https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

KỸ THUẬT NUÔI

THỦY ĐẶC SẢN

NƯỚC NGỌT

Tập 2

https://thuviensach.vn

HỘI ĐỒNG CHỈ ĐẠO XUẤT BẢN

Chủ tịch Hội đồng

PGS.TS. PHẠM VĂN LINH

Phó Chủ tịch Hội đồng

PHẠM CHÍ THÀNH

Thành viên

TRẦN QUỐC DÂN

TS. NGUYỄN ĐỨC TÀI

TS. NGUYỄN AN TIÊM

NGUYỄN VŨ THANH HẢO

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

NGÔ TRỌNG LƯ - THÁI BÁ HỒ

KỸ THUẬT

NUÔI THỦY ĐẶC SẢN NƯỚC NGỌT

(Tập 2)

NHÀ XUẤT BẢN

NHÀ XUẤT BẢN

CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

NÔNG NGHIỆP

HÀ NỘI - 2016

3

https://thuviensach.vn

loài thủy sản quý hiếm ở nước ta đang có nguy cơ bị

tuyệt chủng nếu không có biện pháp nuôi và phát triển chúng như: cà cuống, cá chiên, cá anh vũ, cá rầm xanh, cá cóc Tam Đảo... Đồng thời cuốn sách cũng đề cập tới một số loài thủy đặc sản mới nhập nội đang có triển LỜI NHÀ XUẤT BẢN

vọng nuôi và phát triển ở nước ta như: cá song nước ngọt, cá tiểu bạc, cá sấu Cuba,... Cuốn sách giới thiệu chi tiết và có hình vẽ minh họa rõ ràng với từng đối Trong những năm qua, diện tích và sản lượng nuôi tượng và vấn đề cụ thể.

thủy sản trên cả nước liên tục tăng. Nhiều hộ dân thoát Mặc dù các tác giả và những người biên tập đã rất nghèo, ổn định cuộc sống và trở nên giàu có nhờ phát cố gắng nhưng không tránh khỏi còn thiếu sót. Chúng triển nuôi thủy sản hợp lý và áp dụng khoa học kỹ

tôi rất mong sẽ tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp của thuật. Sản phẩm thủy sản ngoài việc phục vụ nội địa bạn đọc để cuốn sách được hoàn thiện hơn trong những góp phần xóa giảm nghèo, tạo công ăn việc làm ổn định lần xuất bản sau.

cho người dân nông thôn, còn được xuất khẩu trên thị

Xin giới thiệu Tập 2 của cuốn sách với bạn đọc.

trường thế giới.

Nhằm cung cấp thêm tài liệu hữu ích cho bà con nông dân và cán bộ cơ sở tham khảo vận dụng trong Tháng 6 năm 2016

công tác nuôi thủy sản phù hợp với điều kiện tự nhiên, NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

xã hội của địa phương, góp phần tăng hiệu quả kinh tế, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Nhà xuất bản Nông nghiệp xuất bản cuốn sách Kỹ

thuật nuôi thủy đặc sản nước ngọt (gồm 2 tập).

Cuốn sách giới thiệu đặc điểm sinh học, kỹ thuật sản xuất giống, nuôi một số loài thủy đặc sản phổ biến như: cá mè, cá trôi, cá trắm, cá chép, cá rô phi, cá trê, cá quả, cá tra, tôm càng xanh, tôm càng nước ngọt, ốc nhồi, cua đồng,...; một số loài đang có thị trường lớn trong nước và nước ngoài như: cá rô phi đỏ dòng Gift, cá chình nước ngọt, cá tai tượng, cá lăng vàng...; một số

5

6

https://thuviensach.vn

loài thủy sản quý hiếm ở nước ta đang có nguy cơ bị

tuyệt chủng nếu không có biện pháp nuôi và phát triển chúng như: cà cuống, cá chiên, cá anh vũ, cá rầm xanh, cá cóc Tam Đảo... Đồng thời cuốn sách cũng đề cập tới một số loài thủy đặc sản mới nhập nội đang có triển LỜI NHÀ XUẤT BẢN

vọng nuôi và phát triển ở nước ta như: cá song nước ngọt, cá tiểu bạc, cá sấu Cuba,... Cuốn sách giới thiệu chi tiết và có hình vẽ minh họa rõ ràng với từng đối Trong những năm qua, diện tích và sản lượng nuôi tượng và vấn đề cụ thể.

thủy sản trên cả nước liên tục tăng. Nhiều hộ dân thoát Mặc dù các tác giả và những người biên tập đã rất nghèo, ổn định cuộc sống và trở nên giàu có nhờ phát cố gắng nhưng không tránh khỏi còn thiếu sót. Chúng triển nuôi thủy sản hợp lý và áp dụng khoa học kỹ

tôi rất mong sẽ tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp của thuật. Sản phẩm thủy sản ngoài việc phục vụ nội địa bạn đọc để cuốn sách được hoàn thiện hơn trong những góp phần xóa giảm nghèo, tạo công ăn việc làm ổn định lần xuất bản sau.

cho người dân nông thôn, còn được xuất khẩu trên thị

Xin giới thiệu Tập 2 của cuốn sách với bạn đọc.

trường thế giới.

Nhằm cung cấp thêm tài liệu hữu ích cho bà con nông dân và cán bộ cơ sở tham khảo vận dụng trong Tháng 6 năm 2016

công tác nuôi thủy sản phù hợp với điều kiện tự nhiên, NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

xã hội của địa phương, góp phần tăng hiệu quả kinh tế, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Nhà xuất bản Nông nghiệp xuất bản cuốn sách Kỹ

thuật nuôi thủy đặc sản nước ngọt (gồm 2 tập).

Cuốn sách giới thiệu đặc điểm sinh học, kỹ thuật sản xuất giống, nuôi một số loài thủy đặc sản phổ biến như: cá mè, cá trôi, cá trắm, cá chép, cá rô phi, cá trê, cá quả, cá tra, tôm càng xanh, tôm càng nước ngọt, ốc nhồi, cua đồng,...; một số loài đang có thị trường lớn trong nước và nước ngoài như: cá rô phi đỏ dòng Gift, cá chình nước ngọt, cá tai tượng, cá lăng vàng...; một số

5

6

https://thuviensach.vn

CÁ RÔ PHI LAI

(Đỏ, Gift)

Cá rô phi xanh O. Aureus

Các đối tượng nuôi này tuy có nhiều ưu điểm, nhưng nhược điểm lớn nhất là sinh sản quá I. NUÔI CÁ RÔ PHI ĐƠN TÍNH ĐỰC

nhanh, không khống chế được mật độ nuôi nên cỡ

Trước đây, nuôi cá rô phi chủ yếu là nuôi đơn cá thương phẩm nhỏ dần, trong khi nhu cầu thị

loài giống thuần như cá rô phi đen ( Oreochromis trường về chất lượng cá và quy cỡ cá thịt ngày mossambicus), cá rô phi vằn ( Oreochromis niloticus), càng cao.

cá rô phi xanh ( Oreochronus aureus) hoặc con lai Những năm gần đây, nhu cầu về thị trường xuất tự nhiên của chúng.

khẩu cá rô phi dạng chế biến (cỡ 500-600g/con trở lên) ngày càng lớn.

Giải pháp kỹ thuật quan trọng nhất là nuôi toàn cá rô phi đực, vì chúng có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn cá cái. Tuy nhiên, trên thực tế, do các nguyên nhân về trình độ kỹ thuật và quản lý, tỷ lệ

92-97% đực đã được coi là đạt yêu cầu, đôi khi chưa Cá rô phi đen O. Mossambicus

tới 85% vẫn phải chấp nhận.

Trong đàn cá giống rô phi, chọn riêng từng con đực để nuôi là phương pháp thủ công đơn giản, chỉ

thực hiện ở quy mô nhỏ hoặc thí nghiệm. Hiện nay có hai phương pháp khoa học chủ yếu để tạo ra đàn cá rô phi giống toàn đực (100% đực) hoặc có tỷ

Cá rô phi vằn O. Niloticus

lệ đực cao là:

7

8

https://thuviensach.vn

CÁ RÔ PHI LAI

(Đỏ, Gift)

Cá rô phi xanh O. Aureus

Các đối tượng nuôi này tuy có nhiều ưu điểm, nhưng nhược điểm lớn nhất là sinh sản quá I. NUÔI CÁ RÔ PHI ĐƠN TÍNH ĐỰC

nhanh, không khống chế được mật độ nuôi nên cỡ

Trước đây, nuôi cá rô phi chủ yếu là nuôi đơn cá thương phẩm nhỏ dần, trong khi nhu cầu thị

loài giống thuần như cá rô phi đen ( Oreochromis trường về chất lượng cá và quy cỡ cá thịt ngày mossambicus), cá rô phi vằn ( Oreochromis niloticus), càng cao.

cá rô phi xanh ( Oreochronus aureus) hoặc con lai Những năm gần đây, nhu cầu về thị trường xuất tự nhiên của chúng.

khẩu cá rô phi dạng chế biến (cỡ 500-600g/con trở lên) ngày càng lớn.

Giải pháp kỹ thuật quan trọng nhất là nuôi toàn cá rô phi đực, vì chúng có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn cá cái. Tuy nhiên, trên thực tế, do các nguyên nhân về trình độ kỹ thuật và quản lý, tỷ lệ

92-97% đực đã được coi là đạt yêu cầu, đôi khi chưa Cá rô phi đen O. Mossambicus

tới 85% vẫn phải chấp nhận.

Trong đàn cá giống rô phi, chọn riêng từng con đực để nuôi là phương pháp thủ công đơn giản, chỉ

thực hiện ở quy mô nhỏ hoặc thí nghiệm. Hiện nay có hai phương pháp khoa học chủ yếu để tạo ra đàn cá rô phi giống toàn đực (100% đực) hoặc có tỷ

Cá rô phi vằn O. Niloticus

lệ đực cao là:

7

8

https://thuviensach.vn

- Dùng thuốc chuyển đổi giới tính: Giống cá lai này có các tên gọi khác như: cá Ao-ni; Trộn kích dục tố gọi tắt là MT (hoócmôn 17 

cá Woguo; cá rô phi lai đơn tính đực, cá rô phi lai Methyltestosterone) vào bột thức ăn cho cá rô phi toàn đực, cá rô phi lai vằn-xanh:

mới nở ăn liên tục từ ngày thứ nhất đến ngày thứ 21, Oreochromis aurea (♂)  Oreochromis niloticus (♀) sẽ thu được đàn cá hương cỡ 1-1,5cm có tỷ lệ đực Trên thế giới, cá rô phi vằn ( O. niloticus) có nhiều 85-100%.

dòng khác nhau, hiện nay ở các nước châu Á, cá rô

- Thông qua công nghệ sinh học và nhập giống phi dòng Gift được coi là dòng có chất lượng tốt thuần chủng:

hơn cả.

Tuyển chọn các dòng (phẩm hệ) tốt nhất (đặc II. NUÔI CÁ RÔ PHI LAI VẰN - XANH

biệt là đối với cá rô phi O.niloticus) cho lai khác O.niloticus (♀)  O.aureus (♂) loài để thu được thế hệ con lai đời thứ nhất (F1).

Phương pháp này có hiệu quả cao hơn (tỷ lệ cá đực Năm 2002, giống cá lai này được nhập vào Việt Nam, 92-100%, sản xuất nhanh hơn và quy mô sản xuất hiện nay được nuôi ở nhiều địa phương.

lớn hơn...) so với phương pháp dùng kích dục tố

1. Giớ i thiệu giố ng c á rô p hi lai vằn - xanh đực nên được nhiều nước tiếp thu rất nhanh, đưa nuô i p hổ b iến ở Trung Quố c 1

vào áp dụng với quy mô lớn hơn.

Ở Đài Loan có thời gian lai cá O. mossambicus a) Tỷ lệ cá đực cao: thông thường 92-93%, cao nhất 98-100%. Tuy nhiên, thị trường cá giống có cái với O. niloticus đực, được giống cá lai F1 gọi là nơi không đạt tiêu chuẩn chất lượng này do mưu cá “Phúc thọ” nuôi lớn nhanh hơn bố mẹ của chúng cầu lợi nhuận là chính.

nhiều, nhưng tỷ lệ cá đực chỉ đạt 45%. Ở Trung Quốc b) Nuôi mau lớn: Ương từ cá hương 4-5 tháng hiện nay áp dụng chủ yếu phương pháp lai cá rô thành cá giống đưa vào nuôi trong ao nuôi cá thịt phi niloticus dòng Gift cái thuần chủng để lấy thế

4-5 tháng đạt 600g/con trở lên. Nếu nuôi từ cá hệ con lai đời thứ nhất (F1) nuôi thành cá thịt vì ____________

giống lai này có đầy đủ các tính trội hơn giống cá rô phi lai khác, hiệu quả kinh tế cao hơn do giống 1. Hiện nay, giống cá này đang được nuôi phổ biến ở

Trung Quốc thành công. Tác giả giới thiệu chi tiết để

cá dày mình phù hợp với yêu cầu xuất khẩu.

người nuôi tham khảo.

9

10

https://thuviensach.vn

- Dùng thuốc chuyển đổi giới tính: Giống cá lai này có các tên gọi khác như: cá Ao-ni; Trộn kích dục tố gọi tắt là MT (hoócmôn 17 

cá Woguo; cá rô phi lai đơn tính đực, cá rô phi lai Methyltestosterone) vào bột thức ăn cho cá rô phi toàn đực, cá rô phi lai vằn-xanh:

mới nở ăn liên tục từ ngày thứ nhất đến ngày thứ 21, Oreochromis aurea (♂)  Oreochromis niloticus (♀) sẽ thu được đàn cá hương cỡ 1-1,5cm có tỷ lệ đực Trên thế giới, cá rô phi vằn ( O. niloticus) có nhiều 85-100%.

dòng khác nhau, hiện nay ở các nước châu Á, cá rô

- Thông qua công nghệ sinh học và nhập giống phi dòng Gift được coi là dòng có chất lượng tốt thuần chủng:

hơn cả.

Tuyển chọn các dòng (phẩm hệ) tốt nhất (đặc II. NUÔI CÁ RÔ PHI LAI VẰN - XANH

biệt là đối với cá rô phi O.niloticus) cho lai khác O.niloticus (♀)  O.aureus (♂) loài để thu được thế hệ con lai đời thứ nhất (F1).

Phương pháp này có hiệu quả cao hơn (tỷ lệ cá đực Năm 2002, giống cá lai này được nhập vào Việt Nam, 92-100%, sản xuất nhanh hơn và quy mô sản xuất hiện nay được nuôi ở nhiều địa phương.

lớn hơn...) so với phương pháp dùng kích dục tố

1. Giớ i thiệu giố ng c á rô p hi lai vằn - xanh đực nên được nhiều nước tiếp thu rất nhanh, đưa nuô i p hổ b iến ở Trung Quố c 1

vào áp dụng với quy mô lớn hơn.

Ở Đài Loan có thời gian lai cá O. mossambicus a) Tỷ lệ cá đực cao: thông thường 92-93%, cao nhất 98-100%. Tuy nhiên, thị trường cá giống có cái với O. niloticus đực, được giống cá lai F1 gọi là nơi không đạt tiêu chuẩn chất lượng này do mưu cá “Phúc thọ” nuôi lớn nhanh hơn bố mẹ của chúng cầu lợi nhuận là chính.

nhiều, nhưng tỷ lệ cá đực chỉ đạt 45%. Ở Trung Quốc b) Nuôi mau lớn: Ương từ cá hương 4-5 tháng hiện nay áp dụng chủ yếu phương pháp lai cá rô thành cá giống đưa vào nuôi trong ao nuôi cá thịt phi niloticus dòng Gift cái thuần chủng để lấy thế

4-5 tháng đạt 600g/con trở lên. Nếu nuôi từ cá hệ con lai đời thứ nhất (F1) nuôi thành cá thịt vì ____________

giống lai này có đầy đủ các tính trội hơn giống cá rô phi lai khác, hiệu quả kinh tế cao hơn do giống 1. Hiện nay, giống cá này đang được nuôi phổ biến ở

Trung Quốc thành công. Tác giả giới thiệu chi tiết để

cá dày mình phù hợp với yêu cầu xuất khẩu.

người nuôi tham khảo.

9

10

https://thuviensach.vn

giống lưu đã qua 1 vụ đông thì cuối năm đạt 1kg/con h) Hình dáng đẹp: Đầu nhỏ, mình dày, màu xanh trở lên.

sáng, hơi giống cá tráp, thịt ngon, nạc, không xương c) Năng suất nuôi cao: Nuôi ở ao 1 vụ 4-5 tháng dăm, tỷ lệ thịt cao hơn cá giống rô phi khác 5-8%, đạt 5 tấn/ha; vùng phía nam Trung Quốc nuôi 1

rất phù hợp với yêu cầu chế biến xuất khẩu.

năm 2 vụ đạt 30 tấn/ha.

2. Ươ ng nuô i c á giố ng

d) Ăn tạp: Cá có thể ăn được nhiều loại thức ăn như thực vật phù du, động vật phù du, các loại Ao ương có mức nước sâu 1-1,5m, bón phân gây cám, bột ngũ cốc, bã đậu và cả thức ăn viên (thức ăn màu trước khi ương để tạo thức ăn tự nhiên khi hỗn hợp, thức ăn công nghiệp). Nguồn thức ăn dễ

mới thả cá con vào. Sau vài ngày cho ăn thức ăn giải quyết, giá thành nuôi thấp.

hỗn hợp là chính. Sử dụng thức ăn loại 35-40%

e) Tính thích ứng mạnh:

đạm. Cuối giai đoạn ương dùng thức ăn loại 25-

- Chịu được hàm lượng ôxy thấp (dưới 1mg/l 30% đạm.

vẫn sống bình thường).

Mật độ ương:

- Chịu được độ pH 5-10, thích hợp nhất là 7-8,5.

- Cỡ cá 1-1,5cm nuôi thành cỡ 2-3cm thả 150-225

- Sống ở nước ngọt là chính, qua thuần hóa con/m2.

nuôi được ở nước lợ, độ mặn dưới 8‰ vẫn sinh

- Cỡ cá 2-3cm nuôi thành cỡ 4-5cm thả 60-75

trưởng khá tốt.

con/m2.

- Sống được trong thời gian ngắn ở nhiệt độ thấp

- Cỡ cá 4-5cm nuôi thành cỡ 6-7cm thả 20-30

nhất là 4oC, cao nhất 42oC. Dưới 4oC cá bị chết con/m2.

cóng, dưới 10oC cá bỏ ăn và ngừng lớn. Tuy vậy, Tỷ lệ sống các giai đoạn ương đạt trên 90%.

nên tạo môi trường nuôi có nhiệt độ nước 18-35oC, Các tỉnh phía Nam Trung Quốc như: Quảng thích hợp nhất là 25-32oC.

Đông, Quảng Tây, Hải Nam, Phúc Kiến, v.v., f) Dễ đánh bắt: Ao giữ nguyên nước, đánh một đều có các trại sản xuất giống cá rô phi lai, công mẻ lưới có thể bắt được 80% trở lên số lượng cá suất 50-200 triệu con cá hương/năm; cỡ cá giống trong ao.

lai xuất bán là 1-1,5cm.

g) Sức chống bệnh tốt: Hiện chưa có các bệnh Do kết hợp sản xuất ở ao ngoài trời với ao bể

gây tác hại lớn với cá.

xây trong nhà có nước ấm nên các trại đều có cá 11

12

https://thuviensach.vn

giống lưu đã qua 1 vụ đông thì cuối năm đạt 1kg/con h) Hình dáng đẹp: Đầu nhỏ, mình dày, màu xanh trở lên.

sáng, hơi giống cá tráp, thịt ngon, nạc, không xương c) Năng suất nuôi cao: Nuôi ở ao 1 vụ 4-5 tháng dăm, tỷ lệ thịt cao hơn cá giống rô phi khác 5-8%, đạt 5 tấn/ha; vùng phía nam Trung Quốc nuôi 1

rất phù hợp với yêu cầu chế biến xuất khẩu.

năm 2 vụ đạt 30 tấn/ha.

2. Ươ ng nuô i c á giố ng

d) Ăn tạp: Cá có thể ăn được nhiều loại thức ăn như thực vật phù du, động vật phù du, các loại Ao ương có mức nước sâu 1-1,5m, bón phân gây cám, bột ngũ cốc, bã đậu và cả thức ăn viên (thức ăn màu trước khi ương để tạo thức ăn tự nhiên khi hỗn hợp, thức ăn công nghiệp). Nguồn thức ăn dễ

mới thả cá con vào. Sau vài ngày cho ăn thức ăn giải quyết, giá thành nuôi thấp.

hỗn hợp là chính. Sử dụng thức ăn loại 35-40%

e) Tính thích ứng mạnh:

đạm. Cuối giai đoạn ương dùng thức ăn loại 25-

- Chịu được hàm lượng ôxy thấp (dưới 1mg/l 30% đạm.

vẫn sống bình thường).

Mật độ ương:

- Chịu được độ pH 5-10, thích hợp nhất là 7-8,5.

- Cỡ cá 1-1,5cm nuôi thành cỡ 2-3cm thả 150-225

- Sống ở nước ngọt là chính, qua thuần hóa con/m2.

nuôi được ở nước lợ, độ mặn dưới 8‰ vẫn sinh

- Cỡ cá 2-3cm nuôi thành cỡ 4-5cm thả 60-75

trưởng khá tốt.

con/m2.

- Sống được trong thời gian ngắn ở nhiệt độ thấp

- Cỡ cá 4-5cm nuôi thành cỡ 6-7cm thả 20-30

nhất là 4oC, cao nhất 42oC. Dưới 4oC cá bị chết con/m2.

cóng, dưới 10oC cá bỏ ăn và ngừng lớn. Tuy vậy, Tỷ lệ sống các giai đoạn ương đạt trên 90%.

nên tạo môi trường nuôi có nhiệt độ nước 18-35oC, Các tỉnh phía Nam Trung Quốc như: Quảng thích hợp nhất là 25-32oC.

Đông, Quảng Tây, Hải Nam, Phúc Kiến, v.v., f) Dễ đánh bắt: Ao giữ nguyên nước, đánh một đều có các trại sản xuất giống cá rô phi lai, công mẻ lưới có thể bắt được 80% trở lên số lượng cá suất 50-200 triệu con cá hương/năm; cỡ cá giống trong ao.

lai xuất bán là 1-1,5cm.

g) Sức chống bệnh tốt: Hiện chưa có các bệnh Do kết hợp sản xuất ở ao ngoài trời với ao bể

gây tác hại lớn với cá.

xây trong nhà có nước ấm nên các trại đều có cá 11

12

https://thuviensach.vn

giống xuất bán quanh năm, nhiều nhất trong các Kích thước lồng nuôi: Cỡ lồng phổ biến: 4  4 =

tháng 4, 5, 6. Nhìn chung, từ đầu tháng 4 trở đi, 16m2, cao 2-3m. Cỡ lồng lớn nhất: 36m2.

khi nhiệt độ nước ao ương đã ổn định từ 18oC trở

Khi nhiệt độ nước ổn định 18oC thì căng lồng lên có thể mua cá hương về ương.

thả giống. Cỡ giống thả càng lớn càng tốt, thường dùng cỡ 25-50g/con.

3. Nuô i c á thịt tro ng ao đ ất

Mật độ nuôi 150-200 con/m2. Sử dụng thức ăn

- Ao nuôi có diện tích 2.000-10.000 m2. Các yêu viên loại 32% đạm, dạng viên nổi tốt hơn viên cầu kỹ thuật giống như ao nuôi bình thường. Ao chìm.

nuôi thâm canh cần trang bị máy sục khí.

Sau 4-5 tháng nuôi tiến hành thu hoạch cá. Cỡ

- Cỡ cá giống 3-7cm tùy theo kế hoạch sản xuất; cá thu hoạch 0,5-0,7kg/con; một số ít cá cỡ lớn 0,8-mật độ thả 3-4,5 con/m2.

0,9kg/con. Tỷ lệ sống trên 90%. Năng suất nuôi

- Thức ăn: Sử dụng thức ăn chuyên dùng cho cá đạt 60-80kg/m2 lồng.

rô phi thịt, dạng viên nổi tốt hơn dạng viên chìm.

phao

Năng suất nuôi trung bình đạt 15 tấn/ha/vụ nuôi 4-5 tháng; cỡ cá thu hoạch tương đối đồng đều từ

25 cm

0,5-0,7kg/con; tỷ lệ sống trên 90% (khi nuôi với loại thức ăn chất lượng cao), hệ số thức ăn 1,4-1,5.

1m

4. Nuô i c á thịt tro ng lồ ng lướ i khóa

Đây là hình thức nuôi rất phổ biến đối với cá rô phi. Vùng đồng bằng có thể nuôi ở lồng đặt trên sông, vùng trung du, miền núi nuôi trong lồng đặt ở hồ chứa. Các hồ chứa lớn hoặc nhỏ đều đặt lồng nuôi cá được với điều kiện mật độ lồng nuôi hợp lý để tránh gây ô nhiễm môi trường nuôi, thực hiện Lồng nuôi cá rô phi

nuôi sạch, nuôi bền vững.

(Theo Phan Nguyễn Diệp Lan, 2006)

13

14

https://thuviensach.vn

giống xuất bán quanh năm, nhiều nhất trong các Kích thước lồng nuôi: Cỡ lồng phổ biến: 4  4 =

tháng 4, 5, 6. Nhìn chung, từ đầu tháng 4 trở đi, 16m2, cao 2-3m. Cỡ lồng lớn nhất: 36m2.

khi nhiệt độ nước ao ương đã ổn định từ 18oC trở

Khi nhiệt độ nước ổn định 18oC thì căng lồng lên có thể mua cá hương về ương.

thả giống. Cỡ giống thả càng lớn càng tốt, thường dùng cỡ 25-50g/con.

3. Nuô i c á thịt tro ng ao đ ất

Mật độ nuôi 150-200 con/m2. Sử dụng thức ăn

- Ao nuôi có diện tích 2.000-10.000 m2. Các yêu viên loại 32% đạm, dạng viên nổi tốt hơn viên cầu kỹ thuật giống như ao nuôi bình thường. Ao chìm.

nuôi thâm canh cần trang bị máy sục khí.

Sau 4-5 tháng nuôi tiến hành thu hoạch cá. Cỡ

- Cỡ cá giống 3-7cm tùy theo kế hoạch sản xuất; cá thu hoạch 0,5-0,7kg/con; một số ít cá cỡ lớn 0,8-mật độ thả 3-4,5 con/m2.

0,9kg/con. Tỷ lệ sống trên 90%. Năng suất nuôi

- Thức ăn: Sử dụng thức ăn chuyên dùng cho cá đạt 60-80kg/m2 lồng.

rô phi thịt, dạng viên nổi tốt hơn dạng viên chìm.

phao

Năng suất nuôi trung bình đạt 15 tấn/ha/vụ nuôi 4-5 tháng; cỡ cá thu hoạch tương đối đồng đều từ

25 cm

0,5-0,7kg/con; tỷ lệ sống trên 90% (khi nuôi với loại thức ăn chất lượng cao), hệ số thức ăn 1,4-1,5.

1m

4. Nuô i c á thịt tro ng lồ ng lướ i khóa

Đây là hình thức nuôi rất phổ biến đối với cá rô phi. Vùng đồng bằng có thể nuôi ở lồng đặt trên sông, vùng trung du, miền núi nuôi trong lồng đặt ở hồ chứa. Các hồ chứa lớn hoặc nhỏ đều đặt lồng nuôi cá được với điều kiện mật độ lồng nuôi hợp lý để tránh gây ô nhiễm môi trường nuôi, thực hiện Lồng nuôi cá rô phi

nuôi sạch, nuôi bền vững.

(Theo Phan Nguyễn Diệp Lan, 2006)

13

14

https://thuviensach.vn

III. NUÔI CÁ RÔ PHI ĐỎ

2. Ươ ng nuô i c á giố ng

Tương tự ương nuôi cá rô phi lai vằn-xanh.

1. Đặc đ iểm sinh họ c

Đây là một giống cá rô phi đỏ lai đơn tính đực 3. Nuô i c á thịt tro ng ao đ ất

(gọi tắt là cá rô phi đỏ); Đài Loan và một số nơi Về cơ bản, phương pháp nuôi giống như nuôi khác ở Trung Quốc còn gọi là “cá từ điều hồng”.

cá lai vằn-xanh, điểm khác lớn nhất là phải nuôi Chúng là con lai đời F1 của hai dòng cá rô phi bằng thức ăn chất lượng cao hơn (28-32% đạm) và niloticus khác nhau. Các dòng này được chọn lọc trong thức ăn phải có chất tạo màu để cá nuôi có (tạo giống) qua công nghệ sinh học. Ngoài các đặc màu sắc đẹp. Ở Trung Quốc đã quen dùng thức ăn điểm cơ bản giống như cá rô phi lai vằn - xanh, cá chuyên sản xuất cho cá rô phi đỏ nên giá thành rô phi đỏ còn có một số đặc điểm trội hơn như sau: nuôi và giá cá thịt cao hơn cá rô phi lai vằn-xanh

- Chịu được ngưỡng ôxy thấp tới 0,45mg/l.

một chút. Nhược điểm của cá này là mình mỏng

- Chịu được độ pH: 5-9, thích hợp nhất ở 6,8-8,3.

nên ít sử dụng để chế biến xuất khẩu. Sản lượng

- Chịu được trong thời gian ngắn nhiệt độ thấp nuôi không nhiều như cá rô phi vằn-xanh.

nhất 7oC và cao nhất 40oC; nhiệt độ bình thường 4. Nuô i tro ng lồ ng

18-35oC, thích hợp nhất ở 25-32oC.

- Nuôi ở nước ngọt là chính, nhưng nếu được Về cơ bản, cách làm lồng và nuôi giống như nuôi thuần hoá tăng dần độ mặn khi ương giống thì có cá rô phi vằn-xanh.

thể nuôi ở nước biển có độ mặn khoảng 31‰, chất lượng cá thịt ngon hơn, thành bụng bên trong không có màu đen.

- Tốc độ lớn khá nhanh: nuôi năm đầu cá đạt 0,5-0,6kg/con, năm thứ hai 0,9-1kg/con. Chất lượng thịt ngon hơn cá rô phi lai vằn-xanh. Trong chu kỳ nuôi, tốc độ tăng trọng 3,2-4g/ngày.

- Tuy nhiên, cá rô phi đó có sức sinh sản và sức Lồng lưới nuôi cá rô phi (đơn giản) sống kém hơn các giống rô phi đã chọn.

(Theo Phan Nguyễn Diệp Lan, 2002)

15

16

https://thuviensach.vn

III. NUÔI CÁ RÔ PHI ĐỎ

2. Ươ ng nuô i c á giố ng

Tương tự ương nuôi cá rô phi lai vằn-xanh.

1. Đặc đ iểm sinh họ c

Đây là một giống cá rô phi đỏ lai đơn tính đực 3. Nuô i c á thịt tro ng ao đ ất

(gọi tắt là cá rô phi đỏ); Đài Loan và một số nơi Về cơ bản, phương pháp nuôi giống như nuôi khác ở Trung Quốc còn gọi là “cá từ điều hồng”.

cá lai vằn-xanh, điểm khác lớn nhất là phải nuôi Chúng là con lai đời F1 của hai dòng cá rô phi bằng thức ăn chất lượng cao hơn (28-32% đạm) và niloticus khác nhau. Các dòng này được chọn lọc trong thức ăn phải có chất tạo màu để cá nuôi có (tạo giống) qua công nghệ sinh học. Ngoài các đặc màu sắc đẹp. Ở Trung Quốc đã quen dùng thức ăn điểm cơ bản giống như cá rô phi lai vằn - xanh, cá chuyên sản xuất cho cá rô phi đỏ nên giá thành rô phi đỏ còn có một số đặc điểm trội hơn như sau: nuôi và giá cá thịt cao hơn cá rô phi lai vằn-xanh

- Chịu được ngưỡng ôxy thấp tới 0,45mg/l.

một chút. Nhược điểm của cá này là mình mỏng

- Chịu được độ pH: 5-9, thích hợp nhất ở 6,8-8,3.

nên ít sử dụng để chế biến xuất khẩu. Sản lượng

- Chịu được trong thời gian ngắn nhiệt độ thấp nuôi không nhiều như cá rô phi vằn-xanh.

nhất 7oC và cao nhất 40oC; nhiệt độ bình thường 4. Nuô i tro ng lồ ng

18-35oC, thích hợp nhất ở 25-32oC.

- Nuôi ở nước ngọt là chính, nhưng nếu được Về cơ bản, cách làm lồng và nuôi giống như nuôi thuần hoá tăng dần độ mặn khi ương giống thì có cá rô phi vằn-xanh.

thể nuôi ở nước biển có độ mặn khoảng 31‰, chất lượng cá thịt ngon hơn, thành bụng bên trong không có màu đen.

- Tốc độ lớn khá nhanh: nuôi năm đầu cá đạt 0,5-0,6kg/con, năm thứ hai 0,9-1kg/con. Chất lượng thịt ngon hơn cá rô phi lai vằn-xanh. Trong chu kỳ nuôi, tốc độ tăng trọng 3,2-4g/ngày.

- Tuy nhiên, cá rô phi đó có sức sinh sản và sức Lồng lưới nuôi cá rô phi (đơn giản) sống kém hơn các giống rô phi đã chọn.

(Theo Phan Nguyễn Diệp Lan, 2002)

15

16

https://thuviensach.vn

IV. NUÔI CÁ RÔ PHI VẰN DÒNG GIFT

b) Thức ăn

Dòng Gift (Genetically improved Farmed Tilapin) Cá rô phi dòng Gift ăn tạp, có thể ăn được các là dòng cá rô phi vằn Oreochromis niloticus chọn loại mùn bã hữu cơ, bèo, động vật phù du, giun giống của dự án Nâng cao chất lượng di truyền cá đất, ấu trùng côn trùng, có khả năng tiêu hoá cả

rô phi nuôi ở Philíppin. Qua quá trình chọn lọc, dự

phân hữu cơ. Khi nuôi, cho cá ăn thức ăn có hàm án này đã sử dụng 8 dòng cá có nguồn gốc từ sông lượng đạm 20-30%.

Nil. Giống Gift cho ưu điểm nổi bật như tăng 50%

c) Sinh trưởng

về tỷ lệ sống và tăng trưởng nhanh so với các Tốc độ lớn của cá tuỳ thuộc vào mật độ nuôi, giống khác.

môi trường nước, thức ăn và kỹ thuật chăm sóc.

Cá rô phi dòng Gift được nhập vào Viện Nghiên Khi nuôi thâm canh, cá lớn nhanh hơn nuôi bán cứu nuôi trồng thủy sản I (Bắc Ninh) từ năm 1994

thâm canh hay nuôi ghép. Tốc độ lớn nhanh vào và được nuôi rộng rãi ở các địa phương nước ta.

các tháng 3, 4, 5.

1. Đặc đ iểm sinh họ c

2. Kỹ thuật nuôi

a) Yêu cầu về môi trường nước

a) Nuôi bán thâm canh trong ao

Cá rô phi dòng Gift là loài cá nước ngọt nhưng Diện tích ao 500-2000m2.

có thể sống được ở môi trường nước lợ, nước mặn Mật độ thả 2-3 con/m2, cỡ giống thả 15-20g/con.

có độ muối 32‰, thích hợp ở 25‰. Khả năng chịu Thức ăn: Bón phân cho ao, gây màu nước ao để

nhiệt trong khoảng 14-40oC. Nhiệt độ thích hợp tạo thức ăn tự nhiên, đồng thời bổ sung thêm thức nhất cho cá phát triển là 25-30oC, dưới 11oC cá có ăn có hàm lượng protein 18-20% cho cá. Thành thể chết rét.

phần nguyên liệu phối chế gồm: cám gạo 40%, bột Cá có khả năng chịu được ở vùng nước có hàm ngô 17%, khô lạc 15%, premix 1%. Hỗn hợp trên lượng ôxy thấp tới 1mg/l, ở hàm lượng ôxy gây cần nấu chín, ngày cho ăn 2-3 lần, liều lượng bằng chết cá là 0,3-0,1mg/l, ở hàm lượng ôxy 2-5mg/l cá 2-3% trọng lượng cá trong ao. Nên cho thức ăn vào phát triển tốt, độ pH giới hạn là 5-11, thích hợp là sàn hoặc khay cố định để dễ kiểm tra, theo dõi.

6,5-7,5, khả năng chịu amoniac (NH ) tới 2,4mg/l.

3

Nuôi quy mô lớn thì xúc rải thức ăn khắp ao.

17

18

https://thuviensach.vn

IV. NUÔI CÁ RÔ PHI VẰN DÒNG GIFT

b) Thức ăn

Dòng Gift (Genetically improved Farmed Tilapin) Cá rô phi dòng Gift ăn tạp, có thể ăn được các là dòng cá rô phi vằn Oreochromis niloticus chọn loại mùn bã hữu cơ, bèo, động vật phù du, giun giống của dự án Nâng cao chất lượng di truyền cá đất, ấu trùng côn trùng, có khả năng tiêu hoá cả

rô phi nuôi ở Philíppin. Qua quá trình chọn lọc, dự

phân hữu cơ. Khi nuôi, cho cá ăn thức ăn có hàm án này đã sử dụng 8 dòng cá có nguồn gốc từ sông lượng đạm 20-30%.

Nil. Giống Gift cho ưu điểm nổi bật như tăng 50%

c) Sinh trưởng

về tỷ lệ sống và tăng trưởng nhanh so với các Tốc độ lớn của cá tuỳ thuộc vào mật độ nuôi, giống khác.

môi trường nước, thức ăn và kỹ thuật chăm sóc.

Cá rô phi dòng Gift được nhập vào Viện Nghiên Khi nuôi thâm canh, cá lớn nhanh hơn nuôi bán cứu nuôi trồng thủy sản I (Bắc Ninh) từ năm 1994

thâm canh hay nuôi ghép. Tốc độ lớn nhanh vào và được nuôi rộng rãi ở các địa phương nước ta.

các tháng 3, 4, 5.

1. Đặc đ iểm sinh họ c

2. Kỹ thuật nuôi

a) Yêu cầu về môi trường nước

a) Nuôi bán thâm canh trong ao

Cá rô phi dòng Gift là loài cá nước ngọt nhưng Diện tích ao 500-2000m2.

có thể sống được ở môi trường nước lợ, nước mặn Mật độ thả 2-3 con/m2, cỡ giống thả 15-20g/con.

có độ muối 32‰, thích hợp ở 25‰. Khả năng chịu Thức ăn: Bón phân cho ao, gây màu nước ao để

nhiệt trong khoảng 14-40oC. Nhiệt độ thích hợp tạo thức ăn tự nhiên, đồng thời bổ sung thêm thức nhất cho cá phát triển là 25-30oC, dưới 11oC cá có ăn có hàm lượng protein 18-20% cho cá. Thành thể chết rét.

phần nguyên liệu phối chế gồm: cám gạo 40%, bột Cá có khả năng chịu được ở vùng nước có hàm ngô 17%, khô lạc 15%, premix 1%. Hỗn hợp trên lượng ôxy thấp tới 1mg/l, ở hàm lượng ôxy gây cần nấu chín, ngày cho ăn 2-3 lần, liều lượng bằng chết cá là 0,3-0,1mg/l, ở hàm lượng ôxy 2-5mg/l cá 2-3% trọng lượng cá trong ao. Nên cho thức ăn vào phát triển tốt, độ pH giới hạn là 5-11, thích hợp là sàn hoặc khay cố định để dễ kiểm tra, theo dõi.

6,5-7,5, khả năng chịu amoniac (NH ) tới 2,4mg/l.

3

Nuôi quy mô lớn thì xúc rải thức ăn khắp ao.

17

18

https://thuviensach.vn

b) Nuôi thâm canh trong ao

¸nh s¸ng

Diện tích ao 1.500-3.000m2, mức nước sâu 1,5-2,5m, độ pH 6,5-7,5. Ao phải có nguồn cung cấp nước chủ động và được cải tạo kỹ theo quy trình.

Thøc ¨n tinh, ph©n bãn

Mật độ nuôi 6-8 con/m2, cỡ giống thả 30-50g/con.

Thức ăn: Dùng cám Proconco, Higro, AF, Cargill...

T¶o

hoặc thức ăn tự phối chế có hàm lượng đạm 18-35%.

vµ

Thùc vËt lín vµ

đéng vËt phï du

®éng vËt nhá

Thức ăn phải bảo đảm nổi trên mặt nước ít nhất 2 giờ.

Bïn ®¸y víi sinh vËt ®¸y,

vi khuÈn, chÊt vÈn

Cỡ cá 10-15g cho ăn lượng thức ăn bằng 5%

trọng lượng cá trong ao/ngày.

Cho cá ăn

Cỡ cá 50-300g cho ăn lượng thức ăn bằng 3%

Cách bón phân: Có thể dùng phân chuồng ủ kỹ

trọng lượng cá trong ao/ngày.

với 2-3% vôi CaO, bón 25-30kg/100m2/tuần. Bón Hàng ngày kiểm tra sàn ăn để điều chỉnh lượng thức ăn.

phân vô cơ với tỷ lệ đạm/lân là: 4/1, bón với liều Dùng máy sục khí từ tháng nuôi thứ hai. Mỗi lượng 0,2kg/100m2, tuần bón 2 lần, phải hoà tan ngày sục 6-8 giờ; thời gian từ 23 giờ tối đến 5-6

trong nước và té đều trên mặt ao vào lúc mát trời.

giờ sáng hôm sau.

Nếu không có phân chuồng, có thể dùng phân Thay nước khi ao quá bẩn. Mỗi lần thay 1/3-2/3

xanh (cây muồng, điền thanh, lá lạc...) liều lượng lượng nước trong ao. Tháng thứ nhất không thay bón 20-25kg/100m2/tuần như sau: bó cây xanh nước, tháng thứ 2 thay 1 lần, tháng thứ 3 thay 2

thành bó nhỏ 5-10kg, ngâm chìm trong nước, sau lần, tháng thứ 4 đến tháng thứ 6 mỗi tuần thay 3-5 ngày đảo lại 1 lần; khi thấy lá phân huỷ hết nước 1 lần.

vớt thân cây lên bờ, phải đốt cho sạch.

Thu hoạch: Sau 5-6 tháng nuôi, cá đạt 400-Sau thời gian nuôi 4-6 tháng, tỷ lệ sống của cá 600g/con thì thu hoạch, giữ lại cá nhỏ để nuôi tiếp đạt 85-90%, năng suất 6-8 tấn/ha.

(không thả bù).

19

20

https://thuviensach.vn

b) Nuôi thâm canh trong ao

¸nh s¸ng

Diện tích ao 1.500-3.000m2, mức nước sâu 1,5-2,5m, độ pH 6,5-7,5. Ao phải có nguồn cung cấp nước chủ động và được cải tạo kỹ theo quy trình.

Thøc ¨n tinh, ph©n bãn

Mật độ nuôi 6-8 con/m2, cỡ giống thả 30-50g/con.

Thức ăn: Dùng cám Proconco, Higro, AF, Cargill...

T¶o

hoặc thức ăn tự phối chế có hàm lượng đạm 18-35%.

vµ

Thùc vËt lín vµ

đéng vËt phï du

®éng vËt nhá

Thức ăn phải bảo đảm nổi trên mặt nước ít nhất 2 giờ.

Bïn ®¸y víi sinh vËt ®¸y,

vi khuÈn, chÊt vÈn

Cỡ cá 10-15g cho ăn lượng thức ăn bằng 5%

trọng lượng cá trong ao/ngày.

Cho cá ăn

Cỡ cá 50-300g cho ăn lượng thức ăn bằng 3%

Cách bón phân: Có thể dùng phân chuồng ủ kỹ

trọng lượng cá trong ao/ngày.

với 2-3% vôi CaO, bón 25-30kg/100m2/tuần. Bón Hàng ngày kiểm tra sàn ăn để điều chỉnh lượng thức ăn.

phân vô cơ với tỷ lệ đạm/lân là: 4/1, bón với liều Dùng máy sục khí từ tháng nuôi thứ hai. Mỗi lượng 0,2kg/100m2, tuần bón 2 lần, phải hoà tan ngày sục 6-8 giờ; thời gian từ 23 giờ tối đến 5-6

trong nước và té đều trên mặt ao vào lúc mát trời.

giờ sáng hôm sau.

Nếu không có phân chuồng, có thể dùng phân Thay nước khi ao quá bẩn. Mỗi lần thay 1/3-2/3

xanh (cây muồng, điền thanh, lá lạc...) liều lượng lượng nước trong ao. Tháng thứ nhất không thay bón 20-25kg/100m2/tuần như sau: bó cây xanh nước, tháng thứ 2 thay 1 lần, tháng thứ 3 thay 2

thành bó nhỏ 5-10kg, ngâm chìm trong nước, sau lần, tháng thứ 4 đến tháng thứ 6 mỗi tuần thay 3-5 ngày đảo lại 1 lần; khi thấy lá phân huỷ hết nước 1 lần.

vớt thân cây lên bờ, phải đốt cho sạch.

Thu hoạch: Sau 5-6 tháng nuôi, cá đạt 400-Sau thời gian nuôi 4-6 tháng, tỷ lệ sống của cá 600g/con thì thu hoạch, giữ lại cá nhỏ để nuôi tiếp đạt 85-90%, năng suất 6-8 tấn/ha.

(không thả bù).

19

20

https://thuviensach.vn

Đối với cá làm nguyên liệu chế biến xuất khẩu, (mùa đông) đạt 600g/con, tỷ lệ sống 90%, năng trước khi xuất bán nên đưa cá lên nuôi ở bể nước suất 4,3 - 5,4 tấn/lồng.

chảy 2 - 4 ngày nhằm loại bỏ mùi hôi để nâng cao d) Nuôi cá rô phi ở Việt Nam

chất lượng cá.

Năm 1994, Đại học Cần Thơ, Đại học Nông nghiệp c) Nuôi cá rô phi ở Đài Loan

Thành phố Hồ Chí Minh nhập giống cá rô phi đỏ

- Nuôi kết hợp giữa cá, lợn và vịt: 1 ha nuôi cá từ Thái Lan, đến nay đã sản xuất được giống kết hợp với 100-300 con lợn và 500-1.500 con vịt.

và nuôi phổ biến ở nhiều tỉnh như: An Giang, Nuôi cá rô phi đen, mật độ 1-2 con/m2, bổ sung Đồng Tháp, Tiền Giang, Đồng Nai, Vĩnh Long...

600 con cá mè trắng, 600 cá mè hoa, 300 con cá Nuôi cá rô phi ở bè tại Đồng Tháp: cỡ bè 6  6  3m, mật độ 100-150 con/m3, cho ăn bằng thức ăn công trắm cỏ, 100 con cá chép và một ít cá quả. Thức ăn nghiệp, hệ số thức ăn là 2-2,2. Năng suất 5-8 tấn/bè, chủ yếu là bón thêm phân gà, phân hoá học, cho nuôi 8-10 tháng, đạt 0,5-1kg/con. Năm 2001, ăn bánh khô dầu, cám, lúa đại mạch. Thời gian Đồng Tháp xuất 100 tấn cá philê rô phi đỏ sang nuôi 6 tháng sẽ thu hoạch, năng suất cá rô phi đạt Ixaren và Mỹ. Viện Nghiên cứu nuôi trồng Thuỷ

5,4-6,7 tấn/ha, cá khác 2 tấn/ha.

sản I cũng đã nhập cá rô phi dòng Gift, rô phi

- Nuôi cá rô phi đơn tính đực ( O.niloticus dòng Thái... và nuôi có kết quả.

và O.aureus) hay cá rô phi lai ( O.niloticus và O.mossambicus) với cá chép, cá mè: mật độ 3-4

con/m2. Năng suất hàng năm đạt 13,5-18 tấn/ha.

CÁ CHÌNH NƯỚC NGỌT

Nuôi 2 vụ trong năm đạt 27-45 tấn/ha.

(Anguilla japonica Temminck

- Nuôi cá rô phi đỏ: mật độ 100 con/m2, thu et Schlegel, 1846)

hoạch 2 vụ/100m2, đạt 12 tấn/năm.

- Nuôi cá rô phi lồng: lồng nuôi ở hồ chứa nước, Tên gọi khác: Cá thiết lình

cỡ lồng 7  7  2,5m, mức nước sâu hơn 2m, kích Ở nước ta thường gặp:

thước mắt lưới 1cm. Mật độ nuôi 25-50 con/m2.

1. Cá chình mun còn gọi là cá chình nhốt, chình Cho ăn tự động bằng thức ăn viên 3 lần/ngày.

trê ( Anguilla bicolor pacifica). Phân bố từ Thừa Thời gian nuôi 4-5 tháng (mùa hè) và 5-6 tháng Thiên Huế đến Bình Định.

21

22

https://thuviensach.vn

Đối với cá làm nguyên liệu chế biến xuất khẩu, (mùa đông) đạt 600g/con, tỷ lệ sống 90%, năng trước khi xuất bán nên đưa cá lên nuôi ở bể nước suất 4,3 - 5,4 tấn/lồng.

chảy 2 - 4 ngày nhằm loại bỏ mùi hôi để nâng cao d) Nuôi cá rô phi ở Việt Nam

chất lượng cá.

Năm 1994, Đại học Cần Thơ, Đại học Nông nghiệp c) Nuôi cá rô phi ở Đài Loan

Thành phố Hồ Chí Minh nhập giống cá rô phi đỏ

- Nuôi kết hợp giữa cá, lợn và vịt: 1 ha nuôi cá từ Thái Lan, đến nay đã sản xuất được giống kết hợp với 100-300 con lợn và 500-1.500 con vịt.

và nuôi phổ biến ở nhiều tỉnh như: An Giang, Nuôi cá rô phi đen, mật độ 1-2 con/m2, bổ sung Đồng Tháp, Tiền Giang, Đồng Nai, Vĩnh Long...

600 con cá mè trắng, 600 cá mè hoa, 300 con cá Nuôi cá rô phi ở bè tại Đồng Tháp: cỡ bè 6  6  3m, mật độ 100-150 con/m3, cho ăn bằng thức ăn công trắm cỏ, 100 con cá chép và một ít cá quả. Thức ăn nghiệp, hệ số thức ăn là 2-2,2. Năng suất 5-8 tấn/bè, chủ yếu là bón thêm phân gà, phân hoá học, cho nuôi 8-10 tháng, đạt 0,5-1kg/con. Năm 2001, ăn bánh khô dầu, cám, lúa đại mạch. Thời gian Đồng Tháp xuất 100 tấn cá philê rô phi đỏ sang nuôi 6 tháng sẽ thu hoạch, năng suất cá rô phi đạt Ixaren và Mỹ. Viện Nghiên cứu nuôi trồng Thuỷ

5,4-6,7 tấn/ha, cá khác 2 tấn/ha.

sản I cũng đã nhập cá rô phi dòng Gift, rô phi

- Nuôi cá rô phi đơn tính đực ( O.niloticus dòng Thái... và nuôi có kết quả.

và O.aureus) hay cá rô phi lai ( O.niloticus và O.mossambicus) với cá chép, cá mè: mật độ 3-4

con/m2. Năng suất hàng năm đạt 13,5-18 tấn/ha.

CÁ CHÌNH NƯỚC NGỌT

Nuôi 2 vụ trong năm đạt 27-45 tấn/ha.

(Anguilla japonica Temminck

- Nuôi cá rô phi đỏ: mật độ 100 con/m2, thu et Schlegel, 1846)

hoạch 2 vụ/100m2, đạt 12 tấn/năm.

- Nuôi cá rô phi lồng: lồng nuôi ở hồ chứa nước, Tên gọi khác: Cá thiết lình

cỡ lồng 7  7  2,5m, mức nước sâu hơn 2m, kích Ở nước ta thường gặp:

thước mắt lưới 1cm. Mật độ nuôi 25-50 con/m2.

1. Cá chình mun còn gọi là cá chình nhốt, chình Cho ăn tự động bằng thức ăn viên 3 lần/ngày.

trê ( Anguilla bicolor pacifica). Phân bố từ Thừa Thời gian nuôi 4-5 tháng (mùa hè) và 5-6 tháng Thiên Huế đến Bình Định.

21

22

https://thuviensach.vn

2. Cá chình hoa còn gọi là chình bông, chình trầu ( Anguilla marmorata) chiếm sản lượng lớn.

Phân bố ở sông Bồ, sông Hương, đầm Cầu Hai (Thừa Thiên Huế), sông Trà Khúc (Quảng Ngãi), sông Ngàn Phố (Hà Tĩnh), hồ Đắc Uy (Kon Tum),

đầm Châu Trúc (Bình Định). Có con dài khoảng 1m, nặng 7-12kg.

Cá chình Nhật Bản

3. Cá chình nhọn ( Anguilla borneensis). Điều Mắt cá chình có màng bảo vệ, có thể quan sát tra cho thấy đang có ở Bình Định, Thừa Thiên bốn phía (phải, trái, trước, sau), phân biệt được Huế, Quảng Ngãi.

màu sắc, cảm nhận ánh sáng ban đêm, phân biệt 4. Cá chình Nhật Bản ( Anguilla japonica): Tại được vật thể.

Việt Nam phát hiện thấy ở sông Hồng, Thanh Trì Khứu giác phát triển, vị giác rất nhạy cảm, cá (Hà Nội) năm 1935, từ đó đến nay chưa gặp, cỡ dài bị mù vẫn có thể đánh hơi tìm đến chỗ có mồi ăn.

Cá chình là loài cá di cư sông - biển, giống như di 1m, nặng 4-5kg. Trên thế giới loài này có ở Trung cư của cá mòi.

Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc.

I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

Cá chình có thân thon dài, nửa thân trước hình ống, nửa thân sau dẹt, lưng màu nâu đen, bụng trắng, đầu nhọn và dài, mõm bằng và ngắn, hàm dưới dài hơn hàm trên, có lớp da mỡ bọc ngoài. Da nhiều nhớt, có tác dụng hô hấp.

Vây lưng, vây hậu môn rất dài và nối liền với Cá chình

vây đuôi, vây ngực tròn ngắn, không có vây bụng.

Thịt cá chình chứa nhiều hàm lượng EPA và Cá mòi

DHA cao.

Đường di cư của cá chình

23

24

https://thuviensach.vn

2. Cá chình hoa còn gọi là chình bông, chình trầu ( Anguilla marmorata) chiếm sản lượng lớn.

Phân bố ở sông Bồ, sông Hương, đầm Cầu Hai (Thừa Thiên Huế), sông Trà Khúc (Quảng Ngãi), sông Ngàn Phố (Hà Tĩnh), hồ Đắc Uy (Kon Tum),

đầm Châu Trúc (Bình Định). Có con dài khoảng 1m, nặng 7-12kg.

Cá chình Nhật Bản

3. Cá chình nhọn ( Anguilla borneensis). Điều Mắt cá chình có màng bảo vệ, có thể quan sát tra cho thấy đang có ở Bình Định, Thừa Thiên bốn phía (phải, trái, trước, sau), phân biệt được Huế, Quảng Ngãi.

màu sắc, cảm nhận ánh sáng ban đêm, phân biệt 4. Cá chình Nhật Bản ( Anguilla japonica): Tại được vật thể.

Việt Nam phát hiện thấy ở sông Hồng, Thanh Trì Khứu giác phát triển, vị giác rất nhạy cảm, cá (Hà Nội) năm 1935, từ đó đến nay chưa gặp, cỡ dài bị mù vẫn có thể đánh hơi tìm đến chỗ có mồi ăn.

Cá chình là loài cá di cư sông - biển, giống như di 1m, nặng 4-5kg. Trên thế giới loài này có ở Trung cư của cá mòi.

Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc.

I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

Cá chình có thân thon dài, nửa thân trước hình ống, nửa thân sau dẹt, lưng màu nâu đen, bụng trắng, đầu nhọn và dài, mõm bằng và ngắn, hàm dưới dài hơn hàm trên, có lớp da mỡ bọc ngoài. Da nhiều nhớt, có tác dụng hô hấp.

Vây lưng, vây hậu môn rất dài và nối liền với Cá chình

vây đuôi, vây ngực tròn ngắn, không có vây bụng.

Thịt cá chình chứa nhiều hàm lượng EPA và Cá mòi

DHA cao.

