https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Sæ tay trång c©y ¨n qu¶

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn ThÕ Kû

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn Duy Hïng

Thµnh viªn

TS. NguyÔn An Tiªm

TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

NguyÔn Vò Thanh H¶o

https://thuviensach.vn

Sæ tay trång c©y ¨n qu¶

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn ThÕ Kû

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn Duy Hïng

Thµnh viªn

TS. NguyÔn An Tiªm

TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

NguyÔn Vò Thanh H¶o

https://thuviensach.vn

NGUYÔN M¹NH CHINH

Sæ TAY

TRåNG C¢Y ¡N QU¶

nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - sù thËt NHµ XUÊT B¶N N¤NG NGHIÖP

Hµ Néi - 2013

https://thuviensach.vn

NGUYÔN M¹NH CHINH

Sæ TAY

TRåNG C¢Y ¡N QU¶

nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - sù thËt NHµ XUÊT B¶N N¤NG NGHIÖP

Hµ Néi - 2013

https://thuviensach.vn

trät vµ b¶o vÖ thùc vËt ë c¶ hai miÒn B¾c Nam, víi tr×nh ®é chuyªn m«n vµ kinh nghiÖm thùc tÕ phong phó, nh÷ng ®iÒu tç gi¶ tr×nh bµy trong sçh võa b¶o

®¶m tÝnh khoa häc, võa s¸t víi thùc tiÔn s¶n xuÊt.

Cïng víi cçh tr×nh bµy ng¾n gän, cô thÓ vµ dÔ hiÓu, Lêi nhµ xuÊt b¶n

cuèn sçh sÏ lµ tµi liÖu tham kh¶o bæ Ých cho cç trang tr¹i, nhµ vên vµ nh÷ng ngêi muèn t×m hiÓu vÒ c©y Tuy cßn nhiÒu khã kh¨n, trë ng¹i, song diÖn tÝch

¨n qu¶ ë níc ta. Trªn c¬ së nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n tr×nh trång c©y ¨n qu¶ ë níc ta ®ang ngµy cµng ph¸t triÓn, bµy trong sçh, b¹n ®äc sÏ vËn dông thÝch hîp víi ®iÒu trong ®ã cç trang tr¹i vµ cç vên trång víi môc ®Ých kiÖn cô thÓ ®Ó ®¹t hiÖu qu¶ cao.

kinh doanh còng ngµy cµng nhiÒu. Trong ®iÒu Xin tr©n träng giíi thiÖu cuèn sçh cïng b¹n ®äc.

kiÖn canh tç nµy, nÕu kh«ng b¶o ®¶m yªu cÇu kü thuËt trång trät th× s¶n lîng vµ chÊt lîng qu¶ sÏ

Th¸ng 11 n¨m 2013

thÊp, khã tiªu thô vµ sÏ kh«ng cã lîi nhuËn.

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - sù thËt

§Ó gióp cç chñ trang tr¹i vµ cç chñ vên cã thªm nh÷ng hiÓu biÕt vÒ kü thuËt trång c©y ¨n qu¶, trong khu«n khæ §Ò ¸n trang bÞ sçh cho c¬ së x·, phêng, thÞ trÊn n¨m 2013, Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia -

Sù thËt phèi hîp víi Nhµ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp xuÊt b¶n cuèn sçh Sæ tay trång c©y ¨n qu¶ do Kü s

NguyÔn M¹nh Chinh biªn so¹n.

Néi dung cuèn sçh giíi thiÖu nh÷ng hiÓu biÕt c¬

b¶n, nh÷ng c«ng viÖc cÇn thiÕt tõ khi chän lo¹i c©y, thiÕt lËp vên ®Õn kü thuËt trång vµ ch¨m sãc vên c©y

¨n qu¶ nãi chung mµ bÊt cø trang tr¹i hay nhµ vên nµo còng cÇn biÕt. §ång thêi, néi dung sçh còng giíi thiÖu kü thuËt trång cô thÓ víi tõng lo¹i c©y ¨n qu¶

phæ biÕn ë níc ta tõ B¾c ®Õn Nam.

Tç gi¶ lµ mét c¸n bé kü thuËt ®· nhiÒu n¨m nghiªn cøu vµ ho¹t ®éng thùc tiÔn trong lÜnh vùc trång 5

6

https://thuviensach.vn

trät vµ b¶o vÖ thùc vËt ë c¶ hai miÒn B¾c Nam, víi tr×nh ®é chuyªn m«n vµ kinh nghiÖm thùc tÕ phong phó, nh÷ng ®iÒu tç gi¶ tr×nh bµy trong sçh võa b¶o

®¶m tÝnh khoa häc, võa s¸t víi thùc tiÔn s¶n xuÊt.

Cïng víi cçh tr×nh bµy ng¾n gän, cô thÓ vµ dÔ hiÓu, Lêi nhµ xuÊt b¶n

cuèn sçh sÏ lµ tµi liÖu tham kh¶o bæ Ých cho cç trang tr¹i, nhµ vên vµ nh÷ng ngêi muèn t×m hiÓu vÒ c©y Tuy cßn nhiÒu khã kh¨n, trë ng¹i, song diÖn tÝch

¨n qu¶ ë níc ta. Trªn c¬ së nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n tr×nh trång c©y ¨n qu¶ ë níc ta ®ang ngµy cµng ph¸t triÓn, bµy trong sçh, b¹n ®äc sÏ vËn dông thÝch hîp víi ®iÒu trong ®ã cç trang tr¹i vµ cç vên trång víi môc ®Ých kiÖn cô thÓ ®Ó ®¹t hiÖu qu¶ cao.

kinh doanh còng ngµy cµng nhiÒu. Trong ®iÒu Xin tr©n träng giíi thiÖu cuèn sçh cïng b¹n ®äc.

kiÖn canh tç nµy, nÕu kh«ng b¶o ®¶m yªu cÇu kü thuËt trång trät th× s¶n lîng vµ chÊt lîng qu¶ sÏ

Th¸ng 11 n¨m 2013

thÊp, khã tiªu thô vµ sÏ kh«ng cã lîi nhuËn.

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - sù thËt

§Ó gióp cç chñ trang tr¹i vµ cç chñ vên cã thªm nh÷ng hiÓu biÕt vÒ kü thuËt trång c©y ¨n qu¶, trong khu«n khæ §Ò ¸n trang bÞ sçh cho c¬ së x·, phêng, thÞ trÊn n¨m 2013, Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia -

Sù thËt phèi hîp víi Nhµ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp xuÊt b¶n cuèn sçh Sæ tay trång c©y ¨n qu¶ do Kü s

NguyÔn M¹nh Chinh biªn so¹n.

Néi dung cuèn sçh giíi thiÖu nh÷ng hiÓu biÕt c¬

b¶n, nh÷ng c«ng viÖc cÇn thiÕt tõ khi chän lo¹i c©y, thiÕt lËp vên ®Õn kü thuËt trång vµ ch¨m sãc vên c©y

¨n qu¶ nãi chung mµ bÊt cø trang tr¹i hay nhµ vên nµo còng cÇn biÕt. §ång thêi, néi dung sçh còng giíi thiÖu kü thuËt trång cô thÓ víi tõng lo¹i c©y ¨n qu¶

phæ biÕn ë níc ta tõ B¾c ®Õn Nam.

Tç gi¶ lµ mét c¸n bé kü thuËt ®· nhiÒu n¨m nghiªn cøu vµ ho¹t ®éng thùc tiÔn trong lÜnh vùc trång 5

6

https://thuviensach.vn

Më §ÇU

I- VÞ TRÝ C¢Y ¡N QU¶

TRONG §êI SèNG Vµ S¶N XUÊT N¤NG NGHIÖP

Tõ khi cã nghÒ trång trät, cïng víi trång c©y ngò cèc vµ c©y rau, con ngêi ®· biÕt trång c©y ¨n qu¶.

VÒ gi¸ trÞ dinh dìng, cç c©y ¨n qu¶ cung cÊp n¨ng lîng (sè calo) Ýt h¬n so víi cç c©y ngò cèc nhng cã nhiÒu chÊt kho¸ng, ®Æc biÖt lµ

nhiÒu vitamin, nhÊt lµ vitamin A vµ C rÊt cÇn thiÕt cho c¬ thÓ ngêi.

VÒ kinh tÕ, trång c©y ¨n qu¶ mang l¹i hiÖu qu¶

lín h¬n so víi nhiÒu c©y trång khç. So víi lóa, ng«, trång c©y ¨n qu¶ thu lîi nhuËn cao gÊp 2 - 4

lÇn trªn mét ®¬n vÞ diÖn tÝch.

Ngoµi ¨n t¬i, cç c©y ¨n qu¶ cßn ®îc chÕ biÕn thµnh nhiÒu s¶n phÈm cã gi¸ trÞ nh møt, níc gi¶i kh¸t, rîu vang. Cç lo¹i qu¶ còng lµ nh÷ng mÆt hµng xuÊt khÈu cã lîi nhuËn cao. Trång c©y ¨n qu¶

cßn tËn dông ®îc nguån ®Êt ®ai vµ lao ®éng. NhiÒu vïng ®åi nói hoang hãa chuyÓn thµnh vên c©y ¨n qu¶ cho thu nhËp cao. Mét kho¶nh ®Êt trång quanh nhµ, quanh ao còng trång ®îc mét vµi c©y ¨n qu¶

c¶i thiÖn ®êi sèng gia ®×nh.

7

https://thuviensach.vn

) g

(m C

in

u

itam

42

14

22

71

56

1,2

36

0

0

3

47

36

10

ra

) V

µ

g

(m

c v

Bin

cè

itam

ò

0,09

0,03

0,06

0,03

0,30

0,27

0,06

0,10

0,29

0,24

0,09

0,06

0,06

) V

g

g

(m

, n

A

¶

in

u q

itamV

0,46

0,22

0,35

0,71

-

0,10

0,18

0

0,27

0

0,28

-

2,00

n

)

¨

i)

g

y

¬

(moh

c©

t−

tpè

m

hP

14

32

12

22

36

63

15

135

245

401

42

31

26

t sè

È

)

é

h

g

p

m

xi (m

g

n

an

n

C

26

12

17

24

23

20

10

24

14

45

60

48

12

s¶

)

tro

it (g

g

ipL

n

100g

0,2

0,3

0,3

0,1

1,4

1,6

0,3

0,8

4,2

47,0

0,4

-

-

ì

g

)

−

n

(g

d

tein

h

(tro

roP

in

0,7

1,2

0,7

0,5

1,0

2,5

0,6

6,4

9,1

28,6

2,7

1,8

0,6

)

t dÊ

xit (glu

ch

G

9,9

26,1

11,6

11,8

15,6

28,3

15,9

80,4

71,7

15,4

5,6

5,4

4,2

µ

v

alo

lo

C

41

100

47

45

71

124

62

366

349

563

30

30

20

)

caè

c (%

S

í−N 88,6 71,6 87,0 87,1 81,0 66,8 66,5 11,8 13,6 5,2 90,0 90,0 94,0

©y

uèng

C

am

huèi

õa

u ®ñ

h·n

Çu riªng

oµi

g«

au m

¶i b¾p

µ chua

C

C

D

§

N

S

X

Lóa

N

L¹c

R

C

C

8

https://thuviensach.vn

Tuy vËy, so víi c©y ngò cèc, c©y ¨n qu¶ còng cã c©y phong phó, tõ l©u ®· h×nh thµnh mét sè vïng mét sè nhîc ®iÓm nh thêi gian tõ khi trång ®Õn chuyªn canh víi nh÷ng c©y ¨n qu¶ cã tiÕng.

khi thu ho¹ch t¬ng ®èi dµi, ®Ó cã s¶n phÈm hµng Tuy vËy, t×nh h×nh c©y ¨n qu¶ ë níc ta hiÖn hãa cÇn diÖn tÝch t¬ng ®èi lín, ®Çu t chi phÝ cao, nay cßn nhiÒu nhîc ®iÓm cÇn kh¾c phôc nh

khã b¶o qu¶n vµ vËn chuyÓn.

diÖn tÝch trång cßn rÊt ph©n t¸n, cha cã nh÷ng Trong c¬ cÊu s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, c©y ¨n qu¶

vïng chuyªn canh víi s¶n lîng hµng hãa lín, ngµy cµng ®îc chó ý ph¸t triÓn c¶ vÒ diÖn tÝch, s¶n gièng c©y chËm c¶i tiÕn, chÊt lîng qu¶ cßn rÊt lîng, chÊt lîng vµ c«ng nghÖ chÕ biÕn. ë nhiÒu kÐm, c«ng nghÖ chÕ biÕn Ýt, thÞ trêng tiªu thô níc, s¶n lîng qu¶ tÝnh theo ®Çu ngêi rÊt cao, hÑp vµ kh«ng æn ®Þnh.

theo thèng kª ë Niu Dil©n: 170kg, ¤xtr©ylia: 151kg,

§Õn n¨m 2010, tæng diÖn tÝch c©y ¨n qu¶ c¶ níc PhilÝppin: 113kg, Th¸i Lan: 104kg, Malaixia: 69kg, t¨ng lªn tíi 900.000ha, chiÕm tØ träng kho¶ng 10%

ViÖt Nam: 61kg/n¨m. ë mét sè níc s¶n lîng còng tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh trång trät, ®Æc biÖt lµ cè cßn thÊp nh Trung Quèc: 11kg, B¨ngla®Ðt: 13kg, g¾ng t¨ng tØ träng gi¸ trÞ xuÊt khÈu.

Mianma: 23kg. Trung b×nh thÕ giíi kho¶ng 65kg.

Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, diÖn tÝch vµ s¶n lîng c©y ¨n qu¶ ngµy mét t¨ng nhanh.

II. VµI NÐT VÒ T×NH H×NH

TRåNG C¢Y ¡N QU¶ ë VIÖT NAM

Theo thèng kª n¨m 2000, diÖn tÝch trång c©y ¨n qu¶ c¶ níc kho¶ng 560.000ha (t¨ng 2 lÇn so víi n¨m 1990), s¶n lîng qu¶ tÝnh theo ®Çu ngêi mét n¨m gÇn 100kg. N¨m 2003, diÖn tÝch t¨ng lªn tíi 700.000ha.

Níc ta cã nhiÒu ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn c©y ¨n qu¶ nh khÝ hËu ®a d¹ng, thÝch hîp cho nhiÒu lo¹i c©y ¨n qu¶ («n ®íi, ¸ nhiÖt ®íi vµ

nhiÖt ®íi), nguån ®Êt trång cßn nhiÒu vµ tèt, gièng 9

10

https://thuviensach.vn

Tuy vËy, so víi c©y ngò cèc, c©y ¨n qu¶ còng cã c©y phong phó, tõ l©u ®· h×nh thµnh mét sè vïng mét sè nhîc ®iÓm nh thêi gian tõ khi trång ®Õn chuyªn canh víi nh÷ng c©y ¨n qu¶ cã tiÕng.

khi thu ho¹ch t¬ng ®èi dµi, ®Ó cã s¶n phÈm hµng Tuy vËy, t×nh h×nh c©y ¨n qu¶ ë níc ta hiÖn hãa cÇn diÖn tÝch t¬ng ®èi lín, ®Çu t chi phÝ cao, nay cßn nhiÒu nhîc ®iÓm cÇn kh¾c phôc nh

khã b¶o qu¶n vµ vËn chuyÓn.

diÖn tÝch trång cßn rÊt ph©n t¸n, cha cã nh÷ng Trong c¬ cÊu s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, c©y ¨n qu¶

vïng chuyªn canh víi s¶n lîng hµng hãa lín, ngµy cµng ®îc chó ý ph¸t triÓn c¶ vÒ diÖn tÝch, s¶n gièng c©y chËm c¶i tiÕn, chÊt lîng qu¶ cßn rÊt lîng, chÊt lîng vµ c«ng nghÖ chÕ biÕn. ë nhiÒu kÐm, c«ng nghÖ chÕ biÕn Ýt, thÞ trêng tiªu thô níc, s¶n lîng qu¶ tÝnh theo ®Çu ngêi rÊt cao, hÑp vµ kh«ng æn ®Þnh.

theo thèng kª ë Niu Dil©n: 170kg, ¤xtr©ylia: 151kg,

§Õn n¨m 2010, tæng diÖn tÝch c©y ¨n qu¶ c¶ níc PhilÝppin: 113kg, Th¸i Lan: 104kg, Malaixia: 69kg, t¨ng lªn tíi 900.000ha, chiÕm tØ träng kho¶ng 10%

ViÖt Nam: 61kg/n¨m. ë mét sè níc s¶n lîng còng tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh trång trät, ®Æc biÖt lµ cè cßn thÊp nh Trung Quèc: 11kg, B¨ngla®Ðt: 13kg, g¾ng t¨ng tØ träng gi¸ trÞ xuÊt khÈu.

Mianma: 23kg. Trung b×nh thÕ giíi kho¶ng 65kg.

Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, diÖn tÝch vµ s¶n lîng c©y ¨n qu¶ ngµy mét t¨ng nhanh.

II. VµI NÐT VÒ T×NH H×NH

TRåNG C¢Y ¡N QU¶ ë VIÖT NAM

Theo thèng kª n¨m 2000, diÖn tÝch trång c©y ¨n qu¶ c¶ níc kho¶ng 560.000ha (t¨ng 2 lÇn so víi n¨m 1990), s¶n lîng qu¶ tÝnh theo ®Çu ngêi mét n¨m gÇn 100kg. N¨m 2003, diÖn tÝch t¨ng lªn tíi 700.000ha.

Níc ta cã nhiÒu ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn c©y ¨n qu¶ nh khÝ hËu ®a d¹ng, thÝch hîp cho nhiÒu lo¹i c©y ¨n qu¶ («n ®íi, ¸ nhiÖt ®íi vµ

nhiÖt ®íi), nguån ®Êt trång cßn nhiÒu vµ tèt, gièng 9

10

https://thuviensach.vn

Ngîc l¹i, ë phÝa Nam cã nhiÖt ®é cao, chØ

trång ®îc nh÷ng c©y nhiÖt ®íi kh«ng chÞu l¹nh nh ch«m ch«m, m¨ng côt, sÇu riªng, m·ng cÇu xiªm... Nh÷ng c©y nµy ®a ra phÝa B¾c kh«ng ph¸t triÓn ®îc. §iÒu kiÖn khÝ hËu còng liªn quan Ch¬ng I

®Õn ®é cao vïng ®Êt so víi mÆt biÓn.

THIÕT LËP V¦êN C¢Y ¡N QU¶

2. §iÒu kiÖn ®Êt ®ai

Mçi lo¹i c©y ¨n qu¶ thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn ®Êt I. CHäN LO¹I C¢Y TRåNG

®ai nhÊt ®Þnh. Cç ®iÒu kiÖn vÒ ®Êt chñ yÕu lµ

chÊt ®Êt, hµm lîng dinh dìng vµ ®é ph× nhiªu,

§iÒu ®Çu tiªn ph¶i suy nghÜ tríc khi thiÕt lËp kh¶ n¨ng gi÷ hoÆc tho¸t níc. Mét sè c©y thÝch mét vên c©y ¨n qu¶ lµ trång lo¹i c©y g×? Chän hîp víi chÊt ®Êt t¬ng ®èi nhÑ, ®é ph× cao, mùc lo¹i c©y trång cÇn c¨n cø vµo cç ®iÒu kiÖn vÒ khÝ

hËu, ®Êt vµ thÞ trêng.

níc ngÇm thÊp vµ dÔ tho¸t níc nh chuèi, sÇu riªng, ®u ®ñ, na, ch«m ch«m... NÕu trång n¬i ®Êt 1. §iÒu kiÖn khÝ hËu

thÊp, mùc níc ngÇm cao khi c©y lín thêng bÞ

Níc ta cã ®iÒu kiÖn khÝ hËu phong phó vµ cã thèi rÔ vµ cã thÓ chÕt. Mét sè c©y chÞu ®îc ®Êt sù khç nhau râ rÖt gi÷a hai miÒn B¾c vµ Nam.

thÊp, Èm ®é cao nh m·ng cÇu ta, dõa, xoµi, mÝt...

Mçi lo¹i c©y thÝch hîp víi mét ®iÒu kiÖn khÝ hËu Mét sè c©y thÝch øng víi ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai réng nhÊt ®Þnh, phï hîp víi tõng vïng ®Ó cho n¨ng r·i, cã thÓ trång ë cç ®iÒu kiÖn ®Êt khç nhau ë suÊt vµ phÈm chÊt cao. ë miÒn B¾c, do mïa ®«ng nhiÒu vïng nh nh·n, xoµi, æi, t¸o...

nhiÖt ®é thÊp (nhiÖt ®é trung b×nh th¸ng giªng ë NÕu cã ®iÒu kiÖn nªn ®iÒu tra, kh¶o s¸t ®é dµy cña Hµ Néi lµ 16oC, Thµnh phè Hå ChÝ Minh lµ 23oC) tÇng ®Êt, mùc níc ngÇm vµ cç yÕu tè dinh dìng.

nªn cã thÓ trång nh÷ng c©y «n ®íi ®ßi hái cã nhiÖt C¨n cø ®iÒu kiÖn khÝ hËu vµ ®Êt ®ai cã thÓ xç

®é thÊp míi ra hoa qu¶ nh hång, m¬, mËn, ®µo,

®Þnh nh÷ng c©y trång chñ yÕu thÝch hîp víi cç lª, v¶i, b¬, d©u t©y, v.v.. ë phÝa Nam kh«ng trång vïng trong c¶ níc nh sau:

®îc nh÷ng lo¹i c©y nµy hoÆc ph¶i trång ë vïng

- Trung du vµ miÒn nói B¾c Bé: cao nh §µ L¹t, Di Linh.

