anh lại rút trong xắc ra một miếng đường mà con Kiouni thông minh đớp ngay ở miệng vòi, trong khi vẫn không ngừng nước kiệu đều đặn của nó.

Đi được hai tiếng thì người dẫn đường cho voi dừng lại nghỉ một giờ. Con vật nhai nghiến ngấu những cành lá và cây non sau khi đã đi giải khát ở một đầm nước gần đó.

Ngài Francis Cromarty không phàn nàn về đợt nghỉ chân này. Ông đã mệt nhừ. Ông Fogg thì có vẻ khỏe khoắn như vừa bước ra khỏi giường ngủ.

– Ông này mình đồng da sắt chắc! – vị thiếu tướng vừa nói vừa nhìn ông thán phục.

– Thưa, sắt luyện đấy ạ. – Vạn Năng đáp, anh đang chuẩn bị một bữa ăn trưa sơ sài.

Đến trưa, người dẫn đường ra hiệu khởi hành. Chẳng bao lâu quang cảnh miền này mang một vẻ rất hoang dại. Sau những khu rừng lớn tiếp đến những cánh rừng me và cọ

lùn mà người ta chặt hàng năm rồi những bình nguyên rộng khô cằn lởm chởm những cây còn xơ xác và rải rác những tảng đá hoa cương lớn. Tất cả miền thượng du Bundelkund ít người qua lại ấy là nơi ở của một cư dân cuồng tín, đã tiêm nhiễm lâu đời những tục lệ khủng khiếp nhất của Ấn Độ giáo. Nền thống trị của người Anh không thể

chính thức thiết lập trên một địa hạt nằm dưới ảnh hưởng của các vương hầu Ấn Độ và càng khó vào lọt được những hang ổ hiểm trở của họ trong vùng núi Vindhias.

Nhiều lần, các vị khách cưỡi voi trông thấy những tên người Ấn Độ dữ tợn, họ vung tay giận dữ khi thấy con voi chạy nhanh qua. Vả chăng, anh Parsi luôn tìm cách tránh họ, anh cho rằng gặp những loại người này nguy hiểm. Ban ngày hôm ấy họ nhìn thấy ít thú

vật, chỉ có vài con khi vừa trốn chạy vừa làm đủ mọi trò vặn vẹo và nhăn nhó khiến Vạn Năng rất thích.

Trong nhiều ý nghĩ ám ảnh Vạn Năng, có một ý nghĩ làm anh chàng lo ngại. Ông Fogg sẽ giải quyết con voi này như thế nào khi đến ga Allahabad. Ông có đem nó đi theo không? Không thể! tiền vận tải thêm vào tiền mua sẽ khiến nó thành một con vật khuynh gia bại sản. Ông sẽ bán nó đi hay sẽ trả tự do cho nó? Con vật đáng yêu này xứng đáng để người ta coi trọng nó. Nếu may ra mà ông Fogg lại làm quà cho anh, cho chính anh Vạn Năng, thì anh sẽ rất lúng túng. Ý nghĩ ấy không khỏi làm anh bận tâm mãi.

Đến tám giờ, ngọn núi lớn nhất của dãy núi Vindhias đã vượt qua và các hành khách ngồi nghỉ ở chân sườn núi phía bắc, trong một ngôi nhà hai tầng đổ nát.

Chặng đường ngày hôm nay đã được khoảng hai mươi lăm dặm và cũng còn chừng ấy nữa thì đến ga Allahabad.

Trời về đêm lạnh. Bên trong ngôi nhà đổ nát, anh Parsi vun cành khô nhóm lửa, hơi ấm tỏa ra làm mọi người rất dễ chịu. Bữa ăn tối có thực phẩm mua ở Kholby. Các du khách mệt nhoài và đói ngấu ăn ngon lành. Câu chuyện bắt đầu với vài câu nói nhát gừng, chẳng bao lâu kết thúc bằng những tiếng ngáy vang lên. Người dẫn đường thức canh Kiouni, nó ngủ đứng, tựa mình vào một thân cây lớn.

Không có chuyện gì xảy ra đêm hôm ấy. Vài tiếng gầm của những con tiểu báo36 và con báo đôi khi khuấy rối cảnh tĩnh mịch hòa với những tiếng cười nhạo the thé của lũ

khỉ. Nhưng những đám thú dữ chỉ một mực kêu hoài mà không biểu thị hành động gì thù địch với các vị khách của ngôi nhà đổ nát. Ngài Francis Cromarty ngủ mê man như

một người lính dũng cảm đã chiến đấu mệt nhoài. Vạn Năng, trong một giấc ngủ xáo động, lại mơ thấy những cú ngã bổ chửng ban ngày. Còn ông Fogg thì ngủ yên chẳng khác gì đang ở trong ngôi nhà yên tĩnh phố Saville.

Sáu giờ sáng, đoàn người lại lên đường. Người dẫn đường hy vọng đến ga Allahabad ngay chiều hôm ấy. Nếu thế thì ông Fogg sẽ chỉ mất có một phần số bốn mươi tám giờ

đã tiết kiệm được từ buổi bắt đầu chuyến viễn du.

Họ xuống những quãng đường dốc cuối cùng của dãy núi Vindhias. Kiouni đã lấy lại nước đi nhanh của nó. Vào khoảng trưa, người dẫn đường đi vòng quanh làng Kallenger bên bờ sông Cani, một nhánh nhỏ của sông Hằng Hà. Anh vẫn cứ tránh những nơi có người ở, tự cảm thấy an toàn hơn trên những quãng đồng không mông quạnh này là những vùng đất thấp đầu tiên của lưu vực con sông lớn. Ga Allahabad còn cách chưa đây mười hai dặm nữa phía đông bắc. Họ nghỉ chân dưới một khóm chuối, thưởng thức 36 Guépard: một giống báo nhỏ, mình dài khoảng 73cm không kể đuôi, chạy rất nhanh có thể tới 100 km/giờ, thường ở các khu rừng Châu Phi và Châu Á.

những quả chuối mà họ hết lời ca ngợi là cũng lành như bánh mì, “cũng thơm ngon như

kem sữa”.

Đến hai giờ, người dẫn đường đi vào một khu rừng rậm mà anh sẽ phải xuyên qua trên một quãng đường dài nhiều dặm. Anh thích chọn đường rừng khuất nẻo như thế

mà đi. Dẫu sao thì cho đến nay anh chưa bị một cuộc đụng độ tai hại nào và cuộc hành trình có vẻ như sắp hoàn thành yên ổn thì con voi bỗng dừng lại, biểu lộ vài dấu hiệu nghi ngại.

Lúc ấy là bốn giờ.

– Cái gì đấy? – Ngài Francis Cromarty hỏi, nhổm đầu lên khỏi cái ghế tựa của mình.

– Báo cáo ngài sĩ quan, không rõ ạ – Anh Parsi đáp, tai lắng nghe một tiếng rì rầm mà hô vọng đến qua vòm lá dày.

Một lúc sau, tiếng rì rầm ấy dễ nhận ra hơn. Nó có vẻ như một cuộc hòa tấu còn ở xa lắm, của những giọng người và giọng kèn đồng.

Vạn Năng căng hết tai mắt ra nghe ngóng. Ông Fogg kiên nhẫn đợi không nói không rằng.

Anh Parsi nhảy xuống đất cột voi vào một thân cây và lao vào quãng rừng rậm nhất.

Vài phút sau anh trở lại nói:

“Một đám rước Bà-la-môn đang tiến về hướng này. Tốt nhất ta nên tránh mặt họ”.

Người dẫn đường tháo voi dắt nó vào một chỗ rừng rậm, và căn dặn các hành khách đừng xuống đất. Bản thân anh sẵn sàng nhảy phốc lên mình voi nếu cần phải trốn chạy.

Nhưng anh cho rằng đám tín đồ sẽ đi qua mà không thấy anh vì anh đã được vòm lá dày hoàn toàn che khuất.

Hợp âm hỗn độn của những tiếng người và tiếng nhạc cụ đến gần. Những tiếng hát đều đều hòa với tiếng trống và tiếng chũm chọe. Chẳng bao lâu hàng đầu đám rước hiện ra dưới vòm cây cách chỗ ông Fogg và các bạn ông khoảng năm mươi bước. Nhìn qua cành lá, họ dễ dàng nhận rõ những thành phần kỳ lạ của đám lễ tôn giáo này.

Trên hàng đầu, các giáo sĩ đội mũ lễ và bận áo chùng trang sức lòe loẹt. Đi vây quanh họ là đàn ông, đàn bà, trẻ con ê a một giọng tụng kinh ảo não được điểm đều đều bởi những tiếng trống và chũm choẹ. Đằng sau họ, một pho tượng gớm ghiếc hiện ra trên một cái xe có bánh to mà nan hoa và vành bánh kết hình những con rắn quấn vào nhau, được kéo bởi hai cặp bò có bướu phủ vải trùm lưng sặc sỡ. Pho tượng ấy có bốn tay, mình sơn màu đỏ thắm, mắt long lên dữ tợn, tóc rối bù, lưỡi thè lè, môi tô đỏ bằng nước lá móng và lá trầu không. Cổ pho tượng quấn một vòng đeo cổ kết bằng những đầu lâu người, quanh sườn thắt một thắt lưng bằng những bàn tay bị chặt đứt. Pho tượng đứng trên thây một người khổng lồ bị đánh ngã gục và cụt đầu.

Ngài Francis Cromarty đã nhận ra pho tượng đó.

– Nữ thần Kâli, – ông lẩm bẩm, – nữ thần của tình yêu và cái chết.

– Của cái chết, tôi đồng ý nhưng của tình yêu thì không đời nào! – Vạn Năng nói. –

Con mụ gớm khiếp này!

Anh Parsi ra hiệu bảo anh im.

Chung quanh pho tượng vùng vẫy, múa may, quằn quại một tốp đạo sĩ khổ hạnh già, trên ngưới vẽ ngoằn nghèo những sọc vàng màu hoàng thổ, khắp mình đầy vết rạch hình chữ thập máu rỉ ra từng giọt, đó là những con người ngu ngốc bị ma làm quỷ ám, thậm chí trong những lễ lớn của Ấn Độ còn lao mình vào dưới bánh xe của xa giá thần Jaggernaut.

Đằng sau họ vài người Bà-la-môn bận quần áo phương đông hết sức lộng lẫy, kéo lê một thiếu phụ đứng không vững nữa.

Người thiếu phụ ấy còn trẻ, da trắng như một phụ nữ Châu Âu. Đầu, cổ, vai, tai, cánh tay, bàn tay, ngón chân cô ta đeo đầy đồ trang sức, những vòng cổ, vòng tay, hoa tai và nhẫn. Một áo dài dát vàng, bên ngoài phủ một tấm vải thưa rất mỏng, làm nổi lên những đường cong của thân mình cô ta.

Theo sau người thiếu phụ ấy, một cảnh trái ngược đập vào mắt, những vệ sĩ kiếm trần giắt lưng và đeo súng lục dài nạm vàng bạc, khiêng một thây người đặt trên một cái kiệu.

Đó là thây một ông già bận trang phục vương hầu sang trọng mang trên mình như

khi còn sống, cái khăn vấn đầu dát ngọc, cái áo dài dệt bằng lụa và vàng, cái thắt lưng bằng vải casơmia37 gắn kim cương và những phù hiệu tuyệt đẹp của dòng họ vương hầu Ấn Độ.

Rồi đi sau cùng đám rước là các nhạc công và một đội hậu vệ gồm những người cuồng tín và tiếng kêu la đôi khi át cả tiếng ầm ĩ đinh tai váng óc của kèn trống.

Ngài Francis Cromarty nhìn tất cả cảnh tượng long trọng ấy với một vẻ buồn rầu đặc biệt, và quay sang nói với người dẫn đường:

“Một xátti!”38

Anh Parsi gật đầu và đặt một ngón tay lên miệng. Đám rước dài diễu qua chậm chạp dưới vòm cây và chẳng bao lâu những hàng cuối cùng của nó mất hút trong rừng sâu.

Những tiếng hát tắt dần. Còn vài tiếng kêu ré lên từ xa vang lại và cuối cùng thay cho tất cả cảnh náo nhiệt ấy là sự vắng lặng như tờ.

37 Một thứ vải mỏng dệt bằng lông dê ở Casơmi (Cachemire), một hang của Ấn Độ. Casơmia ở vùng biên giới đông bắc Ấn Độ, có một loại dê quý mà lông ở cổ rất nhẹ, mịn và ấm được dùng làm những áo choàng và khăn quàng nổi tiếng trên thế giới.

38 Sutty (suttee): một tục lệ Ấn Độ xưa, buộc người đàn bà góa chết theo chồng, tự thiêu trên giàn hỏa.

Phileas Fogg đã nghe được cái tiếng ở miệng ngài Francis Cromarty thốt lên và khi đám rước vừa đi khuất ông hỏi ngay:

– “Xátti” là cái gì?

– Ông Fogg ạ. – viên thiếu tướng đáp. – “xátti” là một lễ tế thần bằng mạng người, nhưng một lễ tế thân tự nguyện. Người đàn bà mà các ngài vừa trông thấy sẽ bị thiêu sống ngày mai khi trời sáng.

– Chà! Những tên vô lại! – Vạn Năng thốt lên, không ghìm được một tiếng kêu phẫn nộ.

– Còn cái thây kia? – Ông Fogg hỏi.

– Đó là thây ông hoàng chồng bà ta. – người dẫn đường trả lời, một vương hầu độc lập xứ Bundelkund.

– Sao thế nhỉ. – Phileas Fogg lại nói, trong giọng nói không hề lộ ra một chút xúc động nào. – những tục lệ dã man ấy sao vẫn còn tồn tại ở Ấn Độ mà người Anh không triệt đi được ?

– Trên phần lớn đất đai Ấn Độ, – ngài Francis Cromarty đáp, – những lễ tế mạng ấy không còn nữa nhưng ở những vùng hoang vu này thì chúng ta không có ảnh hưởng gì, và nhất là ở địa hạt Bundelkund này. Tất cả triền núi phía bắc dãy Vindhias là nơi diễn ra những vụ giết người cướp của liên miên.

– Khổ thân bà ấy! – Vạn Năng lẩm bẩm, – bị thiêu sống!

– Phải, – viên thiếu tướng lại nói, – thiêu sống, và nếu không, thì các bạn không thể

tưởng tượng cô ta sẽ bị các người thân thuộc dồn vào tình trạng khốn khổ như thế nào.

Người ta sẽ cạo trọc đầu cô ta, người ta sẽ nuôi cô sống vất vưởng bằng vài nắm gạo, người ta sẽ hắt hủi cô, cô ta sẽ bị xem như một vật nhơ bẩn và sẽ chết trong xó xỉnh nào đó như một con chó ghẻ. Cho nên viễn cảnh một cuộc sống kinh tởm như thế thường đẩy những con người khốn khó ấy đến cực hình hơn là tình yêu hoặc lòng cuồng tín tôn giáo.

Tuy vậy cũng có khi sự hy sinh quả thật là tự nguyện, và chính phủ phải kiên quyết can thiệp mới ngăn được. Vậy đó, vài năm trước đây khi tôi ở Bombay, một người vợ goá còn trẻ đến xin ông thống đốc cho phép được tự thiêu cùng với thây chồng mình. Hẳn các bạn cũng nghĩ rằng tất nhiên là ông thống đốc từ chối. Thế là người đàn bà goá rời thành phố đến trốn trên lãnh địa một vương hầu độc lập và ở đó bà ta làm trọn nghĩa vụ hy sinh của mình.

Trong khi viên thiếu tướng kể chuyện, người dẫn đường gật gù xác nhận, và khi chuyện kể xong, anh nói:

– Lễ tế thần sáng mai không phải là tự nguyện.

– Sao anh biết?

– Đó là một chuyện mà bàn dân thiên bạ ở Bundelkund này ai cũng rõ. – người dẫn đường đáp.

– Mà sao con người xấu số này không thấy tỏ vẻ gì kháng cự, – ngài Francis Cromarty nhận xét.

– Đó là vì bà ta đã bị làm cho say bằng khói cây gai và khói thuốc phiện.

– Nhưng họ dẫn cô ấy đi đâu?

– Đến chùa Pillaji, cách đây hai dặm. Bà ta sẽ ở đó đêm nay, để đợi giờ làm lễ tế thần.

– Thế buổi lễ ấy tiến hành bao giờ?

– Ngày mai, khi trời vừa rạng sáng.

Đáp xong người dẫn đường đưa voi ra khỏi chỗ rừng rậm và leo lên cổ con vật. Nhưng đúng lúc anh sắp lùa voi đi bằng một kiểu huýt sáo riêng thì ông Fogg ngăn anh lại và nói với Francis Cromarty:

– Hay là chúng ta cứu người đàn bà kia?

– Cứu người đàn bà ấy ư, ồ ông Fogg ơi! – Vị thiếu tướng kêu lên.

– Tôi còn dư được mười hai tiếng đồng hồ. Tôi có thể dành nó cho việc này.

– Chà! ông quả là một tấm lòng vàng! – Ngài Francis Cromarty nói.

– Đôi khi. – Phileas Fogg giản dị đáp lại. – Khi tôi có thời giờ.

XIII – Vạn Năng một lần nữa chứng minh rằng số mệnh ủng hộ

những người táo bạo như thế nào

Kế hoạch của họ thật là táo bạo, đầy dẫy khó khăn, không thể thực hiện được cũng nên. Ông Fogg có thể phải hy sinh tính mạng hoặc ít nhất là tự do và do đó hy sinh cả

thành công của cuộc viễn du, nhưng ông không do dự. Vả lại ông thấy ở ngài Francis Cromarty một người cộng sự rất quan tâm.

Còn với Vạn Năng, anh sẵn sàng, người ta cứ việc sử dụng anh. Ý kiến ông chủ làm anh hào hứng. Anh cảm thấy một trái tim, một tâm hồn dưới cái vỏ ngoài băng giá ấy.

Anh bắt đầu thấy yêu mến Phileas Fogg.

Còn lại người dẫn đường. Anh ta sẽ định thế nào trong việc này? Liệu anh có đứng về phía những người Ấn Độ không? Nếu không tranh thủ được sự hợp tác của anh, ít ra cũng phải nắm chắc là trung lập.

Ngài Francis Cromarty đặt thẳng vấn đề với anh.

– Thưa ngài sĩ quan. – Người dẫn đường đáp. – Tôi là người Parsi, và người đàn bà kia là người Parsi. Tôi sẵn sàng theo các ngài.

– Tốt lắm, anh bạn dẫn đường ạ. – ông Fogg đáp.

– Tuy nhiên, xin ngài biết cho rằng – anh Parsi lại nói. – chúng ta không chỉ liều mạng mà thôi đâu, mà còn có thể bị những cực hình khủng khiếp, nếu ta bị bắt. Vậy đó các ngài thử xét xem.

– Xét rồi, – ông Fogg đáp. – Theo tôi thì chúng ta phải đợi đến đêm mới hành động được.

– Tôi cũng nghĩ như vậy, – người dẫn đường trả lời.

Anh bạn Ấn Độ tốt bụng ấy bèn cho biết vài chi tiết về nạn nhân. Đó là một phụ nữ

Ấn Độ đẹp nổi tiếng, người Parsi, con một gia đình thương gia giàu có ở Bombay. Cô ta đã thu nhận được ở thành phố này một nền giáo dục hoàn toàn Anh và căn cứ vào phong thái của cô, vào học thức của cô, người ta có thể nhầm tưởng là một phụ nữ Châu Âu. Cô ta tên là Aouda.

Mồ côi cha mẹ, cô bị ép gả cho lão vương hầu già xứ Bundelkund. Ba tháng sau, cô trở thành một bà góa. Biết rõ số phận đang đợi mình, cô chạy trốn, rồi bị bắt lại ngay, và những họ hàng thân thuộc của vương hầu vẫn muốn cho cô chết, biết cô phải chịu cực hình này, mà xem ra cô sẽ không tài nào thoát khỏi.

Câu chuyện ấy chỉ khiến ông Fogg và các bạn ông càng thêm quyết tâm trong ý định cao thượng của họ.

Họ quyết định cho người dẫn đường đánh voi đến gần chùa Pillaji, càng gần càng tốt.

Nửa giờ sau, họ dừng lại trong một cánh rừng cách chùa năm trăm bước: từ đây không nhìn thấy chùa, nhưng tiếng gào rú của đám dân cuồng tín nghe vẫn rõ.

Bây giờ họ bàn cách làm sao tới được chỗ nạn nhân. Người dẫn đường biết ngôi chùa Pillaji này, anh quả quyết là người thiếu phụ bị giam trong đó. Liệu có thể lọt vào trong ấy qua một cửa nào đó khi cả bầy đã chìm đắm trong giấc ngủ mê mệt, hay là phải đào một lỗ chui qua tường? Đó là điều chỉ có thể quyết định khi lâm sự và ngay tại chỗ.

Nhưng điều chắc chắn là cuộc đánh tháo cho người thiếu phụ phải tiến hành ngay đêm nay, chứ không đợi trời sáng, khi nạn nhân đã bị đem ra hành hình. Vào lúc ấy, không một sự can thiệp nào của con người có thể cứu cô được nữa.

Ông Fogg và các bạn đợi đến đêm. Khi trời vừa tối vào khoảng sáu giờ chiều, họ tiến hành trinh sát quanh ngôi chùa. Những tiếng kêu thét cuối cùng của các đạo sĩ khổ hạnh lúc này đã im bặt. Theo tục lệ của họ, những người Ấn Độ ấy hẳn đã chìm đắm trong cơn say mê mệt vì nước “hang”, một thứ nước thuốc phiện pha với nước cây gai nấu, và biết đâu ta chẳng có thể luồn lách qua đám người ấy vào đến tận điện thờ.

Anh Parsi dẫn ông Fogg, ngài Francis Cromarty và Vạn Năng tiến lên không tiếng động xuyên qua rừng. Sau mười phút bò trườn dưới những cành bụi rậm rạp, họ đến bên bờ một con sông nhỏ, và tại đây, dưới ánh sáng yếu ớt của những cây thuốc sắt cháy bằng nhựa cây ở đầu ngọn đuốc, họ trông thấy một đống gỗ xếp cao lên. Đó là giàn hỏa thiêu, bằng bạch đàn quý và đã được tẩm một thứ dầu thơm. Trên cùng giàn hỏa thiêu đặt nằm cái thây ướp hương vị của vương hầu, cái thây này rồi sẽ được thiêu cùng với người vợ góa của ông ta. Cách giàn hỏa thiêu một trăm bước nổi lên ngôi chùa, với những ngọn tháp cao xuyên qua vòm cây trong bóng tối.

“Lại đây” Người dẫn đường khẽ nói.

Và càng thận trọng hơn, anh lặng lẽ luồn qua cỏ rậm, các bạn đồng đội bám theo sau.

Cảnh tịch mịch chỉ còn bị khuấy động bởi tiếng gió rì rào trong cành lá.

Chẳng bao lâu người dẫn đường dừng lại ở đầu một quãng rừng thưa. Vài ngọn đuốc nhựa cây chiếu sáng nơi này. Mặt đất la liệt những tốp người ngủ mê mệt trong cơn say.

Người ta tưởng như một bãi chiến trường ngổn ngang xác chết. Đàn ông, đàn bà, trẻ con tất cả nằm hỗn độn. Đây đó một vài người say rượu còn rên hừ hừ.

Ở phía sau, giữa đám cây rậm rạp, ngôi đền Pillaji đứng mờ mờ. Nhưng người dẫn đường vô cùng thất vọng vì các vệ sĩ của vương hầu, dưới ánh sáng những cây đuốc mù khói, đứng gác các cửa ra vào và đi đi lại lại, kiếm tuốt trần. Người ta có thể phỏng đoán rằng bên trong đền các giáo sĩ cũng thức.

Anh Parsi không tiến xa hơn nữa. Anh đã nhận thấy không thể xông liều vào đền và anh lại dẫn các bạn quay ra.

Phileas Fogg và ngài Francis Cromarty cũng đã hiểu như anh là họ không thể hy vọng gì ở phía này.

Họ dừng lại và thì thầm trao đổi với nhau.

– Đợi đã; – viên thiếu tướng nói. – mới có tám giờ và có khả năng là những lính gác kia buồn ngủ rũ ra cũng sẽ lăn quay ra ngủ.

– Phải đấy, có thể lắm, – anh Parsi đáp lại.

Thế là Phileas Fogg và các bạn nằm dài dưới một gốc cây và đợi. Họ thấy thời gian sao mà lâu thế. Người dẫn đường thỉnh thoảng để họ nằm đấy bỏ ra quan sát bìa rừng.

Các vệ sĩ của vương hầu vẫn đứng gác dưới ánh đuốc bập bùng, và một ánh sáng lờ mờ

lọt qua các cửa sổ của ngôi chùa.

Họ đợi như vậy đến nửa đêm, tình hình không có gì thay đổi. Phía ngoài vẫn bị canh gác như vậy. Rõ ràng là không thể trông đợi bọn lính gác ngủ thiếp đi. Chắc hẳn bọn này không được uống nước “hang” nên không say. Vậy thì phải hành động theo cách khác và khoét ngạch mà lọt vào chùa. Còn lại vấn đề phải biết xem các giáo sĩ canh gác nạn nhân có cẩn thận như bọn lính gác cổng đền hay không.

Sau một lần bàn bạc cuối cùng, người dẫn đường cho rằng đã đến lúc đi được rồi.

Ông Fogg, ngài Francis và Vạn Năng theo sau anh. Họ phải đi vòng vèo khá lâu để đến được sau lưng ngôi chùa.

Vào khoảng mười hai giờ rưỡi đêm, họ đến chân tường mà không gặp một ai. Phía này không đặt trạm gác nào, nhưng cũng có thể nói rất đúng là hoàn toàn không có cửa sổ và cửa ra vào.

Đến tối mịt. Mặt trăng hạ tuần vừa khuất phía chân trời chồng chất những đám mây lớn. Rừng cây cao càng làm bóng tối thêm dày đặc.

Nhưng đến được chân tường chưa phải đã xong việc, còn phải khoét một lỗ qua tường. Để làm việc này. Phileas Fogg và các bạn ông hoàn toàn chỉ có loại dao con bỏ túi.

Rất may làm sao, tường vách ngôi đền bằng gạch lẫn với gỗ, cho nên chọc thủng cũng không khó lắm. Viên gạch đầu tiên đã rỡ ra được, thì những viên khác cũng dễ dàng rỡ

theo.

Họ bắt tay vào việc, cố gắng gây càng ít tiếng động càng hay. Anh Parsi và Vạn Năng mỗi người một đầu hì hục nậy gạch để khoét cho được một lỗ rộng trên sáu mươi phân39.

Công việc đang tiến triển thì một tiếng kêu ré lên trong đền và hầu như ngay tức khắc những tiếng kêu khác đáp lại ở bên ngoài.

39 Nguyên văn: “rộng hai piê”. Một piê (pied) là một đơn vị đo lường cũ bằng 0,3248m.

Vạn Năng và người dẫn đường ngừng tay đào. Họ đã bị bắt chộp rồi chăng? Báo động chăng? Sự thận trọng sơ đẳng nhất cũng buộc họ phải rút lui và cả Phileas Fogg với ngài Francis Cromarty cũng rút theo. Họ lại thu mình ẩn trong rừng rậm đợi cho hết báo động, nếu quả là báo động, và sẵn sàng đến lúc ấy trở lại công việc của họ.

Nhưng – một trắc trở tai hại – lính gác xuất hiện sau lưng ngôi chùa và chốt ngay tại đó khiến không ai có thể tiến gần được nữa.

Không bút nào tả xiết nỗi thất vọng của bốn người này bị chặn đứng trong công việc của họ. Giờ đây họ không thể lọt vào chỗ nạn nhân nữa, thì làm sao mà cứu được bà ta?

Ngài Francis Cromarty hậm hực, Vạn Năng tức điên lên và người dẫn đường phải khó khăn mới ghìm giữ được anh. Ông Fogg lạnh như tiền chờ đợi, không biểu lộ một tình cảm nào ra ngoài mặt.

– Tẩu vi thượng sách thôi chứ? – vị thiếu tướng khẽ nói.

– Đi thôi, – người dẫn đường đáp.

– Khoan đã, – Fogg nói. – Chỉ cần làm sao ngày mai tôi có mặt ở Allahabad trước mười hai giờ trưa.

– Nhưng ông còn hy vọng cái gì? – ngài Francis Cromarty đáp. – Vài giờ nữa thì trời sáng và…

– Cơ hội đã lỡ có thể lại xuất hiện vào phút chót.

Vị thiếu tướng hẳn là muốn đọc được trong đôi mắt của Phileas Fogg.

Vậy thì cái ông người Anh lạnh lùng này trông mong ở cái gì? Hay là ông ta muốn vào giữa lúc hành hình, xông đến bên người thiếu phụ và công khai cướp bà khỏi tay lũ

đao phủ?

Đó quả là một sự điên rồ và làm sao tin được con người này lại điên đến mức ấy? Dẫu vậy ngài Francis Cromarty cũng bằng lòng chờ đợi cho đến khi kết thúc màn kịch khủng khiếp này. Nhưng người dẫn đường không để các bạn anh ẩn nấp tại đây và anh lại dẫn họ quay về phía trước quãng rừng thưa. Ở nơi này, nấp trong một bụi cây, họ có thể quan sát những tốp người đang ngủ.

Trong khi ấy thì Vạn Năng, vắt vẻo trên những cành cây cao nhất, nghiền ngẫm một ý nghĩ thoạt đầu vụt qua óc anh như một tia chớp, để rồi cuối cùng khắc sâu vào tâm trí.

Thoại đầu anh tự nhủ: “Điên à!” nhưng bây giờ thì anh nhắc đi nhắc lại: “Nói cho cùng sao lại không nhỉ? Đây là một cơ hội, có lẽ là duy nhất đối với những bọn ngu muội như thế này!…”

Dẫu sao thì Vạn Năng cũng không dãi bầy ý tưởng của mình theo cách nào khác, nhưng không chậm trễ, và mềm mại như một con rắn anh trườn xuống những cành cây thấp mà đầu cành trĩu xuống mặt đất.

Thời gian trôi qua, và chẳng bao lâu bầu trời tối đen có pha đôi sắc nhạt báo hiệu bình minh sắp đến. Tuy vậy bóng tối vẫn còn dày đặc.

Già hành hình đã đến. Như có một cuộc hồi sinh trong cái đám đông đang ngủ mê mệt ấy… Tốp này tốp khác náo nhiệt lên. Chiêng trống inh ỏi. Những tiếng hát và tiếng hò la ầm ĩ. Sắp đến giờ người đàn bà xấu số phải lìa đời.

Thật vậy, các cửa chùa đã mở. Một luồng ánh sáng chói hơn từ bên ngoài ùa ra. Ông Fogg và ngài Francis Cromarty có thể trông thấy nạn nhân được chiếu sáng rực, do hai giáo sĩ lôi ra ngoài. Họ còn thấy hình như người đàn bà khốn khổ do một bản năng tự vệ

tối cao đánh thức dậy qua cơn say tê mê, cố vùng vẫy thoát khỏi tay bọn đao phủ. Trái tim ngài Francis Cromarty tưởng muốn nảy ra khỏi lồng ngực, và bàn tay ngài co quắp nắm lấy bàn tay của Phileas Fogg, cảm thấy bàn tay ấy đang cầm một con dao mở lưỡi.

Lúc này đám đông rung rung chuyển động. Người thiếu phụ lại rơi vào tình trạng hôn mê do khí cây gai gây ra. Cô ta đi giữa những đạo sĩ khổ hạnh, họ vừa áp giải cô vừa la thét những lời thần chú.

Phileas Fogg và các bạn trà trộn vào những hàng cuối của đám đông theo cô ta.

Ba phút sau, họ đến bờ sông và dừng lại cách giàn hỏa thiêu chưa đầy năm mươi bước, trên đó đang đặt cái nằm cái thây vị vương hầu. Trong cảnh tranh tối tranh sáng, họ trông thấy kẻ bị nạn hoàn toàn bất động nằm bên thây chồng mình.

Rồi một cây duốc dí vào, và giàn gỗ tẩm dầu lập tức cháy bùng lên.

Ngài Francis Cromarty và người dẫn đường phải ghìm ngay Phileas Fogg lại khi ông lao về phía giàn lửa thiêu trong một phút điên cuồng cao cả…

Nhưng Phileas Fogg vừa ẩy đươc họ ra, thì đột nhiên cảnh tượng đã thay đổi. Một tiếng kêu khiếp đảm rú lên. Tất cả đám đông ấy nằm phục xuống đất, bàng hoàng kinh hãi.

Vị vương hầu già vậy là không chết, người ta trông thấy ông bất thình lình đứng dậy, như một bóng ma, bế người thiếu phụ đứng lên trong tay mình, bước xuống giàn hỏa thiêu giữa những cuộn khói mịt mù khiến ông mang một hình hài quái đản.

Các đạo sĩ khổ hạnh, các vệ binh, các giáo sĩ bị một cơn khủng khiếp bất thần, cứ phủ

phục chết dí tại chỗ, không dám ngước mắt lên nhìn một điều kỳ diệu đến thế!

Nữ nạn nhân nằm bất động trong những cánh tay lực lưỡng mang cô ta, nom nhẹ như

lông hồng. Ông Fogg và ngài Francis Cromarty vẫn đứng nhìn. Anh Parsi cúi đầu, và Vạn Năng chắc hẳn cũng không kém phần kinh ngạc!…

Con người hồi sinh ấy cứ đi như thế đến gần chỗ ông Fogg và ngài Francis Cromarty, và tới đây, ông ta buông một lời cụt lủn:

“Chuồn thôi!…”

Đó chính là Vạn Năng đã lén đến giàn hỏa thiêu giữa làn khói dày đặc! Đó là Vạn Năng lợi dụng lúc trời còn tối đen đã cướp người thiếu phụ khỏi tay thần chết! Đó là Vạn Năng, đóng vai kịch của mình thật táo tợn và may mắn, đã bước đi giữa nỗi kinh hoàng của tất cả mọi người!

Một lúc sau, cả bốn người biến vào rừng, và con voi phóng nhanh nước kiệu mang họ

đi. Nhưng những tiếng la hét và cả một viên đạn xuyên thủng mũ Phileas Fogg cho họ

thấy là mưu cơ đã lộ.

Thật vậy, trên giàn hỏa thiêu đang bốc cháy, lúc này nổi bật lên cái thây vị vương hầu già. Các giáo sĩ, sực tỉnh qua cơn khiếp đảm của họ, đã hiểu ra là vừa có một vụ cướp người.

Lập tức họ lao vào rừng. Các vệ binh bám theo sau. Một loạt đạn nổ, nhưng những người đánh tháo trốn chạy thục mạng, và một lát sau đã ở ngoài tầm tên đạn.

XIV – Phileas Fogg đi qua tất cả lưu vực kỳ lạ của sông Hằng mà không thèm ngắm cảnh như thế nào

Cuộc cướp người táo bạo đã thành công. Một giờ sau, Vạn Năng còn cười mãi về

thắng lợi của mình. Ngài Francis Cromarty bắt tay chàng trai dũng mãnh. Ông chủ anh nói với anh: “Tốt”, ở miệng nhà quý phái như thế là một lời đánh giá cao. Đáp lại các cử

chỉ đó, Vạn Năng chỉ trả lời rằng tất cả vinh dự của việc này thuộc về ông chủ của anh.

Về phần anh, anh chỉ có một sáng kiến “ngồ ngộ” và anh buồn cười khi nghĩ rằng trong vài phút, anh, Vạn Năng, người giáo viên thể dục cũ, cựu đội trưởng cứu hỏa, đã là ông chồng của người đàn bà đẹp, là một vị vương hầu già được ướp hương!

Còn việc người thiếu phụ Ấn Độ thì không hay biết gì về mọi việc xảy ra. Cuộn tròn trong những tấm chăn đi đường, bà nằm nghỉ trong một ghế tựa.

Trong khi ấy thì con voi, được anh Parsi điều khiển với một bàn tay rất vững, chạy quanh trong khu rừng còn tối. Một giờ sau khi rời khỏi chùa Pillaji, nó lao mình qua một đồng bằng rộng mênh mông. Đến bây giờ thì họ nghỉ chân. Người thiếu phụ đang trong tình trạng kiệt sức. Người dẫn đường cho bà uống vài ngụm nước và rượu mạnh, nhưng tác dụng chất gây mê đã ngấm sâu vào cơ thể bà còn phải kéo dài một thời gian nữa.

Ngài Francis Cromarty, đã biết những hiệu quả của cơn say do hít khói cây gai, thấy không có gì phải lo lắng về bà cả.

Nhưng nếu sự hồi phục sức khỏe của người thiếu phụ Ấn Độ này không đáng kể ngài thiếu tướng phải lo nghĩ, thì ông lại tỏ ra không yên tâm về tương lai của bà. Ông nói thẳng với Phileas Fogg rằng nếu bà Aouda còn ở Ấn Độ bà sẽ không tránh khỏi lại rơi vào tay những tên đao phủ. Những bọn hóa dại ấy có mặt trên khắp bán đảo, và chắc chắn rằng, bất chấp sở cảnh sát Anh, chúng sẽ có cách bắt lại nạn nhân của chúng, dù cho ở Madras, Bombay, hay Calcutta. Và để chứng thực cho những lời ấy của mình, ngài Francis Cromarty kể lại một sự kiện tương tự vừa mới xảy ra. Theo ý ông, người thiếu phụ chỉ thực sự an toàn khi đã rời khỏi Ấn Độ.

Phileas Fogg đáp lại rằng ông sẽ chú ý đến những nhận xét đó và sẽ nghĩ cách giải quyết.

Vào khoảng mười giờ, người dẫn đường báo là đã đến ga Allahabad. Ở đấy, con đường sắt bị đứt quãng lại tiếp tục, và đoàn tàu đi chưa đầy một ngày và một đêm quãng đường từ Allahabad đến Calcutta.

Vậy là Phileas Fogg sẽ đến kịp chuyến tàu bể chỉ ngày hôm sau, 25 tháng mười, vào mười hai giờ trưa, mới khởi hành đi Hồng Kông.

Người thiếu phụ được đặt nghỉ trong một căn phòng nhà ga. Vạn Năng được giao đi sắm sửa cho bà các đồ trang phục áo dài, khăn choàng cổ, áo da thú, v.v… có gì mua nấy.

Ông chủ anh đã xuất cho anh một ít kinh phí không hạn chế.

Vạn Năng đi ngay lập tức và chạy khắp thành phố. Allahabad, đó là đô thị của thượng đế, một trong những đô thị được sùng kính nhất của Ấn Độ, do nó được xây dựng ở nơi lưu hợp hai con sông thần thánh, sông Hằng và sông Jumna, những dòng nước ấy đã thu hút về đây khách hành hương của tất cả bán đảo. Ta cũng biết rằng theo những truyền thuyết Ramayana thì sông Hằng bắt nguồn từ trên trời, ở đó nhà Bà-la-môn mà nó chảy xuống trần gian.

Vừa đi sắm sửa, Vạn Năng vừa xem thành phố. Xưa kia được bảo vệ bởi một pháo đài tráng lệ, pháo đài ấy nay đã thành một nhà tù quốc gia. Không có thương mại, không có công nghệ gì nữa trong cái thành phố xưa kia vốn là một đô thị thương mại công nghệ.

Vạn Năng uổng công đi tìm cửa hàng bách hóa như những cửa hàng anh vẫn thấy ở phố

Regent cách hang Farmer và Công ty vài bước chân, anh chỉ tìm được những vật anh cần tại một con buôn, một lão già Do thái khó tính: đó là một áo dài bằng vải Scotland, một măng tô rộng, và một áo lót bông tuyết đẹp bằng da rái cá mà anh không ngần ngại trả

ngay bảy mươi lăm livrơ (1875 phật lăng). Rồi dương dương tự đắc, anh trở về nhà ga.

Bà Aouda đã bắt đầu hồi tỉnh. Bà đã dần dần ra hết cơn mê do các giáo sĩ chùa Pillaji gây ra, và đôi mắt đẹp của bà đã lấy lại tất cả vẻ dịu hiền Ấn Độ của chúng.

Khi nhà vua cũng là nhà thơ Uçaf Uddaul ca ngợi vẻ đẹp của hoàng hậu Ahméhnagara, ngài viết như sau:

“Bộ tóc mượt của nàng, được rẽ ra đều đặn, làm hai phần, ôm lấy những đường nét hài hòa của đôi má mịn màng trắng trẻo, với làn da ánh lên sự tươi trẻ. Đôi lông mày đen nhánh của nàng có đường cong và sức mạnh như cây cung của Kama, vị thần ái tình, và dưới hàng mi dài mượt, trong lòng đồng tử đen của đôi mắt to trong suốt của nàng, những ánh phản quang trong sáng nhất của bầu trời như bơi lội trong những hồ thiêng của Hy mã lạp sơn. Răng nàng nhỏ, đều và trắng, chói lọi giữa làn môi tươi cười, như

những giọt sương giữa đài hoa hé nở của một bông hoa lựu. Đôi tai xinh xắn có những đường cong cân xứng của nàng, đôi tay son của nàng, đôi chân nhỏ đầy đặn và mềm mại như những búp sen của nàng ánh lên vẻ rực rỡ của những hạt ngọc đẹp nhất của Ceylan, những viên kim cương đẹp nhất của Golconde. Tấm thân mảnh dẻ và mềm mại của nàng, mà một bàn tay cũng đủ ôm chặt, tôn thêm đường cong duyên dáng của đáy lưng ong và vẻ tráng lệ của bộ phận bán thân, ở đó tuổi thanh xuân đang độ tươi đẹp phô bày những bảo vật mỹ lệ nhất của nó, và dưới những nếp gấp mượt mà của chiếc áo dài của nàng, nàng dường như được đúc bằng bạc nguyên chất bởi bàn tay thần thánh của Vicvacarma, người thợ tạc tượng bất diệt”.

Nhưng chẳng phải nhờ đến tất cả mọi thứ ngôn ngữ khoa trương đầy chất thơ ấy, ta chỉ cần nói rằng bà Aouda, bà vợ góa của vương hầu xứ Bundelkund, là một người đàn bà xinh đẹp trong tất cả ý nghĩa Âu Châu của từ này. Bà nói tiếng Anh rất chuẩn, và người dẫn đường không hề nói ngoa khi khẳng định rằng người thiếu phụ Parsi này đã được biến đổi do nền giáo dục.

Trong khi đó thì đoàn tàu sắp rời ga Allahabad. Anh Parsi chờ đợi. Ông Fogg thanh toán tiền công cho anh theo giá thỏa thuận, không thêm một xu nhỏ. Điều này làm Vạn Năng hơi ngạc nhiên, anh đã biết chủ anh phải chịu ơn người dẫn đường tận tụy này như

thế nào. Thật vậy, anh Parsi đã sẵn sàng liều cả thân mình trong vụ Pillaji, và nếu sau này bọn Ấn Độ phát hiện ra, anh hẳn khó mà thoát được sư trả thù của chúng.

Còn lại vấn đề con Kiouni nữa. Giải quyết thế nào đây với một con voi mua quá đắt như vậy.

Nhưng Phileas Fogg đã có quyết định về việc ấy.

“Anh bạn Parsi này, – ông nói với người dẫn đường, – anh thật tốt bụng và tận tụy.

Tôi mới trả công cho việc làm của anh, chứ chưa phải cho tấm lòng tận tụy của anh. Anh có thích con voi này không? Nó của anh đấy”.

Đôi mắt người dẫn đường long lanh lên.

– Thế là cả một tài sản Đức ông ban cho tôi đó! – anh ta kêu lên.

– Nhận lấy đi, anh bạn dẫn đường ạ, – ông Fogg đáp, – và như thế là anh lại làm ơn cho tôi lần nữa đấy.

– Hay lắm! – Vạn Năng kêu lên. – Nhận đi, anh bạn! Kiouni là một con vật trung thành và dũng cảm!

Và, đến bên con vật, anh chìa cho nó vài miếng đường nói:

“Ăn đi này, Kiouni, ăn đi, ăn đi!”

Con voi thốt lên vài tiếng kêu ư ử khoái trí. Rồi, đưa vòi cuốn ngang lưng Vạn Năng, nó nhấc bổng anh lên cao ngang đầu nó. Vạn Năng chẳng chút hãi hùng, âu yếm vuốt ve con vật, nó lại nhẹ nhàng đặt anh xuống đất, và để đáp lại cái bắt tay bằng vòi của con voi Kiouni trung thực, chàng trai trung thực cũng tặng lại nó một cái bắt tay thật chặt.

Một lúc sau, Phileas Fogg, ngài Francis Cromarty và Vạn Năng đã ngồi lên một toa tàu đầy đủ tiện nghi, trong đó chỗ tốt nhất dành cho bà Aouda, và con tàu phóng hết tốc lực đi Bénarès.

Đoạn đường từ Allahabad đến thành phố này nhiều nhất là tám mươi dặm, và phải đi mất hai giờ.

Dọc đường, người thiếu phụ đã hoàn toàn hồi tỉnh, hơi men gây mê của nước “hang”

đã tan hết.

Bà ta kinh ngạc xiết bao khi thấy mình đang ngồi trong một ngăn toa xe lửa, khoác áo choàng Âu, giữa những hành khách không hề quen biết!

Việc đầu tiên của các bạn bà là chăm sóc chu đáo và cho bà uống vài giọt rượu mạnh cho ấm người lên; rồi vị thiếu tướng kể lại câu chuyện mạo hiểm giải quyết được nhờ bộ

óc sáng kiến táo bạo của Vạn Năng.

Ông Fogg ngồi nghe không nói một lời, Vạn Năng xấu hổ quá cứ nhắc đi nhắc lại:

“Cái đó có gì đáng kể!”.

Bà Aouda hết lòng cảm tạ các vị cứu tinh của mình, bằng những giọt lệ của bà hơn là bằng lời nói. Đôi mắt đẹp của bà bày tỏ lòng biết ơn ấy rõ hơn cả miệng bà nói. Rồi tâm trí bà trở về với những cảnh tượng của vụ “xátti”, con mắt bà nhìn lại mảnh đất Ấn Độ

này trên đó bao nỗi hiểm nguy còn đang đợi bà, và bà bỗng rùng mình kinh hãi.

Phileas Fogg hiểu những ý nghĩ trong đầu bà Aouda, và để bà được yên lòng, ông đề

nghị, vả lại cũng với thái độ rất lạnh lùng, được đưa bà đến Hồng Kông, để bà ở đó cho đến khi nào việc này đã xẹp đi.

Bà Aouda nhận lời mời với tất cả tấm lòng biết ơn. Vừa đúng tại Hồng Kông bà có một người bà con cũng dân Parsi như bà, và là một trong những thương gia lớn của thành phố này, thành phố hoàn toàn Anh mặc dầu đóng tại một điểm trên bờ biển Trung Hoa.

Mười hai giờ rưỡi trưa, đoàn tàu dừng tại ga Bénarès. Các truyền thuyết Bà-la-môn khẳng định rằng thành phố này đặt tại địa điểm thành phố Casi cũ, một đô thị ngày xưa được treo lơ lửng trên không trung, giữa điểm đỉnh trời và điểm dưới chân, như ngôi mộ

của Mahomet vậy. Nhưng vào thời đại thực tế hơn này, Bénarès, Athènes của Ấn Độ theo lời những nhà phương đông học, được xây dựng một cách hoàn toàn phàm tục trên mặt đất, và Vạn Năng có thể trong chốc lát nhìn thoáng thấy những ngôi nhà gạch, những túp lều có rào giậu đem lại cho nó một cảnh tượng hết sức tiêu điều, không có chút màu sắc địa phương nào.

Chính là tại đây ngài Francis Cromarty phải xuống đơn vị của ngài đóng ở phía bắc thành phố cách vài dặm. Thế là vị thiếu tướng chia tay với Phileas Fogg, chúc ông vạn sự

may mắn, và tỏ lòng mong muốn ông tiếp tục cuộc viễn này một cách đỡ kỳ quoặc hơn, mà có lợi hơn. Ông Fogg khẽ xiết mấy ngón tay ông bạn. Những lời chúc tụng của bà Aouda đằm thắm hơn. Không bao giờ bà có thể quên ơn ngài Francis Cromarty. Còn Vạn Năng thì được vinh dự nhận một cái bắt tay thành thực của thiếu tướng. Vô cùng cảm động, anh tự hỏi đến dịp nào và bao giờ mới có thể đem hết sức mình phục vụ ngài. Rồi họ chia tay nhau.

Bắt đầu từ Bénarès, con đường sắt có đoạn chạy theo lưu vực sông Hằng. Qua cửa kính toa tàu, vào một ngày khá đẹp, hiện lên phong cảnh nhiều vẻ của xứ Béhar, rồi đến những ngọn núi xanh rờn, những cánh đồng lúa mạch, ngô, lúa mì, những con sông nhỏ

và những ao thả những con cá sấu xanh ngà, những xóm làng đẹp mắt, những cánh rừng xanh. Vài con voi, những con bò bướu có bướu to đến tắm trong làn nước của con sông thiêng liêng, và, mặc dầu trời đã cuối thu và tiết trời đã lạnh, có cả những đoàn người Ấn Độ nam và nữ cùng đến tắm gội nước thánh với tất cả tấm lòng sùng kính. Những thiện nam tín nữ ấy, kẻ thù quyết liệt của đạo Phật, là những tín đồ nhiệt thành của đạo Bà-la-môn, hiện thân trong ba vị thần sau đây: Whisnou, thần mặt trời. Shiva, thần của sức mạnh thiên nhiên và Bà-la-môn, thần tối thượng của những giáo sĩ và những nhà làm luật. Những Bà-la-môn: Shiva và Whisnou sẽ phải xem xét bằng con mắt như thế nào cái nước Ấn Độ bây giờ đã “Anh hóa” này, khi một tàu thủy nào đó sùng sục chạy qua làm đục ngầu làn nước thiêng liêng của sông Hằng, làm kinh hãi những con hải âu đang bay lượn trên mặt sông, và những kẻ sùng đạo nằm dài dọc bãi sông!

Tất cả bức tranh toàn cảnh ấy diễu qua như một tia chớp, và một làn khói trắng thường che phủ những chi tiết của nó. Các hành khách chỉ có thể nhìn thoáng qua một chút pháo đài Chunar ở cách Bénarès hai mươi dặm phía đông nam, một pháo đài cổ của các vương hầu xứ Béhar, thành phố Ghazepour với những xưởng chế tạo nước hoa hồng quan trọng của nó, ngôi mộ Đức ông Cornwallis dựng trên tả ngạn sông Hằng, thành phố Buxar có pháo đài thành quách. Patna đô thị công nghiệp và thương mại lớn, thị trường thuốc phiện chủ yếu của Ấn Độ, Monghir, thành phố mang đậm tính chất Châu Âu, tính chất Anh như Manchester hoặc Birmingham, nổi tiếng về những lò đúc sắt, những xưởng chế

tạo dao kéo hay gươm giáo, với những ống khói cao nhả khói đen làm bẩn bầu trời của Bà-la-môn, – một đòn trắng trợn đánh vào xứ sở của thơ mộng!

Rồi đêm đến, và giữa tiếng gào rống của những con hổ, báo, chó sói trốn chạy trước cái đầu xe lửa, con tàu phóng hết tốc lực và người ta không còn nhìn thấy gì nữa về những kỳ quan của xứ Bengale, không thấy cả thành phố Golgonde lẫn thành phố Gour hoang phế, cả Mourshedabad xưa là kinh đô lẫn Burdwan, Hougly, lẫn Chandernagor, mảnh đất Pháp trên lãnh thổ Ấn Độ tại đây Vạn Năng tự hào được thấy phấp phới lá cờ tổ quốc anh!

Cuối cùng, bảy giờ sáng, tàu đến Calcutta. Chuyến tàu bể đi Hồng Kông mười hai giờ

trưa mới nhổ neo. Vậy là Phileas Fogg còn rảnh được năm tiếng đồng hồ nữa.

Theo hành trình của ông, nhà quý phái này phải đến thủ đô Ấn Độ ngày 25 tháng mười tức là hai mươi ba ngày sau khi rời Luân Đôn, và ông đã đến đúng ngày ấn định.