Đường di cư của cá chình

23

24

https://thuviensach.vn

Hàng năm, vào mùa thu (tháng 8-9), cá trưởng Cá sinh trưởng trong nước ngọt, khi đạt tuổi thành tập trung thành đàn di cư từ sông ra biển thành thục (4-5 tuổi đối với cá cái và 3-4 tuổi đối đẻ trứng. Khu vực đẻ trứng nằm trong phạm vi với cá đực) lại di cư ra cửa biển để thực hiện sinh 20-28 độ bắc, 120-145 độ đông. Nhiệt độ nước mùa sản. Do quá trình di cư đường dài tốn năng lượng sinh sản 16-17oC, độ mặn 35‰, độ sâu 400-500m.

và chuyển hoá tuyến sinh dục nên khi đẻ xong Một con cá cái có thể đẻ 7-13 triệu trứng. Cá chình chúng kiệt sức và chết.

trong vòng đời chỉ sinh sản 1 lần, đẻ xong không Cá chình nói chung sợ ánh sáng, ban ngày tìm bao lâu thì chết. Trứng cá trôi nổi trong nước, sau chỗ tối ẩn nấp, ban đêm đi kiếm ăn. Cá thuộc khoảng 10 ngày thì nở.

nhóm cá nước ấm. Nhiệt độ sinh trưởng thích hợp Cá bột mới nở, chiều dài thân 6mm, có xu hướng 20-30oC, giới hạn cao nhất là 30oC, cá ngừng ăn bơi dần lên tầng nước trên. Chỉ phát hiện thấy khi khi nhiệt độ nước xuống tới 10oC; cá chìm xuống cá đạt cỡ 7-15mm có nhiều ở độ sâu 100-300m, lớn đáy và sống lờ đờ khi nhiệt độ ở 3-7oC và chết rét ở

một chút nữa chúng bơi lên cách mặt nước 30m.

nhiệt độ 1-2oC.

Thời gian ở độ sâu 30m cá có xu hướng chuyển dịch Cá chình khỏe, có thể sống trên cạn thời gian thẳng đứng, ban đêm lên gần mặt nước, ban ngày lâu nếu da cá ẩm và còn nhớt. Hô hấp của cá 3/5

xuống sâu hơn.

dựa vào da và 2/5 dựa vào mang. Khi nhiệt độ

Cùng với quá trình di chuyển lên mặt nước, dưới 15oC, cá hô hấp hoàn toàn bằng da.

chúng bị các dòng hải lưu đưa dần vào gần bờ, lúc Cá chình ăn thức ăn là động vật. Thức ăn tự

này cá con có dạng hình lá liễu gọi là “cá lá liễu”, nhiên gồm cá con, tôm con, cua, giun, côn trùng sau đó chúng di chuyển ngược tiếp vào các bãi triều gần cửa sông sinh sống. Chúng biến thái dần thuỷ sinh, động vật giáp xác, động vật đáy. Tuy đến khi gần 1 tháng tuổi, lúc này gọi là “cá giống nhiên, trong ruột cá vẫn thấy có một ít thực vật trắng”, “bạch miêu”. Cá giống trắng sống ở tầng thuỷ sinh và rong, tảo. Cá ăn mạnh ở nhiệt độ

đáy, tiếp tục ngược dần vào trong sông, chúng lớn nước 25-27oC, bắt đầu kém ăn ở 28oC. Vào mùa dần và sắc tố đen phát triển chuyển thành “cá xuân, khi nhiệt độ nước ấm dần đến 10oC trở lên, giống đen” - cá chình “hắc tử”; lúc này chúng đã cá bắt đầu ăn mồi.

sống ở trong các sông, hồ nước ngọt vùng hạ, Trong điều kiện nuôi, cá chình có thể ăn thức ăn trung lưu các sông.

chế biến hỗn hợp có hàm lượng đạm 40% trở lên.

25

26

https://thuviensach.vn

Hàng năm, vào mùa thu (tháng 8-9), cá trưởng Cá sinh trưởng trong nước ngọt, khi đạt tuổi thành tập trung thành đàn di cư từ sông ra biển thành thục (4-5 tuổi đối với cá cái và 3-4 tuổi đối đẻ trứng. Khu vực đẻ trứng nằm trong phạm vi với cá đực) lại di cư ra cửa biển để thực hiện sinh 20-28 độ bắc, 120-145 độ đông. Nhiệt độ nước mùa sản. Do quá trình di cư đường dài tốn năng lượng sinh sản 16-17oC, độ mặn 35‰, độ sâu 400-500m.

và chuyển hoá tuyến sinh dục nên khi đẻ xong Một con cá cái có thể đẻ 7-13 triệu trứng. Cá chình chúng kiệt sức và chết.

trong vòng đời chỉ sinh sản 1 lần, đẻ xong không Cá chình nói chung sợ ánh sáng, ban ngày tìm bao lâu thì chết. Trứng cá trôi nổi trong nước, sau chỗ tối ẩn nấp, ban đêm đi kiếm ăn. Cá thuộc khoảng 10 ngày thì nở.

nhóm cá nước ấm. Nhiệt độ sinh trưởng thích hợp Cá bột mới nở, chiều dài thân 6mm, có xu hướng 20-30oC, giới hạn cao nhất là 30oC, cá ngừng ăn bơi dần lên tầng nước trên. Chỉ phát hiện thấy khi khi nhiệt độ nước xuống tới 10oC; cá chìm xuống cá đạt cỡ 7-15mm có nhiều ở độ sâu 100-300m, lớn đáy và sống lờ đờ khi nhiệt độ ở 3-7oC và chết rét ở

một chút nữa chúng bơi lên cách mặt nước 30m.

nhiệt độ 1-2oC.

Thời gian ở độ sâu 30m cá có xu hướng chuyển dịch Cá chình khỏe, có thể sống trên cạn thời gian thẳng đứng, ban đêm lên gần mặt nước, ban ngày lâu nếu da cá ẩm và còn nhớt. Hô hấp của cá 3/5

xuống sâu hơn.

dựa vào da và 2/5 dựa vào mang. Khi nhiệt độ

Cùng với quá trình di chuyển lên mặt nước, dưới 15oC, cá hô hấp hoàn toàn bằng da.

chúng bị các dòng hải lưu đưa dần vào gần bờ, lúc Cá chình ăn thức ăn là động vật. Thức ăn tự

này cá con có dạng hình lá liễu gọi là “cá lá liễu”, nhiên gồm cá con, tôm con, cua, giun, côn trùng sau đó chúng di chuyển ngược tiếp vào các bãi triều gần cửa sông sinh sống. Chúng biến thái dần thuỷ sinh, động vật giáp xác, động vật đáy. Tuy đến khi gần 1 tháng tuổi, lúc này gọi là “cá giống nhiên, trong ruột cá vẫn thấy có một ít thực vật trắng”, “bạch miêu”. Cá giống trắng sống ở tầng thuỷ sinh và rong, tảo. Cá ăn mạnh ở nhiệt độ

đáy, tiếp tục ngược dần vào trong sông, chúng lớn nước 25-27oC, bắt đầu kém ăn ở 28oC. Vào mùa dần và sắc tố đen phát triển chuyển thành “cá xuân, khi nhiệt độ nước ấm dần đến 10oC trở lên, giống đen” - cá chình “hắc tử”; lúc này chúng đã cá bắt đầu ăn mồi.

sống ở trong các sông, hồ nước ngọt vùng hạ, Trong điều kiện nuôi, cá chình có thể ăn thức ăn trung lưu các sông.

chế biến hỗn hợp có hàm lượng đạm 40% trở lên.

25

26

https://thuviensach.vn

1. Tập tính c ư trú

3

2

Cá chình (đối tượng ở đây là cá chình Nhật 1

Bản) là loài cá thích ứng rộng với độ mặn, có thể

sống được ở nước lợ, nước ngọt.

Cá thích bóng tối, sợ ánh sáng nên ban ngày chui rúc trong hang, dưới đáy ao, nơi có ánh 6

sáng yếu; buổi tối ra kiếm mồi và di chuyển đi 5

nơi khác.

4

Da và ruột cá đều có khả năng hô hấp, ở nhiệt

Ghi chú:

độ dưới 15oC chỉ cần giữ da ẩm ướt là có thể sống Ấu trùng của muỗi Chironomus

được khá lâu. Trời mưa cá hoạt động rất khỏe, bò 1. Anopheles; 2. Culex; 3. Chironomus plumosus; trườn khắp ao.

Trùn chỉ

Cá có phạm vi thích nghi với nhiệt độ rộng, 4, 5. Tubifex tubifex; 6. Tubifex lumbriculus trong khoảng từ 1-38oC cá đều có thể sống được, trên 12oC cá mới bắt mồi. Nhiệt độ sinh trưởng là Động vật đáy

13-30oC, thích hợp nhất là 25-27oC.

Hàm lượng ôxy hòa tan trong nước cho cá chình Công thức thức ăn chế biến cho cá chình: yêu cầu phải trên 2mg/l, thích hợp cho sinh trưởng Công thức

là 5mg/l, nếu vượt quá 12mg/l dễ sinh ra bệnh Tỷ lệ %

Chất

Thành phần dinh dưỡng

pha chế

các nguyên liệu phối chế

bổ sung

(%)

bọt khí.

Bột

Bột

Cá Vitamin

Ký hiệu

Bột Nấm

Dầu

khoai nhộng tạp

và

Protit Lipit Vitamin Khoáng

thức ăn

cá men

(%)

2. Tập tính ăn và lớ n

tây

tằm tươi khoáng

A

80

20

rất ít

3-5 45 7,5

0,5

12

Cá chình là loài cá ăn tạp. Khi còn nhỏ, thức ăn chính của cá là động vật phù du (nhóm Cladocera, B

75

20

5

rất ít

3-5 44 8,0

0,6

13

Copepoda) và giun ít tơ. Sau 1-2 năm nuôi, cá đạt cỡ

C

40

10

50

50-200g. Nếu thức ăn tốt, sau 1 năm nuôi (kể từ

D

80

20

44 6,5

5,5

lúc vớt ngoài tự nhiên) cá có thể đạt 4-6 con/kg.

27

28

https://thuviensach.vn

1. Tập tính c ư trú

3

2

Cá chình (đối tượng ở đây là cá chình Nhật 1

Bản) là loài cá thích ứng rộng với độ mặn, có thể

sống được ở nước lợ, nước ngọt.

Cá thích bóng tối, sợ ánh sáng nên ban ngày chui rúc trong hang, dưới đáy ao, nơi có ánh 6

sáng yếu; buổi tối ra kiếm mồi và di chuyển đi 5

nơi khác.

4

Da và ruột cá đều có khả năng hô hấp, ở nhiệt

Ghi chú:

độ dưới 15oC chỉ cần giữ da ẩm ướt là có thể sống Ấu trùng của muỗi Chironomus

được khá lâu. Trời mưa cá hoạt động rất khỏe, bò 1. Anopheles; 2. Culex; 3. Chironomus plumosus; trườn khắp ao.

Trùn chỉ

Cá có phạm vi thích nghi với nhiệt độ rộng, 4, 5. Tubifex tubifex; 6. Tubifex lumbriculus trong khoảng từ 1-38oC cá đều có thể sống được, trên 12oC cá mới bắt mồi. Nhiệt độ sinh trưởng là Động vật đáy

13-30oC, thích hợp nhất là 25-27oC.

Hàm lượng ôxy hòa tan trong nước cho cá chình Công thức thức ăn chế biến cho cá chình: yêu cầu phải trên 2mg/l, thích hợp cho sinh trưởng Công thức

là 5mg/l, nếu vượt quá 12mg/l dễ sinh ra bệnh Tỷ lệ %

Chất

Thành phần dinh dưỡng

pha chế

các nguyên liệu phối chế

bổ sung

(%)

bọt khí.

Bột

Bột

Cá Vitamin

Ký hiệu

Bột Nấm

Dầu

khoai nhộng tạp

và

Protit Lipit Vitamin Khoáng

thức ăn

cá men

(%)

2. Tập tính ăn và lớ n

tây

tằm tươi khoáng

A

80

20

rất ít

3-5 45 7,5

0,5

12

Cá chình là loài cá ăn tạp. Khi còn nhỏ, thức ăn chính của cá là động vật phù du (nhóm Cladocera, B

75

20

5

rất ít

3-5 44 8,0

0,6

13

Copepoda) và giun ít tơ. Sau 1-2 năm nuôi, cá đạt cỡ

C

40

10

50

50-200g. Nếu thức ăn tốt, sau 1 năm nuôi (kể từ

D

80

20

44 6,5

5,5

lúc vớt ngoài tự nhiên) cá có thể đạt 4-6 con/kg.

27

28

https://thuviensach.vn

3. Tập tính sinh sản

Cá chình là loài cá di cư. Cá mẹ đẻ ở biển sâu.

Cá con sau khi nở trôi dạt vào bờ biển, cửa sông, vùng nước ngọt kiếm mồi và lớn lên; khi trưởng thành cá lại di cư ra biển sâu để đẻ trứng.

II. KỸ THUẬT NUÔI

1. Sản xuất giố ng

Giống được sản xuất bằng phương pháp cho cá đẻ nhân tạo. Cách tiến hành như sau: A. Côn trùng nước:

1) Ranata; 2) Corixa; 3) Notonecta; 4) Nepa

- Chọn nuôi vỗ cá bố mẹ:

B. Động vật giáp xác:

Cá bố mẹ rất khó phân biệt đực, cái khi chúng 1) Triops; 2) Lepidurus; 3) Limnadia; 4) Branchipus có chiều dài thân dưới 34cm. Chỉ khi chúng

bắt đầu di cư ra biển mới có thể phân biệt được.

Côn trùng nước và động vật giáp xác Lúc này con đực có màu xanh đồng, vây ngực hơi

dài và hình thoi; con cái có vây ngực ngắn và Cá lớn chậm, nhất là cỡ từ 300g trở lên có tốc hình quạt.

độ lớn chỉ bằng 1/10 tốc độ lớn của giai đoạn cá cỡ

Chọn cá cái cỡ 500-750g, cá đực cỡ trên 200g.

70-100g.

Nuôi cá bố mẹ trong hồ chứa nước biển có nước Khi còn nhỏ, tốc độ lớn của cá trong đàn tương chảy liên tục, nhiệt độ nước 14-26oC, độ mặn đương nhau, khi đạt chiều dài trên 40cm, con đực 23-29,8‰, bể cần che tối.

lớn chậm hơn con cái.

- Thuốc kích dục:

Cá con mới lớn có hình lá liễu, trôi dạt dần vào Thuốc kích đẻ dùng não thùy cá chép hoặc cửa sông. Trải qua nhiều biến thái hình thành cá Prolan B. Cá cái tiêm 6-7 lần, cá đực tiêm 2 lần.

chình hương màu trắng, cá ngược dòng, sắc tố đen Sau khi tiêm 1-9 ngày cá mới đẻ ở nhiệt độ

tăng dần thành màu đen.

22-24,5oC.

29

30

https://thuviensach.vn

3. Tập tính sinh sản

Cá chình là loài cá di cư. Cá mẹ đẻ ở biển sâu.

Cá con sau khi nở trôi dạt vào bờ biển, cửa sông, vùng nước ngọt kiếm mồi và lớn lên; khi trưởng thành cá lại di cư ra biển sâu để đẻ trứng.

II. KỸ THUẬT NUÔI

1. Sản xuất giố ng

Giống được sản xuất bằng phương pháp cho cá đẻ nhân tạo. Cách tiến hành như sau: A. Côn trùng nước:

1) Ranata; 2) Corixa; 3) Notonecta; 4) Nepa

- Chọn nuôi vỗ cá bố mẹ:

B. Động vật giáp xác:

Cá bố mẹ rất khó phân biệt đực, cái khi chúng 1) Triops; 2) Lepidurus; 3) Limnadia; 4) Branchipus có chiều dài thân dưới 34cm. Chỉ khi chúng

bắt đầu di cư ra biển mới có thể phân biệt được.

Côn trùng nước và động vật giáp xác Lúc này con đực có màu xanh đồng, vây ngực hơi

dài và hình thoi; con cái có vây ngực ngắn và Cá lớn chậm, nhất là cỡ từ 300g trở lên có tốc hình quạt.

độ lớn chỉ bằng 1/10 tốc độ lớn của giai đoạn cá cỡ

Chọn cá cái cỡ 500-750g, cá đực cỡ trên 200g.

70-100g.

Nuôi cá bố mẹ trong hồ chứa nước biển có nước Khi còn nhỏ, tốc độ lớn của cá trong đàn tương chảy liên tục, nhiệt độ nước 14-26oC, độ mặn đương nhau, khi đạt chiều dài trên 40cm, con đực 23-29,8‰, bể cần che tối.

lớn chậm hơn con cái.

- Thuốc kích dục:

Cá con mới lớn có hình lá liễu, trôi dạt dần vào Thuốc kích đẻ dùng não thùy cá chép hoặc cửa sông. Trải qua nhiều biến thái hình thành cá Prolan B. Cá cái tiêm 6-7 lần, cá đực tiêm 2 lần.

chình hương màu trắng, cá ngược dòng, sắc tố đen Sau khi tiêm 1-9 ngày cá mới đẻ ở nhiệt độ

tăng dần thành màu đen.

22-24,5oC.

29

30

https://thuviensach.vn

Tuy cho đẻ được nhưng tỷ lệ sống của cá con qua nếu cá hương màu đen, mỗi khay vận chuyển các giai đoạn đều rất thấp.

2-4kg cá.

- Vận chuyển bằng túi ni lông có bơm ôxy: 2. Vớ t giống ngo ài tự nhiên

Túi hai lớp, kích thước 33  33  70cm; sau khi Có 3 cách:

cho nước, cho cá vào, bơm ôxy, đóng túi lại đặt vào

- Dùng đèn tập trung cá dựa theo tập tính hướng thùng giấy cỡ 66  33  36cm để vận chuyển. Mỗi quang của nó vào ban đêm rồi dùng vợt để vớt.

thùng 2 túi ni lông chứa cá, giữa hai túi cá là 1 túi

- Đặt lưới đăng cố định ở cửa sông nơi có cá con đựng nước đá để hạ nhiệt cho cá.

phân bố để bắt.

Tỷ lệ nước, cá và đá cho mỗi thùng vận chuyển cá:

- Dùng hai thuyền lưới vây để vây cá ở cửa sông ven biển rồi phân loại giữ lại cá chình.

Khối lượng (kg)

STT

Cỡ cá

Cá

Nước

Đá

3. Kỹ thuật vận c huyển c á c hình hươ ng 1

Loại cá hương màu trắng > 5000 con/kg 1

3

Có hai cách vận chuyển cá từ nơi khai thác đến 2

Loại cá hương đã có màu đen > 1000 con/kg 2

3-4

nơi ương cá giống.

3

Loại 500-700 con/kg

2,5-3

4

- Vận chuyển bằng khay gỗ:

4

Loại 300-500 con/kg

3

4

+ Kích thước khay (dài  rộng  cao) = 60  40  15cm.

5

Loại 100-200 con/kg

4

0,3

0,5

Đáy khay có đục lỗ ở dưới và lót lưới cho cá khỏi 6

Loại 5 con/kg

5-6

0,3

0,5

tuột ra ngoài. Cứ 5-6 khay chồng lên nhau thành 1

7

Loại thương phẩm

10

0,3

0,5

chồng khay, khay trên cùng đựng nước đá, nước đá chảy ra làm ướt cá ở các khay phía dưới Với việc đóng gói như trên, thời gian vận chuyển vừa hạ nhiệt độ vừa giữ độ ẩm cho da cá, để cá an toàn là 24 giờ.

hô hấp.

Chú ý:

- Trước khi vận chuyển 1 ngày không cho cá ăn,

+ Mật độ vận chuyển:

cần nhốt cá vào giai, đặt chỗ nước trong, có dòng Với kích thước khay như trên, nếu cá hương chảy để luyện 24-26 giờ cho cá quen môi trường màu trắng, mỗi khay có thể vận chuyển 1,5kg cá; chật hẹp.

31

32

https://thuviensach.vn

Tuy cho đẻ được nhưng tỷ lệ sống của cá con qua nếu cá hương màu đen, mỗi khay vận chuyển các giai đoạn đều rất thấp.

2-4kg cá.

- Vận chuyển bằng túi ni lông có bơm ôxy: 2. Vớ t giống ngo ài tự nhiên

Túi hai lớp, kích thước 33  33  70cm; sau khi Có 3 cách:

cho nước, cho cá vào, bơm ôxy, đóng túi lại đặt vào

- Dùng đèn tập trung cá dựa theo tập tính hướng thùng giấy cỡ 66  33  36cm để vận chuyển. Mỗi quang của nó vào ban đêm rồi dùng vợt để vớt.

thùng 2 túi ni lông chứa cá, giữa hai túi cá là 1 túi

- Đặt lưới đăng cố định ở cửa sông nơi có cá con đựng nước đá để hạ nhiệt cho cá.

phân bố để bắt.

Tỷ lệ nước, cá và đá cho mỗi thùng vận chuyển cá:

- Dùng hai thuyền lưới vây để vây cá ở cửa sông ven biển rồi phân loại giữ lại cá chình.

Khối lượng (kg)

STT

Cỡ cá

Cá

Nước

Đá

3. Kỹ thuật vận c huyển c á c hình hươ ng 1

Loại cá hương màu trắng > 5000 con/kg 1

3

Có hai cách vận chuyển cá từ nơi khai thác đến 2

Loại cá hương đã có màu đen > 1000 con/kg 2

3-4

nơi ương cá giống.

3

Loại 500-700 con/kg

2,5-3

4

- Vận chuyển bằng khay gỗ:

4

Loại 300-500 con/kg

3

4

+ Kích thước khay (dài  rộng  cao) = 60  40  15cm.

5

Loại 100-200 con/kg

4

0,3

0,5

Đáy khay có đục lỗ ở dưới và lót lưới cho cá khỏi 6

Loại 5 con/kg

5-6

0,3

0,5

tuột ra ngoài. Cứ 5-6 khay chồng lên nhau thành 1

7

Loại thương phẩm

10

0,3

0,5

chồng khay, khay trên cùng đựng nước đá, nước đá chảy ra làm ướt cá ở các khay phía dưới Với việc đóng gói như trên, thời gian vận chuyển vừa hạ nhiệt độ vừa giữ độ ẩm cho da cá, để cá an toàn là 24 giờ.

hô hấp.

Chú ý:

- Trước khi vận chuyển 1 ngày không cho cá ăn,

+ Mật độ vận chuyển:

cần nhốt cá vào giai, đặt chỗ nước trong, có dòng Với kích thước khay như trên, nếu cá hương chảy để luyện 24-26 giờ cho cá quen môi trường màu trắng, mỗi khay có thể vận chuyển 1,5kg cá; chật hẹp.

31

32

https://thuviensach.vn

- Phải hạ nhiệt độ cá xuống 8-10oC mới đóng Nhiệt độ nước ao tốt nhất là 28oC, dưới 22oC cá vào túi (mục đích là làm cho cá ở trạng thái ngủ, dễ bị nấm thuỷ mi bám quanh thân. Nếu giữ được ít hoạt động). Nhiệt độ hạ từ từ không vượt quá nhiệt độ ở phạm vi 25-29oC với các điều kiện quản 5-8oC/lần.

lý chăm sóc tốt, tỷ lệ sống có thể đạt 80-95% và

- Khi đóng túi, mật độ không vượt quá chỉ tiêu 20% cá nuôi trong năm (từ cá hương) có thể thành trên, ôxy không được quá ít hay quá nhiều vì đều cá thương phẩm.

không có lợi cho cá; không được để vật nặng lên

+ Mật độ: 0,3-0,5kg cá hương/m3 nước bể ương.

trên túi giấy. Tính thời gian vận chuyển: nếu quá

+ Cho ăn:

dài thì giữa đường mở túi ra thay nước, bơm lại

+ Ngày đầu tiên đến ngày thứ 2 cho ăn Cladocera.

ôxy và mật độ vận chuyển phải giảm tương ứng.

+ Ngày thứ 3 đến ngày thứ 4 cho ăn hồng trần

- Khi vận chuyển đến nơi, thả cả túi ni lông (trùng chỉ).

xuống ao để nhiệt độ trong và ngoài túi bằng nhau

+ Ngày thứ 5 cho ăn hồng trần nghiền vụn trộn mới mở túi cho cá ra ngoài.

với 10-30% thức ăn tổng hợp, sau đó mỗi ngày tăng thêm 10% thức ăn tổng hợp, bảo đảm đến ngày 4. Kỹ th u ật ư ơ n g c á h ư ơ n g lê n c á g iố n g thứ 10 thức ăn tổng hợp chiếm 80%.

(c ỡ 0,5-1g/c o n lên c ỡ 10-15g/c o n)

+ Từ ngày thứ 15 trở đi hoàn toàn dùng thức ăn

- Tiêu độc cho cá:

tổng hợp.

Dùng một trong các loại hoá chất để tiêu độc Lượng thức ăn tổng hợp được tính bằng 10-15%

cho cá như:

trọng lượng cá trong ao. Ngày cho cá ăn 2 lần vào KMnO : 1-3g/m3

4

lúc 7-8 giờ sáng và 4-5 giờ chiều.

CuSO (sunphat đồng): 0,3-0,5g/m3

4

Ở giai đoạn cho ăn hồng trần, lượng hồng trần hoặc ngâm cá trong dung dịch nước muối 5-7%

được tính bằng 30-35% trọng lượng cá trong ao và từ 1-2 ngày hoặc 15-30‰ thời gian 15-30 phút.

ngày cho ăn 3 lần vào sáng, chiều, tối.

- Ao ương có 3 loại:

Nếu nhiệt độ dưới 15oC, chỉ cho ăn 1 lần hoặc

+ Diện tích 50-100m2, nước sâu 50-60cm.

không cho ăn.

+ Diện tích 100-200m2, nước sâu 70-80cm.

Lúc cho ăn không được sục khí, tập dần cho cá

+ Diện tích 300-400m2, nước sâu 70-80cm.

ăn ban ngày và khu vực cho cá ăn không cần che tối.

33

34

https://thuviensach.vn

- Phải hạ nhiệt độ cá xuống 8-10oC mới đóng Nhiệt độ nước ao tốt nhất là 28oC, dưới 22oC cá vào túi (mục đích là làm cho cá ở trạng thái ngủ, dễ bị nấm thuỷ mi bám quanh thân. Nếu giữ được ít hoạt động). Nhiệt độ hạ từ từ không vượt quá nhiệt độ ở phạm vi 25-29oC với các điều kiện quản 5-8oC/lần.

lý chăm sóc tốt, tỷ lệ sống có thể đạt 80-95% và

- Khi đóng túi, mật độ không vượt quá chỉ tiêu 20% cá nuôi trong năm (từ cá hương) có thể thành trên, ôxy không được quá ít hay quá nhiều vì đều cá thương phẩm.

không có lợi cho cá; không được để vật nặng lên

+ Mật độ: 0,3-0,5kg cá hương/m3 nước bể ương.

trên túi giấy. Tính thời gian vận chuyển: nếu quá

+ Cho ăn:

dài thì giữa đường mở túi ra thay nước, bơm lại

+ Ngày đầu tiên đến ngày thứ 2 cho ăn Cladocera.

ôxy và mật độ vận chuyển phải giảm tương ứng.

+ Ngày thứ 3 đến ngày thứ 4 cho ăn hồng trần

- Khi vận chuyển đến nơi, thả cả túi ni lông (trùng chỉ).

xuống ao để nhiệt độ trong và ngoài túi bằng nhau

+ Ngày thứ 5 cho ăn hồng trần nghiền vụn trộn mới mở túi cho cá ra ngoài.

với 10-30% thức ăn tổng hợp, sau đó mỗi ngày tăng thêm 10% thức ăn tổng hợp, bảo đảm đến ngày 4. Kỹ th u ật ư ơ n g c á h ư ơ n g lê n c á g iố n g thứ 10 thức ăn tổng hợp chiếm 80%.

(c ỡ 0,5-1g/c o n lên c ỡ 10-15g/c o n)

+ Từ ngày thứ 15 trở đi hoàn toàn dùng thức ăn

- Tiêu độc cho cá:

tổng hợp.

Dùng một trong các loại hoá chất để tiêu độc Lượng thức ăn tổng hợp được tính bằng 10-15%

cho cá như:

trọng lượng cá trong ao. Ngày cho cá ăn 2 lần vào KMnO : 1-3g/m3

4

lúc 7-8 giờ sáng và 4-5 giờ chiều.

CuSO (sunphat đồng): 0,3-0,5g/m3

4

Ở giai đoạn cho ăn hồng trần, lượng hồng trần hoặc ngâm cá trong dung dịch nước muối 5-7%

được tính bằng 30-35% trọng lượng cá trong ao và từ 1-2 ngày hoặc 15-30‰ thời gian 15-30 phút.

ngày cho ăn 3 lần vào sáng, chiều, tối.

- Ao ương có 3 loại:

Nếu nhiệt độ dưới 15oC, chỉ cho ăn 1 lần hoặc

+ Diện tích 50-100m2, nước sâu 50-60cm.

không cho ăn.

+ Diện tích 100-200m2, nước sâu 70-80cm.

Lúc cho ăn không được sục khí, tập dần cho cá

+ Diện tích 300-400m2, nước sâu 70-80cm.

ăn ban ngày và khu vực cho cá ăn không cần che tối.

33

34

https://thuviensach.vn

Thức ăn phải mềm cá mới ăn được, nhưng không Độ trong của nước bảo đảm mức trên dưới 40cm, quá mềm vì dễ bị tan trong nước. Nên thêm dầu dinh không được dưới 20cm.

dưỡng vào thức ăn và trộn đều rồi mới cho ăn.

b) Quản lý hàng ngày

Tỷ lệ thức ăn giàu dinh dưỡng và nước có quan hệ mật thiết với nhiệt độ theo bảng sau:

- Đặt máy sục khí để tăng lượng ôxy hoà tan trong nước. Máy sục khí có thể dùng bơm nén khí Đơn vị: kg

0,03m3/giây, mỗi máy dùng cho 40 viên đá bọt. Cứ

Nhiệt độ

Thức ăn

Dầu

Nước

2,5m3 nước dùng 1 viên đá bọt, đủ bảo đảm trong 1 lít nước có 5mg ôxy hoà tan.

< 18oC

100

0

130

- Hàng ngày phải xiphông đáy ao, hút bớt 18-23oC

100

3-5

170

phân rác ở đáy ao làm giảm lượng NH -N gây độc 4

>23oC

100

5-8

200

cho cá, sau đó bổ sung nước mới. Lượng nước mới được bổ sung hàng ngày bằng 1/2 lượng nước Cho cá chình mun cỡ 93-103g/con ăn tôm, cá tươi trong ao.

để tốc độ tăng trọng cao nhất (26,7g/con).

- Hoặc có thể dùng máy quạt nước, mỗi ao đặt 5. Quản lý và c hăm só c

hai máy 0,55KW vừa cấp khí vừa tạo thành dòng Phải bảo đảm ao ương đạt các chỉ tiêu sau: chảy trong ao.

a) Chỉ tiêu hoá học trong ao ương c) Phân loại cá

Mặc dù cá có khả năng chịu được mức ôxy thấp Trong quá trình ương nuôi, cá phân đàn rất rất tốt, nhưng để cá chóng lớn cần hàm lượng ôxy nhanh nên phải phân loại kích cỡ lớn, bé để chăm hoà tan trong nước tốt nhất phải đạt 5mg/l trở lên, nuôi tiếp cho thích hợp. Thông thường 25-30 ngày dưới 4mg/l cá không lớn được.

phân cỡ 1 lần. Nếu cá lớn nhanh thời gian phân pH: 7-8,5; NH -N nhỏ hơn 2g/m3; NO -N nhỏ

đàn có thể rút ngắn hơn nữa.

4

3

hơn 0,2g/m3.

Trước khi phân đàn 12 giờ không cho cá ăn.

Vượt quá chỉ tiêu trên cá sẽ bị bệnh viêm mang, Sau khi phân loại xong, 30 phút sau cho cá ăn lại viêm ruột.

như bình thường.

35

36

https://thuviensach.vn

Thức ăn phải mềm cá mới ăn được, nhưng không Độ trong của nước bảo đảm mức trên dưới 40cm, quá mềm vì dễ bị tan trong nước. Nên thêm dầu dinh không được dưới 20cm.

dưỡng vào thức ăn và trộn đều rồi mới cho ăn.

b) Quản lý hàng ngày

Tỷ lệ thức ăn giàu dinh dưỡng và nước có quan hệ mật thiết với nhiệt độ theo bảng sau:

- Đặt máy sục khí để tăng lượng ôxy hoà tan trong nước. Máy sục khí có thể dùng bơm nén khí Đơn vị: kg

0,03m3/giây, mỗi máy dùng cho 40 viên đá bọt. Cứ

Nhiệt độ

Thức ăn

Dầu

Nước

2,5m3 nước dùng 1 viên đá bọt, đủ bảo đảm trong 1 lít nước có 5mg ôxy hoà tan.

< 18oC

100

0

130

- Hàng ngày phải xiphông đáy ao, hút bớt 18-23oC

100

3-5

170

phân rác ở đáy ao làm giảm lượng NH -N gây độc 4

>23oC

100

5-8

200

cho cá, sau đó bổ sung nước mới. Lượng nước mới được bổ sung hàng ngày bằng 1/2 lượng nước Cho cá chình mun cỡ 93-103g/con ăn tôm, cá tươi trong ao.

để tốc độ tăng trọng cao nhất (26,7g/con).

- Hoặc có thể dùng máy quạt nước, mỗi ao đặt 5. Quản lý và c hăm só c

hai máy 0,55KW vừa cấp khí vừa tạo thành dòng Phải bảo đảm ao ương đạt các chỉ tiêu sau: chảy trong ao.

a) Chỉ tiêu hoá học trong ao ương c) Phân loại cá

Mặc dù cá có khả năng chịu được mức ôxy thấp Trong quá trình ương nuôi, cá phân đàn rất rất tốt, nhưng để cá chóng lớn cần hàm lượng ôxy nhanh nên phải phân loại kích cỡ lớn, bé để chăm hoà tan trong nước tốt nhất phải đạt 5mg/l trở lên, nuôi tiếp cho thích hợp. Thông thường 25-30 ngày dưới 4mg/l cá không lớn được.

phân cỡ 1 lần. Nếu cá lớn nhanh thời gian phân pH: 7-8,5; NH -N nhỏ hơn 2g/m3; NO -N nhỏ

đàn có thể rút ngắn hơn nữa.

4

3

hơn 0,2g/m3.

Trước khi phân đàn 12 giờ không cho cá ăn.

Vượt quá chỉ tiêu trên cá sẽ bị bệnh viêm mang, Sau khi phân loại xong, 30 phút sau cho cá ăn lại viêm ruột.

như bình thường.

35

36

https://thuviensach.vn

d) Nuôi ghép cá chình với cá khác cá giống tiến hành thả sớm. Ao, bể nuôi cần được lợp mái, che kín gió, tăng nhiệt trực tiếp để duy Cá chình có thể nuôi ghép với cá mè trắng, cá trì được nhiệt độ ương khoảng 25oC. Mật độ ương mè hoa, cá chép, cá diếc để ăn sinh vật phù du 0,3-0,4kg/m3.

trong ao, làm sạch nước ao có lợi cho cá chình và Ương sau 1 tháng phải san thưa, tỷ lệ sống thu được sản phẩm trong ao nuôi.

khoảng 80%. Sau 120-150 ngày ương, cá con tăng Tỷ lệ thả ghép cá: mỗi 100m2 ao ương cá chình trọng 20-30 lần.

thả thêm 4-5 con vừa mè trắng, mè hoa, cá chép hoặc cá diếc.

8. Ươ ng tro ng nướ c c hảy ấm

6. Ương cá giống lớn (cỡ cá giống trên 20g/con) Ương trong môi trường có nước chảy liên tục và nhiệt độ nước ổn định khoảng 25oC, hàm lượng Đầu vụ xuân, cá được ương khoảng 2 tháng ôxy cao, thả mật độ dày cá vẫn lớn nhanh. Có thể

trong ao cũ, đợi đến đầu hay giữa tháng 6 bắt đầu lợi dụng các nguồn nước ấm ở suối nước nóng, ở các thả bù vào ao cá thịt đã được thu tỉa. Trong thời nhà máy công nghiệp hoặc tạo cách tăng nhiệt.

gian ương cá giống kéo dài 220 ngày (từ tháng 3

Bể ương có diện tích từ 10m2 đến vài chục mét đến tháng 11), mỗi ngày cho cá ăn 2 lần (9-10 giờ

vuông. Thành bể phải làm nhẵn. Ương trong bể

sáng, 2-3 giờ chiều). Buổi tối có thể dùng ánh sáng ấm có nước chảy có bốn lợi ích như sau: đèn điện 20-100W luyện cho ăn, sau đó cá sẽ quen Một là, lợi dụng được nguồn nước ấm một cách ăn cả ban ngày và ban đêm.

triệt để, có thể lọc nước đã sử dụng để sử dụng Đầu mùa xuân nên bón phân vô cơ để tăng nhiệt tuần hoàn nước.

độ nước ao, kích thích cá ăn mồi sớm. Về mùa hè Hai là, chất nước tương đối ổn định, sau khi sục nên chú ý không để nước bẩn và phải phòng dịch khí và lọc nước không có vật chất có hại và sinh cho cá (bệnh trùng mỏ neo, bệnh tuyến trùng).

vật phù du.

Ba là, có thể thực hiện ương mật độ cao 0,45-7. Ươ ng tro ng nhà ấm

0,6kg/m2, tỷ lệ sống đạt 80-90%.

Vào mùa đông, có thể nuôi cá trong nhà giúp cá Bốn là, cá lớn rất nhanh, mỗi tháng có thể tăng con sinh trưởng liên tục để đầu mùa xuân đạt cỡ

trọng 80 lần.

37

38

https://thuviensach.vn

d) Nuôi ghép cá chình với cá khác cá giống tiến hành thả sớm. Ao, bể nuôi cần được lợp mái, che kín gió, tăng nhiệt trực tiếp để duy Cá chình có thể nuôi ghép với cá mè trắng, cá trì được nhiệt độ ương khoảng 25oC. Mật độ ương mè hoa, cá chép, cá diếc để ăn sinh vật phù du 0,3-0,4kg/m3.

trong ao, làm sạch nước ao có lợi cho cá chình và Ương sau 1 tháng phải san thưa, tỷ lệ sống thu được sản phẩm trong ao nuôi.

khoảng 80%. Sau 120-150 ngày ương, cá con tăng Tỷ lệ thả ghép cá: mỗi 100m2 ao ương cá chình trọng 20-30 lần.

thả thêm 4-5 con vừa mè trắng, mè hoa, cá chép hoặc cá diếc.

8. Ươ ng tro ng nướ c c hảy ấm

6. Ương cá giống lớn (cỡ cá giống trên 20g/con) Ương trong môi trường có nước chảy liên tục và nhiệt độ nước ổn định khoảng 25oC, hàm lượng Đầu vụ xuân, cá được ương khoảng 2 tháng ôxy cao, thả mật độ dày cá vẫn lớn nhanh. Có thể

trong ao cũ, đợi đến đầu hay giữa tháng 6 bắt đầu lợi dụng các nguồn nước ấm ở suối nước nóng, ở các thả bù vào ao cá thịt đã được thu tỉa. Trong thời nhà máy công nghiệp hoặc tạo cách tăng nhiệt.

gian ương cá giống kéo dài 220 ngày (từ tháng 3

Bể ương có diện tích từ 10m2 đến vài chục mét đến tháng 11), mỗi ngày cho cá ăn 2 lần (9-10 giờ

vuông. Thành bể phải làm nhẵn. Ương trong bể

sáng, 2-3 giờ chiều). Buổi tối có thể dùng ánh sáng ấm có nước chảy có bốn lợi ích như sau: đèn điện 20-100W luyện cho ăn, sau đó cá sẽ quen Một là, lợi dụng được nguồn nước ấm một cách ăn cả ban ngày và ban đêm.

triệt để, có thể lọc nước đã sử dụng để sử dụng Đầu mùa xuân nên bón phân vô cơ để tăng nhiệt tuần hoàn nước.

độ nước ao, kích thích cá ăn mồi sớm. Về mùa hè Hai là, chất nước tương đối ổn định, sau khi sục nên chú ý không để nước bẩn và phải phòng dịch khí và lọc nước không có vật chất có hại và sinh cho cá (bệnh trùng mỏ neo, bệnh tuyến trùng).

vật phù du.

Ba là, có thể thực hiện ương mật độ cao 0,45-7. Ươ ng tro ng nhà ấm

0,6kg/m2, tỷ lệ sống đạt 80-90%.

Vào mùa đông, có thể nuôi cá trong nhà giúp cá Bốn là, cá lớn rất nhanh, mỗi tháng có thể tăng con sinh trưởng liên tục để đầu mùa xuân đạt cỡ

trọng 80 lần.

37

38

https://thuviensach.vn

III. NUÔI CÁ THƯƠNG PHẨM

Đơn vị: kg

1. Nuô i tro ng b ể xây b ằng gạc h, b ên ngo ài Nhiệt độ

Thức ăn

Dầu

Nước

trát xi măng nhẵn

15-20oC

100

3-5

110-130

Đây là hình thức nuôi cao sản, vì vậy đòi hỏi 20-23oC

100

5-7

110-130

phải có các điều kiện sau:

23-30oC

100

7-10

110-130

- Phải có dòng nước chảy trong ao;

Sau khi trộn đều 5 phút, cho cá ăn ngay

- Phải nuôi bằng thức ăn công nghiệp chế biến khoảng 2/5 số thức ăn nổi trên mặt nước, 3/5 chìm riêng cho cá chình;

xuống khay đựng thức ăn là được.

- Phải được quản lý chăm sóc chu đáo; Tỷ lệ thức ăn so với trọng lượng thân cá chình ở

- Mật độ: thường là 20-25 con/m2, cao là 300-các giai đoạn như sau:

500 con/m2;

Thức ăn nuôi cá chình phải có tỷ lệ đạm 45%, Cỡ cá

Cá bột Cá hương Cá giống Cá cỡ nhỏ Cá thương phẩm mỡ 3%, xenlulôzơ 1%, canxi 2,5%, phốtpho 1,3%

Trọng lượng cá (g)

0,2-0,8

1-1,5

16-40

40-100

150-200

cộng thêm muối khoáng vi lượng và vitamin Thức ăn (%)

6-10

4-6

3-4

2,8-3

2-2,5

thích hợp. Nhìn chung, tỷ lệ bột cá chiếm khoảng 70-75%, tinh bột 25-30% và một ít khoáng vi Cứ sau 1 tháng tiến hành phân cỡ 1 lần, tách con lớn - con nhỏ nuôi riêng để cá đồng đều và lượng, vitamin.

chóng lớn.

Thức ăn của cá có tỷ lệ bột cá khá cao, mỡ nhiều Trước khi phân cỡ, cho cá nhịn ăn 1-2 ngày, nên dễ hút ẩm, dễ mốc, phải chú ý bảo quản tốt, đùa ao để cá bài tiết hết thức ăn trong bụng, dùng thời gian bảo quản không quá 2 tháng.

sàng nhẵn để phân loại cá; khi làm dùng vợt, Cũng như với cá giống, khi cho cá thịt ăn, thức không dùng tay bắt cá.

ăn phải được thêm nước, thêm dầu dinh dưỡng và Quản lý nước ao như giai đoạn ương cá giống.

trộn đều thành loại thức ăn mịn.

Bảo đảm được các chỉ tiêu trên thì năng suất có Tỷ lệ thức ăn, dầu, nước phụ thuộc vào điều thể đạt 30-45 tấn/ha (tức là 3-4,5kg/m2). Năng suất kiện nhiệt độ như sau:

cao có thể đạt 105-120 tấn/ha (tức là 10,5-12kg/m2).

39

40

https://thuviensach.vn

III. NUÔI CÁ THƯƠNG PHẨM

Đơn vị: kg

1. Nuô i tro ng b ể xây b ằng gạc h, b ên ngo ài Nhiệt độ

Thức ăn

Dầu

Nước

trát xi măng nhẵn

15-20oC

100

3-5

110-130

Đây là hình thức nuôi cao sản, vì vậy đòi hỏi 20-23oC

100

5-7

110-130

phải có các điều kiện sau:

23-30oC

100

7-10

110-130

- Phải có dòng nước chảy trong ao;

Sau khi trộn đều 5 phút, cho cá ăn ngay

- Phải nuôi bằng thức ăn công nghiệp chế biến khoảng 2/5 số thức ăn nổi trên mặt nước, 3/5 chìm riêng cho cá chình;

xuống khay đựng thức ăn là được.

- Phải được quản lý chăm sóc chu đáo; Tỷ lệ thức ăn so với trọng lượng thân cá chình ở

- Mật độ: thường là 20-25 con/m2, cao là 300-các giai đoạn như sau:

500 con/m2;

Thức ăn nuôi cá chình phải có tỷ lệ đạm 45%, Cỡ cá

Cá bột Cá hương Cá giống Cá cỡ nhỏ Cá thương phẩm mỡ 3%, xenlulôzơ 1%, canxi 2,5%, phốtpho 1,3%

Trọng lượng cá (g)

0,2-0,8

1-1,5

16-40

40-100

150-200

cộng thêm muối khoáng vi lượng và vitamin Thức ăn (%)

6-10

4-6

3-4

2,8-3

2-2,5

thích hợp. Nhìn chung, tỷ lệ bột cá chiếm khoảng 70-75%, tinh bột 25-30% và một ít khoáng vi Cứ sau 1 tháng tiến hành phân cỡ 1 lần, tách con lớn - con nhỏ nuôi riêng để cá đồng đều và lượng, vitamin.

chóng lớn.

Thức ăn của cá có tỷ lệ bột cá khá cao, mỡ nhiều Trước khi phân cỡ, cho cá nhịn ăn 1-2 ngày, nên dễ hút ẩm, dễ mốc, phải chú ý bảo quản tốt, đùa ao để cá bài tiết hết thức ăn trong bụng, dùng thời gian bảo quản không quá 2 tháng.

sàng nhẵn để phân loại cá; khi làm dùng vợt, Cũng như với cá giống, khi cho cá thịt ăn, thức không dùng tay bắt cá.

ăn phải được thêm nước, thêm dầu dinh dưỡng và Quản lý nước ao như giai đoạn ương cá giống.

trộn đều thành loại thức ăn mịn.

Bảo đảm được các chỉ tiêu trên thì năng suất có Tỷ lệ thức ăn, dầu, nước phụ thuộc vào điều thể đạt 30-45 tấn/ha (tức là 3-4,5kg/m2). Năng suất kiện nhiệt độ như sau:

cao có thể đạt 105-120 tấn/ha (tức là 10,5-12kg/m2).

39

40

https://thuviensach.vn

2. Nuô i tro ng ao xây b ờ b ằng đ á Đáy ao hình lòng chảo, vét lớp bùn mềm, phủ

a) Điều kiện ao

đá dăm lên đáy và đầm nén chặt, sau đó phủ lên 5cm đất sét làm cho đáy ao bằng phẳng.

Mặt cắt ngang ao cá chình dạng đáy lòng chảo.

Cấp nước bằng ống sắt đường kính 20cm, miệng ống đặt trên đỉnh tường cao, có đoạn dài 20cm nhô vào ao, đầu kia của ống nối với kênh cấp nước.

Cửa cống thoát nước phải đặt chỗ đáy ao trũng nhất, thường dùng cống xi măng đường kính 30cm, miệng cống có lưới sắt để ngăn cá chui ra.

Khi lấy nước vào, lớp bẩn ở đáy bị hút qua miệng Sơ đồ mặt bằng:

cống đáy ra ngoài, mực nước trong ao được giữ

1. Gờ bờ ao;

mức cố định.

2. Thành ao;

Cá chình hay ăn mồi ở nơi bóng tối, vì vậy 3. Đáy ao;

thường dùng phên che chỗ giàn cho ăn.

4. Mặt nước;

Giàn cho ăn là một khung hình chữ nhật dài 5. Hút bẩn nước, thu cá con điều chỉnh nước 90cm, rộng 45cm, cao 20cm. Đáy giàn căng lưới ni

lông có độ mắt lưới to nhỏ đủ cho cá chình chui ra Ao nuôi cá chình

vào được. Phía dưới giàn ăn là sàn cho ăn (rải bằng đá dăm hay vỏ ốc tạo mặt bằng cứng). Phía Diện tích ao 1.300-1.400m2. Ao hình chữ nhật trên giàn ăn dùng phên cỏ hoặc các vật liệu khác hay hình bát giác, gần nguồn cấp nước.

che mát.

Nước sâu trung bình 1m. Chỗ sâu nhất không quá 1,5m, chỗ nông nhất 0,6-0,7m.

b) Thả giống

Thành ao xây bằng đá cao 1m, đỉnh tường có gờ

Cần chọn con giống tốt, khỏe, da bóng, nhiều chắn nhô về phía lòng ao 5cm, móng chân tường nhớt, không bệnh tật.

đổ bê tông 50  50  50cm để thành ao vững chắc, Vào đầu mùa xuân thả cỡ giống 20-70g để cuối nhồi 20cm đá dăm giữa thành tường ao và bờ ao năm đạt 150-200g. Mùa hè thả cỡ giống 5-20g để

(bờ đất).

41

42

https://thuviensach.vn

2. Nuô i tro ng ao xây b ờ b ằng đ á Đáy ao hình lòng chảo, vét lớp bùn mềm, phủ

a) Điều kiện ao

đá dăm lên đáy và đầm nén chặt, sau đó phủ lên 5cm đất sét làm cho đáy ao bằng phẳng.

Mặt cắt ngang ao cá chình dạng đáy lòng chảo.

Cấp nước bằng ống sắt đường kính 20cm, miệng ống đặt trên đỉnh tường cao, có đoạn dài 20cm nhô vào ao, đầu kia của ống nối với kênh cấp nước.

Cửa cống thoát nước phải đặt chỗ đáy ao trũng nhất, thường dùng cống xi măng đường kính 30cm, miệng cống có lưới sắt để ngăn cá chui ra.

Khi lấy nước vào, lớp bẩn ở đáy bị hút qua miệng Sơ đồ mặt bằng:

cống đáy ra ngoài, mực nước trong ao được giữ

1. Gờ bờ ao;

mức cố định.

2. Thành ao;

Cá chình hay ăn mồi ở nơi bóng tối, vì vậy 3. Đáy ao;

thường dùng phên che chỗ giàn cho ăn.

4. Mặt nước;

Giàn cho ăn là một khung hình chữ nhật dài 5. Hút bẩn nước, thu cá con điều chỉnh nước 90cm, rộng 45cm, cao 20cm. Đáy giàn căng lưới ni

lông có độ mắt lưới to nhỏ đủ cho cá chình chui ra Ao nuôi cá chình

vào được. Phía dưới giàn ăn là sàn cho ăn (rải bằng đá dăm hay vỏ ốc tạo mặt bằng cứng). Phía Diện tích ao 1.300-1.400m2. Ao hình chữ nhật trên giàn ăn dùng phên cỏ hoặc các vật liệu khác hay hình bát giác, gần nguồn cấp nước.

che mát.

Nước sâu trung bình 1m. Chỗ sâu nhất không quá 1,5m, chỗ nông nhất 0,6-0,7m.

b) Thả giống

Thành ao xây bằng đá cao 1m, đỉnh tường có gờ

Cần chọn con giống tốt, khỏe, da bóng, nhiều chắn nhô về phía lòng ao 5cm, móng chân tường nhớt, không bệnh tật.

đổ bê tông 50  50  50cm để thành ao vững chắc, Vào đầu mùa xuân thả cỡ giống 20-70g để cuối nhồi 20cm đá dăm giữa thành tường ao và bờ ao năm đạt 150-200g. Mùa hè thả cỡ giống 5-20g để

(bờ đất).

41

42

https://thuviensach.vn

cuối năm chưa thành cá thịt, nuôi để làm giống thức ăn tươi và 2-3% đối với thức ăn hỗn hợp. Nếu cho đầu vụ xuân năm sau. Nên thả cá vào cuối nhiệt độ thấp dưới 25oC hoặc cao trên 30oC thì phải tháng 3 để kéo dài thời gian nuôi trong năm. Mật giảm bớt lượng cho ăn. Thường lấy mức cá ăn hết sau độ thả 1kg/m2.

nửa giờ làm chuẩn. Do cá lớn dần nên cách 10 ngày phải điều chỉnh tăng lượng thức ăn cho cá 1 lần.

c) Chăm sóc và quản lý

- Định thời gian: Mỗi ngày cho cá ăn 2 lần vào Thức ăn tươi gồm: giun, nhộng tằm, thịt trai, sáng và tối. Giờ cho ăn cụ thể thích hợp nhất cần ốc, cá rô phi, cá tạp và phế phẩm lò mổ.

căn cứ vào thời tiết từng ngày và từng mùa vụ.

Cá tạp cần luộc qua nước sôi, phế phẩm lò mổ

Điểm quan trọng nhất của khâu quản lý là khống phải đun chín, băm nhỏ, thịt trai ốc băm nhỏ.

chế hàm lượng ôxy trong nước luôn đầy đủ và đề

Thức ăn chế biến được làm từ các nguyên liệu: phòng chất nước biến hoá bất ngờ. Để có đủ lượng bột cá, bột nhộng tằm, cá tạp, bột khoai tây, dầu ôxy trong ao có thể dùng cách gây nuôi tảo Microcystis cá và một số chất bổ sung, hàm lượng protein do loại tảo này phát triển sẽ làm tăng ôxy trong nước, không dưới 44%. Thức ăn chế biến hỗn hợp cần giữ cho chất nước ổn định. Cá chình ăn tảo này trộn đều cho kết dính thành từng miếng lớn.

còn bổ sung sinh tố A. Tảo phát triển nhiều còn Hệ số thức ăn (lượng thức ăn sử dụng để tăng làm cho nước đậm, độ trong thấp, ánh sáng đáy ao 0,5kg cá thịt) như sau: thịt trai: 18,2, ốc: 16,6, yếu rất thích hợp với tính ưa tối của cá chình.

giun: 10,7, cá rô phi: 4,8, thức ăn hỗn hợp: 2,4-3.

d) Cách gây nuôi tảo

Áp dụng “4 định” khi cho ăn:

- Định chất: Thức ăn cần tươi, sạch; thức ăn Đầu tháng 4 thả giống tảo vào ao, bón phân đạm chế biến không có mùi lạ. Bột cá phải có màu vàng, sunphat 0,5-0,7kg/360m2, liên tục 2-3 ngày, như vậy thơm, hàm lượng đạm trên 60%, chất béo dưới 8%, tảo sẽ phát triển nhanh. Khi thấy màu nước đang chất bột cần có độ dính cao.

xanh đậm bị nhạt dần, độ trong còn khoảng 25cm

- Định vị: Phải bỏ thức ăn vào giàn cho ăn; giàn thì phải bón tiếp đạm sunphat 0,2-0,5kg/360m2 để

cao hơn mặt đáy 2cm; ốc, hến đập dập, rắc trực tảo phát triển cho nước đậm trở lại. Nếu độ trong tiếp xuống sàn cho ăn.

nhỏ hơn 15cm chứng tỏ nước quá đậm do tảo phát

- Định lượng: Ở nhiệt độ nước 25oC, lượng thức triển quá nhiều, lúc này phải cấp thêm nước vào ăn cho 1 ngày đêm là 10-15% khối lượng cá đối với ao cho loãng bớt.

43

44

https://thuviensach.vn

cuối năm chưa thành cá thịt, nuôi để làm giống thức ăn tươi và 2-3% đối với thức ăn hỗn hợp. Nếu cho đầu vụ xuân năm sau. Nên thả cá vào cuối nhiệt độ thấp dưới 25oC hoặc cao trên 30oC thì phải tháng 3 để kéo dài thời gian nuôi trong năm. Mật giảm bớt lượng cho ăn. Thường lấy mức cá ăn hết sau độ thả 1kg/m2.

nửa giờ làm chuẩn. Do cá lớn dần nên cách 10 ngày phải điều chỉnh tăng lượng thức ăn cho cá 1 lần.

c) Chăm sóc và quản lý

- Định thời gian: Mỗi ngày cho cá ăn 2 lần vào Thức ăn tươi gồm: giun, nhộng tằm, thịt trai, sáng và tối. Giờ cho ăn cụ thể thích hợp nhất cần ốc, cá rô phi, cá tạp và phế phẩm lò mổ.

căn cứ vào thời tiết từng ngày và từng mùa vụ.