+ T©y B¾c:

11

12

https://thuviensach.vn

Ngîc l¹i, ë phÝa Nam cã nhiÖt ®é cao, chØ

trång ®îc nh÷ng c©y nhiÖt ®íi kh«ng chÞu l¹nh nh ch«m ch«m, m¨ng côt, sÇu riªng, m·ng cÇu xiªm... Nh÷ng c©y nµy ®a ra phÝa B¾c kh«ng ph¸t triÓn ®îc. §iÒu kiÖn khÝ hËu còng liªn quan Ch¬ng I

®Õn ®é cao vïng ®Êt so víi mÆt biÓn.

THIÕT LËP V¦êN C¢Y ¡N QU¶

2. §iÒu kiÖn ®Êt ®ai

Mçi lo¹i c©y ¨n qu¶ thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn ®Êt I. CHäN LO¹I C¢Y TRåNG

®ai nhÊt ®Þnh. Cç ®iÒu kiÖn vÒ ®Êt chñ yÕu lµ

chÊt ®Êt, hµm lîng dinh dìng vµ ®é ph× nhiªu,

§iÒu ®Çu tiªn ph¶i suy nghÜ tríc khi thiÕt lËp kh¶ n¨ng gi÷ hoÆc tho¸t níc. Mét sè c©y thÝch mét vên c©y ¨n qu¶ lµ trång lo¹i c©y g×? Chän hîp víi chÊt ®Êt t¬ng ®èi nhÑ, ®é ph× cao, mùc lo¹i c©y trång cÇn c¨n cø vµo cç ®iÒu kiÖn vÒ khÝ

hËu, ®Êt vµ thÞ trêng.

níc ngÇm thÊp vµ dÔ tho¸t níc nh chuèi, sÇu riªng, ®u ®ñ, na, ch«m ch«m... NÕu trång n¬i ®Êt 1. §iÒu kiÖn khÝ hËu

thÊp, mùc níc ngÇm cao khi c©y lín thêng bÞ

Níc ta cã ®iÒu kiÖn khÝ hËu phong phó vµ cã thèi rÔ vµ cã thÓ chÕt. Mét sè c©y chÞu ®îc ®Êt sù khç nhau râ rÖt gi÷a hai miÒn B¾c vµ Nam.

thÊp, Èm ®é cao nh m·ng cÇu ta, dõa, xoµi, mÝt...

Mçi lo¹i c©y thÝch hîp víi mét ®iÒu kiÖn khÝ hËu Mét sè c©y thÝch øng víi ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai réng nhÊt ®Þnh, phï hîp víi tõng vïng ®Ó cho n¨ng r·i, cã thÓ trång ë cç ®iÒu kiÖn ®Êt khç nhau ë suÊt vµ phÈm chÊt cao. ë miÒn B¾c, do mïa ®«ng nhiÒu vïng nh nh·n, xoµi, æi, t¸o...

nhiÖt ®é thÊp (nhiÖt ®é trung b×nh th¸ng giªng ë NÕu cã ®iÒu kiÖn nªn ®iÒu tra, kh¶o s¸t ®é dµy cña Hµ Néi lµ 16oC, Thµnh phè Hå ChÝ Minh lµ 23oC) tÇng ®Êt, mùc níc ngÇm vµ cç yÕu tè dinh dìng.

nªn cã thÓ trång nh÷ng c©y «n ®íi ®ßi hái cã nhiÖt C¨n cø ®iÒu kiÖn khÝ hËu vµ ®Êt ®ai cã thÓ xç

®é thÊp míi ra hoa qu¶ nh hång, m¬, mËn, ®µo,

®Þnh nh÷ng c©y trång chñ yÕu thÝch hîp víi cç lª, v¶i, b¬, d©u t©y, v.v.. ë phÝa Nam kh«ng trång vïng trong c¶ níc nh sau:

®îc nh÷ng lo¹i c©y nµy hoÆc ph¶i trång ë vïng

- Trung du vµ miÒn nói B¾c Bé: cao nh §µ L¹t, Di Linh.

+ T©y B¾c:

11

12

https://thuviensach.vn

MËn, m¬, ®µo, cam, quýt, bëi, v¶i, nh·n, hång cÇn t×m hiÓu thÞ trêng trong vµ ngoµi níc tríc xiªm, na, æi, t¸o, roi (miÒn Nam gäi lµ mËn), ®u

®©y, hiÖn t¹i vµ triÓn väng vÒ sau ®Ó chän trång

®ñ, chuèi.

c©y nµo dÔ tiªu thô vµ cã lêi nhÊt. ThÞ trêng th×

+ §«ng B¾c:

cã thÓ biÕn ®éng theo nhu cÇu ¨n uèng, kh¶ n¨ng

§µo, mËn, m¬, lª, cam, quýt, bëi, v¶i, nh·n, chÕ biÕn vµ s¶n lîng tõng mïa vô. Cã nh÷ng lo¹i hång, hång xiªm, chuèi, døa, mÝt, æi, t¸o, na.

c©y tríc ®©y kh«ng quan träng, tiªu thô Ýt nhng

- §ång b»ng s«ng Hång:

Chuèi, cam, quýt, bëi, chanh, v¶i, nh·n, t¸o, sau ®ã cã mét ph¬ng ph¸p chÕ biÕn míi hoÆc hång xiªm, na, æi, ®u ®ñ, mÝt, roi.

ph¸t hiÖn cã mét tç dông ®Æc biÖt nµo ®ã tíi søc

- Khu 4 cò:

kháe mµ yªu cÇu thÞ trêng t¨ng lªn, s¶n xuÊt cã Cam, quýt, bëi, chanh, hång xiªm, chuèi, mÝt, lêi nhiÒu. HoÆc ®ét xuÊt n¨m tríc mÊt mïa, n¨m døa, dõa, hång, d©u da.

sau còng yªu cÇu nhiÒu vµ giçao.

- Duyªn h¶i Nam Trung Bé:

NÕu trång vên nhá, kh«ng nh»m môc ®Ých Xoµi, dõa, ®iÒu, mÝt, chuèi, døa, na, nho, thanh kinh doanh lµ chÝnh mµ chñ yÕu ®Ó tù tóc, c¶i long, hång, cam, quýt, bëi, chanh.

thiÖn ®êi sèng gia ®×nh th× viÖc chän c©y trång sÏ

- T©y Nguyªn:

B¬, sÇu riªng, ch«m ch«m, hång, mËn, d©u t©y, dÔ dµng h¬n do cã nhiÒu lo¹i qu¶ cã thÓ trång ®îc vó s÷a, døa, cam, quýt, bëi, chanh, nh·n, mÝt, æi, vµ sö dông tèt.

d©u ta, ®u ®ñ.

Ngoµi nh÷ng ®iÒu kiÖn trªn, nÕu ®Êt ë trong

- §«ng Nam Bé:

vïng quy ho¹ch c©y trång th× nªn trång c©y theo SÇu riªng, ch«m ch«m, xoµi, m¨ng côt, vó s÷a, quy ho¹ch.

®iÒu, nh·n, nho, na, cam, quýt, chanh, bëi, d©u da, døa, chuèi, mÝt.

II- THIÕT LËP V¦êN

- §ång b»ng s«ng Cöu Long:

Dõa, xoµi, sÇu riªng, nh·n, cam, quýt, bëi, chanh, sap« (hång xiªm), m·ng cÇu xiªm, vó s÷a, 1. HÖ thèng r·nh tíi tiªu níc døa, æi, t¸o, me, s¬ ri, chuèi, doi, cãc, d©u da, mÝt, thanh long.

§èi víi vïng ®Êt cao nãi chung kh«ng cÇn cã hÖ

thèng r·nh tíi tiªu. Tuy vËy, nÕu mÆt vên b»ng 3. §iÒu kiÖn thÞ trêng

ph¼ng, kh«ng dèc th× còng nªn cã nh÷ng ®êng Chän trång lo¹i c©y, nhÊt lµ trång ®Ó kinh doanh, r·nh nhá, chñ yÕu ®Ó tho¸t níc khi ma nhiÒu.

13

14

https://thuviensach.vn

MËn, m¬, ®µo, cam, quýt, bëi, v¶i, nh·n, hång cÇn t×m hiÓu thÞ trêng trong vµ ngoµi níc tríc xiªm, na, æi, t¸o, roi (miÒn Nam gäi lµ mËn), ®u

®©y, hiÖn t¹i vµ triÓn väng vÒ sau ®Ó chän trång

®ñ, chuèi.

c©y nµo dÔ tiªu thô vµ cã lêi nhÊt. ThÞ trêng th×

+ §«ng B¾c:

cã thÓ biÕn ®éng theo nhu cÇu ¨n uèng, kh¶ n¨ng

§µo, mËn, m¬, lª, cam, quýt, bëi, v¶i, nh·n, chÕ biÕn vµ s¶n lîng tõng mïa vô. Cã nh÷ng lo¹i hång, hång xiªm, chuèi, døa, mÝt, æi, t¸o, na.

c©y tríc ®©y kh«ng quan träng, tiªu thô Ýt nhng

- §ång b»ng s«ng Hång:

Chuèi, cam, quýt, bëi, chanh, v¶i, nh·n, t¸o, sau ®ã cã mét ph¬ng ph¸p chÕ biÕn míi hoÆc hång xiªm, na, æi, ®u ®ñ, mÝt, roi.

ph¸t hiÖn cã mét tç dông ®Æc biÖt nµo ®ã tíi søc

- Khu 4 cò:

kháe mµ yªu cÇu thÞ trêng t¨ng lªn, s¶n xuÊt cã Cam, quýt, bëi, chanh, hång xiªm, chuèi, mÝt, lêi nhiÒu. HoÆc ®ét xuÊt n¨m tríc mÊt mïa, n¨m døa, dõa, hång, d©u da.

sau còng yªu cÇu nhiÒu vµ giçao.

- Duyªn h¶i Nam Trung Bé:

NÕu trång vên nhá, kh«ng nh»m môc ®Ých Xoµi, dõa, ®iÒu, mÝt, chuèi, døa, na, nho, thanh kinh doanh lµ chÝnh mµ chñ yÕu ®Ó tù tóc, c¶i long, hång, cam, quýt, bëi, chanh.

thiÖn ®êi sèng gia ®×nh th× viÖc chän c©y trång sÏ

- T©y Nguyªn:

B¬, sÇu riªng, ch«m ch«m, hång, mËn, d©u t©y, dÔ dµng h¬n do cã nhiÒu lo¹i qu¶ cã thÓ trång ®îc vó s÷a, døa, cam, quýt, bëi, chanh, nh·n, mÝt, æi, vµ sö dông tèt.

d©u ta, ®u ®ñ.

Ngoµi nh÷ng ®iÒu kiÖn trªn, nÕu ®Êt ë trong

- §«ng Nam Bé:

vïng quy ho¹ch c©y trång th× nªn trång c©y theo SÇu riªng, ch«m ch«m, xoµi, m¨ng côt, vó s÷a, quy ho¹ch.

®iÒu, nh·n, nho, na, cam, quýt, chanh, bëi, d©u da, døa, chuèi, mÝt.

II- THIÕT LËP V¦êN

- §ång b»ng s«ng Cöu Long:

Dõa, xoµi, sÇu riªng, nh·n, cam, quýt, bëi, chanh, sap« (hång xiªm), m·ng cÇu xiªm, vó s÷a, 1. HÖ thèng r·nh tíi tiªu níc døa, æi, t¸o, me, s¬ ri, chuèi, doi, cãc, d©u da, mÝt, thanh long.

§èi víi vïng ®Êt cao nãi chung kh«ng cÇn cã hÖ

thèng r·nh tíi tiªu. Tuy vËy, nÕu mÆt vên b»ng 3. §iÒu kiÖn thÞ trêng

ph¼ng, kh«ng dèc th× còng nªn cã nh÷ng ®êng Chän trång lo¹i c©y, nhÊt lµ trång ®Ó kinh doanh, r·nh nhá, chñ yÕu ®Ó tho¸t níc khi ma nhiÒu.

13

14

https://thuviensach.vn

ë vïng ®ång b»ng ®Êt thÊp, hÖ thèng r·nh tíi Giã m¹nh còng dÔ lµm rông hoa, rông qu¶, cã khi tiªu rÊt cÇn thiÕt. R·nh ®Ó gi÷ Èm ®Êt vµ cã níc lµm g·y ®æ c©y. NÕu cã ®iÒu kiÖn nªn trång nh÷ng tíi trong mïa kh«, tho¸t níc trong mïa ma.

hµng c©y ch¾n giã b»ng cç c©y phi lao, keo, trµm R·nh nªn ®µo theo híng ®«ng - t©y ®Ó tËn hoÆc nh÷ng c©y cã rÔ ¨n s©u v÷ng ch¾c nh mÝt, dông ¸nh n¾ng, t¹o th«ng tho¸ng cho vên c©y.

xoµi... C©y ch¾n giã chñ yÕu trång quanh vên,

§Êt lÊy tõ r·nh cã thÓ dïng t¨ng thªm ®é cao vµ

nÕu vên réng cã thÓ trång xen mét sè hµng gi÷a

®é dµy ®Êt mÆt cho vên. KÝch thíc r·nh tïy vên nhng vÉn b¶o ®¶m cho vên th«ng tho¸ng, theo kh¶ n¨ng nguån níc vµ ®é thÊp mÆt vên.

®ñ ¸nh s¸ng, kh«ng ¶nh hëng tíi c©y chÝnh.

Trung b×nh r·nh réng 1,5m - 2,0m, s©u 0,8m -

1,0m. ë n¬i ®Êt thÊp vµ diÖn tÝch nhiÒu, r·nh cã thÓ réng h¬n, tíi 3m - 4m.

Kho¶ng cçh cç r·nh t¬ng øng víi mËt ®é, cçh trång vµ t×nh h×nh níc. NÕu lµ ch©n ruéng lóa mµ thiÕt lËp vên th× kho¶ng cçh r·nh trung b×nh 6m - 8m ®Ó trång hai hay nhiÒu hµng c©y.

2. §¾p m« trång c©y

Tõ ch©n ruéng lóa mµ thiÕt lËp vên c©y ¨n qu¶, ®Ó tËn dông ®Êt tiÕp tôc trång lóa mét sè n¨m

®Çu, cã thÓ ®¾p m« ®Ó trång c©y. §Êt ®¾p m« lµ ®Êt thÞt nhÑ lÊy tõ chç khç. M« cao kho¶ng 0,5m -

0,8m, ®êng kÝnh ®¸y 0,8m - 1m. Kho¶ng cçh cç m« tïy theo mËt ®é c©y - khi c©y lín th× ®µo r·nh lÊy ®Êt t«n cao vên.

3. Trång c©y ch¾n giã

ë n¬i ®Êt cao trèng tr¶i, giã m¹nh cã thÓ lµm long gèc c©y, g©y cä s¸t ë cµnh l¸ vµ hoa qu¶ t¹o

®iÒu kiÖn cho nÊm vµ vi khuÈn x©m nhËp g©y h¹i.

15

16

https://thuviensach.vn

ë vïng ®ång b»ng ®Êt thÊp, hÖ thèng r·nh tíi Giã m¹nh còng dÔ lµm rông hoa, rông qu¶, cã khi tiªu rÊt cÇn thiÕt. R·nh ®Ó gi÷ Èm ®Êt vµ cã níc lµm g·y ®æ c©y. NÕu cã ®iÒu kiÖn nªn trång nh÷ng tíi trong mïa kh«, tho¸t níc trong mïa ma.

hµng c©y ch¾n giã b»ng cç c©y phi lao, keo, trµm R·nh nªn ®µo theo híng ®«ng - t©y ®Ó tËn hoÆc nh÷ng c©y cã rÔ ¨n s©u v÷ng ch¾c nh mÝt, dông ¸nh n¾ng, t¹o th«ng tho¸ng cho vên c©y.

xoµi... C©y ch¾n giã chñ yÕu trång quanh vên,

§Êt lÊy tõ r·nh cã thÓ dïng t¨ng thªm ®é cao vµ

nÕu vên réng cã thÓ trång xen mét sè hµng gi÷a

®é dµy ®Êt mÆt cho vên. KÝch thíc r·nh tïy vên nhng vÉn b¶o ®¶m cho vên th«ng tho¸ng, theo kh¶ n¨ng nguån níc vµ ®é thÊp mÆt vên.

®ñ ¸nh s¸ng, kh«ng ¶nh hëng tíi c©y chÝnh.

Trung b×nh r·nh réng 1,5m - 2,0m, s©u 0,8m -

1,0m. ë n¬i ®Êt thÊp vµ diÖn tÝch nhiÒu, r·nh cã thÓ réng h¬n, tíi 3m - 4m.

Kho¶ng cçh cç r·nh t¬ng øng víi mËt ®é, cçh trång vµ t×nh h×nh níc. NÕu lµ ch©n ruéng lóa mµ thiÕt lËp vên th× kho¶ng cçh r·nh trung b×nh 6m - 8m ®Ó trång hai hay nhiÒu hµng c©y.

2. §¾p m« trång c©y

Tõ ch©n ruéng lóa mµ thiÕt lËp vên c©y ¨n qu¶, ®Ó tËn dông ®Êt tiÕp tôc trång lóa mét sè n¨m

®Çu, cã thÓ ®¾p m« ®Ó trång c©y. §Êt ®¾p m« lµ ®Êt thÞt nhÑ lÊy tõ chç khç. M« cao kho¶ng 0,5m -

0,8m, ®êng kÝnh ®¸y 0,8m - 1m. Kho¶ng cçh cç m« tïy theo mËt ®é c©y - khi c©y lín th× ®µo r·nh lÊy ®Êt t«n cao vên.

3. Trång c©y ch¾n giã

ë n¬i ®Êt cao trèng tr¶i, giã m¹nh cã thÓ lµm long gèc c©y, g©y cä s¸t ë cµnh l¸ vµ hoa qu¶ t¹o

®iÒu kiÖn cho nÊm vµ vi khuÈn x©m nhËp g©y h¹i.

15

16

https://thuviensach.vn

C©y sÇu riªng khi cßn nhá còng ®· cã thÓ nhiÔm tuyÕn trïng h¹i rÔ rÊt dÔ lµm chÕt c©y sau khi trång ra vên, cÇn ®Æc biÖt chó ý.

§Ó cã c©y gièng tèt cÇn dïng gièng ë nh÷ng c¬

së cung cÊp gièng cña Nhµ níc hoÆc cç c¬ së t

Ch¬ng II

nh©n cã uy tÝn. Còng cã thÓ tù s¶n xuÊt c©y gièng Y£U CÇU CHUNG

tõ nh÷ng c©y tèt trong vên b»ng nhiÒu ph¬ng VÒ Kü THUËT TRåNG C¢Y ¡N QU¶

ph¸p nh©n gièng.

2. Cç ph¬ng ph¸p nh©n gièng c©y ¨n qu¶

I- GIèNG C¢Y

Cã hai lo¹i ph¬ng ph¸p nh©n gièng lµ nh©n 1. Chän c©y gièng

gièng h÷u tÝnh b»ng h¹t vµ nh©n gièng v« tÝnh Sau khi chän lo¹i c©y ¨n qu¶ cÇn ph¶i chän b»ng gi©m cµnh, chiÕt cµnh vµ ghÐp c©y.

gièng ®Ó trång. Mét lo¹i c©y ¨n qu¶ cã nhiÒu a) Nh©n gièng b»ng h¹t

gièng, thÝ dô døa cã cç gièng Queen (døa hoa),

§©y lµ ph¬ng ph¸p nh©n gièng h÷u tÝnh ®·

Cayenne (døa kh«ng gai), Spanish (døa ta), chuèi cã gièng chuèi giµ (chuèi tiªu), chuèi xiªm (chuèi

®îc sö dông tõ xa xa khi míi b¾t ®Çu cã nghÒ

t©y), chuèi cau, v.v.. HiÖn nay, ngoµi cç gièng ®Þa trång c©y ¨n qu¶.

ph¬ng cò cßn nhiÒu gièng míi c¶i tiÕn hoÆc nhËp

¦u ®iÓm cña ph¬ng ph¸p nh©n gièng b»ng h¹t néi. Nªn chän nh÷ng gièng cã n¨ng suÊt, chÊt lµ cã hÖ sè nh©n gièng cao, cã thÓ mang h¹t ®i xa lîng cao vµ æn ®Þnh, thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn khÝ

vµ b¶o qu¶n trong thêi gian dµi ®Ó më réng diÖn hËu, ®Êt ®ai vµ dÔ ¸p dông cç ph¬ng ph¸p canh tÝch trång, c©y trång b»ng h¹t cã bé rÔ c¾m s©u, tç thÝch hîp. Ngoµi ra, c©y gièng dïng ®Ó trång chèng chÞu tèt víi giã b·o, h¹n h¸n, s©u bÖnh, tuæi trong vên ph¶i ®ång nhÊt vÒ ®Æc ®iÓm h×nh th¸i thä cao, mét sè c©y khã ¸p dông ph¬ng ph¸p vµ sinh lý, ph¶i kháe m¹nh, kh«ng mang mÇm nh©n gièng v« tÝnh. §Æc biÖt ®èi víi c©y m¨ng côt, s©u bÖnh. §èi víi cç c©y cã mói nh cam, quýt, nh©n gièng b»ng h¹t cho c©y cã chÊt lîng tèt vµ

bëi, viÖc chän c©y gièng kh«ng mang nguån bÖnh æn ®Þnh h¬n so víi nh©n gièng v« tÝnh, tuy thêi vµng l¸ g©n xanh (greening) lµ rÊt quan träng.

gian tõ khi trång ®Õn khi cho qu¶ cã dµi h¬n.