Như vậy ông không đến muộn cũng không đến sớm. Điều không may là hai ngày được lợi giữa Luân Đôn và Bombay đã bị mất đi, ta biết tại sao rồi, trên chặng đường qua đảo Ấn Độ, nhưng ta có thể đoán được rằng Phileas Fogg cũng chẳng tiếc nó chút nào.

XV – Do đâu mà cái xắc bạc giấy còn nhẹ thêm vài ngàn livrơ

nữa

Tàu đỗ ở ga, Vạn Năng là người đầu tiên trên toa tàu bước xuống, theo sau anh ông Fogg dìu bà bạn trẻ đặt chân lên sân ga. Phileas Fogg định đến thẳng chiếc tàu bể đi Hồng Kông, để thu xếp cho bà Aouda ăn nghỉ ở đó được thuận tiện, ông không muốn rời xa bà chừng nào bà đang còn ở trên cái xứ sở nguy hiểm cho bà đến thế.

Vào lúc ông Fogg sắp ra khỏi ga, một viên cảnh sát lại gần ông và nói:

– Ông là Phileas Fogg?

– Tôi đây.

– Người này là người hầu của ông? – viên cảnh sát chỉ vào Vạn Năng hỏi thêm.

– Vâng

– Xin mời cả hai ông đi theo tôi.

Ông Fogg không biểu lộ một chút ngạc nhiên nào. Viên cảnh sát là người đại diện của pháp luật, và đối với mọi người Anh thì pháp luật là thiêng liêng. Vạn Năng, với những thói quen người Pháp của ảnh, muốn lý sự, những viên cảnh sát cầm dùi cui đụng khẽ

vào anh, và Phileas Fogg ra hiệu bảo anh cứ phục tùng.

– Bà này đi với chúng tôi được không? – Ông Fogg hỏi.

– Có thể được, – viên cảnh sát đáp.

Viên cảnh sát dẫn ông Fogg, bà Aouda, và Vạn Năng đến một đội xe song mã, một kiểu xe có bốn bánh và bốn chỗ ngồi, đúng hai ngựa. Xe bắt đầu chạy. Không ai nói gì trong suốt chặng đường kéo dài khoảng hai mươi phút.

Cái xe thoạt đầu đi qua “khu phố đen” với những phố xá chật hẹp, hai bên là những căn nhà ổ chuột, trong đó lúc nhúc một đám dân tứ chiếng bẩn thỉu và rách rưới; rồi xe chạy qua khu phố tây với những nhà gạch vui mắt, những hàng dừa rợp mát, những cột buồm tua tủa, và mặc dầu mới sướm bảnh mắt đã có những người cưỡi ngựa sang trọng và những cỗ xe tráng lệ phóng trên đường phố.

Chiếc xe song mã dừng lại trước một ngôi nhà trông bề ngoài rất bình thường, nhưng chắc hẳn không phải là nhà của tư nhân. Viên cảnh sát cho những tù nhân của mình xuống, người ta có thể thực sự gọi họ bằng cái tên ấy, và dẫn họ đến một phòng có cửa sổ lắp chấn song sắt, và bảo họ:

“Đến tám giờ rưỡi các ông sẽ trình diện trước quan tòa Obadiah”.

Rồi anh ta rút lui và đóng cửa lại.

“Thôi! Bị tóm rồi!” Vạn Năng kêu lên, buông mình xuống một cái ghế tựa.

Bà Aouda liền nói ngay với ông Fogg bằng một giọng không giấu nổi xúc động.

“Thưa ông, xin ông cứ bỏ mặc tôi! Chính vì tôi mà các ông bị truy nã! Chính vì để cứu sống tôi!”.

Phileas Fogg chỉ đáp lại là chuyện ấy không thể có được. Bị truy nã vì cái vụ “Xátti”

ấy ư! Vô lý! Đời nào những kẻ như thế lại dám trình diện trước tòa? Hẳn là có sự nhầm lẫn gì đây. Ông Fogg nói thêm rằng trong bất kể trường hợp nào ông cũng không bỏ mặc bà thiếu phụ và ông sẽ đưa bà đến Hồng Kông.

– Nhưng mười hai giờ trưa thì tàu biển chạy rồi! – Vạn Năng nhắc.

– Trước mười hai giờ trưa chúng ta sẽ ở trên tàu, – ngài quý phái lạnh như tiền chỉ trả

lời đơn giản như vậy.

Câu nói được khẳng định rành mạch đến nỗi Vạn Năng không thể không tự nhủ:

“Hẳn chứ! Nhất định là thế! Trước mười hai giờ trưa ta sẽ ở trên tàu!” Nhưng anh cũng chưa chắc dạ cho lắm!

Tám giờ rưỡi, cửa buồng mở. Viên cảnh sát lại hiện ra và dẫn các tù nhân sang phòng bên. Đó là một phòng xử án, và một công chúng khá đông, gồm người Âu và người bản xứ, đã tề tựu trong tòa án.

Ông Fogg, bà Aouda và Vạn Năng ngồi trên một chiếc ghế dài đằng trước chỗ ngồi của quan thẩm phán và viên lục sự.

Quan thẩm phán ấy, tức quan tòa Obadiah, hầu như liền ngay đó bước vào, theo sau là viên lục sự. Đó là một người to lớn, béo tròn. Ông nhấc bộ tóc giả, treo ở một cái đinh và lanh lẹn đội vào đầu.

“Vụ kiện thứ nhất”, ông nói.

Nhưng đưa tay lên đầu, ông kêu lên:

– Ủa! không phải bộ tóc giả của tôi!

– Dạ đúng vậy, thưa ngài Obadiah, bộ tóc của tôi đấy ạ. – Viên lục sự đáp.

– Ông bạn Oysterpuf yêu quý, một vị quan tòa làm sao có thể ra lời phán quyết minh mẫn với bộ tóc giả của viên lục sự được!

Việc trao đổi bộ tóc giả được tiến hành. Trong thời gian những thủ tục dự bị ấy, Vạn Năng sôi lên sùng sục vì nóng ruột, anh thấy cái kim đồng hồ có vẻ chạy nhanh kinh khủng trên mặt đồng hồ lớn của tòa án.

– Vụ kiện thứ nhất. – quan tòa Obadiah lại nói.

– Phileas Fogg? – viên lục sự Oysterpuf gọi.

– Tôi đây, – Ông Fogg đáp.

– Vạn Năng?

– Có mặt! – Vạn Năng đáp.

– Tốt! – quan tòa Obadiah nói. – Các bị cáo, thế là đã hai ngày nay người ta rình đón các ông ở tất cả các chuyến tàu từ Bombay đến.

– Nhưng người ta buộc cho cúng tôi tội gì nào? – Vạn Năng nóng nảy kêu lên.

– Rồi các ông sẽ biết, – quan tòa đáp.

– Thưa ngài, – Ông Fogg lúc này mới nói, – tôi là một công dân Anh, và tôi có quyền…

– Người ta đã làm gì thiếu tôn trọng ông chưa? – ông Obadiah hỏi.

– Chưa hề.

– Tốt! cho mời nguyên cáo vào.

Theo lệnh quan tòa, một cánh cửa mở ra và viên mõ tòa đưa ba giáo sĩ Ấn Độ vào.

“Thôi đúng rồi! – Vạn Năng lẩm bẩm, – đúng là bọn vô lại định thiêu sống bà bạn trẻ

của chúng ta đây mà!”.

Các giáo sĩ đứng trước quan tòa, và viên lục sự cất cao giọng đọc một tờ đơn kiện về

tội phạm thánh, buộc tội ông Phileas Fogg và người hầu của ông ta đã xâm phạm một nơi thờ phụng của đạo Bà-la-môn.

– Các ông nghe rõ chưa? – quan tòa hỏi Phileas Fogg.

– Thưa ngài, rõ, – Ông Fogg trả lời và nhìn đồng hồ, – và tôi thú nhận.

– A! ông thú nhận?…

– Tôi thú nhận và tôi đợi ba giáo sĩ này đến lượt họ cũng thú nhận những gì họ định làm ở chùa Pillaji.

Các giáo sĩ nhìn nhau. Họ có vẻ không hiểu gì về những lời của bị cáo.

“Hẳn thế! – Vạn Năng hùng hổ kêu lên, – ở chùa Pillaji ấy, nơi họ định đem thiêu sống nạn nhân tế thần của họ!”.

Các giáo sĩ càng sửng sốt và quan tòa Obadiah thì hết sức ngạc nhiên.

– Nạn nhân tế thần nào? – ông hỏi. – Thiêu sống ai? Ở giữa thành phố Bombay ư?

– Bombay nào? – Vạn Năng kêu lên.

– Tất nhiên. Đây không phải chùa Pillaji mà là chùa Malebar-Hill, ở Bombay.

– Và tang chứng thì đây, đôi giày của kẻ phạm thánh, – viên lục sự nói thêm, rồi đặt một đôi giày lên bàn làm việc của ông.

– Giày của tôi! – Vạn Năng kêu lên ngạc nhiên đến cùng cực, không thể ghìm được tiếng kêu bất giác bật ra ấy.

Ta đã có thể đoán ra sự nhầm lẫn trong đầu ông chủ và người hầu. Cái sự kiện trong ngôi chùa ở Bombay họ đã quên rồi, nhưng chính nó đã đưa họ đến trước vành móng ngựa ở Calcutta.

Thật vậy, viên thanh tra cảnh sát Fix đã hiểu tất cả lợi ích mà ông có thể khai thác được từ cái việc rủi ro này. Ông hoãn giờ khởi hành của mình lại mười hai tiếng đồng hồ, đến làm thầy dùi cho các giáo sĩ chùa Malebar-Hill: biết rõ là chính phủ Anh tỏ ra rất nghiêm khắc với loại tội phạm này, ông hứa hẹn với họ những khoản bồi thường lớn; rồi trên chuyến tàu sau, ông dẫn họ rượt theo tên phạm thánh. Nhưng do thời gian mất vào việc giải phóng người thiếu phụ góa chồng, Phileas Fogg và người hầu của ông đã đến Calcutta sau Fix và đám người Ấn Độ. Trong khi ấy thì các quan tòa đã được diện báo từ

trước là phải bắt giữ các bị cáo khi họ xuống tàu. Ta có thể hình dung sự thất vọng của Fix khi được tin Phileas Fogg vẫn còn chưa đến thủ đô Ấn Độ. Ông đã phải nghĩ rằng tên trộm của ông đã xuống một ga nào đó trên tuyến đường sắt xuyên bán đảo, và đã lỉnh trốn trong những tỉnh phía bắc. Trong hai mươi bốn tiếng đồng hồ. Fix ôm trong lòng những nỗi lo héo hắt ruột gan rình tên trộm ở nhà ga. Cho nên ông vui sướng biết chừng nào khi trông thấy hắn ngay buổi sáng này từ trên tàu bước xuống, cùng đi với một người đàn bà trẻ mà quả thật ông không thể giải thích được sự có mặt. Ông lập tức phóng một viên cảnh sát đi bắt hắn, và như thế là ông Fogg, Vạn Năng và bà vợ góa của vương hầu xứ Bundelkund được dẫn đến trước quan tòa Obadiah.

Và nếu Vạn Năng không quá mê mải vào công việc của mình, anh hẳn đã nhìn thấy, ở một góc tòa án, viên thám tử dang theo dõi cuộc tranh tụng với một hứng thú dễ hiểu, bởi vì Calcutta, cũng như ở Bombay, cũng như ở Suez, lệnh bắt vẫn còn chưa đến tay ông!

Trong khi ấy quan tòa Obadiah đã ghi vào biên bản lời thú nhận, ông chịu nhận đã xâm phạm bằng một bàn chân bất kính nền gạch của ngôi chùa Malebar-Hill, ở Bombay, vào ngày 20 tháng mười, nay kết án ông Vạn Năng nói trên mười lăm ngày tù và một khoản tiền phạt ba trăm livrơ (7,500 phật lăng).

– Ba trăm Livrơ? – Vạn Năng kêu lên, anh chỉ thật sự bị kích động vì món tiền phạt quá lớn.

– Yên lặng! – viên mõ tòa nói giọng the thé.

– Và, – quan tòa Obadiah nói thêm, – căn cứ vào chỗ không có gì chứng tỏ cụ thể rằng giữa người hầu và ông chủ không có sự đồng lõa và bất kể thế nào ông này cũng phải chịu trách nhiệm về những hành động và cử chỉ của một người tôi tớ làm cho mình, nay giam giữ ông Phileas Fogg nói trên và kết án ông tám ngày tù với một trăm năm mươi livrơ tiền phạt. – Ông lục sự cho gọi vụ kiện khác!

Fix, ở trong góc phòng cảm thấy một niềm khoái trá không sao kể xiết, Phileas Fogg bị giữ tại tám ngày ở Calcutta, thật là quá đủ để cái lệnh bắt có thời giờ đến tay ông. Vạn Năng chết điếng người, án phạt này thật tai hại cho ông chủ anh. Thế là đi đời món tiền cuộc hai vạn livrơ, và tất cả chỉ vì anh đã quá rỗi hơi đâm vào cái chùa khốn khiếp ấy.

Vẫn bình tĩnh chẳng khác gì cái án này không chút liên quan đến ông, Phileas Fogg cũng chẳng thèm chau mày nữa. Nhưng vừa lúc viên lục sự gọi vụ kiện khác, ông đứng dậy và nói:

– Tôi xin nộp bảo lãnh.

– Đó là quyền ông, – quan tòa đáp.

Fix cảm thấy lạnh sống lưng, nhưng lại yên lòng khi nghe quan tòa ấn định. “do tư

cách người ngoại quốc của Phileas Fogg và người hầu của ông”, số tiền bảo lãnh cho mỗi người là một món tiền kếch xù một nghìn livrơ (25,000 phật lăng).

Thế là ông Fogg sẽ phải mất hai nghìn livrơ, nếu ông không chịu ngồi tù.

“Tôi trả”, – nhà quý phái ấy nói.

Và rút từ cái sắc trong tay Vạn Năng ra một gói bạc giấy, đặt lên bàn viên lục sự.

– Món tiền này sẽ hoàn lại khi ông ra khỏi nhà giam, – quan tòa nói. – Trong khi chờ

đợi, ông được tự do vì đã có bảo lãnh.

– Đi thôi, – Phileas Fogg nói với người hầu của mình.

– Nhưng ít ra họ cũng phải trả giày cho tôi đã chứ! – Vạn Năng kêu lên với một cử chỉ

phẫn nộ.

Họ trả lại anh đôi giày.

“Cái của này sao mà đắt gớm! – anh lầm bầm. – Hơn một nghìn livrơ một chiếc! Chưa kể nó còn làm rày tôi nữa!”.

Vạn Năng tiu nghỉu như mèo bị cắt tai, đi theo sau ông Fogg, còn ông thì đưa cánh tay cho bà thiếu phụ, Fix vẫn còn hi vọng tên trộm không bao giờ dám bỏ hai nghìn livrơ

và hắn sẽ chịu tám ngày tù. Thế là ông bám theo sau Fogg.

Ông Fogg gọi xe, và ba người lên xe ngay. Fix chạy theo sau, chẳng bao lâu cái xe dừng lại trên một bến tàu của thành phố.

Tàu Rangoon đang thả neo trong vũng, cách bờ nửa dặm, lá cờ, báo hiệu tàu sắp khởi hành đã kéo lên đỉnh cột buồm. Đồng hồ điểm mười một tiếng. Ông Fogg vẫn sớm được một giờ. Fix thấy ông xuống xe, bước lên một cái xuồng với bà Aouda và người hầu của ông, viên thám tử giậm chân hậm hực.

“Thằng khốn nạn! – ông kêu lên, – nó chuồn rồi! Dám quẳng đi hai nghìn livrơ! Xài phí như một thằng ăn cắp! Chà! Ta sẽ theo hút nó đến tận cùng trời cuối đất nếu cần,

nhưng với điệu tiêu xài này thì tất cả số tiền nó ăn cắp được cũng đến nướng hết mất thôi!”

Ngài thanh tra cảnh sát suy nghĩ như vậy là có căn cứ. Quả thật, từ khi Phileas Fogg rời Luân Đôn, tính cả tiền đi đường lẫn các khoản tiền thưởng, tiền mua voi, tiền bảo lãnh và tiền nộp phạt, ông đã vung đi hơn năm nghìn livrơ (125,000 phật lăng), và khoảng phần trăm của số tiền thu hồi lại được để thưởng cho các thám tử cứ rút dần đi mãi.

XVI – Fix có vẻ chẳng biết gì cả về những chuyện người ta nói với ông như thế nào

Tàu Rangoon, một trong những tàu bể của Công ty bán đảo và phương đông chạy trong các vùng biển Trung Quốc và Nhật Bản, là một tàu thủy bằng sắt, có chân vịt, trọng tải cả bao bì một nghìn bảy trăm bảy mươi tấn, và có một lực danh nghĩa là bốn trăm sức ngựa. Nó cũng chạy nhanh như tàu Mongolia, nhưng không đầy đủ tiện nghi bằng. Cho nên chỗ ăn của bà Aouda không được như ý muốn Phileas Fogg. Rốt cuộc thì đây cũng chỉ là chặng đường ba nghìn năm trăm hải lý, nghĩa là từ mười một đến mười hai ngày, và người thiếu phụ không tỏ ra là một hành khách khó tính.

Trong những ngày đầu của chuyến đi này, bà Aouda đã làm quen nhiều hơn với Phileas Fogg. Bà tranh thủ mọi dịp bày tỏ với ông lòng biết ơn sâu sắc nhất của mình.

Nhà quý tộc phớt lờ nghe bà với vẻ lạnh lùng hết sức, ít ra là bề ngoài, trong giọng nói, cử chỉ của ông, không hề biếu lộ một chút xao xuyến nhỏ nào. Ông quan tâm đến bà không thiếu một thứ gì. Ông đến thăm bà vào những giờ đều đặn, nếu không nói chuyện thì ít ra cũng để nghe bà nói. Đối với bà, ông chấp hành những bổn phận của phép lịch sự nghiêm ngặt nhất, nhưng với vẻ duyên dáng và bất ngờ của một người máy mà những cử động hẳn đã được tính toán cho việc này. Bà Aouda không biết nên nghĩ thế nào, nhưng Vạn Năng đã giải thích qua cho bà hiểu cái cá tính kỳ quặc của ông chủ anh. Anh cho bà biết một vụ đánh cuộc như thế nào đã lôi cuốn nhà quý phái này đi vòng quanh thế giới. Bà Aouda mỉm cười, nhưng rốt cuộc thì bà đã chịu ơn ông cứu mạng, và theo cái cách bà nhìn ông qua lòng biết ơn của bà thì vị cứu tinh của bà không thể nào thua được.

Bà Aouda xác nhận những điều mà người đẫn đường Ấn Độ đã kể về câu chuyện đáng thương của bà. Thật vậy, bà là người chủng tộc ưu đẳng trong số các chủng tộc bản xứ. Nhiều thương gia Parsi đã lập nên những cơ nghiệp lớn ở ấn Độ trong nghề buôn bông. Một số người trong số đó, ngài James Jejeebhoy, đã được chính phủ Anh phong tước, và bà Aouda là họ hàng với nhân vật giàu có ấy ở Bombay. Còn người bà định tìm đến ở Hồng Kông, ngài Jejeeh đáng kính, cũng chính là anh em họ với ngài Jejeebhoy.

Liệu bà có thể nhận được ở ông sự che chở và giúp đỡ không? Bà không dám chắc. Về

điều này ông Fogg đáp lại là bà không có gì phải lo ngại, và mọi sự rồi sẽ tự nó thu xếp đâu vào đấy. Đó là tiếng thường dùng của ông.

Người thiếu phụ có thể hiểu được cái trạng từ gớm khiếp ấy không? Ta không biết.

Nhưng đôi mắt to của bà, đôi mắt to “trong suốt như những hồ thiêng ở Hy mã lạp sơn”

nhìn đăm đắm vào đôi mắt ông Fogg. Nhưng ông Fogg bất trị bao giờ cũng vẫn đóng bộ

áo quần nghiêm chỉnh, không có vẻ gì là người muốn nhảy vào cái hồ ấy cả.

Đoạn đầu của chuyến tàu Rangoon được thực hiện trong những điều kiện tuyệt diệu.

Thời tiết ôn hòa. Tất cả cái phần của vùng biển mêng mông mà các thủy thủ gọi là “những sải tay của vịnh Bengale” tỏ ra thuận lợi cho hoạt động của con tàu. Chẳng bao lâu, tàu Rangoon đã trông thấy đảo Đại Andaman, hòn đảo lớn nhất trong quần đảo, trên đó có ngọn núi đẹp như tranh vẽ, ngọn Saddle, cao hai nghìn bốn trăm piê, mà từ rất xa các nhà hàng hải đã nhìn thấy.

Con tàu chạy khá gần bờ. Những người mọi Papoua trên đảo không thấy xuất hiện.

Đó là những người được xếp vào bậc thang cuối cùng của loài người, nhưng người ta đã tưởng lầm họ là mọi ăn thịt người.

Bức tranh toàn cảnh của những hòn đảo này mở ra thật là đẹp mắt. Những cánh đồng mênh mông trồng gồi, cau, tre, đậu khấu, tếch, mi-mô-dê khổng lồ, dương xỉ loại cây cao, bao phủ mặt trước của miền này, còn ở đằng sau in lên nền trời bóng hình duyên dáng của núi non. Trên bờ biển lúc nhúc hàng đàn chim yến quý giá, mà những tổ ăn được của chúng làm thành một món ăn nổi tiếng ở Trung Quốc. Nhưng tất cả cảnh sắc phong phú ấy mà quần đảo Andaman phơi bày trước mắt qua đi nhanh chóng, và tàu Rangoon lướt nhanh đến eo biển Malacca, để từ đây tiến vào những vùng biển Trung Quốc.

Trong chặng đường này, viên thanh tra cảnh sát Fix làm gì, cái con người bị xô đẩy đến là đen đủi vào một cuộc viễn du vòng quanh lục địa? Ra đi ở Calcutta, sau khi đã dặn dò người ta chuyển cái lệnh bắt, nếu cuối cùng nó đến, tới tay ông ở Hồng Kông, ông đã có thể lên tàu Rangoon không để Vạn Năng trông thấy, và ông hy vọng sẽ giấu kín tung tích mình cho đến tận cuối chuyến đi. Thật vậy, ông sẽ khó giải thích được sự có mặt của mình trên tàu mà không gợi lên những nghi ngờ của Vạn Năng, anh chàng chắc hẳn vẫn tưởng ông ở Bombay. Nhưng rồi chính cái logic của hoàn cảnh đã đẩy ông nối lại quen biết với chàng trai lương thiện. Như thế nào? Rồi ta sẽ thấy.

Tất cả hy vọng, tất cả ước muốn của viên thanh tra cảnh sát bây giờ tập trung vào một điểm duy nhất trên đất Hồng Kông, bởi vì tàu bể đỗ lại quá ít thời gian ở Singapore khiến ông không thể hành động gì tại thành phố này. Vậy chính là ở Hồng Kông, ông phải bắt giữ tên trộm, hoặc tên trộm sẽ thoát khỏi tay ông, có thể nói là không bao giờ trở lại.

Thật vậy, Hồng Kông vẫn còn là một mảnh đất Anh, những mảnh đất cuối cùng trên đường đi. Xa nữa, thì Trung Quốc, Nhật Bản, Châu Mỹ sẽ cho tên Fogg một nơi ẩn náu khác khá chắc chắn. Ở Hồng Kông, nếu cuối cùng có lệnh bắt, vì tất nhiên lệnh này vẫn đang chạy theo sau ông. Chẳng khó khăn gì. Nhưng quá Hồng Kông, thì chỉ một lệnh bắt không đủ nữa. Phải có một công văn dẫn độ40. Do đó mà đủ thứ lỡ làng, chậm chạp, trở

ngại, mà thằng vô lại có thể lợi dụng để trốn biệt. Nếu công việc bị lỡ ở Hồng Kông, thì dù tiếp tục cũng sẽ rất khó, nếu không phải là không thể, có được hy vọng thành công nào đó.

40 Công văn của một chính phủ nước này đề nghị chính phủ nước khác trao trả phạm nhân cho mình.

“Vậy thời, – Fix nhắc đi nhắc lại trong những giờ phút dài dằng dặc tại căn buồng ông, – vậy thời, hoặc là lệnh bắt sẽ ở Hồng Kông, và ta bắt tên trộm của ta, hoặc là lệnh bắt không ở đó, và lần này thì bằng bất cứ giá nào ta cũng phải trì hoãn ngày lên đường của nó! Ta đã thất bại ở Bombay, ta đã thất bại ở Calcutta! Nếu nhỡ chuyến này ở Hồng Kông, ta sẽ mất hết danh tiếng! Bằng mọi giá phải thành công. Nhưng nếu cần trì hoãn ngày lên đường của tên Fogg khốn kiếp này thì biết làm oách nào!”

Cùng kỳ kế, Fix dứt khoát quyết định sẽ nói thật tất cả với Vạn Năng, cho anh ta biết cái ông chủ mà anh ta phục vụ là con người như thế đấy, và tất nhiên anh ta không phải kẻ tòng phạm của hắn ta. Vạn Năng, tỉnh ngộ nhờ sự phát giác ấy, tất phải sợ bị liên lụy, và chắc chắn sẽ đứng về phía ông, Fix. Nhưng rốt cuộc đó là một cách làm liều lĩnh, chỉ

có thể dùng đến khi không còn cách nào khác. Một lời của Vạn Năng ton hót với ông chủ

mình cũng đủ làm hỏng việc không sao cứu vãn nổi.

Vậy là viên thanh tra cảnh sát vô cùng lúng túng, nhưng sự có mặt của bà Aouda trên tàu Rangoon, cùng đi với Phileas Fogg, lại mở ra cho ông những triển vọng mới.

Người đàn bà này là ai? Hoàn cảnh nào đã khiến bà ta thành người bạn đồng hành của Fogg? Hiển nhiên là họ gặp nhau giữa Bombay và Calcutta. Nhưng trên địa điểm nào của bán đảo? Có phải do ngẫu nhiên mà Phileas Fogg và ba hành khách trẻ này kết bạn với nhau? Hay ngược lại, cuộc viễn du qua Ấn Độ đã được nhà quý phái tổ chức với mục đích tìm lại người đàn bà đẹp này? Bởi vì bà đẹp thật! Fix thấy rõ điều ấy trong phòng xử kiện của tòa án Calcutta.

Ta hiểu viên thanh tra cảnh sát phải thắc mắc biết chừng nào. Ông tự hỏi trong công việc này có một vụ bắt cóc phạm pháp nào không. Phải! Chắc phải có! Ý nghĩ này ăn sâu trong tâm trí Fix, và ông nhận ra tất cả lợi ích có thể khai thác được từ tình thế đó. Dù người đàn bà trẻ ấy có chồng hay chưa thì cũng là có chuyện bắt cóc, và ở Hồng Kông, chuyện ấy có thể gây ra cho kẻ bắt cóc những trắc trở đến mức hắn không thể vung tiền ra mà thoát được.

Nhưng cũng không nên đợi đến tàu Rangoon tới Hồng Kông. Tên Fogg này có cái thói quen đáng ghét là cứ nhảy tót từ một tàu bể này sang tàu bể khác, và khi công việc chưa kịp bắt đầu thì hắn có thể cao chạy xa bay rồi.

Cho nên điều quan trọng là phải báo trước nhà chức trách Anh cho họ biết chuyến đi này của tàu Rangoon trước khi nó cập bến. Vậy mà chẳng có gì dễ hơn chuyện ấy, vì tàu đỗ lại ở Singapore, và từ Singapore có đường dây điện báo liên lạc với bờ biển Trung Quốc.

Tuy nhiên, trước khi hành động và để công việc chắc chắn hơn, Fix quyết định dò hỏi Vạn Năng. Ông biết rằng khơi chuyện chàng trai này cũng chẳng có gì khó lắm, và ông quyết định bỏ lỗi mai danh ẩn tích vẫn giữ cho đến nay. Thế nhưng thời gian gấp lắm

rồi. Hôm ấy đã là ngày 30 tháng mười, và đúng ngày hôm sau tàu Rangoon phải thả neo ở Singapore.

Vậy là ngày hôm ấy, Fix ra khỏi căn buồng của mình, bước lên boong tàu, định bụng hỏi chuyện Vạn Năng “trước” với tất cả nỗi ngạc nhiên cùng cực nhất. Vạn Năng đang dạo chơi bằng mũi tàu, thì ông thanh tra lao đến bên anh kêu lên:

– Kìa anh, anh cũng đáp tàu Rangoon đấy ư?

– A, ông Fix! – Vạn Năng đáp lại, hết sức ngạc nhiên nhận ra ông bạn đường trên tàu Mongolia. – Kìa! Tôi đã chia tay với ngài ở Bombay, và tôi lại thấy ngài đi Hồng Kông!

Thế ra cả ngài nữa, ngài cũng đi vòng quanh thế giới?

– Không, không, – Fix đáp, – tôi định ở lại Hồng Kông, ít ra cũng vài ngày.

– A! – Vạn Năng nói, có vẻ ngạc nhiên trong thoáng chốc. – Nhưng làm sao từ Calcutta đến đây tôi không thấy ông ở trên tàu?

– Quả thật, tôi khó ở… hơi bị say sóng:…Tôi phải nằm bẹp trong buồng… Vịnh Bengale cũng như Ấn Độ Dương không hợp với tôi. Còn ông chủ của anh, ông Phileas Fogg thế nào?

– Hoàn toàn mạnh khỏe và cũng đúng giờ răm rắp như cuộc hành trình của ông ta!

Không một ngày bị chậm! A! Ông Fix này, chắc ông chưa biết nhỉ, chúng tôi có cả một người đàn bà trẻ cùng đi.

– Người đàn bà trẻ sao? – ông thanh tra đáp lại, hoàn toàn có vẻ như không hiểu anh bạn mình muốn nói gì.

Nhưng Vạn Năng đã cho ông biết ngay câu chuyện về bà ấy. Anh kể lại sự kiện ngôi chùa ở Bombay, việc mua con voi với giá hai nghìn livrơ, vụ “xátti”, việc cướp bà Aouda, án phạt của tòa án Calcutta, việc chuộc tự do có bảo lãnh. Fix mặc dầu đã biết phần cuối câu chuyện, vẫn làm như không hay biết gì cả, và Vạn Năng tha hồ say sưa kể lại những cuộc phiêu lưu của mình trước một thính giả tỏ ra thích nghe chuyện anh kể đến thế.

– Nhưng rốt cuộc lại – Fix hỏi, – liệu ông chủ anh có ý định đưa cái bà trẻ ấy về Châu Âu không?

– Không đâu, ông Fix ạ, không đâu! Chúng tôi hoàn toàn chỉ đưa bà ta về nhà một người họ hàng của bà là một thương gia giàu có ở Hồng Kông trông nom bà thôi

– Chẳng còn sơ múi gì được! – viên thám tử nghĩ bụng, cố che giấu nỗi thất vọng của mình – Một cốc vang chăng, ông Vạn Năng?

– Sẵn sàng, ông Fix ạ. Kể cũng đáng ăn mừng cuộc gặp gỡ của chúng ta trên tàu Rangoon đấy nhỉ!

XVII – Do đâu mà sinh chuyện này chuyện nọ trong chuyến đi từ Singapore đến Hồng Kông

Từ hôm ấy, Vạn Năng và viên thám tử gặp nhau luôn, nhưng viên thám tử hết sức giữ ý với người bạn của mình, và ông không khơi chuyện cho anh nói nữa. Chỉ có đôi lần, ông thoáng thấy ông Fogg ngồi lại trong phòng khách lớn tàu Rangoon, hoặc tiếp chuyện bà Aouda hoặc chơi bài “uýt” theo thói quen bất di bất dịch của ông.

Còn về Vạn Năng, anh bắt đầu suy nghĩ rất nghiêm chỉnh về sự ngẫu nhiên kỳ lạ một lần nữa đặt Fix trên đường đi của ông chủ anh. Và quả thật, ngạc nhiên cũng phải. Nhà quý phái này, con người rất đáng yêu, chắc chắn là rất tốt bụng nữa, đầu tiên gặp ở Suez, xuống tàu Mongolia, lên đến Bombay, mà ông nói là phải ở lại đó rồi lại thấy trên tàu Rangoon đi Hồng Kông, nói tóm lại theo sát từng hành trình của ông Fogg, điều đó cũng đáng để người ta phải nghĩ ngợi. Ở đây có một sự trùng hợp ít ra cũng là kỳ quặc. Cái ông Fix này có chuyện gì thế? Vạn Năng sẵn sàng đánh cuộc đôi giày ếch của anh – mà anh giữ gìn như vật báu – rằng lão Fix này sẽ rời Hồng Kông đồng thời với ông chủ của anh và anh, và hẳn là cùng trên một chuyến tàu bể.

Cho dù Vạn Năng có thể nghĩ đến một thế kỷ, anh cũng không bao giờ đoán được nhiệm vụ mà viên thám tử này đảm nhận. Không bao giờ anh có thể tưởng tượng được rằng Phileas Fogg bị “theo hút” như một thằng kẻ cắp, vòng quanh quả địa cầu. Nhưng vì bản chất con người là muốn tìm cách giải thích mọi sự việc cho nên Vạn Năng chợt lóe lên một ý giải thích sự có mặt thường trực của Fix, và quả thật, cách giải thích của anh cũng rất có lý. Thật vậy, theo anh, Fix chỉ là và chỉ có thể là một nhân viên được các bạn đồng sự của ông Fogg ở Câu lạc bộ Cải cách tung đi theo hút ông, để xác nhận rằng cuộc du hành này được thực hiện hợp lệ vòng quanh hế giới, theo hành trình đã thỏa thuận.

“Thật rõ rành rành! Thật rõ rành rành! – chàng trai ngay thật nói đi nói lại, hết sức tự

hào về sự sáng suốt của mình. – Đây là một tên mật thám mà các ngài quý phái kia phái đi bám sát chúng tôi! Kiểu ấy không đứng đắn đâu! Ông Fogg trung thực như thế, đáng tôn trọng như thế! Cho một nhân viên đi rình mò ông! Các ngài ở Câu lạc bộ Cải cách ơi, rồi các ngài phải trả giá đắt cho việc này!”.

Vạn Năng say sưa với phát kiến của mình, tuy vậy vẫn quyết định không nói với ông chủ, sợ ông bị xúc phạm vì chính sự nghi ngờ này của các đối thủ của ông. Nhưng anh bụng bảo dạ nếu có dịp sẽ trêu Fix, nói bóng nói gió thôi và không để hắn làm gì mình được.

Thứ tư 30 tháng mười, về buổi chiều, tàu Rangoon đi vào eo biển Malacca, giữa bán đảo cùng tên với miền đất Sumatra. Những hòn đảo nhỏ núi non chập chùng hiểm trở

đẹp như tranh vẽ che lấp tầm mắt các hành khách không nhìn thấy được hòn đảo lớn.

Ngày hôm sau, vào bốn giờ sáng, tàu Rangoon sau khi đã đến sớm nửa ngày trước quy định, đỗ lại ở Singapore để lấy thêm than đốt.

Phileas Fogg ghi giờ đến sớm đó vào cột những khoảng thời gian được lợi, và lần này thì ông lên bộ, đi với bà Aouda, vì bà ngỏ ý muốn được dạo chơi trong vài tiếng đồng hồ.

Fix bám theo sau mà không để lộ, đối với ông thì hành động của Fogg đều là khả nghi cả. Còn Vạn Năng chỉ cười thầm trong bụng khi thấy thủ đoạn của Fix, và anh đi mua bán lặt vặt như thường lệ.

Hòn đảo Singapore nhìn dáng vẻ không to lớn cũng không đường bệ. Nó thiếu núi non, nghĩa là thiếu những hình trông nghiêng. Tuy nhiên, nó xinh đẹp trong cái vẻ nhỏ

nhắn của nó. Đó là một công viên với những con đường đẹp chạy ngang dọc. Một xe ngựa sang trọng, thắng những con ngựa thanh lịch nhập từ Tân Hà Lan41 đưa bà Aouda và Phileas Fogg đi giữa những vườn cọ dày đặc có vòm lá rực rỡ, và những vườn đinh hương mà những nụ khô được tạo thành từ chính cái nụ bông hoa hé mở. Tại đây, những bụi cây hồ tiêu thay thế cho những hàng rào gai ở các vùng nông thôn Châu Âu; những cây búng báng, loại cây dương xỉ lớn có cành lá rậm rạp, đem thêm vẻ đa dạng cho quang cảnh vùng nhiệt đời này; những cây đậu khấu lá bóng như đánh vécni tỏa trong không khí một mùi hương sực nức. Những con khỉ kéo đi từng bầy lanh lẹ và mặt mày nhăn nhó nhan nhản trong những cánh rừng, và có lẽ cả hổ nữa cũng không thiếu trong những khu rừng rậm. Nếu ai ngạc nhiên khi được biết trên hòn đảo này, tương đối bé nhỏ là thế, mà những loài thú ăn thịt người ghê gớm ấy không bị tiêu diệt đến con cuối cùng, thì người ta sẽ trả lời là chúng đến Malacca, bơi qua eo biển.

Sau khi đã dạo chơi vùng nông thôn trong hai tiếng đồng hồ, bà Aouda và ông bạn của bà – mắt ông có ngó ra mà chẳng buồn nhìn – quay về thành phố, một nơi quần tụ

những ngôi nhà nặng nề và thấp, có vườn cây đẹp mắt bao bọc, trong vườn trồng măng cụt, dứa, và đủ mọi thứ quả ngon nhất trên đời.

Đến mười giờ, họ trở về tàu, chẳng nghi ngờ gì về viên thanh tra theo dõi suốt dọc đường, còn ông này thì cũng tốn khá tiền ngựa xe.

Vạn Năng đợi họ trên boong tàu Rangoon. Anh đầy tớ trung thành đã mua về vài tá măng cụt, to bằng những quả táo cỡ trung bình, vỏ ngoài nâu sẫm, cùi bên trong đỏ thắm, và những múi trắng thì ăn vào tan ra trong miệng khiến những người sành ăn thực thụ

cũng được hưởng một khoái cảm chưa từng thấy. Vạn Năng vô cùng sung sướng được biếu bà Aouda những quả măng cụt ấy, bà rất duyên dáng cảm ơn anh.

Mười một giờ, tàu Rangoon nhổ neo sau khi đã lấy đầy than, và vài tiếng đồng hồ sau các hành khách đã mất hút sau những ngọn núi cao của Malacca, nơi có những khu rừng với những con hổ đẹp nhất trần đời.

41 Tân Hà Lan: tên gọi ban đầu của Châu Úc.

Khoảng một nghìn ba trăm hải lý ngăn cách Singapore với đảo Hồng Kông, mảnh đất Anh nhỏ bé tách biệt khỏi bờ biển Trung Quốc, Phileas Fogg phải vượt qua chặng đường này trong sáu ngày là nhiều nhất, để kịp chuyến tàu biển ngày 6 tháng mười một từ Hồng Kông đi Yokohama, một trong những hải cảng lớn nhất của nước Nhật.

Tàu Rangoon chở rất nặng. Từ Singapore có nhiều hành khách lên tàu gồm người Ấn Độ, người Ceylan, người Trung Quốc, người Mã Lai, người Bồ Đào Nha, phần lớn đi vé hạng nhì.

Thời tiết cho đến lúc này khá đẹp, bắt đầu thay đổi khi bước vào tuần trăng cuối. Biển động, gió đôi khi thổi từng trận lớn, nhưng rất may là từ hướng đông nam, cho nên chỉ

càng thuận lợi cho tốc độ của con tàu. Khi gió thuận, thuyền trưởng cho giương buồn lên.

Tàu Rangoon, một loại tàu nhỏ có buồm, thường chạy với hai buồm vuông và lá buồm đằng trước, và tốc độ của nó tăng lên do sự kết hợp sức hơi nước và sức gió. Nó đã chạy như thế dọc bờ biển Trung Bộ và Nam Bộ Việt Nam, trên một luồng sóng ngắn và đôi khi rất xóc.

Nhưng khó khăn do biển thì ít mà do tàu Rangoon nhiều hơn, và chính cái tàu này phải chịu trách nhiệm về lỗi phần lớn hành khách bị ốm mệt.

Thật vậy, các tàu bể của Công ty bán đảo phục vụ trong vùng biển Trung Quốc có một khuyết điểm nghiêm trọng về cách cấu tạo. Tỷ lệ giữa lườn tàu ngập nước với lòng tàu đã tính toán sai, do đó những tàu ấy chỉ chống cự với biển cả một cách yếu ớt. Thể

tích kín để nước không vào được của chúng cũng không đầy đủ. Chúng bị “đắm”, theo cách nói của dân hàng hải, và do cách cấu tạo như thế, chỉ cần vài con sóng bắn vọt lên tàu cũng đủ làm thay đổi tốc độ của chúng. Cho nên những tàu này thua kém rất xa, nếu không phải về động cơ phát lực và bộ máy bốc hơi thì ít nhất cũng về cách cấu tạo, những loại tàu của các Công ty hàng hải Pháp, như chiếc Nữ hoàng và chiếc Nước Khơ Me.

Trong khi những tàu bể ấy, theo tính toán của các kỹ sư, có thể lọt vào tàu một trọng lượng nước ngang với trọng lượng bản thân nó rồi mới chịu chìm, thì những tàu của Công ty bán đảo, chiếc Golgonda, chiếc Corea, và cuối cùng chiến Rangoon, nếu để lọt một khối lượng nước bằng một phần sáu trọng lượng của chúng là đã đắm rồi.

Vậy thời, khi trời xấu, phải có những biện pháp phòng ngừa thật cẩn thận. Đôi khi phải hạ buồm và giảm hơi. Sự mất thời giờ này không có vẻ gì khiến Phileas Fogg phải bận tâm, nhưng Vạn Năng thì tỏ ra khó chịu đến cực độ. Anh liền đổ tội cho thuyền trưởng, cho bác thợ máy, cho Công ty và tống về nhà bò tất cả những người nào dính dáng đến nghề vận tải hành khách. Có lẽ cả sự bận tâm về cái ngọn đèn hơi cứ cháy hoài vào tiền thanh toán của anh trong ngôi nhà phố Saville cũng tham dự khá nhiều vào nỗi sốt ruột này.

– Vậy ra các anh vội đến Hồng Kông đến thế kia ư? – một hội viên thám tử hỏi anh.

– Rất vội! – Vạn Năng đáp.

– Anh có cho rằng ông Fogg sẽ cấp tốc lên tàu bể đi Yokohama không?

– Cấp tốc kinh khủng.

– Vậy ra bây giờ anh tin là có cuộc du hành kỳ quoặc vòng quanh thế giới thật à?

– Tin tuyệt đối. Còn ông thế nào, ông Fix?

– Tôi ấy ư? Tôi không tin!

– Thôi đi, anh hề ơi! – Vạn Năng vừa đáp vừa nháy mắt một cái với ông ta.

Cái tiếng ấy khiến viên thám tử phải suy nghĩ vẩn vơ mãi. Cái hình dung ngôn ngữ

ấy làm ông lo lắng, mà không rõ tại sao. Anh chàng người Pháp đã đoán ra ông chăng?

Ông cũng không biết nên cho là thế nào nữa. Nhưng làm sao mà Vạn Năng có thể nhận ra được tư cách thám tử của ông, cái bí mật chỉ mình ông biết? Thế nhưng, khi nói với ông như thế, nhất định là Vạn Năng có ẩn ý.

Thậm chí một hôm khác chàng trait rung hậu còn đi xa hơn, nhưng đó là vì anh quá ngứa miệng không chịu im được.

– Thế nào, ông Fix, – anh hỏi ông bạn với một giọng ranh mãnh, – đến Hồng Kông liệu chúng tôi có phải chịu nỗi bất hạnh chia tay với ông không?

– Ồ, – Fix đáp lại khá luống cuống, – cũng chẳng rõ nữa,… Có thể là…

– Chà! – Vạn Năng nói, – nếu ông cùng đi với chúng tôi thì thật là phước cho tôi quá!

Thế nào! Một nhân viên của bán đảo không thể dừng lại giữa đường! Ông chỉ đi Bombay thôi, vậy mà chẳng mấy chốc ông sắp ở Trung Quốc rồi; Châu Mỹ không còn xa, và từ

Châu Mỹ đến Châu Âu chỉ một bước chân!

Fix chăm chú nhìn người bạn nói chuyện với mình, anh ta phô bày với ông bộ mặt dễ

thương nhất trên đời, và ông quyết định cười cợt với anh. Nhưng anh chàng này đang bốc lại hỏi luôn “cái ấy có kiếm được khá không, cái nghề ấy ý mà?”

– Có và không, – Fix thản nhiên đáp lại – Có những vụ tốt đẹp và những vụ chẳng ra gì. Nhưng chắc anh cũng biết tôi đi thế này không phải bỏ tiền túi ra đâu nhé!

– Ồ! Điều đó thì tôi chắc quá đi rồi! – Vạn Năng kêu lên, càng cười khỏe hơn.

Sau câu chuyện, Fix trở về buồng và bắt đầu nghĩ ngợi. Rõ ràng ông đã bị lộ rồi. Bằng cách này hay cách khác, anh chàng người Pháp cũng đã nhận ra ông là nhà thám tử.

Nhưng hắn ta đã báo cho chủ mình chưa? Hắn đóng vai trò gì trong tất cả chuyện này?

Hắn có phải là kẻ tòng phạm hay không? Công việc đã bị đánh hơi thấy chưa, và do đó đã hỏng chưa? Viên thanh tra trải qua mấy tiếng đồng hồ thật gay go, khi thì tưởng đã mất hết, khi thì hy vọng Fogg chưa biết gì, tóm lại là chẳng biết xử sự thế nào.

Tuy vậy đầu óc ông trở lại bình tĩnh và ông quyết định nói thẳng với Vạn Năng. Nếu ông không có những điều kiện bắt giam Fogg ở Hồng Kông, và nếu Fogg chuẩn bị lần

này rời hẳn đất Anh, thì ông, Fix, ông sẽ nói tất cả với Vạn Năng. Hoặc người hầu là tòng phạm của chủ ông ta, – và ông này đã biết hết, và trong trường hợp ấy thế là đi đứt, –

hoặc người hầu không dính dáng gì đến vụ trộm, và như thế lợi ích của anh ta là phải đoạn tuyệt với tên kẻ trộm.

Tình thế hai người này như vậy, và trên đầu họ Phileas Fogg bay lượn với một vẻ

bình thản uy nghi. Ông thực hiện một cách thuần lý quỹ đạo của mình vòng quanh thế

giới, không bận tâm gì đến những vệ tinh châu tuần quanh ông.

Thế mà trong vùng lân cận – theo cách nói của các nhà thiên văn học – có một thiên thể nhiễu đáng lẽ là phải gây ra một số rối loạn nào đó trong trái tim nhà quý phái. Nhưng không! Trước nỗi kinh ngạc của Vạn Năng, vẻ đẹp của bà Aouda chẳng gây được ảnh hưởng gì, và những rối loạn nếu có hẳn còn khó tính toán hơn cả những rối loạn của Thiên vương tinh đã dẫn đến sự phát hiện ra Hải vương tinh.

Phải! Đây là nỗi kinh ngạc hàng ngày của Vạn Năng, vì anh đọc được trong mắt người thiếu phụ vô vàn lòng biết ơn đối với ông chủ của anh! Đúng là Phileas Fogg chỉ có trái tim cần thiết cho những hành động anh hùng, còn cho tình yêu thì không! Ông cũng chẳng tỏ vẻ gì bận tâm về những may rủi của cuộc viễn du. Nhưng Vạn Năng thì sống trong những nỗi lo sợ thường xuyên. Một hôm, đứng tựa lan can buồng máy, anh nhìn cỗ máy to khỏe có lúc nổ ầm ầm, và chiếc chân vịt như điên cuồng vọt ra khỏi mặt nước trong một cái chồm lên dữ dội của con tàu. Khi đó hơi nước phì qua những nắp hơi phùn phụt khiến chàng trai đứng đắn phải nổi khùng lên.

“Những cái nắp hơi này không giữ được mấy hơi! – anh kêu lên. – Tàu không nhích lên được! Dân Anh thế đấy! A! nếu đây là một tàu Mỹ, có thể ta đã bị nổ tung lên rồi, nhưng ta chạy nhanh hơn!”

XVIII – Phileas Fogg, Vạn Năng, Fix, ai lo phận nấy chạy theo công việc của mình như thế nào

Trong những ngày cuối cùng của chuyến đi, tiết trời khá xấu. Gió nổi lên rất mạnh.

Gió thổi cố định từ hướng tây bắc, cản đường tàu chạy. Chiếc Rangoon không đầm tàu lắc ghê gớm, và các hành khách tha hồ nguyền rủa những đợt sóng dài khó chịu mà gió đánh cuộn lên tự ngoài khơi.

Trong những ngày mồng 3 và mồng 4 tháng mười một, trời như có bão. Cơn gió mạnh đánh dữ dội vào mặt biển. Tàu Rangoon phải cuộn buồm trong nửa ngày, chỉ chạy với tốc độ mười vòng chân vịt, để có thể lượn khúc giữa các làn sóng biển. Tất cả các lá buồm đã được cuộn chặt lại, mà chúng cứ rít lên giữa những cơn gió giật.

Dễ hiểu là tốc độ của con tàu phải giảm đi nhiều, và người ta có thể ước tính nó sẽ

đến Hồng Kông chận hai mươi tiếng đồng hồ so với qui định, và còn chậm nữa nếu bão không dứt.

Phileas Fogg chứng kiến cảnh tượng một cái biển điên khùng dường như trực tiếp chống lại ông, mà vẫn giữ vẻ lạnh như tiền quen thuộc của ông. Vầng trán ông không một giây sầm xuống, vậy mà một sự chậm trễ hai mươi tiếng đồng hồ có thể gây tác hại cho cuộc hành trình khiến ông phải lỡ chuyến tàu bể đi Yokohama. Nhưng con người không có thần kinh này không hề cảm thấy nóng ruột hay bực dọc. Cứ như là trận bão ấy đã ghi vào trong chương trình của ông, đã được dự kiến trước. Bà Aouda, khi nói chuyện với bạn mình về sự trắc trở này, thấy ông vẫn bình tĩnh như thường.

Còn Fix thì không nhìn sự việc với con mắt ấy. Hoàn cảnh ngược lại. Trận bão này hợp ý ông ta quá. Thậm chí ông ta còn cảm thấy một niềm vui thích không bờ bến nếu tàu Rangoon bắt buộc phải ẩn trốn cơn giông tố. Tất cả những sự chậm trễ ấy có lợi cho ông ta, vì nó sẽ buộc tên Fogg phải lưu lại vài ngày ở Hồng Kông. Tóm lại, tiết trời này, với những cơn cuồng phong này, cùng ăn cánh với ông. Quả thật ông có hơi mệt một chút, nhưng hề gì! Ông ta không đếm từng cơn nôn mửa, và khi cơ thể quằn quại vì say sóng, thì đầu óc ông lại hoan hỉ một niềm khoái trá vô bờ.

Về phía Vạn Năng, ta có thể đoán được anh trải qua cuộc thử thách này với một cơn giận dữ không che đậy như thế nào. Cho đến nay, tất cả diễn ra tốt đẹp biết bao! Dường như cả đất và nước đều một lòng một dạ với ông chủ anh. Tàu thủy và xe lửa đã phục tùng ông. Gió và hơi nước đã hợp sức lại để cuộc du hành của ông được thuận lợi. Phải chăng cuối cùng giờ thất vọng đã điểm? Vạn Năng như một cái xác không hồn, cứ như

hai vạn livrơ đánh cuộc là tiền túi anh bỏ ra. Trận bão này làm anh điên tiết, cơn gió mạnh này khiến anh nổi khùng lên, và anh hẳn sẵn sàng đánh đòn cái biển không biết vâng lời này! Tội nghiệp anh chàng! Fix giấu kỹ không để anh biết sự khoái trí của ông, và ông ta

làm thế là đúng, vì giả thử Vạn Năng đoán ra sự hài lòng thầm kín của Fix, thì Fix hẳn sẽ

khốn khổ với anh rồi.