Cá tạp cần luộc qua nước sôi, phế phẩm lò mổ

Điểm quan trọng nhất của khâu quản lý là khống phải đun chín, băm nhỏ, thịt trai ốc băm nhỏ.

chế hàm lượng ôxy trong nước luôn đầy đủ và đề

Thức ăn chế biến được làm từ các nguyên liệu: phòng chất nước biến hoá bất ngờ. Để có đủ lượng bột cá, bột nhộng tằm, cá tạp, bột khoai tây, dầu ôxy trong ao có thể dùng cách gây nuôi tảo Microcystis cá và một số chất bổ sung, hàm lượng protein do loại tảo này phát triển sẽ làm tăng ôxy trong nước, không dưới 44%. Thức ăn chế biến hỗn hợp cần giữ cho chất nước ổn định. Cá chình ăn tảo này trộn đều cho kết dính thành từng miếng lớn.

còn bổ sung sinh tố A. Tảo phát triển nhiều còn Hệ số thức ăn (lượng thức ăn sử dụng để tăng làm cho nước đậm, độ trong thấp, ánh sáng đáy ao 0,5kg cá thịt) như sau: thịt trai: 18,2, ốc: 16,6, yếu rất thích hợp với tính ưa tối của cá chình.

giun: 10,7, cá rô phi: 4,8, thức ăn hỗn hợp: 2,4-3.

d) Cách gây nuôi tảo

Áp dụng “4 định” khi cho ăn:

- Định chất: Thức ăn cần tươi, sạch; thức ăn Đầu tháng 4 thả giống tảo vào ao, bón phân đạm chế biến không có mùi lạ. Bột cá phải có màu vàng, sunphat 0,5-0,7kg/360m2, liên tục 2-3 ngày, như vậy thơm, hàm lượng đạm trên 60%, chất béo dưới 8%, tảo sẽ phát triển nhanh. Khi thấy màu nước đang chất bột cần có độ dính cao.

xanh đậm bị nhạt dần, độ trong còn khoảng 25cm

- Định vị: Phải bỏ thức ăn vào giàn cho ăn; giàn thì phải bón tiếp đạm sunphat 0,2-0,5kg/360m2 để

cao hơn mặt đáy 2cm; ốc, hến đập dập, rắc trực tảo phát triển cho nước đậm trở lại. Nếu độ trong tiếp xuống sàn cho ăn.

nhỏ hơn 15cm chứng tỏ nước quá đậm do tảo phát

- Định lượng: Ở nhiệt độ nước 25oC, lượng thức triển quá nhiều, lúc này phải cấp thêm nước vào ăn cho 1 ngày đêm là 10-15% khối lượng cá đối với ao cho loãng bớt.

43

44

https://thuviensach.vn

Luân trùng là địch hại của tảo, có thể hạn chế

cá đạt 1.068g, bình quân 600g/con. Năng suất đạt bằng cách: thả cá mè hoa với mật độ: 5-8 con/360m2

12,6 tấn/ha (năm 2004).

để cá mè ăn luân trùng.

3. Nuô i tro ng nướ c c hảy (nướ c ấm) Cần đặt máy quạt nước để tăng ôxy ở ao. Sáng sớm cho máy chạy 2-3 giờ, buổi trưa 2 giờ; trời oi Cách nuôi này có ưu điểm là chu kỳ nuôi ngắn, bức hoặc mưa cho máy chạy nhiều giờ hơn. Đến năng suất cao, lãi suất cao. Bể nuôi dạng hình khi cá lớn, mật độ cao phải cho máy chạy suốt đêm.

tròn là tốt nhất.

Trước khi cho ăn cho máy chạy khoảng nửa giờ có Diện tích bể 10m2 để ương giống nhỏ, 50-100m2

tác dụng kích thích cá ăn mạnh hơn, tạo điều kiện để ương giống lớn và nuôi thương phẩm; nước sâu cho tảo phát triển.

1,3-1,5m; nhiệt độ nước từ 18oC trở lên.

e) Đánh tỉa, thả bù

Mỗi bể 100m2 đặt 2 máy sục khí công suất 0,5KW/máy.

Cá chình rất phàm ăn. Trong quá trình nuôi, cỡ

Mật độ nuôi ở bể nước chảy ấm:

cá chênh lệch trong đàn rất lớn, do đó nên thả nhiều đợt, thu nhiều đợt, bắt con to, lưu lại con nhỏ, bắt Cấp

Cỡ cá nuôi (g/con)

Mật độ nuôi (kg/m2)

con lớn, thả bù con nhỏ để nâng cao năng suất nuôi.

1

0,1-2

0,5-1,0

Cuối tháng 3 thả cá giống, đầu tháng 6 thu tỉa 2

2,1-5

1,0-2,0

lần đầu những con đạt cỡ 150-200g trở lên. Từ

3

5,1-20

2,0-5,0

tháng 6 trở đi nhiệt độ nước cao, cá lớn rất nhanh Cá thịt

21-150

5,0-10,0

nên cuối tháng 7 có thể thu tỉa lần thứ hai. Sau mỗi lần thu cần thả bổ sung cá giống vào. Đầu Tiêu chuẩn cho ăn ở bể nước chảy ấm: tháng 9 thu tỉa lần thứ ba. Đến giữa tháng 11 thu toàn bộ, giữ lại con chưa đạt cỡ thương phẩm để

Lượng thức ăn 1 ngày đêm

Số lần cho ăn

(% khối lượng cá)

làm giống cho vụ nuôi năm sau.

Giai đoạn nuôi

1 ngày đêm

Thức ăn tươi

Thức ăn tổng hợp

Nuôi cá chình ở ao tại xã Gia Ninh (huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình): Diện tích ao 800m2, Cá hương

4-5

20-25

8-10

mật độ 3 con/m2 (cỡ giống 50g/con). Cho ăn bằng Cá giống

2-3

15-20

5-7

giun, ếch, nhái nhỏ, cá vụn tươi, sau 8 tháng nuôi, Cá thịt

1-2

-

2-3

45

46

https://thuviensach.vn

Luân trùng là địch hại của tảo, có thể hạn chế

cá đạt 1.068g, bình quân 600g/con. Năng suất đạt bằng cách: thả cá mè hoa với mật độ: 5-8 con/360m2

12,6 tấn/ha (năm 2004).

để cá mè ăn luân trùng.

3. Nuô i tro ng nướ c c hảy (nướ c ấm) Cần đặt máy quạt nước để tăng ôxy ở ao. Sáng sớm cho máy chạy 2-3 giờ, buổi trưa 2 giờ; trời oi Cách nuôi này có ưu điểm là chu kỳ nuôi ngắn, bức hoặc mưa cho máy chạy nhiều giờ hơn. Đến năng suất cao, lãi suất cao. Bể nuôi dạng hình khi cá lớn, mật độ cao phải cho máy chạy suốt đêm.

tròn là tốt nhất.

Trước khi cho ăn cho máy chạy khoảng nửa giờ có Diện tích bể 10m2 để ương giống nhỏ, 50-100m2

tác dụng kích thích cá ăn mạnh hơn, tạo điều kiện để ương giống lớn và nuôi thương phẩm; nước sâu cho tảo phát triển.

1,3-1,5m; nhiệt độ nước từ 18oC trở lên.

e) Đánh tỉa, thả bù

Mỗi bể 100m2 đặt 2 máy sục khí công suất 0,5KW/máy.

Cá chình rất phàm ăn. Trong quá trình nuôi, cỡ

Mật độ nuôi ở bể nước chảy ấm:

cá chênh lệch trong đàn rất lớn, do đó nên thả nhiều đợt, thu nhiều đợt, bắt con to, lưu lại con nhỏ, bắt Cấp

Cỡ cá nuôi (g/con)

Mật độ nuôi (kg/m2)

con lớn, thả bù con nhỏ để nâng cao năng suất nuôi.

1

0,1-2

0,5-1,0

Cuối tháng 3 thả cá giống, đầu tháng 6 thu tỉa 2

2,1-5

1,0-2,0

lần đầu những con đạt cỡ 150-200g trở lên. Từ

3

5,1-20

2,0-5,0

tháng 6 trở đi nhiệt độ nước cao, cá lớn rất nhanh Cá thịt

21-150

5,0-10,0

nên cuối tháng 7 có thể thu tỉa lần thứ hai. Sau mỗi lần thu cần thả bổ sung cá giống vào. Đầu Tiêu chuẩn cho ăn ở bể nước chảy ấm: tháng 9 thu tỉa lần thứ ba. Đến giữa tháng 11 thu toàn bộ, giữ lại con chưa đạt cỡ thương phẩm để

Lượng thức ăn 1 ngày đêm

Số lần cho ăn

(% khối lượng cá)

làm giống cho vụ nuôi năm sau.

Giai đoạn nuôi

1 ngày đêm

Thức ăn tươi

Thức ăn tổng hợp

Nuôi cá chình ở ao tại xã Gia Ninh (huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình): Diện tích ao 800m2, Cá hương

4-5

20-25

8-10

mật độ 3 con/m2 (cỡ giống 50g/con). Cho ăn bằng Cá giống

2-3

15-20

5-7

giun, ếch, nhái nhỏ, cá vụn tươi, sau 8 tháng nuôi, Cá thịt

1-2

-

2-3

45

46

https://thuviensach.vn

Lượng thức ăn lấy mức ăn hết trong 20 phút Xã Phú Lộc (huyện Tân Châu, tỉnh An Giang) làm chuẩn. Nên điều tiết nhiệt độ nước ở 24-28oC, nuôi 15 lồng, sản lượng 1-2 tấn/lồng (năm 2002).

độ pH 7-8, hàm lượng ôxy hoà tan 5mg/l. Để tăng Xã Phong Thạnh Tây A (huyện Phước Long, tỉnh hàm lượng ôxy trong nước, cần tăng dần lưu lượng Bạc Liêu) nuôi ở ao cỡ giống 150g/con, thức ăn bằng nước qua bể.

cá rô phi rửa sạch băm nhỏ cho ăn tươi ngày 2 buổi

- Bể ương cá bột:

(sáng, chiều) có bổ sung chất dinh dưỡng, sau 2

2 ngày đầu để nước tĩnh.

tháng cá chình đạt 500-700g/con.

Ngày thứ 2-10: lưu lượng 10-15l/phút, tương Cách nuôi này có ưu điểm: hiệu suất sử dụng đương 0,6-0,9m3/h.

thức ăn cao, tỷ lệ sống cao, nuôi được mật độ rất Ngày thứ 10-30: lưu lượng 20-30l/phút, tương dày, thu hoạch dễ, năng suất nuôi cao hơn 15-20%

đương 1,2-1,8m3/h.

so với nuôi trong bể có nước chảy.

Ngày thứ 30 trở đi: lưu lượng 50-60l/phút, tương 5. Nuô i tro ng ao đ ất

đương 3-3,6m3/h.

- Bể nuôi cá giống: lưu lượng 400-600l/phút, Nuôi cá chình trong ao đất được nghiên cứu tương đương 24-36m3/h.

thành công từ cuối thập kỷ 80, đầu thập kỷ 90 của

- Bể nuôi cá thịt: lưu lượng 600-800l/phút, tương thế kỷ XX tại vùng đồng bằng sông Châu (sông Ngọc) đương 36-48m3/h.

thuộc tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc). Do các ưu Hàng ngày phải cọ rửa lưới chắn cống cho nước điểm như: vốn đầu tư xây dựng cơ bản thấp, chi chảy thông thoáng, thải được hết thức ăn thừa và phí về nước thấp, giá thành giảm nên nghề nuôi phân cá.

được phát triển rộng, nhanh ở các tỉnh phía Nam Nếu cá nuôi được quản lý chăm sóc tốt có thể

Trung Quốc. Với cách nuôi này, ở Quảng Đông đã đạt năng suất cao tới 13,5kg/m2 (13,5kg cá tăng đạt sản lượng cá chình Nhật Bản ( Anguilla japonica) trọng trên 1m2 bể nuôi).

trên 40.000 tấn/năm, năng suất trung bình 5 tấn/ha, cao nhất là 15 tấn/ha/năm; thấp hơn giá thành 4. Nuô i tro ng lồ ng

nuôi trong bể xây hiện đại 35-45% nên có thế

Lồng làm bằng lưới ni lông, đặt thành hàng (bè mạnh rất lớn trong tiêu thụ nội địa và cạnh tranh cá) trên sông, hồ.

xuất khẩu.

47

48

https://thuviensach.vn

Lượng thức ăn lấy mức ăn hết trong 20 phút Xã Phú Lộc (huyện Tân Châu, tỉnh An Giang) làm chuẩn. Nên điều tiết nhiệt độ nước ở 24-28oC, nuôi 15 lồng, sản lượng 1-2 tấn/lồng (năm 2002).

độ pH 7-8, hàm lượng ôxy hoà tan 5mg/l. Để tăng Xã Phong Thạnh Tây A (huyện Phước Long, tỉnh hàm lượng ôxy trong nước, cần tăng dần lưu lượng Bạc Liêu) nuôi ở ao cỡ giống 150g/con, thức ăn bằng nước qua bể.

cá rô phi rửa sạch băm nhỏ cho ăn tươi ngày 2 buổi

- Bể ương cá bột:

(sáng, chiều) có bổ sung chất dinh dưỡng, sau 2

2 ngày đầu để nước tĩnh.

tháng cá chình đạt 500-700g/con.

Ngày thứ 2-10: lưu lượng 10-15l/phút, tương Cách nuôi này có ưu điểm: hiệu suất sử dụng đương 0,6-0,9m3/h.

thức ăn cao, tỷ lệ sống cao, nuôi được mật độ rất Ngày thứ 10-30: lưu lượng 20-30l/phút, tương dày, thu hoạch dễ, năng suất nuôi cao hơn 15-20%

đương 1,2-1,8m3/h.

so với nuôi trong bể có nước chảy.

Ngày thứ 30 trở đi: lưu lượng 50-60l/phút, tương 5. Nuô i tro ng ao đ ất

đương 3-3,6m3/h.

- Bể nuôi cá giống: lưu lượng 400-600l/phút, Nuôi cá chình trong ao đất được nghiên cứu tương đương 24-36m3/h.

thành công từ cuối thập kỷ 80, đầu thập kỷ 90 của

- Bể nuôi cá thịt: lưu lượng 600-800l/phút, tương thế kỷ XX tại vùng đồng bằng sông Châu (sông Ngọc) đương 36-48m3/h.

thuộc tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc). Do các ưu Hàng ngày phải cọ rửa lưới chắn cống cho nước điểm như: vốn đầu tư xây dựng cơ bản thấp, chi chảy thông thoáng, thải được hết thức ăn thừa và phí về nước thấp, giá thành giảm nên nghề nuôi phân cá.

được phát triển rộng, nhanh ở các tỉnh phía Nam Nếu cá nuôi được quản lý chăm sóc tốt có thể

Trung Quốc. Với cách nuôi này, ở Quảng Đông đã đạt năng suất cao tới 13,5kg/m2 (13,5kg cá tăng đạt sản lượng cá chình Nhật Bản ( Anguilla japonica) trọng trên 1m2 bể nuôi).

trên 40.000 tấn/năm, năng suất trung bình 5 tấn/ha, cao nhất là 15 tấn/ha/năm; thấp hơn giá thành 4. Nuô i tro ng lồ ng

nuôi trong bể xây hiện đại 35-45% nên có thế

Lồng làm bằng lưới ni lông, đặt thành hàng (bè mạnh rất lớn trong tiêu thụ nội địa và cạnh tranh cá) trên sông, hồ.

xuất khẩu.

47

48

https://thuviensach.vn

a) Điều kiện ao nuôi chủ yếu để tự tràn, nếu cần thay 1 lượng nước lớn thì dùng máy bơm hút đi (thường dùng máy bơm Diện tích rộng, ao rộng 0,5-1ha là thích hợp nhất, kiểu trục lưu vì loại này dương trình thấp, lưu mức nước sâu 1,5-2m.

lượng lớn, máy 3KW lưu lượng 160m3/giờ, sử dụng Ao nuôi cần có nguồn nước cấp dồi dào, có các tiêu kinh tế hơn các kiểu bơm khác).

chuẩn chất nước phù hợp với quy định hiện hành.

Trước khi thả giống phải tẩy dọn, khử trùng b) Xác định mật độ nuôi và phân cấp ao nuôi ao triệt để. Chất tẩy trùng chủ yếu là vôi sống Muốn xác định mật độ nuôi, trước hết phải và hóa chất được phép sử dụng theo quy định hiểu về sức chứa cá của ao. Cần xác định được sức hiện hành.

chứa cá tốt ở ao nuôi mới phát huy được hết tiềm Ao mới đào dùng 7,5 tấn vôi và 190kg chlorin/ha lực sản xuất của ao.

(hoặc có thể kết hợp với hóa chất được phép sử

Sức chứa cá là dung lượng cá tối đa trên một đơn dụng với liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản vị diện tích ao, ở mức độ này không ảnh hưởng xuất). Tháo cạn nước, phơi nắng 15-25 ngày rồi mới xấu đến sinh trưởng bình thường của cá.

rắc vôi đều lên mặt đáy ao, sau đó cho nước vào Với ao rộng 0,3-0,5ha, đáy nhiều bùn thì tính ngâm và kiểm tra xem ao có bị rò rỉ nước không.

mức 7.500kg/ha; với ao rộng 0,67ha trở lên, ít bùn, Sau 15 ngày, thử nước rồi thả cá giống vào.

ao mới đào có thể tính mức 10.500kg/ha.

Ao nuôi phải có máy bơm, máy sục khí làm Mật độ nuôi có liên quan đến cỡ cá giống, diện tăng ôxy (kiểu khuấy nước hoặc kiểu guồng quạt tích ao, chất nước của ao. Đối với ao đất thịt, sức nước), máy phát điện để dự phòng cứu cá khi mất chứa là 7.500-10.500kg/ha. Tuy nhiên, do ảnh hưởng điện lưới.

của các nhân tố (như sức ăn và cường độ trao đổi Nếu ao có nước sâu 1,8m trở lên, cần đặt 1 máy chất ở các cỡ cá khác nhau) nên cá càng nhỏ thì khuấy nước 1,5KW ở giữa ao để cải thiện ôxy ở đáy.

sức chứa cá trên 1 đơn vị diện tích càng nhỏ.

Ví dụ: Ao nuôi có diện tích 0,7ha, nước sâu 2m cần lắp 3 máy tăng ôxy: ở giữa lắp 1 máy khuấy nước Sức chứa cá chình ở cỡ cá khác nhau Cỡ cá (con/kg)

1,5KW, ở hai bên lắp mỗi bên 1 máy quạt nước 1,1KW.

700-800

100

25-35

7-10

1,5-3

Nếu ao có nước sâu 1,5m thì đặt 2-3 máy quạt Sức chứa cá

1.500-2.250 3.000-4.500 5.000-6.500 6.500-7.500 7.500-10.500

nước. Dùng máy bơm khi cấp nước, còn tháo nước (kg/ha)

49

50

https://thuviensach.vn

a) Điều kiện ao nuôi chủ yếu để tự tràn, nếu cần thay 1 lượng nước lớn thì dùng máy bơm hút đi (thường dùng máy bơm Diện tích rộng, ao rộng 0,5-1ha là thích hợp nhất, kiểu trục lưu vì loại này dương trình thấp, lưu mức nước sâu 1,5-2m.

lượng lớn, máy 3KW lưu lượng 160m3/giờ, sử dụng Ao nuôi cần có nguồn nước cấp dồi dào, có các tiêu kinh tế hơn các kiểu bơm khác).

chuẩn chất nước phù hợp với quy định hiện hành.

Trước khi thả giống phải tẩy dọn, khử trùng b) Xác định mật độ nuôi và phân cấp ao nuôi ao triệt để. Chất tẩy trùng chủ yếu là vôi sống Muốn xác định mật độ nuôi, trước hết phải và hóa chất được phép sử dụng theo quy định hiểu về sức chứa cá của ao. Cần xác định được sức hiện hành.

chứa cá tốt ở ao nuôi mới phát huy được hết tiềm Ao mới đào dùng 7,5 tấn vôi và 190kg chlorin/ha lực sản xuất của ao.

(hoặc có thể kết hợp với hóa chất được phép sử

Sức chứa cá là dung lượng cá tối đa trên một đơn dụng với liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản vị diện tích ao, ở mức độ này không ảnh hưởng xuất). Tháo cạn nước, phơi nắng 15-25 ngày rồi mới xấu đến sinh trưởng bình thường của cá.

rắc vôi đều lên mặt đáy ao, sau đó cho nước vào Với ao rộng 0,3-0,5ha, đáy nhiều bùn thì tính ngâm và kiểm tra xem ao có bị rò rỉ nước không.

mức 7.500kg/ha; với ao rộng 0,67ha trở lên, ít bùn, Sau 15 ngày, thử nước rồi thả cá giống vào.

ao mới đào có thể tính mức 10.500kg/ha.

Ao nuôi phải có máy bơm, máy sục khí làm Mật độ nuôi có liên quan đến cỡ cá giống, diện tăng ôxy (kiểu khuấy nước hoặc kiểu guồng quạt tích ao, chất nước của ao. Đối với ao đất thịt, sức nước), máy phát điện để dự phòng cứu cá khi mất chứa là 7.500-10.500kg/ha. Tuy nhiên, do ảnh hưởng điện lưới.

của các nhân tố (như sức ăn và cường độ trao đổi Nếu ao có nước sâu 1,8m trở lên, cần đặt 1 máy chất ở các cỡ cá khác nhau) nên cá càng nhỏ thì khuấy nước 1,5KW ở giữa ao để cải thiện ôxy ở đáy.

sức chứa cá trên 1 đơn vị diện tích càng nhỏ.

Ví dụ: Ao nuôi có diện tích 0,7ha, nước sâu 2m cần lắp 3 máy tăng ôxy: ở giữa lắp 1 máy khuấy nước Sức chứa cá chình ở cỡ cá khác nhau Cỡ cá (con/kg)

1,5KW, ở hai bên lắp mỗi bên 1 máy quạt nước 1,1KW.

700-800

100

25-35

7-10

1,5-3

Nếu ao có nước sâu 1,5m thì đặt 2-3 máy quạt Sức chứa cá

1.500-2.250 3.000-4.500 5.000-6.500 6.500-7.500 7.500-10.500

nước. Dùng máy bơm khi cấp nước, còn tháo nước (kg/ha)

49

50

https://thuviensach.vn

- Nuôi phân cấp:

Dựa vào đặc điểm sinh trưởng của cá chình, áp Trong khi nuôi, diện tích ảnh hưởng lớn tới sinh dụng cách nuôi thả 1 lần đủ cá giống, san ao nuôi trưởng của cá. Trong thực tiễn sản xuất, chênh liên tục, đạt hiệu quả rất tốt.

lệch về sinh trưởng của cá trong cùng một ao càng

- Bố trí tỷ lệ ao nuôi:

lớn thì hiệu quả kinh tế nuôi càng kém. Có một số

Theo cách nuôi phân cấp, phải bố trí ao hợp lý hộ muốn tiết kiệm giá thành (chi phí) về giống đã mới đạt kết quả tốt nhất.

nuôi thẳng từ cá cỡ 100 con/kg thành cỡ cá thịt Trên thực tế ở Quảng Đông (Trung Quốc), trong 450g/con trở lên xuất bán, kết quả là một phần quá trình nuôi cá chình trong ao đất đã rút ra khá lớn cá nuôi không đạt tiêu chuẩn cá thịt kết luận bố trí các loại ao theo tỷ lệ 1:1:3:5 là hợp (thậm chí còn thành cá còi màu vàng) ảnh hưởng lý nhất.

không tốt đến kết quả nuôi, nên phải coi trọng Ví dụ: Một cơ sở nuôi có 150ha ao, sẽ bố trí các nuôi phân cấp.

ao như sau:

Bảng nuôi phân cấp cá chình:

Ao cấp 1: 15ha, nuôi từ cỡ 800 con/kg, sau 25-30

ngày đạt cỡ 100 con/kg thì phân ao; Cỡ giống Số lượng

Số

Ao Cỡ giống thả

Ao cấp 2: 15ha, nuôi từ cỡ 100 con/kg, sau 40 ngày xuất

cá thả

ngày nuôi

Ghi chú

cấp

(con/kg)

(con/kg) (vạn con/ha)

(ngày)

đạt cỡ 25-35 con/kg thì phân ao;

Lọc cỡ 100 con/kg nuôi

Ao cấp 3: 45ha (ao giống lớn), nuôi từ cỡ 25-35

1

700-800

100

37,50-54,00

25

ở ao khác, số còn lại

con/kg, khi đạt cỡ 7-10 con/kg thì phân ao; nuôi tiếp ở ao cũ.

Ao cấp 4: 75ha (ao cá thịt), nuôi từ cỡ 7-10 con/kg Lọc cỡ 25-35 con/kg

thành cỡ cá thịt 400g/con trở lên.

2

100

25-35

10,50-13,50

40

nuôi ở ao khác, số còn

Bố trí tỷ lệ ao như trên tính trong thời gian từ

lại nuôi tiếp ở ao cũ.

tháng 4, tháng 5 đến cuối năm; từ cuối năm trước Lọc cỡ 7-10 con/kg

đến đầu năm sau vẫn tiếp tục phân ao. Cá ngày 3

15-35

7-10

4,50-7,50

45

nuôi ở ao khác, số còn

càng lớn lên, cuối cùng toàn bộ diện tích ao đều lại nuôi tiếp ở ao cũ.

trở thành ao cá thịt. Tháng 1 năm sau, do tiếp tục 400g/con

xuất cá thịt, một số ao đã hết cá sẽ được chuyển 4

7-10

2,25-3,45

150

Xuất bán cá thịt.

trở lên

sang chu kỳ sản xuất của năm sau.

51

52

https://thuviensach.vn

- Nuôi phân cấp:

Dựa vào đặc điểm sinh trưởng của cá chình, áp Trong khi nuôi, diện tích ảnh hưởng lớn tới sinh dụng cách nuôi thả 1 lần đủ cá giống, san ao nuôi trưởng của cá. Trong thực tiễn sản xuất, chênh liên tục, đạt hiệu quả rất tốt.

lệch về sinh trưởng của cá trong cùng một ao càng

- Bố trí tỷ lệ ao nuôi:

lớn thì hiệu quả kinh tế nuôi càng kém. Có một số

Theo cách nuôi phân cấp, phải bố trí ao hợp lý hộ muốn tiết kiệm giá thành (chi phí) về giống đã mới đạt kết quả tốt nhất.

nuôi thẳng từ cá cỡ 100 con/kg thành cỡ cá thịt Trên thực tế ở Quảng Đông (Trung Quốc), trong 450g/con trở lên xuất bán, kết quả là một phần quá trình nuôi cá chình trong ao đất đã rút ra khá lớn cá nuôi không đạt tiêu chuẩn cá thịt kết luận bố trí các loại ao theo tỷ lệ 1:1:3:5 là hợp (thậm chí còn thành cá còi màu vàng) ảnh hưởng lý nhất.

không tốt đến kết quả nuôi, nên phải coi trọng Ví dụ: Một cơ sở nuôi có 150ha ao, sẽ bố trí các nuôi phân cấp.

ao như sau:

Bảng nuôi phân cấp cá chình:

Ao cấp 1: 15ha, nuôi từ cỡ 800 con/kg, sau 25-30

ngày đạt cỡ 100 con/kg thì phân ao; Cỡ giống Số lượng

Số

Ao Cỡ giống thả

Ao cấp 2: 15ha, nuôi từ cỡ 100 con/kg, sau 40 ngày xuất

cá thả

ngày nuôi

Ghi chú

cấp

(con/kg)

(con/kg) (vạn con/ha)

(ngày)

đạt cỡ 25-35 con/kg thì phân ao;

Lọc cỡ 100 con/kg nuôi

Ao cấp 3: 45ha (ao giống lớn), nuôi từ cỡ 25-35

1

700-800

100

37,50-54,00

25

ở ao khác, số còn lại

con/kg, khi đạt cỡ 7-10 con/kg thì phân ao; nuôi tiếp ở ao cũ.

Ao cấp 4: 75ha (ao cá thịt), nuôi từ cỡ 7-10 con/kg Lọc cỡ 25-35 con/kg

thành cỡ cá thịt 400g/con trở lên.

2

100

25-35

10,50-13,50

40

nuôi ở ao khác, số còn

Bố trí tỷ lệ ao như trên tính trong thời gian từ

lại nuôi tiếp ở ao cũ.

tháng 4, tháng 5 đến cuối năm; từ cuối năm trước Lọc cỡ 7-10 con/kg

đến đầu năm sau vẫn tiếp tục phân ao. Cá ngày 3

15-35

7-10

4,50-7,50

45

nuôi ở ao khác, số còn

càng lớn lên, cuối cùng toàn bộ diện tích ao đều lại nuôi tiếp ở ao cũ.

trở thành ao cá thịt. Tháng 1 năm sau, do tiếp tục 400g/con

xuất cá thịt, một số ao đã hết cá sẽ được chuyển 4

7-10

2,25-3,45

150

Xuất bán cá thịt.

trở lên

sang chu kỳ sản xuất của năm sau.

51

52

https://thuviensach.vn

- Thả ghép cá khác:

- Điều tiết độ trong: Mùa hè cần thay nước Trong ao cá chình, thả ghép thêm một số loài nhiều hơn các mùa khác để khống chế độ trong cá khác không cùng tính ăn và phân bố tầng nước dao động ở phạm vi thích hợp 25-35cm. Mùa đông vừa có lợi cho việc cải thiện môi trường ao nuôi, giữ ở mức 20-25cm.

vừa lợi dụng triệt để nguồn thức ăn tự nhiên trong

- Điều hoà nhiệt độ nước: Ao đất rộng hơn ao và ao và thức ăn rơi vãi của cá chình. Do đó có thể

bể xây nên việc khống chế nhiệt độ nước ao đất nâng cao năng suất và lợi nhuận. Các loài ghép khó hơn. Tuy nhiên vẫn có cách điều tiết rất có tác thêm vào ao cá chình như: cá mè hoa, cá mè trắng, dụng. Ví dụ: Mùa hè nóng bức, lợi dụng nước ao cá trê, cá ngạnh, cá nheo Mỹ, cá quả, cá vền, cá phân tầng nhiệt độ nên chứa nước đầy ao và cho vược đen...

máy sục khí chạy sớm hơn, bắt đầu từ 9 giờ sáng c) Quản lý hàng ngày

đến 1 giờ chiều, sau đó cho máy nghỉ rồi chiều tối Chủ yếu là quản lý chất nước gồm: điều tiết pH, lại chạy tiếp, cố gắng thay nước từ nửa đêm đến hàm lượng ôxy, độ trong, nhiệt độ nước, gây nuôi sáng sớm, buổi chiều cho ăn muộn hơn sau 6 giờ

tảo lục và thay nước.

30 phút chiều. Như vậy, mặc dù nhiệt độ nước

- Điều tiết pH: Yêu cầu về pH ao cá chình có trên mặt ao cao tới 36-37oC, nhưng ở đáy ao vẫn khác nhau giữa các mùa. Mùa hạ chủ yếu phát chỉ có 30-32oC, ở nhiệt độ này cá chình vẫn ăn sinh bệnh loét mang ở cá nên từ cuối tháng 6 đến khỏe và sinh trưởng tốt.

tháng 9 cần pH trong khoảng 7,8-8,5 để khống

- Gây nuôi tảo lục: Nuôi cá chình trong ao, bể

chế không cho bệnh này phát triển.

xây cần gây nuôi tảo lam là chính, còn nuôi trong

- Khống chế ôxy hoà tan: Cần lượng ôxy luôn ao đất thì gây nuôi tảo lục là chính. Đây là điểm từ 3mg/l trở lên. Ao có mức nước sâu trên 2m, khác nhau lớn nhất trong quản lý ao đất và ao, bể

giữa ao cần đặt máy sục khí kiểu khuấy nước.

xây. Có nhiều biện pháp cho tảo lục phát triển Cuối xuân đầu hạ và mùa thu chỉ nên giữ mức ao sâu 1,5-1,8m (không nên sâu quá), cho máy tăng thành quần thể thực vật ưu thế nhất trong ao ôxy chạy vào buổi trưa để hàm lượng ôxy phân bố

như: thả ghép cá ăn sinh vật phù du, chạy máy đều ở đáy ao.

sục khí, thay nước, bón phân, v.v..

53

54

https://thuviensach.vn

- Thả ghép cá khác:

- Điều tiết độ trong: Mùa hè cần thay nước Trong ao cá chình, thả ghép thêm một số loài nhiều hơn các mùa khác để khống chế độ trong cá khác không cùng tính ăn và phân bố tầng nước dao động ở phạm vi thích hợp 25-35cm. Mùa đông vừa có lợi cho việc cải thiện môi trường ao nuôi, giữ ở mức 20-25cm.

vừa lợi dụng triệt để nguồn thức ăn tự nhiên trong

- Điều hoà nhiệt độ nước: Ao đất rộng hơn ao và ao và thức ăn rơi vãi của cá chình. Do đó có thể

bể xây nên việc khống chế nhiệt độ nước ao đất nâng cao năng suất và lợi nhuận. Các loài ghép khó hơn. Tuy nhiên vẫn có cách điều tiết rất có tác thêm vào ao cá chình như: cá mè hoa, cá mè trắng, dụng. Ví dụ: Mùa hè nóng bức, lợi dụng nước ao cá trê, cá ngạnh, cá nheo Mỹ, cá quả, cá vền, cá phân tầng nhiệt độ nên chứa nước đầy ao và cho vược đen...

máy sục khí chạy sớm hơn, bắt đầu từ 9 giờ sáng c) Quản lý hàng ngày

đến 1 giờ chiều, sau đó cho máy nghỉ rồi chiều tối Chủ yếu là quản lý chất nước gồm: điều tiết pH, lại chạy tiếp, cố gắng thay nước từ nửa đêm đến hàm lượng ôxy, độ trong, nhiệt độ nước, gây nuôi sáng sớm, buổi chiều cho ăn muộn hơn sau 6 giờ

tảo lục và thay nước.

30 phút chiều. Như vậy, mặc dù nhiệt độ nước

- Điều tiết pH: Yêu cầu về pH ao cá chình có trên mặt ao cao tới 36-37oC, nhưng ở đáy ao vẫn khác nhau giữa các mùa. Mùa hạ chủ yếu phát chỉ có 30-32oC, ở nhiệt độ này cá chình vẫn ăn sinh bệnh loét mang ở cá nên từ cuối tháng 6 đến khỏe và sinh trưởng tốt.

tháng 9 cần pH trong khoảng 7,8-8,5 để khống

- Gây nuôi tảo lục: Nuôi cá chình trong ao, bể

chế không cho bệnh này phát triển.

xây cần gây nuôi tảo lam là chính, còn nuôi trong

- Khống chế ôxy hoà tan: Cần lượng ôxy luôn ao đất thì gây nuôi tảo lục là chính. Đây là điểm từ 3mg/l trở lên. Ao có mức nước sâu trên 2m, khác nhau lớn nhất trong quản lý ao đất và ao, bể

giữa ao cần đặt máy sục khí kiểu khuấy nước.

xây. Có nhiều biện pháp cho tảo lục phát triển Cuối xuân đầu hạ và mùa thu chỉ nên giữ mức ao sâu 1,5-1,8m (không nên sâu quá), cho máy tăng thành quần thể thực vật ưu thế nhất trong ao ôxy chạy vào buổi trưa để hàm lượng ôxy phân bố

như: thả ghép cá ăn sinh vật phù du, chạy máy đều ở đáy ao.

sục khí, thay nước, bón phân, v.v..

53

54

https://thuviensach.vn

+ Cho cá ăn: Mục đích của cho cá ăn là để nâng cao sản lượng đàn cá trong ao, đồng thời cố gắng giảm hệ số thức ăn. Vì vậy, phải xuất phát từ hai phương diện tăng sức ăn và hiệu suất chuyển hoá thức ăn của cá để định ra các biện pháp kinh tế

cho ăn cụ thể.

Tăng sức ăn của cá bắt đầu từ quản lý hàng ngày phải hạ biên độ chênh lệch các yếu tố môi trường ao nuôi.

Ví dụ: Mùa hè cho cá ăn buổi sáng lúc 6 giờ, C

buổi chiều cũng nên từ 6 giờ, mùa đông cho ăn lúc A: Tảo lam, a1 Mycrocystis; B: Tảo lục; C: Tảo khuê

thời tiết ấm nhất (2-3 giờ chiều), như vậy cá sẽ ăn mạnh hơn.

Thực vật phù du

Hệ số thức ăn là một trong các yếu tố có ảnh

+ Thay nước: Lượng nước thay mỗi lần tuỳ

hưởng tới hiệu quả nuôi cá trong ao đất.

thuộc vào độ trong của nước và tình hình sinh Muốn thu được hiệu quả cao trong sử dụng trưởng của cá. Nếu hàng ngày thay quá nhiều lần thức ăn, nên lưu ý các điểm sau:

sẽ làm ao bị đục, cá dễ sinh bệnh và lãng phí nước.

- Xác định mật độ nuôi cá hợp lý, điều tiết ôxy Mùa thu và mùa xuân không nhất định ngày ổn định ở mức 3mg/l trở lên, đặc biệt bảo đảm tầng nào cũng phải thay nước, thường chỉ cần 3-5 ngày nước đáy ao luôn có đầy đủ ôxy.

1 lần, mỗi lần thay 10-20%. Mùa hè nóng bức, tốt

- Trong giai đoạn cá chình màu đen (700-800

nhất lấy thêm nước vào ao lúc nửa đêm tới sáng con/kg) và cá chình con (50-100 con/kg), thời gian sớm để giảm bớt biên độ chênh lệch nhiệt độ nước, cho ăn mỗi lần nên kéo dài một chút để cho số cá tránh cho cá bị phản ứng kích thích mạnh do môi còn nhỏ vẫn có điều kiện ăn no.

trường thay đổi lớn mà bỏ ăn, rồi từ đó dễ sinh

- Thức ăn cho mỗi lần cần trộn thêm dầu (chất bệnh; mỗi lần chỉ nên thay 5-10% lượng nước béo) và phải căn cứ vào tình hình nhiệt độ để tăng, trong ao.

giảm lượng dầu pha trộn.

55

56

https://thuviensach.vn

+ Cho cá ăn: Mục đích của cho cá ăn là để nâng cao sản lượng đàn cá trong ao, đồng thời cố gắng giảm hệ số thức ăn. Vì vậy, phải xuất phát từ hai phương diện tăng sức ăn và hiệu suất chuyển hoá thức ăn của cá để định ra các biện pháp kinh tế

cho ăn cụ thể.

Tăng sức ăn của cá bắt đầu từ quản lý hàng ngày phải hạ biên độ chênh lệch các yếu tố môi trường ao nuôi.

Ví dụ: Mùa hè cho cá ăn buổi sáng lúc 6 giờ, C

buổi chiều cũng nên từ 6 giờ, mùa đông cho ăn lúc A: Tảo lam, a1 Mycrocystis; B: Tảo lục; C: Tảo khuê

thời tiết ấm nhất (2-3 giờ chiều), như vậy cá sẽ ăn mạnh hơn.

Thực vật phù du

Hệ số thức ăn là một trong các yếu tố có ảnh

+ Thay nước: Lượng nước thay mỗi lần tuỳ

hưởng tới hiệu quả nuôi cá trong ao đất.

thuộc vào độ trong của nước và tình hình sinh Muốn thu được hiệu quả cao trong sử dụng trưởng của cá. Nếu hàng ngày thay quá nhiều lần thức ăn, nên lưu ý các điểm sau:

sẽ làm ao bị đục, cá dễ sinh bệnh và lãng phí nước.

- Xác định mật độ nuôi cá hợp lý, điều tiết ôxy Mùa thu và mùa xuân không nhất định ngày ổn định ở mức 3mg/l trở lên, đặc biệt bảo đảm tầng nào cũng phải thay nước, thường chỉ cần 3-5 ngày nước đáy ao luôn có đầy đủ ôxy.

1 lần, mỗi lần thay 10-20%. Mùa hè nóng bức, tốt

- Trong giai đoạn cá chình màu đen (700-800

nhất lấy thêm nước vào ao lúc nửa đêm tới sáng con/kg) và cá chình con (50-100 con/kg), thời gian sớm để giảm bớt biên độ chênh lệch nhiệt độ nước, cho ăn mỗi lần nên kéo dài một chút để cho số cá tránh cho cá bị phản ứng kích thích mạnh do môi còn nhỏ vẫn có điều kiện ăn no.

trường thay đổi lớn mà bỏ ăn, rồi từ đó dễ sinh

- Thức ăn cho mỗi lần cần trộn thêm dầu (chất bệnh; mỗi lần chỉ nên thay 5-10% lượng nước béo) và phải căn cứ vào tình hình nhiệt độ để tăng, trong ao.

giảm lượng dầu pha trộn.

55

56

https://thuviensach.vn

- Làm tốt công tác phòng bệnh. Trước mùa dịch nhà sản xuất để tắm, cho ăn..., kết hợp các biện bệnh, cần định kỳ trộn thuốc phòng bệnh vào thức pháp diệt trùng khác và có tư vấn của người có ăn cho cá.

chuyên môn.

6. Phò ng trị bệnh

CÁ LĂNG

Cá chình cũng như các loài cá nước ngọt khác, dễ mắc các bệnh như: bệnh trùng mỏ neo và sán lá ở bong bóng cá, bệnh nấm thủy mi, bệnh trùng Cá lăng thuộc họ cá Lăng, bộ cá Nheo; tên tiếng bánh xe, bệnh tà quản trùng ký sinh.

Thái là Pa châng, Ta châng (tiếng Tày: Piacơt).

Nguyên nhân gây bệnh: có nhiều nguyên nhân Ở Việt Nam cá lăng xuất hiện trong các sông, khác nhau như môi trường nước bị ô nhiễm, ký rạch, ở khu vực phía Nam như: lưu vực sông sinh trùng có sẵn trong ao và phát triển trên cá, Đồng Nai, sông Sài Gòn, sông Tiền, sông Hậu, hồ

nhiệt độ nước quá cao hoặc quá thấp, nguồn bệnh Trị An, hồ Dầu Tiếng. Trên thế giới, cá lăng có ở

từ cá giống không rõ nguồn gốc, cá bị thương, bị

Malaixia, Thái Lan, Lào, Campuchia.

xây xát...

Cách phòng trị bệnh chủ yếu: đối với ao nuôi cần tẩy dọn, tiêu độc diệt mầm bệnh và vi sinh vật có hại cho cá; tắm khử trùng trước khi thả để diệt mầm bệnh có sẵn trên cơ thể cá; định kỳ bón vôi cho ao và quanh bờ để ngăn lây bệnh vào ao.

a) Cá lăng vàng ( Mystus nemurus) a) L¨ng vµng (Mystus nemurus),

Các loại hóa chất thường sử dụng để phòng trị

bệnh: vôi sống, muối ăn, sunphat đồng (CuSO ), 4

thuốc tím (KMnO ) và những hóa chất khác được 4

phép sử dụng. Liều lượng và cách sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

b) Cá lă b)

n L

g ¨n

c g

h ch

ấ Ê

m m

( (Mys

Mys t t us

u g

s ut

g tatu

utt s

a ) tus) (Lacipide)

Khi cá mắc bệnh, có thể sử dụng các loại thuốc đặc trị bệnh thú y thủy sản theo hướng dẫn của Cá lăng

57

58

https://thuviensach.vn

- Làm tốt công tác phòng bệnh. Trước mùa dịch nhà sản xuất để tắm, cho ăn..., kết hợp các biện bệnh, cần định kỳ trộn thuốc phòng bệnh vào thức pháp diệt trùng khác và có tư vấn của người có ăn cho cá.

chuyên môn.

6. Phò ng trị bệnh

CÁ LĂNG

Cá chình cũng như các loài cá nước ngọt khác, dễ mắc các bệnh như: bệnh trùng mỏ neo và sán lá ở bong bóng cá, bệnh nấm thủy mi, bệnh trùng Cá lăng thuộc họ cá Lăng, bộ cá Nheo; tên tiếng bánh xe, bệnh tà quản trùng ký sinh.

Thái là Pa châng, Ta châng (tiếng Tày: Piacơt).

Nguyên nhân gây bệnh: có nhiều nguyên nhân Ở Việt Nam cá lăng xuất hiện trong các sông, khác nhau như môi trường nước bị ô nhiễm, ký rạch, ở khu vực phía Nam như: lưu vực sông sinh trùng có sẵn trong ao và phát triển trên cá, Đồng Nai, sông Sài Gòn, sông Tiền, sông Hậu, hồ

nhiệt độ nước quá cao hoặc quá thấp, nguồn bệnh Trị An, hồ Dầu Tiếng. Trên thế giới, cá lăng có ở

từ cá giống không rõ nguồn gốc, cá bị thương, bị

Malaixia, Thái Lan, Lào, Campuchia.

xây xát...

Cách phòng trị bệnh chủ yếu: đối với ao nuôi cần tẩy dọn, tiêu độc diệt mầm bệnh và vi sinh vật có hại cho cá; tắm khử trùng trước khi thả để diệt mầm bệnh có sẵn trên cơ thể cá; định kỳ bón vôi cho ao và quanh bờ để ngăn lây bệnh vào ao.

a) Cá lăng vàng ( Mystus nemurus) a) L¨ng vµng (Mystus nemurus),

Các loại hóa chất thường sử dụng để phòng trị

bệnh: vôi sống, muối ăn, sunphat đồng (CuSO ), 4

thuốc tím (KMnO ) và những hóa chất khác được 4

phép sử dụng. Liều lượng và cách sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

b) Cá lă b)

n L

g ¨n

c g

h ch

ấ Ê

m m

( (Mys

Mys t t us

u g

s ut

g tatu

utt s

a ) tus) (Lacipide)

Khi cá mắc bệnh, có thể sử dụng các loại thuốc đặc trị bệnh thú y thủy sản theo hướng dẫn của Cá lăng

57

58

https://thuviensach.vn

I. CÁ LĂNG VÀNG (Mystus nemurus) Thời gian nuôi vỗ 4 tháng, tỷ lệ cá thành thục đạt 80%.

1. Đặc đ iểm sinh họ c

b) Cho cá đẻ

Thân cá dài 25-26cm, cỡ tối đa dài 80cm. Thân màu nâu, phần lưng thẫm hơn phần bụng. Vây Tiêm kích dục tố: Dùng chất kích thích LRHa , 2

bụng màu vàng nhạt, các vây khác màu đỏ nhạt.

liều lượng cho cá đực bằng 1/3 cho cá cái. Ở nhiệt độ

Mắt ở gần đỉnh đầu; có 4 đôi râu, râu hàm trên dài 29,5-30oC, thời gian hiệu ứng của thuốc là 11-12

đến vây hậu môn, râu hàm dưới dài đến vây ngực, giờ (tính từ lúc tiêm sơ bộ). Dùng tay vuốt nhẹ

râu mũi ngắn, râu cằm ngắn hơn râu hàm dưới đến cho trứng chảy ra và vuốt tinh dịch con đực trộn vây ngực. Vây lưng và vây ngực có gai cứng màng vào trứng. Sau khi gieo tinh, trứng được khử

răng cưa ở mặt sau. Vây mỡ ngắn và không kết trùng bằng phương pháp Carbonide và ấp trong dính với vây hậu môn.

bình vây.

Cá sống thành đàn ở tầng đáy, nơi có nước chảy Tỷ lệ cá cái rụng trứng hoàn toàn là 100%.

nhẹ và trong sạch. Cá lăng ăn động vật phù du là Trứng đã thụ tinh có đường kính 1,17-1,32mm.

chính, cá con, ấu trùng, côn trùng, giáp xác, ngoài Cá lăng có sức sinh sản cao, từ 126.364 đến ra cá còn ăn thực vật thủy sinh và chất thối rữa.

142.000 trứng/kg cá.

Mùa sinh sản của cá lăng vàng vào tháng 6-11, Ở nhiệt độ 30oC, thời gian phát triển của phôi tập trung ở tháng 6-8, đẻ trứng dính, sức sinh cá lăng vàng là 24 giờ (tính từ lúc trứng được sản 16-18 vạn trứng/kg cá, đường kính trứng thụ tinh).

1,17-1,52mm, thời gian nở tính từ lúc trứng thụ

Sau khi nở 60 giờ, ấu trùng bắt đầu biết ăn tinh là 28-32 giờ.

Moinia cỡ nhỏ. Cá bột 1 ngày tuổi bắt đầu biết bơi.

2. Kỹ thuật sản xuất giố ng c á lăng vàng c) Ương từ cá bột lên cá hương

a) Diện tích ao nuôi vỗ cá bố mẹ

Sau khi nở 72 giờ (3 ngày tuổi), cá tiêu hết noãn hoàng. Khi cá được 4 ngày tuổi, ngoài ăn Moinia Diện tích ao nuôi 300m2, nước sâu 1,2m. Nguồn còn cho ăn trùn chỉ ( Tubifex), lúc này cá được đưa giống lấy từ hồ Trị An, huyện Thống Nhất (tỉnh vào bình nhựa (cỡ 1m3) để ương thành cá hương.

Đồng Nai); cỡ cá bố mẹ: 0,35-0,8kg/con.

59

60

https://thuviensach.vn

I. CÁ LĂNG VÀNG (Mystus nemurus) Thời gian nuôi vỗ 4 tháng, tỷ lệ cá thành thục đạt 80%.

1. Đặc đ iểm sinh họ c

b) Cho cá đẻ

Thân cá dài 25-26cm, cỡ tối đa dài 80cm. Thân màu nâu, phần lưng thẫm hơn phần bụng. Vây Tiêm kích dục tố: Dùng chất kích thích LRHa , 2

bụng màu vàng nhạt, các vây khác màu đỏ nhạt.

liều lượng cho cá đực bằng 1/3 cho cá cái. Ở nhiệt độ

Mắt ở gần đỉnh đầu; có 4 đôi râu, râu hàm trên dài 29,5-30oC, thời gian hiệu ứng của thuốc là 11-12

đến vây hậu môn, râu hàm dưới dài đến vây ngực, giờ (tính từ lúc tiêm sơ bộ). Dùng tay vuốt nhẹ

râu mũi ngắn, râu cằm ngắn hơn râu hàm dưới đến cho trứng chảy ra và vuốt tinh dịch con đực trộn vây ngực. Vây lưng và vây ngực có gai cứng màng vào trứng. Sau khi gieo tinh, trứng được khử

răng cưa ở mặt sau. Vây mỡ ngắn và không kết trùng bằng phương pháp Carbonide và ấp trong dính với vây hậu môn.

bình vây.

Cá sống thành đàn ở tầng đáy, nơi có nước chảy Tỷ lệ cá cái rụng trứng hoàn toàn là 100%.

nhẹ và trong sạch. Cá lăng ăn động vật phù du là Trứng đã thụ tinh có đường kính 1,17-1,32mm.

chính, cá con, ấu trùng, côn trùng, giáp xác, ngoài Cá lăng có sức sinh sản cao, từ 126.364 đến ra cá còn ăn thực vật thủy sinh và chất thối rữa.

142.000 trứng/kg cá.

Mùa sinh sản của cá lăng vàng vào tháng 6-11, Ở nhiệt độ 30oC, thời gian phát triển của phôi tập trung ở tháng 6-8, đẻ trứng dính, sức sinh cá lăng vàng là 24 giờ (tính từ lúc trứng được sản 16-18 vạn trứng/kg cá, đường kính trứng thụ tinh).

1,17-1,52mm, thời gian nở tính từ lúc trứng thụ

Sau khi nở 60 giờ, ấu trùng bắt đầu biết ăn tinh là 28-32 giờ.

Moinia cỡ nhỏ. Cá bột 1 ngày tuổi bắt đầu biết bơi.

2. Kỹ thuật sản xuất giố ng c á lăng vàng c) Ương từ cá bột lên cá hương

a) Diện tích ao nuôi vỗ cá bố mẹ

Sau khi nở 72 giờ (3 ngày tuổi), cá tiêu hết noãn hoàng. Khi cá được 4 ngày tuổi, ngoài ăn Moinia Diện tích ao nuôi 300m2, nước sâu 1,2m. Nguồn còn cho ăn trùn chỉ ( Tubifex), lúc này cá được đưa giống lấy từ hồ Trị An, huyện Thống Nhất (tỉnh vào bình nhựa (cỡ 1m3) để ương thành cá hương.

Đồng Nai); cỡ cá bố mẹ: 0,35-0,8kg/con.

59

60

https://thuviensach.vn

Sau 14 ngày tuổi, cá có chiều dài thân 2,7-2,9cm, 190-240g/con, đến 5 năm tuổi tăng 1.000-1.400g/năm.

giai đoạn này cho ăn thêm thức ăn công nghiệp, cá Cá lăng chấm ở sông Lô, sông Gâm tăng trưởng lớn nhanh có sự phân đàn đáng kể, chúng có thể

nhanh hơn ở hồ Hoà Bình, nhưng độ béo lại kém ăn lẫn nhau và phải ương thưa hoặc thả xuống ao hơn (Phạm Báu, 2000).

đất ngay (Ngô Ngọc, 2002).

3. Kỹ thuật đ ẻ nhân tạo c á lăng c hấm ở

II. CÁ LĂNG CHẤM ( Mystus guttatus Cuinichu Trung Quố c 1

& Chein, 1990)

3.1. Nuôi vỗ cá bố mẹ

Cá lớn gọi là cá lăng chấm, cá nhỏ gọi là cá quất.

a) Chọn cá bố mẹ

1. Đặc đ iểm sinh họ c

Chọn những con khỏe mạnh, mình không thương Cá lăng cái thành thục lần đầu từ 4 tuổi trở lên, tật từ 4 năm tuổi trở lên, nặng trên 3kg, tỷ lệ 1 đực: con nhỏ nhất dài 72cm, nặng 2,7kg; sức sinh sản 1 cái để đưa vào ao nuôi vỗ tích cực.

tuyệt đối giai đoạn từ 3-11 tuổi đạt 6.342-54.575

trứng, sức sinh sản tương đối trung bình 3.750

b) Nuôi vỗ tích cực

trứng. Cá lăng chấm có sức sinh sản thấp, hệ số

Ao hình chữ nhật, diện tích 500m2/ao, đáy bùn.

thành thục trung bình 7,8%.

Bờ ao xây bằng gạch, bốn góc ao xây lượn góc tròn để tạo cho nước chảy vòng quanh hơn. Xung quanh 2. Kỹ thuật sinh sản nhân tạo c á lăng c hấm bốn góc ao xây các cửa cống dẫn nước vào theo các Cỡ cá cho đẻ: 1,8-4kg (3-5 tuổi).

hướng khác nhau. Cửa cống thoát nước đặt ở giữa Ở Việt Nam đã tiến hành cho cá đẻ nhân tạo lòng ao, luôn giữ mức nước sâu 1,5m.

như sau:

Mỗi ao đặt 1 máy sục khí kiểu phun nước.

Cho cá đẻ 6 lần, 5 lần rụng trứng, 3 lần thu được Ao chỉ nuôi 1 loài cá lăng với mật độ thưa: thích cá bột. Dùng thuốc kích dục tố 3000 IU HCG + 25mg hợp nhất là mỗi ao 20 cặp, tổng trọng lượng là não thùy cá chép/1kg cá cái.

____________

Cá bột sau 21 ngày tuổi đạt 2,4cm, nặng 0,21g/con.

1. Tác giả giới thiệu kỹ thuật đẻ nhân tạo cá lăng chấm Cá lăng chấm tăng trưởng tương đối nhanh, đã triển khai thành công ở Trung Quốc để người nuôi có 1 năm tuổi tăng 30-60g/con, 2 năm tuổi tăng thể tham khảo.

61

62

https://thuviensach.vn

Sau 14 ngày tuổi, cá có chiều dài thân 2,7-2,9cm, 190-240g/con, đến 5 năm tuổi tăng 1.000-1.400g/năm.

giai đoạn này cho ăn thêm thức ăn công nghiệp, cá Cá lăng chấm ở sông Lô, sông Gâm tăng trưởng lớn nhanh có sự phân đàn đáng kể, chúng có thể

nhanh hơn ở hồ Hoà Bình, nhưng độ béo lại kém ăn lẫn nhau và phải ương thưa hoặc thả xuống ao hơn (Phạm Báu, 2000).

đất ngay (Ngô Ngọc, 2002).

3. Kỹ thuật đ ẻ nhân tạo c á lăng c hấm ở

II. CÁ LĂNG CHẤM ( Mystus guttatus Cuinichu Trung Quố c 1

& Chein, 1990)

3.1. Nuôi vỗ cá bố mẹ

Cá lớn gọi là cá lăng chấm, cá nhỏ gọi là cá quất.

a) Chọn cá bố mẹ

1. Đặc đ iểm sinh họ c

Chọn những con khỏe mạnh, mình không thương Cá lăng cái thành thục lần đầu từ 4 tuổi trở lên, tật từ 4 năm tuổi trở lên, nặng trên 3kg, tỷ lệ 1 đực: con nhỏ nhất dài 72cm, nặng 2,7kg; sức sinh sản 1 cái để đưa vào ao nuôi vỗ tích cực.

tuyệt đối giai đoạn từ 3-11 tuổi đạt 6.342-54.575

trứng, sức sinh sản tương đối trung bình 3.750

b) Nuôi vỗ tích cực

trứng. Cá lăng chấm có sức sinh sản thấp, hệ số

Ao hình chữ nhật, diện tích 500m2/ao, đáy bùn.

thành thục trung bình 7,8%.

Bờ ao xây bằng gạch, bốn góc ao xây lượn góc tròn để tạo cho nước chảy vòng quanh hơn. Xung quanh 2. Kỹ thuật sinh sản nhân tạo c á lăng c hấm bốn góc ao xây các cửa cống dẫn nước vào theo các Cỡ cá cho đẻ: 1,8-4kg (3-5 tuổi).

hướng khác nhau. Cửa cống thoát nước đặt ở giữa Ở Việt Nam đã tiến hành cho cá đẻ nhân tạo lòng ao, luôn giữ mức nước sâu 1,5m.

như sau:

Mỗi ao đặt 1 máy sục khí kiểu phun nước.