17

18

https://thuviensach.vn

C©y sÇu riªng khi cßn nhá còng ®· cã thÓ nhiÔm tuyÕn trïng h¹i rÔ rÊt dÔ lµm chÕt c©y sau khi trång ra vên, cÇn ®Æc biÖt chó ý.

§Ó cã c©y gièng tèt cÇn dïng gièng ë nh÷ng c¬

së cung cÊp gièng cña Nhµ níc hoÆc cç c¬ së t

Ch¬ng II

nh©n cã uy tÝn. Còng cã thÓ tù s¶n xuÊt c©y gièng Y£U CÇU CHUNG

tõ nh÷ng c©y tèt trong vên b»ng nhiÒu ph¬ng VÒ Kü THUËT TRåNG C¢Y ¡N QU¶

ph¸p nh©n gièng.

2. Cç ph¬ng ph¸p nh©n gièng c©y ¨n qu¶

I- GIèNG C¢Y

Cã hai lo¹i ph¬ng ph¸p nh©n gièng lµ nh©n 1. Chän c©y gièng

gièng h÷u tÝnh b»ng h¹t vµ nh©n gièng v« tÝnh Sau khi chän lo¹i c©y ¨n qu¶ cÇn ph¶i chän b»ng gi©m cµnh, chiÕt cµnh vµ ghÐp c©y.

gièng ®Ó trång. Mét lo¹i c©y ¨n qu¶ cã nhiÒu a) Nh©n gièng b»ng h¹t

gièng, thÝ dô døa cã cç gièng Queen (døa hoa),

§©y lµ ph¬ng ph¸p nh©n gièng h÷u tÝnh ®·

Cayenne (døa kh«ng gai), Spanish (døa ta), chuèi cã gièng chuèi giµ (chuèi tiªu), chuèi xiªm (chuèi

®îc sö dông tõ xa xa khi míi b¾t ®Çu cã nghÒ

t©y), chuèi cau, v.v.. HiÖn nay, ngoµi cç gièng ®Þa trång c©y ¨n qu¶.

ph¬ng cò cßn nhiÒu gièng míi c¶i tiÕn hoÆc nhËp

¦u ®iÓm cña ph¬ng ph¸p nh©n gièng b»ng h¹t néi. Nªn chän nh÷ng gièng cã n¨ng suÊt, chÊt lµ cã hÖ sè nh©n gièng cao, cã thÓ mang h¹t ®i xa lîng cao vµ æn ®Þnh, thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn khÝ

vµ b¶o qu¶n trong thêi gian dµi ®Ó më réng diÖn hËu, ®Êt ®ai vµ dÔ ¸p dông cç ph¬ng ph¸p canh tÝch trång, c©y trång b»ng h¹t cã bé rÔ c¾m s©u, tç thÝch hîp. Ngoµi ra, c©y gièng dïng ®Ó trång chèng chÞu tèt víi giã b·o, h¹n h¸n, s©u bÖnh, tuæi trong vên ph¶i ®ång nhÊt vÒ ®Æc ®iÓm h×nh th¸i thä cao, mét sè c©y khã ¸p dông ph¬ng ph¸p vµ sinh lý, ph¶i kháe m¹nh, kh«ng mang mÇm nh©n gièng v« tÝnh. §Æc biÖt ®èi víi c©y m¨ng côt, s©u bÖnh. §èi víi cç c©y cã mói nh cam, quýt, nh©n gièng b»ng h¹t cho c©y cã chÊt lîng tèt vµ

bëi, viÖc chän c©y gièng kh«ng mang nguån bÖnh æn ®Þnh h¬n so víi nh©n gièng v« tÝnh, tuy thêi vµng l¸ g©n xanh (greening) lµ rÊt quan träng.

gian tõ khi trång ®Õn khi cho qu¶ cã dµi h¬n.

17

18

https://thuviensach.vn

§Ó h¹t n¶y mÇm ®Òu vµ cã tØ lÖ n¶y mÇm cao

¦u ®iÓm cña ph¬ng ph¸p lµ cã nhiÒu c©y con cÇn n¾m ®îc ®Æc tÝnh chÝn sinh lý cña h¹t ®Ó cã cïng mét lóc, gi÷ ®îc cç ®Æc tÝnh tèt cña c©y mÑ, biÖn ph¸p xö lý thÝch hîp. Mét sè c©y ¨n qu¶ h¹t c©y sím ra hoa cã qu¶, chÊt lîng vên c©y ®ång cã thÓ n¶y mÇm ngay khi qu¶ chÝn nh mÝt, ®u

®Òu, cã thÓ dïng ®Ó nh©n gèc ghÐp.

®ñ, cam, quýt... Mét sè c©y sau thu ho¹ch nªn gieo Nhîc ®iÓm lµ ph¶i cã mét sè trang thiÕt bÞ cÇn h¹t ngay, cµng ®Ó l©u cµng gi¶m søc n¶y mÇm thiÕt, ph¶i tiÕp tôc ch¨m sãc thªm mét thêi gian nh v¶i, nh·n, na, ®u ®ñ... Mét sè h¹t muèn n¶y sau khi ra rÔ míi ®em ra trång ®îc.

mÇm tèt cÇn ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é thÊp tõ 3 - 6oC

Tríc hÕt ph¶i lµm nhµ gi©m cµnh. Nhµ gi©m trong 1 - 2 tuÇn nh ®µo, mËn, hång... Mét sè h¹t cµnh nªn lµm trªn nÒn ®Êt cao r¸o, kÝn giã. Nhµ

cã vá cøng cÇn xö lý tríc khi gieo nh ng©m lµm ®¬n gi¶n b»ng khung tre hoÆc chØ c¾m cäc råi trong níc nãng, gät bít líp vá ngoµi, ®Ëp tçh líp che l¸, che cãt, lîp b»ng nil«ng. Cã thÓ lµm khung vá cøng hoÆc xö lý hãa häc nh cç h¹t ®µo, mËn, b»ng s¾t hoÆc nh«m ®Ó di ®éng vµ dïng nhiÒu vô.

m¬, t¸o, xoµi, dõa... §ång thêi cÇn t¹o ®iÒu kiÖn KÝch thíc cho mét nhµ gi©m trung b×nh réng 3 -

ngo¹i c¶nh thÝch hîp cho h¹t n¶y mÇm nh nhiÖt 4m, dµi 5 - 10m, cao 1,5 - 2,0m. Trong nÒn nhµ

®é, Èm ®é, ®Êt t¬i xèp, tho¸ng khÝ.

chia thµnh cç luèng réng 1,0 - 1,2m, cao 10 -

Gieo h¹t ®Ó lÊy c©y gièng cã thÓ gieo trªn luèng 15cm, r·nh réng 30 - 40cm, mÆt luèng b»ng hoÆc gieo trong bÇu. Gieo h¹t víi ®é s©u võa ph¶i ph¼ng, ®Êt mÞn vµ t¬i xèp, kh«ng cÇn bãn ph©n trªn luèng ®· lµm ®Êt kü, bãn tro hoÆc ph©n h÷u lãt. Xung quanh cç luèng cã thÓ x©y hµng g¹ch c¬ ñ hoai ®Ó ®Êt t¬i xèp, tíi Èm thêng xuyªn.

bao quanh.

§Êt dïng lµm bÇu còng cÇn trén thªm tro, ph©n Cµnh gi©m lµ nh÷ng cµnh b¸nh tÎ ë lng h÷u c¬ ñ hoai vµ cã thÓ cho thªm mét Ýt ph©n l©n chõng t¸n c©y, phÝa ngoµi ¸nh s¸ng, kh«ng (kho¶ng 1 gam l©n nguyªn chÊt P O cho 1kg ®Êt mang hoa qu¶, kh«ng bÞ s©u bÖnh. Cµnh ®îc 2

5

bÇu). Ch¨m sãc bÇu nh víi luèng gieo h¹t.

c¾t thµnh tõng ®o¹n 5 - 7cm, cã tõ 2 - 4 l¸. Cµnh c¾t xong cÇn ®îc phun níc cho ít l¸ råi dùng b) Gi©m cµnh

®øng vµo trong x«, chËu cã 5 - 7cm níc s¹ch.

Ph¬ng ph¸p nµy dùa trªn kh¶ n¨ng h×nh Sau ®ã dïng mét miÕng v¶i ®· thÊm ít ®Ëy lªn.

thµnh rÔ cña mét ®o¹n cµnh ®· c¾t rêi khái th©n

§Ó nh vËy trong thêi gian kho¶ng 1 ngµy råi c©y mÑ.

gi©m vµo nhµ gi©m.

19

20

https://thuviensach.vn

§Ó h¹t n¶y mÇm ®Òu vµ cã tØ lÖ n¶y mÇm cao

¦u ®iÓm cña ph¬ng ph¸p lµ cã nhiÒu c©y con cÇn n¾m ®îc ®Æc tÝnh chÝn sinh lý cña h¹t ®Ó cã cïng mét lóc, gi÷ ®îc cç ®Æc tÝnh tèt cña c©y mÑ, biÖn ph¸p xö lý thÝch hîp. Mét sè c©y ¨n qu¶ h¹t c©y sím ra hoa cã qu¶, chÊt lîng vên c©y ®ång cã thÓ n¶y mÇm ngay khi qu¶ chÝn nh mÝt, ®u

®Òu, cã thÓ dïng ®Ó nh©n gèc ghÐp.

®ñ, cam, quýt... Mét sè c©y sau thu ho¹ch nªn gieo Nhîc ®iÓm lµ ph¶i cã mét sè trang thiÕt bÞ cÇn h¹t ngay, cµng ®Ó l©u cµng gi¶m søc n¶y mÇm thiÕt, ph¶i tiÕp tôc ch¨m sãc thªm mét thêi gian nh v¶i, nh·n, na, ®u ®ñ... Mét sè h¹t muèn n¶y sau khi ra rÔ míi ®em ra trång ®îc.

mÇm tèt cÇn ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é thÊp tõ 3 - 6oC

Tríc hÕt ph¶i lµm nhµ gi©m cµnh. Nhµ gi©m trong 1 - 2 tuÇn nh ®µo, mËn, hång... Mét sè h¹t cµnh nªn lµm trªn nÒn ®Êt cao r¸o, kÝn giã. Nhµ

cã vá cøng cÇn xö lý tríc khi gieo nh ng©m lµm ®¬n gi¶n b»ng khung tre hoÆc chØ c¾m cäc råi trong níc nãng, gät bít líp vá ngoµi, ®Ëp tçh líp che l¸, che cãt, lîp b»ng nil«ng. Cã thÓ lµm khung vá cøng hoÆc xö lý hãa häc nh cç h¹t ®µo, mËn, b»ng s¾t hoÆc nh«m ®Ó di ®éng vµ dïng nhiÒu vô.

m¬, t¸o, xoµi, dõa... §ång thêi cÇn t¹o ®iÒu kiÖn KÝch thíc cho mét nhµ gi©m trung b×nh réng 3 -

ngo¹i c¶nh thÝch hîp cho h¹t n¶y mÇm nh nhiÖt 4m, dµi 5 - 10m, cao 1,5 - 2,0m. Trong nÒn nhµ

®é, Èm ®é, ®Êt t¬i xèp, tho¸ng khÝ.

chia thµnh cç luèng réng 1,0 - 1,2m, cao 10 -

Gieo h¹t ®Ó lÊy c©y gièng cã thÓ gieo trªn luèng 15cm, r·nh réng 30 - 40cm, mÆt luèng b»ng hoÆc gieo trong bÇu. Gieo h¹t víi ®é s©u võa ph¶i ph¼ng, ®Êt mÞn vµ t¬i xèp, kh«ng cÇn bãn ph©n trªn luèng ®· lµm ®Êt kü, bãn tro hoÆc ph©n h÷u lãt. Xung quanh cç luèng cã thÓ x©y hµng g¹ch c¬ ñ hoai ®Ó ®Êt t¬i xèp, tíi Èm thêng xuyªn.

bao quanh.

§Êt dïng lµm bÇu còng cÇn trén thªm tro, ph©n Cµnh gi©m lµ nh÷ng cµnh b¸nh tÎ ë lng h÷u c¬ ñ hoai vµ cã thÓ cho thªm mét Ýt ph©n l©n chõng t¸n c©y, phÝa ngoµi ¸nh s¸ng, kh«ng (kho¶ng 1 gam l©n nguyªn chÊt P O cho 1kg ®Êt mang hoa qu¶, kh«ng bÞ s©u bÖnh. Cµnh ®îc 2

5

bÇu). Ch¨m sãc bÇu nh víi luèng gieo h¹t.

c¾t thµnh tõng ®o¹n 5 - 7cm, cã tõ 2 - 4 l¸. Cµnh c¾t xong cÇn ®îc phun níc cho ít l¸ råi dùng b) Gi©m cµnh

®øng vµo trong x«, chËu cã 5 - 7cm níc s¹ch.

Ph¬ng ph¸p nµy dùa trªn kh¶ n¨ng h×nh Sau ®ã dïng mét miÕng v¶i ®· thÊm ít ®Ëy lªn.

thµnh rÔ cña mét ®o¹n cµnh ®· c¾t rêi khái th©n

§Ó nh vËy trong thêi gian kho¶ng 1 ngµy råi c©y mÑ.

gi©m vµo nhµ gi©m.

19

20

https://thuviensach.vn

§èi víi mét sè c©y dÔ ra rÔ nh chanh, cam, d©u Khi c©y con cao kho¶ng 40 - 60cm, cã 2 cµnh

¨n qu¶... cã thÓ c¾m lu«n vµo luèng gi©m mµ kh«ng cÊp 1 trë lªn, ®êng kÝnh gèc 0,5 - 0,6cm th× mang cÇn xö lý hãa chÊt ra rÔ, nhng nÕu ®îc xö lý th×

trång ra vên.

rÔ ra nhanh vµ nhiÒu h¬n. §èi víi nh÷ng c©y khã Ngoµi gi©m cµnh, mét sè c©y cã thÓ dïng ®o¹n ra rÔ nh v¶i, nh·n, t¸o, æi, sap«... th× nhÊt thiÕt rÔ ®Ó gi©m (nh c©y hång, mËn...).

ph¶i xö lý. Thuèc xö lý lµ cç chÊt ®iÒu hßa sinh trëng thùc vËt nh NAA, GA,... (hiÖn cã cç s¶n c) ChiÕt cµnh

phÈm nh HQ-301, Hîp chÊt ra rÔ, Viprom, ChiÕt cµnh lµ ph¬ng ph¸p cho cµnh ra rÔ khi Atonik, Dekamon, Progibb...). Nång ®é pha níc cßn ë trªn c©y mÑ. ChiÕt cµnh cã u ®iÓm lµ c©y theo híng dÉn cña tõng lo¹i s¶n phÈm, nhóng sím cho qu¶, gi÷ ®îc ®Æc tÝnh cña c©y mÑ, mau ngËp gèc cµnh 1 - 2cm trong 5 - 10 gi©y råi c¾m vµo cã c©y gièng ®Ó trång (trung b×nh chØ 3 - 4 th¸ng), luèng gi©m. MËt ®é c¾m cµnh kho¶ng 10 - 15cm.

c©y thÊp, cã t¸n gän. Nhîc ®iÓm lµ hÖ sè nh©n Trong thêi gian tõ khi c¾m cµnh ®Õn khi ra rÔ

cha cao, nÕu chiÕt nhiÒu cµnh th× ¶nh hëng ®Õn ph¶i tíi Èm ®Òu, gi÷ nhiÖt ®é vµ ¸nh s¸ng võa c©y mÑ.

ph¶i, thÝch hîp. H»ng n¨m, gi©m cµnh vµo vô Tríc hÕt còng ph¶i chän cµnh chiÕt. Cµnh xu©n (th¸ng 2 - 4) vµ vô thu (th¸ng 9 - 10), còng chiÕt nªn lÊy ë nh÷ng c©y cã phÈm chÊt tèt, kh«ng cã thÓ gi©m vµo vô hÌ. Mïa ®«ng khÝ hËu kh«, giµ qu¸, míi ra qu¶ 1 - 2 vô. Chän cµnh ®· hãa gç l¹nh, khã ra rÔ.

ë tÇng gi÷a c©y, chç cã nhiÒu ¸nh s¸ng, ®êng Khi rÔ cµnh gi©m ®· mäc ®ñ dµi vµ chuyÓn tõ mµu kÝnh kho¶ng 1 - 2cm. Kh«ng chiÕt cç cµnh vît.

tr¾ng sang mµu vµng vµ dÎo th× bøng ra vên ¬m ë cç tØnh phÝa B¾c nªn chiÕt vµo hai thêi vô lµ

c©y con hoÆc ¬m trong tói bÇu nil«ng (ra ng«i).

§Êt ¬m c©y con lµm nh ®Êt gieo h¹t, kh«ng vô xu©n (th¸ng 3 - 4) vµ vô thu (th¸ng 8 - 9). ë cÇn bãn ph©n lãt. Bãn thóc khi mÇm c©y ®· ra æn cç tØnh phÝa Nam nªn chiÕt vµo ®Çu mïa ma.

®Þnh, sau khi ra ng«i kho¶ng 20 - 30 ngµy. Tíi Cçh chç gèc cµnh chiÕt kho¶ng 20 - 30cm, b»ng níc ph©n chuång ®· ñ pha lo·ng hoÆc ph©n dïng dao nhá vµ s¾c bãc mét khoanh vá dµi 3 -

kho¸ng. Dïng 600g urª + 400g super l©n + 700g 5cm, c¹o s¹ch líp tîng tÇng dÝnh trªn lâi gç. §Ó

clorua kali pha trong 200 - 400 lÝt níc tíi cho 2 - 3 ngµy cho mÆt gç kh« råi míi bã bÇu. ChÊt ®Ó

200 - 400m2 vên ¬m. Phun thuèc phßng trõ s©u bã bÇu lµ ®Êt mµu trén ph©n chuång hoai hoÆc bÖnh cho c©y con.

r¬m môc, cã thÓ dïng rÔ bÌo lôc b×nh hoÆc x¬ dõa 21

22

https://thuviensach.vn

§èi víi mét sè c©y dÔ ra rÔ nh chanh, cam, d©u Khi c©y con cao kho¶ng 40 - 60cm, cã 2 cµnh

¨n qu¶... cã thÓ c¾m lu«n vµo luèng gi©m mµ kh«ng cÊp 1 trë lªn, ®êng kÝnh gèc 0,5 - 0,6cm th× mang cÇn xö lý hãa chÊt ra rÔ, nhng nÕu ®îc xö lý th×

trång ra vên.

rÔ ra nhanh vµ nhiÒu h¬n. §èi víi nh÷ng c©y khã Ngoµi gi©m cµnh, mét sè c©y cã thÓ dïng ®o¹n ra rÔ nh v¶i, nh·n, t¸o, æi, sap«... th× nhÊt thiÕt rÔ ®Ó gi©m (nh c©y hång, mËn...).

ph¶i xö lý. Thuèc xö lý lµ cç chÊt ®iÒu hßa sinh trëng thùc vËt nh NAA, GA,... (hiÖn cã cç s¶n c) ChiÕt cµnh

phÈm nh HQ-301, Hîp chÊt ra rÔ, Viprom, ChiÕt cµnh lµ ph¬ng ph¸p cho cµnh ra rÔ khi Atonik, Dekamon, Progibb...). Nång ®é pha níc cßn ë trªn c©y mÑ. ChiÕt cµnh cã u ®iÓm lµ c©y theo híng dÉn cña tõng lo¹i s¶n phÈm, nhóng sím cho qu¶, gi÷ ®îc ®Æc tÝnh cña c©y mÑ, mau ngËp gèc cµnh 1 - 2cm trong 5 - 10 gi©y råi c¾m vµo cã c©y gièng ®Ó trång (trung b×nh chØ 3 - 4 th¸ng), luèng gi©m. MËt ®é c¾m cµnh kho¶ng 10 - 15cm.

c©y thÊp, cã t¸n gän. Nhîc ®iÓm lµ hÖ sè nh©n Trong thêi gian tõ khi c¾m cµnh ®Õn khi ra rÔ

cha cao, nÕu chiÕt nhiÒu cµnh th× ¶nh hëng ®Õn ph¶i tíi Èm ®Òu, gi÷ nhiÖt ®é vµ ¸nh s¸ng võa c©y mÑ.

ph¶i, thÝch hîp. H»ng n¨m, gi©m cµnh vµo vô Tríc hÕt còng ph¶i chän cµnh chiÕt. Cµnh xu©n (th¸ng 2 - 4) vµ vô thu (th¸ng 9 - 10), còng chiÕt nªn lÊy ë nh÷ng c©y cã phÈm chÊt tèt, kh«ng cã thÓ gi©m vµo vô hÌ. Mïa ®«ng khÝ hËu kh«, giµ qu¸, míi ra qu¶ 1 - 2 vô. Chän cµnh ®· hãa gç l¹nh, khã ra rÔ.