Trong suốt thời gian gió bão, Vạn Năng có mặt trên boong tàu Rangoon. Anh không thể ở lại bên dưới; anh trèo lên các cột buồm; anh khiến các thủy thủ trên tàu phải ngạc nhiên, và góp một tay vào đủ việc với cái tài khéo léo của một con vượn. Anh căn vặn hàng trăm lần ông thuyền trưởng, các sỹ quan, các thủy thủ, và họ không thể nín cười thấy một anh chàng bối rối đến thế. Vạn Năng muốn biết dứt khoát trận bão còn kéo dài bao lâu nữa. Người ta bèn đưa anh đến xem phong vũ biểu, nó cứ nhất định không chịu chỉ cao lên. Vạn Năng lắc lắc cái phong vũ biểu, nhưng cả những cái lắc mạnh, cả những lời nguyền rủa của anh trút lên đầu cái dụng cụ vô tội cũng đều vô tác dụng.

Cuối cùng cơn bão cũng dịu đi. Tình trạng biển có sự thay đổi trong ngày mồng 4

tháng mười một. Gió đột ngột đổi chiều ngược lại một trăm tám mươi độ và lại thành gió thuận.

Vạn Năng tươi tỉnh lại cùng với thời tiết. Những buồm cao và buồm thấp lại có thể

giương lên, và tàu Rangoon lại tiếp tục chặng đường của nó với một tốc độ kỳ diệu.

Nhưng người ta không thể gỡ lại tất cả thời gian đã mất. Việc đã vậy đành phải vậy, và chỉ đến năm giờ sáng ngày mồng 6 tàu mới thấy đất liền. Theo hành trình đã định của Phileas Fogg thì ngày đến con tàu là mồng 5. Nhưng ngày mồng 6 nó mới đến. Vậy là chậm mất hai mươi bốn giờ, và chắc hẳn chuyến tàu đi Yokohama đã lỡ.

Đến 6 giờ, người hoa tiêu lên tàu Rangoon và đứng ở cầu tàu điều khiển con tàu đi qua các eo lạch cho đến cảng Hồng Kông.

Vạn Năng bồn chồn, khao khát muốn thăm dò con người này, muốn hỏi anh ta xem chuyến tàu bể đi Yokohama đã rời Hồng Kông chưa. Nhưng anh không dám, để thà còn được chút hy vọng đến tận phút cuối cùng. Anh thổ lộ những nỗi lo lắng của mình với Fix, ông ta – cái con cáo già ấy – cố an ủi anh, nói với anh rằng ông Fogg chỉ việc đi chuyến tàu sau là xong thôi. Vạn Năng nghe mà giận tím mặt lại.

Nhưng nếu Vạn Năng không dám hỏi ông Fogg, sau khi đã tra cứu cuốn Bradshaw, thản nhiên hỏi người hoa tiêu xem anh có biết bao giờ có chuyến tàu bể từ Hồng Kông đi Yokohama.

– Ngày mai, lúc thủy triều buổi sáng, – người hoa tiêu đáp.

– A! – Ông Fogg nói, không biểu lộ một chút ngạc nhiên nào.

Vạn Năng, cũng có mặt tại đó, hẳn muốn ôm chầm lấy người hoa tiêu, còn Fix thì có lẽ muốn vặn cổ anh ta.

– Tàu nào đấy nhỉ? – Ông Fogg hỏi.

– Tàu Carnatic, – người hoa tiêu đáp.

– Có phải đáng lẽ nó đi từ hôm qua rồi không?

– Thưa vâng, nhưng nó có một nồi súp de phải chữa, và giờ khởi hành của nó hoãn đến mai.

– Cám ơn anh! – Ông Fogg đáp, và bước chân tự động của ông lại đi xuống phòng khách tàu Rangoon.

Còn Vạn Năng thì nắm lấy bàn tay người hoa tiêu, siết mạnh và nói:

“Anh bạn hoa tiêu, anh thật là một con người tốt bụng!”

Người hoa tiêu chắc hẳn không bao giờ biết được do đâu mà những câu trả lời của anh lại được đón nhận với một tình thân đến thế. Một tiếng còi tàu rúc lên, anh lại trèo lên cầu tàu và điều khiển con tàu đi giữa một rừng thuyền thoi, tàu chở xăng dầu, tàu đánh cá, tàu thuyền đủ loại, ngổn ngang trên các eo lạch của Hồng Kông.

Một giờ trưa, tàu Rangoon cập bến, và các hành khách lên bờ.

Trong trường hợp này, ta phải thừa nhận là sự ngẫu nhiên đã giúp đỡ một cách kỳ lạ

cho Phileas Fogg. Nếu không phải chữa nồi súp-de, tàu Carnatic đã đi từ ngày 5 tháng mười một, và hành khách muốn đi Nhật sẽ phải đợi tám ngày mới đến chuyến tàu sau.

Quả thật ông Fogg có bị chậm hai mươi bốn giờ, nhưng sự chậm trễ này không thể gây hậu quả tai hại gì cho phần còn lại cuộc hành trình.

Thật vậy, chiếc tàu bể từ Yokohama đi San Francisco qua Thái Bình Dương có liên lạc trực tiếp với tàu bể Hồng Kông, và nó không thể đi khi tàu bể Hồng Kông này chưa đến.

Tất nhiên sẽ có hai mươi bốn giờ chậm trễ tại Yokohama, nhưng trong hai mươi ngày vượt biển trên Thái Bình Dương cũng dễ gỡ lại. Vậy là, ba mươi lăm ngày sau khi rời khỏi Luân Đôn, Phileas Fogg vẫn đang bám sát chương trình của ông, với sự chênh lệch trên dưới hai mươi bốn tiếng đồng hồ.

Tàu Carnatic đến năm giờ sáng hôm sau mới khởi hành, ông Fogg có mười sáu giờ để

giải quyết công việc của ông, tức là công việc liên quan đến bà Aouda. Ở tàu lên, ông đưa tay dìu người thiếu phụ và dẫn bà đi thuê một cái kiệu. Ông hỏi thăm các phu kiệu tìm một khách sạn, họ chỉ cho ông khách sạn Câu lạc bộ. Cái kiệu lên đường, Vạn Năng đi theo, và hai mươi phút sau họ đến nơi.

Một căn phòng được dành riêng cho thiếu phụ, và Phileas Fogg chú ý để bà không thiếu một thứ gì. Rồi ông nói với bà Aouda là ông đi tìm ngay người họ hàng để gửi bà lại Hồng Kông cho người ấy trông nom. Đồng thời ông dặn Vạn Năng cứ ở khách sạn cho đến khi ông về, để người thiếu phụ không phải ở lại một mình.

Nhà quý phái tìm đến Sở giao dịch chứng khoán. Ở đây chắc chắn người ta phải biết một nhân vật như ngài Jejeeh đáng kính, con người được kể vào hàng những thương gia giàu có nhất của thành phố.

Người mối lái mà ông Fogg hỏi đến quả có biết nhà thương gia Parsi. Nhưng từ hai năm nay, ông này không ở Trung Quốc nữa. Sau khi đã làm giàu, ông sang lập nghiệp bên Châu Âu, – người ta cho là ở Hà Lan, – do nhiều quan hệ sẵn có với nước này trong cuộc đời buôn bán của ông.

Phileas Fogg trở về khách sạn Câu lạc bộ. Ngay lập tức ông xin phép bà Aouda được tiếp kiến bà, và, không cần phi lộ, ông cho bà biết là ngài Jejeeh đáng kính không còn ở

Hồng Kông nữa và có lẽ ngài đang ở Hà lan.

Bà Aouda nghe xong, thoạt tiên không nói gì. Bà đặt bàn tay lên trán, và suy nghĩ một lúc. Rồi, với giọng hiền dịu của mình, bà hỏi:

– Tôi phải làm gì bây giờ, thưa ông Fogg?

– Rất đơn giản, – nhà quý phái đáp, – về Châu Âu.

– Nhưng tôi, không thể lạm dụng…

– Bà không lạm dụng và sự có mặt của bà không trở ngại gì cho chương trình của tôi.

Vạn Năng đâu?

– Thưa ông gọi ạ. – Vạn Năng đáp.

– Đến tàu Carnatic, và đặt trước ba buồng.

Vạn Năng, vô cùng sung sướng vì được tiếp tục cuộc hành trình bên người thiếu phụ

rất ân cần với anh, lập tức rời khách sạn Câu lạc bộ.

XIX – Vạn Năng quá quan tâm đến ông chủ của mình và hậu quả từ đó sinh ra như thế nào

Hồng Kông chỉ là một hòn đảo nhỏ mà hiệp ước Nam Kinh, sau cuộc chiến tranh 1842, đã nhượng cho nước Anh. Trong vài ba năm, tài thực dân của Đại Anh quốc đã xây dựng ở đây một thành phố quan trọng và lập ra một hải cảng, cảng Victoria. Hòn đảo này nằm ở cửa sông Quảng Châu, và chỉ có cách thành phố Bồ Đào Nha, Ma cao, xây dựng ở bờ

sông bên kia, có sáu mươi dặm. Hồng Kông chắc chắn phải thắng Ma cao trong cuộc đấu tranh thương mại, và ngày nay sự chuyển vận quá cảnh các hàng hóa Trung Quốc đại bộ

phận được thực hiện qua thành phố Anh. Những bến tàu, những nhà thương, những sân ga, những kho hàng, một nhà thờ gô tích, một dinh toàn quyền, những phố rải đá, tất cả

khiến ta tưởng tượng như một trong những đô thị buôn bán của các phân hạt Kent hoặc Surrey, nước Anh đã xuyên qua trái đất trồi lên ở địa điểm này trên nước Trung Quốc, gần ngay điểm đối chân của nó.

Vậy là Vạn Năng, hai tay đút túi quần, đi đến cảng Victoria, dọc đường ngắm nhìn những cái kiệu, những xe đẩy một bánh có mái che còn đang thịnh hành trên đất nước Thiên triều, và cả một đám đông những người Trung Quốc, Nhật bản, Châu Âu chen chúc trong các phố. Nói đại khái thì đây cũng vẫn là Bombay, Calcutta hoặc Singapore mà chàng trai đứng đắn lại thấy trên đường của mình. Dường như có cả một dãy những thành phố Anh vòng quanh thế giới.

Vạn Năng đã đến cảng Victoria. Tại đây, ở cửa sông Quảng Châu, tàu bè đủ mọi nước đông như kiến, tàu Anh, tàu Pháp, tàu Mỹ, tàu Hà Lan: tàu buồn và tàu chiến, thuyền nhỏ Nhật Bản hoặc Trung Quốc, thuyền thoi, thuyền tam bản, tàu chở xăng dầu, và cả

những tàu-hoa tạo thành những vườn hoa nổi trên mặt nước. Đi dạo chơi, Vạn Năng để

ý thấy một số người bản xứ mặc quần áo vàng: tất cả đều rất cao tuổi. Vào một cửa hàng thợ cạo Trung Quốc để cạo râu “theo kiểu tàu”, anh được biết qua ông Figaro42 địa phương nói tiếng Anh khá thạo, rằng tất cả những cụ già ấy đều ít nhất tám mươi tuổi, và đến tuổi ấy họ được đặc quyền mặc đồ vàng là màu của hoàng tộc. Vạn Năng thấy điều gì đó thật tức cười mà không biết tại sao.

Cạo râu xong, anh ra đến tàu Carnatic, và tại đây, anh trông thấy Fix đi đi lại lại, điều ấy đối với anh chẳng lạ gì. Nhưng viên thanh tra cảnh sát để lộ trên mặt những biểu hiện của một nỗi thất vọng cay đắng.

“Tốt! – Vạn Năng tự nghĩ, – công việc của các ngài quí phái ở Câu lạc bộ Cải cách không ổn rồi!”

42 Figaro: tên một người thợ cạo, nhân vật trong vở hài kịch “Người thợ cạo thành Seville” của nhà văn Pháp thế

kỷ 18, Pierre Beaumarchais.

Và anh lại bên Fix với nụ cười vui vẻ, không muốn để ý đến vẻ bực mình của ông bạn.

Thế nhưng viên thanh tra có đầy đủ lý do để nguyền rủa cái số phận độc ác cứ đuổi theo ông mãi. Vẫn chưa có lệnh bắt! Dĩ nhiên cái lệnh bắt ấy chạy đằng sau ông, và chỉ

có thể đến tay ông nếu ông lưu lại vài ngày ở thành phố này. Vậy mà Hồng Kông là mảnh đất Anh cuối cùng trên đường đi, tên Fogg sắp thoát hẳn, nếu ông không có cách nào giữ

chân hắn lại.

– Thế nào, ông Fix, ông có định cùng đi với chúng tôi đến tận Châu Mỹ không? – Vạn Năng hỏi.

– Có. – Fix đáp, hai hàm răng nghiến chặt.

– Thế thì đi! – Vạn Năng kêu lên, phát ra một chuỗi cười giòn tan. – Tôi biết thừa là ông không thể rời chúng tôi mà. Lại đây mà giữ lấy một chỗ, lại đây nào!

Và cả hai cùng bước vào sở vận tải đường biển thuê bốn buồng cho bốn người. Nhưng người bán vé lưu ý họ là tàu Carnatic đã sửa chữa xong, nó sẽ đi ngay tám giờ tối nay chứ không phải sáng mai như báo trước.

“Rất tốt! – Vạn Năng đáp. – như thế càng hợp ý ông chủ tôi. Tôi phải về báo ngay cho ông biết mới được”.

Lúc này Fix chọn lấy chước cuối cùng. Ông quyết định sẽ nói hết với Vạn Năng. Có lẽ đó là biện pháp duy nhất để ông có thể giữ Phileas Fogg lại trong vài ngày ở Hồng Kông.

Ra khỏi sở, Fix mời anh bạn đi giải khát ở một quán rượu, Vạn Năng còn rộng rãi thời giờ. Anh nhận lời mời của Fix.

Một quán rượu mở trên bến. Nó có một vẻ ngoài dễ có cảm tình. Hai người bước vào.

Đó là một căn phòng rộng, trang trí đẹp, cuối phòng có một bộ phản trải đệm. Trên bộ

phản ấy có một số người đang nằm ngủ xếp hàng bên nhau.

Khoảng ba chục khách ngồi trong một phòng lớn bên những bàn nhỏ đan bằng cói.

Một vài người đang nốc cạn những vỏ rượu bia Anh, “alơ” hay “Pooctơ”, vài người khác uống những bình rươu mùi, “gin” hay “brani”. Ngoài ra, phần đông hút trong những tẩu dài bằng đất đỏ, nhồi những viên thuốc phiện trộn tinh dầu hoa hồng. Rồi chốc chốc, một người say thuốc nào đó ngã dúi xuồng gầm bàn, và cách anh bồi bàn của tiệm, nắm lấy chân và đầu ông ta, khiêng ông ta đặt lên bộ phản bên một ông bạn cùng cảnh. Khoảng hai chục con người say thuốc ấy được xếp thành hàng bên nhau tử tế, trong tình trạng tột cùng của sự ngu độn.

Fix và Vạn Năng hiểu rằng họ đã bước vào một tiệm hút được những con người khốn khổ, đần độn, gầy ốm, ngu xuẩn ấy lui tới, những con người mà nước Anh con buôn đã bán cho hàng hai trăm sáu mươi triệu đồng phật lăng cái thứ thuốc tai hại mà người ta

gọi là thuốc phiện! Đáng buồn thay những thứ bạc triệu ấy kiếm chác trên một trong những thói xấu nguy hại bậc nhất của bản tính con người.

Chính phủ Trung Quốc đã cố gắng để trừ bỏ cái tệ nạn ấy bằng những giáo luật nghiêm khắc, nhưng vô hiệu. Từ tầng lớp giàu có, thoạt đầu nắm độc quyền hút thuốc phiện, tệ nạn này lan xuống các tầng lớp bên dưới, và những sự tàn phá của thuốc phiện không thể nào ngăn chặn được nữa. Người ta hút thuốc phiện khắp mọi nơi mọi lúc trong vương quốc thiên triều. Đàn ông và đàn bà đắm mình trong cái thú say mê thảm họa này, và khi đã quen với khói thuốc phiện thì họ không thể thiếu nó được nữa, nếu không sẽ

phải chịu những cơn co giật khủng khiếp của dạ dày. Một người nghiện nặng có thể hút đến tám điếu một ngày, nhưng trong hai năm thì anh ta chết.

Vậy mà, với ý định giải khát, Fix và Vạn Năng đã bước vào một trong những tiệm hút như thế nhan nhản ngay cả ở Hồng Kông này. Vạn Năng không có tiền, nhưng anh vui lòng đón nhận “cử chỉ lịch sự” của ông bạn anh, chỉ cần anh sẽ mời lại ông ta khi có dịp.

Họ gọi hai chai Pooctơ, anh chàng Pháp uống thoải mái không khách khí, còn Fix, dè dặt hơn, chăm chú quan sát anh bạn của mình. Họ nói chuyện này chuyện nọ, nhất là về

cái ý định tuyệt diệu của Fix sẽ đi tàu Carnatic. Và nhân nói đến cái tàu bể này, mà giờ

khởi hành đã chuyển sớm lên mấy tiếng đồng hồ, Vạn Năng đứng dậy, các chai rượu lúc này đã cạn, để đi báo ông chủ mình.

Fix níu anh lại.

– Khoan tí đã. – ông nói.

– Ông cần gì, ông Fix?

– Cần nói với anh một chuyện quan trọng.

– Quan trọng à? – Vạn Năng kêu lên, uống cạn một vài giọt rượu còn lại trong đáy cốc. – Thế thì để mai nói. Hôm nay tôi không có thời giờ.

– Anh nán lại ngồi lại đây đã. – Fix đáp. – Đây là chuyện ông chủ anh!

Nghe nói thế, Vạn Năng chăm chú nhìn ông bạn. Anh thấy nét mặt Fix có vẻ gì kỳ lạ.

Anh ngồi lại.

– Ông có chuyện gì cần nói với tôi nào? – Anh hỏi.

Fix đặt bàn tay lên cánh tay anh bạn, và hạ thấp giọng, ông hỏi:

– Anh đã đoán ra tôi là ai chưa?

– Hẳn chứ! – Vạn Năng tủm tỉm nói.

– Nếu vậy thì tôi sẽ thú hết với anh…

– Thú bây giờ thì tôi đã biết tỏng cả rồi, ông bạn cáo già của tôi ơi! Chà! Cái chuyện chẳng hay ho gì! Dẫu sao thì ông cứ việc mà làm. Nhưng trước hết, tôi xin thưa với ông rằng các quý ngài quý phái ấy thật phí tiền vô ích!

– Vô ích à! – Fix nói, – anh chỉ được cái nói liều. Rõ ràng anh không biết số tiền lớn như thế nào.

– Biết chứ, sao lại không biết, – Vạn Năng đáp, – hai vạn livrơ.

– Năm vạn rưỡi! – Fix nói lại, nắm chặt bàn tay người Pháp.

– Sao! – Vạn Năng kêu lên, – ông Fogg đã dám…!

– Năm vạn rưỡi livrơ!… Thôi được! Thêm một lý do không được để phí một giây, –

anh nói thêm và lại đứng lên một lần nữa.

– Năm vạn rưỡi livrơ! – Fix nói, và ép Vạn Năng ngồi lại, sau khi đã gọi một chai rượu mạnh “branđi”, – và nếu thành công, tôi sẽ được một khoản tiền thưởng là hai nghìn livrơ. Anh có muốn được năm trăm trong số đó không? (12.500 phật lăng), với điều kiện là giúp tôi một tay.

– Giúp ông à? – Vạn Năng kêu lên, hai mắt tròn xoe.

– Phải, giúp tôi giữ ông Fogg lại vài ngày ở Hồng Kông!

– Hử? – Vạn Năng bật lên, – ông nói gì vậy? Sao chưa vừa lòng cho người theo dõi ông chủ tôi, nghi ngờ lòng trung thực của ông, các ngài quý phái ấy còn muốn gây cho ông những trở ngại dọc đường! Tôi thật lấy làm nhục thay cho họ.

– Chà chà! Anh nói gì thế? – Fix hỏi.

– Tôi muốn nói đó là sự hoàn toàn vô liên sỉ. Chẳng khác gì bóc lột Ông Fogg, và thò tay vào túi ông móc tiền ra.

– Ồ! Chính là chúng tôi muốn làm việc ấy!

– Nhưng đó là một mưu ma chước quỷ! – Vạn Năng kêu lên, lúc này cũng đã nóng mặt do ảnh hưởng của chai rượu “branđi” ông Fix mời, mà anh uống mà không biết là mình uống, – mưu ma chước quỷ thật sự! Thế mà cũng gọi là những nhà quý phái đấy!

Bạn đồng sự đấy!

Fix bắt đầu chẳng hiểu mô tê gì nữa.

– Bạn đồng sự đấy! – Vạn Năng kêu lên. – Hội viên Câu lạc bộ Cải cách đấy! Xin ông biết cho, ông Fix, ông chủ tôi là một người quân tử, và khi ông đánh cuộc, thì ông ấy muốn thắng cuộc một cách ngay thẳng.

– Thế anh cho tôi là ai vậy? – Fix hỏi, chăm chăm nhìn Vạn Năng.

– Còn ai nữa! Một chân tay của các ngài hội viên Câu lạc bộ Cải cách, có nhiệm vụ

điều tra cuộc hành trình của ông chủ tôi, một việc làm nhục người ta ghê gớm! Cho nên, mặc dầu từ lâu nay tôi đã đoán ra ông, tôi vẫn cố giữ không nói cho ông Fogg biết!

– Ông ta không biết gì hết ư?… – Fix hỏi vội.

– Không biết gì hết. – Vạn Năng cạn cốc một lần nữa đáp.

Viên thanh tra cảnh sát đưa tay ôm trán. Ông ngập ngừng trước khi lại nói tiếp. Làm gì bây giờ? Sự nhầm lẫn của Vạn Năng có vẻ thành thực, nhưng nó khiến kế hoạch của ông khó khăn hơn. Rõ ràng anh đầy tớ này đã nói với tất cả lòng ngay thật, và hẳn không phải là kẻ tòng phạm của chủ hắn, điều mà Fix có thể e ngại.

“Được rồi”, – ông nghĩ bụng, – hắn đã không phải tòng phạm thì hắn sẽ giúp ta”.

Viên thám tử lại quyết định một lần thứ hai. Vả chăng, ông ta cũng không còn thời gian chùng chình nữa. Bằng mọi giá phải bắt giam ông Fogg ở Hồng Kông.

– Anh nghe đây. – Fix nói bằng một giọng cộc lốc, – anh nghe tôi cho rõ. Tôi không phải như anh tưởng, nghĩa là không phải người của hội viên Câu lạc bộ Cải cách.

– Ô hay! – Vạn Năng nói và nhìn ông với một vẻ giễu cợt.

– Tôi là thanh tra cảnh sát đang nhận một nhiệm vụ của nhà nước chính quốc…

– Ông… thanh tra cảnh sát!…

– Phải, và tôi sẽ chứng minh cho anh thấy, – Fix lại nói. – Giấy ủy nhiệm của tôi đây.

Và viên thanh tra rút trong ví ra đưa cho anh bạn xem một giấy ủy nhiệm do ông giám đốc sở cảnh sát trung ương ký. Vạn Năng ngây người nhìn Fix, không thốt lên được một lời.

– Vụ đánh cuộc của tên Fogg – Fix lại nói – chỉ là một trò bày ra để bịp các anh, anh và các bạn đồng sự của hắn ở Câu lạc bộ Cải cách, vì hắn rất cần biến các anh thành những kẻ tòng phạm vô tình cho hắn.

– Nhưng cớ sao?… – Vạn Năng kêu lên

– Anh nghe đây. Ngày 28 tháng chín vừa rồi, một vụ trộm năm vạn rưởi livrơ đã xảy ra ở Ngân hàng Anh do một kẻ mà người ta đã ghi được hình dạng. Vậy mà hình dạng ấy đây, đúng từng tí với hình dạng tên Fogg.

– Thôi đi! – Vạn Năng đấm mạnh nắm tay lực lưỡng của anh xuống mặt bàn kêu lên.

Ông chủ tôi là con người lương thiện nhất trên đời!

– Anh biết gì mà nói? – Fix đáp. – Thậm chí anh cũng chẳng biết hắn ta như thế nào!

Anh vào làm việc cho hắn đúng ngày hắn ta ra đi, và hắn đã đi hấp tấp với một cớ vô nghĩa lý, không hòm xiểng, đem theo một đống bạc giấy kếch xù! Vậy mà anh dám quả

quyết là một con người lương thiện!

– Phải, phải! – chàng trai khốn khổ nhắc đi nhắc lại như cái máy.

– Vậy anh cũng muốn bị bắt như một kẻ tòng phạm của hắn hay sao?

Vạn Năng đưa hai tay ôm lấy đầu. Trông anh không còn nhận ra được nữa. Anh không dám nhìn viên thanh ra cảnh sát. Phileas Fogg là một tên kẻ cắp, ông, vị cứu tinh của bà Aouda, con người cao thượng và dũng cảm! Vậy mà người ta nêu lên bao nhiêu điều kết tội ông! Vạn Năng cố gạt bỏ những mối nghi ngờ cứ luồn vào trong tâm trí anh.

Anh không muốn tin ông chủ của mình là kẻ phạm tội.

– Rốt cuộc thì ông muốn gì ở tôi? – anh cố sức nén mình lại nói với viên thanh tra cảnh sát.

– Thế này. – Fix đáp. – Tôi đã theo hút tên Fogg đến tận đây, nhưng tôi vẫn chưa nhận được lệnh bắt mà tôi yêu cầu Luân Đôn gửi tới. Vậy anh phải giúp tôi giữ hắn lại ở Hồng Kông…

– Tôi ấy à! Ông muốn tôi…

– Và tôi sẽ chia với anh món tiền thưởng hai nghìn livrơ của Ngân hàng Anh đã hứa!

– Không đời nào! – Vạn Năng đáp, muốn đứng lên rồi lại ngã xuống, anh cảm thấy cùng một lúc mình đã mất hết cả trí khôn lẫn sức lực.

– Ông Fix, – anh nói lúng búng, – cứ cho rằng tất cả những gì ông nói với tôi đều là sự thật… cứ cho rằng ông chủ tôi là tên kẻ cắp mà ông tìm kiếm… cái đó tôi không thừa nhận… tôi đã… tôi làm cho ông ấy… tôi đã thấy ông ấy tốt bụng và cao thượng… Phản bội ông ấy… không đời nào… không, dù đổi lấy tất cả vàng bạc trên trái đất này… Tôi sinh ra ở một làng mà người ta không ăn phải cái bả ấy!…

– Anh từ chối?

– Tôi từ chối.

– Vậy anh cứ coi như tôi đã không nói gì cả, – Fix đáp, – nào ta uống đi.

– Phải, uống đi.

Vạn Năng mỗi lúc một chuếch choáng. Fix muốn đánh anh gục hẳn. Ông hiểu rằng bất cứ giá nào cũng phải tách rời anh ta ra khỏi ông chủ anh. Trên bàn có vài cái tẩu đã nhồi sẵn thuốc phiện. Fix tuồn một tẩu vào tay Vạn Năng, anh cầm lấy, đưa lên miệng, châm lửa hít mấy hơi, rồi lại ngã ra, đầu óc nặng trĩu dưới tác dụng của chất ma túy.

“Thế là ổn chuyện. – Fix nhìn Vạn Năng đã lịm đi. Nói – tên Fogg sẽ không được loan báo kịp thời về giờ khởi hành của tàu Carnatic, và nếu hắn đi, thì ít ra cũng là đi không có cái thằng Pháp khốn khiếp này!”

Rồi ông trả tiền và đi ra.

XX – Fix bắt đầu giao du trực tiếp với Phileas Fogg như thế nào Trong khi đang diễn ra cái cảnh tượng có thể đe dọa tương lai mình nghiêm trọng đến thế. Ông Fogg đưa bà Aouda đi dạo chơi các phố trong thành phố Anh. Từ khi bà Aouda nhận lời để ông đưa bà đến Châu Âu, ông đã phải chăm lo đến mọi chi tiết cần cho một cuộc hành trình dài như vậy. Một người Anh như ông đi vòng quanh thế giới với cái xắc cầm tay còn tạm được; nhưng một phụ nữ không thể cùng đi một cuộc hành trình như thế trong điều kiện ấy. Do đó đẻ ra nhu cầu phải sắm những quần áo và vật dụng cần thiết cho cuộc viễn du. Ông Fogg làm tròn nhiệm vụ với vẻ điềm tĩnh vốn có của ông, và đáp lại mọi lời xin lỗi hoặc phản đối của người quả phụ trẻ tuổi sượng sùng trước những ân cần như thế, ông chỉ một mực nói:

“Đó là vì lợi ích cuộc viễn du của tôi, cái đó nằm trong chương trình của tôi”.

Sắm sửa xong, ông Fogg cùng người thiếu phụ trở về khách sạn và ăn tối ở bàn ăn khách sạn, phục vụ rất sang trọng. Rồi bà Aouda, người hơi mệt, lui về buồng riêng, sau khi đã bắt tay “theo kiểu Anh” vị ân nhân trơ như đá của mình.

Còn nhà quý phái đáng kính thì mải mê suốt buổi tối với tờ Thời báo và tờ Báo ảnh Tin Luân Đôn.

Nếu ông là người dễ ngạc hiên, hẳn ông phải lấy làm lạ không thấy người hầu có mặt vào giờ đi ngủ. Nhưng vì đã biết là tàu đi Yokohama chỉ sáng hôm sau mới rời Hồng Kông, ông hoàn toàn yên trí không bận tâm cái gì khác nữa. Ngày hôm sau, khi ông Fogg bấm chuông gọi, thì Vạn Năng không thấy đến trình diện.

Nhà quý phái đáng kính này nghĩ gì khi được tin người hầu của ông chưa trở về khách sạn, điều đó chẳng ai biết được. Ông Fogg chỉ cầm lấy cái xắc, bảo bà Aouda chuẩn bị, và cho gọi một cái kiệu.

Lúc đấy tám giờ, theo kế hoạch thì đến chín giờ rưỡi tàu Carnatic sẽ lợi dụng nước triều lên để ra khỏi các eo lạch.

Khi kiệu đỗ trước khách sạn. Ông Fogg và bà Aouda ngồi lên cái phương tiện vận chuyển an nhàn đấy, còn hành lý thì một cái xe cútkít chở theo sau.

Nửa giờ sau, họ xuống bến tàu, và tại đây. Ông Fogg được biết tàu Carnatic đã đi từ

hôm trước.

Ông Fogg cứ tưởng được thấy cùng một lúc cả tàu thủy với người hầu của mình, té ra mất cả chì lẫn chài. Nhưng không một dấu hiệu thất vọng nào lộ ra trên mặt ông, và khi bà Aouda lo lắng nhìn ông, ông chỉ đáp lại:

“Đó là một sự cố, thưa bà, không có gì hơn”.

Lúc ấy, một người vẫn chăm chú quan sát ông tiến lại gần. Đó là viên thanh tra Fix, ông ta chào ông và nói:

– Thưa ngài, có phải ngài cũng như tôi là một trong những hành khách của tàu Rangoon đến đêm qua.

– Thưa ông, vâng, – Ông Fogg lạnh nhạt đáp lại, – nhưng tôi không có hân hạnh…

– Xin lỗi ngài, nhưng tôi cứ tưởng được thấy anh hầu của ngài ở đây.

– Ông có biết anh ấy ở đâu không, thưa ông? – người thiếu phụ cuống quýt hỏi.

– Sao kia! – Fix giả bộ ngạc nhiên đáp – anh ấy không đi với bà hay sao?

– Không. – Bà Aouda đáp. – Tối hôm qua không thấy anh ấy quay về. Hay là anh ta đã không đợi chúng tôi và xuống tàu Carnatic trước rồi?

– Không đợi ông bà ư, thưa bà…? – viên thanh tra đáp. – Nhưng, bà thứ lỗi cho câu hỏi của tôi, vậy ra ông bà cũng định đi chuyến tàu này?

– Thưa ông, vâng.

– Tôi cũng vậy, thưa bà, và bà cũng thấy tôi hết sức thất vọng. Tàu Carnatic chữa xong đã rời Hồng Kông sớm hơn hai tiếng đồng hồ mà không báo cho ai biết, và bây giờ thì phải đợi tám ngày mới đến chuyến sau!

Khi nói lên những tiếng “tám ngày” Fix cảm thấy trong lòng sướng rơn. Tám ngày!

Fogg nán lại tám ngày ở Hồng Kông! Thừa đủ giờ để nhận được lệnh bắt. Rốt cuộc, thì số phận may mắn vẫn đứng về phía người đại diện cho pháp luật.

Cho nên ta thử tưởng tượng cái đòn sét đánh giáng xuống đầu Fix, khi ông nghe Phileas Fogg nói với giọng điềm tĩnh của ông ta.

– Nhưng theo tôi thì ngoài tàu Carnatic ra, ở cảng Hồng Kông vẫn còn nhiều tàu khác nữa.

Và ông Fogg, đưa tay dìu bà Aouda, họ đến các bến tàu để tìm một cái tàu sắp chạy.

Fix bàng hoàng, bước theo ông. Dường như có một sợi dây vô hình đã buộc Fix vào với người đàn ông này.

Tuy vậy, vận may có vẻ thật sự từ biệt con người mà cho tới nay nó đã phục vụ tận tình đến thế. Trong ba giờ, Phileas Fogg chạy ngược chạy xuôi khắp cảng, nhất quyết nếu cần sẽ phải thuê hẳn một cái tàu chở ông đến Yokohama; nhưng ông chỉ thấy những tàu đang lấy hàng hoặc đang dỡ hàng, và do đó chưa thể sẵn sàng đi được, Fix lại bắt đầu hy vọng.

Nhưng ông Fogg không hề bối rối và lại tiếp tục đi tìm, dù có đến tận Ma cao, nhưng vừa lúc đó tại cảng ngoài, một người thủy thủ đến bên ông.

– Thưa Tôn ông cần một cái tàu ạ – người thủy thủ ngả mũ nói với ông.

– Bác có sẵn tàu chạy à! – Ông Fogg hỏi.

– Thưa Tôn ông, vâng, một cái tàu hoa tiêu, số hiệu 43, cái tốt nhất trong đội tàu.

– Chạy nhanh không?

– Vào khoảng giữa tám và chín hải lý. Mời Tôn ông đến xem.

– Được.

– Tôn ông sẽ hài lòng. Tôn ông muốn đi chơi biển ạ?

– Không. Một chuyến đi xa.

– Đi xa?

– Bác có nhận đưa tôi đến Yokohama không?

Người thủy thủ nghe nói đứng sững sờ, tay buông thõng, mắt tròn xoe.

– Tôn ông nói đùa đấy chứ ạ? – ông ta nói.

– Không! Tôi nhỡ tàu Carnatic, và chậm nhất ngày 14 phải có mặt ở Yokohama, để

kịp tàu đi San Francisco.

– Rất đáng tiếc, người hoa tiêu đáp, – nhưng không thể được.

– Tôi trả bác một trăm livrơ (2.500 phật lăng) mỗi ngày, và một khoản tiền thưởng hai trăm livrơ nếu đến kịp.

– Thưa có thật thế không ạ? – người hoa tiêu hỏi.

– Rất thật. – Ông Fogg đáp.

Người hoa tiêu đứng lánh ra một chỗ. Ông nhìn mặt biển, rõ ràng ông đang bị giằng xé giữa lòng ham muốn kiếm được món tiền kếch xù và nỗi sợ phải mạo hiểm đi xa đến thế. Fix thì phấp phỏng như ngồi trên đống lửa.

Trong thời gian ấy, ông Fogg quay lại nói với bà Aouda.

– Thưa bà, bà không sợ chứ? – ông hỏi.

– Đi với ông, tôi không sợ gì hết, ông Fogg ạ. – người thiếu phụ đáp.

Bác hoa tiêu lại đến gặp nhà quý phái, vần vần cái mũ trong tay.

– Thế nào, bác hoa tiêu? – ông Fogg nói.

– Dạ, thưa Tôn ông, – người hoa tiêu đáp, tôi không thể hy sinh cả đội thủy thủ của tôi, cả tôi, cả bản thân Tôn ông trong một chuyến vượt biển dài đến thế trên một cái tàu

chưa đầy hai mươi tonnô43 và vào mùa này trong năm. Vả chăng, chúng ta sẽ không đến kịp, vì từ Hồng Kông đi Yokohama những một nghìn sáu trăm năm mươi hải lý.

– Một nghìn sáu trăm thôi. – ông Fogg nói.

– Thì cũng vậy.

Fix hít vào một hơi khoan khoái.

– Nhưng, – người hoa tiêu nói thêm, – cũng có thể có cách khác.

Fix nín thở.

– Cách nào? – Phileas Fogg hỏi.

– Cách đi Nagasaki, mỏm cực Nam nước Nhật, một nghìn năm trăm hải lý, hoặc chỉ

đi Thượng Hải thôi, cách Hồng Kông tám trăm hải lý. Nếu đi Thượng Hải, ta không ra xa bờ biển Trung Quốc, đó sẽ là một thuận lợi lớn, nhất là những dòng hải lưu ở đây lại chạy ngược lên phía bắc.

– Bác hoa tiêu này – Phileas Fogg đáp – chính là ở Yokohama tôi mới có tàu đi Mỹ, chứ không phải ở Thượng Hải hay Nagasaki.

– Sao lại không ạ? – người hoa tiêu đáp. – Tàu đi San Francisco không xuất phát từ

Yokohama. Nó ghé qua Yokohama và Nagasaki nhưng bến xuất phát của nó là Thượng Hải.

– Bác dám chắc về những điều bác nói chứ?

– Chắc chắn.

– Vậy khi nào thì tàu ấy rời Thượng Hải?

– Ngày 11, bảy giờ tối. Như vậy chúng ta có bốn ngày. Bốn ngày, tức chín mươi sáu giờ, và tốc độ trung bình tám hải lý một giờ, nếu chuẩn bị tốt, nếu gió cứ giữa hướng đông nam, nếu biển lặng, thì chúng ta có thể vượt ngon lành tám trăm hải lý ngăn cách ta với Thượng Hải.

– Vậy khi nào bác đi được?…

– Một giờ nữa. Thời gian để mua lương thực và sửa soạn đi.

– Vậy là thỏa thuận… bác là chủ tàu?

– Vâng. John Bunsby, chủ tàu Tankadère.

– Bác có cần tiền đặt trước không?

– Nếu điều đó không làm phiền Tôn ông.

43 Tonneau: đơn vị đo sức chứa của tàu (1 tonnô quốc tế là 2,383m).

– Đây là hai trăm livrơ tạm ứng… Thưa ông, – Phileas Fogg quay lại nói thêm với Fix,

– nếu ông muốn nhân cơ hội này…

– Thưa ngài, – Fix quả quyết đáp lại, – tôi đang muốn xin ngài cái đặc ân đó.

– Tốt. Nửa giờ nữa chúng ta xuống tàu.

– Nhưng còn anh chàng khốn khổ kia… – bà Aouda nói, hết sức băn khoăn về sự mất tích của Vạn Năng.

– Tôi sẽ vì anh ta làm tất cả những gì tôi có thể làm được – Phileas Fogg đáp lại.

Và trong khi Fix nóng nảy, hăm hở, giận giữ đi đến tàu hoa tiêu, thì cả hai ông bà cùng đến sở cảnh sát Hồng Kông. Tại đây, Phileas Fogg trình báo hình dạng của Vạn Năng, và để lại một số tiền đủ cho anh ta về nước; thủ tục ấy cũng được thực hiện tại lãnh sự quán Pháp, và cái kiệu, sau khi đã đỗ ở lại khách sạn để các hành khách lấy hành lý, lại đưa họ ra cảng ngoài.

Ba giờ vừa điểm, tàu hoa tiêu số 4, với đầy đủ đội thủy thủ và lương thực dự trữ trên tàu, và sẵn sàng lên đường.

Tàu Tankadère là một loại tàu nhẹ và nhỏ cỡ hai cột buồm, sức chứa hai mươi tonnô, thân tàu chẽn lại về đằng trước, dáng rất thanh thoát, thon thon rẽ nước. Người ta tưởng như đây là một chiếc thuyền đua. Những đồ đồng bóng lộn của nó, những đồ sắt mạ

thiếc của nó, boong tàu trắng như ngà của của nó chứng tỏ người chủ tàu John Bunsby biết giữ gìn cẩn thận. Hai cột buồm của nó hơi ngả về phía sau. Nó có đủ những lá buồm hình thang ở cột buồm sau, buồm tam giác ở cột trước, buồm nhỏ ở trên cột buồm thượng, và có thể giương cả một lá buồm vuông phụ thêm nếu chạy xuôi gió. Nó hẳn phải chạy rất tốt, và trên thực tế, nó đã đoạt giải nhiều lần trong các cuộc thi tàu hoa tiêu.

Đội thủy thủ tàu Tankadère gồm có ông chủ tàu John Bunsby và bốn người nữa. Đó là những thủy thủ gan dạ, bất kể thời tiết nào cũng sẵn sàng xông pha đi tìm kiếm tàu bè và thuộc các biển vùng này như lòng bàn tay, John Bunsby, một người trạc bốn lăm, tráng kiện, da đen rám nắng, mắt sáng, khuôn mặt cương nghị, cơ thể cân đối, rất thạo việc, có thể làm yên lòng những người yếu bóng vía nhất.

Phileas Fogg và bà Aouda xuống tàu, Fix đã ở đó. Qua một nắp cửa phía sau tàu, họ

đi xuống một căn phòng hình vuông có hốc tường bốn bên tạo thành một đivăng quanh phòng. Ở giữa phòng kê một cái bàn có ngọn đèn chiếu sáng. Căn phòng nhỏ bé nhưng sạch sẽ.

“Tôi lấy làm tiếc đã không thể mời ông chỗ ở tốt hơn” – Ông Fogg nói với Fix, Fix lẳng lặng nghiêng mình đáp lễ.

Viên thanh tra cảm thấy có gì nhục nhã trong việc lợi dụng như thế những sự giúp đỡ ân cần của tên Fogg.

“Khỏi nói, – ông ta nghĩ, – hắn là một tên vô lại hết sức lịch sự, nhưng vẫn cứ là một tên vô lại!”.

Ba giờ mười phút, giương buồm. Lá cờ Anh phấp phới trên ngọn cột buồm cao nhất của tàu. Các hành khách ngồi trên boong. Ông Fogg và bà Aouda nhìn lần cuối lên bến, xem có thấy Vạn Năng hiện ra không.

Fix quả tình rất lo sợ nếu anh đầy tớ khốn khổ mà ông đã xử tệ đến thế lại tình cờ dẫn xác đến chỗ này, và khi ấy một cuôc đối chất sẽ nổ ra không lợi gì cho ông cả. Nhưng anh chàng Pháp ta không thấy ló mặt và chắc hẳn anh còn đang chết lịm đi vì chất ma túy làm u mê con người.

Cuối cùng, ông chủ tàu John Bunsby đã đưa tàu ra đến biển khơi, và chiếc Tankadère, hứng gió vào những cánh buồm hình thang và hình tam giác của nó, chồm lên trên các con sóng.

XXI – Do đâu mà ông chủ tàu Tankadère suýt nữa mất toi món tiền thưởng hai trăm livrơ

Cuộc vượt biển tám trăm hải lý này, trên một con tàu hai mươi tonnô, và nhất là vào mùa này trong năm, quả là một cuộc ra đi mạo hiểm. Vùng biển Trung Quốc thường hay động, vì nó phơi ra dưới những trận gió khủng khiếp, nhất là trong những thời kỳ ngày đêm bằng nhau, và bây giờ thì người ta đang còn ở những ngày đầu tháng mười một.

Tất nhiên, người hoa tiêu được lợi nếu đưa các hành khách của mình đến tận Yokohama, vì được trả theo ngày. Nhưng nếu cứ liều làm cuộc vượt biển trong những điều kiện như thế thì thật quá kinh suất, và ngay cái việc lên đến Thượng Hải thôi cũng đã là một hành động táo bạo, nếu không phải là liều lĩnh.

Nhưng John Bunsby tin ở tàu Tankadère của mình, nó chồm trên sóng biển như một con mãnh thú, và có lẽ ông đã không lầm.

Nhưng giờ phút cuối cùng của ngày hôm ấy, tàu Tankadère chạy trong những eo lạch ngoắt ngoéo của Hồng Kông, và dù đi kiểu nào, ngang gió hay xuôi gió, nó cũng chạy rất tốt.

– Bác hoa tiêu này, – Phileas Fogg nói khi tàu đã ra khơi, – tôi không cần dặn bác làm sao cho tàu chạy càng nhanh càng tốt.

– Tôn ông cứ tin cậy ở tôi, – John Bunsby đáp, – gió căng buồm được đến đâu, chúng tôi đã cho căng hết. Những lá buồm thượng chẳng có tác dụng gì lúc này đâu, chỉ làm cho con tàu thêm rày rà chạy chậm lại thôi.

– Đó là nghề của bác, không phải nghề của tôi, bác hoa tiêu ạ, và tôi tin ở bác.

Phileas Fogg, người đứng thẳng, chân dạng ra, vững chãi như một thủy thủ, im lặng nhìn mặt biển nổi sóng. Người thiếu phụ ngồi phía sau, cảm thấy trong lòng xao xuyến ngắm nhìn đại dương đã sẫm đi trong bóng hoàng hôn mà bà đang mạo hiểm lao vào trên một con tàu mảnh khảnh. Trên đầu bà, những lá buồm trắng căng phồng như những đôi cánh khổng lồ chở bà lao đi trong không trung. Con tàu, được gió xốc lên, dường như

bay trên không.

Đêm ập xuống, mặt trăng bắt đầu bước vào thượng tuần, và ánh sáng yếu ớt của nó chẳng mấy chốc đã tắt đi trong dải sương mù ở chân trời. Những đám mây ùn lên từ

phương đông và đã tràn ra chiếm hết một khoảng trời.

Người hoa tiêu cho thắp lửa hiệu, một sự phòng bị cần thiết trong những vùng biển gần bờ rất lắm tàu qua lại này. Tai nạn đụng tàu ở đây không ít, và với tốc độ như nó đang lao đi, một chút va chạm cũng đủ làm con tàu phải tan tành.

Fix ngồi mũi tàu mơ mộng. Ông lánh mình một chố, vì biết bản tính Fogg là người ít nói. Vả chăng ông ghê tởm cái việc mình phải nói chuyện với con người mà ông đã chịu ơn giúp đỡ. Ông nghĩ đến cả chuyện sau này. Ông cảm thấy tên Fogg chắc chắn không dừng lại ở Yokohama, mà sẽ xuống ngay tàu bể đi San Francisco để tới Châu Mỹ, nơi có dải đất mênh mông che chở cho hắn tránh đòn trừng phạt của sở cảnh sát. Ông thấy kế

hoạch của Phileas Fogg thật là đơn giản đến hết nước.

Đáng lẽ ở Anh xuống tàu bể đi Hòa Kỳ, như một tên vô lại tầm thường, tên Fogg này đã theo một đường vòng ghê gớm vượt qua ba phần tư quả địa cầu để tới được lục địa Châu Mỹ một cách chắc chắn hơn, ở đó hắn sẽ yên ổn ngồi xơi bạc triệu của ngân hàng, sau khi đã đánh lạc hướng sở cảnh sát. Nhưng khi đã đến Hoa Kỳ thì Fix sẽ làm gì? Buông tha thằng này chăng? Không, một trăm lần không! Và ông sẽ không rời hắn nửa bước cho đến khi nhận được công văn dẫn độ. Đó là bổn phận của ông và ông sẽ thi hành nó đến cùng. Dẫu sao thì hoàn cảnh cũng đã thuận lợi hơn: Vạn Năng không còn ở với chủ của hắn nữa, và nhất là sau những chuyện thầm kín Fix đã thổ lộ, thì càng phải làm sao cho tớ thầy chúng không bao giờ còn thấy được nhau.

Phileas Fogg, về phần mình, cũng không phải không nghĩ đến người hầu biến đi một cách kỳ lạ đến thế. Suy đi tính lại, ông cho rằng rất có thể do một sự hiểu lầm, anh đầy tớ

khốn khổ đến phút cuối cũng đã xuống tàu Carnatic. Bà Aouda cũng nghĩ như vậy, bà nhớ tiếc sâu sắc người đầy tớ trung hậu ấy, mà bà đã phải chịu ơn biết bao nhiêu. Vậy thời rất có thể bà lại tìm thấy anh ở Yokohama, và nếu tàu Carnatic đã chở anh đến đó thì cũng dễ hỏi ra thôi.

Khoảng mười gờ, gió mỗi lúc một thổi mạnh. Có lẽ thu bớt buồm lại thì cẩn thận hơn, nhưng người hoa tiêu, sau khi đã quan sát kỹ bầu trời, vẫn để nguyên buồm căng ra như

thế. Vả lại, tàu Tankadère, vì có một lườn tàu ngập nước khá sâu nên mang buồm rất tốt, và tất cả đã được chuẩn bị sẵn sàng để thu lại nhanh chóng khi có giông bão.

Đến nửa đêm, Phileas Fogg và bà Aouda lui về phòng, Fix đã về đây trước họ, và nằm dài trên một trong những cái khung thụt sâu trong vách. Còn người hoa tiêu và các nhân viên của ông thì ở suốt đêm trên boong tàu.

Ngày hôm sau, mồng 8 tháng mười một, lúc mặt trời mọc, con tàu đã đi được trên một trăm hải lý. Máy đo tốc độ cho thấy tốc độ trung bình của nó giữa tám và chín hải lý. Tàu Tankadère được gió thổi căng tất cả các cánh buồm, và đi như vậy, nó đạt tốc độ

tối đa của nó. Nếu gió cứ thế này thì thật may mắn.

Trong cả ngày hôm ấy, tàu Tankadère không ra xa bờ biển vì những luồng nước gần bờ thuận lợi cho nó. Mạn tàu bên trái cách bờ năm hải lý là nhiều nhất và bờ biển nhấp nhô thỉnh thoảng hiện ra qua những lúc trời hửng. Gió thổi từ đất liền, vì thế biển đỡ

động; một hoàn cảnh may mắn cho con tàu, vì những tàu trọng tải nhỏ sợ nhất con sóng dữ phá vỡ tốc độ của chúng, “giết chúng” theo cách nói của các nhà hàng hải.

Vào khoảng giữa trưa, gió biển dịu đi một chút và thổi từ hướng đông nam lại. Viên hoa tiêu cho giương các buồm thượng, nhưng chỉ được hai giờ đã phải thu về, vì gió lại càng ngày càng mạnh.

Ông Fogg và cả người thiếu phụ may thay, chịu được biển không say sóng, họ ăn ngon lành những đồ hộp và bánh bích quy mang lên tàu. Fix được mời cùng ăn và phải nhận lời, vì ông ta thừa hiểu là ăn cho chắc dạ cũng cần như chất hàng cho đằm tàu, nhưng điều đó làm ông ta khó chịu! Du lịch bằng tiền phí tổn của con người này, ăn bằng lương thực của bản thân hắn, ông thấy ở đây có cái gì không ngay thẳng. Tuy vậy ông vẫn ăn, – quả thật là ăn quấy quá, – nhưng rốt cuộc ông vẫn ăn.

Tuy vậy, sau bữa ăn ấy, ông tự thấy cần phải mời riêng “tên Fogg” ra một nơi, và nói với hắn:

“Thưa ông…”

Cái tiếng “ông” ấy làm miệng ông đau nhức, và ông cố ghìm để không đưa tay chộp lấy cổ áo cái “ông” ấy!

– Thưa ông, ông đã hết sức tốt bụng với tôi cùng đi trên tàu của ông. Nhưng mặc dầu khả năng của tôi không cho phép tôi xử sự hào phóng như ông, tôi cũng muốn được trả

phần tôi…

– Đừng nói chuyện ấy làm gì, ông ạ, – ông Fogg đáp.

– Phải nói chứ, tôi muốn…

– Không, thưa ông, – Fogg nhắc lại bằng một giọng không cho phép cãi. – Đây là những khoản tiền đằng nào tôi cũng phải chi.

Fix nghiêng mình chào, ông ta nghẹn thở, và đến nằm dài đằng mũi tàu, không nói một lời nào nữa trong cả ngày hôm ấy.