Cho cá đẻ 6 lần, 5 lần rụng trứng, 3 lần thu được Ao chỉ nuôi 1 loài cá lăng với mật độ thưa: thích cá bột. Dùng thuốc kích dục tố 3000 IU HCG + 25mg hợp nhất là mỗi ao 20 cặp, tổng trọng lượng là não thùy cá chép/1kg cá cái.

____________

Cá bột sau 21 ngày tuổi đạt 2,4cm, nặng 0,21g/con.

1. Tác giả giới thiệu kỹ thuật đẻ nhân tạo cá lăng chấm Cá lăng chấm tăng trưởng tương đối nhanh, đã triển khai thành công ở Trung Quốc để người nuôi có 1 năm tuổi tăng 30-60g/con, 2 năm tuổi tăng thể tham khảo.

61

62

https://thuviensach.vn

120-150kg, đồng thời thả 10kg (20 con) cá mè hoa hiện tiêm kích thích thúc trứng với những con cá và 5kg (10 con) cá mè trắng nuôi cùng.

có độ thành thục kém. Thuốc dùng là LRHa với liều tiêm 0,5g/kg, cá đực và cá cái như nhau.

c) Lựa chọn cá bố mẹ

Tiêm kích thích cá đẻ (thúc đẻ trứng): thường

- Phân biệt đực, cái:

thực hiện vào tháng 6, khi nhiệt độ ao ngoài trời đã lên tới 24-29oC. Theo kinh nghiệm nhiều Cá cái

Cá đực

năm, ở nhiệt độ nước 25oC trở lên có tỷ lệ cá đẻ

+ Bụng có 3 lỗ: lỗ hậu môn, lỗ sinh dục

+ Bụng có 2 lỗ: lỗ hậu môn và lỗ sinh dục cao nhất.

và lỗ tiết niệu.

(thực chất vẫn là 3 lỗ, nhưng 2 lỗ sau gần Thuốc tiêm và liều lượng tiêm: qua nhiều lần

+ Bụng to, tính đàn hồi rõ; lỗ sinh dục mở

như hợp thành một).

thử nghiệm cho thấy dùng hỗn hợp DOM và LRH-a 2

to và sưng đỏ, hằn buồng trứng rõ và hơi

+ Bụng hẹp, phẳng; lỗ sinh dục hơi đỏ tía.

là tốt nhất; liều tiêm 2 lần tốt hơn: lần 1 tiêm 1mg sệ xuống.

DOM + 1g LRH-a cho 1kg cá, lần 2 tiêm 3mg 2

DOM + 2,5

cho 1kg cá. Khoảng cách

- Chọn cá bố mẹ thành thục:

g LRH-a2

giữa hai lần tiêm là 22-26 giờ.

Do cơ bụng và mỡ ở bụng dày nên xem bụng cá lăng không dễ như xem bụng cá mè. Có thể

e) Thời gian hiệu ứng thuốc

dùng que thăm trứng lấy một ít trứng ở bụng ra Quan hệ giữa thời gian hiệu ứng thuốc và nhiệt và cho vào dung dịch thuốc thử: nếu thấy nhân độ nước:

trứng lệch về cực động vật và hằn buồng trứng khá rõ thì đó là cá đã thành thục tốt, nếu hằn Nhiệt độ nước (oC)

24-25

25-27

27-28

buồng trứng không rõ hoặc đã mất đi thì chứng Thời gian hiệu ứng (giờ)

13-25

20-23

19-20

tỏ cá đã qua thành thục và bước sang giai đoạn thoái hóa.

Cá bố mẹ tiêm xong thả vào bể nuôi tạm, giữ

d) Tiêm kích thích chuyển hoá thành thục nhanh nước chảy liên tục để kích thích cho tới lúc cá (thúc chín trứng)

động hớn mạnh. Trong tự nhiên, cá thường đẻ

Trước khi tiêm thuốc kích đẻ, thường vào tháng 4

vào lúc rạng sáng, dựa vào cơ sở này, trong sản và tháng 5, kéo lưới kiểm tra đàn cá bố mẹ. Thực xuất bố trí tiêm 2 lần sao cho thời gian hiệu ứng 63

64

https://thuviensach.vn

120-150kg, đồng thời thả 10kg (20 con) cá mè hoa hiện tiêm kích thích thúc trứng với những con cá và 5kg (10 con) cá mè trắng nuôi cùng.

có độ thành thục kém. Thuốc dùng là LRHa với liều tiêm 0,5g/kg, cá đực và cá cái như nhau.

c) Lựa chọn cá bố mẹ

Tiêm kích thích cá đẻ (thúc đẻ trứng): thường

- Phân biệt đực, cái:

thực hiện vào tháng 6, khi nhiệt độ ao ngoài trời đã lên tới 24-29oC. Theo kinh nghiệm nhiều Cá cái

Cá đực

năm, ở nhiệt độ nước 25oC trở lên có tỷ lệ cá đẻ

+ Bụng có 3 lỗ: lỗ hậu môn, lỗ sinh dục

+ Bụng có 2 lỗ: lỗ hậu môn và lỗ sinh dục cao nhất.

và lỗ tiết niệu.

(thực chất vẫn là 3 lỗ, nhưng 2 lỗ sau gần Thuốc tiêm và liều lượng tiêm: qua nhiều lần

+ Bụng to, tính đàn hồi rõ; lỗ sinh dục mở

như hợp thành một).

thử nghiệm cho thấy dùng hỗn hợp DOM và LRH-a 2

to và sưng đỏ, hằn buồng trứng rõ và hơi

+ Bụng hẹp, phẳng; lỗ sinh dục hơi đỏ tía.

là tốt nhất; liều tiêm 2 lần tốt hơn: lần 1 tiêm 1mg sệ xuống.

DOM + 1g LRH-a cho 1kg cá, lần 2 tiêm 3mg 2

DOM + 2,5

cho 1kg cá. Khoảng cách

- Chọn cá bố mẹ thành thục:

g LRH-a2

giữa hai lần tiêm là 22-26 giờ.

Do cơ bụng và mỡ ở bụng dày nên xem bụng cá lăng không dễ như xem bụng cá mè. Có thể

e) Thời gian hiệu ứng thuốc

dùng que thăm trứng lấy một ít trứng ở bụng ra Quan hệ giữa thời gian hiệu ứng thuốc và nhiệt và cho vào dung dịch thuốc thử: nếu thấy nhân độ nước:

trứng lệch về cực động vật và hằn buồng trứng khá rõ thì đó là cá đã thành thục tốt, nếu hằn Nhiệt độ nước (oC)

24-25

25-27

27-28

buồng trứng không rõ hoặc đã mất đi thì chứng Thời gian hiệu ứng (giờ)

13-25

20-23

19-20

tỏ cá đã qua thành thục và bước sang giai đoạn thoái hóa.

Cá bố mẹ tiêm xong thả vào bể nuôi tạm, giữ

d) Tiêm kích thích chuyển hoá thành thục nhanh nước chảy liên tục để kích thích cho tới lúc cá (thúc chín trứng)

động hớn mạnh. Trong tự nhiên, cá thường đẻ

Trước khi tiêm thuốc kích đẻ, thường vào tháng 4

vào lúc rạng sáng, dựa vào cơ sở này, trong sản và tháng 5, kéo lưới kiểm tra đàn cá bố mẹ. Thực xuất bố trí tiêm 2 lần sao cho thời gian hiệu ứng 63

64

https://thuviensach.vn

thuốc đúng vào lúc rạng sáng, không nên tiêm chuẩn bị đầy đủ, không để thời gian chết sẽ làm quá sớm vì như thế trứng sẽ bị quá chín làm tỷ

giảm tỷ lệ thụ tinh, giữ cá và vuốt trứng phải nhẹ

lệ thụ tinh kém.

nhàng, tránh làm cá bị thương. Trước khi cho thụ

tinh nên kiểm tra lại sức sống của tinh trùng bằng

3.2. Thụ tinh nhân tạo

cách xem tinh dịch dưới kính hiển vi, bảo đảm Sau khi tiêm 2 lần cần dự đoán thời gian hiệu tinh dịch có chất lượng tốt để trứng thụ tinh tốt ứng và theo dõi, khi thấy cá động hớn mạnh lập nhất. Ngoài ra, cần khâu vết mổ cá đực ngay sau tức bắt cá lên kiểm tra. Bắt cá cái trước, đặt ngửa khi cắt buồng sẹ ra để đưa cá vào ao nuôi vỗ sử

bụng, khẽ lật đi lật lại và vuốt nhẹ tay vào bụng dụng tiếp.

cá, nếu thấy có trứng chảy ra là có thể thụ tinh Đối với cá cái thành thục chưa tốt, chưa vuốt ra nhân tạo được. Sau đó nhanh chóng kiểm tra cá trứng thì thả lại ngay vào bể nuôi tạm cũ, cho đực, do tinh sào (buồng sẹ) cá hình phân nhánh nước chảy mạnh kích thích; cách 1 giờ kiểm tra lại và lượng tinh dịch rất ít, khó vuốt ra nên trong độ thành thục 1 lần. Nếu quá thời gian hiệu ứng sản xuất phải áp dụng cách mổ lấy sẹ ra để lấy khoảng 3 giờ mà vẫn chưa vuốt ra trứng được thì tinh dịch.

nên thả cá vào ao tiếp tục nuôi vỗ.

Cách làm như sau:

Áp dụng cách thụ tinh nhân tạo cho kết quả

Đặt ngửa bụng cá đực, chọc mũi kéo vào cạnh tốt hơn cho cá vật đẻ tự nhiên.

phía trước lỗ sinh dục 2-3cm rồi rạch theo lườn Cho cá vật đẻ tự nhiên thì tỷ lệ cá đẻ ít, tỷ lệ thụ

bụng một vệt rạch 5-6cm, lấy ngón tay trỏ khẽ

tinh thấp, cá đẻ róc trứng ít, hiệu suất sử dụng vén ruột cá ra, tới lúc thấy rõ buồng sẹ cá nằm ở

cá bố mẹ thấp. Nguyên nhân là do ghép đôi chưa dưới thận, lấy panh gắp buồng sẹ ra cho vào cối thỏa đáng, cá đực và cá cái thành thục không nghiền nát, sau đó cho nước muối sinh lý vào cối đồng bộ, trong sản xuất dễ chẩn đoán cá cái thành để pha loãng tinh dịch.

thục, còn cá đực rất khó. Ngoài ra, khi cho cá vật Cùng lúc này vuốt trứng cá vào một chậu sạch, đẻ tự nhiên, cá cắn lẫn nhau rất dữ, khi hưng thực hiện phương pháp thụ tinh khô. Thao tác thụ

phấn sẽ gây thương tích nặng cho nhau nên khi cá tinh nhân tạo phải làm hết sức nhanh chóng, đẻ xong thả lại vào ao bị chết nhiều.

65

66

https://thuviensach.vn

thuốc đúng vào lúc rạng sáng, không nên tiêm chuẩn bị đầy đủ, không để thời gian chết sẽ làm quá sớm vì như thế trứng sẽ bị quá chín làm tỷ

giảm tỷ lệ thụ tinh, giữ cá và vuốt trứng phải nhẹ

lệ thụ tinh kém.

nhàng, tránh làm cá bị thương. Trước khi cho thụ

tinh nên kiểm tra lại sức sống của tinh trùng bằng

3.2. Thụ tinh nhân tạo

cách xem tinh dịch dưới kính hiển vi, bảo đảm Sau khi tiêm 2 lần cần dự đoán thời gian hiệu tinh dịch có chất lượng tốt để trứng thụ tinh tốt ứng và theo dõi, khi thấy cá động hớn mạnh lập nhất. Ngoài ra, cần khâu vết mổ cá đực ngay sau tức bắt cá lên kiểm tra. Bắt cá cái trước, đặt ngửa khi cắt buồng sẹ ra để đưa cá vào ao nuôi vỗ sử

bụng, khẽ lật đi lật lại và vuốt nhẹ tay vào bụng dụng tiếp.

cá, nếu thấy có trứng chảy ra là có thể thụ tinh Đối với cá cái thành thục chưa tốt, chưa vuốt ra nhân tạo được. Sau đó nhanh chóng kiểm tra cá trứng thì thả lại ngay vào bể nuôi tạm cũ, cho đực, do tinh sào (buồng sẹ) cá hình phân nhánh nước chảy mạnh kích thích; cách 1 giờ kiểm tra lại và lượng tinh dịch rất ít, khó vuốt ra nên trong độ thành thục 1 lần. Nếu quá thời gian hiệu ứng sản xuất phải áp dụng cách mổ lấy sẹ ra để lấy khoảng 3 giờ mà vẫn chưa vuốt ra trứng được thì tinh dịch.

nên thả cá vào ao tiếp tục nuôi vỗ.

Cách làm như sau:

Áp dụng cách thụ tinh nhân tạo cho kết quả

Đặt ngửa bụng cá đực, chọc mũi kéo vào cạnh tốt hơn cho cá vật đẻ tự nhiên.

phía trước lỗ sinh dục 2-3cm rồi rạch theo lườn Cho cá vật đẻ tự nhiên thì tỷ lệ cá đẻ ít, tỷ lệ thụ

bụng một vệt rạch 5-6cm, lấy ngón tay trỏ khẽ

tinh thấp, cá đẻ róc trứng ít, hiệu suất sử dụng vén ruột cá ra, tới lúc thấy rõ buồng sẹ cá nằm ở

cá bố mẹ thấp. Nguyên nhân là do ghép đôi chưa dưới thận, lấy panh gắp buồng sẹ ra cho vào cối thỏa đáng, cá đực và cá cái thành thục không nghiền nát, sau đó cho nước muối sinh lý vào cối đồng bộ, trong sản xuất dễ chẩn đoán cá cái thành để pha loãng tinh dịch.

thục, còn cá đực rất khó. Ngoài ra, khi cho cá vật Cùng lúc này vuốt trứng cá vào một chậu sạch, đẻ tự nhiên, cá cắn lẫn nhau rất dữ, khi hưng thực hiện phương pháp thụ tinh khô. Thao tác thụ

phấn sẽ gây thương tích nặng cho nhau nên khi cá tinh nhân tạo phải làm hết sức nhanh chóng, đẻ xong thả lại vào ao bị chết nhiều.

65

66

https://thuviensach.vn

Áp dụng cách thụ tinh nhân tạo có thể thực Trứng cá lăng thuộc loại trứng dính, cho trứng hiện được theo kế hoạch sản xuất quy mô lớn, 1

bám lên loại săm có 40 lỗ nhỏ/cm2, loại săm Michelin con đực có thể sử dụng được cho 5-10 con cái. Cá là tốt nhất. Mỗi miếng săm kích thước 30  40cm.

đực sau khi mổ lấy sẹ được sát trùng vết thương, Nếu săm quá thưa thì trứng khó dính, săm quá khâu lại ngay rồi thả vào ao nuôi vỗ tiếp, tỷ lệ

dày sẽ bí nước khi ấp. Dùng rễ bèo hoặc các bó sợi sống đạt 80% trở lên. Cá đực được dùng lại sẽ

móc làm vật bám trứng đều không tốt.

giảm được số lượng cần nuôi vỗ.

Rót trứng thụ tinh từ từ lên săm theo mật độ

8-10 trứng/cm2 săm là vừa, sau đó treo săm nằm

3.3. Ấp trứng

xiên vào bể ấp (bể xi măng) có diện tích mỗi bể

Trong sản xuất, ấp trứng trong bể nhỏ có nước 1m2, nước sâu 20-30cm, cho nước chảy nhẹ qua bể

chảy nhẹ. Đồng thời bố trí thí nghiệm ấp trứng để bảo đảm nước ấp trứng luôn có đủ ôxy. Trong trong nước tĩnh có sục khí và trong nước chảy nhẹ

thời gian ấp trứng, hàng ngày phải khử trùng có sục khí.

cho trứng 2 lần để phòng bệnh nấm thuỷ mi. Ở

So sánh hai thí nghiệm ấp trứng (nhiệt độ nước nhiệt độ nước 25-28oC, thời gian ấp nở khoảng 26,5-27oC), phương pháp sục khí nước chảy có tỷ

60-80 giờ. Khi trứng đã nở hết thì nhấc ngay các lệ nở cao hơn.

mảnh săm ra khỏi bể ấp.

Số trứng thụ tinh

Thời gian nở

Số cá nở

Tỷ lệ nở

3.4. Ương cá bột thành cá hương

Phương pháp

(trứng)

(giờ)

(con)

(%)

Thu và đếm cá bột từ bể ấp chuyển vào bể ương.

Sục khí nước tĩnh

100

61

65

65

Bể ương có diện tích 1-2m2, nước sâu 10cm.

Mật độ ương: 5.000-1.000 con/m2.

Sục khí nước chảy

100

62,5

85

85

Ba ngày đầu, cá con tự động sống bằng dinh Thời gian ấp quá lâu đến thời kỳ phôi thần dưỡng của noãn hoàng, chưa cho ăn bất cứ loại kinh thì khó làm thí nghiệm vì lúc này phôi rất thức ăn nào.

nhạy cảm với thuốc, dễ bị ngộ độc chết. Ngoài ra Từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 6 là thời kỳ dinh phải thường xuyên lọc bỏ trứng chết (trứng không dưỡng hỗn hợp, cần bổ sung thức ăn bên ngoài cho thụ tinh) để tránh ô nhiễm nước.

cá. Miệng cá lăng bột khá to nên có thể cho ăn 67

68

https://thuviensach.vn

Áp dụng cách thụ tinh nhân tạo có thể thực Trứng cá lăng thuộc loại trứng dính, cho trứng hiện được theo kế hoạch sản xuất quy mô lớn, 1

bám lên loại săm có 40 lỗ nhỏ/cm2, loại săm Michelin con đực có thể sử dụng được cho 5-10 con cái. Cá là tốt nhất. Mỗi miếng săm kích thước 30  40cm.

đực sau khi mổ lấy sẹ được sát trùng vết thương, Nếu săm quá thưa thì trứng khó dính, săm quá khâu lại ngay rồi thả vào ao nuôi vỗ tiếp, tỷ lệ

dày sẽ bí nước khi ấp. Dùng rễ bèo hoặc các bó sợi sống đạt 80% trở lên. Cá đực được dùng lại sẽ

móc làm vật bám trứng đều không tốt.

giảm được số lượng cần nuôi vỗ.

Rót trứng thụ tinh từ từ lên săm theo mật độ

8-10 trứng/cm2 săm là vừa, sau đó treo săm nằm

3.3. Ấp trứng

xiên vào bể ấp (bể xi măng) có diện tích mỗi bể

Trong sản xuất, ấp trứng trong bể nhỏ có nước 1m2, nước sâu 20-30cm, cho nước chảy nhẹ qua bể

chảy nhẹ. Đồng thời bố trí thí nghiệm ấp trứng để bảo đảm nước ấp trứng luôn có đủ ôxy. Trong trong nước tĩnh có sục khí và trong nước chảy nhẹ

thời gian ấp trứng, hàng ngày phải khử trùng có sục khí.

cho trứng 2 lần để phòng bệnh nấm thuỷ mi. Ở

So sánh hai thí nghiệm ấp trứng (nhiệt độ nước nhiệt độ nước 25-28oC, thời gian ấp nở khoảng 26,5-27oC), phương pháp sục khí nước chảy có tỷ

60-80 giờ. Khi trứng đã nở hết thì nhấc ngay các lệ nở cao hơn.

mảnh săm ra khỏi bể ấp.

Số trứng thụ tinh

Thời gian nở

Số cá nở

Tỷ lệ nở

3.4. Ương cá bột thành cá hương

Phương pháp

(trứng)

(giờ)

(con)

(%)

Thu và đếm cá bột từ bể ấp chuyển vào bể ương.

Sục khí nước tĩnh

100

61

65

65

Bể ương có diện tích 1-2m2, nước sâu 10cm.

Mật độ ương: 5.000-1.000 con/m2.

Sục khí nước chảy

100

62,5

85

85

Ba ngày đầu, cá con tự động sống bằng dinh Thời gian ấp quá lâu đến thời kỳ phôi thần dưỡng của noãn hoàng, chưa cho ăn bất cứ loại kinh thì khó làm thí nghiệm vì lúc này phôi rất thức ăn nào.

nhạy cảm với thuốc, dễ bị ngộ độc chết. Ngoài ra Từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 6 là thời kỳ dinh phải thường xuyên lọc bỏ trứng chết (trứng không dưỡng hỗn hợp, cần bổ sung thức ăn bên ngoài cho thụ tinh) để tránh ô nhiễm nước.

cá. Miệng cá lăng bột khá to nên có thể cho ăn 67

68

https://thuviensach.vn

bằng động vật chân chèo cỡ nhỏ hoặc ấu trùng Artemia.

Từ ngày thứ 7 trở đi, cá bột phải dựa hoàn toàn vào thức ăn bên ngoài, nên cho ăn bằng động vật chân chèo và luân trùng cỡ lớn. Sau 8-10 ngày ương, cá có thể đạt chiều dài thân 1,6-2cm, lúc

này cho cá ăn bằng trùng chỉ (giun nước) hoặc Cá tai tượng

thức ăn công nghiệp (thức ăn cá chình con), nuôi tới cỡ 3-4cm thì xuất bán hoặc chuyển sang ao I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

ương giống lớn.

Cá tai tượng sống ở ao, hồ, đầm nước ngọt. Cá Tóm lại: Tiêm hỗn hợp DOM và LRHa, áp dụng có cơ quan hô hấp phụ được hình thành khi cá phương pháp thụ tinh khô, tỷ lệ cá đẻ đạt trên được 3 tuần tuổi, nhờ vậy cá sống được ở nước tù, 80%, tỷ lệ trứng thụ tinh trên 82%, tỷ lệ nở

bẩn, thiếu ôxy (sống được ở nước có hàm lượng ôxy trên 85%.

3mg/l).

Hiện nay còn nuôi cá lăng đỏ H.microphthalmus Cá cũng sống được ở nước lợ, độ mặn 6‰, ngưỡng (Day, 1877).

nhiệt độ 16-42oC, sinh trưởng tốt ở nhiệt độ 25-30oC

và độ pH 5.

CÁ TAI TƯỢNG

1. Tập tính ăn

( Osphronemus gouramy

Lúc trưởng thành, cá tai tượng là loài ăn tạp (Lacepede, 1801))

thiên về thực vật (các loại rau muống, bắp cải, lá khoai, mì (sắn), lá đu đủ, cà rốt, bèo...), ngoài ra, Tên tiếng Khmer: Trey trochiek damrey.

cá cũng ăn thức ăn có nguồn gốc động vật.

Ở Việt Nam, cá tai tượng phân bố tự nhiên ở

Khi mới nở, cá dinh dưỡng bằng noãn hoàng sông Đồng Nai, khu vực sông La Ngà. Trên thế giới, 5-7 ngày. Sau khi noãn hoàng tiêu biến, cá bắt cá tai tượng có ở Borneo, Sumatra (Inđônêxia), đầu ăn thức ăn bên ngoài, thích hợp với thời kỳ

Thái Lan, Campuchia, Lào.

này là luân trùng và Cladocera. Sau 2 tuần, cá ăn 69

70

https://thuviensach.vn

bằng động vật chân chèo cỡ nhỏ hoặc ấu trùng Artemia.

Từ ngày thứ 7 trở đi, cá bột phải dựa hoàn toàn vào thức ăn bên ngoài, nên cho ăn bằng động vật chân chèo và luân trùng cỡ lớn. Sau 8-10 ngày ương, cá có thể đạt chiều dài thân 1,6-2cm, lúc

này cho cá ăn bằng trùng chỉ (giun nước) hoặc Cá tai tượng

thức ăn công nghiệp (thức ăn cá chình con), nuôi tới cỡ 3-4cm thì xuất bán hoặc chuyển sang ao I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

ương giống lớn.

Cá tai tượng sống ở ao, hồ, đầm nước ngọt. Cá Tóm lại: Tiêm hỗn hợp DOM và LRHa, áp dụng có cơ quan hô hấp phụ được hình thành khi cá phương pháp thụ tinh khô, tỷ lệ cá đẻ đạt trên được 3 tuần tuổi, nhờ vậy cá sống được ở nước tù, 80%, tỷ lệ trứng thụ tinh trên 82%, tỷ lệ nở

bẩn, thiếu ôxy (sống được ở nước có hàm lượng ôxy trên 85%.

3mg/l).

Hiện nay còn nuôi cá lăng đỏ H.microphthalmus Cá cũng sống được ở nước lợ, độ mặn 6‰, ngưỡng (Day, 1877).

nhiệt độ 16-42oC, sinh trưởng tốt ở nhiệt độ 25-30oC

và độ pH 5.

CÁ TAI TƯỢNG

1. Tập tính ăn

( Osphronemus gouramy

Lúc trưởng thành, cá tai tượng là loài ăn tạp (Lacepede, 1801))

thiên về thực vật (các loại rau muống, bắp cải, lá khoai, mì (sắn), lá đu đủ, cà rốt, bèo...), ngoài ra, Tên tiếng Khmer: Trey trochiek damrey.

cá cũng ăn thức ăn có nguồn gốc động vật.

Ở Việt Nam, cá tai tượng phân bố tự nhiên ở

Khi mới nở, cá dinh dưỡng bằng noãn hoàng sông Đồng Nai, khu vực sông La Ngà. Trên thế giới, 5-7 ngày. Sau khi noãn hoàng tiêu biến, cá bắt cá tai tượng có ở Borneo, Sumatra (Inđônêxia), đầu ăn thức ăn bên ngoài, thích hợp với thời kỳ

Thái Lan, Campuchia, Lào.

này là luân trùng và Cladocera. Sau 2 tuần, cá ăn 69

70

https://thuviensach.vn

trùn chỉ ( Tubifex), cung quăng ( Chironomus) và ấu nuôi 3 năm dài trên 30cm, nặng 2.400g; nuôi 4 năm trùng côn trùng khác.

nặng 3.800g.

Cá 1 tháng tuổi chuyển dần sang ăn tạp nhưng Ở đồng bằng sông Cửu Long, nuôi ở ao có nghiêng về động vật, sau đó chuyển dần sang ăn thức ăn đủ, mật độ vừa phải, sau 1 năm cá đạt thực vật. Trong ao nuôi, cá ăn được những loài 500-600g/con.

thực vật mềm ở dưới nước và trên cạn, đồng thời cũng ăn được các loài phụ phẩm từ nhà bếp, sản II. KỸ THUẬT NUÔI

phẩm lò sát sinh và phân động vật.

Sản xuất giống bằng cách cho đẻ tự nhiên.

2. Sinh sản

Mùa vụ sinh sản từ tháng 3 đến tháng 10 (ở

Cá tai tượng thành thục lần đầu sau 2 năm. Cá miền Nam). Trong 1 năm, cá có thể đẻ 3-4 lần.

thể nhỏ nhất tham gia sinh sản có trọng lượng 1. Nuô i vỗ c á b ố mẹ

300-400g. Cá đẻ có chất lượng tốt ở giai đoạn 3-7 tuổi, nặng 2-5kg. Cá đực, cá cái cùng làm tổ, Diện tích ao 100-500m2, mức nước sâu 0,8-1,2m.

đẻ trứng vào tổ làm bằng sợi thực vật.

Cần cải tạo thật sạch để không còn cá tạp ăn tranh Mùa vụ sinh sản: Cá đẻ tập trung vào tháng 2

mồi của cá nuôi. Bón vôi với lượng 5-10kg/100m2.

đến tháng 5, giảm đẻ từ tháng 6 trở đi. Tuy nhiên Phân biệt cá đực, cái:

nếu chăm sóc tốt, môi trường nước sạch, mật độ

- Cá đực: Trên trán có khối u lớn, hàm dưới và nuôi vừa phải, mùa sinh sản sẽ sớm hơn hay kéo môi dưới phát triển hơn con cái.

dài hơn.

- Cá cái: Gốc vây ngực có màu đen.

Sức sinh sản 1 lần đẻ là 3.000-5.000 trứng.

Mật độ thả 0,5-0,7kg/m2, tỷ lệ đực: cái là 1:3

Khoảng cách giữa hai lần đẻ là 2 tháng. Ao nuôi có thức ăn đầy đủ, khoảng cách hai lần đẻ là hay 2:3. Thả thêm cá mè trắng để lọc sạch nước và 25-40 ngày.

không ăn tranh mồi của cá tai tượng.

Cho ăn thức ăn xanh: rau, bèo... 30%; thức ăn 3. Sinh trưở ng

tinh 70% (gồm 60% cám, ngô + 10% bột cá hay ruốc).

Thông thường nuôi ở ao sau 1 năm, cá dài 15cm, Định kỳ bổ sung thêm premix và vitamin. Khẩu nặng 120-450g; nuôi 2 năm dài 25cm, nặng 450-680g; phần ăn bằng 3-5% trọng lượng thân/ngày.

71

72

https://thuviensach.vn

trùn chỉ ( Tubifex), cung quăng ( Chironomus) và ấu nuôi 3 năm dài trên 30cm, nặng 2.400g; nuôi 4 năm trùng côn trùng khác.

nặng 3.800g.

Cá 1 tháng tuổi chuyển dần sang ăn tạp nhưng Ở đồng bằng sông Cửu Long, nuôi ở ao có nghiêng về động vật, sau đó chuyển dần sang ăn thức ăn đủ, mật độ vừa phải, sau 1 năm cá đạt thực vật. Trong ao nuôi, cá ăn được những loài 500-600g/con.

thực vật mềm ở dưới nước và trên cạn, đồng thời cũng ăn được các loài phụ phẩm từ nhà bếp, sản II. KỸ THUẬT NUÔI

phẩm lò sát sinh và phân động vật.

Sản xuất giống bằng cách cho đẻ tự nhiên.

2. Sinh sản

Mùa vụ sinh sản từ tháng 3 đến tháng 10 (ở

Cá tai tượng thành thục lần đầu sau 2 năm. Cá miền Nam). Trong 1 năm, cá có thể đẻ 3-4 lần.

thể nhỏ nhất tham gia sinh sản có trọng lượng 1. Nuô i vỗ c á b ố mẹ

300-400g. Cá đẻ có chất lượng tốt ở giai đoạn 3-7 tuổi, nặng 2-5kg. Cá đực, cá cái cùng làm tổ, Diện tích ao 100-500m2, mức nước sâu 0,8-1,2m.

đẻ trứng vào tổ làm bằng sợi thực vật.

Cần cải tạo thật sạch để không còn cá tạp ăn tranh Mùa vụ sinh sản: Cá đẻ tập trung vào tháng 2

mồi của cá nuôi. Bón vôi với lượng 5-10kg/100m2.

đến tháng 5, giảm đẻ từ tháng 6 trở đi. Tuy nhiên Phân biệt cá đực, cái:

nếu chăm sóc tốt, môi trường nước sạch, mật độ

- Cá đực: Trên trán có khối u lớn, hàm dưới và nuôi vừa phải, mùa sinh sản sẽ sớm hơn hay kéo môi dưới phát triển hơn con cái.

dài hơn.

- Cá cái: Gốc vây ngực có màu đen.

Sức sinh sản 1 lần đẻ là 3.000-5.000 trứng.

Mật độ thả 0,5-0,7kg/m2, tỷ lệ đực: cái là 1:3

Khoảng cách giữa hai lần đẻ là 2 tháng. Ao nuôi có thức ăn đầy đủ, khoảng cách hai lần đẻ là hay 2:3. Thả thêm cá mè trắng để lọc sạch nước và 25-40 ngày.

không ăn tranh mồi của cá tai tượng.

Cho ăn thức ăn xanh: rau, bèo... 30%; thức ăn 3. Sinh trưở ng

tinh 70% (gồm 60% cám, ngô + 10% bột cá hay ruốc).

Thông thường nuôi ở ao sau 1 năm, cá dài 15cm, Định kỳ bổ sung thêm premix và vitamin. Khẩu nặng 120-450g; nuôi 2 năm dài 25cm, nặng 450-680g; phần ăn bằng 3-5% trọng lượng thân/ngày.

71

72

https://thuviensach.vn

Dùng xơ dừa cho vào rọ để cá làm lỗ đẻ trứng.

lươn, chạch). Bón vôi 5-10kg/100m2, quây lưới 1m Hàng ngày kiểm tra để biết thời gian cá đẻ. Khi quanh bờ ao. Cống cấp nước vào ao phải lọc, bịt nhìn thấy giọt dầu nổi trên mặt nước là cá đẻ

lưới thật kỹ. Gây màu nước bằng cách bón phân xong. Cá đực bảo vệ tổ thường xuyên quạt nước để

(chim cút) để có nhiều động vật phù du 2-3 ngày cấp ôxy cho trứng, hớt những trứng rơi vãi bên trước khi thả cá.

ngoài cho vào tổ.

- Thả cá: Khi cá bột lặn xuống đáy chậu thì có thể

thả trực tiếp xuống ao. Mật độ ương 50-100 con/m2.

2. Ấp trứng

- Chăm sóc, quản lý:

Trứng cá tai tượng là trứng nổi. Khi cá đẻ xong, Từ ngày đầu tiên đến ngày thứ 15, thức ăn chủ

vớt tổ lên gỡ trứng cho vào chậu, thau để ấp.

yếu là trứng nước ( Monina), cho ăn bột đậu nành Mật độ: 200 trứng/l.

và bột cá: 2kg/100m2; 2 ngày cho ăn 1 lần. Thức ăn Hàng ngày thay nước trong thau và vớt trứng cho vào rổ, sàn để dễ kiểm soát lượng ăn.

bị hỏng.

Từ ngày thứ 15 đến ngày thứ 25 cho ăn thức ăn Trứng ấp sau 24-36 giờ thì nở thành cá bột.

tinh: 30% cám + 30% bột đậu nành + 40% bột cá.

Sau 6-7 ngày, cá tiêu hết noãn hoàng, cho cá ăn Từ ngày thứ 45 trở đi: 40% cám + 20% bột đậu bằng lòng đỏ trứng gà luộc bóp nhuyễn.

nành + 40% bột cá. Sau 15 ngày định kỳ thay Cá 10 ngày tuổi, ăn được động vật phù du thì nước ao.

chuyển sang ao ương.

Đối với ương trên ruộng: Vào mùa nắng, rong Trong quá trình ấp, cá hay bị bệnh ngoại ký nhớt hay phát triển mạnh nên phun thuốc sunphat sinh, nhất là lúc trời lạnh.

đồng để diệt trừ rong trước khi thả cá ương.

Sau thời gian ương 30-35 ngày, cá đạt chiều dài 3. Ươ ng từ c á b ộ t lên c á giố ng thân cao nhất là 0,8-1,4cm. Tỷ lệ sống trung bình

- Chuẩn bị ao: Cá tai tượng có thể ương ở ao đạt 30-60%.

hoặc ruộng, diện tích 500-5.000m2, mức nước sâu 0,4-1,2m. Cá còn nhỏ hoạt động chậm chạp nên 4. Phò ng trị bệnh

khâu cải tạo ao rất quan trọng (tát cạn, vét bùn Trong quá trình ương, tốt nhất là cho cá ăn đầy đáy ao, bắt hết cá tạp, cá dữ, lấp hang hố, diệt đủ và luôn giữ môi trường nước sạch.

73

74

https://thuviensach.vn

Dùng xơ dừa cho vào rọ để cá làm lỗ đẻ trứng.

lươn, chạch). Bón vôi 5-10kg/100m2, quây lưới 1m Hàng ngày kiểm tra để biết thời gian cá đẻ. Khi quanh bờ ao. Cống cấp nước vào ao phải lọc, bịt nhìn thấy giọt dầu nổi trên mặt nước là cá đẻ

lưới thật kỹ. Gây màu nước bằng cách bón phân xong. Cá đực bảo vệ tổ thường xuyên quạt nước để

(chim cút) để có nhiều động vật phù du 2-3 ngày cấp ôxy cho trứng, hớt những trứng rơi vãi bên trước khi thả cá.

ngoài cho vào tổ.

- Thả cá: Khi cá bột lặn xuống đáy chậu thì có thể

thả trực tiếp xuống ao. Mật độ ương 50-100 con/m2.

2. Ấp trứng

- Chăm sóc, quản lý:

Trứng cá tai tượng là trứng nổi. Khi cá đẻ xong, Từ ngày đầu tiên đến ngày thứ 15, thức ăn chủ

vớt tổ lên gỡ trứng cho vào chậu, thau để ấp.

yếu là trứng nước ( Monina), cho ăn bột đậu nành Mật độ: 200 trứng/l.

và bột cá: 2kg/100m2; 2 ngày cho ăn 1 lần. Thức ăn Hàng ngày thay nước trong thau và vớt trứng cho vào rổ, sàn để dễ kiểm soát lượng ăn.

bị hỏng.

Từ ngày thứ 15 đến ngày thứ 25 cho ăn thức ăn Trứng ấp sau 24-36 giờ thì nở thành cá bột.

tinh: 30% cám + 30% bột đậu nành + 40% bột cá.

Sau 6-7 ngày, cá tiêu hết noãn hoàng, cho cá ăn Từ ngày thứ 45 trở đi: 40% cám + 20% bột đậu bằng lòng đỏ trứng gà luộc bóp nhuyễn.

nành + 40% bột cá. Sau 15 ngày định kỳ thay Cá 10 ngày tuổi, ăn được động vật phù du thì nước ao.

chuyển sang ao ương.

Đối với ương trên ruộng: Vào mùa nắng, rong Trong quá trình ấp, cá hay bị bệnh ngoại ký nhớt hay phát triển mạnh nên phun thuốc sunphat sinh, nhất là lúc trời lạnh.

đồng để diệt trừ rong trước khi thả cá ương.

Sau thời gian ương 30-35 ngày, cá đạt chiều dài 3. Ươ ng từ c á b ộ t lên c á giố ng thân cao nhất là 0,8-1,4cm. Tỷ lệ sống trung bình

- Chuẩn bị ao: Cá tai tượng có thể ương ở ao đạt 30-60%.

hoặc ruộng, diện tích 500-5.000m2, mức nước sâu 0,4-1,2m. Cá còn nhỏ hoạt động chậm chạp nên 4. Phò ng trị bệnh

khâu cải tạo ao rất quan trọng (tát cạn, vét bùn Trong quá trình ương, tốt nhất là cho cá ăn đầy đáy ao, bắt hết cá tạp, cá dữ, lấp hang hố, diệt đủ và luôn giữ môi trường nước sạch.

73

74

https://thuviensach.vn

Nếu cá bị nấm thủy mi, sử dụng sunphat đồng

- Cho nước vào ao tới 40cm, sau 1 tuần khi nước 5g/m3 té xuống ao; nếu bị trùng mỏ neo có thể hòa có màu xanh đọt lá chuối non, tiếp tục cho nước hóa chất được phép sử dụng với liều lượng chỉ dẫn vào tới 0,8-1m.

của nhà sản xuất để phòng trị.

2. Thả c á và c ho c á ăn

5. Hạc h to án

a) Cá giống

Cần xuất bán khi giá cao, thị trường tiêu thụ mạnh, Chọn cá đều cỡ, khỏe mạnh, không bị sây sát, dị

luôn đầu tư thức ăn đầy đủ, rẻ tiền về số lượng và tật và mầm bệnh. Cá đem về hòa chung nước ở trong chất lượng, cá sẽ mau lớn, tỷ lệ sống cao hơn.

bọc cá với môi trường ao nuôi rồi mới thả cá ra ao.

Mật độ nuôi 3-10 con/m2, trung bình 4 con/m2.

III. NUÔI CÁ THƯƠNG PHẨM

Thả ghép cá tai tượng với cá mè trắng, cá hường 1. Chuẩn b ị ao

(1 con/10m2) để tận dụng thức ăn rơi vãi và làm sạch môi trường nước.

- Nơi có nguồn nước tốt, dồi dào, không bị ô nhiễm, có thể cung cấp suốt thời gian nuôi.

b) Thức ăn cho cá

- Cải tạo ao: dọn sạch bùn, cây, cỏ mục, lấp các Cá tai tượng ương sau 1 tháng thành cá giống hang cua mọi, tu sửa bờ ruộng có lưới chắc chắn, và chuyển dần sang ăn thực vật là chính. Mới đầu bờ cao hơn mực nước cao nhất 0,5m, chặt bỏ cây cho ăn thực vật nhỏ như: bèo cám, hoa dâu, lá cải, không để che quá 25% mặt nước.

lá rau muống, lá mì (sắn). Cá lớn hơn ăn được hầu

- Có thể sử dụng mương vườn, liếp rẫy có mặt hết các loại rau, thực vật thủy sinh, phụ phế

nước từ 100 đến vài ngàn mét vuông để nuôi cá; phẩm nhà bếp. Cá ăn rau lớn chậm (2-3 năm đạt mức nước sâu 1,2-1,5m sau khi đã vét bùn, bón vôi trên 1kg), nếu có thức ăn tinh kèm theo rau cá sẽ

bột nung chín 10-15kg/100m2 ao. Nếu còn cá tạp, lớn nhanh hơn (1 năm đạt trên 1kg). Các loại thức dùng dây thuốc cá đập dập lấy nước 4kg/100m2 nước; ăn tinh có thể dùng cho cá ăn như sau: phơi ao khô trong 5-7 ngày; bón phân lợn, phân

- Thức ăn tinh (bột cá, đầu tôm, cá biển tươi, ruột bò: 20-30kg/100m2, nếu phân gà bón 10-15kg/100m2, ốc, cá con 30% + cám, xác đậu nành 30% + tấm, rải đều ao.

bắp (ngô) 7% + bột lá gòn 3%) + rau xanh 30%.

75

76

https://thuviensach.vn

Nếu cá bị nấm thủy mi, sử dụng sunphat đồng

- Cho nước vào ao tới 40cm, sau 1 tuần khi nước 5g/m3 té xuống ao; nếu bị trùng mỏ neo có thể hòa có màu xanh đọt lá chuối non, tiếp tục cho nước hóa chất được phép sử dụng với liều lượng chỉ dẫn vào tới 0,8-1m.

của nhà sản xuất để phòng trị.

2. Thả c á và c ho c á ăn

5. Hạc h to án

a) Cá giống

Cần xuất bán khi giá cao, thị trường tiêu thụ mạnh, Chọn cá đều cỡ, khỏe mạnh, không bị sây sát, dị

luôn đầu tư thức ăn đầy đủ, rẻ tiền về số lượng và tật và mầm bệnh. Cá đem về hòa chung nước ở trong chất lượng, cá sẽ mau lớn, tỷ lệ sống cao hơn.

bọc cá với môi trường ao nuôi rồi mới thả cá ra ao.

Mật độ nuôi 3-10 con/m2, trung bình 4 con/m2.

III. NUÔI CÁ THƯƠNG PHẨM

Thả ghép cá tai tượng với cá mè trắng, cá hường 1. Chuẩn b ị ao

(1 con/10m2) để tận dụng thức ăn rơi vãi và làm sạch môi trường nước.

- Nơi có nguồn nước tốt, dồi dào, không bị ô nhiễm, có thể cung cấp suốt thời gian nuôi.

b) Thức ăn cho cá

- Cải tạo ao: dọn sạch bùn, cây, cỏ mục, lấp các Cá tai tượng ương sau 1 tháng thành cá giống hang cua mọi, tu sửa bờ ruộng có lưới chắc chắn, và chuyển dần sang ăn thực vật là chính. Mới đầu bờ cao hơn mực nước cao nhất 0,5m, chặt bỏ cây cho ăn thực vật nhỏ như: bèo cám, hoa dâu, lá cải, không để che quá 25% mặt nước.

lá rau muống, lá mì (sắn). Cá lớn hơn ăn được hầu

- Có thể sử dụng mương vườn, liếp rẫy có mặt hết các loại rau, thực vật thủy sinh, phụ phế

nước từ 100 đến vài ngàn mét vuông để nuôi cá; phẩm nhà bếp. Cá ăn rau lớn chậm (2-3 năm đạt mức nước sâu 1,2-1,5m sau khi đã vét bùn, bón vôi trên 1kg), nếu có thức ăn tinh kèm theo rau cá sẽ

bột nung chín 10-15kg/100m2 ao. Nếu còn cá tạp, lớn nhanh hơn (1 năm đạt trên 1kg). Các loại thức dùng dây thuốc cá đập dập lấy nước 4kg/100m2 nước; ăn tinh có thể dùng cho cá ăn như sau: phơi ao khô trong 5-7 ngày; bón phân lợn, phân

- Thức ăn tinh (bột cá, đầu tôm, cá biển tươi, ruột bò: 20-30kg/100m2, nếu phân gà bón 10-15kg/100m2, ốc, cá con 30% + cám, xác đậu nành 30% + tấm, rải đều ao.

bắp (ngô) 7% + bột lá gòn 3%) + rau xanh 30%.

75

76

https://thuviensach.vn

- Thức ăn tinh (50% cám + 15% bột cá + 25%

độc. Nước có màu xanh nõn lá chuối non đến nước bánh dầu) + 10% rau muống.

bạc là nước tốt. Nước có màu xanh đậm, có mùi Tỷ lệ cho ăn khoảng 2-5% trọng lượng cá.

hôi là không tốt.

Ngoài ra còn thả rau xanh trên mặt nước cho Giữ mức nước ổn định ở ao nuôi 1,2-1,5m. Lúc cá ăn.

thay nước lấy nước mặt ở kênh, rạch, sông; thải Chế biến thức ăn: Thức ăn thô (rau muống, lá nước ra ở đáy ao.

mì, rau lang được thái nhỏ, ốc, cá, cua) cho vào cối

- Hàng ngày kiểm tra hoạt động của cá để xử lý nghiền nhỏ. Nấu cháo tấm với cá, cua, ốc, sau đó kịp thời. Kiểm tra bọng bờ, chống trộm cho cá.

cho rau muống vào kết hợp với bột lá gòn, bã đậu nành nấu riêng rồi hoà lẫn vào, để nguội trộn cám 4. Thu ho ạc h

vừa đặc dính, cho vào máng ép viên.

Chặn từng khúc mương, từng phần ao, tiến hành Cho cá ăn: Thời gian đầu cá còn nhỏ, dùng sàn kéo lưới nhẹ nhàng, bắt cá bằng vợt, cho cá vào thùng cho cá ăn ngày 2 lần. Thời gian sau khi cá lớn dần, chứa nước hay cho vào vèo (giai) chứa, không để

phân đàn, không dùng sàn cho ăn mà rải đều thức cá bị khô.

ăn để cá lớn, nhỏ đều ăn được.

Tỉnh Tiền Giang được coi là quê hương của cá 3. Chăm só c và q uản lý c á

tai tượng. Huyện Cai Lậy bình quân 1 năm sản xuất được 80 triệu cá giống với diện tích 1.000m2 ao ương, Trong thời gian nuôi, cá lớn không đều, dùng mật độ 60 con/m2, sau 2-3 tháng (1 vòng ương) xuất lưới kéo từng phần ao tuyển chọn cá lớn nuôi bán. Xã Thân Cửu Nghĩa, huyện Châu Thành riêng để đạt thương phẩm bán tăng vòng quay. Cá nuôi 95 ha mặt nước tưới tiêu nông nghiệp, sau còn lại trong ao đều cỡ hơn, ăn mạnh và lớn nhanh 18 tháng có con cá nặng 1kg/con, coi là con cá hơn. Cách 45 ngày tuyển chọn cá 1 lần.

“xóa đói giảm nghèo”, còn được nuôi làm cá cảnh.

- Ăn phân gà, phân lợn có thể gây bệnh cho cá, Ông Huỳnh Văn Đặng ở phường An Phú Đông, nên cần thay nước tốt cho cá thường xuyên. Rau lá xanh cá ăn còn dư phải vứt bỏ mới cho rau xanh Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh được mệnh mới vào.

danh là “ông trùm cá tai tượng”, nuôi diện tích

- Nước được thay hàng tuần càng tốt, tối thiểu 7.000m2, sản xuất được 10 vạn cá giống, 1 vạn cá nửa tháng 1 lần, nước phải sạch, không có chất thịt (có con nặng 4-5kg).

77

78

https://thuviensach.vn

- Thức ăn tinh (50% cám + 15% bột cá + 25%

độc. Nước có màu xanh nõn lá chuối non đến nước bánh dầu) + 10% rau muống.

bạc là nước tốt. Nước có màu xanh đậm, có mùi Tỷ lệ cho ăn khoảng 2-5% trọng lượng cá.

hôi là không tốt.

Ngoài ra còn thả rau xanh trên mặt nước cho Giữ mức nước ổn định ở ao nuôi 1,2-1,5m. Lúc cá ăn.

thay nước lấy nước mặt ở kênh, rạch, sông; thải Chế biến thức ăn: Thức ăn thô (rau muống, lá nước ra ở đáy ao.

mì, rau lang được thái nhỏ, ốc, cá, cua) cho vào cối

- Hàng ngày kiểm tra hoạt động của cá để xử lý nghiền nhỏ. Nấu cháo tấm với cá, cua, ốc, sau đó kịp thời. Kiểm tra bọng bờ, chống trộm cho cá.

cho rau muống vào kết hợp với bột lá gòn, bã đậu nành nấu riêng rồi hoà lẫn vào, để nguội trộn cám 4. Thu ho ạc h

vừa đặc dính, cho vào máng ép viên.

Chặn từng khúc mương, từng phần ao, tiến hành Cho cá ăn: Thời gian đầu cá còn nhỏ, dùng sàn kéo lưới nhẹ nhàng, bắt cá bằng vợt, cho cá vào thùng cho cá ăn ngày 2 lần. Thời gian sau khi cá lớn dần, chứa nước hay cho vào vèo (giai) chứa, không để

phân đàn, không dùng sàn cho ăn mà rải đều thức cá bị khô.

ăn để cá lớn, nhỏ đều ăn được.

Tỉnh Tiền Giang được coi là quê hương của cá 3. Chăm só c và q uản lý c á

tai tượng. Huyện Cai Lậy bình quân 1 năm sản xuất được 80 triệu cá giống với diện tích 1.000m2 ao ương, Trong thời gian nuôi, cá lớn không đều, dùng mật độ 60 con/m2, sau 2-3 tháng (1 vòng ương) xuất lưới kéo từng phần ao tuyển chọn cá lớn nuôi bán. Xã Thân Cửu Nghĩa, huyện Châu Thành riêng để đạt thương phẩm bán tăng vòng quay. Cá nuôi 95 ha mặt nước tưới tiêu nông nghiệp, sau còn lại trong ao đều cỡ hơn, ăn mạnh và lớn nhanh 18 tháng có con cá nặng 1kg/con, coi là con cá hơn. Cách 45 ngày tuyển chọn cá 1 lần.

“xóa đói giảm nghèo”, còn được nuôi làm cá cảnh.

- Ăn phân gà, phân lợn có thể gây bệnh cho cá, Ông Huỳnh Văn Đặng ở phường An Phú Đông, nên cần thay nước tốt cho cá thường xuyên. Rau lá xanh cá ăn còn dư phải vứt bỏ mới cho rau xanh Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh được mệnh mới vào.

danh là “ông trùm cá tai tượng”, nuôi diện tích

- Nước được thay hàng tuần càng tốt, tối thiểu 7.000m2, sản xuất được 10 vạn cá giống, 1 vạn cá nửa tháng 1 lần, nước phải sạch, không có chất thịt (có con nặng 4-5kg).

77

78

https://thuviensach.vn

Ở huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương có hàng I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

trăm hộ nuôi cá tai tượng, diện tích 1.000m2, sau 1

Miệng cá anh vũ ở phía dưới. Môi trên và môi năm thu được 800kg cá.

dưới có nhiều hạt sừng nhỏ (như mõm lợn) thích hợp cho ăn gặm tảo bám đáy như tảo khuê bám trên các dải đá ngầm và các mùn bã hữu cơ. Cá có CÁ ANH VŨ

hai đôi râu nhỏ.

( Semilabeo obscurus Peters) Cá anh vũ ăn mạnh vào mùa nước trong. Cá sống ở tầng đáy, chủ yếu ở những nơi có dải đá ngầm Tên tiếng Thái: Pa thỷ, Pa tỷ.

các sông, suối nước trong, sâu, chảy xiết, nơi có nhiều Cá anh vũ là một trong các loại cá ngon ở sông rạn đá. Khi còn nhỏ, cá đi thành đàn, lúc trưởng Hồng, thuộc loại cá “tiến Vua”, được phát hiện cách thành đi từng đôi. Từ tháng 5-9, cá từ các sông, đây 4.000 năm.

suối lớn bơi lên thượng lưu vào các hang nước ngầm Cá sống ở trung, thượng lưu sông Đà, sông Thao, trong và ấm gọi là các “mó” để trú ẩn. Từ tháng 10

sông Lô, sông Gâm (Na Hang - Bắc Mê). Mùa nước đến tháng 5 năm sau, cá từ các “mó” sông, suối nhỏ

trong thấy cá xuất hiện nhiều ở Việt Trì, Hòa Bình, ra sông, suối lớn để kiếm ăn, xuống tận Việt Trì, còn gặp cá anh vũ ở sông Kỳ Cùng, sông Mã, sông Hòa Bình.

Cá 1 tuổi dài 11,7cm, nặng 16,2g; 2 tuổi dài Lam. Sau khi có đập Hòa Bình, cá phân bố lên 19,7cm, nặng 205g; 4 tuổi dài 32,7cm, nặng 400g; các con suối lớn ở Tạ Khoa, Tạ Bú, suối Tấc. Trên 5 tuổi dài 38,2cm, nặng 640g; 6 tuổi dài 43,0cm, thế giới loại cá này có ở Trung Quốc (các tỉnh: nặng 920g. Cá lớn nhất nặng 3-5kg. Khi còn nhỏ

Quảng Đông, Quảng Tây, Tứ Xuyên, Vân Nam).

khó phân biệt đực - cái, khi đã thành thục dễ phân biệt hơn. Cá đực thường có thân thuôn dài hơn cá cái, gai sinh dục hơi dài, nhọn có màu xám nhạt.

Gai sinh dục cá cái có hình ôvan, màu vàng nhạt.

Cá đực thành thục sớm hơn cá cái.

Cá cái thành thục có trứng ở giai đoạn IV, từ 4

tuổi bắt gặp, với tần số 29,4%. Cá tham gia sinh Cá anh vũ

sản ở cỡ 3 tuổi.

79

80

https://thuviensach.vn

Ở huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương có hàng I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

trăm hộ nuôi cá tai tượng, diện tích 1.000m2, sau 1

Miệng cá anh vũ ở phía dưới. Môi trên và môi năm thu được 800kg cá.

dưới có nhiều hạt sừng nhỏ (như mõm lợn) thích hợp cho ăn gặm tảo bám đáy như tảo khuê bám trên các dải đá ngầm và các mùn bã hữu cơ. Cá có CÁ ANH VŨ

hai đôi râu nhỏ.

( Semilabeo obscurus Peters) Cá anh vũ ăn mạnh vào mùa nước trong. Cá sống ở tầng đáy, chủ yếu ở những nơi có dải đá ngầm Tên tiếng Thái: Pa thỷ, Pa tỷ.

các sông, suối nước trong, sâu, chảy xiết, nơi có nhiều Cá anh vũ là một trong các loại cá ngon ở sông rạn đá. Khi còn nhỏ, cá đi thành đàn, lúc trưởng Hồng, thuộc loại cá “tiến Vua”, được phát hiện cách thành đi từng đôi. Từ tháng 5-9, cá từ các sông, đây 4.000 năm.

suối lớn bơi lên thượng lưu vào các hang nước ngầm Cá sống ở trung, thượng lưu sông Đà, sông Thao, trong và ấm gọi là các “mó” để trú ẩn. Từ tháng 10

sông Lô, sông Gâm (Na Hang - Bắc Mê). Mùa nước đến tháng 5 năm sau, cá từ các “mó” sông, suối nhỏ

trong thấy cá xuất hiện nhiều ở Việt Trì, Hòa Bình, ra sông, suối lớn để kiếm ăn, xuống tận Việt Trì, còn gặp cá anh vũ ở sông Kỳ Cùng, sông Mã, sông Hòa Bình.

Cá 1 tuổi dài 11,7cm, nặng 16,2g; 2 tuổi dài Lam. Sau khi có đập Hòa Bình, cá phân bố lên 19,7cm, nặng 205g; 4 tuổi dài 32,7cm, nặng 400g; các con suối lớn ở Tạ Khoa, Tạ Bú, suối Tấc. Trên 5 tuổi dài 38,2cm, nặng 640g; 6 tuổi dài 43,0cm, thế giới loại cá này có ở Trung Quốc (các tỉnh: nặng 920g. Cá lớn nhất nặng 3-5kg. Khi còn nhỏ

Quảng Đông, Quảng Tây, Tứ Xuyên, Vân Nam).

khó phân biệt đực - cái, khi đã thành thục dễ phân biệt hơn. Cá đực thường có thân thuôn dài hơn cá cái, gai sinh dục hơi dài, nhọn có màu xám nhạt.

Gai sinh dục cá cái có hình ôvan, màu vàng nhạt.