ë tÇng gi÷a c©y, chç cã nhiÒu ¸nh s¸ng, ®êng Khi rÔ cµnh gi©m ®· mäc ®ñ dµi vµ chuyÓn tõ mµu kÝnh kho¶ng 1 - 2cm. Kh«ng chiÕt cç cµnh vît.

tr¾ng sang mµu vµng vµ dÎo th× bøng ra vên ¬m ë cç tØnh phÝa B¾c nªn chiÕt vµo hai thêi vô lµ

c©y con hoÆc ¬m trong tói bÇu nil«ng (ra ng«i).

§Êt ¬m c©y con lµm nh ®Êt gieo h¹t, kh«ng vô xu©n (th¸ng 3 - 4) vµ vô thu (th¸ng 8 - 9). ë cÇn bãn ph©n lãt. Bãn thóc khi mÇm c©y ®· ra æn cç tØnh phÝa Nam nªn chiÕt vµo ®Çu mïa ma.

®Þnh, sau khi ra ng«i kho¶ng 20 - 30 ngµy. Tíi Cçh chç gèc cµnh chiÕt kho¶ng 20 - 30cm, b»ng níc ph©n chuång ®· ñ pha lo·ng hoÆc ph©n dïng dao nhá vµ s¾c bãc mét khoanh vá dµi 3 -

kho¸ng. Dïng 600g urª + 400g super l©n + 700g 5cm, c¹o s¹ch líp tîng tÇng dÝnh trªn lâi gç. §Ó

clorua kali pha trong 200 - 400 lÝt níc tíi cho 2 - 3 ngµy cho mÆt gç kh« råi míi bã bÇu. ChÊt ®Ó

200 - 400m2 vên ¬m. Phun thuèc phßng trõ s©u bã bÇu lµ ®Êt mµu trén ph©n chuång hoai hoÆc bÖnh cho c©y con.

r¬m môc, cã thÓ dïng rÔ bÌo lôc b×nh hoÆc x¬ dõa 21

22

https://thuviensach.vn

ph¬i kh«. §é Èm bÇu chiÕt ph¶i b¶o ®¶m gÇn b·o Nhîc ®iÓm lµ kü thuËt ghÐp t¬ng ®èi phøc hßa. BÇu cÇn bao phñ kÝn hÕt khoanh vá c¾t.

t¹p, ®«i khi tÝnh chÊt cña gèc ghÐp cã thÓ ¶nh Dïng giÊy nil«ng tr¾ng ®Ó bäc bÇu, buéc d©y cho hëng tíi cµnh ghÐp.

chÆt ®Ó bÇu kh«ng bÞ xoay chuyÓn.

Ph¬ng ph¸p ghÐp thêng chØ ¸p dông cho

§Ó cµnh chiÕt mau ra rÔ (nhÊt lµ víi cç c©y nh÷ng c©y cïng loµi nh xoµi ghÐp víi xoµi, nh·n khã ra rÔ) bÇu chiÕt nªn trén thªm chÊt kÝch thÝch ghÐp víi nh·n... Còng cã thÓ ghÐp mét sè c©y khç nh NAA, GA,... Nång ®é chÊt kÝch thÝch theo loµi nhng cïng hä nh cç c©y trong hä cam quýt híng dÉn cña tõng lo¹i thuèc.

(cam, quýt, chanh, bëi, quÊt), hä na (na xiªm Khi rÔ ®· ra nhiÒu díi líp nil«ng vµ cã mµu ghÐp b×nh b¸t, na dai ghÐp nª), hä hoa hång (®µo, n©u lµ c¾t cµnh ®îc. Cã thÓ trång trùc tiÕp ra mËn, m¬, lª cã thÓ ghÐp víi nhau).

vên hoÆc gi©m trong bÇu ®Êt mét thêi gian cho rÔ

HiÖn nay, ph¬ng ph¸p ghÐp c©y ®îc ¸p dông tiÕp tôc ph¸t triÓn æn ®Þnh råi míi trång sÏ b¶o phæ biÕn ®Ó nh©n gièng c©y ¨n qu¶.

®¶m c©y sèng tèt h¬n.

§Ó cã nh÷ng c©y gièng ghÐp tèt vµ tØ lÖ sèng cao cÇn chó ý mét sè ®iÓm sau:

d) GhÐp c©y

- M¾t hoÆc cµnh ghÐp ph¶i cã mét bé phËn m«

GhÐp c©y lµ ph¬ng ph¸p g¾n mét bé phËn cña ph©n sinh vµ tiÕp xóc t¬ng ®èi chÆt víi tîng tÇng c©y gièng (mét m¾t hay mét ®o¹n cµnh) sang mét cña gèc ghÐp, muèn vËy l¸t c¾t ph¶i s¾c, ph¼ng.

gèc c©y khç (gäi lµ gèc ghÐp) ®Ó t¹o nªn mét c©y

- M¾t hoÆc cµnh ghÐp ph¶i lÊy khi m« ph©n míi. Nhê sù ho¹t ®éng vµ t¸i sinh cña tîng tÇng sinh ®ang ho¹t ®éng m¹nh, thêng lµ lóc l¸ ngän (m« ph©n sinh) lµm cho m¾t ghÐp vµ gèc ghÐp míi chuyÓn mµu xanh, kh«ng non hoÆc giµ qu¸.

g¾n liÒn víi nhau, sù trao ®æi nhùa gi÷a m¾t Nªn ghÐp vµo mïa xu©n hoÆc mïa thu.

ghÐp vµ gèc ghÐp diÔn ra liªn tôc, c©y ghÐp ph¸t

- Chän m¾t hoÆc cµnh ghÐp trªn c©y mÑ cã triÓn b×nh thêng.

n¨ng suÊt, phÈm chÊt tèt, æn ®Þnh qua 3 vô trë

¦u ®iÓm cña ph¬ng ph¸p ghÐp lµ c©y ghÐp lªn. LÊy m¾t ghÐp ë cç cµnh tÇng gi÷a t¸n, nh«

sinh trëng m¹nh nhê bé rÔ cña gèc ghÐp, gi÷

ra ¸nh s¸ng, ®êng kÝnh gèc cµnh tõ 4 - 10mm.

®îc ®Æc tÝnh cña c©y mÑ, sím ra hoa qu¶, hÖ sè

- C©y lµm gèc ghÐp ph¶i sinh trëng kháe nh©n gièng cao, t¨ng søc chèng chÞu cña c©y nhê m¹nh vµ ¬m b»ng h¹t trong bÇu ®Êt ®Ó sau nµy chän gèc ghÐp thÝch hîp.

dÔ trång.

23

24

https://thuviensach.vn

ph¬i kh«. §é Èm bÇu chiÕt ph¶i b¶o ®¶m gÇn b·o Nhîc ®iÓm lµ kü thuËt ghÐp t¬ng ®èi phøc hßa. BÇu cÇn bao phñ kÝn hÕt khoanh vá c¾t.

t¹p, ®«i khi tÝnh chÊt cña gèc ghÐp cã thÓ ¶nh Dïng giÊy nil«ng tr¾ng ®Ó bäc bÇu, buéc d©y cho hëng tíi cµnh ghÐp.

chÆt ®Ó bÇu kh«ng bÞ xoay chuyÓn.

Ph¬ng ph¸p ghÐp thêng chØ ¸p dông cho

§Ó cµnh chiÕt mau ra rÔ (nhÊt lµ víi cç c©y nh÷ng c©y cïng loµi nh xoµi ghÐp víi xoµi, nh·n khã ra rÔ) bÇu chiÕt nªn trén thªm chÊt kÝch thÝch ghÐp víi nh·n... Còng cã thÓ ghÐp mét sè c©y khç nh NAA, GA,... Nång ®é chÊt kÝch thÝch theo loµi nhng cïng hä nh cç c©y trong hä cam quýt híng dÉn cña tõng lo¹i thuèc.

(cam, quýt, chanh, bëi, quÊt), hä na (na xiªm Khi rÔ ®· ra nhiÒu díi líp nil«ng vµ cã mµu ghÐp b×nh b¸t, na dai ghÐp nª), hä hoa hång (®µo, n©u lµ c¾t cµnh ®îc. Cã thÓ trång trùc tiÕp ra mËn, m¬, lª cã thÓ ghÐp víi nhau).

vên hoÆc gi©m trong bÇu ®Êt mét thêi gian cho rÔ

HiÖn nay, ph¬ng ph¸p ghÐp c©y ®îc ¸p dông tiÕp tôc ph¸t triÓn æn ®Þnh råi míi trång sÏ b¶o phæ biÕn ®Ó nh©n gièng c©y ¨n qu¶.

®¶m c©y sèng tèt h¬n.

§Ó cã nh÷ng c©y gièng ghÐp tèt vµ tØ lÖ sèng cao cÇn chó ý mét sè ®iÓm sau:

d) GhÐp c©y

- M¾t hoÆc cµnh ghÐp ph¶i cã mét bé phËn m«

GhÐp c©y lµ ph¬ng ph¸p g¾n mét bé phËn cña ph©n sinh vµ tiÕp xóc t¬ng ®èi chÆt víi tîng tÇng c©y gièng (mét m¾t hay mét ®o¹n cµnh) sang mét cña gèc ghÐp, muèn vËy l¸t c¾t ph¶i s¾c, ph¼ng.

gèc c©y khç (gäi lµ gèc ghÐp) ®Ó t¹o nªn mét c©y

- M¾t hoÆc cµnh ghÐp ph¶i lÊy khi m« ph©n míi. Nhê sù ho¹t ®éng vµ t¸i sinh cña tîng tÇng sinh ®ang ho¹t ®éng m¹nh, thêng lµ lóc l¸ ngän (m« ph©n sinh) lµm cho m¾t ghÐp vµ gèc ghÐp míi chuyÓn mµu xanh, kh«ng non hoÆc giµ qu¸.

g¾n liÒn víi nhau, sù trao ®æi nhùa gi÷a m¾t Nªn ghÐp vµo mïa xu©n hoÆc mïa thu.

ghÐp vµ gèc ghÐp diÔn ra liªn tôc, c©y ghÐp ph¸t

- Chän m¾t hoÆc cµnh ghÐp trªn c©y mÑ cã triÓn b×nh thêng.

n¨ng suÊt, phÈm chÊt tèt, æn ®Þnh qua 3 vô trë

¦u ®iÓm cña ph¬ng ph¸p ghÐp lµ c©y ghÐp lªn. LÊy m¾t ghÐp ë cç cµnh tÇng gi÷a t¸n, nh«

sinh trëng m¹nh nhê bé rÔ cña gèc ghÐp, gi÷

ra ¸nh s¸ng, ®êng kÝnh gèc cµnh tõ 4 - 10mm.

®îc ®Æc tÝnh cña c©y mÑ, sím ra hoa qu¶, hÖ sè

- C©y lµm gèc ghÐp ph¶i sinh trëng kháe nh©n gièng cao, t¨ng søc chèng chÞu cña c©y nhê m¹nh vµ ¬m b»ng h¹t trong bÇu ®Êt ®Ó sau nµy chän gèc ghÐp thÝch hîp.

dÔ trång.

23

24

https://thuviensach.vn

Cã nhiÒu ph¬ng ph¸p ghÐp nh ghÐp m¾t, ghÐp cµnh, ghÐp ¸p, trong ®ã ph¬ng ph¸p ghÐp m¾t phæ biÕn nhÊt.

+ GhÐp m¾t: Cã ba kiÓu ghÐp lµ ghÐp m¶nh, ghÐp ch÷ T vµ ghÐp cöa sæ. Dï ghÐp kiÓu nµo th×

viÖc lÊy m¾t ghÐp còng nh nhau.

Cçh lÊy m¾t ghÐp ®Ó ghÐp m¶nh hoÆc ghÐp ch÷ T lµ dïng dao s¾c ®Èy mét l¸t tõ phÝa díi lªn phÝa trªn m¾t, lÊy m¾t ghÐp cïng víi vá vµ mét m¶nh gç máng cã thÓ bãc ®i dÔ dµng, h×nh lìi gµ.

- GhÐp m¶nh lµ trªn th©n gèc ghÐp c¾t mét l¸t h×nh lìi gµ cã c¶ vá vµ gç, ®é s©u vµ réng t¬ng tù nh miÕng c¾t cña m¾t ghÐp råi ®Æt miÕng m¾t ghÐp khÝt vµo l¸t c¾t ë gèc ghÐp, sau ®ã dïng d©y nil«ng quÊn buéc chÆt.

- GhÐp ch÷ T lµ trªn gèc ghÐp dïng dao s¾c Cç kiÓu ghÐp c©y

r¹ch hai ®êng h×nh ch÷ T trªn vá, lÊy mòi dao D©y ®Ó buéc thêng lµ d©y nil«ng mÒm, kh«ng n¹y vá lªn ë chç vÕt c¾t däc gÆp vÕt c¾t ngang ®ñ quÊn lªn m¾t ghÐp. Buéc thªm mét miÕng l¸ hoÆc

®Ó lïa miÕng m¾t ghÐp vµo, sau ®ã buéc chÆt.

nil«ng phÝa trªn chç ghÐp ®Ó che níc ma.

- GhÐp cöa sæ lµ trªn vá gèc ghÐp r¹ch hai Sau khi ghÐp tiÕp tôc ch¨m sãc gèc ghÐp.

®êng däc vµ mét ®êng ngang ë phÝa díi råi Kho¶ng 7 - 10 ngµy cëi d©y buéc. Sau cëi d©y 5 - 7

dïng mòi dao n¹y vá lªn nh mét c¸nh cöa sæ, c¾t ngµy dïng mãng tay kiÓm tra vá m¾t ghÐp nÕu bít miÕng vá chØ ®Ó l¹i kho¶ng 1cm (gäi lµ lìi).

Trªn cµnh ghÐp r¹ch bèn l¸t trªn vá cã h×nh ch÷

thÊy cßn xanh lµ ®îc, c¾t ngän gèc ghÐp phÝa trªn nhËt kÝch thíc kho¶ng 3cm - 4cm x 1,0cm - 1,5cm, m¾t ghÐp 2 - 3cm. Ng¾t bá cç mÇm phô ë gèc bãc lÊy m¾t. Chó ý lµ kÝch thíc m¾t ghÐp b»ng ghÐp. Khi m¾t ghÐp ph¸t triÓn thµnh cµnh cao 15 -

víi kÝch thíc miÕng vá ®îc bãc lªn ë gèc ghÐp.

20cm th× bãn ph©n thóc vµ vun gèc. Khi cµnh ghÐp LËt miÕng vá gèc ghÐp lªn råi ®Æt miÕng m¾t ghÐp cao 40 - 50cm cã thÓ b¾t ®Çu bÊm ngän, tØa bít cç vµo, buéc chÆt.

cµnh con, ®Ó l¹i 2 - 3 cµnh chÝnh.

25

26

https://thuviensach.vn

Cã nhiÒu ph¬ng ph¸p ghÐp nh ghÐp m¾t, ghÐp cµnh, ghÐp ¸p, trong ®ã ph¬ng ph¸p ghÐp m¾t phæ biÕn nhÊt.

+ GhÐp m¾t: Cã ba kiÓu ghÐp lµ ghÐp m¶nh, ghÐp ch÷ T vµ ghÐp cöa sæ. Dï ghÐp kiÓu nµo th×

viÖc lÊy m¾t ghÐp còng nh nhau.

Cçh lÊy m¾t ghÐp ®Ó ghÐp m¶nh hoÆc ghÐp ch÷ T lµ dïng dao s¾c ®Èy mét l¸t tõ phÝa díi lªn phÝa trªn m¾t, lÊy m¾t ghÐp cïng víi vá vµ mét m¶nh gç máng cã thÓ bãc ®i dÔ dµng, h×nh lìi gµ.

- GhÐp m¶nh lµ trªn th©n gèc ghÐp c¾t mét l¸t h×nh lìi gµ cã c¶ vá vµ gç, ®é s©u vµ réng t¬ng tù nh miÕng c¾t cña m¾t ghÐp råi ®Æt miÕng m¾t ghÐp khÝt vµo l¸t c¾t ë gèc ghÐp, sau ®ã dïng d©y nil«ng quÊn buéc chÆt.

- GhÐp ch÷ T lµ trªn gèc ghÐp dïng dao s¾c Cç kiÓu ghÐp c©y

r¹ch hai ®êng h×nh ch÷ T trªn vá, lÊy mòi dao D©y ®Ó buéc thêng lµ d©y nil«ng mÒm, kh«ng n¹y vá lªn ë chç vÕt c¾t däc gÆp vÕt c¾t ngang ®ñ quÊn lªn m¾t ghÐp. Buéc thªm mét miÕng l¸ hoÆc

®Ó lïa miÕng m¾t ghÐp vµo, sau ®ã buéc chÆt.

nil«ng phÝa trªn chç ghÐp ®Ó che níc ma.

- GhÐp cöa sæ lµ trªn vá gèc ghÐp r¹ch hai Sau khi ghÐp tiÕp tôc ch¨m sãc gèc ghÐp.

®êng däc vµ mét ®êng ngang ë phÝa díi råi Kho¶ng 7 - 10 ngµy cëi d©y buéc. Sau cëi d©y 5 - 7

dïng mòi dao n¹y vá lªn nh mét c¸nh cöa sæ, c¾t ngµy dïng mãng tay kiÓm tra vá m¾t ghÐp nÕu bít miÕng vá chØ ®Ó l¹i kho¶ng 1cm (gäi lµ lìi).

Trªn cµnh ghÐp r¹ch bèn l¸t trªn vá cã h×nh ch÷

thÊy cßn xanh lµ ®îc, c¾t ngän gèc ghÐp phÝa trªn nhËt kÝch thíc kho¶ng 3cm - 4cm x 1,0cm - 1,5cm, m¾t ghÐp 2 - 3cm. Ng¾t bá cç mÇm phô ë gèc bãc lÊy m¾t. Chó ý lµ kÝch thíc m¾t ghÐp b»ng ghÐp. Khi m¾t ghÐp ph¸t triÓn thµnh cµnh cao 15 -

víi kÝch thíc miÕng vá ®îc bãc lªn ë gèc ghÐp.

20cm th× bãn ph©n thóc vµ vun gèc. Khi cµnh ghÐp LËt miÕng vá gèc ghÐp lªn råi ®Æt miÕng m¾t ghÐp cao 40 - 50cm cã thÓ b¾t ®Çu bÊm ngän, tØa bít cç vµo, buéc chÆt.

cµnh con, ®Ó l¹i 2 - 3 cµnh chÝnh.

25

26

https://thuviensach.vn

+ GhÐp cµnh: Chän gèc ghÐp vµ cµnh ghÐp cã chóc lÊn ¸t nhau vµ cho vên th«ng tho¸ng. Nh÷ng

®êng kÝnh b»ng nhau. Cã thÓ c¾t v¹t cµnh ghÐp c©y a ¸nh s¸ng, ra hoa thµnh chïm nh xoµi, vµ ngän gèc ghÐp sao cho hai mÆt c¾t ¸p khÝt vµo nh·n, v¶i, ch«m ch«m... ph¶i trång tha. NhiÒu nhau råi buéc chÆt. Còng cã thÓ c¾t hai l¸t ë ch©n vên c©y ë ®ång b»ng hiÖn nay cã xu híng trång cµnh ghÐp cã h×nh nªm råi c¾m vµo th©n gèc ghÐp dµy ®Ó t¨ng s¶n lîng vµ ®ì c«ng ch¨m sãc, trõ s©u

®· c¾t ngän vµ bæ ®«i mét ®o¹n råi buéc chÆt.

bÖnh. Tuy vËy, ®Ó trång dµy cã hiÖu qu¶ cao cÇn cã Cçh nµy gäi lµ ghÐp nªm, c©y ghÐp v÷ng, tØ lÖ

nhiÒu biÖn ph¸p kü thuËt kÌm theo nh gièng, tØa sèng cao h¬n cçh ghÐp v¹t ë trªn. Ph¬ng ph¸p cµnh t¹o t¸n, bãn ph©n, dïng chÊt ®iÒu tiÕt sinh ghÐp cµnh ¸p dông cho nh÷ng c©y cã th©n gç r¾n trëng, phßng trõ s©u bÖnh... Cã thÓ trång mËt ®é nh m·ng cÇu, xoµi, æi...

dµy ®Ó t¨ng thu nhËp mét sè n¨m ®Çu. Khi c©y lín

+ GhÐp ¸p: Gèc ghÐp trång trong bÇu ®îc kª

giao t¸n th× ®èn bá bít. Còng cã thÓ trång xen c©y hoÆc buéc cao gÇn chç muèn ghÐp ë cµnh ghÐp.

ng¾n ngµy h¬n nh chuèi, ®u ®ñ.

C¾t v¹t hai l¸t ë gèc ghÐp vµ cµnh ghÐp råi buéc

¸p chÆt vµo nhau.