Trong khi ấy con tàu vẫn lao nhanh, John Bunsby tràn trề hy vọng. Nhiều lần ông nói với ông Fogg là tàu sẽ đến Thượng Hải đúng giờ mong muốn. Ông Fogg chỉ đáp lại là ông tin ở điều đó. Vả chăng, toàn đội thủy thủ của cái tàu nhỏ bé đều đã dốc toàn lực.

Món tiền thưởng động viên những con người tốt bụng này. Cho nên, không một dây lèo nào không được căng thật cứng! Không một lá buồm nào không được giương thật rộng!

Không một lần chạy xiên xẹo nào lỡ xảy ra để có thể trách cứ người bẻ lái! Trong một cuộc đua thuyền của Câu lạc bộ Du thuyền Hoàng gia có lẽ cũng không thể thao tác chặt chẽ hơn

Đến chiều, viên hoa tiêu xem máy ghi tốc độ tính ra quãng đường đã đi được từ Hồng Kông là hai trăm hai mươi hải lý, và Phileas Fogg có thể hy vọng đến Yokohama, ông không phải ghi vào chương trình của ông một khoản chậm trễ nào. Thế nghĩa là cái trắc

trở nghiêm trọng đầu tiên từ buổi ra đi ở Luân Đôn chắc hẳn không làm ông phải thiệt hại gì.

Ban đêm, vào những giờ bắt đầu của ngày mới, tàu Tankadère tiến thẳng vào eo biển Phúc Kiến ngăn cách hòn đảo lớn Đài Loan với bờ biển Trung Quốc, và nó xuyên qua bắc chí tuyến. Biển rất dữ tại eo biển này, nơi đầy dẫy xoáy nước tạo nên bởi những dòng nước đối lưu. Con tàu đánh vật với sóng nước vất vả. Những con sóng ngắn cản trở bước đi của nó. Đứng được trên boong tàu lúc này rất khó.

Trời rạng sáng, gió thổi càng mạnh. Trên trời có dấu hiệu một cơn gió lốc. Vả lại, phong vũ biểu báo bầu không khí sắp có thay đổi; tốc độ chạy ban ngày của con tàu không đều, và cột thủy ngân thăng giáng thất thường. Người ta cũng thấy mặt biển phía đông nam cuộn lên những đợt sóng dài “có dấu hiệu bão”. Ngày hôm trước, mặt trời lặn trong một bầu sương mù đỏ ối, giữa những chấm lân tinh sáng nhấp nháy của đại dương.

Viên hoa tiêu xem xét hồi lâu cái cảnh tượng không lành ấy của bầu trời và lẩm bẩm những lời gì khó hiểu. Có một lúc, đứng bên vị khách của mình, bác ta thấp giọng hỏi ông:

– Chúng tôi có thể nói hết không dấu gì Tôn ông chứ?

– Được. – Phileas Fogg đáp.

– Thế thì, ta sắp bị một trận gió mạnh.

– Từ bắc hay nam? – Ông Fogg bình thản hỏi lại.

– Từ Nam, Tôn ông xem kìa. Có phải một cơn bão sắp nổ ra không?

– Cơn bão phía nam càng tốt, nó sẽ đẩy ta đi. – Ông Fogg đáp.

– Nếu Tôn ông đã nhìn thấy vấn đề như vậy! – Viên hoa tiêu đáp lại. – thì tôi không còn gì phải nói nữa.

Những linh cảm của John Bunsby không đánh lừa ông ta. Nếu vào một mùa sớm hơn trong năm thì cơn bão, theo lời một nhà khí tượng học nổi tiếng, sẽ trôi qua như một cái thác sáng rực lửa điện, nhưng vào thời kỳ đông phân, cũng đáng ngại là nó có thể nổ ra dữ dội.

Viên hoa tiêu chuẩn bị những biện pháp đề phòng. Ông cho cuộn chặt tất cả các buồm trên tàu lại và ngả cột buồm lên boong. Những cột buồm thượng được hạ xuống. Các con xỏ trên trục buồm được thu lại. Những nắp cửa được chốt chặt. Bây giờ thì không một giọt nước nào có thể lọt vào bên trong vỏ tàu. Chỉ một lá buồm tam giác bằng thứ vải bền là còn kéo lên cột buồm trước để giữ cho tàu đi xuôi gió. Rồi người ta đợi.

John Bunsby đề nghị các hành khách của mình xuống khoang; nhưng trong một khoảng chật hẹp, gần như thiếu không khí, lại bị sóng biển lắc mạnh, sự giam cầm này chẳng có gì thú vị. Cả ông Fogg, cả bà Aouda, và cả Fix đều không chịu rời boong tàu.

Vào khoảng tám giờ, gió mưa bão táp giội xuống tàu. Chỉ với một mẩu vải nhỏ của mình, tàu Tankadère bị cuốn đi như một cái lông bởi cơn gió mà người ta không thể hình dung được chính xác khi nó đã thành cơn bão. So sánh tốc độ của nó với bốn lần tốc độ

một đầu tàu xe lửa lao nhanh hết sức cũng còn là dưới sự thật.

Suốt ban ngày hôm ấy, con tàu cứ thế chạy lên hướng bắc, bị những con sóng khổng lồ cuốn đi, mà may thay vẫn giữ được tốc độ nhanh bằng tốc độ của những làn sóng ấy.

Hằng chục lần nó suýt bị úp chụp bởi một trong những quả núi nước dựng lên đằng sau nó; nhưng một động tác bẻ lái khéo léo của người hoa tiêu đã tránh được tai họa. Các hành khách đôi khi ướt sũng vì bụi nước, nhưng họ nhận lấy cảnh ngộ ấy tỉnh khô như

những nhà triết học. Fix có càu nhàu thật, nhưng bà Aouda gan dạ, hai mắt dán chặt vào người bạn mà chỉ có thể thán phục sự bình bĩnh, đã tỏ ra xứng đáng với ông và sát cánh bên ông đương đầu với cơn giông tố. Còn Phileas Fogg, thì dường như cơn bão này đã ghi sẵn trong chương trình của ông.

Cho đến lúc này, tàu Tankadère luôn luôn đi theo hướng bắc, nhưng về chiều, như

người ta có thể lo ngại, cơn gió xoay lại gần thành gió ngược, thổi từ tây bắc. Con tàu liền bị phơi sườn trước sóng, chòng chành một cách khủng khiếp. Biển quật con tàu dữ dội đến nỗi người ta hẳn phải kinh sợ nếu không biết tất cả các bộ phận của một con tàu đã được gắn nối với nhau chắc chắn như thế nào.

Đến đêm, bão càng ác liệt. Nhìn trời tối dần, và cùng với bóng tối cơn giông tố chỉ có tăng lên, John Bunsby cảm thấy lo thắt ruột. Ông tự hỏi phải chăng đã đến lúc nên ghé tàu lại, và ông trưng cầu ý kiến đội thủy thủ của mình.

Lấy ý kiến xong, John Bunsby đến bên ông Fogg nói với ông:

– Thưa Tôn ông, tôi cho rằng có lẽ chúng ta nên vào một bến cảng nào đó bên bờ biển thì hơn.

– Tôi cũng nghĩ vậy. – Phileas Fogg

– A! – viên hoa tiêu reo lên, – nhưng bến cảng nào đây?

– Tôi chỉ biết có một – ông Fogg thản nhiên đáp lại.

– Thưa là?…

– Thượng Hải.

Thoạt đầu viên hoa tiêu phải mất một lúc lâu không rõ câu trả lời ấy có nghĩa thế nào, và ông hiểu những gì ngoan cường, bên bỉ chứa đựng trong đó. Rồi ông kêu lên:

“Dạ, đúng! Tôn ông nói chí phải. Đi Thượng Hải!”.

Và hướng chạy của tàu Tankadère cứ giữ nguyên không thay đổi.

Một đêm thật là dài khủng khiếp! Cái tàu nhỏ bé ấy mà không bị lật úp thì quả là một sự phi thường. Hai lần nó bị dúi vào sóng biển, và tất cả trên tàu có lẽ bị bốc đi hết nếu không có dây chằng. Bà Aouda mệt nhừ nhưng bà không hề một lời than thở. Nhiều lần ông Fogg phải lao về phía bà để che đỡ cho bà chống lại những con sóng dữ.

Trời trở sáng. Cơn bão vẫn nổ ra hết sức ác liệt. Thế nhưng gió thổi chiều thổi từ

hướng đông nam. Một thay đổi thuận lợi, và tàu Tankadère lại phóng lên trên cái biển bão táp ấy, những con sóng biển lúc này xô vào những con sóng do hướng gió mới gây ra. Do đó một cuộc xung đột của những con sóng nghịch chiều, và một con tàu kém chắc chắn có thể đã bị nghiền nát.

Thỉnh thoảng người ta nhìn thấy bờ biển qua những dải sương mù bị xé rách, nhưng không thấy bóng một cái tàu nào. Tàu Tankadère là tàu duy nhất đương đầu với bão biển.

Đến trưa, có vài triệu chứng gió lặng, dấu hiệu cho triệu chứng ấy mỗi lúc một rõ hơn khi mặt biển tiếp giao mặt trời ở phía cuối đường chân trời.44

Cơn bão không kéo dài chính là do cường độ mãnh liệt của nó. Các hành khách mệt rã rời, bây giờ có thể ăn uống và nghỉ ngơi một chút.

Ban đêm tương đối yên ổn. Viên hoa tiêu lại cho giương một nửa buồm lên. Tốc độ

con tàu đã rất lớn. Ngày hôm sau 11, khi trời vừa sáng, sau khi quan sát bờ biển, John Bunsby đã có thể khẳng định con tàu còn cách Thượng Hải không đầy một trăm hải lý.

Một trăm hải lý! Và chỉ còn có hôm nay nữa để vượt qua. Ông Fogg phải ngay chiều tối nay rời Thượng Hải nếu không muốn nhỡ chuyến tàu đi Yokohama. Giả không có trận bão làm mất của ông bao nhiêu thời gian thì lúc này hẳn ông chỉ còn cách hải cảng không đầy ba mươi hải lý.

Gió dịu đi trông thấy, nhưng may thay biển cũng lặng theo. Con tàu giương hết buồm, và mặt biển sủi bọt nước dưới mũi tàu.

Đến trưa, tàu Tankadère cách Thượng Hải ba hải lý. Một tiếng rủa ghê gớm bật ra từ

miệng hoa tiêu… Món tiền thưởng hai trăm livrơ hiển nhiên là sắp tuột khỏi tay ông.

Ông nhìn ông Fogg, ông Fogg vẫn trơ trơ, vậy mà tất cả tài sản của ông đang được quyết định trong lúc này đây…

Và cũng vào lúc đó, một hình thoi dài và đen, với làn khói cuồn cuộn bên trên, hiện ra sát mặt nước. Đó là chiếc tàu bể Mỹ vừa khởi hành đúng giờ quy định.

– Mẹ kiếp! – John Bunsby kêu lên, ẩy tay lái ra với một cử chỉ thất vọng.

– Nổi hiệu! – Phileas Fogg bình thản nói.

44 Đoạn này bản scan bị mất chữ không thể đọc được, người làm ebook dịch lại từ nguyên tác tiếng Pháp. – Tornad

Một khẩu đại bác nhỏ bằng đồng đen vươn dài đằng mũi tàu Tankadère. Nó dùng để

bắn pháo hiệu khi trời sương mù.

Khẩu đại bác được nạp đầy ắp thuốc súng, nhưng khi viên hoa tiêu sắp đặt vào mồi một hòn than đỏ rực, thì ông Fogg nói:

“Treo cờ rủ!”

Lá cờ được kéo lên đến nửa cột buồm. Đó là hiệu xin cấp cứu, và người ta có thể hy vọng rằng chiếc tàu bể Mỹ trông thấy, nó sẽ tạm thời đổi hướng đến thu nhận con tàu này.

“Bắn!” – Ông Fogg nói.

Và tiếng nổ của khẩu đại bác nhỏ bằng đồng đen vang lên trong không trung.

XXII – Trong hoàn cảnh nào Vạn Năng thấy rõ ngay cả ở những điểm đối chân vẫn nên cẩn thận có ít tiền trong túi Tàu Carnatic, sau khi rời Hồng Kông ngày 7 tháng mười một, sáu giờ rưỡi tối, mở hết tốc lực hướng về đất Nhật. Nó trở đầy hàng hóa và hành khách. Hai căn buồng cuối của tàu vẫn để trống. Đó là những căn buồng dành cho ông Phileas Fogg đã trả tiền trước.

Sáng hôm sau, các người ở đằng mũi tàu có nhìn thấy, không phải không chút ngạc nhiên, một hành khách con mắt đờ đẫn, dáng đi lảo đảo, đầu tóc rối bù, từ khu vé hạng nhì chui ra và thất thểu ngồi trên một cây gỗ.

Người hành khách đó chính là đích thân Vạn Năng, câu chuyện thế này.

Sau khi Fix rời tiệm hút được một lúc, hai người hầu bàn đến khiêng Vạn Năng ngủ

say mê mệt, và đặt anh nằm trên cái giường dành cho những người say thuốc. Nhưng ba giờ sau, Vạn Năng do một ý nghĩ bền chặt ám ảnh tận cơn ác mộng, bừng tỉnh dậy và đấu tranh chống lại tác dụng của chất ma túy. Ý thức về bổn phận không tròn giật anh ra khỏi cơn mê mẩn. Anh rời bỏ cái giường những người say ấy và bước đi loạng choạng, tựa vào tường, ngã xuống rồi lại đứng lên, nhưng luôn luôn bị thúc đẩy không cưỡng được bởi một thứ bản năng, anh bước ra khỏi tiệm hút, miệng kêu như chiêm bao: tàu Carnatic! tàu Carnatic!

Con tàu đỗ kia đang phả khói, sẵn sàng lên đường. Vạn Năng chỉ còn phải dấn thêm vài bước. Anh lao lên cái cầu đang cất khỏi bờ, nhảy qua chỗ lên xuống mạn tàu, và ngã lăn ra, bất tỉnh nhân sự ở mũi tàu, đúng vào lúc tàu Carnatic nhổ neo.

Vài người lính thủy đã quen với những cảnh tượng này, khiêng anh chàng khốn khổ

xuống căn buồng của khu vé hạng nhì, và chỉ sáng hôm sau Vạn Năng mới thức dậy, cách đất Trung Quốc một trăm năm mươi hải lý.

Đó là nguyên nhân tại sao buổi sáng hôm ấy Vạn Năng lại ở trên boong tàu tàu Carnatic và ra hít thở đầy lồng ngực những làn gió biển mát rượi. Bầu không khí trong lành làm anh tỉnh cơn say. Anh bắt đầu tập hợp những ý nghĩ của mình và làm được việc ấy không phải dễ gì. Nhưng cuối cùng anh cũng nhớ lại những cảnh tượng ngày hôm trước, những lời tâm sự của Fix, tiệm hút, v.v…

“Thật rõ ràng. – anh tự nghĩ, – ta đã say một cách thảm hại! Ông Fogg sẽ nói ta thế

nào đây? Dẫu sao thì ta đã không nhỡ tàu, và đó là điều chủ yếu”.

Rồi anh nghĩ đến Fix.

“Đối với thằng cha này, – anh nghĩ bụng – rất mong là chúng ta đã rũ được cái của nợ

ấy đi, và sau khi đã đề nghị với ta những điều như vậy thì hắn còn mặt mũi nào dám bám theo chúng ta lên tàu Carnatic nữa. Một tên thanh tra cảnh sát, một tên mật thám

theo dõi ông chủ ta, bị kết tội về vụ mất cắp ở Ngân hàng Anh! Thôi đi! Ông Fogg mà là một tên ăn cắp thì cũng như ta là một đứa giết người!”.

Vạn Năng có nên kể lại những chuyện này với ông chủ của mình không? Anh có nên cho ông biết vai trò của Fix trong vụ này không? Hay tốt hơn là nên đợi đến khi về Luân Đôn hãy kể ông nghe câu chuyện một nhân viên sở cảnh sát chính quốc đã theo hút ông đi vòng quanh thế giới, và cùng với ông cười một mẻ? Phải, tất nhiên là thế. Dẫu sao thì vấn đề còn phải xem đã. Việc cấp bách nhất bây giờ là gặp lại ông Fogg và mong ông nhận cho những xin lỗi của mình về cái hành vi không ra gì ấy.

Thế là Vạn Năng đứng dậy. Biển động và con tàu lắc mạnh. Anh đầy tớ trung hậu, hai chân còn chưa thật vững cố lê đến mạn cuối con tàu.

Anh không thấy trên boong tàu người nào giống như ông chủ anh, cũng không thấy người nào giống bà Aouda,

“Được, – anh nói. – Bà Aouda vào giờ này còn đang ngủ. Còn ông Fogg thì chắc đã vớ được một bạn chơi bài “uýt” rồi, và theo thói quen thường lệ của ông thì…”.

Nói rồi Vạn Năng xuống phòng khách. Ông Fogg không có đấy, Vạn Năng chỉ còn một việc: hỏi ông quản lý trên tàu xem ông Fogg ở buồng nào. Ông quản lý trả lời là không biết một hành khách nào có tên như thế.

– Xin lỗi ngài, – Vạn Năng năm nỉ, – Đây là một nhà quý phái, cao lớn, lạnh lùng, ít cởi mở, có một bà thiếu phụ đi cùng…

– Chúng tôi không có bà thiếu phụ nào trên tàu, – ông quản lý đáp. – Vả lại đây là bản danh sách hành khách. Ông có thể tra xét.

Vạn Năng tìm trong bảng danh sách… Không có tên ông chủ anh trong đó. Anh như

bị choáng. Rồi một ý nghĩ vụt qua đầu anh.

– Ơ mà…! Có thật tôi đang ở trên tàu Carnatic đây không? – anh kêu lên.

– Phải. – ông quản lý đáp.

– Trên đường đi Yokohama?

– Hoàn toàn đúng.

Vạn Năng đã có lúc sợ mình nhầm tàu! Nhưng nếu anh đã ở trên tàu Carnatic thật, thì chắc chắn ông chủ anh không có ở tàu này.

Vạn Năng buông mình xuống một ghế bành. Thật là một đòn sét đánh. Và một tia sáng bỗng lóe lên trong đầu anh. Anh nhớ ra là giờ khởi hành của tàu Carnatic đã đổi sớm hơn, anh phải báo cho ông chủ anh, và anh đã không làm việc ấy. Vậy thời chính là do lỗi của anh mà ông Fogg và bà Aouda đã lỡ chuyến tàu này!

Lỗi của anh, phải, nhưng tệ hơn nữa là lỗi của tên gian hùng đã chuốc cho anh say rượu để chia lìa anh khỏi ông chủ anh, để giữ chân ông lại ở Hồng Kông! Vì rốt cuộc anh đã hiểu ra cái thủ đoạn của viên thanh ra cảnh sát. Và bây giờ thì, ông Fogg chắc chắn là lui lại, thua cuộc, bị bắt, bị bỏ tù nữa cũng nên!… Nghĩ đến đây, Vạn Năng vò đầu bứt tóc. Chà! Tên Fix mà rơi vào tay anh, hắn sẽ được thanh toán đến nơi đến chốn.

Cuối cùng, sau phút tuyệt vọng ban đầu, Vạn Năng lấy lại bình tĩnh và xem xét tình hình. Không có gì đáng phấn khởi cho lắm. Anh chàng Pháp đang trên đường đi Nhật Bản. Đến đó thì chắc rồi, nhưng làm sao để từ đó trở về? Túi rỗng. Không một đồng xu, đồng chinh dính túi! Tuy vậy, vé tàu và tiền ăn uống trên tàu đã được trả trước. Vậy thời anh có năm hoặc sáu ngày trước mắt để giải quyết một phương hướng. Không bút nào tả xiết anh đã ăn và uống trong chuyến này như thế nào. Anh ăn cả phần của ông chủ

anh, cả phần bà Aouda, và cả phần bản thân anh. Anh ăn tưởng như nước Nhật, nơi anh sắp đến, là một xứ hoang vắng, không có qua một thứ gì ăn được.

Ngày 13, lúc thủy triều cuổi sáng, tàu Carnatic tiến vào hải cảng Yokohama.

Địa điểm này là một bến ghé tàu quan trọng của Thái Bình Dương, ở đó đỗ lại tất cả

những tàu thư và tàu chở khách giữa Bắc Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và quần đảo Mã Lai. Cảng Yokohama nằm ngay trong vịnh Yeddo, ở cách không xa lắm cái thành phố

rộng mênh mông ấy, thủ đô thứ hai của đế quốc Nhật, xưa là nơi ngự của lãnh chúa Taïkoun45 vào thời hãy còn vị hoàng đế dân sự này, và cũng là thành phố kình địch của Meako, một đô thị lớn nơi đóng đô của thiên hoàng Meako, vị hoàng đế của giáo hội, con cháu của các thần.

Tàu Carnatic đến đậu ở bến Yokohama, gần các kè đá của cảng và các nhà kho, sở hải quan, giữa nhiều tàu đủ mọi nước.

Vạn Năng đặt chân không chút hào hứng lên cái mảnh đất kỳ lạ ấy của các con cháu Mặt Trời. Anh không biết làm gì hơn là phó mặc cho số phận, và đi lang thang vô định giữa các phố xá trong thành phố.

Thoạt đầu Vạn Năng đến một khu Âu Châu, với những ngôi nhà mặt trước thấp được tô điểm những hàng hiên có dãy cột tròn thanh nhã, khu đó – với những phố xá, quảng trường, bến tàu kho hàng của nó – bao trùm tất cả cái khoảng từ mỏm đất Hiệp định đến bờ sông. Ở đây, cũng như ở Hồng Kông, cũng như ở Calcutta, sống một cư dân đông đúc và hỗn độn những người đủ mọi chủng tộc, người Mỹ, người Anh, người Trung Quốc, người Hà Lan, những lái buôn sẵn sàng cái gì cũng bán và cái gì cũng mua, ở giữa bọn họ anh chàng Pháp cũng cảm thấy xa lạ chẳng khác gì bị ném vào giữa xứ sở của những người Hottentot46.

45 Taïkoun: Lãnh chúa phong kiến ở Nhật cho đến cuộc cách mạng 1868.

46 Hottentot: một dân tộc ở Nam Phi.

Vạn Năng tất nhiên có một biện pháp: đến tự giới thiệu với lãnh sự Pháp hoặc Anh ở

Yokohama; nhưng anh thấy ghê tởm cái việc phải kể lại chuyện mình, có liên quan mật thiết đến câu chuyện của ông chủ anh, và trước khi đến đó, anh muốn tận dụng tất cả các khả năng khác.

Vậy là khi đã đi khắp khu Âu Châu của thành phố mà không bắt gặp một sự tình cờ

may mắn nào, anh bước vào khu người Nhật Bản, quyết tâm nếu cần, tiến mãi đến tận Yeddo.

Khu vực người bản xứ này ở Yokohama gọi là khu Benten do tên một nữ thần biển được thờ phụng trên những hòn đảo lân cận. Ở đây có những con đường rất đẹp trồng thông và bách hương, những cửa đền chùa kiến trúc kỳ lạ, những cái cầu chìm lấp giữa hàng tre và lau sậy, những ngôi đền ẩn dưới vòm lá bát ngát và buồn bã của những cây bách hương cổ thụ, những am tu hành thâm nghiêm trong đó sống vật vờ các nhà sư đạo Phật và các nho sĩ đạo Khổng, những phố nối nhau vô tận ở đó người ta có thể nhặt được những hàng đàn trẻ con da hồng hào má đỏ thắm, những chú bé tưởng như cắt da từ một bức bình phong nào đó của người bản xứ, đang chơi đùa với những con chó lông xù chân ngắn và những con mèo vàng nhạt không đuôi, rất lười và rất thích vuốt ve.

Trong các thành phố, chỉ thấy người đông như kiến, đi lại không ngớt; những nhà sư

vừa đi vừa gõ đều đều vào cái trống con như đang đi rước, những sĩ quan cận vệ

“Yakunin”, sĩ quan nhà đoan hoặc cảnh sát, đội những mũ nhọn trát sơn và đeo hai thanh kiếm ở đai lưng, những người lính mặc quần áo vải xanh sọc trắng và mang súng có cò mổ, những vũ sĩ của Thiên hoàng bó mình trong áo chẽn lụa, ngoài đóng áo giáp đan mắt lưới, và nhiều quan nhân khác nữa đủ mọi loại, – bởi vì ở Nhật Bản, cái nghề quân sự

cũng được quý trọng như nó bị khinh rẻ bên Trung Quốc. Rồi những thầy tu đi quyên giáo, những khách hành hương bận áo chùng, những người dân thường tóc mượt và đen lánh, đầu to, phần bán thân dài, chân mảnh khảnh, vóc người hơi thấp, nước da thay đổi từ những màu đồng sẫm đến màu trắng đục, nhưng không bao giờ vàng như nước da người Trung Quốc, là những người khác hẳn với người Nhật Bản. Sau cùng, đi giữa xe cộ, những cỗ kiệu, những con ngựa, những phu khiêng vác, những xe có một bánh có căng màn, những “noriông” có thành sơn son, những “cănggô” nằm êm, chẳng khác những giường kiệu đan bằng tre, người ta thấy qua lại, với những bước ngắn của bàn chân nhỏ đi giày vải, dép rơm hoặc guốc gỗ, một vài người đàn bà không được đẹp cho lắm, mắt xếch, ngực lép, răng nhuộm đen theo phong tục đương thời, nhưng ăn vận rất duyên dáng bộ quốc phục “Kirimôn”, một thứ áo dài mặc nhà có dải lụa bắt chéo ngang vai và đai lưng rộng xòe ra phía sau thành một cái nơ kỳ cục – một kiểu nơ mà những phụ nữ Paris tân thời hình như đã mượn của các bà Nhật Bản.

Vạn Năng dạo chơi vài tiếng đồng hồ giữa đám đông lòe loẹt ấy, anh ngắm nhìn cả

những cửa tiệm kỳ lạ và giàu có, những hiệu buôn ở đó phô bày tất cả sự hào nhoáng của nghề kim hoàn Nhật Bản, những “cửa hiệu đang tu bổ lại” trang trí bằng cờ mà người ta

cấm không cho anh vào, và những phòng trà nơi người ta uống từng chén đầy một thứ

nước nong thơm, cùng với rượu “xaki”, rượu ngon cất tự gạo ủ men, và những tiệm hút lịch sử trong đó người ta hút một thứ thuốc rất ngon, chứ không phải thuốc phiện là thứ

hầu như không được biết đến ở Nhật Bản.

Rồi Vạn Năng ra đến cánh đồng, giữa những thửa ruộng mênh mông. Ở đây, bên những bông hoa cuối mùa tàn hương sắc nở rộ những đóa hải đường rực rỡ không phải trên những thân cây con mà trên những cây to, và trong các khu vườn có hàng rào tre bao bọc là những cây anh đào, cây mận, cây táo, mà dân ở đây trồng để lấy hoa hơn là lấy quả, chúng được những hình bù nhìn nhăn nhó và những cái chong chóng kêu ầm ĩ

bảo vệ chống lại chim sẻ, bồ câu, quạ, và những con chim háu ăn khác. Không một cây bách hương uy nghi nào không che chở cho con chim ưng lớn não đó đến trú; không một cây liễu rủ nào không che phủ dưới vòm lá của mình một con diệc nào đó đang sầu muộn đứng một chân; sau cùng, đâu cũng thấy quạ khoang, vịt, diều hâu, ngỗng trời và rất nhiều những con hạc mà người Nhật coi là loài chim của “Vua Chúa” và đối với họ là tượng trưng cho sự sống lâu và hạnh phúc.

Đi lang thang như thế, Vạn Năng trông thấy một vái bông violét trên cỏ:

“Tốt! – anh nói – bữa ăn chiều của ta đây”.

Nhưng khi ngửi chúng anh chẳng thấy hương thơm gì cả.

“Đen đủi quá!” – anh nghĩ.

Tất nhiên chàng trai ngay thật đã cẩn tắc vô áy náy ăn sáng thật no nê đến không ních vào đâu được trước khi rời khỏi tàu Carnatic, nhưng sau một ngày dạo chơi, anh cảm thấy dạ dày rỗng tuếch. Anh đã để ý thấy rõ là thịt cừu, thịt dê hoặc thịt lợn hoàn toàn không có trên các quầy hàng thịt của dân bản xứ, và vì anh biết rằng giết bò là một tội phạm thánh vì bò chỉ được dùng trong công việc canh tác, cho nên anh rút ra kết luận là ở Nhật hiếm thịt. Anh đã không lầm; nhưng nếu không có thịt gia súc thì dạ dày anh cũng sẵn sàng thích nghi ngay với những miếng thịt lợn rừng hay thịt hoẵng, gà gô hoặc chim cun cút, gà vịt hoặc là cá, những thức ăn hầu như duy nhất của người Nhật cùng với sản phẩm đồng ruộng. Nhưng anh phải vui lòng ôm bụng rỗng và đợi hôm sau sẽ đi kiếm cái gì lót bụng.

Đêm xuống, Vạn Năng quay lại về khu người bản xứ trong thành phố, và anh đi lang thang các phố giữa những cây đèn lồng muôn sắc, ngắm những tốp hề biểu diễn các tiết mục tài tình, những nhà thiên văn giữa trời tụ tập quần chúng xúm quanh ống kính của họ. Rồi anh lại thấy vũng tàu nhấp nháy lửa chài của những người đánh cá, họ gọi cá đến bằng lửa những ngọn đuốc nhựa cây.

Cuối cùng phố xá vơi hết người. Thay cho đám đông là những hội tuần tra của các

“Yakunin”. Những sĩ quan này, trong bộ áo quần và đi giữa đoàn tùy tùng của họ, cứ

như những ngài đại sứ, và Vạn Năng lại bông đùa rất thú vị mỗi lần gặp một đội tuần tra choáng lộn “Xem kia, hay không! Lại một sứ bộ Nhật lên đường sang Châu Âu”.

XXIII – Cái mũi của Vạn Năng được kéo dài quá khổ như thế

nào

Ngày hôm sau, Vạn Năng mệt nhử, đói lả, tự nhủ bằng bất cứ giá nào cũng phải ăn và ăn càng sớm càng tốt, tất nhiên anh cũng có một lối thoát bán đồng hồ của anh đi, nhưng anh thà chết đói còn hơn. Bây giờ, hoặc sẽ không bao giờ là lúc chàng trai trung hậu này phải sử dụng đến giọng hát khỏe, nếu không phải là du dương, mà trời đã phú cho anh.

Anh biết vài khúc hát Pháp và Anh, và anh quyết định thử một cái xem sao. Người Nhật chắc phải mê âm nhạc, vì ở đất nước họ mọi việc đều được cử hành theo tiếng chũm chọe, tiếng chiêng trống, và với tài nghệ của một nghệ sĩ Âu Châu kỳ tài thì họ chỉ có thể

tán thưởng mà thôi.

Nhưng có lẽ tổ chức một cuộc hòa nhạc vào lúc mờ sáng ngày hơi sớm quá, và những người mê nhạc bị khua dậy bất thần sẽ không trả cho nhà ca sĩ những đồng tiền có hình Đức Thiên Hoàng.

Vậy là Vạn Năng quyết định chờ vài giờ nữa, nhưng anh vừa đi vừa nghĩ mình có vẻ

diện quá không phải một nghệ sĩ hát rong, và anh liền nảy ra ý định đổi quần áo lấy bộ

cánh tầm thường hợp địa vị mình hơn. Và lại việc đổi chác sẽ làm dôi ra một món tiền các thêm mà anh có thể dùng ngay để thỏa mãn cơn đói của mình.

Ý đã quyết, chỉ còn thực hiện. Tìm kiếm mãi Vạn Năng mới phát hiện ra một người bản xứ buôn đồ cũ. Bộ quần áo Âu Châu vừa ý ông, và chẳng bao lâu Vạn Năng ra khỏi cửa hàng súng sính trong một cái áo chùng Nhật Bản cũ, đầu đội chiếc khăn vấn đã bạc màu với thời gian. Nhưng để bù lại, vài đồng tiền đã xủng xoẻng trong túi anh.

“Tốt, – anh nghĩ, – ta tưởng tượng như mình đang dự hội hóa trang vậy!”.

Mối quan tâm đầu tiên của Vạn Năng, khi anh đã “Nhật hóa” như thế, là bước vào một quán trà nom xuềnh xoàng, và tại đây, với vài mẩu thịt gà còn lại và vài nắm cơm, anh ăn sáng như mọi con người mà bữa trưa vẫn còn là vấn đề phải giải quyết.

“Bây giờ, – anh nghĩ bụng, sau khi đã no nê hồi sức, – vấn đề là không được mất tinh thần. Ta không còn phương kế bán bộ cánh tầm thường này lấy một bộ khác có vẻ Nhật hơn nữa. Vậy thời phải tìm cách rời bỏ càng sớm càng tốt cái nước Mặt Trời này, nơi chỉ

để lại cho ta một kỷ niệm thảm hại!”.

Vạn Năng liền nghĩ ngay đến việc thăm dò các tàu bể sắp nhổ neo đi Mỹ. Anh định xin làm đầu bếp hoặc hầu bàn, tất cả công xá chỉ cần đổi lấy cái vé tàu và ăn uống trên tàu. Một khi đã tới San Francisco anh sẽ liệu tính sau. Điều quan trọng là vượt qua bốn nghìn bảy trăm hải lý Thái Bình Dương này nằm giữa nước Nhật và Tân thế giới.

Vạn Năng vốn không phải loại người nghĩ rồi để đấy, bèn tiến về phía cảng Yokohama. Nhưng anh càng đến gần tàu thì ý định của anh khi mới nãy ra thấy đơn giản thế mà bây giờ lại có vẻ không thực hiện được. Người ta cần gì đến cái anh đầu bếp hoặc hầu bàn trên một bể tàu Mỹ, và với kiểu ăn mặc lố lăng như thế này thì anh có thể gây được lòng tin cho ai? Nhờ ai giới thiệu bây giờ? Biết đề trình giấy tờ gì?

Đang nghĩ miên man như thế mắt anh đụng vào một tấm biển quảng cáo to tướng do một người hề vác diễu đi các phố Yokohama. Tấm biển quảng cáo ấy viết ra tiếng Anh như sau:

Đoàn xiếc nhào lộn Nhật Bản

Của

Ngài William Batulcar đáng kính.

Những buổi trình diễn cuối cùng

Trước khi lên đường đi Hoa Kỳ

Của

NHỮNG MŨI DÀI – NHỮNG MŨI DÀI

Dưới sự bảo trợ trực tiếp của Thần Tingou

Ly kỳ hấp dẫn!

“Hòa Kỳ! – Vạn Năng kêu lên, – đúng cái ta đang cần đây rồi!…”

Anh đi theo người treo biển quảng cáo, và cứ theo gót anh ta, chẳng mấy chốc anh lại trở vào thành phố Nhật Bản. Mười lăm phút sau, anh lại đứng trước một cái lều rộng, trên nóc lều cắm phấp phới nhiều chùm cờ nhỏ, và những vách ngoài có vẽ, không theo phép phối cảnh nhưng với màu sắc thật lòe loẹt, cả một đoàn nghệ sĩ làm trò tung hứng.

Đó là rạp xiếc của ngài Batulcar đáng kính, một thứ “bácnom”47 người Mỹ, giám đốc một đoàn nghệ sĩ múa rối, tung hứng, hề, nhào lộn, đi thăng bằng trên dây, vận động viên thể dục, mà theo quảng cáo sẽ trình diễn buổi cuối cùng trước khi rời đất nước Mặt Trời đi Hoa Kỳ.

Vạn Năng bước vào một hành lang có nhiều cột ở phía trước lều, và anh hỏi Batulcar.

Ông Batulcar đích thân ra gặp.

– Anh muốn gì? – ông hỏi Vạn Năng, mà thoạt đầu ông gặp cho là một người dân bản xứ

– Ngài có cần một người hầu không? – Vạn Năng hỏi.

47 Barnum: Ông chủ một phường xiếc biểu diễn những kỳ nhân quái vật.

– Một người hầu, – ông “bácnom” vừa kêu lên vừa vuốt bộ râu rậm màu xám mọc um tùm dưới cằm, – tôi có hai người hầu, ngoan ngoãn, trung thành không rời tôi nửa bước, và phục vụ tôi không công với điều kiện là tôi nuôi họ… Và họ đây, – ông vừa nói thêm, chỉ vào hai cánh tay lực lưỡng, chằng chịt những đường gân to như những sợi dây đàn đại hồ cầm.

– Vậy là tôi không được việc gì cho ngài sao?

– Đúng thế.

– Khổ chưa! Tôi mà được đi theo các ngài thì hay quá.

– Ô này, – ngài Batulcar đáng kính nói, – ông mà là người Nhật thì cũng như tôi là một con khỉ! Vậy cớ chi ông lại ăn mặc thế này?

– Ai ăn mặc được như thế nào thì ăn mặc như thế!

– Đúng, đúng đấy. Ông là người Pháp phải không?

– Phải, một dân Paris chính cống.

– Vậy ông hẳn biết làm trò nhăn nhó?

– Quả có thể, – Vạn Năng trả lời, phật ý vì thấy cái lời yêu cầu ấy lại được gợi lên chính từ quốc tịch của mình. – người Pháp chúng tôi, chúng tôi biết làm trò nhăn nhó, đúng thế, nhưng cũng không hơn được người Mỹ!

– Đúng. Này, nếu tôi không lấy anh làm người hầu, thì tôi có thể lấy anh làm hề. Anh hiểu chứ, anh bạn. Ở Pháp người ta trưng bày ra những anh hề nước ngoài, còn ở nước ngoài thì trưng ra những anh hề Pháp!

– A!

– Vả lại anh khỏe mạnh kia mà?

– Nhất là khi tôi vừa ra khỏi bàn ăn.

– Và anh biết hát chứ?

– Biết. – Vạn Năng đáp, xưa kia anh cũng đã từng góp giọng trong vài cuộc hòa nhạc vỉa hè.

– Nhưng anh có hát được trong tư thế giồng cây chuối, mới một con quay đang quay trên bàn chân trái, và một thanh kiếm đặt thăng bằng trên bàn chân phải không?

– Hẳn chứ! – Vạn Năng đáp, nhớ lại những bài tập vỡ lòng thời niên thiếu.

– Anh thấy không, tất cả công việc là thế đó! – ngài Batulcar đáng kính đáp.

Bản hợp đồng được ký tức khắc và ngay tại chỗ.

Rốt cuộc thế là Vạn Năng đã kiếm được một chỗ đứng. Anh được nhận vào làm tất cả mọi việc trong cái gánh xiếc Nhật nổi tiếng này. Điều đó không thú vị gì cho lắm, nhưng chưa đầy tám ngày nữa anh đã lên đường đi San Francisco.

Cuộc biểu diễn, đã được ngài Batulcar đáng kính quảng cáo om sòm, phải bắt đầu vào ba giờ, và chẳng bao lâu những nhạc cụ ghê gớm của một dàn nhạc Nhật, trống, chiêng, đã khua ầm lên ngoài cửa, ta thừa biết Vạn Năng chưa thể tập kịp một trò nào, nhưng anh phải lấy đôi vai chắc nịch của mình làm đế cho đại tiết mục “chồng người”

do những Người-Mũi-Dài của thần Tingou biểu diễn. Cái trò “ly kỳ hấp dẫn” ấy của buổi biểu diễn phải kết thúc cả loạt các tiết mục khác.

Trước ba giờ, các khán giả đã tràn ngập căn lều rộng. Người Châu Âu và người bản xứ, người Trung Quốc và người Nhật Bản, đàn ông, đàn bà, trẻ con đổ xô vào các dãy ghế dài chật hẹp và các hàng ghế lô trước mặt sân khấu. Các nhạc công đã rút vào bên trong, và dàn nhạc đầy đủ, với những cồng, chiêng, phách, sáo, trống nhỏ và trống lớn, điên cuồng tấu lên.

Cuộc biểu diễn chỉ gồm toàn những tiết mục nhào lộn múa rối đó. Nhưng ta phải thừa nhận người Nhật là những người làm trò thăng bằng giỏi nhất trên đời. Người này, với cái quạt và những mẩu giấy nhỏ, biểu diễn tiết mục bướm và hoa thật đẹp mắt. Người kia, với làn khói thơm từ cái tẩu của mình, thoăn thoắt phác trong không khí một hàng chữ xanh xanh, tạo thành lời chúc mừng cử tọa. Một người tung hứng với những cây nến đang cháy, mà anh lần lượt thổi tắt khi chúng qua trước miệng anh, rồi lại lấy cây khác châm lên mà vẫn không phút ngừng trò tung hứng thần diệu của mình. Người khác, với những con quay đang quay tạo nên đủ kiểu kết hợp kỳ dị nhất; dưới tay anh, những cái máy quay vù vù ấy dường như đóng một đời sống riêng trong cuộc xoay tròn bất tuyệt của chúng; chúng chạy trên những ống tẩu hút thuốc, trên những lưỡi kiếm, trên những sợi dây thép trông đúng như những sợi tóc căng từ đầu sân khấu này đến đầu kia, chúng xoay quanh những bình pha lê lớn, chúng leo những thang tre, chúng chạy toán loạn vào mọi xó xỉnh, tạo nên những hiệu quả hòa âm thật kỳ lạ bằng cách kết hợp những âm độ

khác nhau của chúng. Các nghệ sĩ tung hứng chúng, và chúng quay tròn trong không khí; họ quăng chúng đi bằng vợt gỗ như những quả cầu, mà chúng vẫn cứ quay, họ đút chúng vào trong túi của họ, và khi họ lấy ra, chúng vẫn cứ quay, quay cho đến khi một cái lò xo bật ra kiến chúng nở thành những chùm hoa!

Chẳng cần miêu tả ra đây những tiết mục kỳ diệu của các nghệ sĩ nhào lộn và vận động viên thể dục. Những trò nhào lộn trên thang, trên sào, trên quả cầu, trên các thùng lăn, v.v… được thực hiện với một sự chính xác tuyệt diệu. Nhưng cái đỉnh của biểu diễn là tiết mục của những “Người-Mũi-Dài”, những nghệ sĩ thăng bằng kỳ lạ mà Châu Âu chưa từng biết đến.

Những Người-Mũi-Dài ấy hợp thành một tập đoàn đặc biệt dưới sự bảo trợ trực tiếp của Thần Tingou. Ăn bận như những anh hùng thời trung cổ, họ mang một cặp cánh lộng

lẫy hai bên vai. Nhưng nét đặc trưng nhất là công dụng của cái mũi ấy. Những cái mũi ấy không có gì khác hơn là những thanh tre dài năm, sau, mười piê, cái này thẳng, cái kia cong, cái nhẵn thín, cái sần sùi. Vậy mà, chính là trên những bộ phận được chắp vào mặt một cách chắc chắn ấy đã diễn ra tất cả những động tác thăng bằng của họ. Một tá những tín đồ của thần Tingou nằm ngửa ra, và các bạn họ đến nô đùa trên những cái mũi của họ dựng đứng lên như những ống thu lôi, nhảy nhót, bay đi bay lại từ mũi này sang mũi khác, và thực hiện những trò nhào lộn khó tin nhất.

Tiết mục cuối cùng đã được báo trước với công chúng là tiết mục chồng người, trong đó chừng năm chục Người-Mũi-Dài kết thành “Xa giá của thần Jaggernaut”. Nhưng đáng lẽ chồng người bằng cách lấy vai làm điểm tựa, các nghệ sĩ của ngài Batulcar đáng kính chỉ được lắp vào nhau bằng mũi của họ. Nhưng một trong những người ghép thành cái bệ của xa giá đã bỏ đoàn, và Vạn Năng được chọn thay anh ta, vì chỉ cần khỏe mạnh và khéo léo là đủ.

Tất nhiên, chàng trai đứng đắn tự cảm thấy rất đỗi sượng sùng khi gợi lại một kỷ

niệm đáng buồn thời trẻ, anh phải khoác bộ áo trung cổ, được trang điểm bộ cánh sặc sỡ, và đội một cái mũi dài sáu piê gắn vào giữa mặt! Nhưng rốt cuộc thì cái mũi này, đó là cần câu cơm của anh, và anh đành nhận nó.

Vạn Năng bước vào sân khấu, và đến xếp hàng bên những người phải ghép thành cái bệ của Xa giá thần Jaggernaut. Tất cả nằm dài xuống đất, mũi chồng lên trời. Một tốp diễn viên thăng bằng thứ hai đến nằm trên những mũi dài, một tốp thứ ba chồng lên trên, rồi một tốp thứ tư, và trên những cái mũi chỉ đỡ ở đầu nhọn của nó ấy, một lâu đài người chẳng mấy chốc dựng lên đến tận tấm màn vẽ da trời trên nóc rạp.

Thế nhưng, giữa những tiếng vỗ tay rào rào, và tiếng kèn trống của dàn nhạc vang ầm như sấm, chồng người bỗng rung chuyển, mất thăng bằng, một trong những cái mũi của bện tụt đi, và cả công trình đổ sập xuống như một lâu đài bằng giấy…

Đó là lỗi của Vạn Năng lúc ấy đã bỏ vị trí của mình, băng qua hàng rào không cần sự

hỗ trợ của đôi cánh, và trèo lên dãy lan can bên phải, anh phục xuống chân của một khán giả kêu lên:

– Ôi! Ông chủ! Ông chủ!

– Anh đấy à?

– Tôi đây!

– Thôi được! Thế thì ra tàu bể ngay thôi, anh bạn!…

Ông Fogg, bà Aouda cùng đi với ông, và Vạn Năng vội vã qua các hành lang ngoài lều. Nhưng ở đây họ gặp ngài Batulcar đáng kính điên khùng đòi những khoản bồi thường về sự “vỡ” tiết mục. Phileas Fogg làm dịu cơn giận dữ của ông bằng một nắm bạc giấy. Và, đến sáu giờ rưỡi, đúng vào lúc tàu sắp chạy. Ông Fogg và bà Aouda đặt chân

lên chiếc tàu bể Mỹ, theo sau còn có Vạn Năng, với cặp cánh trên lưng, và trên mặt vẫn còn cái mũi dài sáu “piê” mà anh chưa kịp vứt ra!

XXIV – Cuộc vượt biển qua Thái Bình Dương mất bao nhiêu ngày

Những gì xảy ra ở gần Thượng Hải, ta đã hiểu. Tín hiệu xin cấp cứu của tàu Tankadère được chiếc tàu bể đi Yokohama trông thấy. Viên thuyền trưởng khi nhìn thấy một lá cờ

rủ, đã cho tàu tiến lại cái tàu nhỏ. Vài phút sau, Phileas Fogg trả tiền thuyền theo giá thỏa thuận, đặt vào túi ông chủ tàu John Bunsby năm trăm năm mươi livrơ (13,750 phật lăng).

Rồi nhà quý phái đáng kính, bà Aouda và Fix sang tàu lên đường, ngay đi Nagasaki và Yokohama.

Đến Yokohama ngay sáng ngày 14 tháng mười một đúng giờ đã định. Phileas Fogg để mặc Fix chạy công việc của ông ta, đi đến tàu Carnatic, và ở đấy ông được biết, trong niềm vui vô hạn của bà Aouda, – và có lẽ của cả ông nữa, nhưng ít ra ông không để lộ gì ra mặt – rằng anh chàng người Pháp quả đã đến Yokohama ngay hôm trước.

Vì phải đi San Francisco ngay chiều hôm ấy; Phileas Fogg lập tức bắt tay vào tìm kiếm người hầu của mình. Ông tới hỏi các lãnh sự Pháp và Anh không được kết quả gì, và sau khi đã mất công vô ích đi khắp các phố Yokohama, ông hết hy vọng tìm lại được Vạn Năng, thì sự ngẫu nhiên, hoặc có lẽ là một thứ linh tính xui khiến ông bước vào lều rạp ngài Batulcar đáng kính. Tất nhiên ông không thể nhận ra người hầu của mình trong bộ

quần áo nhố nhăng của vị sứ giả thần linh ấy, nhưng anh chàng này, trong tư thế năm ngửa, lại nhìn thấy ông chủ của mình ở hàng ghế lan can. Anh không thể ghìm được một cử động của cái mũi anh. Do đó mà thăng bằng bị phá vỡ, và những hậu quả xảy tiếp.

Thế là Vạn Năng được biết, từ chính cái miệng bà Aouda kể lại với anh, cuộc vượt biển từ Hồng Kông đi Yokohama đã điễn ra như thế nào, có cả một ông Fix nào đó cùng đi, trên chiếc tàu nhỏ hai cột buồm Tankadère.

Nghe đến tên Fix, Vạn Năng không đổi sắc mặt. Anh cho rằng chưa đến lúc nói với ông chủ mình những chuyện xảy ra giữa viên thanh tra cảnh sát với anh. Cho nên, trong câu chuyện Vạn Năng kể lại về những cuộc phiêu lưu của mình, anh chỉ tự kết tội và xin lỗi vì đã bị một cơn say thuốc phiện đột ngột trong tiệm hút ở Hồng Kông.

Ông Fogg nghe chuyện với thái độ lãnh đạm, không đáp lại nửa lời; rồi ông cho người hầu của mình một khoản tiền để anh có thể mua trên tàu những quần áo tử tế hơn. Vậy là thật, chưa đầy một giờ sau, anh đầy tớ ngay thật, sau khi đã cắt mũi và xén cánh đi, không còn gì trên mình có thể gợi nhớ đến vị tín đồ của thần Tingou nữa.

Chiếc tàu biển từ Yokohama đi San Francisco thuộc công ty “Tàu biển Bưu điện Thái Bình Dương”, và tên gọi là Đại tướng Grant. Đó là tàu biển lớn có bánh xe, trọng tải hai nghìn năm trăm tấn, được tổ chức khoa học và có tốc độ lớn. Một quả lắc khổng lồ lần lượt nhấc lên và hạ xuống trên boong tàu; ở một đầu quả lắc có lắp cái trục píttông, và ở

đầu kia cái cầu một then chuyền để đổi chuyển động theo đường thẳng thành chuyển động vòng tròn, then chuyền này trực tiếp áp vào trục các bánh xe. Tàu Đại tướng Grant dựng ba cột buồm, và diện tích những cánh buồm của nó trợ lực mạnh mẽ cho hơi nước.

Với tốc độ mười hai hải lý một giờ, nó vượt Thái Bình Dương không quá hai mươi mốt ngày. Cho nên Phileas Fogg có cơ sở để tin rằng, đến San Francisco ngày 2 tháng chạp, ông sẽ ở Nữu Ước ngày 11 và ở Luân Đôn ngày 20, như thế về trước vài giờ trong cái ngày 21 tháng chạp đã được số phận quyết định ấy.

Hành khách trên tàu khá đông, gồm những người Anh, nhiều người Mỹ, một cuộc di cư thật sự những culi sang Châu Mỹ, và một số sĩ quan quân đội Ấn Độ tranh thủ kỳ

nghỉ phép của mình đi chơi vòng quanh thế giới.

Trong cuộc vượt biển này không xảy ra sự cố nào. Chiếc tàu biển được đỡ trên những bánh xe rộng, được tựa vào bộ buồm to lớn, cho nên ít chòng chành. Thái Bình Dương chứng thực khá đúng tên gọi của nó. Ông Fogg cũng vẫn bình tĩnh, vẫn ít cởi mở, như

thường lệ. Bà bạn trẻ của ông càng ngày càng gắn bó với con người này bởi nhiều mối dây khác nữa ngoài lòng biết ơn. Cái bản tính lặng lẽ mà rất cao thượng ấy đã xúc động bà nhiều hơn bà tưởng, và gần như không tự biết, bà đã buông thả tình cảm của mình mà vẫn không có vẻ gì động được đến trái tim ông Fogg bí hiểm này.

Mặt khác, bà Aouda hết sức quan tâm đến những kế hoạch của nhà quý phái. Bà lo ngại những trở lực có thể làm cuộc viễn du phải thất bại. Bà thường hay nói chuyện với Vạn Năng, và anh không phải không đọc được những điều thầm kín trong lòng bà Aouda. Anh đầy tớ trung hậu này giờ đây mang một ít lòng tin thật hồn nhiên đối với chủ của anh; anh hết lời ca ngợi tấm lòng ngay thẳng, cao thượng, hy sinh của Phileas Fogg; rồi anh nói cho bà Aouda yên tâm về kết quả cuộc viễn du, nhắc đi nhắc lại rằng cái điều khó nhất đã xong; rằng họ đã ra khỏi những nước Trung Quốc hay Nhật Bản kỳ

quái ấy, rằng họ đang trở về xứ sở văn minh, và cuối cùng một chuyến xe lửa từ San Francisco đi Nữu Ước và một chuyến tàu bể xuyên Đại Tây Dương từ Nữu Ước đi Luân Đôn chắc hẳn cũng đủ để hoàn thành các chuyến đi vòng quanh thế giới vô cùng khó khăn này trong những thời hạn đã định.