Cá đực thành thục sớm hơn cá cái.

Cá cái thành thục có trứng ở giai đoạn IV, từ 4

tuổi bắt gặp, với tần số 29,4%. Cá tham gia sinh Cá anh vũ

sản ở cỡ 3 tuổi.

79

80

https://thuviensach.vn

Trong những tháng nước đục, cá ẩn trong hang II. KHAI THÁC CÁ ANH VŨ

ngầm. Cá đẻ trong thời gian mùa lũ nước đục từ

Dùng lưới rê, lưới chắn, chài chụp, phổ biến hiện tháng 6 đến tháng 9. Cá con xuất hiện trong nay là xung điện để khai thác cá. Bãi đánh cá là tháng 11.

nơi nước trong, chảy, sâu 2-3m, có nhiều đá ngầm Mối quan hệ giữa trọng lượng cá và sức sinh sản: và tảo bám đáy. Ngư dân ở gần “mó” có thể dự

đoán được thời gian cá ra để dùng lưới chặn bắt Trọng lượng

Trọng lượng

Sức sinh sản

Chiều dài Lo

Hệ số

cá, trước đây có ngày bắt được 30-50kg.

thân P

trứng P

(cm)

thành thục

(g)

(g)

Tương đối Tuyệt đối

III. NUÔI CÁ ANH VŨ

37,9

1.125

28

2,77

19,4

21.825

Anh Giàng A Sếnh (dân tộc Mông) ở thôn Pạc Mạ

38,0

1.400

30

2,40

25,4

35.560

(đầu sông Gâm), xã Thúy La, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang đã nuôi vớt giống cá anh vũ ở

Cỡ cá nặng 1.500-1.700g/con, số trứng khoảng sông, suối, cá rầm xanh ở trong ao nước chảy, ao 3.000-40.000, đường kính trứng 0,8mm. Sức rộng 3 sào, có nước chảy thường xuyên, trong ao sinh sản tuyệt đối là 25.000-29.000 trứng/kg, cỡ

xếp nhiều đá, tạo giá thể cho tảo bám phát triển cá 3 tuổi.

làm thức ăn cho cá. Thả 700 con cá cỡ 0,1-2kg/con Cá đẻ trong hang ngầm ven sông, đẻ tập trung (nguồn cá giống bắt ngoài tự nhiên về ương ở ao vào tháng 6-7. Trứng cá anh vũ thuộc loại trứng nhỏ, đợi đến cỡ 100g/con mới thả sang ao cá thịt).

trôi nổi. Sau khi đẻ, trứng từ trong hang trôi ra Cá chậm lớn do chưa có thức ăn phù hợp.

được 1-2 ngày, cá bố mẹ cũng sẽ chui ra khỏi hang Gần đây, Nhà nước đưa cá anh vũ, cá rầm xanh để bắt đầu chu kỳ dinh dưỡng mới. Nơi đẻ có mức vào diện cấm đánh bắt hoàn toàn.

nước thay đổi từ 0,5-2m, thường ở nơi đáy đá, Sản phẩm cá anh vũ, cá rầm xanh chủ yếu hiện nhiều hang hốc.

nay là khai thác tự nhiên. Công việc nghiên cứu Cá con nở ra ăn động vật không xương sống cỡ

đang được tiến hành để chủ động sản xuất giống nhỏ, nguyên sinh động vật ( Protozoa, Rotatoria...), và có hình thức nuôi thích hợp hai loài cá này, sau chuyển sang ăn sinh vật bám.

đây cũng là hai loài cá có trong chương trình cấp 81

82

https://thuviensach.vn

Trong những tháng nước đục, cá ẩn trong hang II. KHAI THÁC CÁ ANH VŨ

ngầm. Cá đẻ trong thời gian mùa lũ nước đục từ

Dùng lưới rê, lưới chắn, chài chụp, phổ biến hiện tháng 6 đến tháng 9. Cá con xuất hiện trong nay là xung điện để khai thác cá. Bãi đánh cá là tháng 11.

nơi nước trong, chảy, sâu 2-3m, có nhiều đá ngầm Mối quan hệ giữa trọng lượng cá và sức sinh sản: và tảo bám đáy. Ngư dân ở gần “mó” có thể dự

đoán được thời gian cá ra để dùng lưới chặn bắt Trọng lượng

Trọng lượng

Sức sinh sản

Chiều dài Lo

Hệ số

cá, trước đây có ngày bắt được 30-50kg.

thân P

trứng P

(cm)

thành thục

(g)

(g)

Tương đối Tuyệt đối

III. NUÔI CÁ ANH VŨ

37,9

1.125

28

2,77

19,4

21.825

Anh Giàng A Sếnh (dân tộc Mông) ở thôn Pạc Mạ

38,0

1.400

30

2,40

25,4

35.560

(đầu sông Gâm), xã Thúy La, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang đã nuôi vớt giống cá anh vũ ở

Cỡ cá nặng 1.500-1.700g/con, số trứng khoảng sông, suối, cá rầm xanh ở trong ao nước chảy, ao 3.000-40.000, đường kính trứng 0,8mm. Sức rộng 3 sào, có nước chảy thường xuyên, trong ao sinh sản tuyệt đối là 25.000-29.000 trứng/kg, cỡ

xếp nhiều đá, tạo giá thể cho tảo bám phát triển cá 3 tuổi.

làm thức ăn cho cá. Thả 700 con cá cỡ 0,1-2kg/con Cá đẻ trong hang ngầm ven sông, đẻ tập trung (nguồn cá giống bắt ngoài tự nhiên về ương ở ao vào tháng 6-7. Trứng cá anh vũ thuộc loại trứng nhỏ, đợi đến cỡ 100g/con mới thả sang ao cá thịt).

trôi nổi. Sau khi đẻ, trứng từ trong hang trôi ra Cá chậm lớn do chưa có thức ăn phù hợp.

được 1-2 ngày, cá bố mẹ cũng sẽ chui ra khỏi hang Gần đây, Nhà nước đưa cá anh vũ, cá rầm xanh để bắt đầu chu kỳ dinh dưỡng mới. Nơi đẻ có mức vào diện cấm đánh bắt hoàn toàn.

nước thay đổi từ 0,5-2m, thường ở nơi đáy đá, Sản phẩm cá anh vũ, cá rầm xanh chủ yếu hiện nhiều hang hốc.

nay là khai thác tự nhiên. Công việc nghiên cứu Cá con nở ra ăn động vật không xương sống cỡ

đang được tiến hành để chủ động sản xuất giống nhỏ, nguyên sinh động vật ( Protozoa, Rotatoria...), và có hình thức nuôi thích hợp hai loài cá này, sau chuyển sang ăn sinh vật bám.

đây cũng là hai loài cá có trong chương trình cấp 81

82

https://thuviensach.vn

Nhà nước để bảo vệ nguồn gen quý cá nước ngọt ở

tia gai cứng. Bụng tròn có vẩy phủ kín. Lưng màu trung du, miền núi phía Bắc nước ta.

xám nâu, bụng màu nâu nhạt, các vây màu xám.

Cá sống ở đáy và kề đáy, nơi nước trong chảy, đáy nhiều sỏi đá, rong rêu ở trung và thượng CÁ RẦM XANH

nguồn các sông.

( Sinilabeo lemassoni

Thức ăn là các loài tảo bám trên đá và các giá (Pellegrin & Chevey, 1936))

thể khác nhờ môi sừng sắc. Ruột cá rất dài. Cá ăn các chất hữu cơ vụn nát, động vật không xương Tên gọi khác: cá lòa, cá ních; tiếng Thái (Lai Châu): sống cỡ nhỏ; dùng môi sừng sắc để ăn tảo bám Pa pị.

trên đá.

Tốc độ lớn nhanh nhất vào 2 năm đầu. Cá 1 tuổi dài 30,5cm; 2 tuổi dài 42cm; 3 tuổi dài 49cm; 4 tuổi dài 56cm. Cá lớn có con nặng 6-7kg.

Cá thành thục sinh dục ở 2 năm tuổi, thân dài 38,5cm, mùa sinh sản từ tháng 12 đến tháng 2

năm sau. Bãi đẻ là bãi sỏi, đá nơi có nước chảy xiết. Cá thường đẻ vào những đêm tối trời khi

nhiệt độ thấp và thường tập trung thành đàn lớn Cá rầm xanh

đi đẻ. Cá rầm xanh là loài cá đặc hữu ở nước ta, thịt ăn rất ngon.

Cá phân bố ở khu vực Lào Cai, Yên Bái (sông Thao, sông Chảy), Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ

(sông Lô, sông Gâm), Cao Bằng, Lạng Sơn (sông CÁ DIẾC

Kỳ Cùng), Sơn La (sông Đà), Nghệ An (sông Lam)...

( Carassius auratus var Pengze) Trên thế giới loại cá này có ở Trung Quốc (Vân Nam).

Thân cá dẹp bên, đầu hơi ngắn, hàm dưới phủ

Cá diếc thường gặp ở các vực nước tĩnh, ao, sừng có cạnh sắc, có 2 đôi râu. Vây lưng không có đầm, hồ, ruộng.

83

84

https://thuviensach.vn

Nhà nước để bảo vệ nguồn gen quý cá nước ngọt ở

tia gai cứng. Bụng tròn có vẩy phủ kín. Lưng màu trung du, miền núi phía Bắc nước ta.

xám nâu, bụng màu nâu nhạt, các vây màu xám.

Cá sống ở đáy và kề đáy, nơi nước trong chảy, đáy nhiều sỏi đá, rong rêu ở trung và thượng CÁ RẦM XANH

nguồn các sông.

( Sinilabeo lemassoni

Thức ăn là các loài tảo bám trên đá và các giá (Pellegrin & Chevey, 1936))

thể khác nhờ môi sừng sắc. Ruột cá rất dài. Cá ăn các chất hữu cơ vụn nát, động vật không xương Tên gọi khác: cá lòa, cá ních; tiếng Thái (Lai Châu): sống cỡ nhỏ; dùng môi sừng sắc để ăn tảo bám Pa pị.

trên đá.

Tốc độ lớn nhanh nhất vào 2 năm đầu. Cá 1 tuổi dài 30,5cm; 2 tuổi dài 42cm; 3 tuổi dài 49cm; 4 tuổi dài 56cm. Cá lớn có con nặng 6-7kg.

Cá thành thục sinh dục ở 2 năm tuổi, thân dài 38,5cm, mùa sinh sản từ tháng 12 đến tháng 2

năm sau. Bãi đẻ là bãi sỏi, đá nơi có nước chảy xiết. Cá thường đẻ vào những đêm tối trời khi

nhiệt độ thấp và thường tập trung thành đàn lớn Cá rầm xanh

đi đẻ. Cá rầm xanh là loài cá đặc hữu ở nước ta, thịt ăn rất ngon.

Cá phân bố ở khu vực Lào Cai, Yên Bái (sông Thao, sông Chảy), Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ

(sông Lô, sông Gâm), Cao Bằng, Lạng Sơn (sông CÁ DIẾC

Kỳ Cùng), Sơn La (sông Đà), Nghệ An (sông Lam)...

( Carassius auratus var Pengze) Trên thế giới loại cá này có ở Trung Quốc (Vân Nam).

Thân cá dẹp bên, đầu hơi ngắn, hàm dưới phủ

Cá diếc thường gặp ở các vực nước tĩnh, ao, sừng có cạnh sắc, có 2 đôi râu. Vây lưng không có đầm, hồ, ruộng.

83

84

https://thuviensach.vn

2. Sinh sản

Cá thành thục sau 1 năm tuổi, đẻ nhiều đợt.

Chiều dài thân cá 16-19,5cm, lượng trứng 30-76.000 trứng.

Cá nặng 200-250g có 10.000-20.000 trứng.

Mùa đẻ của cá vào đầu mùa xuân - cuối mùa

thu. Đa số trứng nở sau 1-2 ngày.

Cá diếc

Trong tự nhiên, cá cái thường đông hơn cá đực.

I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

Trong cùng điều kiện nhiệt độ, trứng cá diếc nở

1. Tập tính ăn

nhanh hơn trứng cá chép.

Cá diếc là loài cá ăn tạp, thức ăn chủ yếu là thức 3. Sinh trưở ng

ăn mùn bã, các loại giáp xác, ấu trùng côn trùng...

Cỡ cá thường gặp dài 16-26cm, nặng 100-320g.

Cá béo nhất ở thời kỳ trước khi tuyến sinh dục Cá 1 tuần tuổi dài 9-10cm, nặng 27-42g; 2 tuần đạt độ chín muồi.

tuổi dài 10-12,5cm, nặng 37-76g; 3 tuần tuổi dài 12-14,9cm, nặng 56-127g; 4 tuần tuổi dài 14,7-18cm, nặng 95-212g.

Ở Sơn La còn có loài cá diếc bạc nặng 500g, 80mm

sau 1 năm nuôi cá lớn 200-300g, chịu được khí 60mm

40mm

hậu lạnh, có thể lai cá diếc bạc với cá chép.

20mm

0mm

II. KỸ THUẬT NUÔI

1. Nuô i c á d iếc ở nướ c ta

1) Hydrous piecus (niềng niễng) ; 2)

Trong những năm đầu thập kỷ 60 của thế kỷ XX, Dytiscus marginalis (bắp cày) ; 3) Anax imperator (chuồn chuồn ngô) cá diếc đã được nuôi ở một số tỉnh miền Bắc nước Ấu trùng côn trùng

ta với tính chất là đối tượng nuôi phụ lẫn trong ao, 85

86

https://thuviensach.vn

2. Sinh sản

Cá thành thục sau 1 năm tuổi, đẻ nhiều đợt.

Chiều dài thân cá 16-19,5cm, lượng trứng 30-76.000 trứng.

Cá nặng 200-250g có 10.000-20.000 trứng.

Mùa đẻ của cá vào đầu mùa xuân - cuối mùa

thu. Đa số trứng nở sau 1-2 ngày.

Cá diếc

Trong tự nhiên, cá cái thường đông hơn cá đực.

I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

Trong cùng điều kiện nhiệt độ, trứng cá diếc nở

1. Tập tính ăn

nhanh hơn trứng cá chép.

Cá diếc là loài cá ăn tạp, thức ăn chủ yếu là thức 3. Sinh trưở ng

ăn mùn bã, các loại giáp xác, ấu trùng côn trùng...

Cỡ cá thường gặp dài 16-26cm, nặng 100-320g.

Cá béo nhất ở thời kỳ trước khi tuyến sinh dục Cá 1 tuần tuổi dài 9-10cm, nặng 27-42g; 2 tuần đạt độ chín muồi.

tuổi dài 10-12,5cm, nặng 37-76g; 3 tuần tuổi dài 12-14,9cm, nặng 56-127g; 4 tuần tuổi dài 14,7-18cm, nặng 95-212g.

Ở Sơn La còn có loài cá diếc bạc nặng 500g, 80mm

sau 1 năm nuôi cá lớn 200-300g, chịu được khí 60mm

40mm

hậu lạnh, có thể lai cá diếc bạc với cá chép.

20mm

0mm

II. KỸ THUẬT NUÔI

1. Nuô i c á d iếc ở nướ c ta

1) Hydrous piecus (niềng niễng) ; 2)

Trong những năm đầu thập kỷ 60 của thế kỷ XX, Dytiscus marginalis (bắp cày) ; 3) Anax imperator (chuồn chuồn ngô) cá diếc đã được nuôi ở một số tỉnh miền Bắc nước Ấu trùng côn trùng

ta với tính chất là đối tượng nuôi phụ lẫn trong ao, 85

86

https://thuviensach.vn

hồ nhỏ nuôi cá chép, cá mè, cá trôi, cá trắm. Cá Độ sâu bùn không quá 25cm, mức nước sâu 1,5m diếc còn được nuôi trong ruộng lúa ở đồng bằng trở lên.

Bắc Bộ. Sản lượng và năng suất nuôi thấp, kỹ thuật Chất nước phù hợp với tiêu chuẩn chất nước nuôi đơn giản. Từ sau những năm 1970 đến nay, nghề cá; độ trong 30-40cm.

sản lượng cá diếc tự nhiên ngày càng ít, nuôi cá b) Thiết bị

diếc càng được ít người quan tâm, tuy nhiên vẫn có thể phục hồi và phát triển trong các năm tới.

Mỗi ao đặt một giàn cho ăn, trên lắp 1 máy cho ăn tự động.

2. Kỹ th u ậ t n u ô i c á d i ế c th â m c a n h ở

Ao có diện tích 5-10 mẫu cần lắp 1 máy tăng ôxy Trung Quố c 1

1,5KW và 1 máy 0,75 KW. Nếu ao trên 10 mẫu, tốt Ở Trung Quốc, cá diếc là một trong những đối nhất nên đặt 2 máy tăng ôxy, mỗi máy 1,5KW.

tượng nuôi rất được quan tâm vì tập quán người c) Thả cá giống

Trung Quốc rất thích ăn cá diếc. Giống nuôi được Ao có mức nước sâu 1,5m, cỡ giống 3-4cm, mật nghiên cứu chọn lọc và lai tạo thành một giống có độ thả 1.500-2.000 con/mẫu.

chất lượng cao, tốc độ sinh trưởng nhanh, nuôi 1

Nếu mức nước sâu trên 2m thì thả 2.500-3.000

năm đạt trên 300g, hiệu quả kinh tế rất cao. Phần con/mẫu (37.000-45.000 con/ha). Ngoài ra, thả thêm lớn các giống cá diếc mới đều được nuôi thâm canh 20-30 con cá mè trắng, mè hoa, không ghép cá chép theo phương pháp công nghiệp.

và trắm cỏ. Nếu có điều kiện, nên thả cỡ giống to Dưới đây là nội dung kỹ thuật nuôi đang được hơn càng tốt.

áp dụng rộng rãi ở Trung Quốc.

d) Thức ăn

a) Diện tích ao

Một trong những mấu chốt quan trọng của nuôi Diện tích ao nuôi từ 5-20 mẫu (1 mẫu = 666m2) thâm canh cá diếc là nuôi bằng thức ăn có chất hay bằng 1/15ha.

lượng cao, còn nuôi thức ăn thông thường, giá trị

____________

thấp không thể cho năng suất cao được. Khi sử

1. Tác giả giới thiệu quy trình nuôi cá diếc thâm canh đã dụng thức ăn của công ty ENNALOR sản xuất triển khai ở Trung Quốc để người nuôi có thể tham khảo vận dụng vào điều kiện cụ thể ở địa phương.

có hàm lượng đạm 38-40%, cá thích ăn, hệ số

87

88

https://thuviensach.vn

hồ nhỏ nuôi cá chép, cá mè, cá trôi, cá trắm. Cá Độ sâu bùn không quá 25cm, mức nước sâu 1,5m diếc còn được nuôi trong ruộng lúa ở đồng bằng trở lên.

Bắc Bộ. Sản lượng và năng suất nuôi thấp, kỹ thuật Chất nước phù hợp với tiêu chuẩn chất nước nuôi đơn giản. Từ sau những năm 1970 đến nay, nghề cá; độ trong 30-40cm.

sản lượng cá diếc tự nhiên ngày càng ít, nuôi cá b) Thiết bị

diếc càng được ít người quan tâm, tuy nhiên vẫn có thể phục hồi và phát triển trong các năm tới.

Mỗi ao đặt một giàn cho ăn, trên lắp 1 máy cho ăn tự động.

2. Kỹ th u ậ t n u ô i c á d i ế c th â m c a n h ở

Ao có diện tích 5-10 mẫu cần lắp 1 máy tăng ôxy Trung Quố c 1

1,5KW và 1 máy 0,75 KW. Nếu ao trên 10 mẫu, tốt Ở Trung Quốc, cá diếc là một trong những đối nhất nên đặt 2 máy tăng ôxy, mỗi máy 1,5KW.

tượng nuôi rất được quan tâm vì tập quán người c) Thả cá giống

Trung Quốc rất thích ăn cá diếc. Giống nuôi được Ao có mức nước sâu 1,5m, cỡ giống 3-4cm, mật nghiên cứu chọn lọc và lai tạo thành một giống có độ thả 1.500-2.000 con/mẫu.

chất lượng cao, tốc độ sinh trưởng nhanh, nuôi 1

Nếu mức nước sâu trên 2m thì thả 2.500-3.000

năm đạt trên 300g, hiệu quả kinh tế rất cao. Phần con/mẫu (37.000-45.000 con/ha). Ngoài ra, thả thêm lớn các giống cá diếc mới đều được nuôi thâm canh 20-30 con cá mè trắng, mè hoa, không ghép cá chép theo phương pháp công nghiệp.

và trắm cỏ. Nếu có điều kiện, nên thả cỡ giống to Dưới đây là nội dung kỹ thuật nuôi đang được hơn càng tốt.

áp dụng rộng rãi ở Trung Quốc.

d) Thức ăn

a) Diện tích ao

Một trong những mấu chốt quan trọng của nuôi Diện tích ao nuôi từ 5-20 mẫu (1 mẫu = 666m2) thâm canh cá diếc là nuôi bằng thức ăn có chất hay bằng 1/15ha.

lượng cao, còn nuôi thức ăn thông thường, giá trị

____________

thấp không thể cho năng suất cao được. Khi sử

1. Tác giả giới thiệu quy trình nuôi cá diếc thâm canh đã dụng thức ăn của công ty ENNALOR sản xuất triển khai ở Trung Quốc để người nuôi có thể tham khảo vận dụng vào điều kiện cụ thể ở địa phương.

có hàm lượng đạm 38-40%, cá thích ăn, hệ số

87

88

https://thuviensach.vn

chuyển hóa cao, có thể giúp cá lớn nhanh, chất e) Những yêu cầu về kỹ thuật

lượng thịt tốt.

- Thuần hóa dẫn dụ cá tìm đến ăn thức ăn ở

Cỡ cá khác nhau dùng thức ăn có đường kính giàn ăn là vấn đề kỹ thuật mấu chốt của nuôi hạt khác nhau:

thâm canh, vì thế phải kiên trì, tỉ mỉ. Cá diếc con còn nhỏ, dễ sợ hãi khi mới thả vào ao nên phải giữ

Cỡ cá (g)

10

10-30

30-75

75-150

150-300

> 300

cho ao hết sức yên tĩnh, cho ăn dần từng ít một.

Đường kính hạt

0,5

1,0

1,5

2,0

2,4

3,2

Mỗi ngày cho ăn ba lần (sáng, chiều, tối), mỗi lần thức ăn (mm)

2 giờ. Nói chung luyện khoảng 5-6 ngày, cá có thể

Viên thức ăn cho cá diếc nhỏ hơn viên thức ăn ăn hết ở giàn ăn, có nơi luyện nhanh chỉ 3 ngày.

cho cá chép cùng cỡ. Ví dụ: Viên thức ăn cho cá

- Cho ăn: Cho ăn cần thực hiện theo định chất, diếc cỡ 150-300g có cỡ 2,4mm, nhỏ hơn viên thức định lượng, định giờ, định điểm. Mỗi lần cho ăn ăn cho cá chép là 4,5-6mm.

khoảng 2 giờ bằng máy cho ăn tự động. Miệng cá Lượng cho ăn: Ở nhiệt độ 20-30oC, cho cá ăn diếc nhỏ nên cỡ dưới 50g cho ăn bằng thức ăn như sau:

dạng nghiền vụn, sau đó cá lớn dần thì cho ăn thức ăn viên có đường kính hạt to dần.

Cỡ cá

Lượng thức ăn (% trọng lượng cá/ngày) Khi cho ăn cần quan sát tình hình ăn, sức khỏe

< 85g

2,6%

của cá, nếu thấy có bệnh thì phải xử lý kịp thời.

< 300g

1,5%

- Phòng bệnh, tiêu độc: Do mật độ nuôi lớn và chịu ảnh hưởng của thức ăn, chất nước, khí hậu...

< 400g

1,3%

nên chất nước dễ thay đổi dẫn tới sinh bệnh, vì thế

< 100g

2,2%

khoảng 2 tuần tiêu độc 1 lần, mỗi lần 15-20kg vôi

< 150g

2,1%

sống/mẫu, hòa nước té đều khắp ao. Tiến hành tiêu

< 200g

1,8%

độc nên làm vào lúc 2-3 giờ trưa, ngày trời nắng.

< 250g

1,7%

f) Hiệu quả kinh tế

Ở nhiệt độ 24-29oC cho cá ăn nhiều hơn, ở nhiệt Nuôi từ cá giống trong năm thành cá thịt.

độ 30-32oC cho ăn bằng mức nhiệt độ 20-30oC.

Năng suất đạt tới 2.000kg/mẫu (30 tấn/ha) trong 89

90

https://thuviensach.vn

chuyển hóa cao, có thể giúp cá lớn nhanh, chất e) Những yêu cầu về kỹ thuật

lượng thịt tốt.

- Thuần hóa dẫn dụ cá tìm đến ăn thức ăn ở

Cỡ cá khác nhau dùng thức ăn có đường kính giàn ăn là vấn đề kỹ thuật mấu chốt của nuôi hạt khác nhau:

thâm canh, vì thế phải kiên trì, tỉ mỉ. Cá diếc con còn nhỏ, dễ sợ hãi khi mới thả vào ao nên phải giữ

Cỡ cá (g)

10

10-30

30-75

75-150

150-300

> 300

cho ao hết sức yên tĩnh, cho ăn dần từng ít một.

Đường kính hạt

0,5

1,0

1,5

2,0

2,4

3,2

Mỗi ngày cho ăn ba lần (sáng, chiều, tối), mỗi lần thức ăn (mm)

2 giờ. Nói chung luyện khoảng 5-6 ngày, cá có thể

Viên thức ăn cho cá diếc nhỏ hơn viên thức ăn ăn hết ở giàn ăn, có nơi luyện nhanh chỉ 3 ngày.

cho cá chép cùng cỡ. Ví dụ: Viên thức ăn cho cá

- Cho ăn: Cho ăn cần thực hiện theo định chất, diếc cỡ 150-300g có cỡ 2,4mm, nhỏ hơn viên thức định lượng, định giờ, định điểm. Mỗi lần cho ăn ăn cho cá chép là 4,5-6mm.

khoảng 2 giờ bằng máy cho ăn tự động. Miệng cá Lượng cho ăn: Ở nhiệt độ 20-30oC, cho cá ăn diếc nhỏ nên cỡ dưới 50g cho ăn bằng thức ăn như sau:

dạng nghiền vụn, sau đó cá lớn dần thì cho ăn thức ăn viên có đường kính hạt to dần.

Cỡ cá

Lượng thức ăn (% trọng lượng cá/ngày) Khi cho ăn cần quan sát tình hình ăn, sức khỏe

< 85g

2,6%

của cá, nếu thấy có bệnh thì phải xử lý kịp thời.

< 300g

1,5%

- Phòng bệnh, tiêu độc: Do mật độ nuôi lớn và chịu ảnh hưởng của thức ăn, chất nước, khí hậu...

< 400g

1,3%

nên chất nước dễ thay đổi dẫn tới sinh bệnh, vì thế

< 100g

2,2%

khoảng 2 tuần tiêu độc 1 lần, mỗi lần 15-20kg vôi

< 150g

2,1%

sống/mẫu, hòa nước té đều khắp ao. Tiến hành tiêu

< 200g

1,8%

độc nên làm vào lúc 2-3 giờ trưa, ngày trời nắng.

< 250g

1,7%

f) Hiệu quả kinh tế

Ở nhiệt độ 24-29oC cho cá ăn nhiều hơn, ở nhiệt Nuôi từ cá giống trong năm thành cá thịt.

độ 30-32oC cho ăn bằng mức nhiệt độ 20-30oC.

Năng suất đạt tới 2.000kg/mẫu (30 tấn/ha) trong 89

90

https://thuviensach.vn

đó cá diếc cỡ 0,5kg/con trở lên chiếm 60%, hệ số

và vây hậu môn có vảy nhỏ ở gốc. Vây hậu môn và thức ăn là 1,3.

vây đuôi màu đỏ cam, lưng xám đen, bụng bạc.

Tháng 7-8, cá lớn chậm hơn tháng 9-10 do nhiệt Chiều dài thân gấp 2 lần thân cao và 3,5 lần chiều độ thích hợp khoảng 25-30oC (tháng 7-8 có một dài đầu.

chu kỳ nhiệt độ cao trên 30oC, cá lớn không tốt).

Cá sống ở tầng giữa và tầng mặt.

Cá he thích sống ở môi trường nước ấm, nhiệt độ thích hợp là 25-30oC. Ngưỡng ôxy của cá tương CÁ HE ĐỎ

đối cao. Cá không sống được ở nước tù bẩn, hàm ( Barbodes altus Günther, 1868) lượng ôxy thấp.

Cá sinh trưởng và phát triển tốt ở nước ngọt có Tên tiếng Khmer: Trey kahe.

độ pH 7-8.

Cá he là loài cá nhiệt đới, phân bố rộng ở miền Cá lớn chậm, 1 năm tuổi dài 12cm, thường gặp Nam Việt Nam, đặc biệt ở vùng đồng bằng sông cỡ 8-15cm, chiều dài tối đa hơn 30cm. Nuôi 1 năm Cửu Long và miền Đông Nam Bộ. Trên thế giới, cá nặng 250g.

loài cá này có ở Campuchia, Thái Lan, Nam Lào.

Mùa đẻ chính vào tháng 6.

Cá he thuộc nhóm cá ăn sinh vật nổi. Trong tự

nhiên, cá lớn ăn thực vật thuỷ sinh gồm thực vật thượng đẳng, các loại tảo và mùn bã hữu cơ, thích ăn hạt và trái cây (bo bo, hạt gòn, dưa hấu, cà chua).

II. KỸ THUẬT NUÔI CÁ HE TRONG BÈ

Cá he đỏ

Hình thức nuôi này phổ biến ở đồng bằng sông Cửu Long.

I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

Thân hình cá thon cao, đầu nhỏ, mắt to, lồi.

1. Thiết kế b è

Miệng nhỏ, môi mỏng, có hai đôi râu phát triển.

Kích thước bè: dài  rộng  cao (m): 532,5; Vảy to, đường bên hơi cong về phía bụng. Vây lưng 842,5; 1653,5.

91

92

https://thuviensach.vn

đó cá diếc cỡ 0,5kg/con trở lên chiếm 60%, hệ số

và vây hậu môn có vảy nhỏ ở gốc. Vây hậu môn và thức ăn là 1,3.

vây đuôi màu đỏ cam, lưng xám đen, bụng bạc.

Tháng 7-8, cá lớn chậm hơn tháng 9-10 do nhiệt Chiều dài thân gấp 2 lần thân cao và 3,5 lần chiều độ thích hợp khoảng 25-30oC (tháng 7-8 có một dài đầu.

chu kỳ nhiệt độ cao trên 30oC, cá lớn không tốt).

Cá sống ở tầng giữa và tầng mặt.

Cá he thích sống ở môi trường nước ấm, nhiệt độ thích hợp là 25-30oC. Ngưỡng ôxy của cá tương CÁ HE ĐỎ

đối cao. Cá không sống được ở nước tù bẩn, hàm ( Barbodes altus Günther, 1868) lượng ôxy thấp.

Cá sinh trưởng và phát triển tốt ở nước ngọt có Tên tiếng Khmer: Trey kahe.

độ pH 7-8.

Cá he là loài cá nhiệt đới, phân bố rộng ở miền Cá lớn chậm, 1 năm tuổi dài 12cm, thường gặp Nam Việt Nam, đặc biệt ở vùng đồng bằng sông cỡ 8-15cm, chiều dài tối đa hơn 30cm. Nuôi 1 năm Cửu Long và miền Đông Nam Bộ. Trên thế giới, cá nặng 250g.

loài cá này có ở Campuchia, Thái Lan, Nam Lào.

Mùa đẻ chính vào tháng 6.

Cá he thuộc nhóm cá ăn sinh vật nổi. Trong tự

nhiên, cá lớn ăn thực vật thuỷ sinh gồm thực vật thượng đẳng, các loại tảo và mùn bã hữu cơ, thích ăn hạt và trái cây (bo bo, hạt gòn, dưa hấu, cà chua).

II. KỸ THUẬT NUÔI CÁ HE TRONG BÈ

Cá he đỏ

Hình thức nuôi này phổ biến ở đồng bằng sông Cửu Long.

I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

Thân hình cá thon cao, đầu nhỏ, mắt to, lồi.

1. Thiết kế b è

Miệng nhỏ, môi mỏng, có hai đôi râu phát triển.

Kích thước bè: dài  rộng  cao (m): 532,5; Vảy to, đường bên hơi cong về phía bụng. Vây lưng 842,5; 1653,5.

91

92

https://thuviensach.vn

- Vật liệu: gồm các loại gỗ bền trong nước (như:

+ Phần làm nổi: gồm phuy hoặc tre bó thành bó.

sao, vên vên, bo bo, cẩm xe), có thể tận dụng tre

+ Phần cố định bè: nên chọn vật liệu bền trong để làm bè.

nước, không gỉ như đinh bulông,...

Vật liệu giữ bè: dây chằng (đường kính = 20-30mm), Đóng bè xong, ngâm nước nửa tháng hoặc có phao nổi neo, lưới.

thể sơn chống thấm để tăng thời gian sử dụng bè.

- Cấu tạo bè:

Trên mặt bè có mái che để người giữ ngủ và

+ Phần mặt bè: gồm đà ngang, đà dọc, ngang tránh ánh nắng trưa gay gắt rọi vào cá.

bên hông bè có 1 điểm tựa (dùng để gắn phao nổi), Các dụng cụ phục vụ nuôi như: chảo nấu, cối nẹp gỗ để lót ván. Trên mặt bè có chừa một hoặc xay cá, vợt, lưới để bắt cá.

hai cửa để cho cá ăn (có nắp đậy).

Tỷ lệ ghép cá chài nuôi cùng là 25-30% trong

+ Phần xung quanh bè: có các thanh gỗ chéo hai lồng nuôi chung.

bên hông và hai đầu bè. Xung quanh bè có đố đứng, 2. Vị trí đ ặt b è

ở hai đầu bè nơi tiếp giáp với dòng nước chảy có 2

mặt được đóng bằng lưới kẽm để nước lưu thông dễ.

- Nơi có nguồn nước trong sạch; độ pH 7-8, nước Ngoài ra có thiết kế cửa ván để khi cần đóng lại xử

ngọt quanh năm.

lý thuốc.

- Nơi nước sâu, biến động nước trong ngày

+ Phần đáy bè: có đà ngang lớp trên, đà ngang thấp, dòng chảy vừa (0,2-0,3m/giây), có gió nhẹ và lớp dưới đáy bè, giữa đà ngang lớp trên và dưới có ánh nắng vừa phải.

đà dọc đáy bè, đáy bè được lót bằng ván.

- Nơi thuận tiện cho việc quản lý, chăm sóc.

Không đặt bè ở chỗ sông, rạch quá cạn, nhiều rác tích tụ, nơi nước xoáy, nước không chảy hoặc chảy quá mạnh. Nơi có nhiều sóng gió, tàu bè qua lại, gần nguồn nước bẩn (chợ, nhà máy công nghiệp, nước xả từ đồng ruộng).

3. Chọ n và thả c á

Chọn cá kích cỡ đồng đều, khỏe mạnh, không bị

Đáy bè nuôi cá he, cá tra

sây sát, không bị dị tật. Bỏ những con bị quắm 93

94

https://thuviensach.vn

- Vật liệu: gồm các loại gỗ bền trong nước (như:

+ Phần làm nổi: gồm phuy hoặc tre bó thành bó.

sao, vên vên, bo bo, cẩm xe), có thể tận dụng tre

+ Phần cố định bè: nên chọn vật liệu bền trong để làm bè.

nước, không gỉ như đinh bulông,...

Vật liệu giữ bè: dây chằng (đường kính = 20-30mm), Đóng bè xong, ngâm nước nửa tháng hoặc có phao nổi neo, lưới.

thể sơn chống thấm để tăng thời gian sử dụng bè.

- Cấu tạo bè:

Trên mặt bè có mái che để người giữ ngủ và

+ Phần mặt bè: gồm đà ngang, đà dọc, ngang tránh ánh nắng trưa gay gắt rọi vào cá.

bên hông bè có 1 điểm tựa (dùng để gắn phao nổi), Các dụng cụ phục vụ nuôi như: chảo nấu, cối nẹp gỗ để lót ván. Trên mặt bè có chừa một hoặc xay cá, vợt, lưới để bắt cá.

hai cửa để cho cá ăn (có nắp đậy).

Tỷ lệ ghép cá chài nuôi cùng là 25-30% trong

+ Phần xung quanh bè: có các thanh gỗ chéo hai lồng nuôi chung.

bên hông và hai đầu bè. Xung quanh bè có đố đứng, 2. Vị trí đ ặt b è

ở hai đầu bè nơi tiếp giáp với dòng nước chảy có 2

mặt được đóng bằng lưới kẽm để nước lưu thông dễ.

- Nơi có nguồn nước trong sạch; độ pH 7-8, nước Ngoài ra có thiết kế cửa ván để khi cần đóng lại xử

ngọt quanh năm.

lý thuốc.

- Nơi nước sâu, biến động nước trong ngày

+ Phần đáy bè: có đà ngang lớp trên, đà ngang thấp, dòng chảy vừa (0,2-0,3m/giây), có gió nhẹ và lớp dưới đáy bè, giữa đà ngang lớp trên và dưới có ánh nắng vừa phải.

đà dọc đáy bè, đáy bè được lót bằng ván.

- Nơi thuận tiện cho việc quản lý, chăm sóc.

Không đặt bè ở chỗ sông, rạch quá cạn, nhiều rác tích tụ, nơi nước xoáy, nước không chảy hoặc chảy quá mạnh. Nơi có nhiều sóng gió, tàu bè qua lại, gần nguồn nước bẩn (chợ, nhà máy công nghiệp, nước xả từ đồng ruộng).

3. Chọ n và thả c á

Chọn cá kích cỡ đồng đều, khỏe mạnh, không bị

Đáy bè nuôi cá he, cá tra

sây sát, không bị dị tật. Bỏ những con bị quắm 93

94

https://thuviensach.vn

mỏ, hóp mang do khi ương bị thiếu ôxy (vì nếu bắt Ngày cho ăn 2-3 lần vào lúc nước chảy mạnh để

về nuôi sẽ chậm lớn).

kích thích cá bắt mồi. Khi cho ăn nên rải thức ăn từ

Cỡ giống: 12-15g/con.

từ và cho ăn ở nhiều điểm để tất cả cá đều ăn được.

Mật độ thả: 800-1.000 con/m3.

- Quản lý, chăm sóc:

Thời gian thả: tháng 6, tháng 7.

Trước khi thả, tắm cá bằng nước muối 2-3%

Mỗi ngày phải quan sát hoạt động bắt mồi, tình trong thời gian 10-15 phút.

hình sức khỏe, bệnh tật của cá để xử lý kịp thời.

Hàng ngày vệ sinh bè, kiểm tra quanh bè để

4. Chăm só c , q uản lý

tránh thất thoát cá.

- Cho cá ăn:

Trường hợp nước chảy quá mạnh, quá yếu hoặc Thức ăn theo khẩu phần: cám: 25-35%; gạo, lúc nước đứng, bè nuôi với mật độ dày phải dùng tấm: 35-38%; rau xanh: 5-10%; cá tươi: 25-27%.

máy quạt nước để cung cấp đủ ôxy cho cá.

Các thức ăn như: gạo, tấm, cám được nấu chín, 5. Thu ho ạc h

rau xanh cắt nhỏ, cá tươi xay nhuyễn trộn lẫn vào nhau, tạo thành viên cho cá ăn.

Nuôi sau 8-10 tháng, cá đạt 0,15-0,2kg trở lên Gạo tấm có thể thay bằng khoai lang, sắn, bắp có thể thu hoạch. Trước khi thu hoạch nên ngừng xay để tận dụng sản phẩm của địa phương, giảm cho ăn 2-3 ngày để tránh cá bị mệt trong quá giá thành. Nếu không chủ động được cá tươi, có trình bắt. Dùng lưới kéo và nên thu cá trong thời thể thay bằng bột cá.

gian ngắn.

Cách cho cá ăn, số lượng thức ăn trong ngày như sau:

6. Mộ t số b ệnh thườ ng gặp

a) Bệnh tuột vẩy (vảy rơi ra)

Cỡ cá (g/con)

Tỷ lệ cho ăn (%) tổng trọng lượng cá dưới 10

8-12

Do kém ăn, do nấm và vi khuẩn Aeromonas sp.

10-20

6-10

gây ra. Cá bỏ ăn, bơi lờ đờ mất phương hướng. Khi 20-50

4-8

bệnh nặng, cá bị tróc vẩy.

50-100

3,5-6

Phòng bệnh: Thức ăn cần bổ sung các loại trên 100

3-5

khoáng vi lượng, vitamin thyroline hay vitamin C

95

96

https://thuviensach.vn

mỏ, hóp mang do khi ương bị thiếu ôxy (vì nếu bắt Ngày cho ăn 2-3 lần vào lúc nước chảy mạnh để

về nuôi sẽ chậm lớn).

kích thích cá bắt mồi. Khi cho ăn nên rải thức ăn từ

Cỡ giống: 12-15g/con.

từ và cho ăn ở nhiều điểm để tất cả cá đều ăn được.

Mật độ thả: 800-1.000 con/m3.

- Quản lý, chăm sóc:

Thời gian thả: tháng 6, tháng 7.

Trước khi thả, tắm cá bằng nước muối 2-3%

Mỗi ngày phải quan sát hoạt động bắt mồi, tình trong thời gian 10-15 phút.

hình sức khỏe, bệnh tật của cá để xử lý kịp thời.

Hàng ngày vệ sinh bè, kiểm tra quanh bè để

4. Chăm só c , q uản lý

tránh thất thoát cá.

- Cho cá ăn:

Trường hợp nước chảy quá mạnh, quá yếu hoặc Thức ăn theo khẩu phần: cám: 25-35%; gạo, lúc nước đứng, bè nuôi với mật độ dày phải dùng tấm: 35-38%; rau xanh: 5-10%; cá tươi: 25-27%.

máy quạt nước để cung cấp đủ ôxy cho cá.

Các thức ăn như: gạo, tấm, cám được nấu chín, 5. Thu ho ạc h

rau xanh cắt nhỏ, cá tươi xay nhuyễn trộn lẫn vào nhau, tạo thành viên cho cá ăn.

Nuôi sau 8-10 tháng, cá đạt 0,15-0,2kg trở lên Gạo tấm có thể thay bằng khoai lang, sắn, bắp có thể thu hoạch. Trước khi thu hoạch nên ngừng xay để tận dụng sản phẩm của địa phương, giảm cho ăn 2-3 ngày để tránh cá bị mệt trong quá giá thành. Nếu không chủ động được cá tươi, có trình bắt. Dùng lưới kéo và nên thu cá trong thời thể thay bằng bột cá.

gian ngắn.

Cách cho cá ăn, số lượng thức ăn trong ngày như sau:

6. Mộ t số b ệnh thườ ng gặp

a) Bệnh tuột vẩy (vảy rơi ra)

Cỡ cá (g/con)

Tỷ lệ cho ăn (%) tổng trọng lượng cá dưới 10

8-12

Do kém ăn, do nấm và vi khuẩn Aeromonas sp.

10-20

6-10

gây ra. Cá bỏ ăn, bơi lờ đờ mất phương hướng. Khi 20-50

4-8

bệnh nặng, cá bị tróc vẩy.

50-100

3,5-6

Phòng bệnh: Thức ăn cần bổ sung các loại trên 100

3-5

khoáng vi lượng, vitamin thyroline hay vitamin C

95

96

https://thuviensach.vn

5g/100kg cá để tăng sức đề kháng cho cá. Cho ăn 3

nhà sản xuất. Thuốc có bán ở các cửa hàng thuốc ngày liền. Không làm cá bị sây sát.

thú y.

Trị bệnh: Đối với cá giống, tắm bằng Streptomycine Dùng lá xoan cho vào lưới túi cước treo ở nhiều liều lượng 20-25mg/l, với cá thịt liều lượng 100mg/l.

nơi trong bè, lượng 0,3-0,5kg/m3, 2 tuần 1 lần.

Thời gian tắm kéo dài 30 phút đến 1 giờ, mỗi ngày tắm 1 lần. Thời gian điều trị liên tục 3-5 ngày.

CÁ MÙI

Dùng dây giác đập dập + dầu hỏa treo ở đầu bè: ( Helostoma temmineki C & V, 1kg dây giác + 0,3 lít dầu hỏa/bè có kích thước 1829)

20-50m3.

Dùng cồn iốt bão hòa bôi lên vết lở sẽ làm bệnh Tên gọi khác: cá hường.

mau lành.

Cá mùi thuộc họ cá mú, giống cá mú.

Cá mùi có nguồn gốc từ Inđônêxia, Malaixia, b) Bệnh nấm mang

Thái Lan, được nhập vào miền Nam Việt Nam Mùa xuất hiện bệnh thường vào tháng 4, ở giai năm 1963. Cá sống ở ao, hồ (ở tầng nước giữa và đoạn cá giống. Biểu hiện là cá tách đàn, nổi đầu, tầng đáy), ruộng trũng, cỡ khai thác tự nhiên cá hay lắc lư đầu trên mặt nước. Mang cá nhợt thường là 0,1-0,2kg/con. Cá mùi còn dùng làm nhạt, các phiến mang bị loét và đứt rời ra.

cá cảnh.

Trị bệnh: Dùng dung dịch thuốc tím nồng độ

20g/m3 rải xuống bè, tắm cá trong 15-30 phút.

Dùng sunphat đồng 0,5g/m3 hoặc các hóa chất được phép sử dụng để tắm cá, rải xuống bè (liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất).

c) Bệnh do rệp cá và trùng mỏ neo Biểu hiện: cá bị gầy đi, bơi lờ đờ, da sậm lại, bị

viêm loét.

Phòng trị: Định kỳ treo túi thuốc diệt trùng Cá mùi

(loại được sử dụng) liều lượng theo quy định của 97

98

https://thuviensach.vn

5g/100kg cá để tăng sức đề kháng cho cá. Cho ăn 3

nhà sản xuất. Thuốc có bán ở các cửa hàng thuốc ngày liền. Không làm cá bị sây sát.

thú y.

Trị bệnh: Đối với cá giống, tắm bằng Streptomycine Dùng lá xoan cho vào lưới túi cước treo ở nhiều liều lượng 20-25mg/l, với cá thịt liều lượng 100mg/l.

nơi trong bè, lượng 0,3-0,5kg/m3, 2 tuần 1 lần.

Thời gian tắm kéo dài 30 phút đến 1 giờ, mỗi ngày tắm 1 lần. Thời gian điều trị liên tục 3-5 ngày.

CÁ MÙI

Dùng dây giác đập dập + dầu hỏa treo ở đầu bè: ( Helostoma temmineki C & V, 1kg dây giác + 0,3 lít dầu hỏa/bè có kích thước 1829)

20-50m3.

Dùng cồn iốt bão hòa bôi lên vết lở sẽ làm bệnh Tên gọi khác: cá hường.

mau lành.

Cá mùi thuộc họ cá mú, giống cá mú.

Cá mùi có nguồn gốc từ Inđônêxia, Malaixia, b) Bệnh nấm mang

Thái Lan, được nhập vào miền Nam Việt Nam Mùa xuất hiện bệnh thường vào tháng 4, ở giai năm 1963. Cá sống ở ao, hồ (ở tầng nước giữa và đoạn cá giống. Biểu hiện là cá tách đàn, nổi đầu, tầng đáy), ruộng trũng, cỡ khai thác tự nhiên cá hay lắc lư đầu trên mặt nước. Mang cá nhợt thường là 0,1-0,2kg/con. Cá mùi còn dùng làm nhạt, các phiến mang bị loét và đứt rời ra.

cá cảnh.

Trị bệnh: Dùng dung dịch thuốc tím nồng độ

20g/m3 rải xuống bè, tắm cá trong 15-30 phút.

Dùng sunphat đồng 0,5g/m3 hoặc các hóa chất được phép sử dụng để tắm cá, rải xuống bè (liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất).

c) Bệnh do rệp cá và trùng mỏ neo Biểu hiện: cá bị gầy đi, bơi lờ đờ, da sậm lại, bị

viêm loét.

Phòng trị: Định kỳ treo túi thuốc diệt trùng Cá mùi

(loại được sử dụng) liều lượng theo quy định của 97

98

https://thuviensach.vn

I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

II. ƯƠNG CÁ HƯƠNG

Thân cá dài, dẹt bên cân đối, chiều dài thân Diện tích ao 300-1.500m2, mức nước sâu 0,5-1,5m.

không kể đuôi gấp gần 3 lần chiều cao thân và 3

Bón lót phân chuồng, lá ủ (lá so đũa, điền thanh, lá muồng, dây khoai lang...) 60-80kg/100m2 hoặc lần chiều dài đầu. Mắt vừa phải ở hai bên đầu.

có thể kết hợp với phân xanh 30-50kg/100m2; cấp Môi trên và môi dưới dày. Vây đuôi thường xuyên nước vào ao đến 0,3-0,5m, ngâm trong 3-5 ngày, chẻ tròn. Vây lưng XVI-15, vây hậu môn XV-18.

sau đó dâng nước lên 1m rồi thả cá. Mật độ thả

Cá mùi ăn tạp, thức ăn chủ yếu là động vật 1.000 con/m2. Ương ghép với cá he, cá mè vinh: không xương sống, giun, côn trùng dưới nước, thực 500-1.000 con/m2 và cá chép, trôi, trắm cỏ, mè trắng: vật, mùn bã hữu cơ. Khi nuôi cho ăn thêm cám, 200-300 con/m2.

phân chuồng, thức ăn tổng hợp.

Trong 100m2 nước, lượng cho ăn như sau: lòng Cá sinh sản dễ dàng trong ao và ruộng; cá 1

đỏ trứng vịt luộc (5 quả) bóp nhuyễn với 0,2kg tuổi thành thục, đẻ quanh năm, thường ở nơi có bột đậu nành hòa với nước té đều khắp mặt ao; nước chảy vừa phải.

ngày cho ăn 3-5 lần (3 ngày đầu), về sau tăng 0,6kg bột cá + 2kg cám (15 ngày kế tiếp); sau 1 tháng đạt Sức sinh sản 50 vạn trứng/kg cá cái. Mùa vụ

cỡ 3-5cm chuyển sang nuôi cá thương phẩm.

sinh sản vào tháng 3-9.

Chuẩn bị cho cá sinh sản tự nhiên bằng cách III. NUÔI CÁ MÙI Ở VÙNG ĐẤT PHÈN NẶNG

vét sạch bùn ở ao, cải tạo ao rồi tháo nước vào sâu 1. Diện tíc h ao

50-60cm. Thả cá bố mẹ thành thục cho chúng Ao có diện tích từ 200m2 trở lên, mức nước sâu sống chung trong 3-4 ngày; sau đó cho nước chảy 0,8-1,0m. Bờ ao cao hơn mực nước lũ cao nhất kích thích, sau 18 giờ cá đẻ. Trứng phân cắt trong trong năm để dễ chăm sóc. Ao không nên có nhiều 2 ngày. Cá bột mới nở sống nổi 3-4 ngày rồi lặn bóng cây râm.

xuống sâu hơn. Khi đẻ xong, bắt cá bố mẹ sang ao khác để tránh ăn hại lẫn nhau.

2. Chuẩn b ị ao

Cá mùi cũng có thể cho đẻ trong ruộng lúa. Sau Tát cạn ao, cắt cỏ quanh bờ và tu sửa bờ ao, khi gặt lúa, đắp bờ cao, giữ mức 30-40 con, thả 1

đắp lại các hang, hốc, lỗ rò (mọi) để tránh mất cặp cá bố mẹ/4-5 m2.

nước, bắt hết cá tạp, cá dữ.

99

100

https://thuviensach.vn

I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

II. ƯƠNG CÁ HƯƠNG

Thân cá dài, dẹt bên cân đối, chiều dài thân Diện tích ao 300-1.500m2, mức nước sâu 0,5-1,5m.

không kể đuôi gấp gần 3 lần chiều cao thân và 3

Bón lót phân chuồng, lá ủ (lá so đũa, điền thanh, lá muồng, dây khoai lang...) 60-80kg/100m2 hoặc lần chiều dài đầu. Mắt vừa phải ở hai bên đầu.

có thể kết hợp với phân xanh 30-50kg/100m2; cấp Môi trên và môi dưới dày. Vây đuôi thường xuyên nước vào ao đến 0,3-0,5m, ngâm trong 3-5 ngày, chẻ tròn. Vây lưng XVI-15, vây hậu môn XV-18.

sau đó dâng nước lên 1m rồi thả cá. Mật độ thả

Cá mùi ăn tạp, thức ăn chủ yếu là động vật 1.000 con/m2. Ương ghép với cá he, cá mè vinh: không xương sống, giun, côn trùng dưới nước, thực 500-1.000 con/m2 và cá chép, trôi, trắm cỏ, mè trắng: vật, mùn bã hữu cơ. Khi nuôi cho ăn thêm cám, 200-300 con/m2.

phân chuồng, thức ăn tổng hợp.

Trong 100m2 nước, lượng cho ăn như sau: lòng Cá sinh sản dễ dàng trong ao và ruộng; cá 1

đỏ trứng vịt luộc (5 quả) bóp nhuyễn với 0,2kg tuổi thành thục, đẻ quanh năm, thường ở nơi có bột đậu nành hòa với nước té đều khắp mặt ao; nước chảy vừa phải.

ngày cho ăn 3-5 lần (3 ngày đầu), về sau tăng 0,6kg bột cá + 2kg cám (15 ngày kế tiếp); sau 1 tháng đạt Sức sinh sản 50 vạn trứng/kg cá cái. Mùa vụ

cỡ 3-5cm chuyển sang nuôi cá thương phẩm.

sinh sản vào tháng 3-9.

Chuẩn bị cho cá sinh sản tự nhiên bằng cách III. NUÔI CÁ MÙI Ở VÙNG ĐẤT PHÈN NẶNG

vét sạch bùn ở ao, cải tạo ao rồi tháo nước vào sâu 1. Diện tíc h ao

50-60cm. Thả cá bố mẹ thành thục cho chúng Ao có diện tích từ 200m2 trở lên, mức nước sâu sống chung trong 3-4 ngày; sau đó cho nước chảy 0,8-1,0m. Bờ ao cao hơn mực nước lũ cao nhất kích thích, sau 18 giờ cá đẻ. Trứng phân cắt trong trong năm để dễ chăm sóc. Ao không nên có nhiều 2 ngày. Cá bột mới nở sống nổi 3-4 ngày rồi lặn bóng cây râm.

xuống sâu hơn. Khi đẻ xong, bắt cá bố mẹ sang ao khác để tránh ăn hại lẫn nhau.

2. Chuẩn b ị ao

Cá mùi cũng có thể cho đẻ trong ruộng lúa. Sau Tát cạn ao, cắt cỏ quanh bờ và tu sửa bờ ao, khi gặt lúa, đắp bờ cao, giữ mức 30-40 con, thả 1

đắp lại các hang, hốc, lỗ rò (mọi) để tránh mất cặp cá bố mẹ/4-5 m2.

nước, bắt hết cá tạp, cá dữ.

99

100

https://thuviensach.vn

Vét bùn chỉ giữ lại 20cm, san đáy ao bằng phẳng.

Cho cá ăn: Dùng rau, bèo cho cá ăn đều đặn Bón 10-15kg vôi/100m2, bónCMS 10-15 lít/100m2.

hàng ngày. Ít nhất trong tháng nuôi đầu cho cá ăn Lấy nước vào đến 50-70cm, kiểm tra độ phèn thêm cám, tấm...

bằng giấy quỳ. Nếu độ pH nhỏ hơn 6, bón thêm Dựa theo mức ăn hết của cá để tăng hoặc giảm 5-7kg vôi + 5-7 lítCMS cho 100m2. Bón lót 30-50kg lượng thức ăn. Ngày cho cá ăn 2 lần vào buổi sáng phân chuồng/100m2 ao.

và chiều mát.

Tỷ lệ thả giống (vào lúc trời mát, sáng sớm hay

- Quản lý nước ao: Tránh để ao có màu xanh chiều tối):

đen hay cá nổi đầu kéo dài vào buổi sáng. Nếu có

- Cá mùi: 20-30%

- Cá rô phi: 40-50%, ghép thêm cá tra, trê lai, hiện tượng này phải giảm lượng thức ăn, phân sặc rằn.

bón và thay nước kịp thời. Tránh thêm nước từ

Cỡ cá giống:

kênh có nước phèn đang ở mức cao.

- Cá mùi, rô phi, trê: 150-200 con/kg.

+ Rải vôi với lượng 10kg/100m2 vào đầu mùa

- Cá sặc rằn 200 con/kg, cá tra 20-30g/con.

mưa, rải trên bờ ao. Theo dõi các hoạt động bơi, Mật độ thả: 3-5 con/m2.