2. Hè trång

Ngoµi cç ph¬ng ph¸p ghÐp ®Ó nh©n gièng C¨n cø kho¶ng cçh ®Ó ®Þnh vÞ trÝ ®µo hè trång.

trªn ®©y cã thÓ ¸p dông ph¬ng ph¸p phôc håi víi KÝch thíc hè to nhá tïy ®Êt vµ tïy c©y. §Êt míi nh÷ng c©y ®· giµ. Cã thÓ ®èn s¸t gèc råi nu«i mét, khai ph¸, ®Êt phï sa, tho¸ng, xèp kh«ng cÇn ®µo hai chåi lín lªn thay thÕ c©y cò. Nh÷ng chåi nµy hè lín. §Êt nÆng, xÊu hoÆc trång vên nhá gia còng cã thÓ dïng ®Ó ghÐp mét gièng míi b»ng cç

®×nh nªn ®µo hè to h¬n ®Ó bãn nhiÒu ph©n h÷u c¬, ph¬ng ph¸p ghÐp nh trªn.

c¶i t¹o kÕt cÊu ®Êt. Hè nhá kÝch thíc mçi chiÒu Mét sè c©y nh chuèi, døa... th× nh©n gièng vµ ®é s©u kho¶ng 0,4 - 0,6m, hè to kÝch thíc b»ng chåi hoÆc c©y con. ë cç c¬ quan nghiªn cøu kho¶ng 0,8 - 1m.

hoÆc chuyªn s¶n xuÊt gièng cßn ¸p dông ph¬ng ph¸p nh©n gièng b»ng nu«i cÊy m«.

3. Cçh trång

- Khi ®µo hè nªn ®Ó riªng ®Êt mÆt, sau khi ®Æt II- CÇH TRåNG

c©y cho ®Êt nµy tiÕp xóc th¼ng quanh rÔ, kh«ng ®Ó

rÔ c©y tiÕp xóc trùc tiÕp víi ph©n.

1. Kho¶ng cçh c©y

- Ph©n bãn cha hoai cho xuèng ®¸y hè, ph©n Tïy lo¹i c©y cã t¸n l¸ réng hay hÑp mµ trång hoai bãn ngay díi vµ quanh gèc c©y. Cã thÓ trén theo kho¶ng cçh thÝch hîp ®Ó cç c©y kh«ng chen víi Ýt ®Êt mÆt.

27

28

https://thuviensach.vn

+ GhÐp cµnh: Chän gèc ghÐp vµ cµnh ghÐp cã chóc lÊn ¸t nhau vµ cho vên th«ng tho¸ng. Nh÷ng

®êng kÝnh b»ng nhau. Cã thÓ c¾t v¹t cµnh ghÐp c©y a ¸nh s¸ng, ra hoa thµnh chïm nh xoµi, vµ ngän gèc ghÐp sao cho hai mÆt c¾t ¸p khÝt vµo nh·n, v¶i, ch«m ch«m... ph¶i trång tha. NhiÒu nhau råi buéc chÆt. Còng cã thÓ c¾t hai l¸t ë ch©n vên c©y ë ®ång b»ng hiÖn nay cã xu híng trång cµnh ghÐp cã h×nh nªm råi c¾m vµo th©n gèc ghÐp dµy ®Ó t¨ng s¶n lîng vµ ®ì c«ng ch¨m sãc, trõ s©u

®· c¾t ngän vµ bæ ®«i mét ®o¹n råi buéc chÆt.

bÖnh. Tuy vËy, ®Ó trång dµy cã hiÖu qu¶ cao cÇn cã Cçh nµy gäi lµ ghÐp nªm, c©y ghÐp v÷ng, tØ lÖ

nhiÒu biÖn ph¸p kü thuËt kÌm theo nh gièng, tØa sèng cao h¬n cçh ghÐp v¹t ë trªn. Ph¬ng ph¸p cµnh t¹o t¸n, bãn ph©n, dïng chÊt ®iÒu tiÕt sinh ghÐp cµnh ¸p dông cho nh÷ng c©y cã th©n gç r¾n trëng, phßng trõ s©u bÖnh... Cã thÓ trång mËt ®é nh m·ng cÇu, xoµi, æi...

dµy ®Ó t¨ng thu nhËp mét sè n¨m ®Çu. Khi c©y lín

+ GhÐp ¸p: Gèc ghÐp trång trong bÇu ®îc kª

giao t¸n th× ®èn bá bít. Còng cã thÓ trång xen c©y hoÆc buéc cao gÇn chç muèn ghÐp ë cµnh ghÐp.

ng¾n ngµy h¬n nh chuèi, ®u ®ñ.

C¾t v¹t hai l¸t ë gèc ghÐp vµ cµnh ghÐp råi buéc

¸p chÆt vµo nhau.

2. Hè trång

Ngoµi cç ph¬ng ph¸p ghÐp ®Ó nh©n gièng C¨n cø kho¶ng cçh ®Ó ®Þnh vÞ trÝ ®µo hè trång.

trªn ®©y cã thÓ ¸p dông ph¬ng ph¸p phôc håi víi KÝch thíc hè to nhá tïy ®Êt vµ tïy c©y. §Êt míi nh÷ng c©y ®· giµ. Cã thÓ ®èn s¸t gèc råi nu«i mét, khai ph¸, ®Êt phï sa, tho¸ng, xèp kh«ng cÇn ®µo hai chåi lín lªn thay thÕ c©y cò. Nh÷ng chåi nµy hè lín. §Êt nÆng, xÊu hoÆc trång vên nhá gia còng cã thÓ dïng ®Ó ghÐp mét gièng míi b»ng cç

®×nh nªn ®µo hè to h¬n ®Ó bãn nhiÒu ph©n h÷u c¬, ph¬ng ph¸p ghÐp nh trªn.

c¶i t¹o kÕt cÊu ®Êt. Hè nhá kÝch thíc mçi chiÒu Mét sè c©y nh chuèi, døa... th× nh©n gièng vµ ®é s©u kho¶ng 0,4 - 0,6m, hè to kÝch thíc b»ng chåi hoÆc c©y con. ë cç c¬ quan nghiªn cøu kho¶ng 0,8 - 1m.

hoÆc chuyªn s¶n xuÊt gièng cßn ¸p dông ph¬ng ph¸p nh©n gièng b»ng nu«i cÊy m«.

3. Cçh trång

- Khi ®µo hè nªn ®Ó riªng ®Êt mÆt, sau khi ®Æt II- CÇH TRåNG

c©y cho ®Êt nµy tiÕp xóc th¼ng quanh rÔ, kh«ng ®Ó

rÔ c©y tiÕp xóc trùc tiÕp víi ph©n.

1. Kho¶ng cçh c©y

- Ph©n bãn cha hoai cho xuèng ®¸y hè, ph©n Tïy lo¹i c©y cã t¸n l¸ réng hay hÑp mµ trång hoai bãn ngay díi vµ quanh gèc c©y. Cã thÓ trén theo kho¶ng cçh thÝch hîp ®Ó cç c©y kh«ng chen víi Ýt ®Êt mÆt.

27

28

https://thuviensach.vn

- §Æt c©y trång sao cho cæ rÔ ngang víi mÆt ®Êt Ngoµi bãn theo hè trång, nÕu cã ®iÒu kiÖn nªn vên (hoÆc m«) råi lÊp ®Êt cao trªn cæ rÔ mét chót, bãn v·i thªm trªn mÆt ®Êt råi cµy lËt lÊp ®i v× bé nÐn ®Êt quanh gèc cho chÆt. Cã thÓ c¾m cäc buéc rÔ c©y ¨n tr¸i thêng ¨n rÊt réng.

c©y ®Ó tr¸nh ma giã lay gèc.

2. Bãn thêi kú c©y nhá cha ra hoa qu¶

- Trång xong tíi níc ngay.

- Kh«ng trång c©y khi giã to, gi÷a tra n¾ng Víi ph¬ng ph¸p chiÕt hoÆc ghÐp cµnh phæ biÕn hoÆc míi ma xong ®Êt cßn qu¸ ít.

nh hiÖn nay th× thêi kú nµy ®· rót ng¾n, trung

- N¨m ®Çu khi c©y cßn nhá, ®Êt trèng cã thÓ

b×nh chØ 2 - 3 n¨m.

trång xen cç c©y ng¾n ngµy.

H»ng n¨m cÇn bãn thªm mét ®ît ph©n h÷u c¬

hoai, ®ång thêi bãn thªm ®¹m vµ l©n. Díi hè ®·

III- BãN PH¢N

bãn lãt ph©n h÷u c¬ th× kh«ng cÇn bãn thªm kali.

Lîng ph©n h÷u c¬ bãn mçi n¨m tõ 10 - 20kg, C©y ¨n qu¶ lµ c©y l©u n¨m, th©n l¸ lín, s¶n ph©n ®¹m vµ l©n mçi thø kho¶ng 0,3 - 0,5kg cho 1

lîng qu¶ nhiÒu, bé rÔ réng vµ ¨n s©u, do ®ã lîng c©y, chia ra bãn 3 - 4 lÇn. Lîng ph©n bãn mçi ph©n bãn cÇn nhiÒu. Muèn c©y ph¸t triÓn tèt, cã n¨m t¨ng dÇn.

tuæi thä l©u, khi bãn ph©n cÇn chó ý:

- NhÊt thiÕt ph¶i cã ph©n h÷u c¬ bãn lãt. H»ng 3. Bãn thêi kú c©y ®· cã hoa qu¶

n¨m còng cÇn bãn thªm ph©n h÷u c¬.

Bãn ph©n thêi kú nµy t¬ng ®èi phøc t¹p, nÕu

- Bãn ®ñ vµ c©n ®èi NPK, bæ sung chÊt vi lîng thiÕu, thõa hoÆc kh«ng ®óng lóc ®Òu cã thÓ ¶nh qua gèc hoÆc qua l¸.

hëng trùc tiÕp ®Õn sù ra hoa qu¶ vµ n¨ng suÊt,

- H»ng n¨m nªn bãn nhiÒu lÇn, nhÊt lµ sau khi chÊt lîng cña qu¶.

thu ho¹ch vµ tríc khi ra hoa. LiÒu lîng vµ tØ lÖ

VÒ thêi gian bãn, h»ng n¨m nªn bãn kho¶ng 3

cç chÊt dinh dìng ph¶i thÝch hîp víi tuæi c©y vµ

lÇn, lÇn 1 sau khi thu ho¹ch ®Ó c©y tiÕp tôc ®©m giai ®o¹n sinh trëng cña c©y.

chåi n¶y léc m¹nh, lÇn 2 tríc mïa ra hoa kho¶ng 1 - 2 th¸ng ®Ó hoa n¶y nhiÒu vµ tËp trung, lÇn 3

1. Bãn lãt

sau khi h×nh thµnh qu¶ nhá, ®ang ph¸t triÓn ®Ó

Bãn lãt dïng ph©n h÷u c¬, l©n vµ kali lµ chÝnh, h¹n chÕ rông qu¶ non, t¨ng träng lîng vµ chÊt chØ bãn ph©n ®¹m hãa häc khi ®Êt qu¸ xÊu.

lîng qu¶.

29

30

https://thuviensach.vn

- §Æt c©y trång sao cho cæ rÔ ngang víi mÆt ®Êt Ngoµi bãn theo hè trång, nÕu cã ®iÒu kiÖn nªn vên (hoÆc m«) råi lÊp ®Êt cao trªn cæ rÔ mét chót, bãn v·i thªm trªn mÆt ®Êt råi cµy lËt lÊp ®i v× bé nÐn ®Êt quanh gèc cho chÆt. Cã thÓ c¾m cäc buéc rÔ c©y ¨n tr¸i thêng ¨n rÊt réng.

c©y ®Ó tr¸nh ma giã lay gèc.

2. Bãn thêi kú c©y nhá cha ra hoa qu¶

- Trång xong tíi níc ngay.

- Kh«ng trång c©y khi giã to, gi÷a tra n¾ng Víi ph¬ng ph¸p chiÕt hoÆc ghÐp cµnh phæ biÕn hoÆc míi ma xong ®Êt cßn qu¸ ít.

nh hiÖn nay th× thêi kú nµy ®· rót ng¾n, trung

- N¨m ®Çu khi c©y cßn nhá, ®Êt trèng cã thÓ

b×nh chØ 2 - 3 n¨m.

trång xen cç c©y ng¾n ngµy.

H»ng n¨m cÇn bãn thªm mét ®ît ph©n h÷u c¬

hoai, ®ång thêi bãn thªm ®¹m vµ l©n. Díi hè ®·

III- BãN PH¢N

bãn lãt ph©n h÷u c¬ th× kh«ng cÇn bãn thªm kali.

Lîng ph©n h÷u c¬ bãn mçi n¨m tõ 10 - 20kg, C©y ¨n qu¶ lµ c©y l©u n¨m, th©n l¸ lín, s¶n ph©n ®¹m vµ l©n mçi thø kho¶ng 0,3 - 0,5kg cho 1

lîng qu¶ nhiÒu, bé rÔ réng vµ ¨n s©u, do ®ã lîng c©y, chia ra bãn 3 - 4 lÇn. Lîng ph©n bãn mçi ph©n bãn cÇn nhiÒu. Muèn c©y ph¸t triÓn tèt, cã n¨m t¨ng dÇn.

tuæi thä l©u, khi bãn ph©n cÇn chó ý:

- NhÊt thiÕt ph¶i cã ph©n h÷u c¬ bãn lãt. H»ng 3. Bãn thêi kú c©y ®· cã hoa qu¶

n¨m còng cÇn bãn thªm ph©n h÷u c¬.

Bãn ph©n thêi kú nµy t¬ng ®èi phøc t¹p, nÕu

- Bãn ®ñ vµ c©n ®èi NPK, bæ sung chÊt vi lîng thiÕu, thõa hoÆc kh«ng ®óng lóc ®Òu cã thÓ ¶nh qua gèc hoÆc qua l¸.

hëng trùc tiÕp ®Õn sù ra hoa qu¶ vµ n¨ng suÊt,

- H»ng n¨m nªn bãn nhiÒu lÇn, nhÊt lµ sau khi chÊt lîng cña qu¶.

thu ho¹ch vµ tríc khi ra hoa. LiÒu lîng vµ tØ lÖ

VÒ thêi gian bãn, h»ng n¨m nªn bãn kho¶ng 3

cç chÊt dinh dìng ph¶i thÝch hîp víi tuæi c©y vµ

lÇn, lÇn 1 sau khi thu ho¹ch ®Ó c©y tiÕp tôc ®©m giai ®o¹n sinh trëng cña c©y.

chåi n¶y léc m¹nh, lÇn 2 tríc mïa ra hoa kho¶ng 1 - 2 th¸ng ®Ó hoa n¶y nhiÒu vµ tËp trung, lÇn 3

1. Bãn lãt

sau khi h×nh thµnh qu¶ nhá, ®ang ph¸t triÓn ®Ó

Bãn lãt dïng ph©n h÷u c¬, l©n vµ kali lµ chÝnh, h¹n chÕ rông qu¶ non, t¨ng träng lîng vµ chÊt chØ bãn ph©n ®¹m hãa häc khi ®Êt qu¸ xÊu.

lîng qu¶.

29

30

https://thuviensach.vn

VÒ lo¹i ph©n bãn còng cÇn c¶ ph©n h÷u c¬ vµ

ph©n hãa häc NPK. Thêi kú nµy c©y vÉn cÇn ®¹m vµ l©n ®Ó ra thªm l¸, hoa vµ qu¶, ®ång thêi còng rÊt cÇn kali ®Ó h×nh thµnh qu¶ tèt vµ t¨ng chÊt lîng qu¶. Tïy theo lo¹i c©y, tØ lÖ NPK cã thÓ lµ 2 -

3 - 4, 3 - 3 - 4 hoÆc 2 - 4 - 4, v.v.. Ph©n h÷u c¬ chØ

nªn bãn ngay sau khi thu ho¹ch, ph©n hãa häc chñ yÕu bãn tríc khi ra hoa vµ khi h×nh thµnh qu¶ v× cã hiÖu qu¶ nhanh h¬n, cã thÓ bãn mét Ýt víi ph©n h÷u c¬ lÇn ®Çu.

Lîng ph©n bãn thêi kú nµy nhiÒu h¬n kú c©y nhá. Ph©n h÷u c¬ kho¶ng 20 - 30kg, ph©n tæng hîp NPK tõ 3 - 5kg cho 1 gèc chia bãn 2 - 3 lÇn trong n¨m.

Cçh bãn lµ bãn theo r·nh quanh mÐp t¸n c©y, lÊp ®Êt råi tíi níc. Ph©n hãa häc cã thÓ hßa níc tíi.

Ngoµi ra cã thÓ phun ph©n bãn qua l¸ mét sè lÇn, nhÊt lµ ë thêi kú c©y s¾p ra hoa vµ ®· kÕt qu¶

®Ó bæ sung dinh dìng, kÓ c¶ chÊt vi lîng rÊt cÇn cho c©y ë thêi kú nµy. NÕu cã ®iÒu kiÖn h»ng n¨m nªn båi bïn kh« cho gèc c©y.

Ph©n hçn hîp NPK hiÖn cã nhiÒu lo¹i víi tØ lÖ

NPK khç nhau chuyªn dïng cho mét sè c©y hoÆc thêi kú bãn. Giai ®o¹n c©y sinh trëng cÇn lo¹i ph©n nhiÒu ®¹m vµ l©n, giai ®o¹n ra hoa cÇn ph©n nhiÒu l©n vµ kali.

31

https://thuviensach.vn

2iOS

-

-

-

24

-

18

-

-

-

-

-

gM

-

-

-

17

-

5

-

-

-

-

-

S

-

-

11

-

-

-

-

-

-

-

-

a C

)

-

-

22

28

-

-

-

-

-

-

-

(%c

O 2

g

ä

K

nì h

-

-

-

55

25

46

-

8

20

15

−

aã

d

5O

h

hn

P 2

in

©h

-

-

15

18

-

-

-

46

16

15

20

t d

Ê

i p

N

h

¹

45

20

-

-

-

-

13

18

16

15

20

cc lo

ç t sè c ä

é

a h

Ø lÖ

ã

T

mg

c hø

n

thg

n

O 4

tro

«

) 2

C

P

H 2

SO 4

H

(N

) 2

) 2

l

O

H 4

O 3

C

SO 4

N

H 4

C

(N

-

-

K

K 2

K

(N

-

-

-

©nh

¹i po

)

L

A

iÓn)

Sulfat (S

onphosphat)

16-16-8

15-15-20

20-20-25

P

iam

rª

¹m

uper l©n

ali clorua

ali sulfat

ali nitrat

A

PK

PK

PK

U

§

S

L©n nung ch¶y

(L©n V¨n §

K

K

K

D

(D

N

N

N

32

https://thuviensach.vn

IV- T¦íI N¦íC

V- T¹O H×NH, TØA CµNH

Mçi lo¹i c©y ¨n qu¶ a thÝch ®é Èm vµ lîng TØa cµnh, t¹o t¸n lµ ®Ó t¹o cho c©y cã mét thÕ

níc khç nhau. Cã nh÷ng c©y a Èm nh sÇu

®øng v÷ng vµng, c©n ®èi, tËn dông ¸nh s¸ng tèt riªng, m¨ng côt, nh·n, cam, quýt... cã c©y chÞu nhÊt vµ tho¸ng khÝ thuËn lîi cho quang hîp, h¹n h¹n tèt nh ®iÒu, xoµi, ch«m ch«m, mÝt...

chÕ s©u bÖnh.

C©y cßn nhá yªu cÇu níc Ýt h¬n c©y lín nhng

§Ó t¹o t¸n c©y, khi c©y trång cao 0,6 - 0,8m th×

kh¶ n¨ng chÞu h¹n vµ chÞu óng l¹i kÐm, ®Êt bÊm ngän. Sau ®ã trong sè cç cµnh mäc ra chØ ®Ó

thêng xuyªn ph¶i ®ñ Èm. Mçi giai ®o¹n sinh 3 - 4 cµnh chia ®Òu cç híng. Khi cµnh dµi 0,4 -

trëng ph¸t triÓn còng yªu cÇu ®é Èm khç nhau.

0,6m th× l¹i bÊm ngän lÊy 2 - 3 cµnh cÊp 2 còng Tríc khi c©y ra hoa vµ ®Ó kÝch thÝch sù h×nh ph©n bè ®Òu, cçh nµy gäi lµ ®èn t¹o h×nh, lµm víi thµnh hoa yªu cÇu ®é Èm thÊp. Khi ®· h×nh thµnh c©y ë thêi kú cha ra hoa qu¶.

qu¶ vµ qu¶ ®ang lín yªu cÇu ®é Èm cao nhng khi Khi c©y ®· cã hoa qu¶ th× ph¶i ®èn t¹o qu¶.

qu¶ s¾p vµ ®ang chÝn l¹i yªu cÇu ®é Èm thÊp.