Chín ngày sau khi rời khỏi Yokohama, Phileas Fogg đã đi được đúng một nửa vòng quả địa cầu.

Thật vậy, ngày 23 tháng mười một, tàu Đại tướng Grant đi qua kinh tuyến một trăm tám mươi, kinh tuyến có điểm đối chân của Luân Đôn ở nam bán cầu. Trong số tám mươi ngày được sử dụng, quả thật, ông Fogg đã dùng hết năm mươi hai, và chỉ còn hai mươi tám ngày nữa thôi. Nhưng ta phải để ý rằng nếu nhà quý phái chỉ mới đi được nửa đường về mặt “hiệu số kinh tuyến”, thì trên thực tế ông đã hiện được trên hai phần ba toàn bộ

cuộc hành trình. Thật vậy, ông đã phải qua biết bao chặng đường quanh co để đi từ Luân Đôn đến Aden, từ Aden đến Bombay, từ Calcutta đến Singapore, từ Singapore đến Yokohama! Nếu cứ đi theo vĩ tuyến năm mươi, là vĩ tuyến của Luân Đôn, quãng đường

chỉ vào khoảng một vạn hai nghìn hải lý, nhưng do những rắc rối của phương tiện giao thông, Phileas Fogg bắt buộc phải vượt hai vạn sáu nghìn hải lý, và đến ngày 23 tháng mười một này ông đã đi được khoảng một vạn bảy nghìn năm trăm. Nhưng từ đây đã là đường thẳng, và Fix cũng không còn đó để chồng chất thêm những trở ngại nữa!

Cũng vào ngày 23 tháng mười một ấy, Vạn Năng cảm thấy một niềm vui lớn. Ta hãy nhớ lại anh chàng ngoan cố cứ khăng khăng giữ cái đồng hồ gia truyền trứ danh của mình theo giờ Luân Đôn xem tất cả những giờ ở các nước anh đi qua là sai tuốt. Nhưng vào ngày hôm ấy, mặc dầu anh không bao giờ vặn giờ lên hoặc vặn xuống, đồng hồ của anh lại thấy phù hợp với những đồng hồ thật đúng trên tàu.

Nếu Vạn Năng có đắc chí, đó cũng là điều dễ hiểu. Anh rất muốn biết Fix có thể nói điều gì, nếu hắn ta có mặt lúc này,

“Cái thằng xỏ lá ấy nó kể lể với ta hàng đống chuyện về những kinh tuyến, về mặt trời, về mặt trăng! – Vạn Năng nói đi nói lại. – Chà! Cái bọn ấy! Nếu nghe theo chúng, người ta sẽ làm ra những đồng hồ chỉ đáng vứt vào xọt rác hết! Ta đã tin chắc đến ngày nào đó mặt trời cũng phải tự điều chỉnh theo đồng hồ của ta! …”.

Vạn Năng không biết đến điều này; nếu mặt đồng hồ của anh chia làm hai mươi bốn giờ như các đồng hồ Ý, anh sẽ không có lý do gì để đắc chí cả, bởi vì vào chín giờ sáng trên tàu, kim đồng hồ của anh sẽ chỉ chín giờ tối; nghĩa là giờ thứ hai mươi mốt kể từ nửa đêm; – một sự khác biệt giữa Luân Đôn và kinh tuyến một trăm tám mươi.

Nhưng nếu Fix có thể giải thích cái hiệu quả hoàn toàn vật lý ấy, thì Vạn Năng chắc hẳn đến ngay việc thừa nhận nó cũng không đủ khả năng, còn nói gì đến hiểu nó. Và dẫu sao mặc lòng, nếu thử đặt một giả thiết không thể có là viên thanh tra cảnh sát bất thần xuất hiện trên tàu lúc này, thì chắc hẳn, Vạn Năng, vẫn ôm một mối hận thù chính đáng, sẽ giải quyết với ông ta một vấn đề khác hẳn và theo một cách khác hẳn.

Vậy Fix lúc này đang ở đâu?…

Fix chính là đang ở trên tàu Đại tướng Grant.

Thật vậy, vừa tới Yokohama, viên thanh tra đã bỏ mặc ông Fogg mà ông ta dự tính sẽ

gặp lại trong ngày và đến ngay lãnh sự quán Anh. Tại đây, rốt cuộc ông ta đã thấy lệnh bắt, nó chạy theo sau ông ta từ Bombay, và đến nay đã được bốn mươi ngày, lệnh ấy gửi cho ông từ Hồng Kông bằng chính tàu Carnatic, vì người ta vẫn tưởng ông ta đáp tàu đó.

Ta thử hình dung sự thất vọng của viên thám tử! Các lệnh bắt đã thành vô dụng! Tên Fogg đã ra khỏi các thuộc địa Anh. Bây giờ thì phải có một công văn dẫn độ mới bắt được hắn.

“Được – Fix nghĩ bụng, sau phút giận dữ ban đầu, – cái lệnh bắt của ta không được việc gì ở đây, nó sẽ được việc ở Anh. Tên vô lại này hoàn toàn có vẻ muốn trở về Tổ quốc, hắn tưởng đã đánh lạc hướng sở cảnh sát. Được. Ta sẽ theo hắn về đến đó. Còn số tiền,

cầu trời cho nó vẫn còn! Nhưng với các khoản chi phí đi đường, tiền treo thưởng, kiện tụng, nộp phạt, mua voi, và đủ mọi thứ chi tiêu khác, tên trộm của ta đã rắc dọc đường trên năm nghìn livrơ. Dẫu sao thì Ngân hàng vẫn cứ giàu!”.

Kế hoạch đã định, ông ta xuống ngay tàu Đại tướng Grant. Ông ta đang ở trên tàu thì ông Fogg và bà Aouda đến. Ông ta vô cùng kinh ngạc khi nhận ra Vạn Năng trong bộ

quần áo vị sứ giả thần linh của anh. Ông ta vội trốn về buồng, để tránh một sự đôi co có thể làm hỏng hết mọi việc, và, nhờ tàu đông, ông ta hy vọng có thể không bị kẻ thù trông thấy, thì đúng ngay hôm ấy ông lại chạm trán với anh ta ở mũi tàu.

Vạn Năng không lôi thôi gì cả xông vào túm lấy cổ Fix, và trước sự khoái trá của một số người Mỹ lúc ấy đã đánh cuộc là anh được, anh giáng cho viên thanh tra khốn khổ

một cú đấm bay người thật đẹp mắt, nó chứng minh sự hơn hẳn của môn quyền Pháp đôi với môn quyền Anh.

Đấm xong, Vạn Năng thấy trong lòng yên tĩnh hơn và như đã trút đi được một gánh nặng. Fix lồm cồm bò dậy khá thảm hại, và nhìn đối thủ của mình, ông ta lạnh lùng nói:

– Xong chưa?

– Hiện nay thì tạm xong.

– Thế thì lại đây nói chuyện với tôi.

– Tao mà…

– Vì lợi ích của ông chủ anh.

Vạn Năng như bị chinh phục bởi sự bình tĩnh đó, đi theo viên thanh tra cảnh sát, và hai người ngồi ở đằng mũi tàu.

– Anh đã nện tôi, – Fix nói, – Được. Bây giờ thì anh hãy nghe tôi nói. Cho đến nay tôi đã là địch thủ của ông Fogg, nhưng bây giờ tôi ủng hộ công việc của ông ta.

– Thế chứ! – Vạn Năng kêu lên, – anh đã thấy ông ấy là người tử tế rồi hả?

– Không, – Fix lạnh lùng đáp lại. – Tôi cho rằng hắn là một tên vô lại… Yên! Anh cứ

ngồi yên để tôi nói. Chừng nào ông Fogg còn ở trên các thuộc địa Anh, lợi ích của tôi là giữ chân ông ta lại để đợi lệnh bắt. Tôi đã làm tất cả vì việc đó. Tôi đã đẩy bọn giáo sĩ ở

Bombay ra chống lai ông ta; tôi đã chuốc cho anh say ở Hồng Kông, tôi đã chia lìa anh với ông chủ của anh, tôi đã làm ông ta phải nhỡ chuyến tàu biển đi Yokohama…

Vạn Năng nghe, hai bàn tay nắm chặt lại.

“Bây giờ, – Fix lại nói, – ông Fogg có vẻ như đang trở về nước Anh? Được, tôi sẽ theo ông ta. Nhưng, từ nay trở đi, tôi sẽ gạt bỏ mọi trở ngại trên đường đi của ông, cũng với tất cả sự quan tâm và tích cực như trước kia tôi đã chồng chất những trở ngại ấy. Anh thấy đấy, nước cờ của tôi đã thay đổi, và nó thay đổi vì lợi ích của tôi đòi hỏi như thế. Tôi

nói thêm rằng lợi ích của anh cũng giống của tôi, bởi vì chỉ ở nước Anh thôi anh mới biết được anh làm việc cho một tên tội phạm hay một người lương thiện!”

Vạn Năng rất chăm chú nghe Fix, và anh tin chắc rằng Fix hoàn toàn nói thật lòng.

– Chúng ta là bạn với nhau chăng? – Fix hỏi.

– Bạn à, không, – Vạn Năng đáp. – Đồng minh, được, nhưng cũng còn phải xét kỹ

xem đã, vì chỉ cần một chút dấu hiệu phản bội là tôi sẽ vặn cổ anh ngay.

– Đồng ý, – viên thanh tra cảnh sát điềm tĩnh nói.

Mười một ngày sau, ngày 3 tháng chạp, tàu Đại tướng Grant tiến vào vịnh Cửa Vàng và đến San Francisco.

Ông Fogg vẫn còn chưa được lợi hoặc bị thiệt một ngày nào.

XXV – Cái nhìn thoáng qua về San Francisco trong một ngày mít tinh

Lúc ấy là bảy giờ sáng, khi Phileas Fogg, bà Aouda, và Vạn Năng đặt chân lên lục địa Châu Mỹ, nếu người ta vẫn có thể dùng tên ấy để gọi cái bến nổi họ bước từ dưới tàu lên.

Những cái bến này, dâng lên và hạ xuống theo nước thủy triều, giúp cho việc bốc hàng và dỡ hàng của tàu bể được dễ dàng hơn. Tại đây, cập bến những tàu buồm đủ mọi cỡ, những tàu biển đủ mọi quốc tịch, và những tàu thủy nhiều tầng phục vụ trên sông Sacramento và các chi lưu của nó. Tại đây, cũng chất đầy những sản vật của một nền thương mại mở rộng đến tận Mexique, Pérou, Chili, Brésil, Châu Âu, Châu Á và tất cả

các hòn đảo của Thái Bình Dương.

Trong niềm vui vì cuối cùng cũng đã được đặt chân lên đất Mỹ, Vạn Năng tự thấy phải thực hiện cuộc đổ bộ của mình bằng một cái nhảy lộn tùng phèo theo kiểu đẹp mắt nhất. Nhưng khi rơi xuống cái bến mà sàn gỗ đã mọt, anh suýt nữa bị thụt. Mắc cỡ về cái cách “đặt chân” lên tân-đại-lục, chàng trai ngay thật kêu lên một tiếng ghê gớm làm bay vù cả một bầy đông nhung nhúc chim cốc và chim bồ nông, những vị khách quen thuộc của các bến di động.

Ông Fogg vừa lên bờ đã hỏi ngay giờ khởi hành của chuyến xe lửa đầu tiên đi Nữu Ước. Đó là sáu giờ chiều. Như vậy ông Fogg có cả một ngày trọn vẹn ở thủ đô bang Californie. Ông gọi một cái xe cho bà Aouda và cho ông, Vạn Năng trèo lên ghế đằng trước, và cái xe, với giá thuê ba đôla một chuyến, tiến về khách sạn Quốc Tế.

Từ chỗ ngồi cao của mình, Vạn Năng tò mò quan sát cái thành phố lớn nước Mỹ; những phố rộng, nhưng ngôi nhà thấp thẳng hàng tăm tắp, những nhà thờ và đền dài kiểu gô tích “Anglê – Xaxông”48 những bến tàu rộng bao la, những nhà kho như những lâu đài này bằng gỗ, cái kia bằng gạch; trong các phố xe cộ đông đúc, nào ô tô chở khách, nào tàu điện, và trên các vỉa hè thì chen chúc không chỉ người Mỹ và người Châu Âu mà cả người Trung Quốc và Ấn Độ, tóm lại tất cả những gì để tạo nên một dân số trên hai mươi vạn người.

Vạn Năng khá ngạc nhiên trước những điều mắt thấy. Anh vẫn còn vương vấn hình ảnh một thành phố truyền thuyết của năm 1894, một thành phố của những tên tướng cướp, những tên đốt nhà và giết người lao vào cuộc chiếm đoạt những thỏi vàng sống, một nơi mênh mông chứa tất cả những kẻ lang bạt kỳ hồ, ở đó người ta đánh bạc bằng vàng bột, khẩu súng lục tay này và con dao tay kia. Nhưng “cái thời hoàng kim” ấy đã qua rồi. San Francisco mang cảnh tượng một thành phố thương mại lớn. Cái tháp cao của tòa thị chính, trên đó những lính cảnh vệ đứng canh gác, vượt lên tất cả các phố xá và đại 48 Anglo-Saxon: Những dân tộc dòng giống Nhật nhĩ man xâm nhập nước Anh vào thế kỷ V.

lộ chạy ngang dọc theo đường vuông góc, ở giữa các góc ấy xanh rờn những công viên, rồi một thành phố Trung Quốc hình như đã được nhập cảng từ vương quốc Thiên triều về đây trong hộp đồ chơi trẻ con. Không còn những mũ rộng vành, không còn những sơ

mi đỏ theo mốt của những kẻ đi săn tìm mỏ vàng, không còn những người dân da đỏ

cắm lông trên đầu, mà là những mũ lụa và áo quần đen của nhiều nhà quý phái luôn sôi lên một hoạt động háo hức. Một vài phố, trong đó có phố Montgommery, cũng như phố

Regent ở Luân Đôn, đại lộ những người Ý ở Paris, đường Quảng Lộ ở Nữu Ước, có những cửa hàng lộng lẫy bày trên quầy hàng những sản vật của toàn thế giới.

Đến khách sạn Quốc Tế, Vạn Năng thấy như mình vẫn đang ở nước Anh.

Tầng dưới của khách sạn dành cho một quán rượu rộng mênh mông, một thứ quán ăn không mất tiền mở ra cho mọi khách qua lại. Thịt khô, xúp trai, bánh bích-quy và pho-mát được dùng ở đây không phải trả tiền. Khách ăn chỉ trả tiền uống rượu, rượu bia Anh, rượu vang Bồ Đào Nha, rượu vang hảo hạng Tây Ban Nha, nếu anh ta cao hứng lên muốn uống. Điều này Vạn Năng thấy có vẻ “rất Mỹ”.

Nhà ăn của khách sạn khá sang trọng, ông Fogg và bà Aouda ngồi vào bàn ăn, món ăn ê hề bày trong những đĩa nhỏ xinh được phục vụ bởi người da đen có màu da đen nhánh.

Ăn sáng xong, ông Phileas Fogg với bà Aouda cùng đi, rời khách sạn để đến lãnh sự

quán Anh xin thị thực vào giấy hộ chiếu. Vừa ra đến hè đường ông gặp người hầu của ông, anh hỏi ông trước khi đi lên xe lửa tuyến đường sắt Thái Bình Dương, có nên cẩn thận mua lấy vài tá súng cácbin Enfield hoặc súng lục Colt không. Vạn Năng đã nghe nói đến chuyện những người Sioux và Pawnee chặn cướp các đoàn tàu như những kẻ cắp Tây Ban Nha bình thường. Ông Fogg trả lời đó là một sự phòng bị vô ích, nhưng ông để

anh tự do hành động như anh muốn. Rồi ông đến lãnh sự quán.

Phileas Fogg chưa đi được hai trăm bước thì, “do một sự tình cờ kỳ lạ nhất trên đời”, ông gặp Fix, viên thanh tra tỏ vẻ vô cùng kinh ngạc. Ô hay! Ông Fogg và ông đã đi cùng với nhau một chuyến vượt biển Thái Bình Dương mà sao không gặp nhau trên tàu! Dẫu sao thì Fix chỉ có thể lấy làm vinh dự được gặp lại nhà quý phái mà ông đội ơn biết bao nhiêu, và, do công việc gọi về Châu Âu, ông sẽ vô cùng sung sướng được tiếp tục cuộc hành trình với một người bạn đồng hành dễ thương đến thế.

Ông Fogg đáp lại chính ông là người được vinh dự, thế là Fix – vốn không muốn mất hút ông ta – xin phép được cùng đi với ông thăm thành phố San Francisco kỳ lạ. Phileas Fogg nhận lời.

Vậy là bà Aouda, Phileas Fogg và Fix dạo chơi các phố. Chẳng mấy chốc họ đến phố

Montgommery, theo làn sóng khổng lồ của quần chúng đổ xô đến phố này. Trên hè, giữa đường, trên đường tàu điện, xe ngựa và ô tô chở khách vẫn qua lại không ngừng, nhưng ở bậc các cửa hàng, ở cửa sổ tất cả mọi ngôi nhà, và thậm chí trên cả các mái nhà, người

đông vô kể. Những người đeo biển quảng cáo đi đi lại lại giữa các tốp người tụ họp. Cờ

và băng phấp phới trước gió. Những tiếng hô vang khắp nơi.

– Hoan hô Kamerfield!

– Hoan hô Mandiboy!

Một cuộc mít tinh. Ít ra đó là ý nghĩ của Fix, ông trao đổi ý nghĩ ấy với ông Fogg và nói thêm:

– Thưa ông có lẽ chúng ta không nên dính dáng đến cái đám nhốn nháo này. Kẻo không lại tai bay vạ gió.

– Đúng thế. – Phileas Fogg đáp, – và những quả đấm, dù làm chính trị, vẫn cứ là những quả đấm!

Fix tự thấy cũng nên mỉm cười khi nghe lời nhận xét đó, và để xem được mà không bị lôi cuốn vào đám đông hỗn độn, Bà Aouda, Phileas Fogg và ông trèo lên bậc trên cùng của một thềm tam cấp đi lên một bãi đất cao ở đầu phố Montgommery. Trước mắt họ, bên kia đường phố, giữa cái sân của một nhà buôn than và cửa hàng một nhà buôn dầu hỏa dựng lên một văn phòng bề thế ngay giữa trời, những dòng người từ các hướng khác nhau hình như đổ dồn cả về đây.

Tại sao có cuộc mít tinh này? Nó được tổ chức nhân dịp nào? Phileas Fogg hoàn toàn không biết. Có phải nhân sự bổ dụng một công chức cao cấp quân sự, một thống đốc bang hoặc một nghị sĩ Quốc hội? Có thể như vậy lắm, cho nên mới thấy cảnh náo nhiệt khác thường đang sôi sục trong thành phố như thế.

Lúc này đám đông rùng rùng chuyển động. Mọi cánh tay đều giơ lên trời. Một vài bàn tay nắm chặt, hình như vung lên hạ xuống thật nhanh giữa những tiếng hò hét – đây hẳn là một cách kiến nghị để biểu quyết. Đám đông xô đẩy nhau như nước xoáy, cuốn lên rồi lùi xuống. Những lá cờ ngả nghiêng, biến đi một lúc rồi lại hiện ra rách tơi tả. Làn sóng người tràn ra đến tận bậc tam cấp, trong khi tất cả mọi cái đầu cùng nhấp nhô như

một mặt biển đột nhiên cuộn lên trong cơn giông tố. Con số những mũ đen giảm đi trông thấy, và phần lớn hình như không còn giữ được chiều cao bình thường của chúng.

“Đây hẳn là một cuộc mít tinh. – Fix nói – và vấn đề của nó chắc phải hết sức thú vị.

Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu đây vẫn còn là chuyện Alabama. mặc dầu vụ nầy đã giải quyết xong rồi.

– Có thể, – Ông Fogg bình thản nói.

– Dẫu sao đi nữa. – Fix lại nói, ở đây cũng có hai tuyển thủ đối mặt nhau, ngài Kamerfield đáng kính và ngài Mandiboy đáng kính.”

Bà Aouda, bám vào cánh tay Phileas Fogg, kinh ngạc nhìn cảnh tượng hỗn loạn ấy, và Fix sắp hỏi một người đứng canh vì sao lòng dân sôi sục như thế, thì cuộc xô xát lại

diễn ra kịch liệt hơn nữa. Tiếng hoan hô lẫn tiếng chửi rủa tăng lên gấp bội. Cán cờ biến thành vũ khí tấn công. Không còn những bàn tay, mà khắp nơi là nắm đấm. Từ trên nóc những xe vận tải và ô tô chở khách đang chạy bị chặn lại giữa đường, người ta đấm đá nhau dữ dội. Cái gì cũng dùng làm đạn được. Những chiếc giầy ống và giầy ngắn cổ vẽ

trên không những đường đạn rất căng, và hình như có cả vài khẩu súng lục hòa giọng vào những lời gào thét của đám đông.

Đám người hỗn loạn tràn đến gần bậc tam cấp và dồn tới nhũng bậc đầu tiên. Rõ ràng một trong hai phe đã bị đẩy lùi, nhưng các khán giả bình thường vẫn chưa thể nhận ra phần thắng về phía Mandiboy hay Kamerfield.

“Tôi thấy ta nên cẩn thận rút lui là hơn. – Fix nói, không muốn để “người của ông” bị

đòn đau hoặc dính vào một chuyện chẳng lành. – Nếu cây là một vấn đề về nước Anh và họ lại nhận ra chúng ta là người Anh, ta sẽ bị lôi thôi to trong cái vụ hỗn độn này!

– Một công dân Anh…” Phileas Fogg đáp.

Nhưng nhà quý phái chưa kịp nói hết câu. Phía sau ông từ cái sân bãi liền ngay bậc tam cấp vang lên những tiếng la thét khủng khiếp. Người ta gào lên: “Hoan hô! Híp! Híp!

Mandiboy!” Đó là một tốp cử tri đến tiếp viện, đánh ngang sườn phe Kamerfield.

Ông Fogg, bà Aouda, Fix bị kẹp giữa hai làn đạn. Muốn thoát ra cũng muộn quá rồi.

Cái thác người ấy, vũ trang bằng những gậy bịt chì và chùy, không có sức gì cản nổi. Để

bảo vệ người thiếu phụ, bị xô đẩy ghê gớm. Ông Fogg. vẫn lạnh như tiền chẳng kém gì thường lệ, muốn chống đỡ bằng những vũ khí tự nhiên được trời đặt vào đầu cánh tay mọi người Anh, nhưng vô hiệu. Một anh chàng hộ pháp có chòm râu cằm đỏ, nước da hồng hào, vai rộng, hình như là tay đầu đảng, giơ cao nắm đấm khủng khiếp của anh ta giáng xuống đầu ông Fogg, và anh ta hẳn đã làm nhà quý phái khốn to nếu Fix không hy sinh nhận lấy cú đấm thay ông. Một cái bướu to tướng lập tức sưng vù lên dưới mũ viên thám tử, và cái mũ đã biến thành thứ mũ không vành như của các vị quan tòa và trạng sư vẫn đội.

– Đồ Yankee!49 – ông Fogg nói, ném vào mặt địch thủ của ông một cái nhìn khinh bỉ.

– Thằng Anh Cát Lợi! – người kia đáp lại.

– Ta sẽ còn gặp nhau!

– Khi nào anh muốn. Tên anh?

– Phileas Fogg. Còn anh?

– Đại tá Stamp W. Proctor.

49 Người dân dòng Anglo-Saxon sang ở Hoa Kỳ.

Vừa nói xong, thì biển người tràn qua. Fix bị xô ngã rồi lại chồm dậy, quần áo rách nhưng không có thương tích nào nặng nề. Chiếc áo bành tô đi đường của ông bị xé toạc làm hai mảnh không đều, và quần ông giống như thứ quần của một số người da đỏ –

“mốt” của họ – chỉ mặc sau khi đã khoét đũng quần đi. Nhưng rốt cuộc thì Bà Aouda vẫn yên lành, và duy chỉ có Fix là đã xơi ngon quả đấm.

“Cám ơn ông, – ông Fogg nói với viên thanh tra, sau khi họ đã ra khỏi đám đông.

– Có gì đâu. – Fix đáp, – nhưng ông đi với tôi.

– Đi đâu bây giờ?

– Đến một cửa hàng may mặc.”

Thật vậy, đến đó là phải. Áo quần Phileas Fogg và Fix rách tả tơi. cứ như hai nhà quý phái này đã chiến đấu cho các vị Kamerfield và Mandiboy đáng kính vậy.

Một giờ sau, họ đã quần áo mũ mãng chỉnh tề. Rồi trở về Khách sạn Quốc tế.

Tại đây. Vạn Năng đang đợi ông chủ anh, anh đã sắm được nửa tá súng lục có lắp dao găm, bắn sáu phát và phát hỏa ở giữa. Khi thấy Fix cùng đi với ông Fogg, anh sầm mặt lại. Nhưng Bà Aouda kể vắn tắt câu chuyện vừa xảy ra. Vạn Năng lại tươi tỉnh lên.

Rõ ràng Fix không phải là kẻ thù nữa, mà là bạn đồng minh. Ông ta đã giữ đúng lời hứa.

Ăn tối xong, một xe ngựa đến chở các hành khách cùng hành lý ra ga. Lúc lên xe, ông Fogg nói với Fix:

– Ông không gặp lại tên đại tá Proctor đó ư?

– Không. – Fix đáp.

– Tôi sẽ quay lại Châu Mỹ tìm hắn, – Phileas Fogg lạnh lùng nói. – Một công dân Anh không thể để người ta đối xử với mình như thế được.

Viên thanh tra mỉm cười không đáp lại. Nhưng, như ta thấy, ông Fogg thuộc loại những người Anh không dung thứ chuyện quyết đấu trong nước họ, nhưng lại quyết đấu ở nước ngoài khi cần phải bảo vệ danh dự của mình.

Sáu giờ kém mười lăm, các hành khách tới ga và tàu đã sẵn sàng chuyển bánh.

Lúc sắp lên tàu, ông Fogg tiến theo một viên chức hỏi:

– Ông bạn này, hôm nay có vụ biến loạn gì ở San Francisco thế?

– Thưa, đó là một cuộc mít tinh, – người viên chức đáp.

– Thế mà phố xá cứ nhốn nháo thế nào ấy.

– Cũng chỉ là một cuộc mít tinh vận động bầu cử thôi ạ.

– Chắc là bầu một vị đại tướng tổng tư lệnh? – Ông Fogg hỏi.

– Thưa không ạ, một quan tòa hòa giải.

Nghe xong câu trả lời. Phileas Fogg lên tàu, và đoàn tàu băng mình hết tốc lực.

XXVI – Chuyến đi trên đoàn tàu tốc hành tuyến đường sắt Thái Bình Dương diễn ra như thế nào

“Từ Đại dương đến Đại dương”, những người Mỹ vẫn nói như thế, và mấy tiếng ấy đáng lẽ phải là tên gọi chung của “trục đường lớn” xuyên qua nước Hoa Kỳ theo bề

ngang rộng nhất của nó. Nhưng trên thực tế, con “Đường sắt Thái Bình Dương” chia làm hai phần tách biệt: “Thái Bình Dương Trung tâm” ở giữa San Francisco và Ogden, và

“Thái Bình Dương Liên hợp” ở giữa Ogden và Omaha. Nơi đây là đầu mối của năm tuyến đường đặc biệt, đặt Omaha trong mối liên lạc thường xuyên với Nữu Ước.

Như vậy, Nữu Ước và San Francisco hiện nay được nối liền với nhau bởi một dải đường sắt liên tục không dưới ba nghìn bảy trăm tám mươi sáu dặm. Giữa Omaha và Thái Bình Dương, con đường sắt băng qua một miền còn dân da đỏ và thú dữ, – một lãnh thổ rộng lớn do những người Mormon bắt đầu khai khẩn vào khoảng 1845, sau khi đã bị

xua đuổi khỏi bang Illinois.

Xưa kia, trong những hoàn cảnh thuận lợi nhất, người ta phải mất sáu tháng để đi từ

Nữu Ước đến San Francisco. Bây giờ chỉ mất có bảy ngày.

Chính là vào năm 1862, mặc dầu sự phản đối của các nghị sĩ miền Nam muốn có một tuyến đường thiên xuống phía Nam hơn, lối đi của con đường sắt đã được quyết định giữa vĩ tuyến bốn mươi mốt và vĩ tuyến bốn mươi hai. Tổng thống Lincoln, con người mà cái chết để lại biết bao thương tiếc, đã đích thân ấn định khởi điểm của hệ thống đường sắt mới là ở thành phố Omaha, trong bang Nebraska. Công việc lập tức được khai triển với tinh thần tích cực của người Mỹ vốn rất xa lạ với thói giấy tờ quan liêu. Sự khẩn trương của thi công không hại gì đến chất lượng con đường. Ở đồng bằng mỗi ngày đặt một dặm rưởi. Một đầu tàu hỏa lăn bánh trên đường ray của ngày hôm trước, đem đến đường ray cho ngày hôm sau, và những đường ray này đặt đến đâu thì đầu tàu chạy ngay đến đó.

Trên dọc đường của nó, con đường sắt Thái Bình Dương chẽ ra nhiều nhánh ở các bang Iowa, Kansas, Colorado và Oregon. Rời khỏi Omaha, nó chạy dọc tả ngạn sông Platte đến tận cửa sông của nhánh sông phía bắc, đi theo nhánh sông phía nam, băng qua miền Laramie và dãy núi Wahsatch, vòng quanh bờ Hồ Mặn, đến thành phố Hồ Mặn, thủ đô của những người Mormon, dấn sâu vào lưu vực sông Tuilla, đi dọc sa mạc Châu Mỹ, những ngọn núi Cédar và Humboldt, sông Humboldt, sông Sierra Nevada, rồi lại xuôi theo sông Sacramento xuống tận Thái Bình Dương, mà con đường sắt ấy không vì

độ dốc mà dài thêm quá một trăm mười dặm hai piê trên một dặm50 ngay cả khi qua vùng Núi Đá.

Tuyến đại lộ mà các đoàn tàu phải đi trong bảy ngày là như thế, và nó sắp cho phép ngài Phileas Fogg đáng kính tới kịp – ít ra ông cũng hy vọng như vậy – chuyến tàu bể đi Liverpool vào ngày 11 ở Nữu Ước.

Toa tàu ông Phileas Fogg ngồi như một thứ ô tô chở khách dài đặt trên hai bệ, mỗi bệ

bốn bánh xe, sự cơ động ấy cho phép qua được những khúc đường cong có bán kính nhỏ.

Bên trong toa tàu không chia thành từng ngăn; hai dãy ghế đặt hai bên, thẳng góc với trục bánh xe, giữa để một lối đi dẫn đến những buồng rửa mặt và các buồng khác mà toa nào cũng có. Suốt dọc con tàu, các toa thông với nhau bằng những cầu nối, và các hành khách có thể đi lại từ đầu đến cuối đoàn tàu, tới những toa phòng khách, toa trần, toa ăn, toa giải khát. Chỉ còn thiếu toa rạp hát. Nhưng một ngày mai những toa này rồi cũng có.

Trên các cầu nối toa đi lại không ngớt những người bán sách báo và người bán rượu, bán thực phẩm, bán thuốc lá, mà khách mua lúc nào cũng sẵn.

Hành khách ra đi từ ga Oakland lúc sáu giờ chiều. Bây giờ đã là đêm, một đêm lạnh, tối mù mịt; bầu trời u ám với những đám mây muốn tan ra thành tuyết. Con tàu chạy không nhanh lắm. Kể cả lúc tàu đỗ, nó không đi được quá hai mươi dặm một giờ, tuy vậy tốc độ này vẫn cho phép nó băng qua nước Hoa Kỳ trong thời gian quy định.

Trong toa người ta ít nói chuyện. Vả chăng các hành khách đều buồn ngủ. Vạn Năng ngồi gần viên thanh tra cảnh sát, nhưng không trò chuyện gì với ông ta. Sau những sự

việc gần đây, quan hệ giữa họ lạnh nhạt hẳn đi. Không còn cảm tình, không còn thân mật gì với nhau nữa. Fix trước sau vẫn thế, Vạn Năng, ngược lại, hết sức giữ miệng, sẵn sàng bóp cổ ông bạn cũ vì một chút nghi ngờ nhỏ nhất.

Đoàn tàu khởi hành được một giờ thì tuyết rơi – một thứ tuyết mỏng, may mắn thay, không thể làm chậm tốc độ con tàu. Qua các cửa sổ chỉ còn thấy một màn trắng mông mênh, trên đó những dải khói tàu cuộn lên xam xám.

Đến tám giờ, một nhân viên trên tàu bước vào toa và loan báo với các hành khách đã đến giờ đi ngủ. Toa tàu này là một “toa nằm”, và chỉ trong vài phút đã biến thành phòng ngủ. Những lưng tựa của các ghế dài được gập lại, những giường nằm gói bọc cẩn thận được trải ra nhờ một cách bố trí rất khéo, toa tàu được ngăn ra ngay thành từng buồng, và mỗi hành khách chẳng mấy chốc đã có một cái giường tiện lợi được những tấm màn dày che kín khỏi mọi con mắt tò mò. Nệm trắng, gối êm. Chỉ còn việc nằm và ngủ – việc ấy mọi người đều làm, chẳng khác gì đang ở trong căn buồng đầy đủ tiện nghi của một tàu bể, – trong khi đó thì con tàu phóng hết tốc lực qua bang Californie.

50 Một dặm Anh = 1.000m. Tức là trên mặt quãng đường 1.609m theo bản đồ, con đường thực tế dài thêm, do độ

dốc, không quá 0,3246 × 112 = 36,3776m.

Địa hạt nằm giữa San Francisco và Sacramento51 này tương đối bằng phẳng. Đoạn đường xe lửa mang tên “Đường sắt Thái Bình Dương Trung tâm” trước tiên xuất phát từ

Sacramento, rồi tiến về phía đông gặp con đường sắt từ Omaha lại. Từ San Francisco đến thủ đô bang Californie, con đường sắt chạy thẳng lên đông bắc, dọc theo sông Mỹ Châu, con sông đổ vào vịnh San Pablo. Quãng đường một trăm hai mươi dặm nằm giữa hai thành phố quan trọng này được vượt qua trong sáu giờ, và vào khoảng nửa đêm, khi các hành khách mới chợp mắt được ít lâu, họ đã đi qua Sacramento. Vậy là họ không nhìn được gì ở cái thành phố lớn này, thủ phủ của cơ quan lập pháp bang Californie, không nhìn thấy những bến tàu ngoạn mục của nó. Những đường phố rộng, những khách sạn tráng lệ của nó, những công viên, những đền đài của nó.

Ra khỏi Sacramento, con tàu, sau khi đã qua các ga Junction, Roclin, Auburn và Colfax, tiến vào dãy núi Sierra Nevada. Bảy giờ sáng thì tàu qua ga Cisco. Một giờ sau, phòng ngủ lại trở thành một toa tàu bình thường, và các hành khách có thể qua cửa kính thoáng nhìn thấy những cảnh ngoạn mục của xứ miền núi này. Tuyến đường sắt uốn theo địa thế gập ghềnh khúc khuỷu của dãy Sierra, chỗ này nó bám vào sườn núi, chỗ kia nó treo trên vực thẳm, khi thì tránh những góc đột ngột bằng những đường “cua” táo bạo, khi thì lao vào các hẻm núi chật hẹp tưởng chừng không lối ra. Cái đầu tàu, lấp lánh như một hòm đựng xương thánh, với cái đèn hiệu lớn hắt ra một ánh sáng đỏ quạch, cái chuông trắng như bạc, cái “gậy đuổi bò” vươn ra như một đinh thúc ngựa, hòa những tiếng rít và tiếng gầm của nó vào tiếng suối chảy xiết và tiếng thác đổ ầm ầm, và quấn làn khói của nó vào vòm lá đen của những cây phong.

Trên chặng đường này ít có hoặc không có đường hầm và cầu. Con đường sắt chạy vòng quanh các sườn núi, không tìm con đường thẳng ngắn nhất từ điểm này sang điểm khác, và không cưỡng lại địa thế tự nhiên của trời đất.

Vào khoảng chín giờ, qua thung lũng Carson, con tàu tiến vào bang Nevada, luôn luôn theo hướng đông bắc. Đến trưa, nó rời ga Reno, sau khi các hành khách đã có hai mươi phút nghỉ ăn trưa tại dây.

Kể từ điểm này, con đường sắt chạy ven sông Humboldt, theo dòng sông ngược lên hướng bắc trong vài dặm. Rồi nó ngả về phía đông, và không rời dòng sông cho đến khi bắt gặp dãy núi Humboldt, nơi bắt nguồn của con sông, ở gần đầu cùng phía đông của bang Nevada.

Sau bữa ăn trưa, ông Fogg, bà Aouda và các bạn bè của họ lại về chỗ ngồi trong toa tàu. Phileas Fogg, người thiếu phụ, Fix và Vạn Năng ngồi nhàn nhã ngắm cảnh vật thay đổi diễu qua trước mắt mình – những đồng cỏ rộng, những ngọn núi in hình phía chân trời, những vũng nước cuộn sóng bạc đầu. Có khi một đàn bò tót rất đông, tụ tập từ xa, 51 Sacramento là thủ đô bang Californie nằm trên bờ sông Sacramento, con sông dài 120 km chảy vào vịnh San Francisco.

hiện ra như một cái đê di động. Những đội quân di động trùng trùng điệp diệp ấy nhiều khi thành vật chướng ngại mà con tàu không vượt nổi. Người ta từng thấy hàng nghìn con vật ấy chen chúc nhau diễu đi hết giờ này qua giờ khác băng qua đường sắt. Khi đó cái đầu tàu bắt buộc phải dừng lại và đợi cho đến khi con đường sắt được giải tỏa.

Đó chính là điều xảy ra lần này. Vào khoảng ba giờ chiều một đàn từ mười nghìn đến mười hai nghìn con chắn ngang đường ray. Con tàu, sau khi đã giảm bớt tốc độ, cố thử

thúc cái “đinh thúc ngựa” của nó vào sườn đội quân lớn mênh mông. nhưng nó phải dừng lại trước cái khối đặc không xuyên qua được ấy.

Người ta thấy những con vật nhai lại này – những “con trâu”, như người Mỹ vẫn gọi sai đi – thủng thẳng bước đi như thế, thỉnh thoảng rống lên những tiếng ghê gớm. Chúng có một thân hình lớn hơn những con bò mộng châu Âu, chân và đuôi ngắn, vai u lên thành một cái bướu thịt, sừng roãng ra, đầu, cổ và vai phủ một cái bờm dài. Không nên nghĩ đến việc chặn cuộc di cư này lại. Khi những con bò tót đã chọn một hướng đi, không gì ngăn chặn hoặc thay đổi được cuộc diễu hành của chúng. Đó là một dòng thác thịt sống mà không một cái đê nào có thể cản được.

Hành khách đứng tản mác trên các hiên đầu toa, ngắm nhìn cái cảnh kỳ lạ này. Nhưng con người đáng lẽ phải vội hơn ai hết là Phileas Fogg thì vẫn ngồi nguyên tại chỗ và chờ

đợi như một nhà triết học những con trâu ấy vui lòng nhường đường cho ông. Vạn Năng giận điên lên vì sự chậm trễ do khối quần tụ súc vật này gây ra. Anh hẳn muốn bắn sả

vào chúng bằng cả cái kho súng lục của anh.

“Cái xứ quái gở! – anh kêu lên! – chỉ bò mà cũng chặn được tàu, và xem chúng đi kia, dẫn rượu, chẳng vội vã gì hơn khi chúng không cản trở giao thông! Mẹ kiếp! Không biết ông Fogg có dự kiến cái trở ngại này trong chương trình của ông không! Và thợ máy gì mà chẳng dám lao tàu qua cái đám súc vật chướng ách ấy!”

Người thợ máy không cố lật đổ vật chướng ngại, và anh ta làm thế là khôn ngoan.

Chắc hẳn anh ta có thể nghiền nát những con trâu đầu tiên bị cái “đinh thúc ngựa” của đầu tàu đánh ngã, nhưng dù con tàu có khoẻ đến đâu chẳng mấy chốc cũng sẽ bị chặn lại, không tránh khỏi trật bánh và lâm nạn.

Vậy thời tốt hơn hết là kiên tâm chờ đợi, rồi sau sẽ gỡ lại thời gian đã mất bằng cách tăng tốc nhanh tốc độ con tàu. Cuộc diễu hành của đàn bò lót kéo dài ba giờ đằng đẵng, và con đường sắt chỉ được giải phóng vào chập tối. Lúc này, những hàng cuối cùng của đàn bò vượt qua đường ray, trong khi những hàng đầu đã mất hút dưới đường chân trời phương nam.

Vậy là vào tám giờ, đoàn tàu vượt qua những đường hẻm núi của dãy núi Humboldt, và chín giờ rưỡi nó tiến vào địa hạt Utah, vùng Hồ Mặn rộng lớn, xứ sở kỳ lạ của những người Mormon.

XXVII – Vạn Năng theo học với tốc độ hai mươi dặm một giờ

một giáo trình lịch sử Mormon như thế nào

Trong đêm mồng 5 rạng ngày mồng 6 tháng Chạp, đoàn tàu chạy về đông nam trên một quãng đường khoảng năm mươi dặm: rồi nó ngược lên đông bắc cũng với chừng ấy đường dài, tiến tới Hồ Mặn rộng lớn.

Vào khoáng chín giờ sáng. Vạn Năng đến hóng gió ở các hiên đầu toa. Trời lạnh, bầu trời xám, nhưng tuyết không rơi nữa. Vầng kim ô nở to vì sương mù, hiện ra như một đồng tiền vàng khổng lồ, và Vạn Năng đang thử tính toán giá trị của nó ra đồng bảng Anh, thì sự xuất hiện một nhân vật khá kỳ quặc làm anh lãng quên cái công việc bổ ích ấy.

Nhân vật này lên tàu từ ga Elko, là một người cao lớn, da nâu sẫm, ria mép đen, chân đi bít tất dài đen, đầu đội mũ lụa đen, mặc áo ghi lê đen, quần dài đen, cà vạt trắng, tay đeo găng da chó. Người ta có thể đoán là một giáo sĩ. Ông ta đi từ đầu tàu đến cuối tàu, và trên cánh cửa mỗi toa tàu, ông dán một bản thông cáo viết tay.

Vạn Năng bước tới đọc bản thông cáo và được biết rằng vị “lão trượng” đáng kính William Hitch, giáo sĩ Mormon, nhân dịp ngài có mặt trên tàu số 48, sẽ tiến hành, từ 11

giờ đến giữa trưa, trong toa số 117, một cuộc diễn thuyết về đạo giáo Mormon, ngài mời đến dự cuộc diễn thuyết tất cả các nhà quý phái muốn quan tâm tìm hiểu những bí ẩn của tôn giáo các “Vị Thánh những ngày tận thế”.

“Thế nào ta cũng đến”. – Vạn Năng nghĩ bụng, về đạo giáo Mormon anh mới chỉ biết cái tục đa thê của nó. Nền tảng của xã hội người Mormon.

Tin này truyền đi nhanh chóng trong đoàn tàu có khoảng một trăm hành khách. Trong số đó chỉ ba mươi người là cùng, hào hứng vì thấy cuộc diễn thuyết có vẻ hứa hẹn lắm điều lý thú, đã đến từ 11 giờ chiếm những hàng ghế dài của toa tàu 117. Vạn Năng có mặt trên hàng đầu của các tín đồ. Còn ông chủ anh và Fix đều thấy không cần phải bận mình với chuyện này.

Đến giờ đã định, lão trượng William Hitch đứng lên. và bằng một giọng khá gay gắt cứ như chưa nói đã bị người ta cãi lại, ông kêu lên:

“Tôi đây, tôi xin nói với các ngài rằng Joe Smyth là một người tử vì đạo, em ông là Hvram là một người tử vì đạo, và những sự ngược đãi của chính phủ Liên bang chống lại các nhà tiên tri cũng sắp biến Brigham lang thành một người tử vì đạo! Ai dám phản đối lời tôi nào?”

Không ai dám liều cãi lại nhà truyền giáo, mà vẻ phấn khích thật trái ngược với khuôn mặt vốn điềm tĩnh của ông. Nhưng chắc hẳn cơn giận của ông là do đạo giáo Mormon

hiện nay đang phải chịu nhiều nỗi gian truân. Và thật vậy, chính phủ Hoa Kỳ đã vừa mới dẹp tan được, không phải không khó khăn, những con người cuồng tín độc lập ấy. Chính phủ đã làm chủ miền Utah, và đặt nó vào luật pháp Liên bang, sau khi đã bắt giam Brigham lang bị ghép vào tội nổi loạn và đa thê. Từ khi ấy, các đệ tử của nhà tiên tri càng tăng cường hoạt động, và, trong khi chỉ đợi hành sự, họ kháng cự lại bằng lời nói những yêu sách của Nghị viện.

Như ta thấy, lão trượng William Hitch đã lên cả xe lửa để tuyên truyền đạo giáo.

Và thế là, bằng một giọng nói to và những cử chỉ mạnh mẽ khiến câu chuyện càng thêm kích động, ông kể lại lịch sử đạo giáo Mormon từ những thời hết sức xa xưa: “Ở

Israël, một nhà tiên tri Mormon trong bộ lạc của Joseph đã công bố cuốn lịch sử của đạo giáo mới và truyền lại cuốn đó cho con ông ta là Morom như thế nào: hàng bao nhiêu thế

kỷ sau, cuốn sách quý viết bằng chữ Ai Cập đó được dịch ra như thế nào bởi ngài Joseph Smyth em, một chủ trại bang Vermont từ năm 1825 đã tỏ ra là một nhà tiên tri thần bí: cuối cùng, một sứ giả của Thiên đình đã hiện ra trong một khu rừng sáng chói và trao cha ông cuốn lịch sử của Thượng đế như thế nào…”

Lúc này, một vài thính giả, không hứng thú gì lắm với câu chuyện quá khứ của nhà truyền giáo, rời khỏi toa tàu: nhưng William Hitch tiếp tục kể “Smyth em, tụ tập cha, hai anh trai cùng vài đệ tử lập nên đạo giáo, của các Vị Thánh những ngày tận thế như thế

nào, – một đạo giáo không chỉ truyền bá ở Châu Mỹ, mà ở cả Anh, Na Uy, Thuỵ Điển, Đức, trong số tín đồ của nó có những nhà tiểu công nghệ và cả nhiều người làm nghề tự

do: một quần thể dân cư được lập nên ở Ohio như thế nào; một ngôi đền được cất lên với giá hai mươi vạn đô la và một thành phố được xây dựng ở Kirkland như thế nào, làm thế

nào Smyth trở thành ông chủ ngân hàng táo bạo và nhận được của một kẻ làm trò biểu diễn xác ướp tờ giấy có ghi một câu chuyện do tự tay Abraham và nhiều danh nhân Ai Cập khác viết ra”.

Câu chuyện kéo hơi dài, các hàng thính giả lại càng thưa đi, và cử toạ chỉ còn chừng hai chục người.

Nhưng vị lão trượng, không bận tâm gì đến cảnh đào ngũ đó, vẫn kể lể một cách chi tiết “Joe Smyth bị vỡ nợ như thế nào năm 1837; các cổ phần viên của ông bị phá sản đã lấy hắc ín trát đầy người ông và lăn ông trong đống lông chim như thế nào; làm thế nào người ta lại thấy ông mấy năm sau, vinh hiển và được kính trọng hơn bao giờ hết, ở bang Độc lập, trong lưu vực sông Missouri, và đứng đầu một giáo đoàn thịnh vượng không dưới ba nghìn môn đệ, và khi đã bị truy nã bởi lòng hận thù của những người dị giáo, ông phải trốn tránh sang miền viễn Tây nước Mỹ”.

Mười thính giả vẫn còn ngồi đây, và trong số đó có anh Vạn Năng ngay thật vểnh cả

hai tai lên nghe. Nhờ thế mà anh được biết “sau những vụ hành hạ liên miên. Smyth lại xuất hiện trong bang Illinois, và lập ra năm 1839, bên bờ sông Mississippi, thị trấn

Nauvoo xinh đẹp, mà dân số lên đến hai vạn rưởi người: Smyth đã thở thành ngài thị

trưởng, quan tránh án tối cao, và vị tướng tổng tư lệnh của thị trấn đó như thế nào: và cuối cùng rơi vào một cuộc phục kích ở Carthage, ông bị bỏ tù và bị một tốp người đeo mặt nạ sát hại như thế nào”.

Lúc ấy, chỉ còn lại đúng một mình Vạn Năng trong toa tàu, và vị lão trượng, nhìn thẳng vào mặt anh, mê hoặc anh bằng những lời nói của mình, nhắc cho anh biết rằng, hai năm sau vụ giết hại Smyth, người kế nghiệp ông, nhà tiên tri thần cảm Brigham lang, rời bỏ thị trấn Nauvoo đến lập nghiệp bên bờ Hồ Mặn, và ở đây, trên mảnh đất tuyệt diệu này, giữa vùng đất đai màu mỡ ấy, trên con đường của những người di cư đi qua Utah để đến Californie, cái quần thể mới nhờ chế độ đa thê của đạo giáo Mormon đã phát triển vô cùng mạnh mẽ.

“Thế đấy, – William Hitch nói tiếp, – đó là lý do tại sao lòng ghen ghét của Nghị viện đã chĩa vào chúng tôi! Tại sao quân lính của Liên bang đã giày xéo lên mảnh đất Utah!

Tại sao thủ lĩnh của chúng tôi, nhà tiên tri Brigham Lang, đã bị cầm tù bất chấp mọi công lý! Chúng tôi có chịu khuất phục trước sức mạnh không! Không bao giờ! Bị xua đuổi khỏi Vermont, xua đuổi khỏi Illinois, xua đuổi khỏi Ohio, xua đuổi khỏi Missouri, xua đuổi khỏi Utah, chúng tôi sẽ lại tìm thấy một lãnh thổ độc lập nào đó để cắm lều chúng tôi lên đấy… Còn anh, anh tín đồ ngoan đạo của tôi, – ông già nói tiếp, đôi mắt giận dữ trừng trừng nhìn vị thính giả độc nhất của mình, – anh có cắm lều dưới bóng cờ của chúng tôi không?

– Không.” – Vạn Năng dũng cảm đáp và bỏ chạy nốt, để mặc con người hóa dại đứng đó truyền đạo giữa khoảng trống không.

Nhưng trong thời gian cuộc diễn thuyết ấy, con tàu đã phóng nhanh, và vào khoảng mười hai giờ rưỡi trưa, nó tới mỏm Tây Bắc của Hồ Mặn rộng lớn. Từ điểm này, người ta có thể nhìn bao quát, trên một chu vi rộng, quang cảnh biển nội địa ấy. Một biển cũng có tên là Biển Chết và có một dòng sông Jourdain của Châu Mỹ chảy vào. Cái hồ tuyệt thế, bốn bề bao phủ tảng đá hoang dại, rất đẹp, đáy hồ chất những lớp đá to với thời gian đã đóng vẩy muối trắng, bầu nước nguy nga xưa kia chiếm một khoảng rộng hơn nhiều: nhưng với thời gian, bờ của nó cao dần lên. Khiến mặt hồ nhỏ bớt đi mà hồ lại sâu thêm.

Hồ Mặn dài ước chừng bảy mươi dặm, rộng ba mươi dặm, ở độ cao trên mặt biển ba nghìn tám trăm piê. Khác xa với hồ Asphaltite, là một cái hồ trũng xuống một nghìn hai trăm piê dưới mặt biển, nó có độ mặn lớn và trọng lượng chất rắn hòa tan trong nước bằng một phần tư trọng lượng khối nước hồ. Tỷ trọng khối nước ấy là 1170, ta biết tỷ

trọng nước cất là 1000. Cho dòng sông Jourdain, sông Weber và các vũng nước khác đổ

vào hồ chẳng bao lâu cũng chết trong hồ: nhưng không phải tỷ trọng nước hồ lớn đến nỗi một người không thể chìm trong đó.