ăn... của cá. Nếu thấy hiện tượng sốc phèn cần Mùa vụ thả: Ao ở trong đê bao thả vào tháng 4-5; nhanh chóng dùng 3-5kg vôi + 3-5 lítCMS cho ao ở ngoài đê bao thả vào tháng 11-12.

100m2 té xuống ao.

- Vùng nước ngọt, tỷ lệ ghép nuôi là: cá mùi 20%,

+ Kiểm tra cá: Định kỳ 2-3 tháng dùng chài, rô phi 60%, mè trắng, trắm cỏ 20%.

lưới bắt cá để kiểm tra mức lớn, bệnh tật..., từ đó

- Vùng ảnh hưởng lũ, tỷ lệ ghép nuôi là: cá mùi điều chỉnh thức ăn, phân bón cho phù hợp.

10%, rô phi 50%, mè vinh, chép 20%, cá tra 20%.

4. Thu ho ạc h

3. Chăm só c c á và q uản lý ao

- Bón phân: Hàng ngày bón đều đặn 1,5-2kg phân Nên thu tỉa cá rô phi khi đạt cỡ cá thịt. Thu chuồng/100m2 ao. Ngoài ra, cách 10 ngày có thể bón toàn bộ cá khi được giá. Ao ngoài đê bao nên thu thêm 3-5 lítCMS cho 100m2 ao.

trước mùa lũ.

101

102

https://thuviensach.vn

Vét bùn chỉ giữ lại 20cm, san đáy ao bằng phẳng.

Cho cá ăn: Dùng rau, bèo cho cá ăn đều đặn Bón 10-15kg vôi/100m2, bónCMS 10-15 lít/100m2.

hàng ngày. Ít nhất trong tháng nuôi đầu cho cá ăn Lấy nước vào đến 50-70cm, kiểm tra độ phèn thêm cám, tấm...

bằng giấy quỳ. Nếu độ pH nhỏ hơn 6, bón thêm Dựa theo mức ăn hết của cá để tăng hoặc giảm 5-7kg vôi + 5-7 lítCMS cho 100m2. Bón lót 30-50kg lượng thức ăn. Ngày cho cá ăn 2 lần vào buổi sáng phân chuồng/100m2 ao.

và chiều mát.

Tỷ lệ thả giống (vào lúc trời mát, sáng sớm hay

- Quản lý nước ao: Tránh để ao có màu xanh chiều tối):

đen hay cá nổi đầu kéo dài vào buổi sáng. Nếu có

- Cá mùi: 20-30%

- Cá rô phi: 40-50%, ghép thêm cá tra, trê lai, hiện tượng này phải giảm lượng thức ăn, phân sặc rằn.

bón và thay nước kịp thời. Tránh thêm nước từ

Cỡ cá giống:

kênh có nước phèn đang ở mức cao.

- Cá mùi, rô phi, trê: 150-200 con/kg.

+ Rải vôi với lượng 10kg/100m2 vào đầu mùa

- Cá sặc rằn 200 con/kg, cá tra 20-30g/con.

mưa, rải trên bờ ao. Theo dõi các hoạt động bơi, Mật độ thả: 3-5 con/m2.

ăn... của cá. Nếu thấy hiện tượng sốc phèn cần Mùa vụ thả: Ao ở trong đê bao thả vào tháng 4-5; nhanh chóng dùng 3-5kg vôi + 3-5 lítCMS cho ao ở ngoài đê bao thả vào tháng 11-12.

100m2 té xuống ao.

- Vùng nước ngọt, tỷ lệ ghép nuôi là: cá mùi 20%,

+ Kiểm tra cá: Định kỳ 2-3 tháng dùng chài, rô phi 60%, mè trắng, trắm cỏ 20%.

lưới bắt cá để kiểm tra mức lớn, bệnh tật..., từ đó

- Vùng ảnh hưởng lũ, tỷ lệ ghép nuôi là: cá mùi điều chỉnh thức ăn, phân bón cho phù hợp.

10%, rô phi 50%, mè vinh, chép 20%, cá tra 20%.

4. Thu ho ạc h

3. Chăm só c c á và q uản lý ao

- Bón phân: Hàng ngày bón đều đặn 1,5-2kg phân Nên thu tỉa cá rô phi khi đạt cỡ cá thịt. Thu chuồng/100m2 ao. Ngoài ra, cách 10 ngày có thể bón toàn bộ cá khi được giá. Ao ngoài đê bao nên thu thêm 3-5 lítCMS cho 100m2 ao.

trước mùa lũ.

101

102

https://thuviensach.vn

CÁ NGẦN

đặc biệt là các hồ tự nhiên như Thái Hồ ở tỉnh Giang Tô, hồ Hồng Chạch, hồ Bưu...

Cá ngần (cá cơm, cá bạc) là tên chung của nhiều Cá ngần nhỏ và cá ngần lớn là hai loài cá có loài cá trong họ cá ngần Salangidae. Đặc điểm nguồn gốc từ Thái Hồ có sản lượng cao nhất. Người chung của họ này là mình thon dài, trong suốt, Trung Quốc còn gọi cá ngần nhỏ là: cá ngần mới cỡ nhỏ, phần lớn chiều dài thân 6-12cm (lớn Thái Hồ, “tiểu ngần ngư”, cá bạc nhỏ, cá tiểu bạc. Cá nhất 22-28cm); nặng trung bình 1-1,5g/con (lớn ngần lớn là “đại ngần ngư”.

Hai loại này xếp vào loại cá đặc sản nước ngọt, nhất 3-4g/con). Giống cá này thịt ngon, xương có nơi còn gọi là “sâm nước”. Giá tiêu thụ nội địa tại nhỏ và mềm, có thể coi như không có xương.

các đô thị miền Nam Trung Quốc gấp 15-20 lần so với giá cá mè, cá chép. Trung Quốc có thị trường xuất khẩu cá ngần với giá trị ngoại tệ khá cao.

Do nhu cầu thị trường và giá cả ngày càng tăng, a) Cá ngầ a

n ) N

n eo

hỏ salanse

(cá tiể ta

u ih

b ue

ạc nsis C

, Neo hen

salanx taihuensis Chen)

từ chỗ chỉ khai thác tự nhiên trước đây, hiện nay Trung Quốc đã hình thành và phát triển nghề

nuôi cá ngần thực chất là nghề di giống cá ngần.

Năm 1979-1980, Vân Nam là tỉnh đầu tiên thực b) Cá ngầ b

n ) l Pro

ớn t( osalan

Proto x

s h

a y

l a

a lo

n cran

x hy iu

a s

l

o (A

c bbo

rani tt)

u

s Abbott)

hiện việc này và đã thành công lớn. Tính đến cuối Cá ngần

năm 1996, Trung Quốc đã thực hiện di giống cá ngần trên 15 tỉnh và vùng với tổng diện tích mặt Trên thế giới, họ cá ngần có 20 loài thuộc 8

nước 266.000ha, sản lượng cá ngần hàng hóa thu giống, phân bố ở nhiều nước như phía Đông Liên được là 4.000-8.000 tấn/năm. Chủ yếu di giống Xô cũ, Triều Tiên, Nhật Bản, Trung Quốc, Việt Nam.

vào hồ chứa nước và một số đầm, hồ tự nhiên. Cá Riêng Trung Quốc có 15 loài thuộc 6 giống ngần nhỏ thích hợp chủ yếu ở các tỉnh phía nam, phân bố ở vùng hạ lưu và cửa sông ven biển của cá ngần lớn thích hợp ở các tỉnh phía bắc. Năng nhiều con sông từ Nam tới Bắc. Sản lượng khai suất cá ngần di giống vào hồ chứa là 15-22,5kg/ha, thác tự nhiên cao nhất so với các nước khác, tập riêng ở vùng hồ Điền Trì (hồ tự nhiên trên cao trung chủ yếu ở vùng trung hạ lưu sông Dương Tử, nguyên) ở Vân Nam đạt tới 117kg/ha.

103

104

https://thuviensach.vn

CÁ NGẦN

đặc biệt là các hồ tự nhiên như Thái Hồ ở tỉnh Giang Tô, hồ Hồng Chạch, hồ Bưu...

Cá ngần (cá cơm, cá bạc) là tên chung của nhiều Cá ngần nhỏ và cá ngần lớn là hai loài cá có loài cá trong họ cá ngần Salangidae. Đặc điểm nguồn gốc từ Thái Hồ có sản lượng cao nhất. Người chung của họ này là mình thon dài, trong suốt, Trung Quốc còn gọi cá ngần nhỏ là: cá ngần mới cỡ nhỏ, phần lớn chiều dài thân 6-12cm (lớn Thái Hồ, “tiểu ngần ngư”, cá bạc nhỏ, cá tiểu bạc. Cá nhất 22-28cm); nặng trung bình 1-1,5g/con (lớn ngần lớn là “đại ngần ngư”.

Hai loại này xếp vào loại cá đặc sản nước ngọt, nhất 3-4g/con). Giống cá này thịt ngon, xương có nơi còn gọi là “sâm nước”. Giá tiêu thụ nội địa tại nhỏ và mềm, có thể coi như không có xương.

các đô thị miền Nam Trung Quốc gấp 15-20 lần so với giá cá mè, cá chép. Trung Quốc có thị trường xuất khẩu cá ngần với giá trị ngoại tệ khá cao.

Do nhu cầu thị trường và giá cả ngày càng tăng, a) Cá ngầ a

n ) N

n eo

hỏ salanse

(cá tiể ta

u ih

b ue

ạc nsis C

, Neo hen

salanx taihuensis Chen)

từ chỗ chỉ khai thác tự nhiên trước đây, hiện nay Trung Quốc đã hình thành và phát triển nghề

nuôi cá ngần thực chất là nghề di giống cá ngần.

Năm 1979-1980, Vân Nam là tỉnh đầu tiên thực b) Cá ngầ b

n ) l Pro

ớn t( osalan

Proto x

s h

a y

l a

a lo

n cran

x hy iu

a s

l

o (A

c bbo

rani tt)

u

s Abbott)

hiện việc này và đã thành công lớn. Tính đến cuối Cá ngần

năm 1996, Trung Quốc đã thực hiện di giống cá ngần trên 15 tỉnh và vùng với tổng diện tích mặt Trên thế giới, họ cá ngần có 20 loài thuộc 8

nước 266.000ha, sản lượng cá ngần hàng hóa thu giống, phân bố ở nhiều nước như phía Đông Liên được là 4.000-8.000 tấn/năm. Chủ yếu di giống Xô cũ, Triều Tiên, Nhật Bản, Trung Quốc, Việt Nam.

vào hồ chứa nước và một số đầm, hồ tự nhiên. Cá Riêng Trung Quốc có 15 loài thuộc 6 giống ngần nhỏ thích hợp chủ yếu ở các tỉnh phía nam, phân bố ở vùng hạ lưu và cửa sông ven biển của cá ngần lớn thích hợp ở các tỉnh phía bắc. Năng nhiều con sông từ Nam tới Bắc. Sản lượng khai suất cá ngần di giống vào hồ chứa là 15-22,5kg/ha, thác tự nhiên cao nhất so với các nước khác, tập riêng ở vùng hồ Điền Trì (hồ tự nhiên trên cao trung chủ yếu ở vùng trung hạ lưu sông Dương Tử, nguyên) ở Vân Nam đạt tới 117kg/ha.

103

104

https://thuviensach.vn

Từ năm 1981 đến nay, Trung Quốc đã nhiều I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

lần tổ chức các hội nghị nghiên cứu khoa học và Cá sống chủ yếu ở tầng giữa và tầng mặt nên dễ

tổng kết thực tiễn, phổ biến kỹ thuật và kinh khai thác. Mùa sinh sản, cá thường tập trung ở khu nghiệm di giống cá ngần ngày càng rộng rãi với vực nước nông ven bờ hồ.

nhiều hình thức.

Cá có vòng đời và chu kỳ sinh sản ngắn, đều là Ở nước ta, năm 2001, tỉnh Yên Bái đã có quan 1 năm. Cá bột do đẻ nhân tạo nuôi gần 1 năm thì hệ với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) trong việc triển sinh sản ra thế hệ sau, còn cá bố mẹ không bao khai di giống cá ngần nhỏ từ Vân Nam vào hồ chứa lâu sẽ tự chết.

nước Thác Bà và gần đây vào hồ chứa ở Lạng Sơn.

Cá ngần có khả năng sinh sản ở vùng nước tĩnh Năm 2007 thu được khoảng 10 tấn cá ngần thịt của các hồ lớn, qua đó phát triển số lượng quần (Trọng, 2008). Đây là vấn đề mới, nếu thành công đàn nên chỉ thả giống 1-2 lần mà thu hoạch lâu sẽ góp phần rất lớn trong việc thúc đẩy nghề cá hồ

dài, khác với cá mè, trôi, trắm năm nào cũng phải chứa ở nước ta phát triển theo một hướng mới có thả giống.

hiệu quả cao hơn các biện pháp đã thực hiện cách Cá ngần lớn có sức sinh sản tương đối là 1476-đây hơn 40 năm.

1673 trứng/g thể trọng cá, cá ngần nhỏ 552-1361

Sự khác nhau về một số đặc điểm sinh học giữa trứng/g thể trọng cá, cao hơn 10-20 lần so với cá hai loại cá ngần:

mè, trôi, trắm. Vì vậy, chỉ sau 2-4 năm di giống là có thể đánh bắt cá hàng hóa được.

Loại cá

Cá ngần lớn

Cá ngần nhỏ

Chuỗi thức ăn ngắn, chủ yếu là động vật phù Yếu tố so sánh

du (trừ cá ngần lớn sau 3-4 tháng tuổi, thức ăn Từ tháng 12 đến tháng 3

Mùa sinh sản

Tháng 3-5 và tháng 9-10

năm sau

chủ yếu là cá nhỏ, tôm nhỏ). Do vậy có thể tăng Đẻ rộ nhất

Tháng 1

Đầu tháng 4 và đầu tháng 10

nhanh sự chuyển đổi năng lượng tuần hoàn vật chất trong hệ sinh thái của vùng nước.

Thời vụ di giống

Tháng 1

Đầu tháng 4

Khả năng thích nghi mạnh: Cá ngần nhỏ có Chiều dài thân cá

15,0-20,0cm

5-8cm

khả năng di giống tới các vùng có điều kiện sinh Động vật phù du, cá con,

Thức ăn chủ yếu

Động vật phù du

tôm con

thái như sau đều thích nghi được:

105

106

https://thuviensach.vn

Từ năm 1981 đến nay, Trung Quốc đã nhiều I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

lần tổ chức các hội nghị nghiên cứu khoa học và Cá sống chủ yếu ở tầng giữa và tầng mặt nên dễ

tổng kết thực tiễn, phổ biến kỹ thuật và kinh khai thác. Mùa sinh sản, cá thường tập trung ở khu nghiệm di giống cá ngần ngày càng rộng rãi với vực nước nông ven bờ hồ.

nhiều hình thức.

Cá có vòng đời và chu kỳ sinh sản ngắn, đều là Ở nước ta, năm 2001, tỉnh Yên Bái đã có quan 1 năm. Cá bột do đẻ nhân tạo nuôi gần 1 năm thì hệ với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) trong việc triển sinh sản ra thế hệ sau, còn cá bố mẹ không bao khai di giống cá ngần nhỏ từ Vân Nam vào hồ chứa lâu sẽ tự chết.

nước Thác Bà và gần đây vào hồ chứa ở Lạng Sơn.

Cá ngần có khả năng sinh sản ở vùng nước tĩnh Năm 2007 thu được khoảng 10 tấn cá ngần thịt của các hồ lớn, qua đó phát triển số lượng quần (Trọng, 2008). Đây là vấn đề mới, nếu thành công đàn nên chỉ thả giống 1-2 lần mà thu hoạch lâu sẽ góp phần rất lớn trong việc thúc đẩy nghề cá hồ

dài, khác với cá mè, trôi, trắm năm nào cũng phải chứa ở nước ta phát triển theo một hướng mới có thả giống.

hiệu quả cao hơn các biện pháp đã thực hiện cách Cá ngần lớn có sức sinh sản tương đối là 1476-đây hơn 40 năm.

1673 trứng/g thể trọng cá, cá ngần nhỏ 552-1361

Sự khác nhau về một số đặc điểm sinh học giữa trứng/g thể trọng cá, cao hơn 10-20 lần so với cá hai loại cá ngần:

mè, trôi, trắm. Vì vậy, chỉ sau 2-4 năm di giống là có thể đánh bắt cá hàng hóa được.

Loại cá

Cá ngần lớn

Cá ngần nhỏ

Chuỗi thức ăn ngắn, chủ yếu là động vật phù Yếu tố so sánh

du (trừ cá ngần lớn sau 3-4 tháng tuổi, thức ăn Từ tháng 12 đến tháng 3

Mùa sinh sản

Tháng 3-5 và tháng 9-10

năm sau

chủ yếu là cá nhỏ, tôm nhỏ). Do vậy có thể tăng Đẻ rộ nhất

Tháng 1

Đầu tháng 4 và đầu tháng 10

nhanh sự chuyển đổi năng lượng tuần hoàn vật chất trong hệ sinh thái của vùng nước.

Thời vụ di giống

Tháng 1

Đầu tháng 4

Khả năng thích nghi mạnh: Cá ngần nhỏ có Chiều dài thân cá

15,0-20,0cm

5-8cm

khả năng di giống tới các vùng có điều kiện sinh Động vật phù du, cá con,

Thức ăn chủ yếu

Động vật phù du

tôm con

thái như sau đều thích nghi được:

105

106

https://thuviensach.vn

- Vĩ độ Bắc 24o16'-43o47'.

nước lúc sáng sớm và hoàng hôn, tới buổi trưa thì

- Độ cao 2-1974m so với mặt biển, ở đồng bằng, chuyển xuống tầng nước giữa.

miền núi và cao nguyên vẫn có thể thích nghi.

Các hồ chứa có điều kiện thích hợp với nuôi cá mè

- Hồ nhỏ nhất 33,4ha, hồ lớn nhất 214.000ha.

trắng, mè hoa đều có thể chọn làm hồ di giống cá

- Hồ giàu dinh dưỡng hay nghèo dinh dưỡng ngần nhỏ, cũng có thể di giống cùng một lúc cả ba đều được, miễn là có điều kiện sinh trưởng cho cá.

giống cá ngần lớn, vừa và nhỏ. Cá ngần vừa và nhỏ

- Ấp trứng cá trong điều kiện độ mặn 0,05‰

dùng làm mồi ăn cho cá ngần lớn sau khi chuyển đến 1,2‰, tỷ lệ nở và tỷ lệ sống đều cao như ấp ở

hoá tính ăn.

nước ngọt.

Các hồ thích hợp với nuôi cá mè trắng, mè hoa Cá không gây ô nhiễm cho vùng nước di giống, đồng thời có nguồn tôm, cá tạp nhỏ dồi dào thì có không gây tác dụng xấu cho hệ sinh thái vùng thể di giống cá ngần lớn. Khi trong hồ đã hình nước di giống.

thành một số lượng nhất định đàn cá ngần nhỏ và vừa các loại thì có thể di nhập thêm cá ngần lớn.

II. ĐIỀU KIỆN MÔI TRƯỜNG HỒ DI GIỐNG

Cá ngần nhỏ và vừa ở trong các hồ này phần lớn là sản phẩm cá ngần thương phẩm, phần khác để

1. Chọ n hồ d i giố ng

làm mồi ăn cho cá ngần lớn.

Cá bột và cá con của cá ngần lớn hay sống ở các Trong các hồ di giống cá ngần, tối thiểu phải thực khu vực ven bờ nước nông. Mùa hè, cá thường ở

hiện được ba điều:

vùng trung thượng lưu hồ chứa nước hoặc ở các

- Giảm bớt số lượng cá mè trắng, mè hoa.

khu eo ngách giàu sinh vật thức ăn hoặc có nước

- Điều tra xác định rõ thành phần loài và sinh thải sinh hoạt chảy vào. Mùa đông, cá ở vùng nước vật của các loài cá tạp (kể cả cá ngần).

sâu khuất gió, có ánh nắng, giàu sinh vật phù du,

- Trừ khử được các loài cá địch hại có hại với hàm lượng ôxy cao ở trung và hạ lưu của hồ.

cá ngần.

Cá ngần nhỏ ưa sống ở tầng mặt nơi giao lưu 2. Điều kiện tự nhiên c ác hồ d i giố ng giữa nước trong và nước đục của các eo vịnh, hồ

chứa. Năng lực hoạt động của cá tương đối yếu, Diện tích mặt nước từ 13,4ha trở lên, có mức thường tập trung thành đàn bắt mồi trên mặt nước tương đối ổn định.

107

108

https://thuviensach.vn

- Vĩ độ Bắc 24o16'-43o47'.

nước lúc sáng sớm và hoàng hôn, tới buổi trưa thì

- Độ cao 2-1974m so với mặt biển, ở đồng bằng, chuyển xuống tầng nước giữa.

miền núi và cao nguyên vẫn có thể thích nghi.

Các hồ chứa có điều kiện thích hợp với nuôi cá mè

- Hồ nhỏ nhất 33,4ha, hồ lớn nhất 214.000ha.

trắng, mè hoa đều có thể chọn làm hồ di giống cá

- Hồ giàu dinh dưỡng hay nghèo dinh dưỡng ngần nhỏ, cũng có thể di giống cùng một lúc cả ba đều được, miễn là có điều kiện sinh trưởng cho cá.

giống cá ngần lớn, vừa và nhỏ. Cá ngần vừa và nhỏ

- Ấp trứng cá trong điều kiện độ mặn 0,05‰

dùng làm mồi ăn cho cá ngần lớn sau khi chuyển đến 1,2‰, tỷ lệ nở và tỷ lệ sống đều cao như ấp ở

hoá tính ăn.

nước ngọt.

Các hồ thích hợp với nuôi cá mè trắng, mè hoa Cá không gây ô nhiễm cho vùng nước di giống, đồng thời có nguồn tôm, cá tạp nhỏ dồi dào thì có không gây tác dụng xấu cho hệ sinh thái vùng thể di giống cá ngần lớn. Khi trong hồ đã hình nước di giống.

thành một số lượng nhất định đàn cá ngần nhỏ và vừa các loại thì có thể di nhập thêm cá ngần lớn.

II. ĐIỀU KIỆN MÔI TRƯỜNG HỒ DI GIỐNG

Cá ngần nhỏ và vừa ở trong các hồ này phần lớn là sản phẩm cá ngần thương phẩm, phần khác để

1. Chọ n hồ d i giố ng

làm mồi ăn cho cá ngần lớn.

Cá bột và cá con của cá ngần lớn hay sống ở các Trong các hồ di giống cá ngần, tối thiểu phải thực khu vực ven bờ nước nông. Mùa hè, cá thường ở

hiện được ba điều:

vùng trung thượng lưu hồ chứa nước hoặc ở các

- Giảm bớt số lượng cá mè trắng, mè hoa.

khu eo ngách giàu sinh vật thức ăn hoặc có nước

- Điều tra xác định rõ thành phần loài và sinh thải sinh hoạt chảy vào. Mùa đông, cá ở vùng nước vật của các loài cá tạp (kể cả cá ngần).

sâu khuất gió, có ánh nắng, giàu sinh vật phù du,

- Trừ khử được các loài cá địch hại có hại với hàm lượng ôxy cao ở trung và hạ lưu của hồ.

cá ngần.

Cá ngần nhỏ ưa sống ở tầng mặt nơi giao lưu 2. Điều kiện tự nhiên c ác hồ d i giố ng giữa nước trong và nước đục của các eo vịnh, hồ

chứa. Năng lực hoạt động của cá tương đối yếu, Diện tích mặt nước từ 13,4ha trở lên, có mức thường tập trung thành đàn bắt mồi trên mặt nước tương đối ổn định.

107

108

https://thuviensach.vn

Độ sâu của hồ 2,5-20 m (tốt nhất là 5-15m).

tới nơi thả. Tỷ lệ sống đạt 94%. Nếu trong tháng Chất đáy tốt nhất là cát sỏi.

có nhiệt độ không khí cao thì có thể bỏ nước đá Nhiệt độ nước 0-31,8oC, bình quân năm 10,9-vào túi để hạ nhiệt.

17,6oC, tốt nhất là 15-17,5oC.

- Di giống bằng trứng thụ tinh: Là cách được Độ trong từ 20-350cm (tốt nhất là 25-100cm).

dùng nhiều. Căn cứ vào đặc điểm là thời kỳ phôi phát Hàm lượng ôxy hòa tan từ 4,5mg/l trở lên. Độ

dục khá dài, tính thích nghi mạnh, nên dễ vận pH 6,5-9,0, độ kiềm từ 1,458-13,773mg/l, độ cứng chuyển đường dài với số lượng lớn. Trước hết phải 1,803-6,080mg/l, giàu sinh vật phù du và có nhiều bắt được cá bố mẹ thành thục trong mùa đẻ rộ.

tôm, cá tạp nhỏ; có ít loài cá dữ ở tầng giữa và Chọn những con cá đực, cá cái đã thành thục tốt, tầng mặt như cá cháo, cá ngão, cá thiểu..., không ghép theo mỗi cặp 1 cái: 3 đực để làm thụ tinh nhân vượt quá 15% tổng sản lượng cá trong hồ; có ít loài tạo, sau đó ấp tạm trứng thụ tinh và cuối cùng vận cá ăn sinh vật phù du và các loài cá nhỏ, tôm nhỏ

chuyển trứng thụ tinh tới hồ di giống (tới đích).

ở tầng mặt và tầng giữa. Năng suất cá thích hợp 2. Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo

là 12-276,0kg/ha/năm.

- Phân tích tình hình thành thục của đàn cá.

III. KỸ THUẬT DI GIỐNG

- Chọn cá bố mẹ đã thành thục tốt.

1. Các h d i giố ng

- Tiến hành thụ tinh nhân tạo.

- Xác định tỷ lệ trứng thụ tinh.

- Di giống bằng cá trưởng thành: Phải phát hiện được cá bố mẹ ngay trước mùa sinh sản, tới gần

- Nghiên cứu xử lý những tồn tại về kỹ thuật rồi tìm cách bắt và vận chuyển nhanh, thả trực sinh sản nhân tạo.

tiếp vào hồ di giống. Sau một thời gian thích 3. Vận c huyển trứng và ấp trứng thụ tinh nghi, cá bố mẹ có thể thành thục, đẻ trứng sinh ra thế hệ sau có số lượng nhất định. Đóng túi ni a) Vận chuyển trứng

lông bơm ôxy để vận chuyển, túi cá đực riêng, cá Nếu đường đi gần, dùng phương pháp vận cái riêng. Mỗi túi chứa 1,5kg cá và 10 lít nước.

chuyển hở; nếu đường xa, dùng cách vận chuyển kín Đóng túi xong, vận chuyển nhanh trong vòng 5 giờ

trong túi bơm ôxy và đi bằng đường hàng không.

109

110

https://thuviensach.vn

Độ sâu của hồ 2,5-20 m (tốt nhất là 5-15m).

tới nơi thả. Tỷ lệ sống đạt 94%. Nếu trong tháng Chất đáy tốt nhất là cát sỏi.

có nhiệt độ không khí cao thì có thể bỏ nước đá Nhiệt độ nước 0-31,8oC, bình quân năm 10,9-vào túi để hạ nhiệt.

17,6oC, tốt nhất là 15-17,5oC.

- Di giống bằng trứng thụ tinh: Là cách được Độ trong từ 20-350cm (tốt nhất là 25-100cm).

dùng nhiều. Căn cứ vào đặc điểm là thời kỳ phôi phát Hàm lượng ôxy hòa tan từ 4,5mg/l trở lên. Độ

dục khá dài, tính thích nghi mạnh, nên dễ vận pH 6,5-9,0, độ kiềm từ 1,458-13,773mg/l, độ cứng chuyển đường dài với số lượng lớn. Trước hết phải 1,803-6,080mg/l, giàu sinh vật phù du và có nhiều bắt được cá bố mẹ thành thục trong mùa đẻ rộ.

tôm, cá tạp nhỏ; có ít loài cá dữ ở tầng giữa và Chọn những con cá đực, cá cái đã thành thục tốt, tầng mặt như cá cháo, cá ngão, cá thiểu..., không ghép theo mỗi cặp 1 cái: 3 đực để làm thụ tinh nhân vượt quá 15% tổng sản lượng cá trong hồ; có ít loài tạo, sau đó ấp tạm trứng thụ tinh và cuối cùng vận cá ăn sinh vật phù du và các loài cá nhỏ, tôm nhỏ

chuyển trứng thụ tinh tới hồ di giống (tới đích).

ở tầng mặt và tầng giữa. Năng suất cá thích hợp 2. Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo

là 12-276,0kg/ha/năm.

- Phân tích tình hình thành thục của đàn cá.

III. KỸ THUẬT DI GIỐNG

- Chọn cá bố mẹ đã thành thục tốt.

1. Các h d i giố ng

- Tiến hành thụ tinh nhân tạo.

- Xác định tỷ lệ trứng thụ tinh.

- Di giống bằng cá trưởng thành: Phải phát hiện được cá bố mẹ ngay trước mùa sinh sản, tới gần

- Nghiên cứu xử lý những tồn tại về kỹ thuật rồi tìm cách bắt và vận chuyển nhanh, thả trực sinh sản nhân tạo.

tiếp vào hồ di giống. Sau một thời gian thích 3. Vận c huyển trứng và ấp trứng thụ tinh nghi, cá bố mẹ có thể thành thục, đẻ trứng sinh ra thế hệ sau có số lượng nhất định. Đóng túi ni a) Vận chuyển trứng

lông bơm ôxy để vận chuyển, túi cá đực riêng, cá Nếu đường đi gần, dùng phương pháp vận cái riêng. Mỗi túi chứa 1,5kg cá và 10 lít nước.

chuyển hở; nếu đường xa, dùng cách vận chuyển kín Đóng túi xong, vận chuyển nhanh trong vòng 5 giờ

trong túi bơm ôxy và đi bằng đường hàng không.

109

110

https://thuviensach.vn

Mật độ 10 vạn trứng/túi (đường dài thì rút bớt, nhiệt độ nước trong và ngoài túi đều nhau rồi đường ngắn thì tăng thêm).

mở túi thả trứng ra hồ. Phôi trứng tiếp tục phát Trên đường đi, nhiệt độ nước trong túi phải triển rồi tự nở trong hồ. Nên thả trứng ở nhiều địa bằng đúng nhiệt độ nước khi ấp trứng, không được điểm, thả trong các eo vịnh, hồ khuất gió, nhiều vượt quá 8oC. Nếu thời tiết có nhiệt độ cao phải hạ

ánh nắng, tương đối xa bờ, nước sâu 1,5-3m, ít nhiệt bằng nước đá, hết sức tránh sốc mạnh.

địch hại, đáy cát sỏi hoặc đất cứng, giàu sinh vật Đối với trứng cá ngần lớn, thời gian ấp dài, thức ăn. Nếu hồ không đủ các điều kiện trên thì không xảy ra vấn đề cá nở quá sớm do nhiệt độ

làm sẵn khu ấp nở nhân tạo. Hiệu quả của việc cao. Lúc vận chuyển dựa vào tình hình phát dục tạo bãi ấp nở nhân tạo khá tốt.

của phôi và công tác chuẩn bị để quyết định,

- Ấp trong giai: Mật độ ấp khoảng 20 vạn thường 5-7 ngày sau khi thụ tinh, tốt nhất vận trứng/m2. Giai hình trụ tròn là tốt nhất, đường chuyển khi phôi đã có mắt. Vận chuyển bằng túi kính giai 50cm, cao 20cm, khung giai uốn bằng sắt ni lông bơm ôxy là tốt nhất, lượng nước trong túi sợi số 8. Đáy giai và xung quanh bọc bằng vải, bằng 1/2 đến 2/3 dung tích túi, mật độ 30-50 vạn đậy nắp giai bằng lưới PE có mắt lưới (2a) bằng trứng/túi, bên ngoài túi đệm nước đá, sau cùng 3-5mm. Bỏ trứng vào giai xong, hạ giai chìm xếp trong hộp giấy. Khi vận chuyển ở vùng quá xuống sâu 1,5-2m. Đáy giai cách đáy hồ khoảng lạnh cần đề phòng túi bị đóng băng.

1,5m, dùng đá cục để cố định giai, có vật nổi đánh Đối với trứng cá ngần nhỏ, lúc bắt đầu vận dấu trên mặt nước. Cá nở xong đem thả ra hồ lớn.

chuyển cần xem nhiệt độ ấp trứng để quyết định.

Nếu nhiệt độ nước dưới 14oC thì nuôi tạm 2-4

4. Mật đ ộ d i giố ng và số lượ ng thả

ngày rồi mới bắt đầu vận chuyển, nếu không chỉ

Cá trưởng thành thả mật độ 1,5 con/m2 trở lên.

nuôi tạm 1 ngày là có thể vận chuyển được. Nếu Trứng thụ tinh (tỷ lệ 70-80%) đạt 500-1000

thời gian vận chuyển quá muộn thì trên đường cá trứng/m2. Mật độ ấp trong giai: 20 vạn trứng/m2; đã nở, tỷ lệ chết cao.

cá con đạt 300-600 con/m2.

b) Ấp trứng

Thực tiễn chứng minh cá ngần trong giai đoạn

- Ấp nở tự nhiên: Khi vận chuyển trứng thụ

phôi trứng phát dục tới thời kỳ xuất hiện nhĩ

tinh về, đặt túi trứng vào hồ 10 phút, đợi cho thạch (đá tai) và giai đoạn dinh dưỡng hỗn hợp cá 111

112

https://thuviensach.vn

Mật độ 10 vạn trứng/túi (đường dài thì rút bớt, nhiệt độ nước trong và ngoài túi đều nhau rồi đường ngắn thì tăng thêm).

mở túi thả trứng ra hồ. Phôi trứng tiếp tục phát Trên đường đi, nhiệt độ nước trong túi phải triển rồi tự nở trong hồ. Nên thả trứng ở nhiều địa bằng đúng nhiệt độ nước khi ấp trứng, không được điểm, thả trong các eo vịnh, hồ khuất gió, nhiều vượt quá 8oC. Nếu thời tiết có nhiệt độ cao phải hạ

ánh nắng, tương đối xa bờ, nước sâu 1,5-3m, ít nhiệt bằng nước đá, hết sức tránh sốc mạnh.

địch hại, đáy cát sỏi hoặc đất cứng, giàu sinh vật Đối với trứng cá ngần lớn, thời gian ấp dài, thức ăn. Nếu hồ không đủ các điều kiện trên thì không xảy ra vấn đề cá nở quá sớm do nhiệt độ

làm sẵn khu ấp nở nhân tạo. Hiệu quả của việc cao. Lúc vận chuyển dựa vào tình hình phát dục tạo bãi ấp nở nhân tạo khá tốt.

của phôi và công tác chuẩn bị để quyết định,

- Ấp trong giai: Mật độ ấp khoảng 20 vạn thường 5-7 ngày sau khi thụ tinh, tốt nhất vận trứng/m2. Giai hình trụ tròn là tốt nhất, đường chuyển khi phôi đã có mắt. Vận chuyển bằng túi kính giai 50cm, cao 20cm, khung giai uốn bằng sắt ni lông bơm ôxy là tốt nhất, lượng nước trong túi sợi số 8. Đáy giai và xung quanh bọc bằng vải, bằng 1/2 đến 2/3 dung tích túi, mật độ 30-50 vạn đậy nắp giai bằng lưới PE có mắt lưới (2a) bằng trứng/túi, bên ngoài túi đệm nước đá, sau cùng 3-5mm. Bỏ trứng vào giai xong, hạ giai chìm xếp trong hộp giấy. Khi vận chuyển ở vùng quá xuống sâu 1,5-2m. Đáy giai cách đáy hồ khoảng lạnh cần đề phòng túi bị đóng băng.

1,5m, dùng đá cục để cố định giai, có vật nổi đánh Đối với trứng cá ngần nhỏ, lúc bắt đầu vận dấu trên mặt nước. Cá nở xong đem thả ra hồ lớn.

chuyển cần xem nhiệt độ ấp trứng để quyết định.

Nếu nhiệt độ nước dưới 14oC thì nuôi tạm 2-4

4. Mật đ ộ d i giố ng và số lượ ng thả

ngày rồi mới bắt đầu vận chuyển, nếu không chỉ

Cá trưởng thành thả mật độ 1,5 con/m2 trở lên.

nuôi tạm 1 ngày là có thể vận chuyển được. Nếu Trứng thụ tinh (tỷ lệ 70-80%) đạt 500-1000

thời gian vận chuyển quá muộn thì trên đường cá trứng/m2. Mật độ ấp trong giai: 20 vạn trứng/m2; đã nở, tỷ lệ chết cao.

cá con đạt 300-600 con/m2.

b) Ấp trứng

Thực tiễn chứng minh cá ngần trong giai đoạn

- Ấp nở tự nhiên: Khi vận chuyển trứng thụ

phôi trứng phát dục tới thời kỳ xuất hiện nhĩ

tinh về, đặt túi trứng vào hồ 10 phút, đợi cho thạch (đá tai) và giai đoạn dinh dưỡng hỗn hợp cá 111

112

https://thuviensach.vn

con, nhiệt độ nước hạ đến 6-8,5oC vẫn sống bình

- Yếu tố vô sinh như: độ ô nhiễm nước thải thường. Vì thế hai giai đoạn này là thời kỳ tốt công, nông nghiệp không vượt quá mức cho phép, nhất để thả giống.

hàm lượng ôxy dồi dào, ánh sáng, lưu tốc nước, Ngoài ra, một số hồ di giống 1 lần chưa chắc đã pH, v.v. đều thỏa mãn nhu cầu. Đáy sỏi hoặc đáy thành công ngay, nên phải làm lại một lần nữa.

cứng kết quả di giống tốt hơn đáy nhiều bùn, điều này có quan hệ với tập tính đẻ trứng trên đáy cát 5. Kiểm tra hiệu q uả d i giố ng

sỏi của cá ngần. Chất nước của hồ tác động đến

- Các điều kiện sinh thái của hồ (như chất đáy, kết quả di giống qua điều kiện sinh sản, bãi kiếm nhiệt độ nước, tình hình chất nước, sự bảo đảm mồi và hoạt động của cá.

thức ăn, v.v.) đều quan hệ mật thiết với hiệu quả

- Các phương pháp thao tác như: vận chuyển trứng thụ tinh, thả trứng ấp nở, quản lý... cũng di giống, là những nhân tố có tính chất quyết định ảnh hưởng đến thành bại của di giống. Phải thả

sau khi di giống có thể hình thành được hiệu ứng trứng ấp nở ở nhiều địa điểm, vận chuyển trứng sản xuất hay không.

thụ tinh phải tránh thời kỳ nhạy cảm của phôi.

Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả di giống: Hồ đáy có bùn thì áp dụng ấp trứng trong giai

- Yếu tố hữu sinh: Cá ngần là loại cá nhỏ, bơi hoặc ấp cách ly.

nhanh, mình trong suốt, thích nghi mạnh, sức

- Mật độ thả trứng không phải là yếu tố chủ

sinh sản lớn, cho tới nay chưa thấy có các bệnh hại yếu quyết định kết quả di giống. Vấn đề then chốt của cá ngần, vì thế ảnh hưởng này là tương đối là cá ngần có sinh trưởng thích hợp với thuỷ vực di nhỏ. Qua nghiên cứu cho thấy, ở các thủy vực nước giống hay không.

nghèo sinh vật phù du, sự sinh trưởng của cá mè trắng, mè hoa và cá ăn mồi khác kém, ít cá tạp IV. KỸ THUẬT ĐÁNH BẮT

nhỏ, năng suất cá thấp và rong cỏ nhiều... thì kích Cá ngần cỡ nhỏ đánh bắt khác với cỡ lớn. Dùng thước cá ngần bị nhỏ, độ béo kém, lượng chứa các lưới sau để đánh bắt cá ngần:

trứng giảm sút. Vì thế sự bảo đảm thức ăn tự

- Lưới rùng: Đánh ở nơi đáy bằng phẳng, sâu nhiên của thuỷ vực di giống là nhân tố quyết định không quá 5m, khu ven bờ nông và thoải. Khi vây chính tới sự phát triển quần thể cá ngần, tới hiệu và thu lưới thì cá to nhanh nhẹn chạy gần hết, cá quả di giống.

còn lại trong lưới tới 90% trở lên là cá ngần.

113

114

https://thuviensach.vn

con, nhiệt độ nước hạ đến 6-8,5oC vẫn sống bình

- Yếu tố vô sinh như: độ ô nhiễm nước thải thường. Vì thế hai giai đoạn này là thời kỳ tốt công, nông nghiệp không vượt quá mức cho phép, nhất để thả giống.

hàm lượng ôxy dồi dào, ánh sáng, lưu tốc nước, Ngoài ra, một số hồ di giống 1 lần chưa chắc đã pH, v.v. đều thỏa mãn nhu cầu. Đáy sỏi hoặc đáy thành công ngay, nên phải làm lại một lần nữa.

cứng kết quả di giống tốt hơn đáy nhiều bùn, điều này có quan hệ với tập tính đẻ trứng trên đáy cát 5. Kiểm tra hiệu q uả d i giố ng

sỏi của cá ngần. Chất nước của hồ tác động đến

- Các điều kiện sinh thái của hồ (như chất đáy, kết quả di giống qua điều kiện sinh sản, bãi kiếm nhiệt độ nước, tình hình chất nước, sự bảo đảm mồi và hoạt động của cá.

thức ăn, v.v.) đều quan hệ mật thiết với hiệu quả

- Các phương pháp thao tác như: vận chuyển trứng thụ tinh, thả trứng ấp nở, quản lý... cũng di giống, là những nhân tố có tính chất quyết định ảnh hưởng đến thành bại của di giống. Phải thả

sau khi di giống có thể hình thành được hiệu ứng trứng ấp nở ở nhiều địa điểm, vận chuyển trứng sản xuất hay không.

thụ tinh phải tránh thời kỳ nhạy cảm của phôi.

Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả di giống: Hồ đáy có bùn thì áp dụng ấp trứng trong giai

- Yếu tố hữu sinh: Cá ngần là loại cá nhỏ, bơi hoặc ấp cách ly.

nhanh, mình trong suốt, thích nghi mạnh, sức

- Mật độ thả trứng không phải là yếu tố chủ

sinh sản lớn, cho tới nay chưa thấy có các bệnh hại yếu quyết định kết quả di giống. Vấn đề then chốt của cá ngần, vì thế ảnh hưởng này là tương đối là cá ngần có sinh trưởng thích hợp với thuỷ vực di nhỏ. Qua nghiên cứu cho thấy, ở các thủy vực nước giống hay không.

nghèo sinh vật phù du, sự sinh trưởng của cá mè trắng, mè hoa và cá ăn mồi khác kém, ít cá tạp IV. KỸ THUẬT ĐÁNH BẮT

nhỏ, năng suất cá thấp và rong cỏ nhiều... thì kích Cá ngần cỡ nhỏ đánh bắt khác với cỡ lớn. Dùng thước cá ngần bị nhỏ, độ béo kém, lượng chứa các lưới sau để đánh bắt cá ngần:

trứng giảm sút. Vì thế sự bảo đảm thức ăn tự

- Lưới rùng: Đánh ở nơi đáy bằng phẳng, sâu nhiên của thuỷ vực di giống là nhân tố quyết định không quá 5m, khu ven bờ nông và thoải. Khi vây chính tới sự phát triển quần thể cá ngần, tới hiệu và thu lưới thì cá to nhanh nhẹn chạy gần hết, cá quả di giống.

còn lại trong lưới tới 90% trở lên là cá ngần.

113

114

https://thuviensach.vn

- Lưới giã đôi: Miệng lưới rộng 15-20m, chiều vào mùa đông. Ngày tháng bắt đầu khai thác ở

dài lưới 25-30m, cánh lưới 4-5m. Khi thao tác có từng địa phương phải có kế hoạch tỉ mỉ, cụ thể.

hai thuyền kéo, thuyền chính bất động, thuyền Qua kiểm tra trước vụ sản xuất chính, nếu mật độ

phụ rải lưới và quây dần rồi khép lại. Đây là loại cá quá cao thì phải bắt một phần đi để điều chỉnh lưới bắt cá ngần tốt nhất hiện nay.

tốc độ lớn của cá tốt hơn.

2. Nắm vững c ườ ng đ ộ khai thác hợ p lý Cường độ khai thác có ảnh hưởng đến sản lượng năm sau, đàn cá được hình thành sau di giống có thể tăng một cách đột biến, hình thành quần thể mật độ cao, cũng rất dễ bị giảm nhanh do ảnh hưởng cường độ khai thác và các yếu tố

môi trường. Các hồ có điều kiện môi trường khác Lưới giã đôi đánh bắt cá ngần

nhau thì áp dụng cường độ khai thác khác nhau, phải qua điều tra khoa học kết hợp với tổng kết

- Lưới rê cá ngần (lưới rê nhỏ): Dùng để đánh bắt thực tiễn để định ra.

quy mô nhỏ. Bố trí đánh bắt đơn giản: 1 thuyền Thực tế đã có không ít hồ chứa do cường độ

nhỏ, 2 lao động, một vài tấm lưới, mỗi tấm dài đánh bắt quá mức dẫn đến cá ngần bị “tuyệt tích”.

khoảng 40m, cao 1-1,5m.

Vì vậy, trong mùa khai thác phải khống chế lực lượng lao động, thực hiện mức sản lượng đã quy V. KHAI THÁC VÀ QUẢN LÝ NGƯ TRƯỜNG

định thật nghiêm túc, hạn chế tối đa tác hại khai CHÍNH

thác đối với đàn cá sinh sản và cá con, bảo đảm cho quần thể cá ngần được đổi mới và phục hồi.

1. Xác đ ịnh c hính xác thờ i gian khai thác Cá ngần lớn cỡ 12cm, cá ngần nhỏ cỡ 6cm, lúc 3. Tăng c ườ ng quản lý ngư trườ ng c hính này lượng đàn cá ngần trong hồ đạt mức cao nhất.

Giáo dục nâng cao nhận thức khoa học nghề cá Bắt cá ngần nhỏ ở phía Nam thường vào tháng 9

đối với cư dân vùng hồ để họ tự giác chấp hành đến tháng 11. Bắt cá ngần lớn ở phía Bắc thường thời kỳ cấm đánh bắt và các quy định cụ thể trong 115

116

https://thuviensach.vn

- Lưới giã đôi: Miệng lưới rộng 15-20m, chiều vào mùa đông. Ngày tháng bắt đầu khai thác ở

dài lưới 25-30m, cánh lưới 4-5m. Khi thao tác có từng địa phương phải có kế hoạch tỉ mỉ, cụ thể.

hai thuyền kéo, thuyền chính bất động, thuyền Qua kiểm tra trước vụ sản xuất chính, nếu mật độ

phụ rải lưới và quây dần rồi khép lại. Đây là loại cá quá cao thì phải bắt một phần đi để điều chỉnh lưới bắt cá ngần tốt nhất hiện nay.

tốc độ lớn của cá tốt hơn.

2. Nắm vững c ườ ng đ ộ khai thác hợ p lý Cường độ khai thác có ảnh hưởng đến sản lượng năm sau, đàn cá được hình thành sau di giống có thể tăng một cách đột biến, hình thành quần thể mật độ cao, cũng rất dễ bị giảm nhanh do ảnh hưởng cường độ khai thác và các yếu tố

môi trường. Các hồ có điều kiện môi trường khác Lưới giã đôi đánh bắt cá ngần

nhau thì áp dụng cường độ khai thác khác nhau, phải qua điều tra khoa học kết hợp với tổng kết

- Lưới rê cá ngần (lưới rê nhỏ): Dùng để đánh bắt thực tiễn để định ra.

quy mô nhỏ. Bố trí đánh bắt đơn giản: 1 thuyền Thực tế đã có không ít hồ chứa do cường độ

nhỏ, 2 lao động, một vài tấm lưới, mỗi tấm dài đánh bắt quá mức dẫn đến cá ngần bị “tuyệt tích”.

khoảng 40m, cao 1-1,5m.

Vì vậy, trong mùa khai thác phải khống chế lực lượng lao động, thực hiện mức sản lượng đã quy V. KHAI THÁC VÀ QUẢN LÝ NGƯ TRƯỜNG

định thật nghiêm túc, hạn chế tối đa tác hại khai CHÍNH

thác đối với đàn cá sinh sản và cá con, bảo đảm cho quần thể cá ngần được đổi mới và phục hồi.

1. Xác đ ịnh c hính xác thờ i gian khai thác Cá ngần lớn cỡ 12cm, cá ngần nhỏ cỡ 6cm, lúc 3. Tăng c ườ ng quản lý ngư trườ ng c hính này lượng đàn cá ngần trong hồ đạt mức cao nhất.

Giáo dục nâng cao nhận thức khoa học nghề cá Bắt cá ngần nhỏ ở phía Nam thường vào tháng 9

đối với cư dân vùng hồ để họ tự giác chấp hành đến tháng 11. Bắt cá ngần lớn ở phía Bắc thường thời kỳ cấm đánh bắt và các quy định cụ thể trong 115

116

https://thuviensach.vn

mùa vụ khai thác, bảo đảm tốt môi trường sinh I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

thái, giảm thiểu ô nhiễm, bảo đảm tốt trật tự sản Mình cá hình thoi, dẹt ngang, lưng dày, vảy nhỏ, xuất cá ngần, ngăn chặn đánh bắt bừa bãi, nổ

hàm dưới hơi nhô, phía trong hàm trên và dưới có mìn... gây tổn thất không thể lường được đối với đàn cá ngần. Cá ngần đã di giống từ Trung Quốc những mấu lồi chất sừng hình răng cưa. Miệng cá vào nuôi thử ở hồ Thác Bà (Yên Bái) nhưng kết rộng, răng nhỏ, rất sắc. Vây lưng I, 1,13-14, giữa gai quả còn hạn chế.

cứng và tia vây mềm có một rãnh nhỏ không liên tục, vây ngực I, 12-13, vây bụng I, 15; vây hậu môn III, 9;



CÁ VƯỢC ĐEN

vẩy đường bên 62 7 8 .63, đường bên không nối tới 15

(Micropterus salmoides)

gốc vây đuôi.

Ruột to, ngắn và có 2 khúc, chiều dài ruột bằng Tên gọi khác: Cá song nước ngọt.

0,54-0,73 chiều dài thân, thực quản to, ngắn, dạ

Cá vược đen thuộc bộ cá vược (Perciformes), là dày phát triển, số lược mang 6-7. Lược mang ngoài loài cá kinh tế. Cá phân bố tự nhiên ở sông, hồ

của cung mang thứ nhất phát triển chất xương Bắc Mỹ, được nhập vào Đài Loan (Trung Quốc) từ

hình tựa lưỡi liềm, trừ phía đỉnh lược mang còn ba những năm 1970 và nhập vào Trung Quốc đại lục những năm 1980.

phía khác mọc đầy các mấu lồi chất xương hình Cá còn có tên gọi là cá vược đen miệng rộng, cá răng cưa, phía trong lược mang thoái hóa thành vược gia châu, ở các tỉnh phía Nam Trung Quốc dạng nốt sần lồi lên, phía trên có nhiều mấu lồi gọi là cá song nước ngọt.

hình răng cưa. Lược mang của cung mang thứ hai và thứ tư không có mấu lồi như vậy. Cung mang thứ năm thoái hoá thành que ngắn, không có tơ

mang và lược mang. Màng bụng màu trắng, bong bóng có 1 ngăn hình trụ tròn dài. Số đốt sống 29-30 đốt.

Thân cá có màu vàng nhạt điểm màu đen, phần Cá vược đen

đầu và lưng có nhiều chấm đen xếp thành vệt dài 117

118

https://thuviensach.vn

mùa vụ khai thác, bảo đảm tốt môi trường sinh I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

thái, giảm thiểu ô nhiễm, bảo đảm tốt trật tự sản Mình cá hình thoi, dẹt ngang, lưng dày, vảy nhỏ, xuất cá ngần, ngăn chặn đánh bắt bừa bãi, nổ

hàm dưới hơi nhô, phía trong hàm trên và dưới có mìn... gây tổn thất không thể lường được đối với đàn cá ngần. Cá ngần đã di giống từ Trung Quốc những mấu lồi chất sừng hình răng cưa. Miệng cá vào nuôi thử ở hồ Thác Bà (Yên Bái) nhưng kết rộng, răng nhỏ, rất sắc. Vây lưng I, 1,13-14, giữa gai quả còn hạn chế.

cứng và tia vây mềm có một rãnh nhỏ không liên tục, vây ngực I, 12-13, vây bụng I, 15; vây hậu môn III, 9;



CÁ VƯỢC ĐEN

vẩy đường bên 62 7 8 .63, đường bên không nối tới 15

(Micropterus salmoides)

gốc vây đuôi.

Ruột to, ngắn và có 2 khúc, chiều dài ruột bằng Tên gọi khác: Cá song nước ngọt.

0,54-0,73 chiều dài thân, thực quản to, ngắn, dạ

Cá vược đen thuộc bộ cá vược (Perciformes), là dày phát triển, số lược mang 6-7. Lược mang ngoài loài cá kinh tế. Cá phân bố tự nhiên ở sông, hồ

của cung mang thứ nhất phát triển chất xương Bắc Mỹ, được nhập vào Đài Loan (Trung Quốc) từ

hình tựa lưỡi liềm, trừ phía đỉnh lược mang còn ba những năm 1970 và nhập vào Trung Quốc đại lục những năm 1980.

phía khác mọc đầy các mấu lồi chất xương hình Cá còn có tên gọi là cá vược đen miệng rộng, cá răng cưa, phía trong lược mang thoái hóa thành vược gia châu, ở các tỉnh phía Nam Trung Quốc dạng nốt sần lồi lên, phía trên có nhiều mấu lồi gọi là cá song nước ngọt.

hình răng cưa. Lược mang của cung mang thứ hai và thứ tư không có mấu lồi như vậy. Cung mang thứ năm thoái hoá thành que ngắn, không có tơ

mang và lược mang. Màng bụng màu trắng, bong bóng có 1 ngăn hình trụ tròn dài. Số đốt sống 29-30 đốt.

Thân cá có màu vàng nhạt điểm màu đen, phần Cá vược đen

đầu và lưng có nhiều chấm đen xếp thành vệt dài 117

118

https://thuviensach.vn

từ đầu mõm tới gốc vây đuôi. Trên nắp mang có 3

thể lớn 0,5-0,6kg (lớn nhất là 1,15kg); nuôi 2 năm vệt đen xếp thành hình rẻ quạt (hình tia phóng xạ).

đạt từ 2kg trở lên. Thông thường nuôi 1 năm đã đạt tiêu chuẩn cá thịt (trên 0,5kg).

1. Tập tính số ng

Cá vược đen ưa môi trường nước sạch, đặc biệt 4. Sinh sản

là những nơi có dòng nước chảy nhẹ. Qua thuần Cá đã nuôi qua 1 tuổi có thể thành thục sinh hóa trong điều kiện nuôi, cá có thể sống được bình sản. Để bảo đảm chất lượng con giống, trong sản thường ở ao nuôi nước hơi béo, ở những đầm xuất thường dùng cá bố mẹ từ 2 tuổi trở lên.

nước lợ độ mặn dưới 10‰. Cá vược đen là loài cá Mùa sinh sản ở Quảng Đông từ tháng 2 đến ôn đới sống trong phạm vi nhiệt độ 2-34oC, nhiệt độ

tháng 5 hàng năm. Mùa vụ chính từ giữa tháng 3

sống thích hợp 15-25oC, lớn nhanh nhất ở nhiệt độ

đến giữa tháng 4. Trứng cá có độ dính nhẹ. Có thể

20-25oC, dưới 15oC và trên 28oC cá ăn ít, ở nhiệt cho cá đẻ và ấp trứng trong ao, bể nuôi.

độ 30oC cá vẫn còn ăn, cá bỏ ăn khi nhiệt độ xuống Ở nhiệt độ nước 24-26oC, trứng cá thụ tinh sau dưới 10oC hay ao có sóng gió lớn, nước quá đục.

32 giờ bắt đầu nở.

2. Tính ăn

Cá vược con 4 ngày tuổi (cá bột) có chiều dài thân 5,8-6,5mm. Ương khoảng 20-25 ngày thành Cá vược đen ăn thức ăn động vật là chính, nhưng cá hương cỡ 2-3cm, nuôi tiếp 1 tháng có thể thành cũng ăn tạp. Tính hung dữ, hay tranh mồi của nhau.

cá giống cỡ 5-6cm.

Lúc còn nhỏ, cá ăn luân trùng, râu ngành ( Cladocera), chân chèo ( Copepoda) và giun ít tơ là chính; khi thức II. KỸ THUẬT NUÔI CÁ THỊT

ăn không đủ, cá sẽ ăn thịt lẫn nhau. Khi lớn, cá vược đen ăn cá con, tôm nhỏ và có thể luyện cho cá ăn Có ba hình thức nuôi cá vược đen ở Quảng Đông thịt cá tươi xay nhỏ hay thức ăn chế biến dạng hạt.