Sau mçi vô thu ho¹ch qu¶, ca bá mét ®o¹n ®Çu Muèn cung øng lîng níc thÝch hîp, tèt nhÊt cµnh ®Ó t¹o nhiÒu chåi qu¶ cho vô sau vµ gi÷ cho lµ xç ®Þnh ®é Èm ®Êt. HiÖn cã mét sè ph¬ng t¸n c©y lu«n ®îc gän. TØa bá cç chåi mäc ë gi÷a ph¸p vµ dông cô ®Ó xç ®Þnh nhng cha dïng cµnh ®Ó 3 - 4 chåi tèt ë ®Çu cµnh.

phæ biÕn. Ph¬ng ph¸p ®¬n gi¶n nhÊt lµ quan s¸t Trêng hîp vên c©y ®· giµ nÕu kh«ng ph¸ ®i tÇng ®Êt mÆt vµ ®é c¬ng níc cña cµnh l¸ vµo trång l¹i th× cã thÓ ®èn cho c©y trÎ l¹i. ChØ ®èn mét thêi gian gi÷a tra ®Ó xem ®Êt cã qu¸ kh« vµ c©y sè cµnh giµ yÕu hoÆc ®èn toµn th©n ®Ó c©y ra chåi cã cÇn níc kh«ng. TÊt nhiªn hiÖn tîng thõa míi. Nh÷ng chåi nµy gi÷ l¹i ®Ó tiÕp tôc ch¨m sãc níc thêng x¶y ra trong mïa ma cßn mïa kh«

thu ho¹ch hoÆc dïng lµm gèc ghÐp cho c©y míi.

hoÆc gÆp ®ît h¹n th× c©y thêng thiÕu níc.

CÇn theo dâi thêng xuyªn ®Ó c¾t bá kÞp thêi Cã nhiÒu ph¬ng ph¸p tíi nh tíi theo r·nh, cç cµnh mäc vît tõ th©n hoÆc gèc cµnh (gäi lµ

tíi trµn, hiÖn ®¹i h¬n lµ tíi phun, tíi nhá giät.

chåi vît, chåi tîc) v× nh÷ng cµnh nµy thêng ë mét sè vïng, nguån níc tíi khan hiÕm, cÇn kh«ng cho qu¶, tiªu hao nhiÒu chÊt dinh dìng, tiÕt kiÖm nhng vÉn ph¶i b¶o ®¶m ®ñ ®é Èm cho cßn t¹o ®iÒu kiÖn cho s©u bÖnh ph¸t triÓn. Ng¾t bá

®Êt. Cã mét sè ph¬ng ph¸p thêng dïng nh

nh÷ng cµnh l¸ giµ hoÆc bÞ s©u bÖnh nÆng.

trång c©y phñ ®Êt, c©y ch¾n giã, tñ gèc c©y b»ng T¹o h×nh vµ tØa cµnh lµ biÖn ph¸p rÊt quan r¬m r¹, l¸ kh«...

träng ®èi víi c©y ¨n qu¶, cÇn thùc hiÖn tèt.

33

34

https://thuviensach.vn

IV- T¦íI N¦íC

V- T¹O H×NH, TØA CµNH

Mçi lo¹i c©y ¨n qu¶ a thÝch ®é Èm vµ lîng TØa cµnh, t¹o t¸n lµ ®Ó t¹o cho c©y cã mét thÕ

níc khç nhau. Cã nh÷ng c©y a Èm nh sÇu

®øng v÷ng vµng, c©n ®èi, tËn dông ¸nh s¸ng tèt riªng, m¨ng côt, nh·n, cam, quýt... cã c©y chÞu nhÊt vµ tho¸ng khÝ thuËn lîi cho quang hîp, h¹n h¹n tèt nh ®iÒu, xoµi, ch«m ch«m, mÝt...

chÕ s©u bÖnh.

C©y cßn nhá yªu cÇu níc Ýt h¬n c©y lín nhng

§Ó t¹o t¸n c©y, khi c©y trång cao 0,6 - 0,8m th×

kh¶ n¨ng chÞu h¹n vµ chÞu óng l¹i kÐm, ®Êt bÊm ngän. Sau ®ã trong sè cç cµnh mäc ra chØ ®Ó

thêng xuyªn ph¶i ®ñ Èm. Mçi giai ®o¹n sinh 3 - 4 cµnh chia ®Òu cç híng. Khi cµnh dµi 0,4 -

trëng ph¸t triÓn còng yªu cÇu ®é Èm khç nhau.

0,6m th× l¹i bÊm ngän lÊy 2 - 3 cµnh cÊp 2 còng Tríc khi c©y ra hoa vµ ®Ó kÝch thÝch sù h×nh ph©n bè ®Òu, cçh nµy gäi lµ ®èn t¹o h×nh, lµm víi thµnh hoa yªu cÇu ®é Èm thÊp. Khi ®· h×nh thµnh c©y ë thêi kú cha ra hoa qu¶.

qu¶ vµ qu¶ ®ang lín yªu cÇu ®é Èm cao nhng khi Khi c©y ®· cã hoa qu¶ th× ph¶i ®èn t¹o qu¶.

qu¶ s¾p vµ ®ang chÝn l¹i yªu cÇu ®é Èm thÊp.

Sau mçi vô thu ho¹ch qu¶, ca bá mét ®o¹n ®Çu Muèn cung øng lîng níc thÝch hîp, tèt nhÊt cµnh ®Ó t¹o nhiÒu chåi qu¶ cho vô sau vµ gi÷ cho lµ xç ®Þnh ®é Èm ®Êt. HiÖn cã mét sè ph¬ng t¸n c©y lu«n ®îc gän. TØa bá cç chåi mäc ë gi÷a ph¸p vµ dông cô ®Ó xç ®Þnh nhng cha dïng cµnh ®Ó 3 - 4 chåi tèt ë ®Çu cµnh.

phæ biÕn. Ph¬ng ph¸p ®¬n gi¶n nhÊt lµ quan s¸t Trêng hîp vên c©y ®· giµ nÕu kh«ng ph¸ ®i tÇng ®Êt mÆt vµ ®é c¬ng níc cña cµnh l¸ vµo trång l¹i th× cã thÓ ®èn cho c©y trÎ l¹i. ChØ ®èn mét thêi gian gi÷a tra ®Ó xem ®Êt cã qu¸ kh« vµ c©y sè cµnh giµ yÕu hoÆc ®èn toµn th©n ®Ó c©y ra chåi cã cÇn níc kh«ng. TÊt nhiªn hiÖn tîng thõa míi. Nh÷ng chåi nµy gi÷ l¹i ®Ó tiÕp tôc ch¨m sãc níc thêng x¶y ra trong mïa ma cßn mïa kh«

thu ho¹ch hoÆc dïng lµm gèc ghÐp cho c©y míi.

hoÆc gÆp ®ît h¹n th× c©y thêng thiÕu níc.

CÇn theo dâi thêng xuyªn ®Ó c¾t bá kÞp thêi Cã nhiÒu ph¬ng ph¸p tíi nh tíi theo r·nh, cç cµnh mäc vît tõ th©n hoÆc gèc cµnh (gäi lµ

tíi trµn, hiÖn ®¹i h¬n lµ tíi phun, tíi nhá giät.

chåi vît, chåi tîc) v× nh÷ng cµnh nµy thêng ë mét sè vïng, nguån níc tíi khan hiÕm, cÇn kh«ng cho qu¶, tiªu hao nhiÒu chÊt dinh dìng, tiÕt kiÖm nhng vÉn ph¶i b¶o ®¶m ®ñ ®é Èm cho cßn t¹o ®iÒu kiÖn cho s©u bÖnh ph¸t triÓn. Ng¾t bá

®Êt. Cã mét sè ph¬ng ph¸p thêng dïng nh

nh÷ng cµnh l¸ giµ hoÆc bÞ s©u bÖnh nÆng.

trång c©y phñ ®Êt, c©y ch¾n giã, tñ gèc c©y b»ng T¹o h×nh vµ tØa cµnh lµ biÖn ph¸p rÊt quan r¬m r¹, l¸ kh«...

träng ®èi víi c©y ¨n qu¶, cÇn thùc hiÖn tèt.

33

34

https://thuviensach.vn

VI- PHßNG TRõ S¢U BÖNH, Cá D¹I 4. Sö dông thiªn ®Þch

Trªn cç vên c©y ¨n qu¶ còng cã nhiÒu loµi Phßng trõ s©u bÖnh cho c©y ¨n qu¶ còng nh

thiªn ®Þch, cã tç dông rÊt lín trong viÖc h¹n chÕ

víi cç c©y trång khç ph¶i thùc hiÖn nguyªn t¾c s©u bÖnh. §Ó b¶o vÖ thiªn ®Þch, khi cÇn phun chung lµ ¸p dông tæng hîp nhiÒu biÖn ph¸p mét thuèc hãa häc nªn chän dïng nh÷ng lo¹i thuèc Ýt cçh kÞp thêi, cã nh vËy hiÖu qu¶ míi cao. Cç h¹i thiªn ®Þch nh cç thuèc ®iÒu tiÕt sinh trëng biÖn ph¸p chÝnh cÇn ¸p dông lµ: c«n trïng (Applaud, Butyl trõ rÇy, rÖp), cç lo¹i 1. Gièng c©y

dÇu kho¸ng (dÇu phun SK.Enspray, D-C Tron Plus...). Nu«i kiÕn vµng ( Oecophylla smaragdina) CÇn sö dông nh÷ng c©y gièng cã kh¶ n¨ng cã tç dông h¹n chÕ râ rÖt nhiÒu loµi s©u h¹i trong chèng chÞu s©u bÖnh, kháe m¹nh, kh«ng mang vên c©y, hiÖn ®îc ¸p dông trong nhiÒu vên c©y nguån s©u bÖnh. §èi víi c©y cã mói ®Æc biÖt chó ý

¨n qu¶ cã mói ë ®ång b»ng s«ng Cöu Long.

c©y gièng kh«ng ®îc mang nguån bÖnh vµng l¸

g©n xanh (greening).

5. Sö dông thuèc hãa häc

2. Kü thuËt canh tç

§Ó thuèc cã hiÖu qu¶ cao cÇn ¸p dông nguyªn t¾c “bèn ®óng”:

Trång c©y víi mËt ®é võa ph¶i thÝch hîp,

- §óng thuèc: Chän dïng lo¹i thuèc cã hiÖu qu¶

kh«ng nªn trång dµy qu¸. Bãn ph©n vµ tíi níc cao víi lo¹i s©u bÖnh cÇn trõ, ®ång thêi Ýt h¹i

®Çy ®ñ, ®óng kü thuËt. Bãn ph©n h÷u c¬ ñ hoai thiªn ®Þch, ngêi vµ m«i trêng.

vµ ph©n h÷u c¬ vi sinh cã nhiÒu vi sinh vËt ®èi

- §óng lóc: Sö dông thuèc khi s©u bÖnh míi kh¸ng, h¹n chÕ sù ph¸t triÓn cña vi sinh vËt g©y ph¸t sinh vµ cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn m¹nh, dùa h¹i trong ®Êt.

trªn kÕt qu¶ ®iÒu tra t×nh h×nh s©u bÖnh thùc tÕ

hoÆc theo kinh nghiÖm, theo quy luËt ®· xç ®Þnh.

3. T¹o t¸n, tØa cµnh, vÖ sinh vên c©y Víi cç lo¹i s©u bÖnh thêng h¹i hoa vµ qu¶ cÇn T¹o ®iÒu kiÖn cho c©y ph¸t triÓn c©n ®èi, vên phun thuèc ngay tõ khi hoa míi nhó hoÆc qu¶ cßn c©y th«ng tho¸ng, h¹n chÕ nguån s©u bÖnh tån t¹i.

non. Tr¸nh phun thuèc khi c©y ®ang në hoa ré ®Ó

Thêng xuyªn ng¾t bá vµ tËp trung tiªu hñy cç kh«ng ¶nh hëng ®Õn sù thô phÊn.

bé phËn c©y bÞ s©u bÖnh nÆng. BiÖn ph¸p bao qu¶

- §óng nång ®é vµ liÒu lîng: Trªn cç nh·n còng cã tç dông tèt.

thuèc ®Òu cã ghi nång ®é pha chÕ, cÇn ¸p dông ®óng.

35

36

https://thuviensach.vn

VI- PHßNG TRõ S¢U BÖNH, Cá D¹I 4. Sö dông thiªn ®Þch

Trªn cç vên c©y ¨n qu¶ còng cã nhiÒu loµi Phßng trõ s©u bÖnh cho c©y ¨n qu¶ còng nh

thiªn ®Þch, cã tç dông rÊt lín trong viÖc h¹n chÕ

víi cç c©y trång khç ph¶i thùc hiÖn nguyªn t¾c s©u bÖnh. §Ó b¶o vÖ thiªn ®Þch, khi cÇn phun chung lµ ¸p dông tæng hîp nhiÒu biÖn ph¸p mét thuèc hãa häc nªn chän dïng nh÷ng lo¹i thuèc Ýt cçh kÞp thêi, cã nh vËy hiÖu qu¶ míi cao. Cç h¹i thiªn ®Þch nh cç thuèc ®iÒu tiÕt sinh trëng biÖn ph¸p chÝnh cÇn ¸p dông lµ: c«n trïng (Applaud, Butyl trõ rÇy, rÖp), cç lo¹i 1. Gièng c©y

dÇu kho¸ng (dÇu phun SK.Enspray, D-C Tron Plus...). Nu«i kiÕn vµng ( Oecophylla smaragdina) CÇn sö dông nh÷ng c©y gièng cã kh¶ n¨ng cã tç dông h¹n chÕ râ rÖt nhiÒu loµi s©u h¹i trong chèng chÞu s©u bÖnh, kháe m¹nh, kh«ng mang vên c©y, hiÖn ®îc ¸p dông trong nhiÒu vên c©y nguån s©u bÖnh. §èi víi c©y cã mói ®Æc biÖt chó ý

¨n qu¶ cã mói ë ®ång b»ng s«ng Cöu Long.

c©y gièng kh«ng ®îc mang nguån bÖnh vµng l¸

g©n xanh (greening).

5. Sö dông thuèc hãa häc

2. Kü thuËt canh tç

§Ó thuèc cã hiÖu qu¶ cao cÇn ¸p dông nguyªn t¾c “bèn ®óng”:

Trång c©y víi mËt ®é võa ph¶i thÝch hîp,

- §óng thuèc: Chän dïng lo¹i thuèc cã hiÖu qu¶

kh«ng nªn trång dµy qu¸. Bãn ph©n vµ tíi níc cao víi lo¹i s©u bÖnh cÇn trõ, ®ång thêi Ýt h¹i

®Çy ®ñ, ®óng kü thuËt. Bãn ph©n h÷u c¬ ñ hoai thiªn ®Þch, ngêi vµ m«i trêng.

vµ ph©n h÷u c¬ vi sinh cã nhiÒu vi sinh vËt ®èi

- §óng lóc: Sö dông thuèc khi s©u bÖnh míi kh¸ng, h¹n chÕ sù ph¸t triÓn cña vi sinh vËt g©y ph¸t sinh vµ cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn m¹nh, dùa h¹i trong ®Êt.

trªn kÕt qu¶ ®iÒu tra t×nh h×nh s©u bÖnh thùc tÕ

hoÆc theo kinh nghiÖm, theo quy luËt ®· xç ®Þnh.

3. T¹o t¸n, tØa cµnh, vÖ sinh vên c©y Víi cç lo¹i s©u bÖnh thêng h¹i hoa vµ qu¶ cÇn T¹o ®iÒu kiÖn cho c©y ph¸t triÓn c©n ®èi, vên phun thuèc ngay tõ khi hoa míi nhó hoÆc qu¶ cßn c©y th«ng tho¸ng, h¹n chÕ nguån s©u bÖnh tån t¹i.

non. Tr¸nh phun thuèc khi c©y ®ang në hoa ré ®Ó

Thêng xuyªn ng¾t bá vµ tËp trung tiªu hñy cç kh«ng ¶nh hëng ®Õn sù thô phÊn.

bé phËn c©y bÞ s©u bÖnh nÆng. BiÖn ph¸p bao qu¶

- §óng nång ®é vµ liÒu lîng: Trªn cç nh·n còng cã tç dông tèt.

thuèc ®Òu cã ghi nång ®é pha chÕ, cÇn ¸p dông ®óng.

35

36

https://thuviensach.vn

Pha ®Ëm ®Æc qu¸ dÔ h¹i c©y, h¹i ngêi vµ tèn thuèc.

®îc sö dông nhiÒu trong nghÒ trång c©y ¨n qu¶ víi Pha lo·ng qu¸ hiÖu qu¶ phßng trõ sÏ kÐm. CÇn nhiÒu môc ®Ých.

phun ®ñ lîng níc ®Ó ít ®Òu kh¾p t¸n lç©y.

- KÝch thÝch ra hoa: Dïng cç chÊt cã tç dông

- §óng cçh: Nªn chó ý phun tróng chç s©u øc chÕ sinh trëng ®Ó c©y chuyÓn sang giai ®o¹n bÖnh tËp trung nhiÒu. Trõ nhÖn, bä trÜ, rÇy... cÇn ph¸t dôc mµ ra hoa.

phun c¶ mÆt díi l¸. Víi rÖp s¸p chó ý phun chç

- Cç chÊt thêng dïng cho môc ®Ých nµy lµ

cã æ rÖp tËp trung.

Ethephon (Ethrel), Paclobutrazol (hiÖn cã cç tªn Do vên c©y ¨n qu¶ cã t¸n lçao vµ dµy, khi th¬ng m¹i lµ Paclo, Toba-Jum, Super Culta Mix, phun thuèc cÇn mang ®å b¶o hé ®Ó h¹n chÕ thuèc Atomin...). Dïng cç chÊt KNO , KClO còng cã hiÖu 3

3

tiÕp xóc víi ngêi.

qu¶ tèt.

CÇn b¶o ®¶m thêi gian cçh ly ghi trªn nh·n

- H¹n chÕ rông hoa vµ qu¶ non: Thêng dïng thuèc ®Ó tr¸nh ngé ®éc cho ngêi ¨n qu¶, nhÊt lµ

cç chÊt Auxin (Atonik, Dekamon, Flower, HD

207, Vi T§Q...), Acid Gibberellic (Gibgro, Progibb, víi cç lo¹i qu¶ vá máng nh t¸o, æi, nho...

Vimogreen...). Phun thuèc lóc hoa b¾t ®Çu në vµ

Víi c©y cã ®é cao hoÆc diÖn tÝch lín cÇn cã dông khi qu¶ non míi h×nh thµnh.

cô phun thÝch hîp nh dïng b¬m ®éng c¬ ¸p lùc

- Lµm qu¶ lín: Còng dïng cç chÊt Auxin (NAA) cao, dïng xe di chuyÓn.

vµ Acid Gibberellic (GA), phun khi qu¶ ®ang lín.

Ngoµi cç biÖn ph¸p chÝnh nh trªn, ®èi víi cç

- Lµm qu¶ chÝn ®Òu vµ nhanh: Chñ yÕu dïng vên c©y nhá gia ®×nh cã thÓ ¸p dông biÖn ph¸p chÊt Ethephon (hiÖn cã cç tªn th¬ng m¹i dïng tay hoÆc vît b¾t giÕt s©u, ng©m níc vên 1 -

Telephon, Ethrel, Adephone...). Phun khi qu¶ ®·

2 ngµy ®Ó diÖt s©u nhéng trong ®Êt, lµm bÉy, b¶...

giµ, cã mét sè qu¶ b¾t ®Çu chÝn.

§èi víi cá d¹i trong mét sè trêng hîp kh«ng

- Lµm qu¶ cã h¹t nhá hoÆc kh«ng h¹t: Chñ yÕu cÇn dän s¹ch mµ ®Ó l¹i mét lîng cá võa ph¶i ®Ó

dïng chÊt Auxin. Phun khi hoa b¾t ®Çu në ré ®Ó

phñ ®Êt, gi÷ ®é Èm vµ h¹n chÕ níc ma xãi mßn h¹n chÕ kÕt h¹t.

®Êt, lµ n¬i sinh sèng cho cç loµi thiªn ®Þch.

- KÝch thÝch ra rÔ cho cµnh gi©m, cµnh chiÕt: Thêng dïng chÊt Auxin. Dung dÞch thuèc pha VII- Sö DôNG

theo nång ®é híng dÉn ®Ó nhóng gèc cµnh tríc CHÊT §IÒU HßA SINH TR¦ëNG THùC VËT

khi gi©m hoÆc trén víi bÇu chiÕt.

- Lµm qu¶ chËm chÝn: Cã trêng hîp cÇn lµm Cç chÊt ®iÒu hßa sinh trëng thùc vËt ngµy cµng qu¶ chËm chÝn ®Ó kÐo dµi thêi gian thu ho¹ch, 37

38

https://thuviensach.vn

Pha ®Ëm ®Æc qu¸ dÔ h¹i c©y, h¹i ngêi vµ tèn thuèc.

®îc sö dông nhiÒu trong nghÒ trång c©y ¨n qu¶ víi Pha lo·ng qu¸ hiÖu qu¶ phßng trõ sÏ kÐm. CÇn nhiÒu môc ®Ých.

phun ®ñ lîng níc ®Ó ít ®Òu kh¾p t¸n lç©y.

- KÝch thÝch ra hoa: Dïng cç chÊt cã tç dông

- §óng cçh: Nªn chó ý phun tróng chç s©u øc chÕ sinh trëng ®Ó c©y chuyÓn sang giai ®o¹n bÖnh tËp trung nhiÒu. Trõ nhÖn, bä trÜ, rÇy... cÇn ph¸t dôc mµ ra hoa.

phun c¶ mÆt díi l¸. Víi rÖp s¸p chó ý phun chç

- Cç chÊt thêng dïng cho môc ®Ých nµy lµ

cã æ rÖp tËp trung.