Chung quanh hồ, những cánh đồng được trồng trọt đẹp mắt, vì dân Mormon thạo việc đồng áng: những trại ấp có khu nuôi gia súc. Những cánh đồng lúa mì, ngô, lúa miến, những đồng có tươi tốt, những hàng rào hoa hồng dại khắp nơi, những bụi xiêm gai và xưrơng rồng, đó là quang cảnh vùng này sáu tháng sau; nhưng lúc này thì mặt đất bị lấp dưới một lượt tuyết mỏng như phấn rắc.

Hai giờ, hành khách xuống ga Ogden. Con tàu chỉ đến sáu giờ mới lại đi, như vậy ông Fogg, bà Aouda và hai người bạn của họ có thời gian đến thăm thành phố các Thánh theo một nhánh đường xe lửa tách ra từ ga Ogden. Hai tiếng đồng hồ đủ để đi thăm cái thành phố hoàn toàn Mỹ ấy, được xây dựng theo kiểu mẫu tất cả các thành phố của Liên bang, chúng như những bàn cờ rộng bao la với những đường thẳng dài lạnh lùng mang “nỗi buồn ảm đạm của những góc vuông”, theo cách nói của Victor Hugo. Người sáng lập ra thành phố các Thánh không thể thoát khỏi nhu cầu đối xứng ấy nó là đặc điểm của dân Anglo-Saxon. Ở cái đất nước kỳ dị này, mà những con người tất nhiên không có trình độ

của các học viện, tất cả đều được thực hiện một cách “thẳng thừng”, những thành phố, những nhà cửa, và những điều ngu xuẩn.

Vậy là lúc ba giờ, các du khách dạo chơi trong thành phố xây dựng giữa tả ngạn sông Jourdain và những dải lô nhô đầu tiên của dãy núi Wahsatch. Họ nhận thấy ở đây không có hoặc ít có nhà thờ, nhưng dinh thự thì có ngôi nhà của đấng tiên tri, tòa án và xưởng đóng tàu, rồi những nhà gạch xanh nhạt có hiên và hành lang, có vườn tược chung quanh, được bao bọc bởi những cây xiêm gai, cây cọ và cây đậu. Một bức thành bằng đất sét và sỏi, xây năm 1853, bao quanh thành phố. Ở phố chính, là phố có chợ, nổi lên một vài khách sạn có treo cờ, trong đó có Khách sạn Hồ Mặn!

Ông Fogg và bè bạn của ông thấy thành phố không đông dân cho lắm. Phố xá hầu như vắng tanh, trừ khu vực Thánh đường, mà họ chỉ đến được sau khi đã qua nhiều khu phố có rào giậu vây bọc, phụ nữ có chồng thấy khá nhiều, nguyên nhân là do kết cấu đặc biệt của các gia đình Mormon. Tuy vậy không nên cho rằng tất cả mọi người Mormon đều theo chế độ đa thê. Họ được tự do, nhưng phải thấy rằng chính những nữ công dân ở Utah muốn được lấy chồng hơn ai hết, bởi vì, theo đạo giáo của nước này, bầu trời Mormon không thu nhận trong thế giới hạnh phúc của mình những phụ nữ độc thân.

Những người đàn bà khốn khổ ấy không có vẻ gì phong lưu hoặc sung sướng. Một vài người, chắc hẳn những người giàu nhất, bận áo dài lụa đen có xẻ tà, đội mũ trùm đầu hoặc quàng khăn choàng cổ rất nhã nhặn. Những người khác chỉ mặc áo vải hoa bình thường.

Vạn Năng, với tư cách một anh con trai quyết sống độc thân, ngắm nhìn không phải không với chút kinh hãi những người đàn bà Mormon có nhiệm vụ làm sao cùng đem lại hạnh phúc cho một ông chồng chung. Với lương tri anh, chính người chồng là người anh ái ngại nhất. Thật là một điều khủng khiếp cho anh nếu phải dìu dắt chừng nấy bà một lúc vượt qua những bước thăng trầm của cuộc sống, phải dẫn đưa các bà cả đàn như thế

đến tận thiên đường Mormon với cái viễn cảnh được vĩnh viễn thấy lại các bà ở đây cùng với ngài Smyth quang vinh là con người phải làm vẻ vang cho nơi cực lạc này. Tất nhiên anh không có chí hướng ấy, và anh thấy – chỗ này thì có lẽ anh lầm – rằng các nữ công dân thành phố Đại Hồ nhìn anh với những cái nhìn cũng hơi đáng ngại.

Rất may là thời gian anh ở thành phố các Thánh không phải kéo dài. Lúc bốn giờ kém vài phút, các hành khách lại có mặt ở ga và về chỗ trong toa tàu.

Còi tàu rú lên: nhưng vào lúc các bánh xe khởi động của đầu tàu vừa quay tại chỗ

trên đường ray vừa bắt đầu chuyển cho đoàn tàu một chút tốc độ nào đó, thì những tiếng kêu: “Dừng lại! dừng lại!” vang lên.

Người ta không hãm lại một con tàu đang chạy. Con người sang trọng thốt lên những tiếng kêu ấy chắc hẳn là một người Mormon bị nhỡ tàu. Ông ta chạy muốn đứt hơi. May cho ông, nhà ga không có cửa cũng không có rào ngăn. Thế là ông lao theo đường sắt, nhảy lên bậc toa cuối cùng và hổn hển ngã lăn vào một cái ghế dài trên toa.

Vạn Năng, vẫn hồi hộp theo dõi những tình tiết của trò thể dục ấy, đến ngắm vị khách nhỡ tàu này mà anh đặc biệt quan tâm, và được biết người công dân xứ Utah đã phải chạy trốn như thế sau một cuộc vợ chồng xô xát.

Khi người Mormon đã hồi sức. Vạn Năng đánh bạo đến hỏi thăm thật lễ phép xem ông. Chỉ riêng mình ông thôi, có bao nhiêu vợ, và theo cái cách ông ta vừa trốn chạy, thì anh phỏng đoán ông này ít ra cũng phải có hai chục bà.

“Một, thưa ngài! – người Mormon đáp lại, hai tay giơ lên trời, – một, và thế là đủ rồi!”.

XXVIII – Vạn Năng không thể làm cho người ta nghe được tiếng nói của lẽ phải như thế nào

Con tàu, sau khi rời khỏi Hồ Mặn và ga Ogden, chạy trong một giờ lên hướng bắc đến tận Weber, như thế là đã đi được chừng chín trăm dặm kể từ San Francisco. Bắt đầu từ

đây, nó lại theo hướng đông đi qua vùng núi gập ghềnh của dãy núi Wahsatch. Chính là trong địa hạt này. Nằm giữa dãy núi ấy và dãy Núi Đá, các kỹ sư Mỹ đã đụng phải những khó khăn gay go nhất, cho nên tiền chi của chính phủ Liên bang trong chặng đường này lên đến bốn vạn tám nghìn đô la một dặm, trong khi nó chỉ được một vạn sáu nghìn đô la ở đồng bằng: nhưng các kỹ sư, như đã nói, không cưỡng bức thiên nhiên, họ dùng mưu với thiên nhiên, né tránh các khó khăn, và để đi đến được vùng lưu vực rộng lớn, trong suốt chặng đường xe lửa chỉ có một, đường hầm duy nhất đào qua một núi dài một vạn bốn nghìn piê.

Cũng chính tại Hồ Mặn, con đường sắt đã lên tới điểm cao nhất của nó so với mặt biển. Từ điểm này, nó vẽ một đường dốc thoai thoải xuống thung lũng vịnh Bitter. Để rồi lại lên đến cao điểm phân chia hai chiều sông chảy vào Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Ở vùng núi này có nhiều sông ngòi. Con tàu phải vượt trên những cầu nhỏ qua sông Muddy, sông Thanh Giang và nhiều sông khác. Vạn Năng càng gần đến đích càng bồn chồn nóng ruột. Còn Fix thì đã muốn mau mau thoát ngay khỏì cái vùng khó khăn này. Ông ngại những chậm trễ, ông sợ những tai nạn, và ông còn mong hơn cả chính Phileas Fogg được đặt chân lên đất Anh.

Mười giờ đêm, con tàu dừng lại ở ga Fort-Bridger rồi lại đi ngay, và qua hai mươi dặm nữa nó tiến vào bang Wyoming vùng Dakota52 cũ chạy suốt thung lũng vịnh Bitter, cái vịnh từ đó chảy ra một phần của khối nước tạo thành hệ thống đường thủy sông Colorado.

Ngày hôm sau mồng 7 tháng Chạp, tàu đỗ lại mười lăm phút ở ga Thanh Giang. Đêm trước tuyết rơi khá nhiều, nhưng hòa với trời mưa và đang tan ra nửa chừng, nó không thể ngăn trở con tàu chạy. Tuy vậy, tiết trời xấu này không khỏi làm Vạn Năng lo ngại, vì tuyết rơi chồng chất sẽ làm các bánh xe con tàu bị sa lầy, chắc chắn gây khó khăn cho cuộc hành trình.

“Không biết ông chủ ta nghĩ thế nào, – anh nghĩ bụng, – mà lại đi du lịch vào mùa đông! Sao ông không đợi đến mùa xuân có phải được nhiều may mắn hơn không?”

52 Lãnh địa của dân Dakhóta, một trong những bộ lạc da đỏ mạnh nhất đã bị người Mỹ tiêu diệt.

Nhưng vào lúc anh đầy tớ trung hậu chỉ bận tâm đến tình trạng bầu trời và nhiệt độ

cao thấp, thì hà Aouda lại cảm thấy những nỗi lo ngại ghê gớm hơn, sinh ra từ một nguyên nhân hoàn toàn khác hẳn.

Thật vậy, một vài hành khách đã xuống tàu và dạo chơi trên sân ga Thanh Giang, trong khi chờ đợi giờ khởi hành của con tàu. Thế nhưng, qua cửa kính, bà thiếu phụ nhận ra trong số đó viên đại tá Stamp W. Proctor, con người Mỹ đã đối xử hết sức thô bạo với Phileas Fogg trong cuộc mít tinh ở San Francisco. Bà Aouda không muốn để ông ta trông thấy, vội né lùi lại.

Tình huống ấy khiến bà bàng hoàng xúc động. Bà đã gắn bó với con người vẫn hàng ngày bộc lộ với bà, dù với thái độ hết sức lạnh lùng, những biểu hiện của lòng trung thành tuyệt đối nhất. Chắc hẳn bà không hiểu được tất cả chiều sâu của thứ tình cảm mà vị ân nhân của bà đã gợi lên trong lòng bà, và cái tình cảm ấy bà mới chỉ gọi là lòng biết ơn, nhưng còn có cái gì hơn thế nữa mà chính bà cũng không hay biết. Cho nên trái tim bà thắt lại khi bà nhận ra con người thô lỗ mà ông Fogg vẫn muốn sớm muộn hỏi tội. Tất nhiên, viên đại tá Proctor đi trên chuyến tàu này chỉ là chuyện ngẫu nhiên nhưng rốt cuộc thì ông ta đã ở đó, và phải bằng bất cứ giá nào ngăn cản không cho Phileas Fogg nhìn thấy địch thủ của mình.

Khi con tàu lại lên đường, bà Aouda lợi dụng có một lúc ông Fogg lim dim ngủ nói cho Fix và Vạn Năng biết tình hình.

– Lão Proctor đang ở trên tàu ư! – Fix kêu lên. – Được, thưa bà, bà cứ yên tâm trước khi hắn cần nói chuyện với tên… với ông Fogg, hắn phải nói chuyện với tôi đây, tôi thấy hình như trong tất cả vụ này chính tôi mới là người đã phải chịu sỉ nhục nặng nề nhất.

– Và, hơn thế, – Vạn Năng nói thêm vào, – tôi xin chịu trách nhiệm về hắn dù cho hắn có là đại tá đi nữa.

– Ông Fix ạ, – Bà Aouda lại nói. – Ông Fogg không để người nào lo việc trả thù hộ cho ông ấy đâu. Ông ta đã nói là sẽ trở lại châu Mỹ để tìm lại cái kẻ đã lăng mạ ông. Vậy nếu như ông ấy trông thấy viên đại tá Proctor, chúng ta sẽ không thể ngăn cản một cuộc đọ

súng có thể dẫn đến những kết quả tai hại. Cho nên phải làm sao để ông ta đừng trông thấy hắn.

– Thưa. bà dạy chí phải. – Fix đáp, – một cuộc đọ súng có thể làm công việc hỏng hết.

Thắng hay bại, ông Fogg cũng sẽ bị chậm trễ và…

– Và, – Vạn Năng nói tiếp, – điều đó chỉ có lợi cho các ngài quý phái ở Câu lạc bộ Cải cách. Bốn ngày nữa chúng ta sẽ đến Nữu Ước! Được, nếu trong bốn ngày ông chủ tôi không ra khỏi toa tàu, ta có thể hy vọng sự tình cờ sẽ không đẩy ông chạm trán với tên Mỹ khốn kiếp ấy! Không lo, ta sẽ có cách…

Câu chuyện đang nói nửa chừng thì bỏ dở. Ông Fogg tỉnh giấc và nhìn ra cánh đồng qua cửa kính lấm chấm tuyết. Nhưng, sau đó một lúc, và không để ông chủ mình và Bà Aouda nghe thấy. Vạn Năng nói với viên thanh tra cảnh sát:

– Có thật ông định đánh nhau để bảo vệ ông chủ tôi không?

– Tôi sẽ làm tất cả để đưa ông ta sống trở về châu Âu! – Fix đơn giản đáp. Trong giọng nói để lộ ra một sự hằn học khôn nguôi.

Vạn Năng rùng mình cảm thấy khắp người sởn gai ốc, nhưng niềm tin vững chắc đối với ông chủ anh không hề giảm sút.

Và bây giờ thì liệu có cách gì giữ ông Fogg lại trong toa tàu này để ngăn ngừa mọi cuộc đụng độ giữa viên đại tá và ông? Việc này không khó, vì bản tính nhà quý phái vốn ít hiếu động và ít tò mò. Dẫu sao đi nữa, viên thanh tra cũng cho rằng đã tìm thấy cách ấy, vì một lúc sau, ông nói với Phileas Fogg:

– Thưa ngài. những giờ ngồi xe lửa như thế này thật là dài dằng dặc và trôi đi chậm chạp.

– Thật thế, – nhà quý phái đáp, – nhưng nó vẫn trôi đi.

– Dưới tàu bể, – viên thanh tra lại nói – có phải ngài vẫn có thói quen chơi bài “uýt”?

– Vâng. – Philliat Fogg đáp, – nhưng ở đây có lẽ khó. Tôi không có bài cũng không có bạn chơi.

– Ồ! Bài thì ta mua được ngay. Họ bán đủ thứ trên các toa tàu Mỹ. Còn về bạn chơi, nếu may ra mà được bà đây…

– Tất nhiên, thưa ông, – người thiếu phụ vội đáp, – tôi biết chơi bài “uýt”. Cái đó được dạy trong chương trình giáo dục Anh.

– Còn tôi, – Fix lại nói, – tôi cũng có thể có chút tự hào là biết chơi kha khá. Vậy là chúng ta chơi tay ba, để khuyết một chân.

– Xin tùy ông, – Phileas Fogg đáp, thích thú trở lại với trò chơi ưa chuộng của mình, ngay cả trên xe lửa.

Vạn Năng vội vã đi tìm người bồi tàu, và chẳng bao lâu trở về với cỗ bài đầy đủ, các phiếu ghi điểm, thẻ lấy tên và một bàn chơi bọc da. Chẳng thiếu thứ gì. Và họ bắt đầu.

Bà Aouda rất am hiểu cách chơi bài “uýt” và thậm chí còn nhận được vài lời khen ngợi ca từ Phileas Fogg khó tính. Còn ông thanh tra thì đúng là một tay chơi sừng sỏ, xứng đáng đương đầu với nhà quý phái.

“Bây giờ, – Vạn Năng bụng bảo dạ, – chúng ta giữ được ông ấy rồi. Ông ấy sẽ không rời khỏi tàu nửa bước”.

Mười một giờ sáng, con tàu đi tới điểm phân chia hai triền sông chảy vào hai đại dương. Đó là ở Passe-Bridger, tại độ cao bảy nghìn năm trăm hai mươi tư piê trên mặt biển, một trong những điểm cao nhất của đường tàu khi vượt qua dãy Núi Đá. Sau một đoạn đường khoảng hai trăm dặm nữa, cuối cùng các hành khách sẽ đến những miền đồng bằng chạy dài tới Đại Tây Dương, nơi có điều kiện thiên nhiên vô cùng thuận lợi để đặt đường xe lửa.

Trên sườn núi phía trông ra Đại Tây Dương đã thấy hình thành những dòng sông nhỏ

đầu tiên, là những chi lưu hoặc phụ chi lưu của sông Bắc Platte. Tất cả chân trời phía bắc và phía đông bị che khuất bởi một bức thành bao la hình bán nguyệt, nó là đoạn phía bắc của dãy núi Rocky, trong đó có ngọn Laramie cao vượt lên. Giữa đoạn núi cong ấy và con đường sắt, trải dài những bình nguyên rộng tràn trề sông nước. Phía bên phải con đường sắt là những đoạn dốc đầu tiên xếp thành bậc cao dần lên của khối quần sơn càng về phía nam càng tròn lại cho đến tận nguồn sông Arkansas, một trong những chi lưu lớn của sông Missouri.

Đến mười hai giờ rưỡi trưa, các hành khách thoáng thấy trong một lúc pháo đài Halleck trấn thủ vùng này. Còn vài tiếng đồng hồ nữa là chấm dứt chặng đường qua dãy Núi Đá. Vậy là người ta có thể hy vọng con tàu vượt qua địa hạt khó khăn này không xảy ra tại nạn nào, gấu hay chó sói, xuất hiện trên bình nguyên. Đó là sa mạc trong sự trần trụi mênh mông của nó.

Sau bữa trưa khá đàng hoàng, phục vụ ngay trong toa tàu, ông Fogg và các bạn vừa mới tiếp tục cuộc chơi bài “uýt” vô tận của họ, thì những tiếng còi tàu dữ dội rúc lên.

Đoàn tàu dừng lại.

Vạn Năng thò đầu ra ngoài cửa toa và không thấy gì có thể là lý do của việc dừng bánh này. Không có một nhà ga nào ở đây cả.

Bà Aouda và Fix thoáng lo ngại rằng ông Fogg lại nảy ra ý nghĩ bước xuống mặt đường, nhưng nhà quý phái chỉ nói với người hầu của mình: “Anh thử đi xem chuyện gì vậy”.

Vạn Năng lao mình ra ngoài toa. Khoảng bốn chục hành khách đã đổ xuống đường, trong đó có viên đại tá Stamp W. Proctor.

Đoàn tàu bị chặn lại trước một tín hiệu đỏ ngăn đường. Bác thợ máy và bác xa trưởng đã xuống tàu, đang tranh cãi khá kịch liệt với người gác đường do ông ga trưởng nhà ga Medicine-Bow gần đó phải đi đón trước đoàn tàu. Hành khách lại gần và tham gia cuộc tranh cãi, trong đó có viên đại tá Proctor với giọng nói lớn và những cử chỉ bệ vệ của ông ta.

Vạn Năng sán lại đám đông, nghe tiếng người gác đường nói:

“Không! Không có cách nào qua được! Cầu Medicine-Bow đã lung lay và sẽ không chịu nổi sức mạnh của đoàn tàu”.

Cái cầu đang nói đến này là một cầu treo bắc qua một cái thác, cách nơi đoàn tàu đỗ

một dặm. Theo lời người gác đường thì nó sắp đổ, nhiều dây chằng đã đứt, và không thể

liều mạng đi qua. Thế thì người gác đường cũng chẳng nói ngoa khi quả quyết rằng không thể qua cầu được. Vả lại, với cái tính hay coi thường người Mỹ, ta có thể nói rằng khi họ đã bắt đầu thận trọng, thì có họa là điên rồ mới không chịu thận trọng cùng với họ.

Vạn năng không dám đi báo ông chủ mình, anh đứng nghe, răng nghiến chặt, người ngay như phỗng đá.

“Chà chà! – viên đại tá Proctor nói, – thiết tưởng chúng ta sẽ không ở mãi đây mọc rễ

vào trong tuyết!

– Báo cáo ngài đại tá, – bác xa trưởng đáp, – người ta đã điện cho ga Omaha xin một đoàn tàu, nhưng chưa chắc nó đã tới được Medicine-Bow trước sáu giờ.

– Sáu giờ! – Vạn Năng kêu lên.

– Hẳn thế, – bác xa trưởng đáp. – Vả chăng, thời gian ấy cần thiết để chúng ta đi bộ

đến ga.

– Đi bộ! – Tất cả hành khách cùng nhao nhao lên.

– Nhưng cái ga ấy cách đây bao xa? – Một hành khách hỏi bác xa trưởng.

– Mười hai dặm, bên kia sông.

– Mười hai dặm lội tuyết!” – Stamp W. Proctor kêu lên.

Viên đại tá chửi rủa một chập, đổ tội cho công ty, đổ tội cho bác xa trưởng, và Vạn Năng giận điên lên cùng phụ hoạ ngay với ông ta. Anh thấy ở đây một số trở lực vật chất mà lần này dù có đem hết số bạc giấy của ông chủ anh ra cũng chẳng làm gì được.

Thêm vào đó nỗi thất vọng đã lan nhanh trong khắp các hành khách, họ chẳng những bị chậm trễ mà còn phải đi bộ ngót mười dặm qua cánh đồng phủ tuyết. Vậy là sinh ra một đám đông ồn ào, với những tiếng kêu than, la hét, chắc chắn sẽ gợi sự chú ý của Phileas Fogg, nếu nhà quý phái này không bị cuốn hút vào cuộc chơi của ông.

Tuy vậy, Vạn Năng thấy cần phải báo cho ông chủ anh biết, và anh lủi thủi đi về toa tàu, nhưng vừa lúc đó bác thợ máy của đoàn tàu, một chàng Yankee chính cống, tên gọi Forster, cao giọng nói:

– Thưa các ngài. Cũng có thể có cách đi qua.

– Trên cầu? – Một hành khách đáp lại.

– Trên cầu.

– Với đoàn tàu của ta? – Viên đại tá hỏi.

– Với đoàn tàu của ta.

Vạn Năng đứng lại, và nghe như nuốt từng lời của người thợ máy.

– Nhưng cầu sắp đổ đến nơi rồi kia mà! – bác xa trưởng vặn lại.

– Hề chi – Forster đáp. – Tôi cho rằng nếu phóng con tàu lao lên với tốc độ tối đa của nó, thì ta có hy vọng qua được.

– Quái quỷ! – Vạn Năng lẩm bẩm.

Nhưng một số hàng khách mới nghe đề nghị như thế đã bị cám dỗ ngay. Đặc biệt viên đại tá Proctor rất khoái. Cái đầu óc nóng bỏng ấy thấy chuyện này làm được lắm. Thậm chí ông còn nhắc lại rằng các kỹ sư đã nghĩ cả đến cách qua sông “không cầu” với những con tàu phóng hết tốc lực, v.v… Và rốt cuộc, tất cả những người có liên quan đến vấn đề

đều đứng về ý kiến bác thợ máy.

– Chúng ta có năm mươi phần trăm khả năng qua cầu, – một người nói.

– Sáu mươi – một người khác nói.

– Tám mươi!…, chín mươi phần trăm!

Vạn Năng chết điếng đi, mặc dầu anh sẵn sàng làm đủ mọi chuyện để qua được vùng Medicine, nhưng cái kiểu làm này đối với anh có vẻ hơi “Mỹ” quá.

“Vả lại, – anh nghĩ, – có một việc đơn giản hơn nhiều, mà họ cũng chẳng thèm nghĩ

đến!… Thưa ông, – anh nói với một hành khách – cái cách thức của bác thợ máy đề nghị

xem, tôi xem có vẻ hơi liều lĩnh, nhưng…

– Khả năng tám mươi phần trăm! – người hành khách đáp lại, và quay lưng đi.

– Tôi biết lắm. – Vạn Năng đáp khi nói với một nhà quý phái khác, – nhưng xin có một ý kiến nhỏ…

– Không kiến với cò gì hết, vô ích! – người Mỹ được anh hỏi đến nhún vai đáp lại, –

bác thợ máy đã quả quyết là qua được rồi mà!

– Hẳn thế. – Vạn Năng lại nói, – ta sẽ qua được nhưng có lẽ thế này thì thận trọng hơn…

– Sao! Thận trọng à! – viên đại tá Proctor lớn tiếng, cái chữ tình cờ nghe được ấy làm ông này chồm lên. – Đã bảo là mở hết tốc lực! Anh hiểu không? Hết tốc lực!

– Tôi biết… tôi hiểu… – Vạn Năng nhắc lại, khổ sở vì không ai để anh nói hết câu, –

nhưng nếu không phải là thận trọng hơn, vì cái tiếng này phật ý ngài. Thì ít ra cũng là tự

nhiên hơn…

– Ai? sao? Anh chàng này muốn gì với cái tự nhiên của anh ta đây?…” – những tiếng thét tứ phía nhao nhao lên.

Chàng trai khốn khổ không còn biết nói cho ai nghe nữa.

– Anh sợ à? – viên đại tá Proctor hỏi anh.

– Tôi mà sợ! – Vạn Năng kêu lên. – Được! Tôi sẽ chứng tỏ cho những người này thấy một người Pháp cũng có thể Mỹ bằng họ!

– Lên tàu! lên tàu! – bác xa trưởng kêu to.

– Phải, lên tàu. – Vạn Năng nhắc lại, – lên tàu! Và ngay tức khắc! Nhưng người ta không thể ngăn cấm tôi nghĩ rằng nếu trước hết cho hành khách chúng tôi đi bộ qua cầu, rồi sau mới đến đoàn tàu, thì như vậy tự nhiên hơn!…

Nhưng chẳng ai thèm nghe cái ý kiến khôn ngoan ấy, và cũng chẳng ai chịu nhận đó là đúng.

Hành khách đã trở về toa tàu của họ. Vạn Năng ngồi vào chỗ, không hé răng một điều về những việc vừa xảy ra. Các người chơi bài đang chìm đắm trong ván bài “uýt” của họ.

Cái đầu tàu rúc lên một hồi còi dõng dạc. Bác thợ máy vặn được máy cho tàu lùi lại đến gần một dặm, lùi như một vận động viên muốn ấy đà để nhảy.

Rồi một hồi còi thứ hai, con tàu lại bắt đầu tiến lên: nó chạy nhanh dần, tốc độ chẳng mấy chốc đã trở thành kinh khủng: người ta chỉ còn nghe độc một tiếng rít từ đầu tàu phát ra: pít-tông dập hai mươi lần một giây, các trục bánh xe bốc khói lên trong những hộp dầu mỡ. Có thể nói người ta cảm thấy như toàn bộ con tàu, chạy nhanh với tốc độ

một trăm dặm một giờ, không còn sức nặng đè lên đường ray nữa. Tốc độ đã nuốt chửng trọng lượng.

Và thế là người ta qua! Và như qua một tia chớp. Người ta không còn nhìn thấy cái cầu là cái gì nữa. Đoàn tàu đã nhảy, có thể nói như vậy, từ bờ bên này sang bờ bên kia, và bác thợ máy chỉ hãm được con tàu cuốn đi quá nhà ga năm dặm.

Nhưng đoàn tàu vừa mới qua sông thì cái cầu hỏng hẳn đổ ầm ầm xuống dòng thác Medicine-Bow.

XXIX – Câu chuyện kể về các loại sự cố chỉ xảy ra trên những tuyến đường sắt của Liên bang

Ngay chiều hôm ấy, đoàn tàu tiếp tục chặng đường của nó không gặp trở ngại gì. Nó đi qua pháo đài Sauders, vượt qua lạch sông Cheyenne và đến lạch sông Evans. Tại đây, con đường sắt tới điểm cao nhất trên tuyến đường của nó, tức là tám nghìn chín mươi mốt piê trên mặt đại dương. Hành khách chỉ còn việc xuôi mãi đến tận Đại Tây Dương trên những bình nguyên mênh mông vô tận đã được thiên nhiên san phẳng.

Tại đây từ “trục đường lớn” tách ra một nhánh đi Denver, thành phố đầu não của bang Colorado. Miền này có nhiều mỏ vàng và mỏ bạc, và hơn năm vạn dân đã định cư

tại đó.

Lúc này, con tàu đã đi được một nghìn ba trăm tám mươi hai dặm kể từ San Francisco.

Trong ba ngày và ba đêm. Theo mọi dự tính chỉ bốn đêm và bốn ngày nữa là đủ để đến Nữu Ước. Vậy là Phileas Fogg vẫn đang theo đúng những thời hạn quy định.

Ban đêm, con tàu đi qua đồn Walbah ở bên trái nó. Vịnh Lodge-pole chạy song song với con đường sắt, đi theo đường biên giới thẳng tắp giữa hai bang Wyoming và Colorado. Đến mười một giờ, con tàu tiến vào bang Nebraska, đi qua gần Sedgwick, và đến Julesburgh, một thành phố xây dựng trên nhánh sông phía nam của sông Platte.

Chính tại điểm này được khánh thành tuyến đường sắt Thái Bình Dương Liên bang ngày 23 tháng 10 năm 1867, mà tổng công trình sư là tướng J. M. Dodge. Tại đây đã đổ

hai đầu tàu thật khoẻ, kéo theo chín toa quan khách, trong đó có phó tổng thống Thomas C. Durant; tại đây đã vang lên những tiếng hoan hô; tại đây những người Sioux và người Pawnee đã biểu diễn trên sân khấu một cuộc tập trận của những người da đỏ; tại đây pháo hoa đã đốt sáng tưng bừng; cuối cùng, tại đây đã được xuất bản một máy in xách tay số báo đầu tiên của tờ nhật báo. Người mở đường của đường sắt. Lễ khánh thành con đường sắt vĩ đại này – một công cụ của tiến bộ và văn minh đặt qua những vùng hoang vắng và có nhiệm vụ nối liền với nhau những thành phố và đô thị hiện còn chưa có – đã được tổ chức như thế đấy. Tiếng đàn của Amphion53, chẳng bao lâu sẽ làm những thành phố và đô thị ấy mọc lên trên đất Mỹ.

Tám giờ sáng, con tàu đã bỏ pháo đài Mac-Pherson lại phía sau. Ba trăm năm mươi bảy dặm ngăn cách điểm này với Omaha. Ở tả ngạn. con đường sắt chạy theo những đường ngoằn nghèo của nhánh nam sông Platte. Chín giờ, đoàn tàu đến một thành phố

quan trọng, Bắc Platte, xây dựng giữa hai nhánh của con sông lớn, hai nhánh này bao 53 Amphion trong thần thoại Hy Lạp là một thi sĩ và nhạc sĩ. Khi Amphion xây thành Thèbes các viên đá đã tự

đến đặt vào thành theo tiếng đàn thất huyền của anh.

quanh thành phố rồi nhập vào nhau thành một dòng duy nhất, một chi lưu quan trọng hòa nước của nó vào sông Missouri, ở phía trên Omaha một chút.

Kinh tuyến một trăm linh một đã vượt qua.

Ông Fogg và các bạn chơi bài lại tiếp tục ván bài. Không ai trong bọn họ phàn nàn về

đường dài. Fix thoạt đầu được vài ghi nê, và bây giờ đang thua lại, nhưng ông cũng tỏ ra cay cú chẳng kém gì ông Fogg. Buổi sáng hôm ấy, vận may ủng hộ nhà quý phái này một cách kỳ lạ. Những quân bài chủ và quân bài to rơi như mưa vào tay ông. Có một lúc, sau khi đã trù tính một bước đi táo bạo, ông đang chuẩn bị đánh quân bích. Thì đằng sau ghế

một giọng nói cất lên:

“Tôi, tôi sẽ đánh ca rô”…

Ông Fogg, bà Aouda, Fix ngẩng đầu lên. Viên đại tá Proctor đang đứng bên họ.

Stamp W. Proctor và Phileas Fogg nhận ra nhau ngay.

– À! Chính là ngài, ông bạn người Anh, – viên đại tá kêu lên. – Chính là ngài muốn đánh bích!

– Và, đánh bích thật. – Phileas Fogg lạnh lùng đáp, đồng thời hạ xuống một quân mười loại hoa đó.

– Còn tôi, tôi lại muốn ngài ngài đánh ca rô, – đại tá Proctor đáp lại với một giọng gay gắt.

Và ông ta làm một cử chỉ giữ lấy quân bài đã đánh, rồi nói thêm:

– Ông chơi kém lắm.

– Có lẽ tôi thạo một trò chơi khác hơn. – Phileas Fogg đứng lên nói.

– Tuỳ đấy, anh muốn thử chơi thì thử, con nhà John Bull ạ! – Con người thô bỉ đáp lại.

Bà Aouda mặt tái nhợt. Bao nhiêu máu như dồn hết về tim. Bà nắm lấy cánh tay Phileas Fogg, ông nhẹ nhàng gạt tay bà ra. Vạn Năng sẵn sàng xông vào tên Mỹ, hắn đang nhìn đối thủ của mình với cái vẻ lăng nhục nhất. Nhưng Fix đã đứng lên, và bước đến trước mặt viên đại tá Proctor bảo hắn:

– Ông quên rằng tôi đây mới là người ông phải nói chuyện, thưa ông, tôi là người không những bị ông chửi mà còn đánh đập nữa!

– Ông Fix, – Ông Fogg nói, – xin ông tha lỗi, nhưng việc này chỉ liên quan đến riêng tôi. Ngài đại tá cho rằng tôi đánh bích là sai lầm, và ông ta lại sỉ nhục tôi lần nữa, vậy ông ấy phải thanh toán với tôi về việc này.

– Khi nào ông muốn, và ở nơi nào ông muốn, – người Mỹ đáp, – và với thứ vũ khí nào ông thích!

Bà Aouda cố ghìm Ông Fogg lại mà không được. Viên thanh tra thì muốn giành lấy cuộc cãi lộn về mình, nhưng vô hiệu. Vạn Năng muốn quẳng tên đại tá qua cánh cửa, nhưng một cử chỉ ra hiệu của ông chủ đã chặn anh lại. Phileas Fogg rời toa tàu, và người Mỹ đi theo ông ra đầu toa.

– Thưa ngài, – Ông Fogg nói với đối thủ của mình, – tôi rất vội trở về Châu Âu, và một sự chậm trễ nào đó sẽ tổn hại rất nhiều cho lợi ích của tôi.

– Thì sao! Cái đó dính dáng gì đến tôi? – viên đại tá Proctor đáp lại.

– Thưa ngài, – Ông Fogg lại nói rất lễ phép. – Sau cuộc gặp gỡ của chúng ta ở San Francisco, tôi đã nuôi ý định sẽ tìm lại ngài ở Châu Mỹ, ngay sau khi hoàn thành các công việc hiện đang chờ tôi ở cựu đại lục.

– Thế cơ đấy!

– Ngài có sẵn lòng cho tôi hẹn gặp lại trong vòng sáu tháng không?

– Tại sao không sáu năm?

– Tôi nói sáu tháng, – ông Fogg đáp, – và tôi sẽ đến đúng ngày hội kiến.

– Đừng đánh bài lảng! – Stamp W.Proctor kêu lên. – Ngay bây giờ hoặc không bao giờ hết.

– Được. – Ông Fogg đáp. – Ngài đi Nữu Ước?

– Không.

– Đi Chicago?

– Không.

– Đi Omaha?

– Không việc gì đến ông? Ông có biết Vũng Plum không?

– Không. – Ông Fogg đáp.

– Đó là ga sắp tới. Một giờ nữa tàu sẽ đến đó. Nó đỗ lại ở đây mười phút. Trong mười phút, ta có thể trao đổi với nhau vài phát súng lục.

– Và tôi còn cho rằng ông sẽ ở lại đây mãi! – tên Mỹ nói thêm với một vẻ láo xược chưa từng thấy.

– Chưa biết mèo nào cắn mỉu nào, thưa ngài! – Ông Fogg đáp lại, và trở về toa tàu của mình, vẫn lạnh lùng như thường lệ.

Tại đây nhà quý phái bắt đầu động viên bà Aouda yên tâm, ông nói với bà rằng những kẻ huênh hoang không bao giờ đáng sợ. Rồi ông mời Fix làm người làm chứng cho ông

trong cuộc quyết đấu sắp tới. Fix không thể chối từ và Phileas Fogg lại thản nhiên tiếp tục ván bài bị đứt đoạn, ông đánh quân bài bích với một vẻ điềm tĩnh tuyệt đối.

Mười một giờ tiếng còi tàu báo hiệu sắp tới ga Vũng Plum. Ông Fogg đứng dậy, theo sau có Fix, ông ra đầu toa, Vạn Năng cùng đi với ông, đem theo hai khẩu súng lục. Bà Aouda ở lại trong toa tàu, xanh nhợt như một xác chết.

Lúc này, cánh cửa toa tàu bên kia mở ra và viên đại tá Proctor cũng xuất hiện ở đầu toa, theo sau có người làm chứng của hắn, một Yankee cũng lực lưỡng như hắn. Nhưng vào lúc hai đấu thủ sắp xuống đường, thì bác xa trưởng chạy đến và kêu lên với họ:

– Không xuống được đâu, thưa các ngài.

– Sao vậy? – viên đại tá hỏi.

– Chúng tôi đã chậm hai mươi phút, và tàu không đỗ lại.

– Nhưng tôi phải đấu súng với ông này.

– Thật đáng tiếc, – bác xa trưởng đáp, – nhưng ta phải đi ngay. Đấy, chuông đang réo!

Đúng là chuông đang réo thật, và con tàu lại lên đường.

– Tôi cũng rất khổ tâm thưa các ngài, – bác xa trưởng liền nói. – Trong mọi hoàn cảnh nào khác. Tôi đã có thể giúp các ngài được. Nhưng xét cho cùng, nếu các ngài không có thời giờ đấu với nhau ở đây, ai ngăn cấm các ngài đấu dọc đường?

– Chuyện ấy có lẽ không hợp với ông đấy! – viên đại tá Proctor nói với một vẻ xỏ xiên!

– Chuyện ấy hoàn toàn hợp với tôi… – Phileas Fogg đáp lại.

– Chà, thật đúng là ta đang ở Mỹ! – Vạn Năng nghĩ, – và bác xa trưởng quả là một con người lịch sự của xã hội văn minh nhất!

Nghĩ thế rồi anh bước theo ông chủ.

Hai đối thủ với người làm chứng của họ được bác xa trưởng dẫn di chuyển từ toa này sang toa khác đến cuối tàu. Toa cuối cùng chỉ có chừng một chục hành khách. Bác xa trưởng đề nghị họ vui lòng nhường chỗ một lát cho hai nhà quý phái có vấn đề danh dự

cần thanh toán.

Còn phải nói! Các hành khách rất sung sướng được chiều lòng hai nhà quý phái, và họ rút ra đầu toa.

Toa tàu này dài khoảng năm chục piê rất tiện cho việc đấu súng. Hai đấu thủ có thể

bước đi giữa hai hàng ghế dài và bắn nhau thoả thích. Chưa bao giờ có cuộc quyết đấu nào dễ giải quyết đến thế. Ông Fogg và viên đại tá Proctor. Một người cầm hai khẩu súng sáu, bước vào toa tàu. Những người làm chứng của họ đứng bên ngoài, nhốt họ lại trong đó. Khi còi tàu rúc lên tiếng đầu tiên, họ phải nổ súng. Rồi sau một khoảng thời gian hai phút, người ta sẽ lôi từ trong toa tàu ra những gì còn lại của hai nhà quý phái.

Quả thật không có gì đơn giản hơn. Thậm chí đơn giản đến nỗi Fix và Vạn Năng cảm thấy trái tim mình đập muốn vỡ ra.

Vậy là người đang đợi tiếng còi tàu ước hẹn, thì bỗng nhiên rú lên những tiếng kêu man rợ. Kèm theo đó là những phát súng nổ, nhưng không phải đến từ toa tàu dành cho các người quyết đấu. Những tiếng nổ ấy, ngược lại, kéo dài đến tận đầu tàu và suốt dọc con tàu. Những tiếng kêu khiếp sợ vang lên trong các toa tàu.

Viên đại tá Proctor và ông Fogg, súng lục cầm tay, chạy ngay ra khỏi toa tàu và lao về

phía đầu tàu, ở đó những tiếng súng và tiếng kêu nổi lên náo động hơn cả.

Họ đã hiểu rằng đoàn tàu bị một bọn người Sioux tấn công.

Những người mọi da đỏ táo tợn này không phải mới thử lần đầu, mà họ đã nhiều phen chặn đánh các đoàn tàu. Theo thói quen của họ, không đợi đoàn tàu dừng lại, họ

lao tới các bậc lên xuống đông đến trăm người, họ leo trèo các toa tàu như những anh hề

xiếc nhào lộn trên mình ngựa đang phi nước đại.

Những người Sioux ấy có súng. Cho nên ta nghe thấy những tiếng súng nổ mà các hành khách, hầu hết có vũ trang, kháng cự lại bằng những phát súng lục. Thoạt đầu, những người da đỏ xông vào đầu máy. Bác thợ máy và bác thợ đốt là bị nện gần chết bằng truỳ. Một thủ lĩnh Sioux muốn hãm tàu lại, nhưng không biết sử dụng tay vặn của máy điều tiết, đáng lẽ đóng thì lại mở rộng ra cho hơi nước ùa vào, và cái đầu tàu bị cuốn đi với tốc độ kinh khủng.

Trong khi ấy, bọn Sioux đã tràn ngập các toa tàu, chúng chạy trên các nóc toa như

những con khỉ điên cuồng, chúng đạp tung các cánh cửa, vật lộn với hành khách. Toa hành lý bị đập phá và cướp bóc, những kiện hàng bị lôi ra quẳng xuống đường. Tiếng kêu và tiếng súng liên hồi không ngớt.

Tuy vậy, các hành khách kháng cự rất dũng cảm. Một vài toa tàu dựng chướng ngại vật chống lại cuộc bao vây, như những pháo đài di động thật sự đang lao đi với tốc độ

một trăm dặm một giờ.

Ngay lúc bắt đầu cuộc tấn công, bà Aouda đã tỏ ra là một phụ nữ can đảm. Khẩu súng lục trong tay, bà chống cự anh dũng, bắn qua những cửa kính vỡ mỗi khi một tên mọi nào đó hiện ra trước mắt bà. Khoảng hai chục tên Sioux bị bắn chết rơi xuống mặt đường, những tên từ trên các cầu nối toa trượt xuống đường ray bị hành xe các toa tàu nghiền nát như những con sâu.

Nhiều hành khách, bị trúng đạn hoặc trùy đánh trọng thương. Nằm sóng xoài trên các ghế dài.

Tuy vậy thế nào cũng phải dứt tình trạng này. Cuộc chiến đấu đã kéo dài mười phút, và chỉ có thể kết thúc có lợi cho bọn Sioux nếu con tàu không dừng lại. Thật vậy, nhà ga của pháo đài Kearney còn cách chưa đầy hai dặm nữa. Tại đây, có một đồn binh Mỹ,

nhưng khi đồn ấy đã qua thì giữa pháo đài Kearney và ga sau bọn Sioux sẽ làm chủ đoàn tàu.

Bác xa trưởng đang chiến đấu bên ông Fogg thì một viên đạn bắn trúng bác. Khi ngã xuống con người ấy kêu lên:

– Năm phút nữa tàu không dừng lại thì chết hết.

– Nó sẽ dừng lại! – Phileas Fogg nói, định lao ra ngoài toa tàu.

– Ông cứ ở đây, – Vạn Năng gọi giật ông lại. – Việc ấy có con!

Phileas Fogg không kịp ngăn anh thanh niên dũng cảm, anh đã mở một cánh cửa không để bọn da đỏ trông thấy và luồn xuống dưới gầm toa. Và rồi, trong khi cuộc chiến đấu vẫn đang tiếp diễn, những viên đạn đan chéo lên đầu anh, anh lại nhanh nhẹn, mềm dẻo như anh hề rạp xiếc năm nào, luồn lách dưới các gầm toa, bám vào các dây xích, lợi dụng các đòn hãm và các thang khung, bò từ toa này sang toa khác với một tài khéo léo kỳ diệu, và cứ thế, anh chuyển đến tận đầu tàu. Anh đã không bị trông thấy, anh không thể bị trông thấy.

Tại đây, anh một tay bám lủng lẳng giữa toa hành lý và toa chở than, một tay anh tháo những dây xích an toàn; nhưng anh kỳ cục mãi không tháo được cái thanh sắt nối toa đang bị kéo căng, thì may sao một chấn động mạnh của con tàu làm bật thanh sắt ấy ra, và đoàn tàu rời ra dần dần tụt lại đằng sau, còn cái đầu tàu thì chạy lao lên với một tốc độ mới.

Đoàn tàu theo đà vẫn còn lăn bánh vài phút nữa, nhưng những bộ phận hãm đà hoạt động bên trong các toa, và cuối cùng thì đoàn tàu dừng lại cách ga Kearney chưa đầy trăm bước.

Tại đây, binh lính pháo đài nghe tiếng súng nổ hối hả ùa ra. Bọn Sioux không đợi họ

đến, cả bầy đã chuồn thẳng từ trước khi tàu đỗ hẳn.

Nhưng khi các hành khách kiểm diện trên sân ga, họ nhận thấy nhiều người vắng mặt lúc điểm danh, và trong đó có anh chàng Pháp dũng cảm vừa hy sinh cứu họ.

XXX – Phileas Fogg chỉ làm bổn phận của mình thôi như thế

nào

Ba hành khách, có Vạn Năng trong đó, đã mất tích. Họ bị giết chết trong cuộc chiến đấu chăng? Họ bị bọn Sioux bắt làm tù binh chăng? Chưa thể biết được.

Số người bị thương khá nhiều, nhưng không ai bị tử thương. Một trong những người bị thương nặng nhất là đại tá Proctor, ông ta đã dũng cảm chiến đấu, và một viên đạn trúng nách và quật ngã ông. Ông được khiêng xuống ga cùng những hành khách khác mà tình trạng đòi hỏi cấp cứu ngay tức khắc.

Bà Aouda vẫn nguyên lành. Phileas Fogg đã chiến đấu không tiếc sức mình, mà không hề bị xây xát. Fix bị thương nhẹ ở cánh tay. Nhưng Vạn Năng thì không còn, và những giọt lệ ướt đẫm đôi mắt người thiếu phụ.

Khi ấy tất cả các hành khách đã rời khỏi con tàu. Bánh xe các toa tàu đều bê bết máu.

Ở các trục và nan hoa lủng lẳng những mảnh thịt không ra hình thù. Người ta nhìn thấy xa tít trên cánh đồng trắng những vệt đỏ kéo dài. Những người da đỏ cuối cùng lúc này đã mất hút về phương nam, ở mạn sông Cộng Hoà.

Ông Fogg khoanh tay đứng im lặng. Ông đang phải quyết định một điều quan trọng.

Bà Aouda đứng bên ông, nhìn ông không nói… Ông hiểu cái nhìn đó. Nếu người hầu của ông bị bắt làm tù binh, lẽ nào ông không phải hy sinh tất cả để cướp lại anh ta từ tay bọn cướp?

– Tôi sẽ lại tìm thấy anh ta, dù anh ta còn sống hay đã chết. – Ông chỉ đơn giản nói với bà Aouda như vậy.

– Trời! ông… ông Fogg! – Thiếu phụ kêu lên, nắm lấy hai bàn tay người bạn, nước mắt bà ướt đẫm đôi tay ông.

– Còn sống! – Ông Fogg nói tiếp, – nếu ta đừng để lỡ một giây phút!

Khi quyết định như thế, Phileas Fogg đã hoàn toàn hy sinh bản thân mình. Ông vừa tuyên cáo sự phá sản của ông. Chỉ một ngày chậm lại sẽ làm ông lỡ chuyến tàu bể ở Nữu Ước. Ông sẽ thua cuộc không cách gì gỡ được. Nhưng trước ý nghĩ. “Đó là bổn phận của ta!” ông đã không do dự.

Viên đại úy chỉ huy pháo đài Kearney đứng đó. Quân lính của ông – khoảng một trăm người – đang bố trí phòng ngự đề phòng bọn Sioux mở cuộc tấn công thẳng vào nhà ga.

– Thưa ông, – Ông Fogg nói với viên đại uý, – … ba hành khách đã mất tích.

– Chết à? – viên đại uý hỏi.

– Chết hoặc bị bắt. – Phileas Fogg đáp. – Đó còn là một điều nghi vấn phải giải quyết.

Ông có ý định truy lùng bọn Sioux không?

– Việc hệ trọng ấy, thưa ông, – viên đại uý nói. – Bọn này có thể chạy trốn đến tận bên kia sông Arkansas! Tôi không thể bỏ pháo đài tôi phụ trách.

– Thưa ông, – Phileas Fogg lại nói, – đây là tính mạng của ba con người.

– Hẳn thế… nhưng liệu tôi có thể hy sinh tính mạng của năm mươi người để cứu lấy ba người được không?

– Tôi không biết ông có thể hay không có thể, thưa ông, nhưng ông có bổn phận làm việc ấy.

– Thưa ngài, – viên đại uý đáp. – Ở đây không ai phải dạy tôi về bổn phận của tôi cả.

– Được, – Phileas Fogg lạnh lùng nói, – tôi sẽ đi một mình!

– Ấy kìa ông! – Fix bước tới kêu lên, – sao lại một mình đuổi theo bọn cướp!

– Vậy ông muốn tôi để chết con người khốn khổ đã đem lại cuộc sống cho tất cả những người đang sống ở đây ư? Tôi sẽ đi.

– Thế thì không, ông không đi một mình! – viên đại uý ấy bất giác xúc động kêu lên.

– Không! Ông là một tấm lòng vàng!… Ba mươi người tình nguyện! – ông nói tiếp, quay lại phía quân lính của mình.

Toàn đại đội tiến lên một loạt. Viên đại uý chỉ còn việc chọn trong những con người tốt bụng ấy. Ba mươi người lính được cử ra, dưới quyền chỉ huy của một viên đội trưởng dạn dày chiến đấu.

– Cảm ơn ngài đại uý! – Ông Fogg nói.

– Ông cho phép tôi cùng đi với ông không? – Fix hỏi nhà quý phái.

– Ông cứ làm theo ý định của ông. – Phileas Fogg đáp. – Nhưng nếu ông muốn giúp tôi, xin ông trở lại bên bà Aouda. Trong trường hợp tôi có làm sao…

Khuôn mặt viên thanh tra cảnh sát bỗng tái đi đột ngột. Xa rời con người mà ông đã theo sát từng bước bền bỉ đến thế! Để mặc hắn xông pha như vậy trong cái chốn hoang vu này! Fix đăm đăm nhìn nhà quý phái, và dù ông có tức tối điều gì, có mang thành kiến gì, có những ý nghĩ gì khác nhau giằng xé trong người, ông cúi đầu trước cái nhìn điềm tĩnh và thẳng thắn ấy.

– Tôi ở lại, – ông nói.

Một lát sau. Ông Fogg bắt tay từ biệt người thiếu phụ, rồi sau khi đã trao cho bà cái xắc du lịch quý giá của ông, ông ra đi với người đội trưởng và đơn vị chiến đấu.

Nhưng trước khi đi ông nói với quân lính:

“Các bạn, có một nghìn livrơ tặng các bạn, nếu chúng ta cứu được những anh em bị

bắt!”

Lúc ấy là giữa trưa quá vài phút.

Bà Aouda lại về một căn phòng ở phía nhà ga, và tại đây, một mình ngồi đợi, bà nghĩ

đến Phileas Fogg, đến tấm lòng cao thượng giản dị và vĩ đại ấy, đến tinh thần quả cảm bình tĩnh ấy. Ông Fogg đã hy sinh tài sản của ông, và bây giờ ông liều cả thân mình, ông làm tất cả những việc ấy không do dự, vì bổn phận, âm thầm lặng lẽ. Trước mắt bà, Phileas Fogg là một anh hùng.