(Trung Quốc):

- Nuôi đơn (nuôi chuyên hoặc nuôi trong ao): 3. Sinh trưở ng

Năng suất nuôi phổ biến là 22,5-30 tấn/ha, nơi cao Ở các vùng nước tự nhiên Bắc Mỹ, cá lớn nhất nhất là 45-60 tấn/ha.

bắt được dài 75cm, nặng 9,7kg. Trong điều kiện nuôi

- Nuôi ghép trong ao nuôi cá nhà (mè, trôi, trắm...): ở Quảng Đông thấy cá lớn rất nhanh, nuôi 1 năm có Mật độ thả giống và thức ăn nuôi thâm canh cá 119

120

https://thuviensach.vn

từ đầu mõm tới gốc vây đuôi. Trên nắp mang có 3

thể lớn 0,5-0,6kg (lớn nhất là 1,15kg); nuôi 2 năm vệt đen xếp thành hình rẻ quạt (hình tia phóng xạ).

đạt từ 2kg trở lên. Thông thường nuôi 1 năm đã đạt tiêu chuẩn cá thịt (trên 0,5kg).

1. Tập tính số ng

Cá vược đen ưa môi trường nước sạch, đặc biệt 4. Sinh sản

là những nơi có dòng nước chảy nhẹ. Qua thuần Cá đã nuôi qua 1 tuổi có thể thành thục sinh hóa trong điều kiện nuôi, cá có thể sống được bình sản. Để bảo đảm chất lượng con giống, trong sản thường ở ao nuôi nước hơi béo, ở những đầm xuất thường dùng cá bố mẹ từ 2 tuổi trở lên.

nước lợ độ mặn dưới 10‰. Cá vược đen là loài cá Mùa sinh sản ở Quảng Đông từ tháng 2 đến ôn đới sống trong phạm vi nhiệt độ 2-34oC, nhiệt độ

tháng 5 hàng năm. Mùa vụ chính từ giữa tháng 3

sống thích hợp 15-25oC, lớn nhanh nhất ở nhiệt độ

đến giữa tháng 4. Trứng cá có độ dính nhẹ. Có thể

20-25oC, dưới 15oC và trên 28oC cá ăn ít, ở nhiệt cho cá đẻ và ấp trứng trong ao, bể nuôi.

độ 30oC cá vẫn còn ăn, cá bỏ ăn khi nhiệt độ xuống Ở nhiệt độ nước 24-26oC, trứng cá thụ tinh sau dưới 10oC hay ao có sóng gió lớn, nước quá đục.

32 giờ bắt đầu nở.

2. Tính ăn

Cá vược con 4 ngày tuổi (cá bột) có chiều dài thân 5,8-6,5mm. Ương khoảng 20-25 ngày thành Cá vược đen ăn thức ăn động vật là chính, nhưng cá hương cỡ 2-3cm, nuôi tiếp 1 tháng có thể thành cũng ăn tạp. Tính hung dữ, hay tranh mồi của nhau.

cá giống cỡ 5-6cm.

Lúc còn nhỏ, cá ăn luân trùng, râu ngành ( Cladocera), chân chèo ( Copepoda) và giun ít tơ là chính; khi thức II. KỸ THUẬT NUÔI CÁ THỊT

ăn không đủ, cá sẽ ăn thịt lẫn nhau. Khi lớn, cá vược đen ăn cá con, tôm nhỏ và có thể luyện cho cá ăn Có ba hình thức nuôi cá vược đen ở Quảng Đông thịt cá tươi xay nhỏ hay thức ăn chế biến dạng hạt.

(Trung Quốc):

- Nuôi đơn (nuôi chuyên hoặc nuôi trong ao): 3. Sinh trưở ng

Năng suất nuôi phổ biến là 22,5-30 tấn/ha, nơi cao Ở các vùng nước tự nhiên Bắc Mỹ, cá lớn nhất nhất là 45-60 tấn/ha.

bắt được dài 75cm, nặng 9,7kg. Trong điều kiện nuôi

- Nuôi ghép trong ao nuôi cá nhà (mè, trôi, trắm...): ở Quảng Đông thấy cá lớn rất nhanh, nuôi 1 năm có Mật độ thả giống và thức ăn nuôi thâm canh cá 119

120

https://thuviensach.vn

nhà không thay đổi. Năng suất riêng cá vược đen các tháng cuối năm. Hiện nay, phần lớn các cơ sở

nuôi ghép đạt thêm 300-750kg/ha, nhưng chiếm nuôi đều cho tỉa bán quanh năm để đáp ứng nhu tỷ lệ khá cao về giá trị. Năng suất cá nhà không cầu thị trường và tăng thu nhập, giảm bớt lượng thay đổi so với ao không thả ghép cá vược đen.

cá thu hoạch cuối năm phải bán giá thấp.

- Nuôi ở lồng bè đặt trên sông và hồ chứa đang Hiện nay, cá vược đen là đối tượng nuôi ghép rất phát triển ở nhiều nơi.

tốt trong ao nuôi cá rô phi tăng sản ở Trung Quốc.

Chú ý: Trong ao nuôi cá vược đen, đáy ao thích Cá vược đen cũng đã được nhập vào nước ta từ

hợp nhất là đất thịt, trên phủ 1 lớp cát sỏi. Nước ao năm 2000 và nuôi rộng rãi ở nhiều địa phương.

nuôi cần bảo đảm lượng ôxy cao từ 4mg/l trở lên.

Nuôi cá này trong mùa đông không cần có biện CUA ĐỒNG

pháp chống rét như nuôi cá chim trắng.

(Somanniathelphusa sinensis)

Thức ăn chủ yếu nuôi trong giai đoạn cá thịt là tôm, cá tạp nhỏ. Những nơi có điều kiện nuôi Cua đồng thuộc lớp giáp xác, bộ 10 chân (Decapoda).

bằng tôm, cá tạp biển (cá ướp đá) thì chi phí thức Ở nước ta, cua đồng thường gặp ở thủy vực ăn thấp hơn; nơi có nhiều kinh nghiệm nuôi, hệ số

nước ngọt: ao, hồ, ruộng, sông, suối, nước lợ nhạt thức ăn chỉ 4-5.

vùng đồng bằng, trung du và miền núi.

Ở Lào, Campuchia và Hoa Nam (Trung Quốc) III. THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ

cũng gặp loài cua đồng.

Cá vược đen có các đặc điểm lớn như: quý hiếm, thịt nạc, thơm ngon và bổ, không xương dăm, I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

nuôi mau lớn, sản xuất giống và nuôi cá thịt dễ, Cua đào hang ven bờ ruộng, ao, mương... Hang ít bệnh tật, hiệu quả kinh tế nuôi cao, tiêu thụ

cua khác với hang của rắn, ếch... bằng vết chân để

dễ dàng.

lại trên ruộng, hang còn gọi là “mà”.

Thị trường tiêu thụ chủ yếu là các đô thị trong Cua đực khác cua cái ở hình thái của phần nội địa Trung Quốc và các đặc khu hành chính bụng (thường gọi là yếm). Trứng cua nằm ở dưới Hồngkông, Ma Cao... Thời vụ thu hoạch chính vào yếm và nở thành cua con.

121

122

https://thuviensach.vn

nhà không thay đổi. Năng suất riêng cá vược đen các tháng cuối năm. Hiện nay, phần lớn các cơ sở

nuôi ghép đạt thêm 300-750kg/ha, nhưng chiếm nuôi đều cho tỉa bán quanh năm để đáp ứng nhu tỷ lệ khá cao về giá trị. Năng suất cá nhà không cầu thị trường và tăng thu nhập, giảm bớt lượng thay đổi so với ao không thả ghép cá vược đen.

cá thu hoạch cuối năm phải bán giá thấp.

- Nuôi ở lồng bè đặt trên sông và hồ chứa đang Hiện nay, cá vược đen là đối tượng nuôi ghép rất phát triển ở nhiều nơi.

tốt trong ao nuôi cá rô phi tăng sản ở Trung Quốc.

Chú ý: Trong ao nuôi cá vược đen, đáy ao thích Cá vược đen cũng đã được nhập vào nước ta từ

hợp nhất là đất thịt, trên phủ 1 lớp cát sỏi. Nước ao năm 2000 và nuôi rộng rãi ở nhiều địa phương.

nuôi cần bảo đảm lượng ôxy cao từ 4mg/l trở lên.

Nuôi cá này trong mùa đông không cần có biện CUA ĐỒNG

pháp chống rét như nuôi cá chim trắng.

(Somanniathelphusa sinensis)

Thức ăn chủ yếu nuôi trong giai đoạn cá thịt là tôm, cá tạp nhỏ. Những nơi có điều kiện nuôi Cua đồng thuộc lớp giáp xác, bộ 10 chân (Decapoda).

bằng tôm, cá tạp biển (cá ướp đá) thì chi phí thức Ở nước ta, cua đồng thường gặp ở thủy vực ăn thấp hơn; nơi có nhiều kinh nghiệm nuôi, hệ số

nước ngọt: ao, hồ, ruộng, sông, suối, nước lợ nhạt thức ăn chỉ 4-5.

vùng đồng bằng, trung du và miền núi.

Ở Lào, Campuchia và Hoa Nam (Trung Quốc) III. THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ

cũng gặp loài cua đồng.

Cá vược đen có các đặc điểm lớn như: quý hiếm, thịt nạc, thơm ngon và bổ, không xương dăm, I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

nuôi mau lớn, sản xuất giống và nuôi cá thịt dễ, Cua đào hang ven bờ ruộng, ao, mương... Hang ít bệnh tật, hiệu quả kinh tế nuôi cao, tiêu thụ

cua khác với hang của rắn, ếch... bằng vết chân để

dễ dàng.

lại trên ruộng, hang còn gọi là “mà”.

Thị trường tiêu thụ chủ yếu là các đô thị trong Cua đực khác cua cái ở hình thái của phần nội địa Trung Quốc và các đặc khu hành chính bụng (thường gọi là yếm). Trứng cua nằm ở dưới Hồngkông, Ma Cao... Thời vụ thu hoạch chính vào yếm và nở thành cua con.

121

122

https://thuviensach.vn

Cua cái có 4 đôi chân bụng, cua đực có 2 đôi chân bụng biến thành chân giao cấu. Một số chuyên gia ước tính sản lượng cua ở Việt Nam có hàng vạn tấn. Hiện nay do kỹ thuật canh tác mới, xây dựng thủy lợi, sử dụng thuốc trừ sâu... đã làm giảm nguồn lợi cua đồng ở nhiều địa phương.

Một số hộ gia đình ở tỉnh Hải Dương, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc... đã thu gom giống tự nhiên của cua đồng về cho vào ao nuôi, cho ăn thức ăn là cám, xác động vật chết... đợi đến lúc được giá (trời nóng bức, hay trời rét) đem ra thành phố bán để tăng b) Mặt bụng cua đồng

thu nhập.

1. Lỗ miệng; 2. Các đốt bụng; 3. Lỗ hậu môn; 4. Cơ quan giao cấu; 5. Khoá yếm; 6. Anten I; 7. Anten II.

Cua đồng

II. KỸ THUẬT NUÔI CUA SÔNG (CÀ RA -

ERIOCHEIR SINENSIS H. MILNE-EDWARDS) Ở TRUNG QUỐC1

1. Điều kiện ruộng nuôi, xây dựng đồng ruộng a) Chọn ruộng nuôi

Chọn nơi có địa thế bằng phẳng, giữ nước tốt, a) Hình dáng của cua đồng

nguồn nước dồi dào, cấp thoát nước thuận lợi, chất 1. Gai mắt; 2. Mắt; 3. Hố mắt; 4. Vùng dạ dày; ____________

5. Vùng trán; 6. Càng; 7. Vùng gan; 8. Chân bò; 1. Tác giả giới thiệu quy trình nuôi cua sông ở Trung Quốc để người nuôi có thể tham khảo và vận dụng phù 9. Vùng mang; 10. Vùng tim; 11. Vùng ruột.

hợp với địa phương mình.

123

124

https://thuviensach.vn

Cua cái có 4 đôi chân bụng, cua đực có 2 đôi chân bụng biến thành chân giao cấu. Một số chuyên gia ước tính sản lượng cua ở Việt Nam có hàng vạn tấn. Hiện nay do kỹ thuật canh tác mới, xây dựng thủy lợi, sử dụng thuốc trừ sâu... đã làm giảm nguồn lợi cua đồng ở nhiều địa phương.

Một số hộ gia đình ở tỉnh Hải Dương, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc... đã thu gom giống tự nhiên của cua đồng về cho vào ao nuôi, cho ăn thức ăn là cám, xác động vật chết... đợi đến lúc được giá (trời nóng bức, hay trời rét) đem ra thành phố bán để tăng b) Mặt bụng cua đồng

thu nhập.

1. Lỗ miệng; 2. Các đốt bụng; 3. Lỗ hậu môn; 4. Cơ quan giao cấu; 5. Khoá yếm; 6. Anten I; 7. Anten II.

Cua đồng

II. KỸ THUẬT NUÔI CUA SÔNG (CÀ RA -

ERIOCHEIR SINENSIS H. MILNE-EDWARDS) Ở TRUNG QUỐC1

1. Điều kiện ruộng nuôi, xây dựng đồng ruộng a) Chọn ruộng nuôi

Chọn nơi có địa thế bằng phẳng, giữ nước tốt, a) Hình dáng của cua đồng

nguồn nước dồi dào, cấp thoát nước thuận lợi, chất 1. Gai mắt; 2. Mắt; 3. Hố mắt; 4. Vùng dạ dày; ____________

5. Vùng trán; 6. Càng; 7. Vùng gan; 8. Chân bò; 1. Tác giả giới thiệu quy trình nuôi cua sông ở Trung Quốc để người nuôi có thể tham khảo và vận dụng phù 9. Vùng mang; 10. Vùng tim; 11. Vùng ruột.

hợp với địa phương mình.

123

124

https://thuviensach.vn

nước không bị ô nhiễm, chất đất tốt nhất là loại nhau. Gấp đôi các tấm màng mỏng lên dây thép đất thịt.

cho rủ xuống đất thành 2 lớp rồi vùi sâu trong Diện tích mỗi ruộng từ 1/3ha đến 2/3ha là vừa, đất bờ 15-20cm.

ruộng nhỏ quá thì chất nước không ổn định, lớn b) Chắn bằng tấm chắn như tấm nhựa, fibro quá thì khó thao tác quản lý.

ximăng, v.v..

b) Xây dựng ruộng nuôi

Đầu dưới tấm chắn vùi xuống đất 15-20cm, đầu Đào mương nuôi tạm: Vị trí ở một góc ruộng trên cao hơn mặt đất ít nhất là 40cm, bốn góc lượn hoặc rìa ruộng, rộng 4-6m, sâu 1-1,5m, diện tích hình cung.

khoảng 3-5% diện tích ruộng.

3. Cấy lúa

Đào mương bao quanh và mương giữa: Mương bao quanh chân bờ về phía trong 1m, sâu 0,8-1,0m,

- Cày bừa, bón phân: Ruộng phải được cày bừa rộng 3-5m. Nếu ruộng rộng nên đào thêm ở giữa kỹ và bón lót đầy đủ. Nên dùng các loại phân hữu ruộng mương hình chữ thập rộng 1-1,5m, sâu cơ có tác dụng lâu dài như phân chuồng, phân bánh 0,5-0,8m.

dầu. Tính lượng phân bón đủ cho lúa suốt thời kỳ

Tổng diện tích cả 3 loại mương chiếm 15-20%

sinh trưởng phát dục làm chuẩn. Rắc đều phân trong diện tích đất ruộng.

ruộng trước khi cấy, sau đó cho nước vào ruộng.

Lấy đất đào mương để đắp bờ ruộng cho cao và

- Chuẩn bị mạ cấy: Chọn các giống lúa có sức chịu to ra, đồng thời phải nện chặt để nước không bị

đựng phân bón cao, thân, lá cứng khó đổ, kháng rò rỉ.

bệnh tật, chất lượng gạo ngon, năng suất cao.

Các cửa cống cấp thoát nước phải chắn bằng Áp dụng phương pháp gieo mạ, bảo đảm mạ

săm hoặc lưới thích hợp, nền cống phải đầm chặt.

khỏe và đều cây.

2. Lướ i c hắn

Trước khi cấy 2-3 ngày, rắc thuốc tiêu độc loại tốt để diệt trừ mầm bệnh hại lúa và phòng trừ sâu a) Lưới chắn bằng màng mỏng ni lông bệnh phát sinh.

Đóng cọc xung quanh ruộng, cọc cao hơn mặt

- Cấy: Áp dụng cấy nước nông, hàng cách hàng bờ 40-50cm, lấy dây thép buộc nối các đầu cọc với 20-33cm, khóm cách khóm 11,6-13,2cm. Chân bờ

125

126

https://thuviensach.vn

nước không bị ô nhiễm, chất đất tốt nhất là loại nhau. Gấp đôi các tấm màng mỏng lên dây thép đất thịt.

cho rủ xuống đất thành 2 lớp rồi vùi sâu trong Diện tích mỗi ruộng từ 1/3ha đến 2/3ha là vừa, đất bờ 15-20cm.

ruộng nhỏ quá thì chất nước không ổn định, lớn b) Chắn bằng tấm chắn như tấm nhựa, fibro quá thì khó thao tác quản lý.

ximăng, v.v..

b) Xây dựng ruộng nuôi

Đầu dưới tấm chắn vùi xuống đất 15-20cm, đầu Đào mương nuôi tạm: Vị trí ở một góc ruộng trên cao hơn mặt đất ít nhất là 40cm, bốn góc lượn hoặc rìa ruộng, rộng 4-6m, sâu 1-1,5m, diện tích hình cung.

khoảng 3-5% diện tích ruộng.

3. Cấy lúa

Đào mương bao quanh và mương giữa: Mương bao quanh chân bờ về phía trong 1m, sâu 0,8-1,0m,

- Cày bừa, bón phân: Ruộng phải được cày bừa rộng 3-5m. Nếu ruộng rộng nên đào thêm ở giữa kỹ và bón lót đầy đủ. Nên dùng các loại phân hữu ruộng mương hình chữ thập rộng 1-1,5m, sâu cơ có tác dụng lâu dài như phân chuồng, phân bánh 0,5-0,8m.

dầu. Tính lượng phân bón đủ cho lúa suốt thời kỳ

Tổng diện tích cả 3 loại mương chiếm 15-20%

sinh trưởng phát dục làm chuẩn. Rắc đều phân trong diện tích đất ruộng.

ruộng trước khi cấy, sau đó cho nước vào ruộng.

Lấy đất đào mương để đắp bờ ruộng cho cao và

- Chuẩn bị mạ cấy: Chọn các giống lúa có sức chịu to ra, đồng thời phải nện chặt để nước không bị

đựng phân bón cao, thân, lá cứng khó đổ, kháng rò rỉ.

bệnh tật, chất lượng gạo ngon, năng suất cao.

Các cửa cống cấp thoát nước phải chắn bằng Áp dụng phương pháp gieo mạ, bảo đảm mạ

săm hoặc lưới thích hợp, nền cống phải đầm chặt.

khỏe và đều cây.

2. Lướ i c hắn

Trước khi cấy 2-3 ngày, rắc thuốc tiêu độc loại tốt để diệt trừ mầm bệnh hại lúa và phòng trừ sâu a) Lưới chắn bằng màng mỏng ni lông bệnh phát sinh.

Đóng cọc xung quanh ruộng, cọc cao hơn mặt

- Cấy: Áp dụng cấy nước nông, hàng cách hàng bờ 40-50cm, lấy dây thép buộc nối các đầu cọc với 20-33cm, khóm cách khóm 11,6-13,2cm. Chân bờ

125

126

https://thuviensach.vn

ruộng và ven mương có thể cấy mau hơn nhằm Cần thả giống vào mương nuôi tạm trước lúc phát huy ưu thế hàng biên. Mật độ cấy nói chung cấy lúa để kéo dài thời gian sinh trưởng của cua.

khoảng 22.000 khóm/1.000m2.

Sau khi cấy xong, đợi đến thời kỳ lúa thì con gái thì tăng nước ruộng lúa để cua lên ruộng ăn.

4. Nuô i c ua tro ng ruộng lúa

5. Nuô i d ưỡ ng và q uản lý

- Ương cua giống: Cỡ ấu thể mắt to 140-160.000

con/kg, thả 0,3-0,5kg/mẫu hay cua thời kỳ 3-5 thả

Cua sông là động vật ăn tạp thiên về thức ăn 20-30.000 con/mẫu. Sau 4-5 tháng nuôi đạt cỡ cua động vật. Về cơ cấu thành phần thức ăn nuôi cua, giống 120-200 con/kg, năng suất 10-15.000 con/mẫu.

nên thực hiện nguyên tắc vừa thỏa mãn nhu cầu

- Nuôi cua thịt: Cỡ cua giống 150-200 con/kg thả

dinh dưỡng của cua vừa phải giảm giá thành.

750 con/1.000 m2 hoặc cỡ giống 3.000-6.000 con/kg Nên tìm nhiều cách giải quyết vấn đề thức ăn thả 1.500 -1.800 con/1.000 m2, nuôi tới mùa thu nuôi cua.

thì thu hoạch. Loại giống đầu đạt 125-150g/con, Lợi dụng ưu thế về nguồn nước, nhiệt độ, ánh loại giống nhỏ đạt khoảng 100g/con. Năng suất sáng của ruộng lúa để gây nuôi thức ăn tự nhiên.

600kg/ha.

Trước khi thả cua bột, cần thực hiện bón phân lót

- Tiêu độc ruộng, trồng cỏ trong mương: ở ven mương với lượng 300-450kg/1.000m2 để gây Trước khi thả giống, dùng vôi sống 75-105kg/

các loại động vật phù du (luân trùng, chân chèo,...) 1.000m2 tôi rồi hòa nước té đều khắp mương.

làm thức ăn cho cua con. Tháng 4-5, thả ốc giống Trồng cỏ: Có thể trồng các loại cỏ nước phủ kín vào ruộng với lượng 450-600kg/1.000m2 làm thức đáy mương và thả các loại cây nổi như bèo tấm, ăn cho cua cỡ lớn, cũng có thể thả tôm càng đang rau dừa nước, bèo cái, v.v.. Diện tích che phủ của mang trứng (tôm ôm trứng) để sinh sản thành tôm cây trồng chiếm 1/3 đến 1/4 diện tích mặt nước.

con làm thức ăn.

- Thời gian thả cua giống vào tháng 2 đến Nên dùng loại thức ăn chế biến, loại đã chế

tháng 4, ruộng ương cua giống thả vào tháng 5-6.

thành hạt vừa có chất lượng dinh dưỡng cao, vừa Yêu cầu con giống: khỏe mạnh, không thương không gây ô nhiễm môi trường. Nơi có điều kiện có tật. Cố gắng mua giống ở nơi gần nhất, không mua thể tận dụng cá tạp và phế thải động vật làm thức ở nơi đang có dịch bệnh.

ăn rẻ tiền cho cua.

127

128

https://thuviensach.vn

ruộng và ven mương có thể cấy mau hơn nhằm Cần thả giống vào mương nuôi tạm trước lúc phát huy ưu thế hàng biên. Mật độ cấy nói chung cấy lúa để kéo dài thời gian sinh trưởng của cua.

khoảng 22.000 khóm/1.000m2.

Sau khi cấy xong, đợi đến thời kỳ lúa thì con gái thì tăng nước ruộng lúa để cua lên ruộng ăn.

4. Nuô i c ua tro ng ruộng lúa

5. Nuô i d ưỡ ng và q uản lý

- Ương cua giống: Cỡ ấu thể mắt to 140-160.000

con/kg, thả 0,3-0,5kg/mẫu hay cua thời kỳ 3-5 thả

Cua sông là động vật ăn tạp thiên về thức ăn 20-30.000 con/mẫu. Sau 4-5 tháng nuôi đạt cỡ cua động vật. Về cơ cấu thành phần thức ăn nuôi cua, giống 120-200 con/kg, năng suất 10-15.000 con/mẫu.

nên thực hiện nguyên tắc vừa thỏa mãn nhu cầu

- Nuôi cua thịt: Cỡ cua giống 150-200 con/kg thả

dinh dưỡng của cua vừa phải giảm giá thành.

750 con/1.000 m2 hoặc cỡ giống 3.000-6.000 con/kg Nên tìm nhiều cách giải quyết vấn đề thức ăn thả 1.500 -1.800 con/1.000 m2, nuôi tới mùa thu nuôi cua.

thì thu hoạch. Loại giống đầu đạt 125-150g/con, Lợi dụng ưu thế về nguồn nước, nhiệt độ, ánh loại giống nhỏ đạt khoảng 100g/con. Năng suất sáng của ruộng lúa để gây nuôi thức ăn tự nhiên.

600kg/ha.

Trước khi thả cua bột, cần thực hiện bón phân lót

- Tiêu độc ruộng, trồng cỏ trong mương: ở ven mương với lượng 300-450kg/1.000m2 để gây Trước khi thả giống, dùng vôi sống 75-105kg/

các loại động vật phù du (luân trùng, chân chèo,...) 1.000m2 tôi rồi hòa nước té đều khắp mương.

làm thức ăn cho cua con. Tháng 4-5, thả ốc giống Trồng cỏ: Có thể trồng các loại cỏ nước phủ kín vào ruộng với lượng 450-600kg/1.000m2 làm thức đáy mương và thả các loại cây nổi như bèo tấm, ăn cho cua cỡ lớn, cũng có thể thả tôm càng đang rau dừa nước, bèo cái, v.v.. Diện tích che phủ của mang trứng (tôm ôm trứng) để sinh sản thành tôm cây trồng chiếm 1/3 đến 1/4 diện tích mặt nước.

con làm thức ăn.

- Thời gian thả cua giống vào tháng 2 đến Nên dùng loại thức ăn chế biến, loại đã chế

tháng 4, ruộng ương cua giống thả vào tháng 5-6.

thành hạt vừa có chất lượng dinh dưỡng cao, vừa Yêu cầu con giống: khỏe mạnh, không thương không gây ô nhiễm môi trường. Nơi có điều kiện có tật. Cố gắng mua giống ở nơi gần nhất, không mua thể tận dụng cá tạp và phế thải động vật làm thức ở nơi đang có dịch bệnh.

ăn rẻ tiền cho cua.

127

128

https://thuviensach.vn

Cần dựa vào mùa vụ, nhiệt độ nước và giai đoạn cho ăn 20-40% tổng lượng thức ăn hàng ngày, chiều sinh trưởng của cua để cho ăn hợp lý.

cho ăn là chính, 60-80%.

Từ tháng 3 đến tháng 5 cua mới bắt đầu ăn, Cần căn cứ vào thời tiết, nhiệt độ, tình hình ăn lượng ăn còn ít, nên cho ăn thức ăn tinh là chính, mồi của cua để điều tiết lượng cho ăn hàng ngày làm thành các nắm bột nhão nhỏ cho ăn.

một cách linh hoạt.

Từ tháng 6 đến tháng 9, nhiệt độ cao, cua ăn

- Điều chỉnh chất nước: Thường xuyên giữ nước khỏe, mau lớn, cần cho ăn thêm rong cỏ, khoai, ruộng sâu 5-10cm, nếu cạn phải cho thêm nước.

sắn và thức ăn xanh khác. Cho ăn nhiều thức ăn Nước quá béo phải thay. Từ tháng 6 đến tháng 9, viên và một lượng thỏa đáng cá tươi hoặc thức ăn cách 2 ngày thay nước 1 lần. Từ tháng 3 đến tháng 5

động vật khác.

và từ tháng 10 trở đi 1 tuần thay nước 1 lần. Mỗi lần Từ tháng 10 trở đi, cần cho ăn tăng thức ăn thay 1/4-1/3 lượng nước trong ruộng. Tháo nước cũ

động vật để thỏa mãn nhu cầu tích lũy dinh dưỡng phải đưa luôn nước mới vào. Định kỳ bón vôi để

của cua nuôi.

bổ sung lượng vôi trong nước, thường là 15-20

Xây dựng kế hoạch thức ăn cả năm như sau: ngày bón 1 lần, lượng vôi sống là 22kg/1.000m2, tôi Từ tháng 2 đến tháng 5: 20% lượng thức ăn xong hòa nước té đều.

cả năm, từ tháng 6 đến tháng 9: 70%, từ tháng 10

- Điều chỉnh cỏ nước ở mật độ nhất định: Thường trở đi: 10%.

cho thêm cỏ nước vào mương để làm thức ăn, nơi

- Cụ thể cách cho ăn: Lượng thức ăn hàng ngày ẩn náu và để hạ nhiệt.

cho cua bột lúc đầu 100-120% thể trọng cua, giảm

- Chú ý phòng bệnh: Định kỳ rắc vôi, loại bỏ

dần còn 20-30% với cua con; tới lúc thành cua thức ăn thừa, xác cua chết, bảo đảm chất nước giống là 10%; mỗi ngày cho ăn 5-6 lần. Lượng cho trong sạch. Khi phát hiện có bệnh phải cách ly con ăn hàng ngày ở giai đoạn cua thịt là 3-8% thể

bệnh ngay và phải chữa trị kịp thời.

trọng cua, mỗi ngày cho ăn 2-3 lần. Phải dùng thức ăn còn tươi tốt, không dùng thức ăn đã bị

Hàng ngày cử người chuyên trông nom, đề phòng mốc, biến chất.

mất trộm, phòng cua đi mất; phải ghi chép nhật ký Cần định điểm cho ăn chính, cứ 1.000m2 ruộng đầy đủ để phục vụ tổng kết kỹ thuật, kinh nghiệm cho ăn ở 5-7 chỗ cố định. Thức ăn rải đều, sáng và tập huấn.

129

130

https://thuviensach.vn

Cần dựa vào mùa vụ, nhiệt độ nước và giai đoạn cho ăn 20-40% tổng lượng thức ăn hàng ngày, chiều sinh trưởng của cua để cho ăn hợp lý.

cho ăn là chính, 60-80%.

Từ tháng 3 đến tháng 5 cua mới bắt đầu ăn, Cần căn cứ vào thời tiết, nhiệt độ, tình hình ăn lượng ăn còn ít, nên cho ăn thức ăn tinh là chính, mồi của cua để điều tiết lượng cho ăn hàng ngày làm thành các nắm bột nhão nhỏ cho ăn.

một cách linh hoạt.

Từ tháng 6 đến tháng 9, nhiệt độ cao, cua ăn

- Điều chỉnh chất nước: Thường xuyên giữ nước khỏe, mau lớn, cần cho ăn thêm rong cỏ, khoai, ruộng sâu 5-10cm, nếu cạn phải cho thêm nước.

sắn và thức ăn xanh khác. Cho ăn nhiều thức ăn Nước quá béo phải thay. Từ tháng 6 đến tháng 9, viên và một lượng thỏa đáng cá tươi hoặc thức ăn cách 2 ngày thay nước 1 lần. Từ tháng 3 đến tháng 5

động vật khác.

và từ tháng 10 trở đi 1 tuần thay nước 1 lần. Mỗi lần Từ tháng 10 trở đi, cần cho ăn tăng thức ăn thay 1/4-1/3 lượng nước trong ruộng. Tháo nước cũ

động vật để thỏa mãn nhu cầu tích lũy dinh dưỡng phải đưa luôn nước mới vào. Định kỳ bón vôi để

của cua nuôi.

bổ sung lượng vôi trong nước, thường là 15-20

Xây dựng kế hoạch thức ăn cả năm như sau: ngày bón 1 lần, lượng vôi sống là 22kg/1.000m2, tôi Từ tháng 2 đến tháng 5: 20% lượng thức ăn xong hòa nước té đều.

cả năm, từ tháng 6 đến tháng 9: 70%, từ tháng 10

- Điều chỉnh cỏ nước ở mật độ nhất định: Thường trở đi: 10%.

cho thêm cỏ nước vào mương để làm thức ăn, nơi

- Cụ thể cách cho ăn: Lượng thức ăn hàng ngày ẩn náu và để hạ nhiệt.

cho cua bột lúc đầu 100-120% thể trọng cua, giảm

- Chú ý phòng bệnh: Định kỳ rắc vôi, loại bỏ

dần còn 20-30% với cua con; tới lúc thành cua thức ăn thừa, xác cua chết, bảo đảm chất nước giống là 10%; mỗi ngày cho ăn 5-6 lần. Lượng cho trong sạch. Khi phát hiện có bệnh phải cách ly con ăn hàng ngày ở giai đoạn cua thịt là 3-8% thể

bệnh ngay và phải chữa trị kịp thời.

trọng cua, mỗi ngày cho ăn 2-3 lần. Phải dùng thức ăn còn tươi tốt, không dùng thức ăn đã bị

Hàng ngày cử người chuyên trông nom, đề phòng mốc, biến chất.

mất trộm, phòng cua đi mất; phải ghi chép nhật ký Cần định điểm cho ăn chính, cứ 1.000m2 ruộng đầy đủ để phục vụ tổng kết kỹ thuật, kinh nghiệm cho ăn ở 5-7 chỗ cố định. Thức ăn rải đều, sáng và tập huấn.

129

130

https://thuviensach.vn

6. Thu ho ạc h

I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

Thời gian thu hoạch cua sông chủ yếu vào So với ba ba hoa, ba ba gai có thân to, dài hơn, tháng 10.

có gai phân bố rải rác ở mu, có một đường gân rõ ở

sống lưng, có hai mấu nhiều gai ở vành mai gần cổ; bả vai xù xì, lưng có hoa màu đen, bụng chấm BA BA GAI

đen màu nhạt hơn, viền mai mềm hơn, mu lưng gồ

( Palea steindachneri

cao hơn; đầu có khoang miệng rộng hơn.

Siebenrock 1906)

Kích cỡ ba ba gai lớn hơn ba ba hoa, lớn nhất là 9-10kg đã nuôi được ba ba gai đực 5-6 năm, nặng Tên gọi khác: ba ba núi; tên tiếng Tày: tu pha.

13kg (Đoàn Quang Sửu, 1999). Nuôi 1 năm có thể

Ba ba gai thuộc họ Ba ba (Trionychidae), bộ Rùa đạt 1kg/con.

(Testudinata).

Thức ăn chủ yếu của ba ba gai là động vật như: Ba ba phân bố tự nhiên ở các sông, suối miền tôm, tép, cua, ốc, côn trùng, xác động vật chết.

núi các tỉnh như: Tuyên Quang (Thanh Moi), Lai Nhiệt độ sinh trưởng của ba ba từ 18-28oC, Châu (Chà Cang), Lào Cai (Ngòi Tro), Bắc Kạn, Thái Nguyên (Chợ Mới, Đình Cả), Lạng Sơn (Hữu thích hợp nhất là 25-32oC, dưới 18oC ba ba ngừng Lũng), Ninh Bình, Nghệ An, Hà Tĩnh (Cẩm Mi), ăn, dưới 15oC thì rúc bùn trú đông. Đầu mùa Quảng Nam, Đà Nẵng (Phúc Sơn), Cần Thơ. Các xuân, khi nhiệt độ trên 20oC, ba ba ra khỏi đầm, hồ, sông, suối miền núi của tỉnh Quảng Đông, bùn đi tìm ăn. Thời gian sống ở nước nhiều hơn Quảng Tây, Vân Nam, Quý Châu, Tứ Xuyên, đảo ba ba trơn.

Hải Nam ở Trung Quốc đều có loài ba ba gai.

Sinh sản: Ba ba gai đẻ trứng vào mùa hè, trên các bãi cát đất ẩm gần nơi sống. Cỡ trên 3 tuổi ba ba mới đi đẻ. Mùa đẻ ở Yên Bái là tháng 4-8, ở

Vân Nam (Trung Quốc) là tháng 5-9. Khi nhiệt độ

nước đầu xuân ấm tới 20oC thì giao phối, sau đó ít

ngày ba ba đã đẻ trứng. Tập tính đẻ trứng tựa như

Ba ba gai

ba ba trơn.

131

132

https://thuviensach.vn

6. Thu ho ạc h

I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

Thời gian thu hoạch cua sông chủ yếu vào So với ba ba hoa, ba ba gai có thân to, dài hơn, tháng 10.

có gai phân bố rải rác ở mu, có một đường gân rõ ở

sống lưng, có hai mấu nhiều gai ở vành mai gần cổ; bả vai xù xì, lưng có hoa màu đen, bụng chấm BA BA GAI

đen màu nhạt hơn, viền mai mềm hơn, mu lưng gồ

( Palea steindachneri

cao hơn; đầu có khoang miệng rộng hơn.

Siebenrock 1906)

Kích cỡ ba ba gai lớn hơn ba ba hoa, lớn nhất là 9-10kg đã nuôi được ba ba gai đực 5-6 năm, nặng Tên gọi khác: ba ba núi; tên tiếng Tày: tu pha.

13kg (Đoàn Quang Sửu, 1999). Nuôi 1 năm có thể

Ba ba gai thuộc họ Ba ba (Trionychidae), bộ Rùa đạt 1kg/con.

(Testudinata).

Thức ăn chủ yếu của ba ba gai là động vật như: Ba ba phân bố tự nhiên ở các sông, suối miền tôm, tép, cua, ốc, côn trùng, xác động vật chết.

núi các tỉnh như: Tuyên Quang (Thanh Moi), Lai Nhiệt độ sinh trưởng của ba ba từ 18-28oC, Châu (Chà Cang), Lào Cai (Ngòi Tro), Bắc Kạn, Thái Nguyên (Chợ Mới, Đình Cả), Lạng Sơn (Hữu thích hợp nhất là 25-32oC, dưới 18oC ba ba ngừng Lũng), Ninh Bình, Nghệ An, Hà Tĩnh (Cẩm Mi), ăn, dưới 15oC thì rúc bùn trú đông. Đầu mùa Quảng Nam, Đà Nẵng (Phúc Sơn), Cần Thơ. Các xuân, khi nhiệt độ trên 20oC, ba ba ra khỏi đầm, hồ, sông, suối miền núi của tỉnh Quảng Đông, bùn đi tìm ăn. Thời gian sống ở nước nhiều hơn Quảng Tây, Vân Nam, Quý Châu, Tứ Xuyên, đảo ba ba trơn.

Hải Nam ở Trung Quốc đều có loài ba ba gai.

Sinh sản: Ba ba gai đẻ trứng vào mùa hè, trên các bãi cát đất ẩm gần nơi sống. Cỡ trên 3 tuổi ba ba mới đi đẻ. Mùa đẻ ở Yên Bái là tháng 4-8, ở

Vân Nam (Trung Quốc) là tháng 5-9. Khi nhiệt độ

nước đầu xuân ấm tới 20oC thì giao phối, sau đó ít

ngày ba ba đã đẻ trứng. Tập tính đẻ trứng tựa như

Ba ba gai

ba ba trơn.

131

132

https://thuviensach.vn

Trứng ba ba gai to hơn trứng ba ba trơn (1 con bố trí 15 tổ/m2, có cát mịn dày 20-30cm làm nơi ba ba ba gai cỡ 2,5kg đẻ trứng nặng bình quân 9,58g, ba đẻ.

to nhất là 13,45g, bé nhất là 7,21g, ba ba trơn cỡ

- Trong ao thả bè gỗ, phên tre để ba ba phơi con cái 1,5kg đẻ trứng nặng 5-7g). Ba ba gai đẻ

nắng; chỗ cho ba ba ăn ở gần cống nước (xây hay số lần ít hơn ba ba trơn, 1 năm chỉ đẻ 1-2 lần.

đặt phên nứa).

Số lượng trứng bình quân trong đàn chỉ có 11 trứng/ổ đẻ. Trong tự nhiên, trứng ấp hơn 80 ngày 2. Nuô i vỗ b a b a b ố mẹ

mới nở.

Thời gian nuôi vỗ từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau. Chọn ba ba khỏe, không thương tật, cỡ đồng II. KỸ THUẬT SẢN XUẤT GIỐNG VÀ NUÔI đều, trọng lượng 2-3kg trở lên, tỷ lệ đực, cái là BA BA THỊT

1/3-1/4.

1. Cô ng trình nuô i

Mật độ thả: 0,5-1 con/m2 hoặc 0,3-0,5 con/m2.

Diện tích ao 100-200m2, mức nước sâu 1,5-2m.

Cho ăn: thức ăn tươi gồm cá, tôm, giun đất, Ao có hình chữ nhật là tốt nhất vì dễ quản lý, thu nhộng tằm, ốc, hến, ốc sên (đập vỡ), thịt gà công hoạch. Nếu là bể xây, diện tích 20-50m2.

nghiệp còi cọc chết, cá mè. Thả thức ăn vào sàn, Ao ở nơi yên tĩnh, không cớm rợp, không bị ngập cho ba ba ăn vào sáng sớm và chiều tối. Thức ăn úng; có nguồn nước tự nhiên sạch, ở vùng ven biển tổng hợp có hàm lượng protein 45% (hệ số thức ăn nước có độ mặn không quá 1‰, độ pH 7-8.

là 1,4-1,8), lượng cho ăn bằng 3-8% khối lượng ba Ao có cống cấp thoát nước riêng, miệng cống bịt ba. Không dùng thức ăn khô mặn cho ba ba ăn.

lưới chắn.

Đáy ao nghiêng về cống thoát nước. Đáy là bùn 3. Ấp trứng b a b a gai

pha cát hay cát mịn dày 15-20cm.

- Ấp ở nhiệt độ thường: đặt trứng trong khay, Bờ ao xây bằng gạch có gờ (5-10cm) để chống chậu, bể ấp con để trong nhà. Nhiệt độ ấp phụ thuộc ba ba bò đi. Bờ cao hơn mặt nước 40-50cm.

vào nhiệt độ không khí. Thời gian ấp: 76-83 ngày,

- Làm ổ đẻ: diện tích 1-6m2 ở cạnh ao, làm lối trung bình đạt 80 ngày. Nhiệt độ không khí trong cho ba ba lên xuống, phải trát nhẵn, có mái che, thời gian ấp: 22-33oC. Tỷ lệ nở 80%.

133

134

https://thuviensach.vn

Trứng ba ba gai to hơn trứng ba ba trơn (1 con bố trí 15 tổ/m2, có cát mịn dày 20-30cm làm nơi ba ba ba gai cỡ 2,5kg đẻ trứng nặng bình quân 9,58g, ba đẻ.

to nhất là 13,45g, bé nhất là 7,21g, ba ba trơn cỡ

- Trong ao thả bè gỗ, phên tre để ba ba phơi con cái 1,5kg đẻ trứng nặng 5-7g). Ba ba gai đẻ

nắng; chỗ cho ba ba ăn ở gần cống nước (xây hay số lần ít hơn ba ba trơn, 1 năm chỉ đẻ 1-2 lần.

đặt phên nứa).

Số lượng trứng bình quân trong đàn chỉ có 11 trứng/ổ đẻ. Trong tự nhiên, trứng ấp hơn 80 ngày 2. Nuô i vỗ b a b a b ố mẹ

mới nở.

Thời gian nuôi vỗ từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau. Chọn ba ba khỏe, không thương tật, cỡ đồng II. KỸ THUẬT SẢN XUẤT GIỐNG VÀ NUÔI đều, trọng lượng 2-3kg trở lên, tỷ lệ đực, cái là BA BA THỊT

1/3-1/4.

1. Cô ng trình nuô i

Mật độ thả: 0,5-1 con/m2 hoặc 0,3-0,5 con/m2.

Diện tích ao 100-200m2, mức nước sâu 1,5-2m.

Cho ăn: thức ăn tươi gồm cá, tôm, giun đất, Ao có hình chữ nhật là tốt nhất vì dễ quản lý, thu nhộng tằm, ốc, hến, ốc sên (đập vỡ), thịt gà công hoạch. Nếu là bể xây, diện tích 20-50m2.

nghiệp còi cọc chết, cá mè. Thả thức ăn vào sàn, Ao ở nơi yên tĩnh, không cớm rợp, không bị ngập cho ba ba ăn vào sáng sớm và chiều tối. Thức ăn úng; có nguồn nước tự nhiên sạch, ở vùng ven biển tổng hợp có hàm lượng protein 45% (hệ số thức ăn nước có độ mặn không quá 1‰, độ pH 7-8.

là 1,4-1,8), lượng cho ăn bằng 3-8% khối lượng ba Ao có cống cấp thoát nước riêng, miệng cống bịt ba. Không dùng thức ăn khô mặn cho ba ba ăn.

lưới chắn.

Đáy ao nghiêng về cống thoát nước. Đáy là bùn 3. Ấp trứng b a b a gai

pha cát hay cát mịn dày 15-20cm.

- Ấp ở nhiệt độ thường: đặt trứng trong khay, Bờ ao xây bằng gạch có gờ (5-10cm) để chống chậu, bể ấp con để trong nhà. Nhiệt độ ấp phụ thuộc ba ba bò đi. Bờ cao hơn mặt nước 40-50cm.

vào nhiệt độ không khí. Thời gian ấp: 76-83 ngày,

- Làm ổ đẻ: diện tích 1-6m2 ở cạnh ao, làm lối trung bình đạt 80 ngày. Nhiệt độ không khí trong cho ba ba lên xuống, phải trát nhẵn, có mái che, thời gian ấp: 22-33oC. Tỷ lệ nở 80%.

133

134

https://thuviensach.vn

- Ấp trong lò ấp: cũng để trong cát như ấp bình ấm trong nhà kín, nhiệt độ nước khống chế ổn thường, chủ yếu là khống chế ấp trong nhiệt độ

định ở 25-30oC.

ổn định.

Mật độ nuôi:

Ở 28oC, thời gian nở là 71-78 ngày; tỷ lệ nở

- Cỡ 20-30g: thả 100 con/m2.

đạt 95%.

- Cỡ 40-50g: thả 70 con/m2.

Ở 30oC, thời gian nở là 60-67 ngày; tỷ lệ nở

- Cỡ 70-80g: thả 60 con/m2.

đạt 83%.

- Cỡ 100-120g: thả 50 con/m2.

Ở 33oC, phôi chết hết, trứng không nở.

- Cỡ 140-160g: thả 40 con/m2.

Như vậy, nên ấp ở nhiệt độ ổn định 30oC, thời gian ấp có thể rút ngắn 15-18 ngày so với ấp 6. Nuô i b a b a thịt

bình thường.

- Thường nuôi cỡ 2-3kg mới xuất bán, thời gian 4. Ươ ng b a b a c o n

nuôi từ 1-2 năm (tính từ cỡ ba ba giống 10-100g).

Chủ yếu nuôi trong ao đất có rào chắn ngăn Thời gian ương: 4-6 tháng (từ cuối tháng 5 đến chặn không cho ba ba trốn đi. Mật độ nuôi: cỡ

giữa hoặc cuối tháng 11) tùy theo loại cho đẻ đầu giống mật độ 5-10 con/m2; cỡ 2-3 tuổi mật độ 3-5

vụ hay đẻ vòng 2.

con/m2.

Khi mới nở chỉ cần ương ba ba trong bể xây nhỏ,

- Thức ăn cho ba ba gồm 2 loại chính: diện tích 5-10m2 là được, sau san dần ở bể lớn hơn.

Mật độ ương:

+ Thức ăn động vật tươi sống như tôm, cá tạp,

- Cỡ trên dưới 10g/con: thả 40-50 con/m2.

cua, ốc, trai, động vật phế thải, v.v.. Lượng cho ăn

- Cỡ 40-60g/con: thả 30-40 con/m2.

một ngày bằng 6-15% thể trọng, bình quân là 10%.

- Cỡ trên 100g/con: thả 10-20 con/m2.

Ba ba giống cho ăn nhiều hơn ba ba thịt.

Nói chung cứ 2-3 tháng tiến hành đánh bắt san Thường cho ăn thêm rau, cỏ.

thưa 1 lần.

Tỷ lệ thức ăn động vật tươi/thực vật = 3/1.

+ Thức ăn công nghiệp: Loại dinh dưỡng toàn 5. Nuô i b a b a giố ng qua đ ô ng

phần chất lượng tốt. Cho ba ba con ăn loại thức ăn Thời gian: từ giữa tháng 11 năm trước tới tháng có hàm lượng đạm 45% trở lên. Thức ăn cho ba ba 3-4 năm sau. Chủ yếu nuôi trong hệ thống ao nước thịt có hàm lượng đạm 40-45%. Lượng cho ăn một 135

136

https://thuviensach.vn

- Ấp trong lò ấp: cũng để trong cát như ấp bình ấm trong nhà kín, nhiệt độ nước khống chế ổn thường, chủ yếu là khống chế ấp trong nhiệt độ

định ở 25-30oC.

ổn định.

Mật độ nuôi:

Ở 28oC, thời gian nở là 71-78 ngày; tỷ lệ nở

- Cỡ 20-30g: thả 100 con/m2.

đạt 95%.

- Cỡ 40-50g: thả 70 con/m2.

Ở 30oC, thời gian nở là 60-67 ngày; tỷ lệ nở

- Cỡ 70-80g: thả 60 con/m2.

đạt 83%.

- Cỡ 100-120g: thả 50 con/m2.

Ở 33oC, phôi chết hết, trứng không nở.

- Cỡ 140-160g: thả 40 con/m2.

Như vậy, nên ấp ở nhiệt độ ổn định 30oC, thời gian ấp có thể rút ngắn 15-18 ngày so với ấp 6. Nuô i b a b a thịt

bình thường.

- Thường nuôi cỡ 2-3kg mới xuất bán, thời gian 4. Ươ ng b a b a c o n

nuôi từ 1-2 năm (tính từ cỡ ba ba giống 10-100g).

Chủ yếu nuôi trong ao đất có rào chắn ngăn Thời gian ương: 4-6 tháng (từ cuối tháng 5 đến chặn không cho ba ba trốn đi. Mật độ nuôi: cỡ

giữa hoặc cuối tháng 11) tùy theo loại cho đẻ đầu giống mật độ 5-10 con/m2; cỡ 2-3 tuổi mật độ 3-5

vụ hay đẻ vòng 2.

con/m2.

Khi mới nở chỉ cần ương ba ba trong bể xây nhỏ,

- Thức ăn cho ba ba gồm 2 loại chính: diện tích 5-10m2 là được, sau san dần ở bể lớn hơn.

Mật độ ương:

+ Thức ăn động vật tươi sống như tôm, cá tạp,

- Cỡ trên dưới 10g/con: thả 40-50 con/m2.

cua, ốc, trai, động vật phế thải, v.v.. Lượng cho ăn

- Cỡ 40-60g/con: thả 30-40 con/m2.

một ngày bằng 6-15% thể trọng, bình quân là 10%.

- Cỡ trên 100g/con: thả 10-20 con/m2.

Ba ba giống cho ăn nhiều hơn ba ba thịt.

Nói chung cứ 2-3 tháng tiến hành đánh bắt san Thường cho ăn thêm rau, cỏ.

thưa 1 lần.

Tỷ lệ thức ăn động vật tươi/thực vật = 3/1.

+ Thức ăn công nghiệp: Loại dinh dưỡng toàn 5. Nuô i b a b a giố ng qua đ ô ng

phần chất lượng tốt. Cho ba ba con ăn loại thức ăn Thời gian: từ giữa tháng 11 năm trước tới tháng có hàm lượng đạm 45% trở lên. Thức ăn cho ba ba 3-4 năm sau. Chủ yếu nuôi trong hệ thống ao nước thịt có hàm lượng đạm 40-45%. Lượng cho ăn một 135

136

https://thuviensach.vn

ngày là 3-5% thể trọng tùy theo lứa tuổi, thời tiết.

Hiện cá sấu đang được nuôi rất phổ biến ở Thái Ba ba con cho ăn với tỷ lệ cao hơn ba ba lớn.

Lan, Nam Mỹ, Nga (vườn thú Mátxcơva), Nhật Bản.

Nhìn chung môi trường nước sạch, lấy nước ở

Cá sấu có cơ thể dài 2,2-2,3m, tối thiểu là 1,8m.

suối, hồ chứa nước, các ao thả rong đuôi chó có tác Trên thế giới có con dài 4m. Phía trên đuôi có 4 gờ.

dụng làm sạch môi trường thì ba ba ít bệnh.

Cá sấu sống ở sông, hồ lớn, đầm lầy nước ngọt, nơi Ba ba gai là loài động vật quý hiếm, giá trị dinh nước chảy chậm. Cá sấu chủ yếu ở dưới nước, dưỡng và giá trị dược phẩm đều cao hơn ba ba trơn.

nắng nóng mới lên cạn để tự điều chỉnh thân Tiết và mai được dùng làm thuốc trong đông y, nhiệt. Thức ăn chủ yếu là cá, cua, ếch, nhái, chim chúng còn được nuôi ở vườn động vật. Giá thị trường và thú nhỏ như chuột. Khi nuôi chúng ăn cả lòng ở nước ta cũng như ở Quảng Châu (Trung Quốc) trâu, bò, lợn, gà,... Chúng giao phối vào tháng 12

đều gấp 2-3 lần giá ba ba trơn.

đến tháng 3 năm sau. Cá sấu đẻ trứng lần đầu vào mùa mưa, từ tháng 4-10, đẻ 15-26 trứng, có khi tới 40 trứng vào ban đêm. Ổ đẻ lấp bằng cành CÁ SẤU

lá khô. Đẻ sau 75-85 ngày thì trứng nở. Cá sấu khi mới nở dài khoảng 20-30cm.

I. CÁC LOÀI CÁ SẤU ĐƯỢC NUÔI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

1. Cá sấu nướ c ngọ t (Crocodylus siamensis)

Tên gọi khác: cá sấu xiêm.

Ở Việt Nam, cá sấu nước ngọt sống ở đầm, hồ

lớn ở Nam Bộ (vùng U Minh - Cà Mau), sông Thày

(Kon Tum), sông Ba (Gia Lai), sông Ea Súp, hồ

Cá sấu nước ngọt

Lắk, hồ Krông Pách Thượng (Đắc Lắk), sông Đồng Nai (Nam Cát Tiên - Đồng Nai). Trên thế giới, cá 2. Cá sấu nướ c lợ (Crocodylus porosus

sấu nước ngọt có ở Campuchia, Lào, Thái Lan,

Schneider, 1801)

Inđônêxia, Malaixia.

Tên gọi khác: cá sấu hoa, cá sấu lửa, cá sấu bông.

137

138

https://thuviensach.vn

ngày là 3-5% thể trọng tùy theo lứa tuổi, thời tiết.

Hiện cá sấu đang được nuôi rất phổ biến ở Thái Ba ba con cho ăn với tỷ lệ cao hơn ba ba lớn.

Lan, Nam Mỹ, Nga (vườn thú Mátxcơva), Nhật Bản.

Nhìn chung môi trường nước sạch, lấy nước ở

Cá sấu có cơ thể dài 2,2-2,3m, tối thiểu là 1,8m.

suối, hồ chứa nước, các ao thả rong đuôi chó có tác Trên thế giới có con dài 4m. Phía trên đuôi có 4 gờ.

dụng làm sạch môi trường thì ba ba ít bệnh.

Cá sấu sống ở sông, hồ lớn, đầm lầy nước ngọt, nơi Ba ba gai là loài động vật quý hiếm, giá trị dinh nước chảy chậm. Cá sấu chủ yếu ở dưới nước, dưỡng và giá trị dược phẩm đều cao hơn ba ba trơn.

nắng nóng mới lên cạn để tự điều chỉnh thân Tiết và mai được dùng làm thuốc trong đông y, nhiệt. Thức ăn chủ yếu là cá, cua, ếch, nhái, chim chúng còn được nuôi ở vườn động vật. Giá thị trường và thú nhỏ như chuột. Khi nuôi chúng ăn cả lòng ở nước ta cũng như ở Quảng Châu (Trung Quốc) trâu, bò, lợn, gà,... Chúng giao phối vào tháng 12

đều gấp 2-3 lần giá ba ba trơn.

đến tháng 3 năm sau. Cá sấu đẻ trứng lần đầu vào mùa mưa, từ tháng 4-10, đẻ 15-26 trứng, có khi tới 40 trứng vào ban đêm. Ổ đẻ lấp bằng cành CÁ SẤU

lá khô. Đẻ sau 75-85 ngày thì trứng nở. Cá sấu khi mới nở dài khoảng 20-30cm.

I. CÁC LOÀI CÁ SẤU ĐƯỢC NUÔI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

1. Cá sấu nướ c ngọ t (Crocodylus siamensis)

Tên gọi khác: cá sấu xiêm.

Ở Việt Nam, cá sấu nước ngọt sống ở đầm, hồ

lớn ở Nam Bộ (vùng U Minh - Cà Mau), sông Thày

(Kon Tum), sông Ba (Gia Lai), sông Ea Súp, hồ

Cá sấu nước ngọt

Lắk, hồ Krông Pách Thượng (Đắc Lắk), sông Đồng Nai (Nam Cát Tiên - Đồng Nai). Trên thế giới, cá 2. Cá sấu nướ c lợ (Crocodylus porosus

sấu nước ngọt có ở Campuchia, Lào, Thái Lan,

Schneider, 1801)

Inđônêxia, Malaixia.