Ethephon (Ethrel), Paclobutrazol (hiÖn cã cç tªn Do vên c©y ¨n qu¶ cã t¸n lçao vµ dµy, khi th¬ng m¹i lµ Paclo, Toba-Jum, Super Culta Mix, phun thuèc cÇn mang ®å b¶o hé ®Ó h¹n chÕ thuèc Atomin...). Dïng cç chÊt KNO , KClO còng cã hiÖu 3

3

tiÕp xóc víi ngêi.

qu¶ tèt.

CÇn b¶o ®¶m thêi gian cçh ly ghi trªn nh·n

- H¹n chÕ rông hoa vµ qu¶ non: Thêng dïng thuèc ®Ó tr¸nh ngé ®éc cho ngêi ¨n qu¶, nhÊt lµ

cç chÊt Auxin (Atonik, Dekamon, Flower, HD

207, Vi T§Q...), Acid Gibberellic (Gibgro, Progibb, víi cç lo¹i qu¶ vá máng nh t¸o, æi, nho...

Vimogreen...). Phun thuèc lóc hoa b¾t ®Çu në vµ

Víi c©y cã ®é cao hoÆc diÖn tÝch lín cÇn cã dông khi qu¶ non míi h×nh thµnh.

cô phun thÝch hîp nh dïng b¬m ®éng c¬ ¸p lùc

- Lµm qu¶ lín: Còng dïng cç chÊt Auxin (NAA) cao, dïng xe di chuyÓn.

vµ Acid Gibberellic (GA), phun khi qu¶ ®ang lín.

Ngoµi cç biÖn ph¸p chÝnh nh trªn, ®èi víi cç

- Lµm qu¶ chÝn ®Òu vµ nhanh: Chñ yÕu dïng vên c©y nhá gia ®×nh cã thÓ ¸p dông biÖn ph¸p chÊt Ethephon (hiÖn cã cç tªn th¬ng m¹i dïng tay hoÆc vît b¾t giÕt s©u, ng©m níc vên 1 -

Telephon, Ethrel, Adephone...). Phun khi qu¶ ®·

2 ngµy ®Ó diÖt s©u nhéng trong ®Êt, lµm bÉy, b¶...

giµ, cã mét sè qu¶ b¾t ®Çu chÝn.

§èi víi cá d¹i trong mét sè trêng hîp kh«ng

- Lµm qu¶ cã h¹t nhá hoÆc kh«ng h¹t: Chñ yÕu cÇn dän s¹ch mµ ®Ó l¹i mét lîng cá võa ph¶i ®Ó

dïng chÊt Auxin. Phun khi hoa b¾t ®Çu në ré ®Ó

phñ ®Êt, gi÷ ®é Èm vµ h¹n chÕ níc ma xãi mßn h¹n chÕ kÕt h¹t.

®Êt, lµ n¬i sinh sèng cho cç loµi thiªn ®Þch.

- KÝch thÝch ra rÔ cho cµnh gi©m, cµnh chiÕt: Thêng dïng chÊt Auxin. Dung dÞch thuèc pha VII- Sö DôNG

theo nång ®é híng dÉn ®Ó nhóng gèc cµnh tríc CHÊT §IÒU HßA SINH TR¦ëNG THùC VËT

khi gi©m hoÆc trén víi bÇu chiÕt.

- Lµm qu¶ chËm chÝn: Cã trêng hîp cÇn lµm Cç chÊt ®iÒu hßa sinh trëng thùc vËt ngµy cµng qu¶ chËm chÝn ®Ó kÐo dµi thêi gian thu ho¹ch, 37

38

https://thuviensach.vn

ngêi ta phun chÊt GA lªn l¸ vµ qu¶ khi qu¶ ®·

ra hoa th× sinh trëng ph¶i t¹m dõng l¹i. Dùa vµo giµ, cã thÓ lµm qu¶ chËm chÝn tõ 5 - 7 ngµy so víi quy luËt nµy, khi c©y sinh trëng tíi møc ®é nhÊt b×nh thêng (nho, t¸o, xoµi, mËn...).

®Þnh, ngêi ta cã thÓ t¹o ra cç ®iÒu kiÖn lµm cho Cç chÊt ®iÒu hßa sinh trëng thùc vËt cã tç c©y t¹m ngõng sinh trëng ®Ó chuyÓn sang giai dông rÊt m¹nh, dïng víi liÒu lîng rÊt thÊp, hiÖu

®o¹n ph¸t triÓn, tøc lµ cã thÓ lµm cho c©y ra hoa qu¶ cã thÓ khç nhau phô thuéc vµo gièng c©y, sím h¬n b×nh thêng.

t×nh h×nh sinh trëng, thêi tiÕt... V× vËy, khi sö

§Ó lµm cho c©y t¹m ngõng sinh trëng cã thÓ

dông cÇn b¶o ®¶m ®óng liÒu lîng híng dÉn, dïng cç biÖn ph¸p t¹o kh« h¹n, bãn thªm kali, dïng ®óng lóc, nÕu cha cã kinh nghiÖm nªn lµm khoanh vá c©y hoÆc dïng cç chÊt øc chÕ sinh trëng.

thö tríc trªn diÖn hÑp, sau khi cã kÕt qu¶ míi ¸p ViÖc ®iÒu khiÓn cho c©y ra hoa sím hiÖn ®·

dông diÖn réng. Khi sö dông chÊt ®iÒu hßa, sinh

®îc ¸p dông phæ biÕn vµ cã hiÖu qu¶ víi mét sè trëng thùc vËt nªn kÕt hîp víi ®iÒu khiÓn dinh c©y nh nh·n, xoµi, sÇu riªng...

dìng vµ níc cho thÝch hîp. Sö dông chÊt ®iÒu Quy tr×nh ¸p dông cã thÓ tãm t¾t nh sau: Khi l¸

hßa sinh trëng nhiÒu qu¸, sö dông kh«ng ®óng ngän (®ît 1 hoÆc 2 tïy t×nh h×nh sinh trëng c©y) kü thuËt, kh«ng chó ý cç ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh vµ

b¾t ®Çu chuyÓn sang mµu xanh nh¹t (mµu ®ät c©y trång sÏ kh«ng cã hiÖu qu¶, thËm chÝ cßn lµm chuèi) th× ngõng tíi níc, ®ång thêi phun cç chÊt h¹i c©y, gi¶m chÊt lîng n«ng s¶n.

Paclobutrazol hoÆc KNO , KClO lµm cho c©y vµ l¸

3

3

®ät t¹m ngõng sinh trëng. Phun 2 - 3 lÇn cçh VIII- §IÒU KHIÓN RA HOA

nhau 7 - 10 ngµy, nh÷ng c©y sinh trëng tèt cã thÓ

ph¶i kÕt hîp c¶ tíi thuèc xuèng gèc. Dïng KNO

3

1. KÝch thÝch ra hoa sím

hoÆc KClO pha nång ®é 0,3 - 0,5% (30 - 50g cho 10

3

Trong ®êi sèng cña thùc vËt chia lµm hai giai lÝt níc). ChÕ phÈm Paclobutrazol 10% pha nång ®é

®o¹n chÝnh lµ giai ®o¹n sinh trëng vµ giai ®o¹n 0,1 - 0,2% (10 - 20g cho 10 lÝt níc).

ph¸t triÓn. ë giai ®o¹n sinh trëng, cç c¬ quan Víi c©y nh·n thêng ¸p dông ph¬ng ph¸p dinh dìng nh th©n, l¸, rÔ ph¸t triÓn m¹nh. ë kh¾c vá còng cã hiÖu qu¶. TiÕn hµnh khi l¸ ®ät giai ®o¹n ph¸t triÓn c©y h×nh thµnh cç c¬ quan chuyÓn mµu ®ät chuèi. Chç gÇn gèc cµnh bãc mét sinh s¶n nh hoa, qu¶, h¹t ®Ó duy tr× nßi gièng.

khoanh vá réng 0,5 - 1,0cm, ®Ó l¹i 1 - 2 cµnh nhá Ranh giíi cña hai giai ®o¹n nµy lµ lóc c©y ra hoa.

kh«ng khoanh vá gióp cho c©y sinh trëng (gäi lµ

Khi c©y chuyÓn sang giai ®o¹n ph¸t triÓn, tøc lµ

cµnh thë). Sau khi kh¾c vá cµnh cã thÓ kÕt hîp 39

40

https://thuviensach.vn

ngêi ta phun chÊt GA lªn l¸ vµ qu¶ khi qu¶ ®·

ra hoa th× sinh trëng ph¶i t¹m dõng l¹i. Dùa vµo giµ, cã thÓ lµm qu¶ chËm chÝn tõ 5 - 7 ngµy so víi quy luËt nµy, khi c©y sinh trëng tíi møc ®é nhÊt b×nh thêng (nho, t¸o, xoµi, mËn...).

®Þnh, ngêi ta cã thÓ t¹o ra cç ®iÒu kiÖn lµm cho Cç chÊt ®iÒu hßa sinh trëng thùc vËt cã tç c©y t¹m ngõng sinh trëng ®Ó chuyÓn sang giai dông rÊt m¹nh, dïng víi liÒu lîng rÊt thÊp, hiÖu

®o¹n ph¸t triÓn, tøc lµ cã thÓ lµm cho c©y ra hoa qu¶ cã thÓ khç nhau phô thuéc vµo gièng c©y, sím h¬n b×nh thêng.

t×nh h×nh sinh trëng, thêi tiÕt... V× vËy, khi sö

§Ó lµm cho c©y t¹m ngõng sinh trëng cã thÓ

dông cÇn b¶o ®¶m ®óng liÒu lîng híng dÉn, dïng cç biÖn ph¸p t¹o kh« h¹n, bãn thªm kali, dïng ®óng lóc, nÕu cha cã kinh nghiÖm nªn lµm khoanh vá c©y hoÆc dïng cç chÊt øc chÕ sinh trëng.

thö tríc trªn diÖn hÑp, sau khi cã kÕt qu¶ míi ¸p ViÖc ®iÒu khiÓn cho c©y ra hoa sím hiÖn ®·

dông diÖn réng. Khi sö dông chÊt ®iÒu hßa, sinh

®îc ¸p dông phæ biÕn vµ cã hiÖu qu¶ víi mét sè trëng thùc vËt nªn kÕt hîp víi ®iÒu khiÓn dinh c©y nh nh·n, xoµi, sÇu riªng...

dìng vµ níc cho thÝch hîp. Sö dông chÊt ®iÒu Quy tr×nh ¸p dông cã thÓ tãm t¾t nh sau: Khi l¸

hßa sinh trëng nhiÒu qu¸, sö dông kh«ng ®óng ngän (®ît 1 hoÆc 2 tïy t×nh h×nh sinh trëng c©y) kü thuËt, kh«ng chó ý cç ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh vµ

b¾t ®Çu chuyÓn sang mµu xanh nh¹t (mµu ®ät c©y trång sÏ kh«ng cã hiÖu qu¶, thËm chÝ cßn lµm chuèi) th× ngõng tíi níc, ®ång thêi phun cç chÊt h¹i c©y, gi¶m chÊt lîng n«ng s¶n.

Paclobutrazol hoÆc KNO , KClO lµm cho c©y vµ l¸

3

3

®ät t¹m ngõng sinh trëng. Phun 2 - 3 lÇn cçh VIII- §IÒU KHIÓN RA HOA

nhau 7 - 10 ngµy, nh÷ng c©y sinh trëng tèt cã thÓ

ph¶i kÕt hîp c¶ tíi thuèc xuèng gèc. Dïng KNO

3

1. KÝch thÝch ra hoa sím

hoÆc KClO pha nång ®é 0,3 - 0,5% (30 - 50g cho 10

3

Trong ®êi sèng cña thùc vËt chia lµm hai giai lÝt níc). ChÕ phÈm Paclobutrazol 10% pha nång ®é

®o¹n chÝnh lµ giai ®o¹n sinh trëng vµ giai ®o¹n 0,1 - 0,2% (10 - 20g cho 10 lÝt níc).

ph¸t triÓn. ë giai ®o¹n sinh trëng, cç c¬ quan Víi c©y nh·n thêng ¸p dông ph¬ng ph¸p dinh dìng nh th©n, l¸, rÔ ph¸t triÓn m¹nh. ë kh¾c vá còng cã hiÖu qu¶. TiÕn hµnh khi l¸ ®ät giai ®o¹n ph¸t triÓn c©y h×nh thµnh cç c¬ quan chuyÓn mµu ®ät chuèi. Chç gÇn gèc cµnh bãc mét sinh s¶n nh hoa, qu¶, h¹t ®Ó duy tr× nßi gièng.

khoanh vá réng 0,5 - 1,0cm, ®Ó l¹i 1 - 2 cµnh nhá Ranh giíi cña hai giai ®o¹n nµy lµ lóc c©y ra hoa.

kh«ng khoanh vá gióp cho c©y sinh trëng (gäi lµ

Khi c©y chuyÓn sang giai ®o¹n ph¸t triÓn, tøc lµ

cµnh thë). Sau khi kh¾c vá cµnh cã thÓ kÕt hîp 39

40

https://thuviensach.vn

phun KNO , 1 - 2 lÇn cçh nhau 5 - 7 ngµy. Sau

- Do bÞ s©u bÖnh ph¸ h¹i. Cç loµi rÇy, rÖp, bä trÜ, 3

khi xö lý tõ 20 - 30 ngµy c©y sÏ nhó mÇm hoa. Lóc bä xÝt, nhÖn... cïng víi nhiÒu lo¹i nÊm bÖnh thêng nµy cã thÓ phun bæ sung cç chÊt Auxin hoÆc GA hay ph¸ h¹i hoa vµ qu¶ non lµm t¨ng tØ lÖ rông.

®Ó cµnh hoa ra m¹nh vµ ®Òu.

Tõ cç nguyªn nh©n trªn, cç biÖn ph¸p h¹n Chó ý cç chÊt KClO vµ Paclobutrazol h¹n chÕ

chÕ rông hoa vµ qu¶ non lµ ch¨m sãc, bãn ph©n 3

sù ph¸t triÓn vµ ho¹t ®éng cña bé rÔ nªn sö dông

®Çy ®ñ cho c©y, khi c©y ra hoa kh«ng ®Ó vên cã møc ®é, nÕu dïng nhiÒu sÏ lµm c©y suy yÕu.

kh« h¹n hoÆc óng ngËp vµ phßng trõ s©u bÖnh.

Nªn tíi mét n¨m, n¨m sau ngõng tíi cho bé rÔ

Dïng cç chÊt kÝch thÝch sinh trëng nh

håi phôc.

Auxin, GA phun khi c©y b¾t ®Çu ra hoa vµ h×nh thµnh qu¶ còng gãp phÇn h¹n chÕ rông hoa qu¶

2. H¹n chÕ rông hoa vµ qu¶ non râ rÖt. Nh÷ng chÊt nµy gióp t¨ng cêng vËn HiÖn tîng rông hoa vµ qu¶ non ë c©y ¨n qu¶

chuyÓn dinh dìng nu«i hoa qu¶ vµ h¹n chÕ sù lµ hiÖn tîng sinh lý b×nh thêng. Mét sè c©y cã h×nh thµnh tÇng rêi ë cuèng hoa qu¶. Khi c©y hoa nhiÒu nh xoµi, nh·n, ch«m ch«m, v¶i, vó

®ang në hoa ré tr¸nh phun thuèc trõ s©u ®Ó

s÷a... b×nh thêng rông hoa vµ qu¶ non tíi trªn kh«ng h¹i c«n trïng thô phÊn vµ kh¶ n¨ng thô 95%. C©y chØ cã kh¶ n¨ng nu«i mét sè qu¶ nhÊt phÊn cña hoa.

®Þnh. Tuy vËy, nÕu tØ lÖ bÞ rông qu¸ nhiÒu sÏ lµm gi¶m thu ho¹ch. Nguyªn nh©n lµm hoa vµ qu¶

IX- THô PHÊN Bæ SUNG

non rông nhiÒu chñ yÕu lµ:

- HiÖn tîng rông hoa cçh niªn: Tøc lµ n¨m Thô phÊn nh©n t¹o bæ sung lµm t¨ng tØ lÖ ®Ëu tríc ®Ëu nhiÒu qu¶ th× n¨m sau Ýt, do c©y nu«i qu¶, tuy vËy, kh«ng ph¶i lo¹i c©y nµo còng cÇn nhiÒu qu¶ cÇn nghØ mét n¨m ®Ó lÊy l¹i søc. HiÖn ph¶i lµm. Mét sè c©y kh«ng cã h¹t (nh chuèi, tîng nµy thêng cã trªn nhiÒu lo¹i c©y ¨n qu¶.

døa...), mét sè c©y cã thÓ ®Ëu qu¶ kh«ng cÇn thô

- Thêi tiÕt kh«ng thÝch hîp cho thô phÊn. Kh«

phÊn (nh cam navel, nho kh«ng h¹t...), mét sè h¹n, ma nhiÒu, l¹nh qu¸ hoÆc nãng qu¸ ®Òu ¶nh c©y b×nh thêng vÉn thô phÊn tèt vµ kÕt qu¶ nhiÒu hëng thô phÊn vµ hoa bÞ rông. Thêi tiÕt còng (nh nh·n, v¶i, cam, quýt, bëi, xoµi...), nh÷ng lo¹i

¶nh hëng ®Õn ho¹t ®éng cña c«n trïng thô phÊn.

c©y nµy kh«ng cÇn thô phÊn bæ sung. Thô phÊn bæ

- Dinh dìng kÐm, kh«ng cung cÊp ®ñ cho c©y sung thêng chØ ¸p dông víi cç c©y khã thô phÊn

®Ó gi÷ l¹i nhiÒu hoa vµ qu¶.

tù nhiªn nh h¹t phÊn Ýt, thiÕu c©y ®ùc, hoa ®ùc vµ

41

42

https://thuviensach.vn

phun KNO , 1 - 2 lÇn cçh nhau 5 - 7 ngµy. Sau

- Do bÞ s©u bÖnh ph¸ h¹i. Cç loµi rÇy, rÖp, bä trÜ, 3

khi xö lý tõ 20 - 30 ngµy c©y sÏ nhó mÇm hoa. Lóc bä xÝt, nhÖn... cïng víi nhiÒu lo¹i nÊm bÖnh thêng nµy cã thÓ phun bæ sung cç chÊt Auxin hoÆc GA hay ph¸ h¹i hoa vµ qu¶ non lµm t¨ng tØ lÖ rông.

®Ó cµnh hoa ra m¹nh vµ ®Òu.

Tõ cç nguyªn nh©n trªn, cç biÖn ph¸p h¹n Chó ý cç chÊt KClO vµ Paclobutrazol h¹n chÕ

chÕ rông hoa vµ qu¶ non lµ ch¨m sãc, bãn ph©n 3

sù ph¸t triÓn vµ ho¹t ®éng cña bé rÔ nªn sö dông

®Çy ®ñ cho c©y, khi c©y ra hoa kh«ng ®Ó vên cã møc ®é, nÕu dïng nhiÒu sÏ lµm c©y suy yÕu.

kh« h¹n hoÆc óng ngËp vµ phßng trõ s©u bÖnh.

Nªn tíi mét n¨m, n¨m sau ngõng tíi cho bé rÔ

Dïng cç chÊt kÝch thÝch sinh trëng nh

håi phôc.

Auxin, GA phun khi c©y b¾t ®Çu ra hoa vµ h×nh thµnh qu¶ còng gãp phÇn h¹n chÕ rông hoa qu¶

2. H¹n chÕ rông hoa vµ qu¶ non râ rÖt. Nh÷ng chÊt nµy gióp t¨ng cêng vËn HiÖn tîng rông hoa vµ qu¶ non ë c©y ¨n qu¶

chuyÓn dinh dìng nu«i hoa qu¶ vµ h¹n chÕ sù lµ hiÖn tîng sinh lý b×nh thêng. Mét sè c©y cã h×nh thµnh tÇng rêi ë cuèng hoa qu¶. Khi c©y hoa nhiÒu nh xoµi, nh·n, ch«m ch«m, v¶i, vó

®ang në hoa ré tr¸nh phun thuèc trõ s©u ®Ó

s÷a... b×nh thêng rông hoa vµ qu¶ non tíi trªn kh«ng h¹i c«n trïng thô phÊn vµ kh¶ n¨ng thô 95%. C©y chØ cã kh¶ n¨ng nu«i mét sè qu¶ nhÊt phÊn cña hoa.