Viên thanh tra Fix thì không nghĩ như thế và ông không thể nén được những náo động trong lòng. Ông đi dạo bước trên sân ga, người như lên cơn sốt. Sau một phút bị

ngợp, ông trở lại là mình. Fogg đi rồi, ông hiểu ra sự ngu xuẩn của ông ta đã để hắn đi mất! Sao? Cái người ông vừa mới theo gót vòng quanh thế giới, mà nay lại bằng lòng thả

hắn ra! Bản tính ông lại nổi lên, ông tự buộc tội, tự lên án, tự xét xử mình cứ như ông là giám đốc ở cảnh sát chính quốc đang quở trách một nhân viên bị bắt quả tang về tội ngu dại.

“Mình khờ quá! – ông nghĩ. – Thằng hầu kia chắc chắn đã cho hắn biết ta là ai! Hắn chuồn rồi, hắn sẽ không trở lại nữa! Biết tóm cổ hắn ở đâu bây giờ? Nhưng sao ta lại có thể mê hoặc như thế, ta, Fix, ta, là người đã nắm trong tay lệnh bắt hắn! Ta thật đúng chỉ

là một con vật!”

Viên thanh tra cảnh sát cứ lý sự như thế, trong khi thời gian trôi đi vô cùng chậm chạp. Ông không biết nên làm thế nào. Đôi lần ông đã muốn nói toạc ra hết với bà Aouda.

Nhưng ông hiểu bà sẽ tiếp nhận ông ra sao. Biết quyêt định sao bây giờ? Ông ta ngứa ngáy muốn băng qua cánh đồng trắng mênh mông đuổi theo tên Fogg ấy. Ông thấy việc tìm hắn cũng chẳng phải chuyện gì ghê gớm không làm được. Những vết chân của quân đội hãy còn in trên tuyết kia!… Nhưng chẳng mấy chốc mọi dấu vết đều bị xoá sạch dưới một lớp tuyết mới.

Thế là Fix hoàn toàn thất vọng. Ông cảm thấy không biết gì nữa chỉ muốn bỏ cuộc.

Vậy mà chính lúc này đây, ông lại đang có cơ hội rời khỏi nhà ga Kearney và từ bỏ cuộc viễn du đầy dẫy những trắc trở.

Thật vậy, vào khoảng hai giờ chiều, giữa lúc tuyết rời từng nắm lớn, người ta nghe thấy tiếng còi tàu rúc lên từng hồi dài từ phía đông vọng đến. Một bóng đen khổng lồ

đằng trước chiếu ra một luồng ánh sang đỏ quạch tiến lên chậm chạp, nhìn qua bầu sương mù thấy to lên ghê gớm và mang một vẻ kỳ quái.

Tuy vậy người ta chưa hề chờ đợi một đoàn tàu nào từ phía đông tới lúc này. Tàu cứu viện được yêu cầu bằng điện báo không thể đến sớm như thế, còn đoàn tàu từ Omaha đi San Francisco phải ngày mai mới qua đây. Nhưng chẳng mấy chốc rồi người ta cũng rõ.

Cái đầu tàu kia, đang chạy chầm chậm và rúc lên những hồi còi đinh tai, chính là cái đầu tàu đã tách ra và tiếp tục chặng đường của nó với tốc độ khủng khiếp, mang theo bác thợ đốt lò và bác thợ máy bất tỉnh nhân sự. Nó đã chạy trên đường ray một quãng khá xa; rồi ngọn lửa tàn dần vì thiếu chất đốt; áp suất hơi nước yếu đi, cái đầu máy cứ

giảm mãi tốc độ, cuối cùng một giờ sau dừng lại ở quá ga Kearney hai mươi dặm.

Cả bác thợ máy và bác thợ đốt lò không ai chết, và sau một cơn ngất khá dài. Họ hồi tỉnh.

Lúc bấy giờ cái đầu tàu đã đỗ lại. Khi bác thợ máy thấy mình ở nơi hoang vắng, cái đầu tàu trơ trọi không còn toa đằng sau, ông hiểu chuyện gì xảy ra. Cái đầu tàu đã tách khỏi đoàn tàu ra sao thì ông không rõ. Nhưng ông biết chắc là đoàn tàu còn rớt lại phía sau đang nguy khốn.

Bác thợ máy không do dự trước công việc phải làm. Tiếp tục con đường theo hướng Omaha là khôn ngoan; quay lại với đoàn tàu, mà có lẽ bọn da đỏ còn đang cướp phá. Thì thật là nguy hiểm. Mặc! Những xẻng than và củi cứ tống vào lò, ngọn lửa lại bùng lên, áp suất lại tăng lên, và khoảng hai giờ chiều, cái đầu máy chạy lùi trở lại ga Kearney.

Chính là nó đang rúc còi trong sương mù. Các hành khách hài lòng vô kể khi họ nhìn thấy đầu tàu ở đằng trước con tàu. Họ sắp được tiếp tục cuộc hành trình đã bị đứt đoạn không may đến thế.

Khi cái đầu máy đến. bà Aouda bước ra ngoài ga cà hỏi bác xa trưởng:

– Ông sắp cho đi đấy ư?

– Thưa bà. ngay bây giờ đây.

– Nhưng còn những anh em bị bắt kia… những người bạn đáng thương của chúng ta…

– Tôi không thể để giao thông đứt đoạn, – bác xa trưởng đáp. – Chúng ta đã chậm mất ba tiếng đồng hồ.

– Thế chuyến tàu sau từ San Francisco sẽ qua đây lúc nào?

– Thưa bà, chiều mai.

– Chiều mai! Thế thì chậm quá. Các ông phải đợi…

– Không thể được, – bác xa trưởng đáp. – Nếu bà muốn đi, xin mời bà lên tàu.

– Tôi không đi, – người thiếu phụ đáp.

Fix đã nghe được câu chuyện ấy. Vài phút trước, khi mọi phương tiện giao thông đều không có, ông ta đã quyết định rời khỏi Kearney, nhưng giờ đây khi đoàn tàu đứng kia sẵn sàng lao đi, ông chỉ việc ngồi lên chỗ mình trong toa, thì một sức mạnh không cưỡng được níu ông lại dưới đất. Cái sân ga này nóng bỏng dưới chân ông, và ông không thể

dứt ra khỏi nó. Cuộc đấu trí bắt đầu trong ông. Cơn giận vì thất bại làm ông nghẹn thở.

Ông muốn đấu tranh đến cùng.

Trong khi ấy, các hành khách và vài người bị thương – trong đó có đại tá Proctor bị

thương nặng – đã về chỗ trong các toa tàu. Người ta nghe tiếng réo của nồi xúp de nóng rực và hơi nước phì ra qua các nắp hơi. Bác thợ máy rúc còi. Đoàn tàu chuyển bánh. Và chẳng bao lâu mất hút, làn khói trắng của nó hoà lẫn với cơn lốc tuyết.

Viên thanh tra Fix đã ở lại.

Vài tiếng đồng hồ trôi qua. Tiết trời rất xấu, rét như cắt da cắt thịt. Fix ngồi im không động đậy trên một ghế dài ở nhà ga. Người ta có thể tưởng là ông ta đang ngủ. Bà Aouda, mặc cho gió giật, chốc chốc lại ra khỏi ga, cố nhìn quanh cơn bão tuyết, muốn chọc thủng bầu trời sương mù đang thu hẹp chân trời lại chung quanh bà, nghe ngóng xem có tiếng động nào không. Nhưng không có gì cả. Bà lại trở về buồng, lạnh cóng, để một lúc sau lại quay ra, và bao giờ cũng phí công vô ích.

Chiều tối, toán quân không thấy về. Lúc này nó ở đâu? Nó có đuổi kịp bọn da đỏ

không? Cuộc chiến đấu có xảy ra không. hay là những người lính ấy lạc trong sương mù, đang lang thang mò mẫm? Viên đại uý pháo đài Kearney rất lo lắng, mặc dầu ông không muốn để lộ gì ra mặt.

Đêm đến, tuyết rơi ít hơn, nhưng trời càng lạnh buốt. Người gan dạ nhất nhìn vào khoảng tối mênh mông dày đặc này cũng kinh hãi. Cánh đồng lặng như tờ. Không một cánh chim. Không một con thú chạy qua quấy rối sự yên tĩnh vô tận của nó.

Suốt đêm ấy, bà Aouda đầu óc đầy những linh cảm ghê rợn, trong lòng nặng trĩu lo âu, đi lang thang trên bờ đồng cỏ. Trí tưởng tượng cuốn bà đi xa và cho bà thấy hàng nghìn sự hiểm nguy. Thật không bút nào tả xiết nỗi ưu phiền bà phải chịu đựng trong những giờ phút dài đằng đẵng ấy.

Fix vẫn ngồi bất động tại chỗ, nhưng, cả ông nữa, ông cũng không ngủ. Có lúc nào đó có một người lại gần ông, thậm chí còn nói gì với ông, nhưng viên thanh tra đã xua đuổi anh ta, sau khi đáp lại những lời nói của anh ta bằng một cử chỉ từ chối.

Đêm qua đã như thế. Rạng sáng, vầng dương mờ nhạt mọc trên một chân trời phủ

sương mù. Tuy nhiên tầm mắt có thể nhìn thấy xa đến hai dặm. Chính phương nam là hướng của Phileas Fogg và toàn quân đã đi… Phương nam hoàn toàn vắng lặng. Lúc này bảy giờ sáng.

Viên đại uý, lo lắng đến cực độ, không biết quyết định thế nào. Liệu có phải cử một toán quân thứ hai đi tiếp viện cho toán thứ nhất không? Có phải hy sinh thêm những người mới với rất ít khả năng cứu được những người đã hy sinh trước đó không? Nhưng ông không trù trừ lâu, và, vẫy gọi viên trung uý đến, ông ra lệnh mở một đợt trinh sát về

phía nam, thì vừa lúc ấy những tiếng súng vang lên. Súng hiệu chăng? Binh lính lao ra

ngoài pháo đài, và cách nửa dặm họ trông thấy một đơn vị nhỏ đang trở về trong đội ngũ

chỉnh tề.

Ông Fogg đi đầu, bên ông có Vạn Năng và hai người hành khách khác cướp lại từ tay bọn Sioux.

Cuộc chiến đấu đã diễn ra cách Kearney mười dặm về phía nam. Trước lúc phân đội đến ít lâu. Vạn Năng cùng hai bạn đã đánh lại bọn lính gác, và anh người Pháp đã đấm gục ba tên, thì vừa lúc ông chủ anh và quân lính xông vào cứu viện!

Tất cả, người đi cứu và người được cứu, đều được đón tiếp bằng những tiếng reo hò vui sướng, và Phileas Fogg chia cho quân số tiền thưởng ông đã hứa với họ, còn Vạn Năng thì nói đi nói lại, những lời thật chí lý:

– Hẳn đi rồi, phải nhận rằng để cứu được tôi, ông chủ tôi đã phải trả giá quá đắt!

Fix chẳng nói chẳng rằng nhìn ông Fogg, và thật khó mà phân tích những cảm giác đang đấu tranh trong con người ông ta lúc đó. Còn bà Aouda thì nắm lấy bàn tay nhà quý phái và xiết chặt tay ông trong tay mình và không nói lên lời!

Trong khi ấy thì Vạn Năng, vừa mới về, đã đi tìm đoàn tàu trong ga. Anh đinh ninh sẽ thấy nó ở đó sẵn sàng phóng đi Omaha. Và anh hy vọng còn có thể gỡ lại thời gian đã mất.

– Tàu đâu, tàu đâu! – anh kêu lên.

– Đi rồi. – Fix đáp.

– Còn chuyến tàu sau, bao giờ qua đây? – Phileas Fogg hỏi.

– Chiều nay.

– A! – nhà quý phái lạnh như tiền chỉ đáp gọn có thế.

XXXI – Ông tranh tra Fix đã đứng rất nghiêm chỉnh về phía lợi ích của Phileas Fogg như thế nào

Phileas Fogg bị chậm mất hai mươi giờ. Vạn Năng, nguyên nhân vô tình của sự chậm trễ đó, hết sức thất vọng. Anh đã làm ông chủ anh phải hoàn toàn lụi bại rồi!

Lúc ấy, viên thanh tra lại gần ông Fogg, và nhìn thẳng vào giữa mặt ông, hỏi:

– Thưa ông, thật tình ông vội lắm phải không?

– Quả thật rất vội. – Phileas Fogg đáp.

– Tôi nhấn mạnh, – Fix lại nói. – Có đúng thật lợi ích của ông là phải có mặt ở Nữu Ước ngày 11 trước chín giờ tối, giờ khởi hành của chuyến tàu bể đi Liverpool không?

– Một lợi ích đứng hàng đầu mọi lợi ích.

– Và nếu cuộc hành trình của ông không bị gián đoạn bởi cuộc tấn công của bọn Sioux, thì ông sẽ tới Nữu Ước ngày 11, ngay từ buổi sáng?

– Vâng mười hai tiếng, trước giờ tàu chạy.

– Được, vậy ông đã chậm hai mươi giờ. Giữa hai mươi và mười hai chênh lệch tám.

Có tám giờ phải gỡ lại. Ông có muốn thử gỡ lại không?

– Đi bộ ư? – Ông Fogg hỏi.

– Không, đi xe trượt tuyết, – Fix đáp, – xe trượt tuyết có buồm. Một người đã đề nghị

với tôi phương tiện vận tải ấy.

Đó là người đã gợi chuyện với viên thanh tra cảnh sát đêm trước, mà lời đề nghị của ông ta đã bị Fix từ chối.

Phileas Fogg không đáp lời Fix; nhưng Fix đã chỉ cho ông thấy người đó đang đi đi lại lại trước cửa ga, và nhà quý phái đến gặp ông ta. Một lúc sau, Phileas Fogg và người Mỹ ấy, tên gọi Mudge, bước vào một căn lều dựng ở dưới chân pháo đài Kearney.

Tại đây, ông Fogg xem xét một cái xe khá kì dị, một thứ khung đặt trên hai rầm gỗ

dài hơn cất cao lên đằng mũi như những cái càng xe trượt tuyết, và trên khung đó năm hoặc sáu người có thể ngồi vừa. Ở một phần ba khung về phía trước dựng lên một cột buồm rất cao, trên đó mắc một cánh buồm hình thang rộng mênh mông. Cột buồm này được giữ chắc chắn bằng những dây chằng thép. Kéo căng một dây cáp sắt dùng để

giương lên một lá buồm tam giác lớn. Phía sau một thứ tay lái hình mái chèo cho phép điều khiển cái xe. Như ta thấy, đó là một xe trượt tuyết được sắp đặt như loại tàu nhỏ

một cột buồm. Về mùa đông, trên cánh đồng đóng băng, khi những đoạn tàu hỏa phải đỗ lại vì bị tuyết cản, những xe này vẫn chạy với tốc độ rất nhanh từ ga này sang ga khác.

Hơn nữa, chúng được giương lên một khối buồm cực rộng, thậm chí còn rộng hơn cả loại tàu nhỏ một buồm thường rất dễ bị lật úp, và nếu chạy xuôi gió thì chúng lướt trên bề

mặt các cánh đồng với một tốc độ bằng tốc độ các con tàu tốc hành, nếu không phải hơn.

Một lát sau đã ngã giá giữa ông Fogg và ông chủ cái thuyền trên cạn này. Gió thuận chiều. Từ hướng tây thổi đến những cơn gió mạnh. Tuyết đã cứng lại, và Mudge cam kết đưa ông Fogg trong vài giờ đến ga Omaha. Ở đây có nhiều xe lửa và nhiều tuyến đường dẫn đến Chicago và Nữu Ước. Thời gian chậm trễ không phải là không gỡ lại được. Vậy thời còn do dự gì nữa mà không đi thử liều một chuyến xem sao.

Ông Fogg, không muốn bà Aouda phải chịu những cực hình của một chuyến đi giữa đồng không mông quạnh với cái cái rét này mà tốc độ phóng nhanh càng làm cho ghê gớm, đề nghị bà ở lại ga Kearney với sự trông nom của Vạn Năng. Anh đầy tớ trung hậu sẽ chịu trách nhiệm đưa bà thiếu phụ về Châu Âu theo một con đường tốt hơn và trong những điều kiện dễ chịu hơn.

Bà Aouda từ chối không chịu rời ông Fogg, và Vạn Năng cảm thấy rất sung sướng với quyết tâm đó của bà. Thật vậy, dù đổi bất cứ cái gì trên đời anh cũng không muốn rời bỏ ông chủ anh, vì Fix vẫn cặp theo ông chủ.

Còn viên thanh tra cảnh sát lúc này nghĩ gì, điều ấy thật khó nói. Niềm tin vững chắc của ông có bị lung lay do sự trở về của Phileas Fogg không, hay ông chỉ xem ông ta như

một tên vô lại cực kì lão luyện, hắn tự cho rằng sau khi đã hoàn thành cuộc du hành vòng quanh thế giới, hắn sẽ được tuyệt đối an toàn tại nước Anh? Có lẽ ý kiến của Fix về Phileas Fogg quả thật có thay đổi. Nhưng ông không vì thế mà kém quả quyết trong việc thi hành phận sự của ông, và, nóng ruột hơn ai hết, ông đem hết sức mình để giúp Phileas Fogg chóng về tới nước Anh.

Tám giờ, xe trượt tuyết đã sẵn sàng lên đường. Các hành khách – có lẽ người ta rất muốn gọi họ là những khách đi thuyền – ngồi vào chỗ sát lại với nhau trong những tấm chăn đi đường. Hai lá buồm rộng mênh mang giương lên, và dưới sức đẩy của gió, cái xe lao đi trên tuyết cứng với tốc độ bốn mươi dặm một giờ.

Quãng đường pháo đài Kearney và Omaha tính theo đường thẳng – theo đường ong bay, như người Mỹ nói – nhiều nhất là hai trăm dặm. Nếu được gió, quãng đường ấy có thể vượt qua trong năm tiếng đồng hồ. Nếu không có điều gì bất trắc, thì vào một giờ

trưa cái xe trượt tuyết hẳn đã đến Omaha.

Một chuyến đi thật kì lạ! Các hành khách, người nọ ép vào người kia, không chuyện trò gì được với nhau. Cái lạnh do tốc độ phòng nhanh càng ghê gớm, dường như đã cắt đứt lời nói của họ. Xe trượt tuyết lướt trên mặt nước – mà lại không có sóng. Khi gió thổi sát đất, cái xe hình như được nhấc khỏi mặt đất bởi những cánh buồm của nó như những cái cánh xòe rộng mênh mông. Mudge ngồi cầm lái luôn giữ đúng đường thẳng, và bằng một động tác đẩy mái chèo thay bánh lái. Ông chỉnh lại cái xe khi nó cứ muốn chạy xiên

đi. Tất cả các buồm đều căng gió. Lá buồm tam giác đã ăn gió và không bị lá buồm lớn hình thang ở đằng sau che lấp nữa. Một lá buồm vuông được kéo lên và một lá buồm thượng căng ra trước gió, góp thêm sức đẩy vào với các lá buồm khác. Không thể tính toán chính xác như toán học, nhưng chắc chắn tốc độ xe trượt tuyết không dưới bốn mươi dặm một giờ.

“Nếu không có gì bất trắc, – Mudge hô, – chúng ta sẽ kịp giờ!”54

Và lợi ích của Mudge là đến đúng hạn định, bởi vì ông Fogg, trung thành với chính sách của mình, đã kích thích ông ta bằng một món tiền thưởng lớn.

Cánh đồng cỏ, trên đó xe trượt tuyết cứ chiếu đường thẳng mà chạy, phẳng như một mặt biển. Người ta tưởng như một cái hồ mênh mông đóng băng. Con đường sắt phục vụ miền này đi ngược từ tây nam lên tây bắc qua Đại- Island, Columbus thành phố quan trọng của Bang Nebraska, Schuyler, Fremont, rồi Omaha. Trên suốt chặng đường của nó, nó chạy dọc hữu ngạn sông Platte. Xe trượt tuyết, để chạy tắt con đường này, đã chạy theo đường dây cung của cánh cung do con đường sắt vẽ ra. Mudge không lo bị sông Platte chặn lại ở chỗ khuỷu sông nhỏ phía trước Fremont, vì nước đã đóng băng. Như

vậy con đường hoàn toàn không còn chướng ngại, và Phileas Fogg chỉ sợ có 2 trường hợp: xe bị hỏng và gió đổi chiều hoặc im gió.

Mà gió nào có dịu đi. Ngược lại là khác. Nó thổi cong cột buồm đã giữ chắc bằng những dây cáp thép. Những sợi dây kim khí này, giống như những dây đàn, kêu vang như có một cung kéo đàn cọ vào khiến nó rung lên. Cái xe trượt tuyết bay đi giữa một hòa điệu rền rĩ, có cường độ âm vang rất đặc biệt.

“Những sợi dây này phát ra hòa âm quãng năm và quãng tám”, – ông Fogg nói.

Và đó là những lời độc nhất của ông thốt lên trong suốt cả chuyến đi. Bà Aouda, bọc kĩ những áo da thú và chăn đường đi, đã được phòng ngừa chống lạnh với tất cả khả

năng cho phép.

Còn Vạn Năng mặt đỏ như vầng mặt trời đang lên giữa sương mù, anh hít vào ngực cái làn không khí buốt như kim châm này. Trong thâm tâm vốn mang sẵn một niềm tin không gì lay chuyển nổi, anh lại bắt đầu hy vọng. Đáng lẽ đến Nữu Ước buổi sáng ta sẽ

đến buổi chiều, nhưng vẫn còn khả năng đến trước giờ khởi hành của chuyến tàu để đi Liverpool.

Thậm chí Vạn Năng còn cảm thấy một niềm ham muốn mãnh liệt được xiết chặt bàn tay bạn Fix của mình. Anh không quên rằng chính viên thanh tra đã kiếm về cái xe trượt tuyết có buồm, tức là cái phương tiện duy nhất để đến kịp Omaha vào thời gian hữu hiệu.

Nhưng, không biết do một tình cảm gì, anh vẫn giữ thái độ dè dặt như thường lệ.

54 Câu này thiếu trong bản dịch, người làm ebook dịch lại từ nguyên tác tiếng Pháp. – Tornad

Dẫu sao vẫn có điều Vạn Năng không bao giờ quên được, đó là sự hi sinh của ông Fogg đã không ngần ngại cướp lại anh từ tay bọn Sioux. Làm việc ấy ông Fogg đã hi sinh cả tài sản của ông và cả tính mạng ông… Không! Người hầu của ông không thể quên điều đó!

Trong khi mỗi hành khách thả mình theo những suy nghĩ khác nhau như thế, thì cả

xe trượt tuyết bay trên tấm thảm tuyết mênh mông. Nếu nó có chạy qua một vài đầm nước, vài chi lưu hoặc phó lưu của sông Tiểu Thanh Giang, người ta cũng không biết được. Những cánh đồng và dòng sông biến đi dưới một màu trắng toát bao la. Bình nguyên hoàn toàn hoang vắng. Nằm giữa trục đường sắt Thái Bình Dương Liên Bang và nhánh đường sắt nối Kearney và Saint-Joseph, dãy bình nguyên ấy như một hòn đảo lớn không người ở. Không một xóm làng, không một nhà ga, đến cả một đồn bốt cũng không có. Chốc chốc, người ta thấy vụt qua như tia chớp một thân cây dăn dúm nào đó mang bộ xương trắng vặn mình trong gió. Đôi khi những bầy chim hoang dại bay vù lên một loạt. Cũng có lần chó sói đồng cỏ kéo đi từng đoàn đông, gầy, đói, được thôi thúc bởi môt nhu cầu dữ tợn, chạy đua với cái xe trượt tuyết. Khi ấy Vạn Năng, súng lục cầm tay, sẵn sàng nhả đạn vào những con gần nhất. Nếu có một sự cố nào làm cái xe dừng lại lúc này, các hành khách bị những con thú hung hãn ấy tấn công có thể mang tai vạ. Nhưng cái xe trượt tuyết chạy tốt, nó nhanh chóng vượt lên, và chẳng mấy chốc cả đàn chó gào rống tụt lại sau.

Giữa trưa, qua vài dấu hiệu, Mudge nhận ra ông đang vượt qua dòng nước đóng băng của sông Platte. Ông không nói gì, nhưng đã chắc trong bụng chỉ còn lại mười dặm nữa là tới Omaha.

Vả thật vậy, lúc ấy chưa đến một giờ, người cầm lái tài giỏi đã buông tay lái. Vội vã thu dọn dây kéo buồm, trong khi xe trượt tuyết, được cuốn đi bởi cái đà không cưỡng được của nó, còn chạy thêm nửa giờ nữa không buồm. Cuối cùng nó dừng lại, và Mudge chỉ một khu mái nhà trắng xoá vì tuyết, nói:

“Đến rồi”.

Đến rồi! Quả thật là đã đến cái ga này, nơi có nhiều chuyến tàu hỏa hàng ngày liên lạc với miền Đông nước Hoa Kỳ!

Vạn năng và Fix nhảy xuống đất, vận động chân tay tê cóng. Họ đỡ ông Fogg và bà thiếu phụ bước ra khỏi xe một cách hào phóng. Vạn Năng bắt tay Mudge như với một người bạn thân, rồi mọi người hối hả đi đến nhà ga Omaha.

Chính cái thành phố quan trọng của bang Nebraska này là điểm kết thúc của tuyến đường sắt Thái Bình Dương thực thụ, tuyến đường sắt nối lưu vực sông Mississippi với Thái Bình Dương. Muốn đi từ Omaha đến Chicago, con đường sắt, dưới cái tên “Đường sắt Đảo Đá Chicago”, chạy thẳng về phía đông qua năm mươi ga.

Một chuyến tàu tốc hàng đang sẵn sàng lên đường, Phileas Fogg và các bạn chỉ kịp xông vào một toa tàu. Họ chẳng được ngó thấy cái gì của Omaha, nhưng Vạn Năng tự

nhủ thầm cũng chẳng có gì đáng tiếc, vì việc anh không phải là đi ngắm cảnh.

Với một tốc độ cực nhanh, đoàn tàu này đi vào bang Iowa, qua vùng Council-Bluffs, bang của những Tu sĩ, và thành phố Iowa. Ban đêm nó vượt sông Mississippi ở cảng Daven, và qua Đảo Đá nó tiến vào bang Ilinoa. Ngày hôm sau, mồng 10, lúc bảy giờ chiều, tàu đến Chicago, thành phố được phục hồi từ trong đống hoang tàu đổ nát của nó, và càng kiêu hãnh hơn bao giờ hết ngự trị trên bờ hồ Michigan mỹ lệ55.

Chín trăm dặm ngăn cách Chicago với Nữu Ước. Ở Chicago không thiếu tàu hoả. Ông Fogg chuyển ngay tức khắc từ tàu này sang tàu khác. Cái đầu tàu lanh lẹn của tuyến

“Đường sắt Pittsburg-Fort-Wayne-Chicago” phóng hết tốc lực, dường như nó cũng hiểu rằng nhà quý phái đáng kính không thể có phút nào để phí. Nó chạy qua như một tia chớp các vùng Indiana, Ohio, Pennsylvanie, Jersey Mới, qua các thành phố và tàu điện, nhưng nhà cửa thì chưa. Cuối cùng sông Hudson hiện ra, và, ngày 11 tháng chạp, lúc mười một giờ mười lăm phút đêm, đoàn tàu đỗ lại trong nhà ga ở hữu ngạn sông, ngay trước cái kè đá của những tàu bể tuyến đường Cunard, nói cách khác của “Công ty tàu thư hoàng gia Anh và Bắc Mỹ”.

Tàu China đi Liverpool đã khởi hành từ bốn mươi lăm phút trước!

55 Không lâu trước cuộc viễn du của Phileas Fogg, một đám cháy lớn đã gần như hoàn toàn thiêu huỷ thành phố

Chicago.

XXXII – Phileas Fogg mở một cuộc chiến đấu trực diện chống lại số phận không may như thế nào

Tàu China ra đi dường như đã mang theo cả hy vọng cuối cùng của Phileas Fogg.

Thật vậy, không một tàu bể nào khác trong những tàu bể chạy thẳng từ Châu Mỹ sang Châu Âu, dù là những tàu xuyên đại dương Pháp, những tàu của “Đường hàng hải Ngôi sao trắng”, những tàu của Công ty Imman, hay những tàu của đường Hambourgeoise, hoặc tàu nào khác. Lại có thể thỏa mãn được kế hoạch của nhà quý phái.

Thật vậy, tàu Pereire, của Công ty Đại Tây Dương Pháp mà những con tàu tuyệt diệu có thể sánh ngang về tốc độ và vượt về tiện nghi so với tất cả những tàu của tuyến khác, không trừ một tàu nào – chỉ ngày hôm sau nữa, ngày 14 tháng chạp, mới lên đường. Và vả lại, cũng như những tàu của Công ty Hambourgeoise, nó không chạy thẳng đến Liverpool hoặc Luân Đôn, mà đến Le Havre, và chặng đường phụ ấy từ Le Havre đến Southampton sẽ làm Phileas Fogg bị chậm lại, khiến những cố gắng cuối cùng của ông trở thảnh vô ích.

Còn các tàu Imman. Mà một trong số đó, cái Đô Thị Paris, sẽ ra khơi ngày hôm sau, thì cũng chẳng nên nghĩ đến làm gì. Những tàu ấy chuyên dùng vào việc di dân, máy yếu, chúng chạy hơi nước cũng chẳng khác chạy buồm, và tốc độ cúa chúng vào loại kém.

Để đi Nữu Ước đến nước Anh, chúng phải dùng nhiều thời gian hơn số thời gian còn lại của ông Fogg để thắng cuộc.

Nhà quý phái đã hiểu tường tận tất cả tình hình trên sau khi tra cứu cuốn Bradshaw, cuốn sách cho ông biết những hoạt động từng ngày của ngành hàng hải xuyên đại dương.

Vạn Năng cảm thấy rã rời. Đến chậm chuyến tàu biển mất bốn mươi lăm phút, điều đó làm anh kiệt sức. Chính là lỗi ở anh, đáng lẽ phải giúp đỡ ông chủ thì anh lại không ngừng gieo rắc trở ngại trên đường đi của ông! Và khi anh nhớ lại tất cả những biến cố

dọc đường, khi anh nhẩm tính những khoản tiêu mất không và chỉ vì lợi ích của riêng anh thôi, khi anh nghĩ rằng vụ đánh cuộc khổng lồ này, thêm những chi phí to lớn của cuộc viễn du đã trở thành vô dụng, sẽ làm ông Fogg phải hoàn toàn bị lụi bại, thì anh hết lời nguyền rủa mình.

Tuy vậy, ông Fogg không hề trách móc anh, và khi rời đi khỏi kè đậu các tàu xuyên Đại Tây Dương, ông chủ chỉ nói:

“Mai ta sẽ liệu sau. Thôi ta đi.”

Ông Fogg, bà Aouda, Fix, Vạn Năng qua sông Hudson tại bến đò khu Jersey, và lên xe ngựa đi đến khách sạn Thánh Nicolas, ở đường Quảng lộ. Họ nhận phòng, và một

đêm yên ả đối với Phileas Fogg đắm chìm trong giấc ngủ ngày ấy thật ngắn, nhưng khá dài với bà Aouda và các bạn của bà thì cứ trăn trở không sao ngủ được.

Hôm nay là ngày 12 tháng chạp. Từ ngày 12, bảy giờ sáng, đến ngày 21, tám giờ bốn mươi phút tối còn chín ngày mười ba giờ và bốn mươi lăm phút. Vậy nếu Phileas Fogg đã đi được từ hôm trước trên tàu China, một trong những tàu bể tốt nhất của đường hàng hải Cunard, thì ông sẽ đến Liverpool, rồi đến Luân Đôn, trong những thời hạn mong muốn!

Ông Fogg rời khách sạn ra đi một mình, sau khi đã dặn dò người hầu đợi ông và báo trước cho bà Aouda lúc nào cũng ở trong tư thế sẵn sàng.

Ông Fogg đi đến bờ sông Hudson và trong số những tàu cột ở bến hoặc thả neo trên sông, ông tìm kỹ xem có tàu nào sắp lên đường không. Nhiều tàu đã treo cờ hiệu khởi hành và chuẩn bị ra khơi theo con nước buổi sáng, bởi vì trong cái hải cảng Nữu Ước mênh mông và kỳ diệu này, không ngày nào không có một trăm con tàu lên đường đi đến tất cả mọi điểm trên trái đất: nhưng phần lớn đó là những tàu chạy buồm, và chúng không thể hợp ý Phileas Fogg.

Nhà quý phái tưởng như đã thất bại trong cố gắng cuối cùng của mình thì ông trông thấy một cái tàu buôn có chân vịt, dáng thon thả neo trước Pháo đài cách đó nhiều nhất một tầm56, ống khói nhả ra từng cuộn khói lớn cho thấy nó đang chuẩn bị lên đường.

Phileas Fogg gọi một cái xuồng và sai vài mái chèo, ông đến bên thang tàu Henrietta.

Một tàu có vỏ sắt, mà tất cả phần thân tàu từ mặt trước trở lên đều bằng gỗ.

Thuyền trưởng tàu Henrietta đang ở trên tàu, Phileas Fogg trèo lên boong và xin gặp thuyền trưởng. Ông ta ra tiếp ngay:

Đó là một người trạc năm mươi tuổi, một thứ sói bể, một kẻ hay cấm ca cấm cẳn hẳn là khó chơi. Mắt to, nước da màu đồng han, tóc đỏ, cổ vạm vỡ. Ông không có vẻ gì là một người của xã hội thượng lưu.

– Có phải ông là thuyền trưởng? – Ông Fogg hỏi.

– Tôi đây.

– Tôi là Phileas Fogg, ở Luân Đôn.

– Còn tôi, Andrew Speedy, ở Cardif.

– Tàu ông sắp chạy?…

– Một giờ nữa.

– Ông chở hàng đi đâu.

56 Dịch chữ encablure: Khoảng bằng một phần mười hải lí, tức 185,2m.

– Bordeaux.

– Hàng gì vậy?

– Sỏi chất trong lòng tàu. Không có hàng. Tàu tôi đi lần này không chở hàng.

– Ông có hành khách?

– Không có hành khách. Tôi không bao giờ lấy hành khách. Thứ hàng ấy cồng kềnh mà hay phải khám xét lắm.

– Tàu ông chạy tốt?

– Từ mười một đến hai mươi hải lí? Tàu Henrietta ai cũng biết.

– Ông có bằng lòng chở tôi đến Liverpool không, tôi với ba người nữa.

– Đến Liverpool? Tại sao không đến Trung Quốc?

– Tôi nói Liverpool.

– Không!

– Sao không?

– Không. Tôi đi Bordeaux, và tôi sẽ đến Bordeaux.

– Bất kể giá nào?

– Bất kể giá nào.

Viên thuyền trưởng đã nói với một giọng không cho cãi lại.

– Nhưng còn ông chủ tàu Henrietta… – Phileas Fogg nói lại.

– Chủ tàu của tôi, – viên thuyền trưởng đáp – tàu này của tôi.

– Tôi thuê tàu ông.

– Không.

– Tôi mua.

– Không.

Phileas Fogg vẫn điềm tĩnh. Tuy vậy tình thế thật nghiêm trọng. Ở Nữu Ước không như ở Hồng kông, và ông thuyền trưởng tàu Henrietta không giống ông chủ tàu Tankadère. Cho đến nay, tiền bạc của nhà quý phái vẫn luôn thắng mọi trở lực. Lần này thì tiền bạc đã thất bại.

Thế nhưng phải tìm bằng được cách vượt Đại Tây Dương bằng tàu thuỷ, nếu không qua được đại dương bằng khinh khí cầu, cái việc hết sức mạo hiểm, và vả chăng không thể thực hiện được.

Nhưng hình như Phileas Fogg đã có một chủ kiến, bởi vì ông nói với viên thuyền trưởng:

– Thế ông có bằng lòng đưa tôi đến Bordeaux không?

– Không, cho dù ông có trả tôi đến hai trăm đô la!

– Tôi trả ông hai nghìn (10.000 phật lăng).

– Mỗi người?

– Mỗi người.

– Và các ông có bốn người?

– Bốn.

Viên thuyền trưởng Speedy gãi đầu, tưởng đến rách cả da đầu. Tám nghìn đô la kiếm thêm mà không phải thay đổi cuộc hành trình. Điều đó đáng để ông gạt sang một bên các mối ác cảm công khai với tất cả mọi loại hành khách với giá vé hai nghìn đô la, đó không phải là hành khách nữa, đó là món hàng quý.

– Chín giờ thì tôi đi, – viên thuyền trưởng chỉ nói gọn, – và nếu ông và các bạn ông, các ông có mặt ở đây cả không?…

– Chín giờ chúng tôi sẽ ở trên tàu! – Ông Fogg đáp lại không kém gọn lỏn.

Lúc ấy tám giờ rưỡi, rời khỏi tàu Henrietta, lên xe đến khách sạn Thánh Nicolas, từ

đó đưa bà Aouda, Vạn Năng và cả ông Fix không dứt ra được mà ông rất lịch sự mời cùng đi, nhà quý phái đã làm mọi việc ấy với sự điềm tĩnh cố hữu của ông trong tất cả

mọi hoàn cảnh.

Vào lúc tàu Henrietta bắt đầu lên đường, tất cả bốn người đã có mặt trên tàu.

Khi Vạn Năng biết được cái quý giá của chặng đường đi cuối cùng này, anh bật lên một tiếng “Ồ” kéo dài, chạy qua tất cả các quãng của một âm giai bán âm thấp xuống!

Còn viên thanh tra Fix thì nghĩ bụng rằng dứt khoát Ngân hàng Anh dù có gỡ ra được cũng không thể nguyên lành. Thật vậy, khi về tới đích và cứ cho là tên Fogg không còn ném thêm vài nắm tiền xuống biển nữa, thì cái xắc bạc giấy cũng đã hụt đi trên bảy nghìn livrơ (175.000 phật lăng).

XXXIII – Phileas Fogg có thể đương đầu với mọi hoàn cảnh như

thế nào

Một giờ sau, tàu Henrietta đi qua cái phao đèn đánh dấu cửa sông Hudson, vòng qua mũi bãi cát cong và ra biển. Ban ngày hôm ấy nó chạy ra ven bờ Đảo Dài, ở ngoài khơi ngọn đèn pha của hòn Đảo Lửa và phóng nhanh về phương đông.

Ngày hôm sau, 12 tháng chạp, lúc giữa trưa, một người trèo lên sân tàu đằng trước ống khói để xác định vị trí con tàu trên biển. Tất nhiên, ai cũng phải cho rằng người đó là thuyền trưởng Speedy! Hoàn toàn không thế. Đó là Tôn ông Phileas Fogg.

Còn viên thuyền trưởng Speedy thì đã bị nhốt trong căn buồng khoá trái của ông ta, và ra sức gào thét, biểu lộ một cơn giận dữ đến cực độ, một cơn giận thật ra cũng đáng thông cảm.

Chuyện xảy ra rất đơn giản. Phileas Fogg muốn đi Liverpool, viên thuyền trưởng không muốn chở ông đến đó. Phileas Fogg bèn nhận lời đi Bordeaux, và trong suốt ba mươi tiếng đồng hồ trên tàu, ông đã vận dụng tờ giấy bạc tài tình đến nỗi toàn đội thuỷ

thủ, kể cả thợ đốt lò, một đội ngũ hơi ham tiền và khá ác cảm với viên thuyền trưởng, cuối cùng thuộc về ông. Và đó là lí do tại sao Phileas Fogg đứng vào vị trí chỉ huy của thuyền trưởng Speedy, tại sao viên thuyền trưởng bị nhốt trong căn buồng của ông ta, và cuối cùng tại sao tàu Henrietta lại tiến về Liverpool. Nhưng cứ xem ông Fogg thao tác thì thấy rõ ông đã từng là thuỷ thủ.

Câu chuyện rồi kết thúc thế nào, hạ hồi phân giải. Tuy vậy, bà Aouda chẳng khỏi lo ngại, lo để bụng mà không nói. Fix thì thoạt đầu choáng váng cả người. Còn Vạn Năng, anh chỉ hoàn toàn thấy việc làm rất đáng yêu.

“Giữa mười một và mười hai hải lý”, thuyền trường Speedy đã nói như vậy và quả

thật tàu Henrietta luôn giữ được tốc độ trung bình ấy.

Vậy nếu như, còn biết bao nhiêu “nếu như” nữa! Nếu như biển không trở nên quá dữ, nếu như gió không đổi chiều từ hướng đông thổi lại, nếu tàu không bị hư hỏng, máy không sự cố, thì tàu Henrietta trong chín ngày kể từ ngày 12 tháng chạp đến 21, có thể

vượt qua ba nghìn hải lý ngăn cách Nữu Ước với Liverpool. Tất nhiên khi đã về đến đích, vụ tàu Henrietta bồi thêm vào vụ Ngân hàng có thể dẫn nhà quý phái đi hơi xa hơn ông mong muốn.

Những ngày đầu, cuộc vượt biển được thực hiện trong những điều kiện tuyệt diệu.

Biển không dữ lắm; gió như định hướng thổi về đông bắc; buồm giương lên, và dưới những cánh buồm của nó, tàu Henrietta chạy như một con tàu xuyên Đại Tây Dương thực thụ.

Vạn Năng sướng rơn. Chiến công cuối cùng của ông chủ anh, mà anh chẳng muốn nhìn thấy hậu quả, làm anh hào hứng. Chưa bao giờ đội thuỷ thủ của tàu lại thấy một chàng tai vui tính lanh lợi đến thế. Anh chầm vập hỏi han các thủy thủ và làm họ ngạc nhiên với những trò leo dây tài giỏi của mình. Anh tặng họ không tiếc những tên gọi tốt đẹp nhất và những thứ rượu hấp dẫn nhất. Dưới mắt anh, họ thao tác như những bậc hào hoa phong nhã, và các thợ đốt lò thì đốt lửa như những anh hùng. Cái vẻ vui tươi rất dễ truyền lan của anh thấm sang tất cả mọi người. Anh đã quên những ngày qua, những nỗi buồn phiền, những cảnh hiểm nguy. Anh chỉ nghĩ đến cái đích kia, cái đích đã ở tầm tay với, và đôi khi anh sùng sục nóng ruột, dường như anh đã được cái lò của tàu Henrietta đun sôi lên. Chàng trai đứng đắn nhiều khi cũng quanh quẩn bên Fix: anh nhìn ông ta bằng một con mắt “ẩn ý sâu xa”, nhưng anh không nói gì với ông, bởi vì giữa hai người bạn cũ không còn thân tình nào nữa.

Vả lại, cũng phải nói rằng Fix không còn hiểu ra sao cả! Việc chiếm đoạt tàu Henrietta, việc mua chuộc các nhân viên trên tàu, thằng cha Fogg thao tác như một thuỷ thủ lành nghề, tất cả mọi chuyện ấy làm ông choáng váng. Ông không còn biết nên nghĩ thế nào nữa! Nhưng, xét cho cùng, một nhà quý phái đã bắt đầu bằng việc ăn trộm năm mươi nghìn livrơ thì cũng có thể kết thúc bằng vụ ăn cướp một tàu bể. Và cái lô gích rất tự

nhiên của Fix là tin rằng tàu Henrietta do Fogg điều khiển chẳng hề đi Liverpool, mà đến một địa điểm nào đó trên trái đất, tại đây tên kẻ trộm, trở thành tướng cướp, sẽ đàng hoàng sống yên ổn! Cái giả thiết ấy ta phải chịu là nó có lí không gì bằng, và nhà thám tử

thật sự hối tiếc đã để mình lao vào việc này.

Còn viên thuyền trưởng Speedy thì cứ tiếp tục gào thét trong buồng mình, và Vạn Năng, chịu trách nhiệm mang đồ ăn thức uống lại cho ông, phải làm việc ấy với sự phòng bị chu đáo nhất dù anh có khoẻ đến mấy. Ông Fogg, về phía ông, thậm chí có vẻ đã quên đứt đi rằng đang có một viên thuyền trưởng trên tàu.

Ngày 13, tàu đi qua đầu mỏm bãi Đất Mới. Đây là đoạn đường khó đi. Nhất là về mùa đông, ở đây hay có sương mù và những trận gió giật đáng sợ. Từ hôm qua phong vũ biểu đã hạ đột ngột. Thật vậy, ban đêm nhiệt độ thay đổi, lạnh hơn, và đồng thời gió đổi chiều thổi từ hướng đông nam lại.

Một trắc trở, ông Fogg, để khỏi đi chệch đường, phải cuốn buồm và tăng hơi. Thế

nhưng tàu chạy chậm lại, do mặt biển có những làn sóng dài xô mạnh vào mũi tàu. Con tàu bập bềnh ghê gớm, làm tốc độ giảm đi. Gió dần chuyển thành bão, và người ta dự

đoán tàu Henrietta không thể đứng vững được trước sóng biển. Nhưng nếu có cái gì cần tránh, thì đó là cái chưa biết với tất cả những sự rủi ro của nó.

Khuôn mặt Vạn Năng tối sầm lại cùng với bầu trời, và trong hai ngày, chàng trai hiền lành sống những nỗi lo khô gan héo ruột. Nhưng Phileas Fogg là một thuỷ thủ táo bạo biết đương đầu với biển cả, và ông vẫn luôn luôn thẳng tiến. Khi tàu Henrietta không thể

vọt cao bằng con sóng thì nó xuyên qua, và tất cả boong tàu bị nước quét mạnh, nhưng

nó vẫn đi qua. Cũng có lần chân vịt bềnh lên, dập chới với trong không khí bằng những cánh điên cuồng của nó, trong khi một khối nước như trái núi nhấc bổng đít tàu khỏi mặt biển, nhưng con tàu vẫn cứ tiến.

Tuy nhiên gió không thổi mỗi lúc một mạnh như người ta có thể lo ngại. Đây không phải là một trận bão với tốc độ chín mươi bảy hải lí một giờ. Gió vẫn thế thôi, nhưng khốn thay nó cứ thổi mãi từ một hướng đông nam và không cho phép giương buồm. Ấy thế mà, như ta sẽ thấy, tình hình đã đến lúc rất cần phải trợ lực cho hơi nước!

Ngày 16 tháng chạp, đó là ngày thứ bảy mươi lăm kể từ khi khởi hành ở Luân Đôn.

Tóm lại, tàu Henrietta vẫn chưa bị chậm trễ nào đáng ngại. Nó đã đi được chừng nửa chặng đường, và những đoạn khó nhất đã vượt qua. Vào màu hè, thành công đã có thể

xem là chắc chắn. Mùa đông, người ta phải phụ thuộc vào thời tiết xấu. Vạn Năng không tỏ ý kiến gì. Trong thâm tâm anh vẫn nuôi hi vọng, và nếu không được gió thuận thì ít ra cũng còn trông cậy ở sức hơi nước.

Thế nhưng, ngày hôm ấy, bác thợ máy lên boong gặp ông Fogg và bàn luận với ông khá sôi nổi.

Không biết tại sao, chắc hẳn do linh tính, Vạn Năng cảm thấy một nỗi lo lắng mơ hồ.

Anh sẵn sàng cắt bỏ ngay một tai để nghe bằng tai kia những chuyện gì trao đổi trên ấy.

Tuy vậy, anh cũng nghe lỏm được vài câu trong đó, có những câu sau đây do ông chủ

anh thốt lên:

– Bác dám chắc về những điều bác nói đấy chứ?

– Thưa ngài, chắc, – bác thợ máy đáp. – Xin ngài nhớ cho rằng, từ lúc khởi hành, chúng ta đã đốt tất cả các lò cùng cháy với tốc độ chậm từ Nữu Ước đi Bordeaux thì lại không đủ để chạy hết tốc lực từ Nữu Ước đi Liverpool!

– Tôi sẽ lo liệu, – ông Fogg đáp.

Vạn Năng hiểu. Anh lo muốn chết nửa con người. Than sắp hết!

“Chà! Nếu ông chủ ta mà chống đỡ được đòn này, – anh nghĩ, – thì quả là một ông thánh sống!”

Và khi gặp Fix, anh không thể không nói cho ông biết tình hình ấy.

– Vậy ra, – viên thanh tra nghiến răng đáp lại, anh tưởng chúng ta đi Liverpool đấy à!

– Hẳn chứ!

– Ngốc! – viên thanh tra đáp và nhún vai bước đi.

Vạn Năng đã định cho ông ta một bài học đến nơi đến chốn về cái hình dung từ ấy, mà vả chăng anh cũng không thể hiểu được ý nghĩa thật sự của nó, nhưng anh ta tự nghĩ

con người xấu số Fix kia hẳn phải thất vọng lắm, phải nhục nhã lắm với lòng tự trọng của mình, sau khi đã theo dõi vòng quanh thế giới vụng về đến thế một tung tích lầm lẫn, và anh bỏ qua cho cái tội của ông.

Con bây giờ thì Phileas Fogg sẽ định sao đây? Điều ấy thật khó mà hình dung được.

Tuy vậy, hình như nhà quý phái lạnh như tiền đã hạ một quyết định. Bởi vì ngay chiều hôm ấy ông gọi cho bác thợ máy đến và nói với bác:

“Bác quạt lửa mạnh lên và chạy cho kì hết chất đốt”.

Một lúc sau, ống khói tàu Henrietta nhả ra từng cuộn khói ngùn ngụt.

Vậy là con tàu lại tiếp tục mở hết tốc lực; nhưng đúng như đã báo trước, hai ngày sau, ngày 18, bác thợ máy cho biết là nội nhật ngày hôm ấy than sẽ hết.

“Không hạ lửa, – ông Fogg đáp. – Ngược lại. Đốt mạnh lên cho các nắp hơi luôn ứ

đầy hơi”.

Ngày hôm ấy, vào khoảng giữa trưa, sau khi tính toán vị trí con tàu. Phileas Fogg cho gọi Vạn Năng và ra lệnh cho anh đi mời viên thuyền trưởng Speedy tới. Thật chẳng khác gì người ta sai chàng trai trung hậu này đi tháo cũi cho một con hổ, và anh bước xuống phòng cuối tàu, nghĩ bụng:

“Nhất định hắn sẽ phát điên lên!”

Thật thế, vài phút sau, một quả bom rơi xuống phòng cuối tàu giữa tiếng kêu gào chửi bới. Quả bom ấy là thuyền trưởng Speedy. Rõ ràng là nó sắp nổ:

“Chúng ta đang ở đâu vậy?” đó là những lời đầu tiên ông thốt lên trong cơn giận dữ

đến nghẹt thở, và chắc chắn nếu con người tử tế này bị bệnh uất máu thì dù nhẹ đến đâu ông cũng đi đứt.

– Chúng ta đang ở đâu đây? – ông ta nhắc lại, mặt đỏ phừng phừng.

– Ở cách Liverpool bảy trăm bảy mươi hải lí. (300 dặm biển57) – Ông Fogg đáp lại với một vẻ điềm tĩnh không nao núng.

– Tên kẻ cướp! – Andrew Speedy kêu lên.

– Tôi mời ông đến đây, thưa ông…

– Quân giặc biển!

– …thưa ông, – Phileas Fogg nói tiếp, – để xin ông bán cho cái tàu của ông.

– Không! Ngàn lần không!

– Đó là vì tôi sắp phải đốt nó đi.

57 Vào khoảng 1.500km.

– Đốt tàu ta?

– Phải. Ít ra ở những phần trên mặt, bởi vì chúng ta thiếu chất đốt.

– Đốt tàu ta! – viên thuyền trưởng Speedy kêu lên lưỡi ríu lại không nói lên lời. – Một cái tàu trị giá năm vạn đô la (250.000 phật lăng!).

– Đây sáu vạn (300.000 phật lăng)! – Phileas Fogg đáp, đưa cho viên thuyền trưởng một tập giấy bạc.

Cái đó tạo nên một hiệu quả kỳ diệu ở Andrew Speedy. Người ta sẽ không phải là người Mỹ nếu việc nhìn thấy sáu vạn đô la lại không gây cho người ta một xúc động nào đó. Trong một phút viên thuyền trưởng quên hết cả giận dữ, quên cả cảnh giam cầm của ông, cả những nỗi bất bình của ông đối với người hành khách kia. Con tàu của ông đã chạy hai mươi năm. Vụ này kiếm bẫm đây!… Quả bom không nổ được nữa. Ông Fogg đã tháo ngòi của nó.