Tên gọi khác: cá sấu hoa, cá sấu lửa, cá sấu bông.

137

138

https://thuviensach.vn

Cá sấu có đầu cao, to và khỏe. Ở Việt Nam, cá Da dưới bụng có màu trắng đục, các vảy tương sấu thường sống ở vùng cửa sông ven biển, rừng đối đều nhau và không có vẩy sừng. Mỗi hàm có ngập mặn ở Vũng Tàu, Côn Đảo, Bà Rịa - Vũng Tàu, 32-34 răng hình côn.

Cần Giờ (Thành phố Hồ Chí Minh), Phú Quốc Ở miền Bắc nước ta nuôi từ tháng 3 đến tháng 11.

(Kiên Giang). Hiện đang nuôi ở Thảo Cầm Viên Khi nhiệt độ hơn 20oC, cá thường tắm nắng từ 9 giờ

(Thành phố Hồ Chí Minh). Trên thế giới, cá sấu sáng để sưởi ấm cơ thể giúp cho quá trình tiêu hóa này có ở Ấn Độ, Xri Lanca, Bănglađét, Mianma, được dễ. Khi nhiệt độ tăng, chúng thường trốn Thái Lan, Inđônêxia, Philíppin, Ôxtrâylia.

trong bóng cây, nắng quá chúng ngâm mình dưới nước ao. Khi nhiệt độ dưới 20oC, cá ngâm mình Cá sấu đẻ khoảng 25-90 trứng, thường đẻ ở

nhiều hơn, chui vào nhà kín, tránh rét và không ăn trên cạn, nơi cách mặt nước khoảng 60-80cm. Tổ

mồi. Khi bị đói, cá sấu có thể tiêu tốn 28% khối đẻ làm bằng cành lá, xếp thành ụ có đường kính lượng cơ thể/tuần.

7m và cao 1m. Cá sấu mẹ bảo vệ trứng. Thời gian Mức tăng chiều dài từ 17,21cm/con/năm tới phát triển của trứng khoảng 80-90 ngày.

49,3cm/con/năm, trung bình toàn đàn tăng 25,22cm/

3. Cá sấu Cuba (Crocodylus rhombifer)

con/năm.

Cá trưởng thành dài 2,5-3m.

Loài cá sấu này nhập vào Việt Nam từ năm 1985

(100 con), năm 1997 (150 con). Hiện nay đang II. KỸ THUẬT NUÔI CÁ SẤU

nuôi ở vườn thú tại Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang, 1. Kỹ thuật nuôi c á sấu Cub a

Thành phố Hồ Chí Minh, Cà Mau. Nhiều cơ sở

nuôi đã cho sinh sản được, lai thành công giữa cá a) Thức ăn

sấu nước ngọt với cá sấu Cuba. Cá sấu lai dễ nuôi, Dùng các loại cá nước ngọt rẻ tiền và phế phẩm thích hợp với nhiều vùng nước.

gia cầm bị loại (ngan, gà) cho cá sấu ăn.

Cá sấu Cuba thân hình thuôn, da trên lưng màu Cho cá ăn 2-3 ngày 1 lần vào 8-9 giờ sáng.

vàng thẫm pha nâu xen lẫn các chấm đen. Đầu Cỡ chiều dài 45-60cm thì tỷ lệ thức ăn/khối dài và hơi thuôn. Trên lưng có 6 hàng vẩy sừng lượng cơ thể trong tuần là 26%; cỡ 91-120cm thì nhô cao kéo dài từ sau gáy đến phần đuôi.

tỷ lệ trên là 15%.

139

140

https://thuviensach.vn

Cá sấu có đầu cao, to và khỏe. Ở Việt Nam, cá Da dưới bụng có màu trắng đục, các vảy tương sấu thường sống ở vùng cửa sông ven biển, rừng đối đều nhau và không có vẩy sừng. Mỗi hàm có ngập mặn ở Vũng Tàu, Côn Đảo, Bà Rịa - Vũng Tàu, 32-34 răng hình côn.

Cần Giờ (Thành phố Hồ Chí Minh), Phú Quốc Ở miền Bắc nước ta nuôi từ tháng 3 đến tháng 11.

(Kiên Giang). Hiện đang nuôi ở Thảo Cầm Viên Khi nhiệt độ hơn 20oC, cá thường tắm nắng từ 9 giờ

(Thành phố Hồ Chí Minh). Trên thế giới, cá sấu sáng để sưởi ấm cơ thể giúp cho quá trình tiêu hóa này có ở Ấn Độ, Xri Lanca, Bănglađét, Mianma, được dễ. Khi nhiệt độ tăng, chúng thường trốn Thái Lan, Inđônêxia, Philíppin, Ôxtrâylia.

trong bóng cây, nắng quá chúng ngâm mình dưới nước ao. Khi nhiệt độ dưới 20oC, cá ngâm mình Cá sấu đẻ khoảng 25-90 trứng, thường đẻ ở

nhiều hơn, chui vào nhà kín, tránh rét và không ăn trên cạn, nơi cách mặt nước khoảng 60-80cm. Tổ

mồi. Khi bị đói, cá sấu có thể tiêu tốn 28% khối đẻ làm bằng cành lá, xếp thành ụ có đường kính lượng cơ thể/tuần.

7m và cao 1m. Cá sấu mẹ bảo vệ trứng. Thời gian Mức tăng chiều dài từ 17,21cm/con/năm tới phát triển của trứng khoảng 80-90 ngày.

49,3cm/con/năm, trung bình toàn đàn tăng 25,22cm/

3. Cá sấu Cuba (Crocodylus rhombifer)

con/năm.

Cá trưởng thành dài 2,5-3m.

Loài cá sấu này nhập vào Việt Nam từ năm 1985

(100 con), năm 1997 (150 con). Hiện nay đang II. KỸ THUẬT NUÔI CÁ SẤU

nuôi ở vườn thú tại Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang, 1. Kỹ thuật nuôi c á sấu Cub a

Thành phố Hồ Chí Minh, Cà Mau. Nhiều cơ sở

nuôi đã cho sinh sản được, lai thành công giữa cá a) Thức ăn

sấu nước ngọt với cá sấu Cuba. Cá sấu lai dễ nuôi, Dùng các loại cá nước ngọt rẻ tiền và phế phẩm thích hợp với nhiều vùng nước.

gia cầm bị loại (ngan, gà) cho cá sấu ăn.

Cá sấu Cuba thân hình thuôn, da trên lưng màu Cho cá ăn 2-3 ngày 1 lần vào 8-9 giờ sáng.

vàng thẫm pha nâu xen lẫn các chấm đen. Đầu Cỡ chiều dài 45-60cm thì tỷ lệ thức ăn/khối dài và hơi thuôn. Trên lưng có 6 hàng vẩy sừng lượng cơ thể trong tuần là 26%; cỡ 91-120cm thì nhô cao kéo dài từ sau gáy đến phần đuôi.

tỷ lệ trên là 15%.

139

140

https://thuviensach.vn

b) Chăn nuôi

Thường xuyên kiểm tra thức ăn thừa để xác định lượng thức ăn thực sự. Sau 2 tuần lễ thay toàn bộ nước trong bể. Dùng nước giếng khoan đã được lọc để khử trùng, vệ sinh bể.

c) Vị trí nuôi

1. Nhà xây có 2 cửa ra vào, cách ly cá sấu khi dọn vệ sinh; Chuồng nuôi tại Trung tâm nghiên cứu gia cầm 2. Bệ xi măng (khi chống rét thì phủ rơm rạ, trên mắc bóng Thuỵ Phương (Hà Nội) được bố trí như sau: đèn điện 200W);

- Nuôi trong nhà có sân chơi, diện tích 40,81m2

3. Bể nước nông để duy trì độ ẩm trong nhà: 65-75%; gồm:

4. Sàn xi măng để cá sấu phơi nắng; 5. Bể nước để cá sấu bơi lội;

+ Sân chơi đất tự nhiên rộng 8,36m2, có cây tạo 6. Nơi trồng cỏ và cây bóng mát;

bóng mát, bể nước ngoài trời rộng 10,6m2, chứa 7. Tường xây có lưới cao để bảo vệ.

3,5m3 nước.

+ Sân chơi xi măng rộng 5,25m2.

Nuôi cá sấu trong nhà và ngoài tự nhiên

- Nuôi trong nhà có mái che, diện tích 16,6m2; bể

d) Kết quả

tạo độ ẩm diện tích 6,36m2, chứa 1,2m3 nước; sân Nuôi cá sấu Cuba sau 20 tháng (tháng 8-1997 –

khô trú đông rộng 10,2m2.

3-1999), chiều dài tăng từ 2,6cm đến 3,26cm/con/tháng,

- Nuôi ngoài ao tự nhiên, diện tích 49,56m2

trung bình là 2,87cm/con/tháng.

gồm: hầm trú đông diện tích 2,56m2; sân chơi đất Trọng lượng tăng 357g-533g/con/tháng; trung bình tự nhiên có cây tạo bóng mát diện tích 20m2; ao 450g/con/tháng.

nước tự nhiên diện tích 27m2, độ sâu 1,2-1,5m, mặt Vòng bụng tăng từ 1,04 đến 1,21cm/con/tháng, nước thả bèo Nhật Bản.

trung bình 1,12cm/con/tháng.

Cá sấu được đánh dấu từng cá thể bằng cách cắt Tỷ lệ sống là 94,11%. Hệ số chuyển đổi thức vây đôi ở phần đuôi.

ăn là:

141

142

https://thuviensach.vn

b) Chăn nuôi

Thường xuyên kiểm tra thức ăn thừa để xác định lượng thức ăn thực sự. Sau 2 tuần lễ thay toàn bộ nước trong bể. Dùng nước giếng khoan đã được lọc để khử trùng, vệ sinh bể.

c) Vị trí nuôi

1. Nhà xây có 2 cửa ra vào, cách ly cá sấu khi dọn vệ sinh; Chuồng nuôi tại Trung tâm nghiên cứu gia cầm 2. Bệ xi măng (khi chống rét thì phủ rơm rạ, trên mắc bóng Thuỵ Phương (Hà Nội) được bố trí như sau: đèn điện 200W);

- Nuôi trong nhà có sân chơi, diện tích 40,81m2

3. Bể nước nông để duy trì độ ẩm trong nhà: 65-75%; gồm:

4. Sàn xi măng để cá sấu phơi nắng; 5. Bể nước để cá sấu bơi lội;

+ Sân chơi đất tự nhiên rộng 8,36m2, có cây tạo 6. Nơi trồng cỏ và cây bóng mát;

bóng mát, bể nước ngoài trời rộng 10,6m2, chứa 7. Tường xây có lưới cao để bảo vệ.

3,5m3 nước.

+ Sân chơi xi măng rộng 5,25m2.

Nuôi cá sấu trong nhà và ngoài tự nhiên

- Nuôi trong nhà có mái che, diện tích 16,6m2; bể

d) Kết quả

tạo độ ẩm diện tích 6,36m2, chứa 1,2m3 nước; sân Nuôi cá sấu Cuba sau 20 tháng (tháng 8-1997 –

khô trú đông rộng 10,2m2.

3-1999), chiều dài tăng từ 2,6cm đến 3,26cm/con/tháng,

- Nuôi ngoài ao tự nhiên, diện tích 49,56m2

trung bình là 2,87cm/con/tháng.

gồm: hầm trú đông diện tích 2,56m2; sân chơi đất Trọng lượng tăng 357g-533g/con/tháng; trung bình tự nhiên có cây tạo bóng mát diện tích 20m2; ao 450g/con/tháng.

nước tự nhiên diện tích 27m2, độ sâu 1,2-1,5m, mặt Vòng bụng tăng từ 1,04 đến 1,21cm/con/tháng, nước thả bèo Nhật Bản.

trung bình 1,12cm/con/tháng.

Cá sấu được đánh dấu từng cá thể bằng cách cắt Tỷ lệ sống là 94,11%. Hệ số chuyển đổi thức vây đôi ở phần đuôi.

ăn là:

141

142

https://thuviensach.vn

4.270kg thức ăn đã sử dụng Cá sấu ở giai đoạn nhỏ từ 12 tháng (dài 3,19cm,

= 4,7

nặng 357g, vòng bụng 1,21cm) đến 24 tháng tuổi 911kg cá sấu tăng trọng

(dài 3,26cm, nặng 460g, vòng bụng 1,12cm) tăng Từ tháng 4-11 có nhiệt độ trên 21oC, cá sấu chiều dài nhanh hơn cá 36 tháng tuổi (dài 2,15cm, sử dụng thức ăn tốt. Mức ăn 8,92-18,04% trọng nặng 533g, vòng bụng 1,04cm). Nhưng cá sấu lớn lượng cơ thể/tuần. Mức tăng trọng bình quân đạt ở độ tuổi 36 tháng lại tăng trọng nhanh hơn cá 830,38g/con/tháng.

sấu 12 tháng và 24 tháng tuổi.

Tháng 1-3 và tháng 12 nhiệt độ dưới 21oC, cá ăn e) Mức độ cảm nhiễm bệnh

giảm, mức ăn đạt 3,36-9,2% trọng lượng cơ thể/tuần.

Giai đoạn mùa đông ở miền Bắc (tháng 9-1997 –

Mức tăng trọng bình quân đạt 41,87g/con/tháng.

2-1998), tỷ lệ mắc bệnh của cá sấu cao (tháng 1-1998

Độ ẩm của các tháng trong năm biến đổi từ

chiếm 7,21%), những tháng tiếp theo cá quen dần 71,7% đến 82,6% không ảnh hưởng đến khả năng nên khả năng nhiễm bệnh thấp.

sử dụng thức ăn và tăng trọng của cá.

f) Mức tăng trưởng của cá sấu ở hai chuồng nuôi Ảnh hưởng của nhiệt độ, độ ẩm đến việc dùng khác nhau tại miền Bắc

thức ăn tăng trọng của cá sấu:

- Cá sấu nuôi ở ao tự nhiên có chiều dài và trọng Tháng

1

2

3

4

5

6

7

8

9 10 11 12

lượng trung bình tăng đạt 3,12cm/con/tháng và Nhiệt độ không khí trung

609,25g/con/tháng. Cỡ lớn hơn nuôi nhốt trong 19,8 21 21,8 25,6 23,8 29,5 29,8 29,1 28,6 25 21,6 19,2

bình oC

nhà có sân chơi có chiều dài và trọng lượng tăng Nhiệt độ nước trung bình oC 18,9 19,5 20,75 23,6 27,0 27,3 27,5 26,7 25,9 24 21,4 19,3

2,75cm/con/tháng và 551g/con/tháng.

- Cá sấu nuôi ở ao tự nhiên có chiều dài trung bình Độ ẩm trung bình (%)

78 81,5 71,7 81,3 79,9 80 77,5 82,1 82,6 79,1 82 79,2

tăng 27,82cm/con/năm, cân nặng tăng 5,33kg/con/năm.

Số kg thức ăn sử dụng/tháng 49,5 99 54 127 235 286 392 298 542 503 342 127,4

Khi nuôi ở trong nhà, chiều dài tăng 26,93cm/con/năm, Tỷ lệ % thức ăn/tuần

4,64 9,2 4,5 9,82 15,4 15,6 18,04 9,16 16,4 14,3 8,92 3,36

cân nặng tăng 5,53kg/con/năm.

Mức tăng trọng cả đàn/

Điều này chứng tỏ nuôi cá sấu ở miền Bắc 16 18 1,4 22 57 75 87 125 124 67,24 90,7 19,27

tháng (kg)

không nhất thiết phải đầu tư chuồng trại, mà có Mức tăng trọng bình quân

thể nuôi ở ao tự nhiên nhưng phải bố trí hầm trú 166 187,5 14,5 229,1 593 781,2 906,2 1302 1291 697 944 200

một con/tháng (g)

đông cho cá.

143

144

https://thuviensach.vn

4.270kg thức ăn đã sử dụng Cá sấu ở giai đoạn nhỏ từ 12 tháng (dài 3,19cm,

= 4,7

nặng 357g, vòng bụng 1,21cm) đến 24 tháng tuổi 911kg cá sấu tăng trọng

(dài 3,26cm, nặng 460g, vòng bụng 1,12cm) tăng Từ tháng 4-11 có nhiệt độ trên 21oC, cá sấu chiều dài nhanh hơn cá 36 tháng tuổi (dài 2,15cm, sử dụng thức ăn tốt. Mức ăn 8,92-18,04% trọng nặng 533g, vòng bụng 1,04cm). Nhưng cá sấu lớn lượng cơ thể/tuần. Mức tăng trọng bình quân đạt ở độ tuổi 36 tháng lại tăng trọng nhanh hơn cá 830,38g/con/tháng.

sấu 12 tháng và 24 tháng tuổi.

Tháng 1-3 và tháng 12 nhiệt độ dưới 21oC, cá ăn e) Mức độ cảm nhiễm bệnh

giảm, mức ăn đạt 3,36-9,2% trọng lượng cơ thể/tuần.

Giai đoạn mùa đông ở miền Bắc (tháng 9-1997 –

Mức tăng trọng bình quân đạt 41,87g/con/tháng.

2-1998), tỷ lệ mắc bệnh của cá sấu cao (tháng 1-1998

Độ ẩm của các tháng trong năm biến đổi từ

chiếm 7,21%), những tháng tiếp theo cá quen dần 71,7% đến 82,6% không ảnh hưởng đến khả năng nên khả năng nhiễm bệnh thấp.

sử dụng thức ăn và tăng trọng của cá.

f) Mức tăng trưởng của cá sấu ở hai chuồng nuôi Ảnh hưởng của nhiệt độ, độ ẩm đến việc dùng khác nhau tại miền Bắc

thức ăn tăng trọng của cá sấu:

- Cá sấu nuôi ở ao tự nhiên có chiều dài và trọng Tháng

1

2

3

4

5

6

7

8

9 10 11 12

lượng trung bình tăng đạt 3,12cm/con/tháng và Nhiệt độ không khí trung

609,25g/con/tháng. Cỡ lớn hơn nuôi nhốt trong 19,8 21 21,8 25,6 23,8 29,5 29,8 29,1 28,6 25 21,6 19,2

bình oC

nhà có sân chơi có chiều dài và trọng lượng tăng Nhiệt độ nước trung bình oC 18,9 19,5 20,75 23,6 27,0 27,3 27,5 26,7 25,9 24 21,4 19,3

2,75cm/con/tháng và 551g/con/tháng.

- Cá sấu nuôi ở ao tự nhiên có chiều dài trung bình Độ ẩm trung bình (%)

78 81,5 71,7 81,3 79,9 80 77,5 82,1 82,6 79,1 82 79,2

tăng 27,82cm/con/năm, cân nặng tăng 5,33kg/con/năm.

Số kg thức ăn sử dụng/tháng 49,5 99 54 127 235 286 392 298 542 503 342 127,4

Khi nuôi ở trong nhà, chiều dài tăng 26,93cm/con/năm, Tỷ lệ % thức ăn/tuần

4,64 9,2 4,5 9,82 15,4 15,6 18,04 9,16 16,4 14,3 8,92 3,36

cân nặng tăng 5,53kg/con/năm.

Mức tăng trọng cả đàn/

Điều này chứng tỏ nuôi cá sấu ở miền Bắc 16 18 1,4 22 57 75 87 125 124 67,24 90,7 19,27

tháng (kg)

không nhất thiết phải đầu tư chuồng trại, mà có Mức tăng trọng bình quân

thể nuôi ở ao tự nhiên nhưng phải bố trí hầm trú 166 187,5 14,5 229,1 593 781,2 906,2 1302 1291 697 944 200

một con/tháng (g)

đông cho cá.

143

144

https://thuviensach.vn

Thức ăn cho cá sấu với tỷ lệ 50% thịt cá nước ngọt Ao đất sâu cần dùng các khúc gỗ, tảng đá hay tấm và 50% gà loại, ngan loại sau 12 tháng nuôi thấy xi măng nhẵn xếp vào bờ hoặc kè ao để cá lên bờ

cá sấu lớn hơn khi cho ăn thức ăn 100% thịt cá.

được dễ dàng. Ao có dòng nước chảy ra vào và giữ

Cho cá ăn 1 ngày 1 lần không sai khác so với 3

được mức nước ổn định là tốt nhất.

ngày 1 lần (tăng về trọng lượng và chiều dài như

Bể xi măng chìm, không sâu quá 75cm. Trong nhau).

một chuồng, các bể xây có độ cao thấp khác nhau g) Bệnh của cá sấu

thì cá sấu có xu hướng tập trung ở phía dưới.

Chuồng nuôi có kích thước 30  30m, có hệ thống Trong quá trình nuôi đã gặp và điều trị được bệnh hai bể song song. Thành bể có bờ thoải dốc. Độ sâu viêm phổi có mủ đạt 98,96%, bệnh ỉa chảy phân trung bình ở giữa bể là 60cm. Khi cần cọ rửa vệ

trắng đạt 100%, bệnh chấn thương đạt 40%.

sinh chỉ cần tháo cạn nước ở 1 bể, tất cả cá sấu sẽ

2. Kỹ thuật nuôi c á sấu nó i c hung sang bể bên cạnh. Nhờ thế công việc dọn dẹp nước sẽ không làm ảnh hưởng đến cá sấu đang nuôi.

a) Xây dựng chuồng nuôi

Các chuồng nuôi cần có khu vực rộng láng xi Chuồng nuôi thường là khu vực ngoài trời được măng để cá nằm phơi nắng. Nên trồng các cây có quây lại (còn gọi là chuồng quây), có hệ thống rào lá xanh quanh năm, cây thân gỗ có tán thấp và chắc chắn, có bể chứa nước (bể đất hoặc bể xi rộng để tạo được nhiều bóng râm.

măng), có khu vực cho ăn và nhiều cây trồng có bóng mát.

b) Mật độ nuôi

Địa điểm nuôi cần có nhiều ánh sáng mặt trời, Cá sấu 1-3 tuổi nuôi với mật độ 0,6-1 con/m2 ở

kín gió, trồng cây chắn gió. Có thể dùng lưới kim điều kiện bình thường; nuôi với mật độ 3 con/m2 với loại, các tấm tôn để rào quây chuồng hoặc xây điều kiện cho ăn tốt, giữ được vệ sinh chuồng trại.

tường bao bằng gạch papanh. Rào sâu ngập trong đất ít nhất 50cm để tránh cá sấu dũi đất tẩu c) Cho ăn và chăm sóc

thoát. Tường rào xây cao khoảng 1,4m.

Cần cho cá sấu ăn đủ và thức ăn phù hợp. Cá Trong chuồng nuôi nhất thiết phải có nước cho sấu hầu như không có khả năng đồng hóa đạm có cá sấu đầm mình. Vì vậy phải có ao hoặc bể xây.

nguồn gốc từ thực vật nên thường cho cá ăn thức 145

146

https://thuviensach.vn

Thức ăn cho cá sấu với tỷ lệ 50% thịt cá nước ngọt Ao đất sâu cần dùng các khúc gỗ, tảng đá hay tấm và 50% gà loại, ngan loại sau 12 tháng nuôi thấy xi măng nhẵn xếp vào bờ hoặc kè ao để cá lên bờ

cá sấu lớn hơn khi cho ăn thức ăn 100% thịt cá.

được dễ dàng. Ao có dòng nước chảy ra vào và giữ

Cho cá ăn 1 ngày 1 lần không sai khác so với 3

được mức nước ổn định là tốt nhất.

ngày 1 lần (tăng về trọng lượng và chiều dài như

Bể xi măng chìm, không sâu quá 75cm. Trong nhau).

một chuồng, các bể xây có độ cao thấp khác nhau g) Bệnh của cá sấu

thì cá sấu có xu hướng tập trung ở phía dưới.

Chuồng nuôi có kích thước 30  30m, có hệ thống Trong quá trình nuôi đã gặp và điều trị được bệnh hai bể song song. Thành bể có bờ thoải dốc. Độ sâu viêm phổi có mủ đạt 98,96%, bệnh ỉa chảy phân trung bình ở giữa bể là 60cm. Khi cần cọ rửa vệ

trắng đạt 100%, bệnh chấn thương đạt 40%.

sinh chỉ cần tháo cạn nước ở 1 bể, tất cả cá sấu sẽ

2. Kỹ thuật nuôi c á sấu nó i c hung sang bể bên cạnh. Nhờ thế công việc dọn dẹp nước sẽ không làm ảnh hưởng đến cá sấu đang nuôi.

a) Xây dựng chuồng nuôi

Các chuồng nuôi cần có khu vực rộng láng xi Chuồng nuôi thường là khu vực ngoài trời được măng để cá nằm phơi nắng. Nên trồng các cây có quây lại (còn gọi là chuồng quây), có hệ thống rào lá xanh quanh năm, cây thân gỗ có tán thấp và chắc chắn, có bể chứa nước (bể đất hoặc bể xi rộng để tạo được nhiều bóng râm.

măng), có khu vực cho ăn và nhiều cây trồng có bóng mát.

b) Mật độ nuôi

Địa điểm nuôi cần có nhiều ánh sáng mặt trời, Cá sấu 1-3 tuổi nuôi với mật độ 0,6-1 con/m2 ở

kín gió, trồng cây chắn gió. Có thể dùng lưới kim điều kiện bình thường; nuôi với mật độ 3 con/m2 với loại, các tấm tôn để rào quây chuồng hoặc xây điều kiện cho ăn tốt, giữ được vệ sinh chuồng trại.

tường bao bằng gạch papanh. Rào sâu ngập trong đất ít nhất 50cm để tránh cá sấu dũi đất tẩu c) Cho ăn và chăm sóc

thoát. Tường rào xây cao khoảng 1,4m.

Cần cho cá sấu ăn đủ và thức ăn phù hợp. Cá Trong chuồng nuôi nhất thiết phải có nước cho sấu hầu như không có khả năng đồng hóa đạm có cá sấu đầm mình. Vì vậy phải có ao hoặc bể xây.

nguồn gốc từ thực vật nên thường cho cá ăn thức 145

146

https://thuviensach.vn

ăn như lòng lợn, lòng bò, lòng gà, vịt, cá đồng, cá Hiện nay, thị trường thế giới cần mỗi năm 2 triệu biển, chuột.

tấn da cá sấu cỡ 3-4 tuổi. Thịt cá sấu có hàm lượng Cần dựa vào lượng thức ăn còn lại của chiều đạm 21-22%, mỡ 1-1,5%, tro 1,3%, là món ăn đặc ngày hôm trước để điều chỉnh thức ăn cho vừa sản trong nước.

đủ. Theo dõi nhiều lần cho ăn sẽ tìm được nguyên nhân cá không ăn hết thức ăn (do thức ăn không CÁ CÓC TAM ĐẢO

phù hợp, do thời tiết hay do chuồng trại bị xáo ( Paramesotriton deloustali

trộn làm cho cá sấu hoảng sợ).

(Brurret, 1934))

Phải cho cá sấu ăn thức ăn tươi, cắt thành các mảnh nhỏ để cá dễ nuốt, không để ruồi nhặng bâu Tên gọi khác: sa giông bụng hoa, tắc kè nước...

vào thức ăn. Hai ngày cho ăn 1 lần. Đặt thức ăn Cá cóc Tam Đảo thuộc họ cá cóc Salamandridae; lên các tấm ván hay các miếng tôn để dễ quét dọn, bộ ếch nhái có đuôi Caudata.

di chuyển. Máng cho ăn nên dài và sâu không quá Cơ thể cá cóc Tam Đảo giống như thằn lằn có 10cm, láng xi măng nhẵn và dốc thoải, thông với đuôi dẹp, da không có vảy, có mụn xù xì làm thành mương tiêu. Khi quét dọn máng ăn có thể dùng dãy dọc sống lưng kéo dài tới đuôi. Các mụn này vòi nước để xối rửa và dùng chổi cán dài để quét tiết ra chất nhầy. Lưng có màu xám đen, bụng màu dọn. Phía trên các máng ăn khoảng 8cm nên căng đỏ có những đường xám nối với nhau tạo thành lưới để không cho chim sà xuống ăn và tranh thức hình mang vân nhỏ, là loài ếch nhái duy nhất có ăn của cá sấu.

đuôi ở tuổi trưởng thành, chiều dài cá cóc khoảng Chú ý: Nên có chuồng cách ly để nuôi riêng 14,4-20,6cm.

những con cá sấu yếu. Ở chuồng này nên dùng nguồn nước riêng, máng ăn luôn sạch và có chế độ

chăm sóc đặc biệt.

Nuôi cá sấu nước lợ bằng thức ăn cá tạp: cá cỡ

dài trung bình 1,06m, nặng 4kg, sau 4 năm đạt cỡ

dài 2m, nặng 37kg. Nếu cho ăn bằng thịt bò xô sẽ

lớn nhanh hơn. Cá đực lớn nhanh hơn cá cái.

Cá cóc Tam Đảo

147

148

https://thuviensach.vn

ăn như lòng lợn, lòng bò, lòng gà, vịt, cá đồng, cá Hiện nay, thị trường thế giới cần mỗi năm 2 triệu biển, chuột.

tấn da cá sấu cỡ 3-4 tuổi. Thịt cá sấu có hàm lượng Cần dựa vào lượng thức ăn còn lại của chiều đạm 21-22%, mỡ 1-1,5%, tro 1,3%, là món ăn đặc ngày hôm trước để điều chỉnh thức ăn cho vừa sản trong nước.

đủ. Theo dõi nhiều lần cho ăn sẽ tìm được nguyên nhân cá không ăn hết thức ăn (do thức ăn không CÁ CÓC TAM ĐẢO

phù hợp, do thời tiết hay do chuồng trại bị xáo ( Paramesotriton deloustali

trộn làm cho cá sấu hoảng sợ).

(Brurret, 1934))

Phải cho cá sấu ăn thức ăn tươi, cắt thành các mảnh nhỏ để cá dễ nuốt, không để ruồi nhặng bâu Tên gọi khác: sa giông bụng hoa, tắc kè nước...

vào thức ăn. Hai ngày cho ăn 1 lần. Đặt thức ăn Cá cóc Tam Đảo thuộc họ cá cóc Salamandridae; lên các tấm ván hay các miếng tôn để dễ quét dọn, bộ ếch nhái có đuôi Caudata.

di chuyển. Máng cho ăn nên dài và sâu không quá Cơ thể cá cóc Tam Đảo giống như thằn lằn có 10cm, láng xi măng nhẵn và dốc thoải, thông với đuôi dẹp, da không có vảy, có mụn xù xì làm thành mương tiêu. Khi quét dọn máng ăn có thể dùng dãy dọc sống lưng kéo dài tới đuôi. Các mụn này vòi nước để xối rửa và dùng chổi cán dài để quét tiết ra chất nhầy. Lưng có màu xám đen, bụng màu dọn. Phía trên các máng ăn khoảng 8cm nên căng đỏ có những đường xám nối với nhau tạo thành lưới để không cho chim sà xuống ăn và tranh thức hình mang vân nhỏ, là loài ếch nhái duy nhất có ăn của cá sấu.

đuôi ở tuổi trưởng thành, chiều dài cá cóc khoảng Chú ý: Nên có chuồng cách ly để nuôi riêng 14,4-20,6cm.

những con cá sấu yếu. Ở chuồng này nên dùng nguồn nước riêng, máng ăn luôn sạch và có chế độ

chăm sóc đặc biệt.

Nuôi cá sấu nước lợ bằng thức ăn cá tạp: cá cỡ

dài trung bình 1,06m, nặng 4kg, sau 4 năm đạt cỡ

dài 2m, nặng 37kg. Nếu cho ăn bằng thịt bò xô sẽ

lớn nhanh hơn. Cá đực lớn nhanh hơn cá cái.

Cá cóc Tam Đảo

147

148

https://thuviensach.vn

Cá cóc Tam Đảo (từ đây gọi tắt là cá cóc) có nhiều

- Khi nuôi, cá bố mẹ trong thời gian sinh sản trên vùng núi Tam Đảo, ở độ cao 200-1.000m, khu thường không ăn hay ăn rất ít.

thác Bạc và suối Tây Thiên (ở khu đền Thượng, hồ

- Ở giai đoạn nòng nọc, chúng ăn tảo đơn bào suối Đôn) và các suối bến tắm thuộc xã Bạch Trữ, và động vật phù du.

huyện Lập Thạch, sau đền Thượng (Vĩnh Phúc),

- Ở 2-3 tháng tuổi, ngoài ăn giun đỏ, cá cóc còn ngoài ra còn có ở Thái Nguyên, Ninh Lai (Tuyên ăn cung quăng (ấu trùng muỗi), nhện nước và côn Quang), Bằng Phúc (Chợ Đồn - Bắc Kạn), Sín Mần trùng trong nước khác.

(Hà Giang), Văn Bàn (Lào Cai).

Cá cóc là loài đặc hữu chỉ có ở Việt Nam, có giá 2. Sinh sản

trị thẩm mỹ và khoa học, là động vật quý hiếm.

Cá cóc sinh sản vào thời gian từ tháng 1 đến Sách Đỏ Việt Nam xếp cá cóc ở mức đang nguy tháng 4 và có thể muộn hơn. Vào mùa sinh sản, cấp (E). Theo nhân dân cho biết, cá cóc còn là vị

con đực xuất hiện 1 dải màu xanh sáng bạc chạy thuốc chữa bệnh hen, ho và hắc lào, kém ăn, còi dọc hai bên mặt đuôi. Sự sinh đẻ diễn ra cả ban xương, dùng để ngâm rượu bổ...

ngày và ban đêm. Khi giao phối, con đực cuốn đuôi I. ĐẶC TÍNH SINH HỌC

vào con cái, áp lỗ sinh dục vào lỗ huyệt con cái và phóng các túi chứa tinh vào xoang huyệt con cái.

Cá cóc ở các khe suối, ưa dòng nước chảy chậm, Sự thụ tinh diễn ra ở bên trong cơ thể con cái thường nằm dưới khe đá. Mùa xuân, cá cóc hay bò (sự thụ tinh trong), cá cóc đẻ trong 2-3 ngày.

lên bờ nơi ẩm ướt. Bình thường cá cóc đi lẻ, đến Con cái có thể đẻ trứng bằng cách dùng chân mùa sinh đẻ chúng thường cặp đôi, thích sống ở

bám lấy giá thể (thường là cọng lá hay cọng rong), chỗ vực nước sâu và trong.

đẻ trứng thành chùm vào đó. Trứng cá cóc tương Cá cóc hoạt động kiếm ăn vào ban ngày.

tự như trứng cóc, mỗi lần đẻ 2-36 trứng. Tỷ lệ nở

1. Dinh d ưỡ ng

của trứng và sự phát triển của nòng nọc phụ thuộc Cá cóc là loài ăn phức tạp.

vào nhiệt độ, thích hợp ở 17 - 27oC.

- Trong tự nhiên, cá cóc ăn sâu bọ, giun, nòng Con đực thường nhỏ hơn con cái và có đuôi màu nọc, ếch nhái con, cá con, rong rêu, bùn...

đỏ. Con cái có đuôi vân trắng.

149

150

https://thuviensach.vn

Cá cóc Tam Đảo (từ đây gọi tắt là cá cóc) có nhiều

- Khi nuôi, cá bố mẹ trong thời gian sinh sản trên vùng núi Tam Đảo, ở độ cao 200-1.000m, khu thường không ăn hay ăn rất ít.

thác Bạc và suối Tây Thiên (ở khu đền Thượng, hồ

- Ở giai đoạn nòng nọc, chúng ăn tảo đơn bào suối Đôn) và các suối bến tắm thuộc xã Bạch Trữ, và động vật phù du.

huyện Lập Thạch, sau đền Thượng (Vĩnh Phúc),

- Ở 2-3 tháng tuổi, ngoài ăn giun đỏ, cá cóc còn ngoài ra còn có ở Thái Nguyên, Ninh Lai (Tuyên ăn cung quăng (ấu trùng muỗi), nhện nước và côn Quang), Bằng Phúc (Chợ Đồn - Bắc Kạn), Sín Mần trùng trong nước khác.

(Hà Giang), Văn Bàn (Lào Cai).

Cá cóc là loài đặc hữu chỉ có ở Việt Nam, có giá 2. Sinh sản

trị thẩm mỹ và khoa học, là động vật quý hiếm.

Cá cóc sinh sản vào thời gian từ tháng 1 đến Sách Đỏ Việt Nam xếp cá cóc ở mức đang nguy tháng 4 và có thể muộn hơn. Vào mùa sinh sản, cấp (E). Theo nhân dân cho biết, cá cóc còn là vị

con đực xuất hiện 1 dải màu xanh sáng bạc chạy thuốc chữa bệnh hen, ho và hắc lào, kém ăn, còi dọc hai bên mặt đuôi. Sự sinh đẻ diễn ra cả ban xương, dùng để ngâm rượu bổ...

ngày và ban đêm. Khi giao phối, con đực cuốn đuôi I. ĐẶC TÍNH SINH HỌC

vào con cái, áp lỗ sinh dục vào lỗ huyệt con cái và phóng các túi chứa tinh vào xoang huyệt con cái.

Cá cóc ở các khe suối, ưa dòng nước chảy chậm, Sự thụ tinh diễn ra ở bên trong cơ thể con cái thường nằm dưới khe đá. Mùa xuân, cá cóc hay bò (sự thụ tinh trong), cá cóc đẻ trong 2-3 ngày.

lên bờ nơi ẩm ướt. Bình thường cá cóc đi lẻ, đến Con cái có thể đẻ trứng bằng cách dùng chân mùa sinh đẻ chúng thường cặp đôi, thích sống ở

bám lấy giá thể (thường là cọng lá hay cọng rong), chỗ vực nước sâu và trong.

đẻ trứng thành chùm vào đó. Trứng cá cóc tương Cá cóc hoạt động kiếm ăn vào ban ngày.

tự như trứng cóc, mỗi lần đẻ 2-36 trứng. Tỷ lệ nở

1. Dinh d ưỡ ng

của trứng và sự phát triển của nòng nọc phụ thuộc Cá cóc là loài ăn phức tạp.

vào nhiệt độ, thích hợp ở 17 - 27oC.

- Trong tự nhiên, cá cóc ăn sâu bọ, giun, nòng Con đực thường nhỏ hơn con cái và có đuôi màu nọc, ếch nhái con, cá con, rong rêu, bùn...

đỏ. Con cái có đuôi vân trắng.

149

150

https://thuviensach.vn

II. THÍ NGHIỆM CHO CÁ CÓC SINH SẢN

thoảng bơi từng quãng ngắn. Nhiều con chết ở giai đoạn này.

Ở nước ta đã tiến hành thí nghiệm cho cá cóc Nòng nọc có màu đen, có màng ngoài ở hai bên sinh sản và thành công.

mang tai, bụng sáng và sau khoảng 2 tháng ngả

Nuôi cá cóc ở bể kính. Dùng nước máy để 2-3

màu vàng với những họa tiết đen ở bụng con ngày cho bay hết khí clo. Đáy bể dùng gạch và đá, trưởng thành. Mang ngoài tiêu dần và biến mất ở

tạo hang hốc, ở 1 góc bể có rải đá cuội. Trong bể

tháng thứ 4 - 5. Ở giai đoạn này, cá cóc bò lên cạn.

trồng tóc tiên và rong đuôi chó. Nước dùng hàng Sau hơn 1 tháng đo được nòng nọc dài 20,87mm; ngày lọc và sục ôxy bằng máy lọc YULE 88B và 2 tháng dài 34,25mm; 3 tháng dài 40,22mm; DDLL 80-B.

4 tháng dài 56,25mm; 5 tháng dài 61mm; 6 tháng

- Đẻ trứng: Cá cóc thụ tinh trong không hoàn dài 70mm.

toàn. Từ tháng 1 đến tháng 4 con đực phóng tinh Qua 4-4,5 tháng sau khi nở, mang ngoài tiêu thành những túi tinh dịch trong suốt; con cái đẻ

dần và biến mất, lúc này cá cóc thích bò lên cạn, trứng, trứng bám vào giá thể có sẵn trong bể như

lên giá thể nổi trên mặt nước. Nếu không đáp ứng rong đuôi chó, tóc tiên, đầu lọc của máy lọc nước.

được nhu cầu này cá cóc sẽ chết, nhưng nhiều khi Khi con cái dùng chân ôm chặt lấy giá thể, có khi nó bò rất hung hăng và tẩu thoát.

5 cọng rong đuôi chó được túm dính vào nhau bởi Có thể cắt nhỏ giun đỏ (trùng chỉ) cho nòng nọc ăn.

36 quả trứng thành một chùm lớn.

Cá cóc con rất nhạy cảm với điều kiện môi trường.

- Động tác đẻ ở con cái: Chân trước vơ cành rong Nhiệt độ thích hợp nhất trong khoảng 17-27oC, ở

lại sát nhau, lưng cong lên, phần thân sau vặn qua 29,5oC cá cóc con bị chết nhiều.

vặn lại để đẻ trứng. Đường kính trứng 3-4mm.

Trong điều kiện nuôi, phải thường xuyên thay Trứng nở sau 12 ngày, một số nở sau 24 giờ. Tỷ lệ

nước, dọn vệ sinh đáy, chạy máy sục và lọc nước.

nở của trứng (ở nhiệt độ 18-22oC) đạt 65%.

Để bảo vệ và phát triển nguồn lợi cá cóc Tam

- Sự phát triển của nòng nọc: Mới rời khỏi Đảo, nên nuôi chúng tự nhiên ở khu bảo tồn Tam trứng, nòng nọc có kích thước 10-12mm với thể

Đảo để con vật vẫn sống trong điều kiện tự nhiên vàng ở phần bụng. Khoảng 2-3 ngày sau, chúng của chúng, như vậy khả năng sống sẽ cao, ít bị

có màu sẫm dần, phần lớn nằm bất động, thỉnh nhiễm bệnh.

151

152

https://thuviensach.vn

II. THÍ NGHIỆM CHO CÁ CÓC SINH SẢN

thoảng bơi từng quãng ngắn. Nhiều con chết ở giai đoạn này.

Ở nước ta đã tiến hành thí nghiệm cho cá cóc Nòng nọc có màu đen, có màng ngoài ở hai bên sinh sản và thành công.

mang tai, bụng sáng và sau khoảng 2 tháng ngả

Nuôi cá cóc ở bể kính. Dùng nước máy để 2-3

màu vàng với những họa tiết đen ở bụng con ngày cho bay hết khí clo. Đáy bể dùng gạch và đá, trưởng thành. Mang ngoài tiêu dần và biến mất ở

tạo hang hốc, ở 1 góc bể có rải đá cuội. Trong bể

tháng thứ 4 - 5. Ở giai đoạn này, cá cóc bò lên cạn.

trồng tóc tiên và rong đuôi chó. Nước dùng hàng Sau hơn 1 tháng đo được nòng nọc dài 20,87mm; ngày lọc và sục ôxy bằng máy lọc YULE 88B và 2 tháng dài 34,25mm; 3 tháng dài 40,22mm; DDLL 80-B.

4 tháng dài 56,25mm; 5 tháng dài 61mm; 6 tháng

- Đẻ trứng: Cá cóc thụ tinh trong không hoàn dài 70mm.

toàn. Từ tháng 1 đến tháng 4 con đực phóng tinh Qua 4-4,5 tháng sau khi nở, mang ngoài tiêu thành những túi tinh dịch trong suốt; con cái đẻ

dần và biến mất, lúc này cá cóc thích bò lên cạn, trứng, trứng bám vào giá thể có sẵn trong bể như

lên giá thể nổi trên mặt nước. Nếu không đáp ứng rong đuôi chó, tóc tiên, đầu lọc của máy lọc nước.

được nhu cầu này cá cóc sẽ chết, nhưng nhiều khi Khi con cái dùng chân ôm chặt lấy giá thể, có khi nó bò rất hung hăng và tẩu thoát.

5 cọng rong đuôi chó được túm dính vào nhau bởi Có thể cắt nhỏ giun đỏ (trùng chỉ) cho nòng nọc ăn.

36 quả trứng thành một chùm lớn.

Cá cóc con rất nhạy cảm với điều kiện môi trường.

- Động tác đẻ ở con cái: Chân trước vơ cành rong Nhiệt độ thích hợp nhất trong khoảng 17-27oC, ở

lại sát nhau, lưng cong lên, phần thân sau vặn qua 29,5oC cá cóc con bị chết nhiều.

vặn lại để đẻ trứng. Đường kính trứng 3-4mm.

Trong điều kiện nuôi, phải thường xuyên thay Trứng nở sau 12 ngày, một số nở sau 24 giờ. Tỷ lệ

nước, dọn vệ sinh đáy, chạy máy sục và lọc nước.

nở của trứng (ở nhiệt độ 18-22oC) đạt 65%.

Để bảo vệ và phát triển nguồn lợi cá cóc Tam

- Sự phát triển của nòng nọc: Mới rời khỏi Đảo, nên nuôi chúng tự nhiên ở khu bảo tồn Tam trứng, nòng nọc có kích thước 10-12mm với thể

Đảo để con vật vẫn sống trong điều kiện tự nhiên vàng ở phần bụng. Khoảng 2-3 ngày sau, chúng của chúng, như vậy khả năng sống sẽ cao, ít bị

có màu sẫm dần, phần lớn nằm bất động, thỉnh nhiễm bệnh.

151

152

https://thuviensach.vn

Có thể chủ động vớt trứng và nòng nọc của chúng đem nuôi dưỡng riêng ở điều kiện an toàn và đầy đủ hơn để nâng cao tỷ lệ sống.

Hiện nay, trong tự nhiên cá cóc vẫn còn, nhưng nếu không có biện pháp bảo vệ, ngăn chặn phá TÀI LIỆU THAM KHẢO

rừng làm thu hẹp môi trường sống của chúng và ngăn chặn việc săn bắt, mua bán thì không bao 1. Phạm Báu và cộng tác viên: “Kết quả điều tra lâu nữa cá cóc Tam Đảo sẽ không còn tồn tại.

sinh học và cho cá lăng chấm sinh sản”, Tuyển tập báo cáo khoa học tại Hội thảo toàn quốc về nuôi trồng thuỷ sản, Bắc Ninh, 2000.

2. A.G. Coche, J.F. Muir: Management for freshwater fish culture, 1998.

3. Hồ Thu Cúc, Nguyễn Văn Sáng: “Sự sinh sản cá cóc Tam Đảo trong điều kiện nuôi”, Tuyển tập công trình nghiên cứu, Viện sinh thái tài nguyên sinh vật Hà Nội, 1995.

4. Huet: Texbook of fish culture - Breeding and Cultivation of fish, 1994.

5. Kỹ thuật nuôi cá ao trong mô hình VAC ở đất bị ảnh hưởng phèn nhẹ, Tài liệu khuyến ngư, 2000.

6. Trần Vĩnh Lạc và cộng tác viên: Kỹ thuật nuôi thủy đặc sản nước ngọt ở phía Nam Trung Quốc, Nxb. Nam Phương Nhật báo, Trung Quốc, 2002.

7. Phan Nguyễn Diệp Lan: Sổ tay nuôi cá nước ngọt quy mô nhỏ, Nxb. Khoa học kỹ thuật, Hà Nội, 2002.

153

154

https://thuviensach.vn

Có thể chủ động vớt trứng và nòng nọc của chúng đem nuôi dưỡng riêng ở điều kiện an toàn và đầy đủ hơn để nâng cao tỷ lệ sống.

Hiện nay, trong tự nhiên cá cóc vẫn còn, nhưng nếu không có biện pháp bảo vệ, ngăn chặn phá TÀI LIỆU THAM KHẢO

rừng làm thu hẹp môi trường sống của chúng và ngăn chặn việc săn bắt, mua bán thì không bao 1. Phạm Báu và cộng tác viên: “Kết quả điều tra lâu nữa cá cóc Tam Đảo sẽ không còn tồn tại.

sinh học và cho cá lăng chấm sinh sản”, Tuyển tập báo cáo khoa học tại Hội thảo toàn quốc về nuôi trồng thuỷ sản, Bắc Ninh, 2000.

2. A.G. Coche, J.F. Muir: Management for freshwater fish culture, 1998.

3. Hồ Thu Cúc, Nguyễn Văn Sáng: “Sự sinh sản cá cóc Tam Đảo trong điều kiện nuôi”, Tuyển tập công trình nghiên cứu, Viện sinh thái tài nguyên sinh vật Hà Nội, 1995.

4. Huet: Texbook of fish culture - Breeding and Cultivation of fish, 1994.

5. Kỹ thuật nuôi cá ao trong mô hình VAC ở đất bị ảnh hưởng phèn nhẹ, Tài liệu khuyến ngư, 2000.

6. Trần Vĩnh Lạc và cộng tác viên: Kỹ thuật nuôi thủy đặc sản nước ngọt ở phía Nam Trung Quốc, Nxb. Nam Phương Nhật báo, Trung Quốc, 2002.

7. Phan Nguyễn Diệp Lan: Sổ tay nuôi cá nước ngọt quy mô nhỏ, Nxb. Khoa học kỹ thuật, Hà Nội, 2002.

153

154

https://thuviensach.vn

8. Ngô Trọng Lư, Thái Bá Hồ, Nguyễn Kim Độ: Nuôi kết hợp thủy sản với nông nghiệp, Nxb.

Nông nghiệp, Hà Nội, 2007.

9. Tạp chí Nghề cá nước ngọt Trung Quốc, 2001, số 2, 3.

10. Bạch Quý Thắng: Kỹ thuật nuôi cá đặc sản nước ngọt, Nxb. Nông nghiệp Trung Quốc, 1999.

11. Trần Công Xuân và cộng tác viên: “Kết quả bước đầu nuôi thích nghi cá sấu Cuba ở Việt Nam”, Tuyển tập công trình nghiên cứu khoa học kỹ

thuật, Viện Chăn nuôi Hà Nội, 2000.

155

156

https://thuviensach.vn

8. Ngô Trọng Lư, Thái Bá Hồ, Nguyễn Kim Độ: Nuôi kết hợp thủy sản với nông nghiệp, Nxb.

Nông nghiệp, Hà Nội, 2007.

9. Tạp chí Nghề cá nước ngọt Trung Quốc, 2001, số 2, 3.

10. Bạch Quý Thắng: Kỹ thuật nuôi cá đặc sản nước ngọt, Nxb. Nông nghiệp Trung Quốc, 1999.

11. Trần Công Xuân và cộng tác viên: “Kết quả bước đầu nuôi thích nghi cá sấu Cuba ở Việt Nam”, Tuyển tập công trình nghiên cứu khoa học kỹ

thuật, Viện Chăn nuôi Hà Nội, 2000.

155

156

https://thuviensach.vn

CÁ ANH VŨ

79

I. Đặc điểm sinh học

80

II. Khai thác cá anh vũ

82

III. Nuôi cá anh vũ

82

MỤC LỤC

CÁ R ẦM XANH

83

CÁ DIẾC

84

Trang

I. Đặc điểm sinh học

85

Lời Nhà xuất bản

5

II. Kỹ thuật nuôi

86

CÁ R Ô PHI LAI (Đỏ , Gift)

7

CÁ HE ĐỎ

91

I. Nuôi cá rô phi đơn tính đực

7

I. Đặc điểm sinh học

91

II. Nuôi cá rô phi lai vằn - xanh 10

II. Kỹ thuật nuôi cá he trong bè

92

III. Nuôi cá rô phi đỏ

15

CÁ MÙI

98

IV. Nuôi cá rô phi vằn dòng Gift

17

I. Đặc điểm sinh học

99

II. Ương cá hương

100

CÁ CHÌNH NƯỚC NGỌT

22

III. Nuôi cá mùi ở vùng đất phèn nặng 100

I. Đặc điểm sinh học

23

II. Kỹ thuật nuôi

30

CÁ NGẦN

103

III. Nuôi cá thương phẩm

39

I. Ðặc điểm sinh học

106

II. Điều kiện môi trường hồ di giống 107

CÁ LĂNG

58

III. Kỹ thuật di giống

109

I. Cá lăng vàng

59

IV. Kỹ thuật đánh bắt

114

II. Cá lăng chấm

61

V. Khai thác và quản lý ngư trường chính 115

CÁ TAI TƯỢNG

69

CÁ VƯỢC ĐEN

117

I. Đặc điểm sinh học

70

I. Ðặc điểm sinh học

118

II. Kỹ thuật nuôi

72

II. Kỹ thuật nuôi cá thịt

120

III. Nuôi cá thương phẩm

75

III. Thị trường tiêu thụ

121

157

158

https://thuviensach.vn

CÁ ANH VŨ

79

I. Đặc điểm sinh học

80

II. Khai thác cá anh vũ

82

III. Nuôi cá anh vũ

82

MỤC LỤC

CÁ R ẦM XANH

83

CÁ DIẾC

84

Trang

I. Đặc điểm sinh học

85

Lời Nhà xuất bản

5

II. Kỹ thuật nuôi

86

CÁ R Ô PHI LAI (Đỏ , Gift)

7

CÁ HE ĐỎ

91

I. Nuôi cá rô phi đơn tính đực

7

I. Đặc điểm sinh học

91

II. Nuôi cá rô phi lai vằn - xanh 10

II. Kỹ thuật nuôi cá he trong bè

92

III. Nuôi cá rô phi đỏ

15

CÁ MÙI

98

IV. Nuôi cá rô phi vằn dòng Gift

17

I. Đặc điểm sinh học

99

II. Ương cá hương

100

CÁ CHÌNH NƯỚC NGỌT

22

III. Nuôi cá mùi ở vùng đất phèn nặng 100

I. Đặc điểm sinh học

23

II. Kỹ thuật nuôi

30

CÁ NGẦN

103

III. Nuôi cá thương phẩm

39

I. Ðặc điểm sinh học

106

II. Điều kiện môi trường hồ di giống 107

CÁ LĂNG

58

III. Kỹ thuật di giống

109

I. Cá lăng vàng

59

IV. Kỹ thuật đánh bắt

114

II. Cá lăng chấm

61

V. Khai thác và quản lý ngư trường chính 115

CÁ TAI TƯỢNG

69

CÁ VƯỢC ĐEN

117

I. Đặc điểm sinh học

70

I. Ðặc điểm sinh học

118

II. Kỹ thuật nuôi

72

II. Kỹ thuật nuôi cá thịt

120

III. Nuôi cá thương phẩm

75

III. Thị trường tiêu thụ

121

157

158

https://thuviensach.vn

CUA ĐỒNG

122

I. Ðặc điểm sinh học

122

II. Kỹ thuật nuôi cua sông (Cà ra - Eriocheir Chịu trách nhiệm xuất bản

sinensis H. Milne-Edwards) ở Trung Quốc 124

Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

BA BA GAI

131

PHẠM CHÍ THÀNH

I. Ðặc điểm sinh học

132

II. Kỹ thuật sản xuất giống và nuôi ba ba thịt 133

Chịu trách nhiệm nội dung

PHÓ GIÁM ĐỐC - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP

CÁ SẤU

137

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

I. Các loài cá sấu được nuôi ở nước ta hiện nay 137

TS. ĐỖ QUANG DŨNG

II. Kỹ thuật nuôi cá sấu

140

GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

CÁ CÓC TAM ĐẢO

148

NHÀ XUẤT BẢN NÔNG NGHIỆP

I. Ðặc tính sinh học

149

TS. LÊ QUANG KHÔI

II. Thí nghiệm cho cá cóc sinh sản 151

Biên tập nội dung:

ThS. PHẠM THỊ KIM HUẾ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

154

NGUYỄN THỊ KIM THOA

LÊ MINH THU

Trình bày bìa:

PHẠM THÚY LIỄU

Chế bản vi tính:

BÙI THỊ TÁM

Sửa bản in:

PHẠM MINH THÚY

Đọc sách mẫu:

KIM THOA

159

160

https://thuviensach.vn

CUA ĐỒNG

122

I. Ðặc điểm sinh học

122

II. Kỹ thuật nuôi cua sông (Cà ra - Eriocheir Chịu trách nhiệm xuất bản

sinensis H. Milne-Edwards) ở Trung Quốc 124

Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

BA BA GAI

131

PHẠM CHÍ THÀNH

I. Ðặc điểm sinh học

132

II. Kỹ thuật sản xuất giống và nuôi ba ba thịt 133

Chịu trách nhiệm nội dung

PHÓ GIÁM ĐỐC - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP

CÁ SẤU

137

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

I. Các loài cá sấu được nuôi ở nước ta hiện nay 137

TS. ĐỖ QUANG DŨNG

II. Kỹ thuật nuôi cá sấu

140

GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

CÁ CÓC TAM ĐẢO

148

NHÀ XUẤT BẢN NÔNG NGHIỆP

I. Ðặc tính sinh học

149

TS. LÊ QUANG KHÔI

II. Thí nghiệm cho cá cóc sinh sản 151

Biên tập nội dung:

ThS. PHẠM THỊ KIM HUẾ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

154

NGUYỄN THỊ KIM THOA

LÊ MINH THU

Trình bày bìa:

PHẠM THÚY LIỄU

Chế bản vi tính:

BÙI THỊ TÁM

Sửa bản in:

PHẠM MINH THÚY

Đọc sách mẫu:

KIM THOA

159

160

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page