– Còn cái vỏ sắt thuộc về tôi. – Ông ta nói với giọng dịu đi kỳ lạ.

– Cái vỏ sắt và cỗ máy, thưa ông. Xong chưa?

– Xong.

Và Andrew Speedy vồ lấy tập giấy bạc, đếm và đút biến vào trong túi. Trong khi diễn ra cảnh tượng ấy. Vạn Năng đứng trắng bệch. Fix thì suýt chút nữa bị một cú choáng. Đã cho mất hai vạn livrơ, tên Fogg này còn bỏ lại cái vỏ tàu và cỗ máy cho người bán, nghĩa là gần như giá trị toàn bộ con tàu. Đích thực số tiền mất cắp của nhà ngân hàng lên đến năm vạn rưỡi livrơ!

Khi Andrew Speedy đã bỏ tiền vào túi, ông Fogg nói:

“Thưa ông, xin ông đừng ngạc nhiên về tất cả những chuyện này. Ông biết cho rằng tôi sẽ mất hai vạn livrơ, nếu tôi không về đến Luân Đôn ngày 21 tháng chạp, lúc tám giờ

bốn mươi lăm tối. Vậy mà tôi lỡ tàu ở Nữu Ước, và vì ông từ chối không chịu chở tôi đến Liverpool…

– Và tôi đã từ chối như thế là phải, xin thề có trời đất quỷ thần, – Andrew Speedy kêu lên, – bởi vì tôi đã kiếm được ở đây ít nhất bốn vạn đô la”.

Rồi, ung dung hơn, ông nói tiếp:

– Ngài có biết một điều này không, thưa ngài thuyền trưởng…?

– Fogg.

– Ngài thuyền trưởng Fogg, vâng, ở ngài có tố chất Yankee đấy.

Và sau khi nói đã nói với hành khách cái điều mà ông tưởng là một lời khen ngợi, ông ta bước đi, thì Phileas Fogg lại nói với ông:

– Bây giờ tàu này thuộc về tôi?

Tất nhiên, từ sống tàu đến đỉnh cột buồm, nhưng phải hiểu là tất cả cái gì bằng “gỗ”

thôi!

– Được. Cho phá các thiết bị bên trong và lấy những mảnh phá ấy chất lò.

Ta thử tưởng tượng xem muốn giữ được hơi nước có áp lực đầy đủ, phải ngốn biết bao nhiêu cái thứ củi không này. Ngày hôm ấy phòng cuối tàu, nóc tàu, các căn buồng, các nơi ở, boong dưới, tất cả đều chui vào lò hết.

Ngày hôm sau, 19 tháng chạp, người ta đốt bộ cột buồm, các dây buồm, các trục buồm.

Người ta hạ các cột buồm xuống, lấy rìu chẻ ra. Các thuỷ thủ làm việc này hăng hái lạ

thường. Vạn Năng đẽo, chặt, cưa. Làm công việc của mười người. Quả là một cuộc phá huỷ điên cuồng.

Ngày hôm sau, 20, các bao lơn, gỗ cạp mạn tàu, các phần tàu bên trên mặt nước, phần lớn boong tàu đều bị ngốn sạch. Tàu Henrietta bị phá nhẵn nhụi trơ ra như một cái cầu phao.

Nhưng ngày hôm ấy, người ta đã nhìn thấy bờ biển Ai Len và ngọn đèn pha Fastenet.

Tuy nhiên, đến mười giờ đêm, con tàu mới chỉ đi ngang qua Queenstown. Phileas Fogg chỉ còn hai mươi bốn giờ nữa đến tới Luân Đôn! Vậy mà đó là thời gian cần thiết cho tàu Henrietta để tới Liverpool – dù phóng hết tốc lực. Và cuối cùng thì chất đốt cũng sắp sửa không còn đủ cho nhà quý phái táo bạo nữa!

– Thưa ngài, – viên thuyền trưởng Speedy lúc này đã quan tâm đến những kế hoạch của Phileas Fogg bèn nói với ông, – tôi thật sự ái ngại cho ngài. Tất cả đều chống lại ngài!

Chúng ta mới chỉ đang ở trước mặt Queenstown thôi.

– À! – ông Fogg nói, – cái thành phố mà chúng ta đang nhìn thấy ánh đèn kia là Queenstown đấy ư?

– Vâng.

– Ta có thể vào cảng được chứ?

– Phải đợi ba giờ nữa. Nước lên mới vào được.

– Thì đợi vậy! – Phileas Fogg thản nhiên đáp, không thể để lộ trên mặt một vẻ gì cho thấy rằng ông sắp cố thử chiến thắng số phận rủi ro một lần nữa.

Thật thế, Queenstown là một hải cảng của bờ biển Ai Len, tại đây những chuyến tàu xuyên Đại Tây Dương từ Hoa Kỳ đi qua vứt bọc bưu kiện lại. Các bọc bưu kiện ấy được trở đến Dublin bằng những chuyến xe lửa tốc hành luôn sẵn sàng chạy. Từ Dublin, những bưu kiện ấy được tàu thuỷ tốc hàng chuyển đến Liverpool – như thế sớm được mười hai giờ trước cả tàu bể chạy nhanh nhất của các công ty hàng hải.

Con số mười hai giờ mà bưu cục châu Mỹ tranh thủ được như thế, Phileas Fogg cũng muốn tranh thủ. Theo tàu Henrietta thế phải tối hôm sau mới tới Liverpool, đằng này ông sẽ đến vào giữa trưa, và do đó có thể về kịp Luân Đông trước tám giờ bốn mươi lăm phút tối.

Vào khoảng một giờ sáng, tàu Henrietta theo nước lên vào cảng Queenstown, và Phileas Fogg, sau khi nhận được một cái bắt tay thật chặt của thuyền trưởng Speedy, để

ông ta lại trên cái xác tàu đã phá trụi của ông, nó vẫn còn giá trị bằng nửa con tàu ông ta đã bán đi!

Các hành khách lên bờ ngay tức khắc. Fix lúc này có một nỗi thèm khát dữ tợn muốn bắt giữ tên Fogg. Thế nhưng ông ta không làm việc đó! Sao thế? Một cuộc đấu tranh gì đang diễn ra trong con người ông vậy? Ông ta đã thay đổi ý kiến về ông Fogg rồi chăng?

Tuy nhiên, Fix vẫn không rời ông Fogg. Cùng với ông Fogg, với bà Aouda, với Vạn Năng lúc này không còn thời gian để thở nữa, ông lên xe lửa ở Queenstown lúc một giờ rưỡi đêm, đến Dublin khi trời rạng sáng, và liền sau đó bước xuống một trong những cái tàu thuỷ ấy – những con thoi bằng thép thật sự, toàn bộ là máy là máy – chúng không thèm cất mình lên theo con sóng. Mà chỉ một mực phóng xuyên qua.

Cuối cùng, mười hai giờ kém hai mươi trưa ngày 21 tháng chạp, Phileas Fogg lên bộ

ở cảng Liverpool, ông chỉ cần sáu tiếng đồng hồ nữa là đến Luân Đôn.

Nhưng đúng vào lúc đó, Fix tiến lại, đặt tay lên vai ông, và chìa lệnh bắt ra, nói:

– Ông có thật là đúng là ông Phileas Fogg?

– Vâng, thưa ông.

– Thay mặt nữ hoàng, tôi bắt giữ ông!

XXXIV – Ai tạo cho Vạn Năng cơ hội đặt ra một trò chơi độc địa nhưng có lẽ mới lạ

Phileas Fogg bị vào tù, người ta nhốt ông ở đồn giam sở thuế quan Liverpool, và ông phải ngủ đêm tại đây trong khi chờ đợi đưa về Luân Đôn.

Lúc xảy ta chuyện bắt giữ, Vạn Năng định xông vào viên thám tử. Các nhân viên cảnh sát đến ngăn anh lại. Bà Aouda, kinh hoàng về sự việc tàn bạo, không hiểu ra sao cả vì bà vốn không biết gì về chuyện này. Vạn Năng giải thích cho bà rõ. Ông Fogg, nhà quý phái ngay thẳng và quả cảm ấy, con người đã cứu sống bà bị bắt về tội ăn cắp. Bà thiếu phụ phản đối một sự kết tội như thế, trái tim bà phẫn nộ, và những giọt lệ ràn rụa trên mắt bà khi bà thấy mình không thể làm gì, không có cách gì để cứu được vị cứu tinh của bà.

Về phía Fix, ông ta đã bắt giữ nhà quý phái vì bổn phận phải làm như vậy, dù người ấy có tội hay không. Rồi công lý sẽ quyết định.

Nhưng bấy giờ một ý nghĩ đến với Vạn Năng, cái ý nghĩ kinh khủng rằng anh dứt khoát là nguyên nhân của tất cả tai hoạ này! Thật vậy, tại sao anh đã giấu chuyện này với ông Fogg? Khi Fix đã lộ ra cả nghề nghiệp thanh tra cảnh sát của hắn và cả cái nhiệm vụ

hắn đang nhận, sao anh lại ôm lấy trách nhiệm không chịu báo cho ông chủ anh biết để

ông ấy đề phòng? Ông chủ anh mà biết trước chắc hẳn sẽ đưa ra cho Fix thấy những bằng chứng là ông vô tội; ông sẽ chứng minh cho Fix thấy sai lầm của hắn ta, dẫu sao thì ông cũng không để cho viên cảnh sát tai ách này đi tàu xe bằng tiền túi của ông và bám theo ông lẵng nhẵng, cái viên cảnh sát mà điều quan tâm trước hết chỉ là bắt giữ ông đúng vào lúc ông đặt chân lên mảnh đất của Vương quốc Liên hiệp. Nghĩ đến những lỗi lầm, những dại dột của mình, chàng trai khốn khổ lại bị lương tâm cắt dứt không chịu nổi. Anh khóc lóc. Nom thật tội nghiệp. Anh muốn dập đầu chết đi cho rảnh!

Bà Aouda và anh, mặc dầu trời lạnh, vẫn ngồi lại dưới hàng hiên phía trước sở thuế

quan. Cả hai, người này với người kia đều không muốn bỏ đi. Họ muốn nhìn lại ông Fogg một lần nữa.

Còn về nhà quý phái này, ông đã bị tổn hại ghê gớm mà lại theo thủ tục hợp pháp, và điều đó đúng vào lúc ông sắp tới đích. Vụ bắt giữ làm ông thua cuộc hẳn không phương cứu vãn. Rời Liverpool lúc mười hai giờ kém hai mươi trưa ngày 21 tháng chạp mà đến tám giờ bốn mươi lăm phút tối ông mới phải trình diện ở Câu lạc bộ Cải Cách, nghĩa là còn được những chín giờ năm phút nữa, thế mà ông chỉ cần sáu giờ thôi để về tới Luân đôn.

Lúc này, người nào bước vào đồn giam sở thuế quan sẽ thấy ông Fogg ngồi im trên tấm ghế gỗ dài, không nổi giận, không bối rối. Ông cam chịu nhẫn nhục ư, khó mà nói

vậy, nhưng cái đòn cuối cùng này đã không thể làm ông hoảng hốt, ít nhất về bề ngoài.

Phải chăng trong lòng ông đã hình thành một cơn giận dữ thầm kín, khủng khiếp vì được nén lại, và chỉ đến phút cuối cùng nó mới nổi ra với một sức mạnh không gì chống lại được? Ta không biết. Nhưng Phileas Fogg ngồi đó, bình thản, chờ đợi… cái gì? Ông còn giữ một niềm hy vọng nào chăng? Ông vẫn còn tin ở thắng lợi chăng, khi mà cánh cửa nhà tù này đã giam chặt ông lại?

Dù sao chăng nữa, ông Fogg đã cẩn thận đặt cái đồng hồ quả quýt của ông trên mặt bàn, và ông nhìn các kim đồng hồ đang chạy. Không một lời thoát ra từ miệng ông, nhưng con mắt ông nhìn đăm đắm một cách khác thường.

Dẫu sao mặc lòng, tình thế thật đáng sợ, và với những ai không đọc trong ý thức con người này, thì cái tình thế ấy tóm tắt như sau:

Là người lương thiện. Phileas Fogg đã bị phá sản.

Là kẻ bất lương, ông đã bị bắt.

Lúc bấy giờ ông có ý định trốn không? Ông có nghĩ đến việc tìm xem trong đồn này có lối nào ra thoát được không? Ông có nghĩ đến trốn chạy không? Có lẽ ta cũng muốn tin là như thế, bởi vì, có lúc nào đó, ông đi vòng quanh buồng. Nhưng cửa ra vào đã đóng chặt, còn cửa sổ thì có chấn song sắt. Vậy là ông lại ngồi xuống, và ông rút ở trong cặp ra cuốn nhật ký hành trình. Trên dòng chữ:

“21 tháng chạp, thứ bảy, Liverpool”

Ông viết thêm:

“Ngày thứ 80, 11 giờ 40 sáng”

Và ông đợi.

Đồng hồ sở thuế quan điểm một giờ. Ông Fogg nhận thấy đồng hồ ông nhanh hơn đồng hồ này hai mươi phút.

Hai giờ! Giả sử lúc này ông lên được một chuyến tàu tốc hành, ông có thể về Luân Đôn và Câu lạc bộ Cải Cách trước tám giờ bốn mươi tối. Vầng trán ông hơi nhíu lại…

Hai giờ ba mươi phút, một tiếng động vang lên phía ngoài, tiếng loảng xoảng của các cánh cửa đang mở. Nghe có tiếng Vạn Năng, nghe có tiếng Fix.

Con mắt Phileas Fogg loé sáng lên trong giây lát.

Cánh cửa đồn giam mở ra, và ông trông thấy bà Aouda, Vạn Năng, Fix chạy lao lại phía ông.

Fix muốn đứt hơi, tóc rối bù… Ông ta không nói nên lời!

“Thưa ngài, – ông ta lúng túng, – thưa ngài… xin lỗi… một sự giống nhau đáng tiếc.

Kẻ trộm đã bị bắt từ ba ngày nay… ngài… tự do…”

Phileas Fogg được tự do! Ông tiến đến viên thảm tử. Ông nhìn hắn ta chằm chằm giữa mặt, và, làm cái động tác nhanh chóng duy nhất mà cả đời ông chưa bao giờ làm và chưa bao giờ phải làm. Ông đưa hai cánh tay ra sau, rồi, với sự chính xác của một người máy, ông nện cả hai quả đấm vào giữa mặt viên thanh tra khốn khổ.

“Đấm ra đấm! – Vạn Năng kêu lên, và tự cho phép mình dùng cái trò chơi chữ58 độc địa thật xứng đáng với một người Pháp, nói tiếp: “Mẹ kiếp! thế mới gọi là một cú đấm Anh giập bã trầu!”

Fix, bị đánh ngã quay lơ, không nói nửa lời. Ông ta chỉ nhận được cái mà ông ta đáng nhận. Nhưng ngay lúc đó ông Fogg, bà Aouda, Vạn Năng đã rời khỏi sở thuế quan. Họ

lao lên một cái xe. Và vài phút sau đã tới ga Liverpool.

Phileas Fogg đi hỏi xem có một chuyến tàu tốc hành nào sẵn sàng đi Luân Đôn không…

Lúc ấy hai giờ bốn mươi… Đoàn tàu tốc hành đã đi từ ba mươi lăm phút trước.

Phileas Fogg bèn đặt riêng một chuyến tàu đặc biệt.

– Ở đây sẵn có nhiều đầu tàu có tốc độ lớn, nhưng do những thủ tục cần thiết, chuyến tàu đặc biệt không thể rời ga trước ba giờ.

Đến ba giờ, Phileas Fogg, sau khi đã nói vài lời với bác thợ máy về món tiền thưởng hứa hẹn, ngồi trên con tàu phóng thẳng đến Luân Đôn, cùng với người thiếu phụ và người hầu trung thành của ông.

Ông cần phải vượt qua trong năm giờ rưỡi quãng đường ngăn cách Liverpool với Luân Đôn, một-việc-hoàn-toàn-làm-được, nếu đường sắt được tự do trên suốt chặng đường. Nhưng do những sự chậm trễ bắt buộc, cho nên khi nhà quý phái về tới ga, thì tất cả các đồng hồ ở ga đều điểm chín giờ kém mười.

Phileas Fogg, sau khi đã hoàn thành cuộc du hành vòng quanh thế giới, về đến đích chậm mất năm phút!

Ông đã thua cuộc.

58 Nguyên tác: Bien tapé, thường dùng với nghĩa hoàn thành tốt công việc, nhưng cũng vừa có nghĩa cú đấm đẹp.

– Tornad

XXXV – Vạn Năng không để ông chủ phải ra lệnh đến hai lần như thế nào

Hôm sau, dân phố Saville hẳn rất ngạc nhiên nếu có ai quả quyết với họ rằng ông Fogg đã về. Tất cả các cửa ra vào và cửa sổ đều đóng kín. Không một thay đổi gì xảy ra ở bề ngoài.

Thật vậy, ở ga đi ra, Phileas Fogg đã sai Vạn Năng đi mua vài món thực phẩm rồi ông trở về nhà mình.

Nhà quý phái này đã tiếp nhận với vẻ lì lợm thường lệ của ông cái đòn giáng vào ông.

Ông đã bị phá sản! Và do lỗi của tên thanh tra cảnh sát kém cỏi ấy! Sau khi đã đi những bước chắc nịch trong suốt chặng đường dài, sau khi đã khắc phục hàng ngàn trở lực, vượt qua hàng ngàn nỗi nguy hiểm, mà vẫn có thời gian làm vài việc thiện dọc đường, thì thắng lợi đã đến nơi rồi còn để mất, do một sự việc tàn nhẫn mà ông không thể nào dự

tính, và để đương đầu với nó thì ông lại bị tước vũ khí; điều ấy thật kinh khủng! Số tiền lớn ông đem theo buổi lên đường chỉ còn lại một ít tiền thừa không đáng kể. Tài sản ông chỉ còn hai vạn livrơ ấy lĩnh ra là để trả cho các bạn đồng sự của ông ở Câu lạc bộ Cải cách. Sau nhiều khoản tiêu pha như thế, ông có được cuộc cũng chẳng giàu lên, và chắc hẳn ông không mưu chuyện làm giàu. Ông thuộc loại người đánh cuộc là vì danh dự, nhưng vụ thua cuộc này đã làm ông hoàn toàn lụn bại. Thế nhưng nhà quý phái có chủ

ý rồi. Ông biết mình còn phải làm gì nữa.

Một căn phòng của ngôi nhà phố Saville được dành cho bà Aouda. Người thiếu phụ

thật tuyệt vọng. Qua vài câu nói ông Fogg hở ra, bà đã hiểu là ông đang nghiền ngẫm một ý đồ bi thảm.

Thật vậy, ta biết rằng những người Anh có thói quen thiên cuồng59 đôi khi đã đi đến những hành động cực đoan đáng tiếc như thế nào dưới sự hối thúc của một ý nghĩ ám ảnh. Cho nên Vạn Năng, ngoài mặt làm như không để ý gì, vẫn phải canh giữ ông chủ.

Nhưng trước hết, chàng trai ngay thật đã lên buồng mình, tắt ngọn đèn hơi vẫn cháy từ tám mươi ngày nay. Anh thấy trong hộp thư một phiếu thanh toán của Công ty hơi đốt, và anh nghĩ có chấm dứt những phí tổn anh phải chịu này cũng đã là quá muộn.

Đêm đến, ông Fogg đã đi nằm, nhưng ông có ngủ không? Còn Bà Aouda, bà không chợp mắt được một phút. Vạn Năng thì thức canh như một con chó bên cửa buồng ông chủ.

Ngày hôm sau, ông Fogg gọi anh đến, và bằng lời lẽ rất vắn tắt, ông dặn dò anh sửa soạn bữa ăn sáng cho bà Aouda. Về phần ông, ông chỉ cần một tách chè và một miếng 59 Thiên cuồng ( monomane): đầu óc mê man một ham muốn chỉ ám ảnh với một ý tưởng cố định.

bành mì nướng. Bà Aouda hẳn sẵn sàng miễn thứ cho sự vắng mặt của ông trong bữa sáng và bữa ăn trưa, vì tất cả thời gian của ông phải để sắp xếp lại công việc. Ông sẽ

không xuống dưới nhà. Chỉ chiều tối ông mới xin bà Aouda cho phép hầu chuyện bà một lát.

Vạn Năng, đã được thông báo chương trình trong ngày, chỉ còn việc theo đó mà làm.

Anh nhìn ông chủ anh luôn luôn lì lợm, và không đành lòng ra khỏi phòng ông. Anh rất buồn, lương tâm cắn rứt và hối hận, bởi vì anh tự kết tội hơn bao giờ hết về cái hoạ không cứu vãn được này. Phải! Nếu anh báo trước cho ông Fogg biết, nếu anh thổ lộ với ông những ý đồ của tên cảnh sát, ông Fogg chắc chắn sẽ không kéo lê theo mình tên Fix đến tận Liverpool và nếu thế thì…

Vạn Năng không chịu nổi nữa.

– Thưa ông chủ! Thưa ông Fogg! – anh kêu lên, – ông nguyền rủa tôi đi. Chính vì lỗi lầm của tôi mà…

– Tôi không buộc tội ai hết. – Phileas Fogg đáp lại với giọng bình tĩnh nhất. – Cho anh ra.

Vạn Năng ra khỏi phòng và tìm đến bà Aouda. Anh cho bà biết ý định của ông chủ

anh.

– Thưa bà, – anh nói thêm, – tự tôi chẳng thể làm gì được, quả là không làm gì được!

Tôi không có một ảnh hưởng gì đối với tư tưởng của ông chủ tôi cả. Còn bà, có thể bà…

– Tôi thì có ảnh hưởng gì, – bà Aouda đáp. – Ông Fogg chẳng chịu ảnh hưởng nào của ai hết! Có bao giờ ông hiểu cho rằng lòng biết ơn của tôi đối với ông lúc nào cũng sẵn sàng muốn trào ra! Có bao giờ ông chịu đọc trong trái tim tôi!… Anh bạn ạ. Anh đừng có phút nào rời ông ra. Anh nói là ông chủ ngỏ ý muốn nói chuyện với tôi chiều nay ư?

– Thưa bà, vâng. Chắc hẳn về việc bào toàn địa vị của bà ở nước Anh.

– Để xem, – người thiếu phụ trả lời, trầm ngâm nghĩ ngợi.

Như thế, ban ngày chủ nhật hôm ấy, ngôi nhà phố Saville như không có người ở. Và lần đầu tiên từ khi sống trong ngôi nhà này. Phileas Fogg không đến Câu lạc bộ, khi chuông đồng hồ trên tháp Nghị viện điểm mười một giờ rưỡi.

Và vì việc gì nhà quý phái ấy phải đến trình diện ở Câu lạc bộ Cải cách? Đồng sự của ông có chờ ông ở đấy nữa đâu. Bởi vì tối hôm trước, vào cái ngày số phận đã định thứ

bảy ngày 21 tháng chạp, tám giờ bốn mươi lăm phút. Phileas Fogg đã không có mặt ở

phòng khách Câu lạc bộ Cải cách, và ông đã bị thua cuộc. Thậm chí ông cũng chẳng cần phải đến ngân hàng lấy số tiền hai vạn livrơ ấy nữa. Các đối thủ của ông đã nắm trong tay cái ngân phiếu có chữ ký của ông, và chỉ cần một mảnh giấy con gửi Ngân hàng Anh em Baring là đủ để hai vạn livrơ ấy được chuyển sang cho họ.

Vậy thời ông Fogg không cần phải ra khỏi nhà, và ông không ra khỏi nhà. Ông ở trong phòng sắp đặt lại công việc. Vạn Năng hết lên lại xuống cầu thang gác ngôi nhà phố

Saville. Thời gian dường như không trôi đi với chàng trai khốn khổ này. Anh nghe ngóng ở cửa phòng ông chủ anh, và làm việc ấy, anh không hề nghĩ rằng mình đã phạm tội thóc mách dù nhỏ nhất! Vạn Năng lúc nào cũng nơm nớp một tai hoạ gì, đôi khi, anh nghĩ đến Fix, nhưng lúc này tư tưởng anh đã hoàn toàn thay đổi. Anh không thù ghét ông thanh tra nữa. Fix đã nhầm lẫn như tất cả mọi người về Phileas Fogg, và theo hút ông, bắt giữ

ông, ông ta cũng chỉ làm phận sự của ông ta thôi, còn anh thì… Ý nghĩ ấy đè nặng lên anh, và anh tự thấy mình là đồ khốn kiếp nhất trên đời.

Cuối cùng, khi Vạn Năng cảm thấy ngồi một mình khổ quá. Anh gõ cửa phòng bà Aouda, anh bước vào phòng bà, anh ngồi một xó chẳng nói chẳng rằng, và anh nhìn người thiếu phụ lúc này cũng trầm ngâm suy nghĩ.

Vào khoảng bảy giờ rưỡi tối, ông Fogg xin được gặp bà Aouda, và một lát sau, chỉ còn mình bà với ông ngồi trong phòng.

Phileas Fogg kéo ghế đến gần lò sưởi, trước mặt bà Aouda, khuôn mặt ông không biểu lộ chút xúc động nào. Cái ông Fogg này trở về vẫn hệt như ông Fogg buổi ra đi. Vẫn một vẻ điềm tĩnh ấy, một vẻ lạnh như tiền ấy.

Ông ngồi im trong năm phút, rồi, ngước mắt nhìn bà Aouda, ông nói:

– Thưa bà, chẳng hay bà có tha lỗi cho tôi đã đưa bà đến nước Anh!

– Tôi ấy ư, thưa ông Fogg!… – Bà Aouda đáp, cố nén những nhịp tim hồi hộp.

– Xin bà cho phép tôi nói nốt, – ông Fogg tiếp. – Khi tôi định đưa bà trốn xa cái vùng đã trở thành vô cùng nguy hiểm cho bà ấy, tôi giàu có, và tôi hy vọng để một phần tài sản của tôi dưới quyền bà sử dụng. Cuộc sống của bà hẳn sẽ hạnh phúc và tự do. Bây giờ, tôi bị phá sản.

– Thưa ông Fogg, điều đó tôi biết, – thiếu phụ đáp, – và đến lượt tôi xin hỏi ông: Chẳng hay ông có tha lỗi cho tôi đã đi theo ông, và biết đâu đã chẳng góp phần làm ông phá sản, do những chậm trễ tôi gây ra?

– Thưa bà, bà không ở lại Ấn Độ được, và bà chỉ có thể an toàn nếu bà lánh đi khá xa để những kẻ cuồng tín kia không thể bắt lại được bà.

– Như vậy, thưa ông Fogg, – bà Aouda lại nói, – đã cứu tôi khỏi một cái chết kinh tởm còn chưa đủ, ông còn tự mình phải bảo đảm cho tôi một địa vị ở nước ngoài nữa hay sao?

– Vâng, thưa bà, – ông Fogg đáp, – nhưng số mệnh đã thù tôi. Tuy vậy, cái phần ít ỏi tôi còn lại, tôi xin và cho phép để quyền bà sử dụng.

– Nhưng còn ông, ông Fogg, ông sẽ ra sao? – Bà Aouda hỏi.

– Tôi ấy ư, thưa bà, – nhà quý phái lạnh lùng đáp lại, – tôi không cần gì hết.

– Nhưng, thưa ông, vậy ông xem xét ra sao cái số phận đang chờ ông?

– Như người ta cần xem xét. – Ông Fogg đáp.

– Dẫu sao, – bà Aouda lại nói, – một con người như ông không thể rơi vào cảnh nghèo hèn được. Các bạn ông…

– Tôi không có bạn, thưa bà.

– Bà con ông…

– Tôi không còn bà con.

– Nếu thế thì thật ái ngại cho ông quá, ông Fogg ạ, bởi vì sống cô độc là một điều đáng buồn. Sao! Ông không có một trái tim nào để cùng chia sẻ những nỗi ưu phiền của ông ư? Vậy mà người ta nói rằng có hai người thì ngay cả sự nghèo khổ cũng dễ chịu!

– Vâng thưa bà, người ta nói thế.

– Thưa ông Fogg, – bà Aouda bèn nói, và đứng lên đưa tay cho nhà quý phái, – ông có muốn cùng một lúc có cả người bà con và một bạn thân tình không? Ông có muốn nhận tôi làm bạn trăm năm của ông không?

Nghe nói thế, ông Fogg đến lượt mình đứng lên. Hình như đôi mắt ông có một ánh gì khác lạ, và đôi môi ông hơi run run. Bà Aouda nhìn ông. Sự chân thành, lòng ngay thẳng, chí kiên nghị và ánh dịu dàng trong đôi mắt rất đẹp ấy của một người đàn bà cao quý dám làm tất cả để cứu con người đã đem lại cho bà tất cả, thoạt đầu khiến ông ngạc nhiên, rồi thấm vào lòng ông. Ông nhắm mắt lại trong giây lát, như thể tránh cái nhìn ấy không xoáy và sâu hơn nữa… Khi lại mở mắt ra, ông chỉ giản dị nói:

– Tôi yêu bà! Vâng, thật vậy, bằng tất cả những gì thiêng liêng nhất trên đời, tôi yêu bà, và tôi hoàn toàn thuộc về bà!

– Ôi!… – Bà Aouda kêu lên, đặt tay lên tim.

Vạn Năng nghe chuông gọi. Anh đến ngay tức khắc. Ông Fogg còn đang cầm trong tay mình bàn tay bà Aouda. Vạn Năng hiểu, và khuôn mặt vành vạnh của anh ngời lên rực rỡ như mặt trời vùng nhiệt đới khi lên tới đỉnh trời.

Ông Fogg hỏi anh nếu bây giờ đi báo Đức cha Samuel Wilson ở nhà thờ Mary-le-Bone có muộn quá không.

Vạn Năng tủm tỉm cười với nụ cười tươi nhất. “Không có gì là muộn cả”, anh nói.

Lúc ấy mới có tám giờ năm phút.

– Vậy là tổ chức vào ngày mai, thứ hai! – anh nói.

– Vào ngày mai thứ hai nhỉ? – ông Fogg nhìn người thiếu phụ hỏi.

– Ngày mai thứ hai! – bà Aouda đáp.

Vạn Năng ba chân bốn cẳng chạy ra khỏi nhà.

XXXVI – Phileas Fogg lại được cao giá trên thị trường như thế

nào

Đã đến lúc cần nói ra đây sự thay đổi ngược hẳn lại của dư luận trong Vương quốc Liên Hiệp, khi người ta được biết tên trộm thật sự của Ngân hàng, một thằng cha James Strand nào đó, đã bị bắt, vào ngày 17 tháng chạp ở Édimbourg.

Ba ngày trước, Phileas Fogg là một phạm nhân bị sở cảnh sát truy lùng ráo riết, và bây giờ thì đó là nhà quý phái lương thiện nhất đang thực hiện răm rắp cuộc du hành kỳ

dị của ông vòng quanh thế giới.

Cả một sự chấn động, cả một dư luận ồn ào xiết bao trên báo chí! Tất cả những đánh cá phía theo hay phía chống vốn đã quen việc này rồi bây giờ lại nổi dậy như nhờ phép ảo thuật. Tất cả các hợp đồng lại có giá trị. Tất cả các bàn giao kết lại phục hồi, và cũng phải nói là những vụ đánh cá lại tiếp tục với một khí thế mới. Cái tên Phileas Fogg lại cao giá trên thị trường.

Năm người bạn đồng sự của nhà quý phái ở Câu lạc bộ Cải cách ba ngày nay sống trong lo lắng. Cái ông Phileas Fogg mà họ đã quên đi lại hiện ra trước mắt họ! Ông ta lúc này đang ở đâu? Ngày 17 tháng chạp, – ngày James Strand bị bắt, – Phileas Fogg đã ra đi được bảy mươi sáu ngày rồi, mà không có một tin tức nào về ông ta cả! Ông đã chết rồi chăng? Ông đã bỏ cuộc, hay ông vẫn tiếp tục cuộc du hành của ông theo hành trình đã định? Và ngày thứ bảy 21 tháng chạp, tám giờ bốn mươi phút tối, liệu ông có hiện ra, như

ông Thần Chính xác, trên ngưỡng cửa phòng khách Câu lại bộ Cải cách hay không?

Không thể miêu tả nổi nỗi lo âu của tất cả giới thượng lưu xã hội Anh trong ba ngày nay. Người ta đánh điện Châu Mỹ, Châu Á. Để hỏi thăm tin tức Phileas Fogg! Người ta phái người sớm chiều đến quan sát ngôi nhà phố Saville… Không có gì cả. Ngay cả sở

cảnh sát cũng không biết được viên thám tử Fix ra sao, cái con người đã không may rượt theo một dấu tích lầm lạc. Tình hình ấy không ngăn trở những vụ đánh cá lại càng phát triển trên một quy mô rộng lớn hơn. Phileas Fogg như một con ngựa đua đã đến quãng đường ngoặt cuối cùng. Ngươi ta không định giá ông một trăm ăn một nữa, mà hai mươi, mà mười, mà năm ăn một, và ông già bại liệt nghị sĩ Albermale thì định giá ông ăn một.

Cho nên, tối thứ bảy, rất đông người kéo đến phố Pall-Mall và các phố lân cận. Người ta tưởng như một cuộc tụ tập rộng lớn những người mối lái thường trực quanh Câu lạc bộ Cải cách. Giao thông bị đình trệ. Người ta bàn luận, người ta tranh cãi, người ta rao giá “chứng khoán Phileas Fogg”, như rao giá các đồng tiền Anh. Các nhân viên cảnh sát vất vả lắm mới ngăn giữ được quần chúng. Và càng đến gần giờ Phileas Fogg phải trở

về, thì người ta càng xúc động đến mức như cuồng dại.

Tối hôm ấy, năm người bạn đồng sự của nhà quý phái đã tề tựu từ tám giờ tại phòng khách lớn Câu lạc bộ Cải cách. Hai ông chủ nhà băng, John Sullivan và Samuel Fallentin, Kỹ sư Andrew Stuart, Viên quản lí Ngân hàng Anh Gauthier Ralph, bồn chồn chờ đợi.

Vào lúc đồng hồ phòng khách lớn chỉ tám giờ hai mươi lăm, Andrew Stuart đứng lên nói:

– Thưa các ngài, còn hai mươi phút nữa là hết kỳ hạn đã định giữa ông Phileas Fogg với chúng ta.

– Chuyến tàu cuối cùng từ Liverpool đến đây lúc mấy giờ? – Thomas Flanagan hỏi.

– Bảy giờ hai mươi ba, – Gauthier Ralph đáp, – và chuyến sau phải mười hai giờ mười phút đêm mới đến.

– Thế thì, thưa các ngài, – Andrew Stuart lại nói, – nếu Phileas về chuyến bảy giờ hai mươi ba thì ông ấy ở đây rồi. Vậy ta có thể xem như đã thắng cuộc.

– Khoan đã, xin đừng nói trước, – Samuel Fallentin đáp. – Các ngài đã biết ông bạn đồng sự của chúng ta là một con người kỳ dị nhất. Tính chính xác của ông trong mọi việc đã nổi tiếng. Ông không bao giờ đến quá muộn hoặc quá sớm, và nếu ông xuất hiện ở

đây đúng vào phút cuối thì tôi cũng chẳng ngạc nhiên gì.

– Còn tôi, – Andrew Stuart nói với vẻ rất nóng nảy như xưa nay ông vẫn thế, – để xem đã. Tôi không tin.

– Thật thế, – Thomas Flanagan lại nói, – ý định của Phileas Fogg thật điên rồ. Dù ông ta chuẩn xác đến như thế nào, ông cũng phải bó tay trước những trậm trễ xảy ra không tránh khỏi, và chỉ cần một sự chậm trễ hai hoặc ba ngày đủ làm vỡ cuộc hành trình của ông ta.

– Vả chăng, các ngài cũng thấy đó, – John Sullivan nói tiếp, – chúng ta không nhận được tin tức gì về ông bạn đồng sự của chúng ta cả, thế mà trên đường đi của ông không thiếu gì đường dây điện báo.

– Ông ta đã thua cuộc, thưa các ngài, – Andrew Stuart lại nói, – ông ta đã trăm lần thua cuộc! Vả lại các ngài biết rằng tàu China, con tàu duy nhất từ Nữu Ước có thể đưa ông ta tới Liverpool trong thời gian hữu hiệu, đã đến ngày hôm qua. Thế nhưng, đây là bản danh sách hành khách do Nhật báo Hàng hải công bố, trong đó không có cái tên Phileas Fogg. Cứ cho là thuận buồm xuôi gió nhất, ông bạn đồng sự của chúng ta may ra bây giờ

mới tới được châu Mỹ! Tôi đánh giá sự chậm trễ của ông so với thời hạn đã định ít nhất hai mươi ngày, và ông già nghị sĩ Albermale, cả ông ấy nữa, cũng sẽ mất toi năm nghìn livrơ thôi!

– Dĩ nhiên là như vậy, – Gauthier Ralph đáp, – và ngày mai chúng ta chỉ còn việc đến trình Ngân hàng Anh em Baring tờ ngân phiếu của ông Fogg.

Lúc này đồng hồ phòng khách điểm tám giờ bốn mươi.

“Còn năm phút nữa”, – Andrew Stuart nói.

Năm ông bạn đồng sự nhìn nhau. Người ta có thể tin rằng nhịp đập của trái tim họ

có nhanh lên một chút, vì rốt cuộc, ngay cả với những tay chơi giàu sụ, ván bạc này cũng lớn quá! Nhưng họ không muốn để lộ gì ra mặt, và theo đề nghị của Samuel Falentin, họ

ngồi vào bàn chơi bài.

“Tôi sẽ không nhượng lại phần đặt cuộc bốn nghìn livrơ của tôi, – Andrew Stuart ngồi xuống nói, – dù cho người ta có biếu tôi ba nghìn chín trăm chín mươi chín livrơ!”

Kim đồng hồ lúc này chỉ tám giờ bốn mươi hai phút.

Các người chơi bài đã cầm bài ở trên tay, nhưng chốc chốc, con mắt họ lại ngước nhìn lên đồng hồ. Ta có thể quả quyết rằng dù họ có nắm chắc phần thắng đến thế!

“Tám giờ bốn mươi ba”, – Thomas Flanagan vừa nói vừa ôm con bài mà Gauthier Ralph đánh ra cho ông.

Rồi một giây phút im lặng. Phòng khách rộng của Câu lạc bộ thật yên tĩnh. Nhưng ở

bên ngoài người ta nghe tiếng ồn ào của đám đông, trong đó thỉnh thoảng chói lên những tiếng kêu the thé. Quả lắc đồng hồ điểm giây theo một nhịp đều tăm tắp. Mỗi người chơi bài đều có thể đếm được từng giây đồng hồ đập vào tai họ.

“Tám giờ bốn mươi bốn!” John Sullivan nói với một giọng trong đó người ta cảm thấy như có một nỗi xúc động gì không nén được.

Còn hơn một phút nữa là thắng cuộc, Andrew Stuart và các bạn đồng sự của ông không chơi nữa. Họ buông cỗ bài! Họ đếm từng giây!

Giây thứ bốn mươi không có gì. Giây thứ năm mươi, vẫn không có gì!

Giây thứ năm mươi lăm, người ta nghe như sấm động bên ngoài, những tiếng vỗ tay, những tiếng hoan hô, và những lời nguyền rủa lan đi rầm rầm như một tiếng sấm rền kéo dài không dứt.

Các người chơi bài đứng lên.

Giây thứ năm mươi bảy, cánh cửa phòng khách mở ra, và khi quả lắc còn chưa điểm đến giây thứ sáu mươi thì Phileas Fogg hiện lên, theo sau là một đám đông cuồng nhiệt đã đạp cánh cửa câu lạc bộ xông vào, và bằng một giọng điềm tĩnh của mình ông nói:

“Tôi đây, thưa các ngài”.

XXXVII – Cuối cùng Phileas Fogg chẳng được gì trong chuyến đi vòng quanh thế giới này nếu không phải là hạnh phúc Phải! Đó chính là Phileas Fogg bằng xương bằng thịt.

Ta nhớ lại lúc tám giờ năm phút tối, vào khoảng hai mươi lăm giờ sau khi các du khách đã về đến Luân Đôn, Vạn Năng được ông chủ sai đi báo với Đức cha Samuel Wilson về một lễ cưới nào đó phải tổ chức ngay ngày hôm sau.

Thế là Vạn Năng đã ra đi, vô cùng sung sướng. Anh rảo bước đến nhà Đức cha Samuel Wilson, lúc này vẫn chưa về. Tất nhiên là Vạn Năng đợi, mà anh đợi ít ra là hai mươi phút tròn.

Tóm lại, lúc ấy tám giờ ba mươi lăm khi anh ra khỏi nhà Đức cha. Nhưng trong tình trạng thế nào! Tóc rối bù, không mũ, chạy, chạy, như từ xưa chưa ai chạy như thế bao giờ, xô ngã khách đi đường, xông lên các vỉa hè như một cơn lốc!

Trong ba phút anh đã trở về ngôi nhà phố Saville, và thở hổn hển ngã vào trong buồng ông Fogg.

Anh không nói được nữa.

– Chuyện gì thế? – ông Fogg hỏi.

– Ông chủ… – Vạn Năng ấp úng, – đám cưới… không được.

– Không được?

– Không được… vào ngày mai.

– Tại sao?

– Vì mai… là chủ nhật!

– Thứ hai – Ông Fogg đáp.

– Không… hôm nay… thứ bảy.

– Thứ bảy à? Vô lí!

– Có, có. Có lí mà! – Vạn Năng kêu lên. – Ông đã nhầm mất một ngày! Chúng ta đã về sớm hai mươi bốn tiếng đồng hồ… nhưng chỉ còn mười phút nữa thôi!

Vạn Năng nắm cổ áo ông chủ anh, và lôi ông đi với một sức mạnh không cưỡng nổi!

Phileas Fogg, bị bắt cóc đi như thế, không kịp nghĩ, ra khỏi phòng, ra khỏi nhà, nhảy lên xe ngựa, hứa thưởng một trăm livrơ cho người đánh xe, và sau khi đã chẹt chết hai con chó và va phải năm cái xe, ông đến Câu lạc bộ Cải cách.

Đồng hồ chỉ tám giờ bốn mươi lăm thì vừa lúc ông xuất hiện trong phòng khách lớn…

Phileas Fogg đã hoàn thành chuyến đi vòng quanh thế giới trong tám mươi ngày!…

Phileas Fogg đã được cuộc hai vạn livrơ!

Và giờ đây, ta thử xem tại sao một con người chính xác như thế, tỉ mỉ như thế, lại có thể nhầm ngày như vậy? Làm thế nào ông lại tưởng ông về Luân Đôn vào tối thứ bảy, 21

tháng chạp, trong khi hôm ấy mới chỉ là tối thứ sáu, 20 tháng chạp, mới có bảy mươi chín ngày sau buổi lên đường?

Đây là lí do của sự nhầm lẫn đó. Nó hết sức đơn giản.

Phileas Fogg đã được lợi một ngày “không ngờ” trong hành trình của ông, và lí do duy nhất là vì ông đã đi vòng quanh thế giới theo hướng đông, còn nếu ông đi theo hướng ngược lại, tức hướng tây, thì trái lại, ông sẽ bị thiệt đi một ngày như thế.

Thật vậy, khi đi về hướng đông, Phileas Fogg đi đón trước mặt trời, và do đó cứ mỗi lần ông vượt qua một độ theo hướng này thì ngày lại giảm đi cho ông bốn phút. Vậy mà chu vi trái đất có ba trăm sáu mươi độ, và ba trăm sáu mươi độ này nhân với bốn phút cho ta đúng hai mươi bốn giờ, nghĩa là cái ngày tranh thủ được một cách không ý thức ấy. Nói cách khác, trong khi mà Phileas Fogg đi về hướng đông nhìn thấy mặt trời qua kinh tuyến tám mươi lần, thì các bạn đồng sự của ông ở Luân Đôn chỉ nhìn thấy mặt trời có bảy mươi chín lần thôi. Bởi thế cho nên chính trong ngày hôm ấy, là ngày thứ bảy chứ

không phải chủ nhật như ông Fogg tưởng, họ ngồi đợi ông trong phòng khách Câu lạc bộ Cải cách.

Và đó cũng là điều mà cái đồng hồ trứ danh của Vạn Năng, nó luôn giữ mãi theo giờ

Luân Đôn, hẳn sẽ nhận ra, nếu như cùng với việc chỉ giờ và chỉ phút, nó chỉ cả ngày!

Vậy thời Phileas Fogg đã được cuộc hai vạn livrơ. Nhưng vì ông đã chi tiêu dọc đường khoảng một vạn chín, cho nên thu hoạch về tiền bạc không đáng kể. Tuy vậy, như ta đã nói, nhà quý phái kỳ dị trong vụ đánh cuộc này chỉ đi tìm sự đấu tranh chứ không tìm tiền của. Và ngay cả số tiền một nghìn livrơ còn lại ông cũng chia nốt cho Vạn Năng trung hậu và ông Fix khốn khổ mà ông không thể mang lòng thù ghét. Chỉ có điều, và để đúng qui tắc, ông khấu lại của người hầu số tiền một nghìn chín trăm hai mươi giờ hơi đốt do anh lãng phí.

Ngay tối hôm ấy, ông Fogg vẫn bình thản, vẫn lạnh như tiền, nói với bà Aouda:

– Thưa bà. cuộc hôn nhân này vẫn cứ hợp ý bà chứ ạ?

– Ông Fogg, – bà Aouda đáp, – chính tôi mới là người phải hỏi ông câu hỏi đó. Hôm qua ông bị phá sản, hôm nay ông giàu có.

– Xin bà tha lỗi, thưa bà, tài sản này là của bà. Nếu bà không có ý định cưới, người hầu của tôi đã không đến nhà Đức cha Samuel Wilson, tôi đã không được báo cho biết sự nhầm lẫn của tôi, và…

– Ông Fogg thân yêu… – bà Aouda nói.

– Aouda yêu quí… – Phileas Fogg đáp.

Ta hiểu ngay ra rằng đám cưới được tổ chức mười tám giờ sau. Và Vạn Năng, bệ vệ, rạng rỡ, chói lọi, có mặt ở đám cưới với tư cách người làm chứng của bà thiếu phụ. Chẳng phải chính anh đã cứu bà đấy ư, và anh chẳng hoàn toàn xứng đáng với vinh dự này hay sao?

Nhưng, ngay hôm sau, khi trời vừa sáng, Vạn Năng đã đạp cửa thình thình ở buồng ông chủ.

Cánh cửa mở, và nhà quý phái bình thản bước ra.

– Gì thế, Vạn Năng?

– Có chuyện là, thưa ông, là, tôi vừa mới được biết ngay đây…

– Sao kia?

– Rằng ta có thể đi vòng quanh thế giới trong bảy mươi tám ngày thôi.

– Hẳn thế, – ông Fogg đáp, – nếu không đi qua Ấn Độ. Nhưng nếu không đi qua Ấn Độ, tôi đã không cứu được bà Aouda, bà đã không là vợ tôi, và…

Và ông Fogg nhẹ nhàng đóng cửa buồng lại.

Như thế là Phileas Fogg đã thắng cuộc. Ông đã hoàn thành trong tám mươi ngày cuộc du hành vòng quanh thế giới! Để làm được điều ấy, ông đã sử dụng tất cả các phương tiện vận tải, tàu thuỷ, tàu hoả, xe cộ, du thuyền, tàu buôn, xe trượt tuyết, voi. Nhà quý phái kì dị đã phát huy trong việc này những phẩm chất tuyệt diệu của ông là tính gan góc và tính chính xác. Nhưng sau đó thì sao? Ông đã được gì trong chuyến đi này? Từ

cuộc du hành ấy, ông đã mang về được cái gì?

Chẳng được gì cả, thật thế chăng? Chẳng được gì, phải, trừ một người đàn bà đẹp, và người đàn bà ấy, dù cho điều này có vẻ khó tin đến đâu, đã khiến ông trở thành con người sung sướng nhất trên đời!

Nhưng dù chỉ được như vậy thôi chẳng lẽ còn chưa đáng đi vòng quanh thế giới hay sao?

Table of Contents

LỜI GIỚI THIỆU

I – Phileas Fogg và Vạn Năng nhận nhau làm chủ và tớ như thế nào

II – Như thế nào mà Vạn Năng đinh ninh rằng cuối cùng đã tìm thấy lý tưởng của

III – Làm thế nào mà nổ ra một cuộc chuyện trò có thể rất tai hại cho Phileas Fogg

IV – Phileas Fogg đã làm anh hầu Vạn Năng của mình chết đứng như thế nào

V – Một chứng khoán mới đã xuất hiện trên quảng trường Luân Đôn như thế nào

VI – Viên thanh tra Fix biểu lộ một sự sốt ruột rất chính đáng như thế nào

VII – Thêm một lần nữa chứng tỏ sự vô dụng của những giấy hộ chiếu trong công

VIII – Vạn Năng có lẽ nói nhiều hơn sự cần thiết như thế nào

IX – Biển Đỏ và biển Ấn Độ tỏ ra thuận lợi cho những kế hoạch của Phileas Fogg như

X – Vạn Năng rất đỗi sung sướng chịu mất đôi giày để được thoát nạn như thế nào

XI – Trong trường hợp nào mà Phileas Fogg phải mua một con vật để cưỡi với giá đắt

XII – Phileas Fogg và các bạn mình mạo hiểm qua rừng Ấn Độ như thế nào và những

XIII – Vạn Năng một lần nữa chứng minh rằng số mệnh ủng hộ những người táo bạo

XIV – Phileas Fogg đi qua tất cả lưu vực kỳ lạ của sông Hằng mà không thèm ngắm

XV – Do đâu mà cái xắc bạc giấy còn nhẹ thêm vài ngàn livrơ nữa

XVI – Fix có vẻ chẳng biết gì cả về những chuyện người ta nói với ông như thế nào

XVII – Do đâu mà sinh chuyện này chuyện nọ trong chuyến đi từ Singapore đến Hồng

XVIII – Phileas Fogg, Vạn Năng, Fix, ai lo phận nấy chạy theo công việc của mình như

XIX – Vạn Năng quá quan tâm đến ông chủ của mình và hậu quả từ đó sinh ra như

XX – Fix bắt đầu giao du trực tiếp với Phileas Fogg như thế nào

XXI – Do đâu mà ông chủ tàu Tankadère suýt nữa mất toi món tiền thưởng hai trăm

XXII – Trong hoàn cảnh nào Vạn Năng thấy rõ ngay cả ở những điểm đối chân vẫn

XXIII – Cái mũi của Vạn Năng được kéo dài quá khổ như thế nào

XXIV – Cuộc vượt biển qua Thái Bình Dương mất bao nhiêu ngày

XXV – Cái nhìn thoáng qua về San Francisco trong một ngày mít tinh

XXVI – Chuyến đi trên đoàn tàu tốc hành tuyến đường sắt Thái Bình Dương diễn ra

XXVII – Vạn Năng theo học với tốc độ hai mươi dặm một giờ một giáo trình lịch sử

XXVIII – Vạn Năng không thể làm cho người ta nghe được tiếng nói của lẽ phải như

XXIX – Câu chuyện kể về các loại sự cố chỉ xảy ra trên những tuyến đường sắt của

XXX – Phileas Fogg chỉ làm bổn phận của mình thôi như thế nào

XXXI – Ông tranh tra Fix đã đứng rất nghiêm chỉnh về phía lợi ích của Phileas Fogg

XXXII – Phileas Fogg mở một cuộc chiến đấu trực diện chống lại số phận không may

XXXIII – Phileas Fogg có thể đương đầu với mọi hoàn cảnh như thế nào

XXXIV – Ai tạo cho Vạn Năng cơ hội đặt ra một trò chơi độc địa nhưng có lẽ mới lạ

XXXV – Vạn Năng không để ông chủ phải ra lệnh đến hai lần như thế nào

XXXVI – Phileas Fogg lại được cao giá trên thị trường như thế nào

XXXVII – Cuối cùng Phileas Fogg chẳng được gì trong chuyến đi vòng quanh thế giới