®Þnh. Tuy vËy, nÕu tØ lÖ bÞ rông qu¸ nhiÒu sÏ lµm gi¶m thu ho¹ch. Nguyªn nh©n lµm hoa vµ qu¶

IX- THô PHÊN Bæ SUNG

non rông nhiÒu chñ yÕu lµ:

- HiÖn tîng rông hoa cçh niªn: Tøc lµ n¨m Thô phÊn nh©n t¹o bæ sung lµm t¨ng tØ lÖ ®Ëu tríc ®Ëu nhiÒu qu¶ th× n¨m sau Ýt, do c©y nu«i qu¶, tuy vËy, kh«ng ph¶i lo¹i c©y nµo còng cÇn nhiÒu qu¶ cÇn nghØ mét n¨m ®Ó lÊy l¹i søc. HiÖn ph¶i lµm. Mét sè c©y kh«ng cã h¹t (nh chuèi, tîng nµy thêng cã trªn nhiÒu lo¹i c©y ¨n qu¶.

døa...), mét sè c©y cã thÓ ®Ëu qu¶ kh«ng cÇn thô

- Thêi tiÕt kh«ng thÝch hîp cho thô phÊn. Kh«

phÊn (nh cam navel, nho kh«ng h¹t...), mét sè h¹n, ma nhiÒu, l¹nh qu¸ hoÆc nãng qu¸ ®Òu ¶nh c©y b×nh thêng vÉn thô phÊn tèt vµ kÕt qu¶ nhiÒu hëng thô phÊn vµ hoa bÞ rông. Thêi tiÕt còng (nh nh·n, v¶i, cam, quýt, bëi, xoµi...), nh÷ng lo¹i

¶nh hëng ®Õn ho¹t ®éng cña c«n trïng thô phÊn.

c©y nµy kh«ng cÇn thô phÊn bæ sung. Thô phÊn bæ

- Dinh dìng kÐm, kh«ng cung cÊp ®ñ cho c©y sung thêng chØ ¸p dông víi cç c©y khã thô phÊn

®Ó gi÷ l¹i nhiÒu hoa vµ qu¶.

tù nhiªn nh h¹t phÊn Ýt, thiÕu c©y ®ùc, hoa ®ùc vµ

41

42

https://thuviensach.vn

hoa c¸i riªng, h¹t phÊn vµ bÇu nhôy në kh«ng cïng lóc nh cç c©y m·ng cÇu xiªm, ®u ®ñ, mÝt, sÇu riªng... Ngoµi ra, nh÷ng c©y nµy sè lîng hoa Ýt, kÝch thíc hoa lín dÔ thô phÊn nh©n t¹o h¬n.

Ph¬ng ph¸p lµm lµ lÊy h¹t phÊn r¾c lªn nóm Ch¬ng III

nhôy hoÆc ng¾t hoa ®ùc chôp lªn nhôy hoa c¸i.

Kü THUËT TRåNG CÇ C¢Y ¡N QU¶

NÕu vên réng nhiÒu c©y, khã ¸p dông cçh thñ c«ng nh trªn, cã thÓ ¸p dông cçh khç, lµ chiÒu B¥ ( Persea gratissima) h«m tríc h¸i nhiÒu hoa ®ùc, ®Ó qua ®ªm cho bao phÊn në, lÊy h¹t phÊn cho vµo b×nh phun bét lo¹i 1. §Æc tÝnh

nhá råi phun hoÆc dïng bót l«ng nhóng h¹t phÊn C©y b¬ cã nguån gèc tõ ch©u Mü, hiÖn nay ®·

råi quÐt lªn bÇu nhôy c¸i.

trång ë nhiÒu n¬i trªn thÕ giíi. ë níc ta, c©y b¬

§Ó thô phÊn cã kÕt qu¶ tèt cÇn n¾m râ thêi trång nhiÒu ë T©y Nguyªn v× ë ®©y khÝ hËu «n gian në phÊn cña c©y. §a sè lo¹i c©y në phÊn vµo buæi s¸ng, cã lo¹i në phÊn vµo gi÷a tra (nh ®u hßa, lîng ma ®Çy ®ñ, ®Êt tèt vµ tho¸t níc.

®ñ), cã lo¹i në vµo buæi chiÒu (nh sÇu riªng).

C©y b¬ a nhiÖt ®é t¬ng ®èi thÊp, trung b×nh Ngoµi ra cÇn biÕt cÊu t¹o cña hoa, nhÊt lµ ph¶i 20 - 25oC, thµnh phÇn ®Êt nhÑ, tho¸t níc, pH tõ nhËn biÕt bao phÊn vµ nhôy c¸i.

5 - 7. Kh«ng chÞu ®Êt chua hoÆc kiÒm qu¸, kh¶

Ngoµi thô phÊn nh©n t¹o, cã thÓ sö dông c«n n¨ng chÞu ngËp óng rÊt yÕu.

trïng lµm m«i giíi thô phÊn còng gióp t¨ng tØ

ë vïng T©y Nguyªn níc ta, b¬ thêng ra hoa lÖ ®Ëu qu¶ râ rÖt nh ®a cç tæ ong nu«i vµo vµo th¸ng 11 - 12, qu¶ chÝn vµo th¸ng 6 - 7. Thêi vên qu¶.

gian cã hoa ®Õn thu ho¹ch 9 - 10 th¸ng.

Thêi gian phÊn në vµ nhôy chÝn ë c©y b¬ cã sù

“lÖch pha”, trong ngµy cã hiÖn tîng bao phÊn në sím h¬n hoÆc muén h¬n so víi thêi gian nhôy chÝn.

2. Gièng

C©y b¬ hiÖn cã ba nhãm (chñng) gièng lµ Mªhic«, Guatemala vµ ¡ng-ti. ë miÒn Nam níc ta khÝ

43

44

https://thuviensach.vn

hoa c¸i riªng, h¹t phÊn vµ bÇu nhôy në kh«ng cïng lóc nh cç c©y m·ng cÇu xiªm, ®u ®ñ, mÝt, sÇu riªng... Ngoµi ra, nh÷ng c©y nµy sè lîng hoa Ýt, kÝch thíc hoa lín dÔ thô phÊn nh©n t¹o h¬n.

Ph¬ng ph¸p lµm lµ lÊy h¹t phÊn r¾c lªn nóm Ch¬ng III

nhôy hoÆc ng¾t hoa ®ùc chôp lªn nhôy hoa c¸i.

Kü THUËT TRåNG CÇ C¢Y ¡N QU¶

NÕu vên réng nhiÒu c©y, khã ¸p dông cçh thñ c«ng nh trªn, cã thÓ ¸p dông cçh khç, lµ chiÒu B¥ ( Persea gratissima) h«m tríc h¸i nhiÒu hoa ®ùc, ®Ó qua ®ªm cho bao phÊn në, lÊy h¹t phÊn cho vµo b×nh phun bét lo¹i 1. §Æc tÝnh

nhá råi phun hoÆc dïng bót l«ng nhóng h¹t phÊn C©y b¬ cã nguån gèc tõ ch©u Mü, hiÖn nay ®·

råi quÐt lªn bÇu nhôy c¸i.

trång ë nhiÒu n¬i trªn thÕ giíi. ë níc ta, c©y b¬

§Ó thô phÊn cã kÕt qu¶ tèt cÇn n¾m râ thêi trång nhiÒu ë T©y Nguyªn v× ë ®©y khÝ hËu «n gian në phÊn cña c©y. §a sè lo¹i c©y në phÊn vµo buæi s¸ng, cã lo¹i në phÊn vµo gi÷a tra (nh ®u hßa, lîng ma ®Çy ®ñ, ®Êt tèt vµ tho¸t níc.

®ñ), cã lo¹i në vµo buæi chiÒu (nh sÇu riªng).

C©y b¬ a nhiÖt ®é t¬ng ®èi thÊp, trung b×nh Ngoµi ra cÇn biÕt cÊu t¹o cña hoa, nhÊt lµ ph¶i 20 - 25oC, thµnh phÇn ®Êt nhÑ, tho¸t níc, pH tõ nhËn biÕt bao phÊn vµ nhôy c¸i.

5 - 7. Kh«ng chÞu ®Êt chua hoÆc kiÒm qu¸, kh¶

Ngoµi thô phÊn nh©n t¹o, cã thÓ sö dông c«n n¨ng chÞu ngËp óng rÊt yÕu.

trïng lµm m«i giíi thô phÊn còng gióp t¨ng tØ

ë vïng T©y Nguyªn níc ta, b¬ thêng ra hoa lÖ ®Ëu qu¶ râ rÖt nh ®a cç tæ ong nu«i vµo vµo th¸ng 11 - 12, qu¶ chÝn vµo th¸ng 6 - 7. Thêi vên qu¶.

gian cã hoa ®Õn thu ho¹ch 9 - 10 th¸ng.

Thêi gian phÊn në vµ nhôy chÝn ë c©y b¬ cã sù

“lÖch pha”, trong ngµy cã hiÖn tîng bao phÊn në sím h¬n hoÆc muén h¬n so víi thêi gian nhôy chÝn.

2. Gièng

C©y b¬ hiÖn cã ba nhãm (chñng) gièng lµ Mªhic«, Guatemala vµ ¡ng-ti. ë miÒn Nam níc ta khÝ

43

44

https://thuviensach.vn

hËu nãng vµ Èm, trång cç gièng thuéc chñng 5. Phßng trõ s©u bÖnh

¡ng-ti thÝch hîp h¬n.

- S©u h¹i: Thêng thÊy lµ bä trÜ h¹i l¸, hoa vµ

C©y b¬ cã thÓ nh©n gièng b»ng cç ph¬ng qu¶ non, rÖp s¸p hót nhùa, mät ®ôc th©n vµ cµnh, ph¸p gi©m cµnh, chiÕt vµ ghÐp. Tuy vËy, gi©m nhÖn ®á h¹i qu¶. Phßng trõ chñ yÕu lµ dïng thuèc.

cµnh vµ chiÕt khã ra rÔ, ph¶i xö lý chÊt kÝch thÝch.

- BÖnh h¹i: Nguy hiÓm nhÊt lµ bÖnh thèi rÔ do GhÐp lµ ph¬ng ph¸p tèt nhÊt, thêng lµ ghÐp nÊm Phytophthora. B¬ trång ®Êt nÆng, khã tho¸t nªm trªn gèc ghÐp ®· c¾t côt.

níc, ®é pH cao thêng bÞ bÖnh nÆng. Phßng trõ 3. Cçh trång

bÖnh chñ yÕu lµ kh«ng ®Ó gèc c©y ®äng níc vµ

dïng thuèc. H»ng n¨m vµo ®Çu vµ cuèi mïa ma

§µo hè th¸ng 11 - 12 cho ®Êt ¶i ®Ó trång vµo dïng cç thuèc gèc §ång hßa níc tíi gèc vµ quÐt

®Çu mïa ma. Kho¶ng cçh trung b×nh 6 - 8m lªn th©n c©y tõ gèc lªn kho¶ng 1m. Trong mïa (kho¶ng 180 - 220 c©y/ha). Bãn lãt 20 - 30kg ph©n ma phun 2 - 3 lÇn b»ng thuèc Mexyl-MZ, h÷u c¬ cho 1 gèc. Chó ý khi bãn ph©n lãt xuèng hè Ridomil, Dithan-M, Aliette. Ph¸t hiÖn trªn th©n ph¶i dïng ph©n h÷u c¬ ñ hoai vµ s¹ch, bãn ph©n c©y cã cç vÕt thèi do nÊm th× c¹o s¹ch vá råi quÐt cha hoai c©y b¬ rÊt dÔ bÞ bÖnh thèi rÔ do nÊm thuèc Mexyl-MZ hoÆc Aliette.

Phytophthora.

4. Ch¨m sãc

C¢Y Cã MóI ( Citrus spp.)

- Tíi níc: Thêng xuyªn tíi níc vµo mïa C©y cã mói chñ yÕu gåm cç lo¹i cam ( Citrus kh«, tho¸t níc vµo mïa ma, kh«ng ®Ó gèc c©y

®äng níc.

sinensis), quýt ( Citrus reticulata), chanh ( Citrus

- Bãn ph©n: Ph©n h÷u c¬ bãn sau khi thu ho¹ch, aurantifolia), bëi ( Citrus grandis), ngoµi ra cã kho¶ng 8 - 10 tÊn/ha. Lîng ph©n hãa häc bãn h»ng thanh yªn, phËt thñ, quÊt.

n¨m cho 1ha trung b×nh 80 - 100kg urª, 120 - 150kg 1. §Æc tÝnh

super l©n vµ 100 - 120kg kali clorua. B¬ non cha ra qu¶ bãn NPK theo tØ lÖ 1 : 1 : 1, c©y lín ®· cã qu¶ tØ

Cç c©y cã mói cã nguån gèc ¸ nhiÖt ®íi, thÝch lÖ ®ã lµ 2 : 1 : 2. Lîng ph©n bãn cho 1 c©y kho¶ng hîp nhiÖt ®é trung b×nh (tõ 20 - 30oC), nãi chung 300 - 500g urª + 500 - 1.000g super l©n + 500 - 800g chÞu nãng tèt h¬n chÞu l¹nh. Tuy vËy, khi chÝn kali clorua. Chia ra bãn 2 - 3 lÇn trong n¨m.

trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é cao, vá cam, quýt kh«ng 45

46

https://thuviensach.vn

hËu nãng vµ Èm, trång cç gièng thuéc chñng 5. Phßng trõ s©u bÖnh

¡ng-ti thÝch hîp h¬n.

- S©u h¹i: Thêng thÊy lµ bä trÜ h¹i l¸, hoa vµ

C©y b¬ cã thÓ nh©n gièng b»ng cç ph¬ng qu¶ non, rÖp s¸p hót nhùa, mät ®ôc th©n vµ cµnh, ph¸p gi©m cµnh, chiÕt vµ ghÐp. Tuy vËy, gi©m nhÖn ®á h¹i qu¶. Phßng trõ chñ yÕu lµ dïng thuèc.

cµnh vµ chiÕt khã ra rÔ, ph¶i xö lý chÊt kÝch thÝch.

- BÖnh h¹i: Nguy hiÓm nhÊt lµ bÖnh thèi rÔ do GhÐp lµ ph¬ng ph¸p tèt nhÊt, thêng lµ ghÐp nÊm Phytophthora. B¬ trång ®Êt nÆng, khã tho¸t nªm trªn gèc ghÐp ®· c¾t côt.

níc, ®é pH cao thêng bÞ bÖnh nÆng. Phßng trõ 3. Cçh trång

bÖnh chñ yÕu lµ kh«ng ®Ó gèc c©y ®äng níc vµ

dïng thuèc. H»ng n¨m vµo ®Çu vµ cuèi mïa ma

§µo hè th¸ng 11 - 12 cho ®Êt ¶i ®Ó trång vµo dïng cç thuèc gèc §ång hßa níc tíi gèc vµ quÐt

®Çu mïa ma. Kho¶ng cçh trung b×nh 6 - 8m lªn th©n c©y tõ gèc lªn kho¶ng 1m. Trong mïa (kho¶ng 180 - 220 c©y/ha). Bãn lãt 20 - 30kg ph©n ma phun 2 - 3 lÇn b»ng thuèc Mexyl-MZ, h÷u c¬ cho 1 gèc. Chó ý khi bãn ph©n lãt xuèng hè Ridomil, Dithan-M, Aliette. Ph¸t hiÖn trªn th©n ph¶i dïng ph©n h÷u c¬ ñ hoai vµ s¹ch, bãn ph©n c©y cã cç vÕt thèi do nÊm th× c¹o s¹ch vá råi quÐt cha hoai c©y b¬ rÊt dÔ bÞ bÖnh thèi rÔ do nÊm thuèc Mexyl-MZ hoÆc Aliette.

Phytophthora.

4. Ch¨m sãc

C¢Y Cã MóI ( Citrus spp.)

- Tíi níc: Thêng xuyªn tíi níc vµo mïa C©y cã mói chñ yÕu gåm cç lo¹i cam ( Citrus kh«, tho¸t níc vµo mïa ma, kh«ng ®Ó gèc c©y

®äng níc.

sinensis), quýt ( Citrus reticulata), chanh ( Citrus

- Bãn ph©n: Ph©n h÷u c¬ bãn sau khi thu ho¹ch, aurantifolia), bëi ( Citrus grandis), ngoµi ra cã kho¶ng 8 - 10 tÊn/ha. Lîng ph©n hãa häc bãn h»ng thanh yªn, phËt thñ, quÊt.

n¨m cho 1ha trung b×nh 80 - 100kg urª, 120 - 150kg 1. §Æc tÝnh

super l©n vµ 100 - 120kg kali clorua. B¬ non cha ra qu¶ bãn NPK theo tØ lÖ 1 : 1 : 1, c©y lín ®· cã qu¶ tØ

Cç c©y cã mói cã nguån gèc ¸ nhiÖt ®íi, thÝch lÖ ®ã lµ 2 : 1 : 2. Lîng ph©n bãn cho 1 c©y kho¶ng hîp nhiÖt ®é trung b×nh (tõ 20 - 30oC), nãi chung 300 - 500g urª + 500 - 1.000g super l©n + 500 - 800g chÞu nãng tèt h¬n chÞu l¹nh. Tuy vËy, khi chÝn kali clorua. Chia ra bãn 2 - 3 lÇn trong n¨m.

trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é cao, vá cam, quýt kh«ng 45

46

https://thuviensach.vn

vµng, thÞt qu¶ tr¾ng, vÞ nh¹t, riªng bëi th× cã bÖnh vµng l¸ g©n xanh (greening), chñ yÕu lµ

mµu s¾c vµ h¬ng vÞ tèt h¬n. Yªu cÇu ®é Èm trung dïng c©y kh«ng cã bÖnh vµ ë vïng kh«ng cã bÖnh.

b×nh vµ t¬ng ®èi cao, ë vïng nhiÖt ®íi ma nhiÒu 3. Cçh trång

cam, quýt cã thÓ ra hoa nhiÒu vô trong n¨m.

ThÝch hîp ®Êt phï sa, ®Êt c¸t pha, tho¸t níc, ®é

- Thêi vô trång: ë phÝa B¾c trång vô xu©n pH kho¶ng 6 - 7.

(th¸ng 2 - 3) vµ vô thu (th¸ng 8 - 9 - 10). ë phÝa ë phÝa Nam níc ta, sau mïa kh« ®Õn th¸ng Nam trång ®îc quanh n¨m, tèt nhÊt vµo ®Çu 4 - 5 nÕu ®îc tíi níc hoÆc cã ma, chØ sau 1

mïa ma (th¸ng 4 - 6).

- Kho¶ng cçh: Cam, quýt vµ chanh nªn trång th¸ng lµ cam, quýt ra ®ät ®ång thêi víi ra hoa kho¶ng cçh 3 - 4m, bëi 5 - 6m.

vµ cho thu ho¹ch vµo th¸ng 11 - 12, ®©y còng lµ

- Cçh trång: Khi trång nªn xoay m¾t ghÐp vÒ

vô chÝnh. NÕu th¸ng 11 - 12 nhiÖt ®é thÊp vµ ®é híng giã chÝnh trong n¨m ®Ó tr¸nh bÞ giã lµm Èm cßn cao th× c©y l¹i ra hoa ®ît n÷a vµ thu tçh chåi. NÕu trång b»ng cµnh chiÕt nªn ®Æt cµnh ho¹ch vµo th¸ng 6 - 7, ®ã lµ cam tr¸i vô, s¶n h¬i nghiªng ®Ó c©y ph©n cµnh tèt. Trång xong tñ lîng Ýt h¬n vô chÝnh.

gèc b»ng r¬m r¹, cá kh« hoÆc bÌo lôc b×nh, c¾m cäc 2. Gièng

®Ó gi÷ c©y, tíi níc ngay.

ë níc ta cã nhiÒu gièng cam, quýt, chanh, 4. Ch¨m sãc

bëi. Cã cç gièng tèt næi tiÕng ë tõng vïng nh

- Tíi níc: Cç c©y cã mói rÊt cÇn níc nhng cam x· §oµi (NghÖ An), cam Bè H¹ (B¾c Giang), kÐm chÞu óng ngËp. CÇn thêng xuyªn tíi ®ñ Èm cam Sa §Ðc (§ång Th¸p), quýt ®êng Bè H¹, quýt trong mïa kh«, tho¸t níc trong mïa ma.

Lý Nh©n (Hµ Nam), bëi §oan Hïng (Phó Thä),

- Bãn ph©n:

bëi Phóc Tr¹ch (Hµ TÜnh), bëi N¨m Roi (VÜnh Bãn lãt ph©n h÷u c¬ ñ hoai 20 - 30 kg/c©y, sau Long), bëi Biªn Hßa (§ång Nai), v.v..

®ã khi c©y cã qu¶ h»ng n¨m bãn mét lÇn sau khi C©y cã mói hiÖn nay hÇu nh kh«ng cßn trång thu ho¹ch, cã thÓ dïng thªm ph©n h÷u c¬ vi sinh b»ng h¹t, chØ dïng h¹t ®Ó lÊy c©y gèc ghÐp. Nh©n

®· chÕ biÕn.

gièng chñ yÕu b»ng chiÕt cµnh vµ ghÐp m¾t. Ngoµi Ph©n hãa häc dïng bãn thóc, liÒu lîng tïy viÖc chän gèc vµ m¾t ghÐp cho qu¶ chÊt lîng tèt, theo tuæi c©y (tham kh¶o b¶ng sau, tÝnh b»ng gam

®óng gièng, cÇn ®Æc biÖt chó ý kh«ng mang nguån cho 1 c©y 1 n¨m).

47

48

https://thuviensach.vn

vµng, thÞt qu¶ tr¾ng, vÞ nh¹t, riªng bëi th× cã bÖnh vµng l¸ g©n xanh (greening), chñ yÕu lµ

mµu s¾c vµ h¬ng vÞ tèt h¬n. Yªu cÇu ®é Èm trung dïng c©y kh«ng cã bÖnh vµ ë vïng kh«ng cã bÖnh.

b×nh vµ t¬ng ®èi cao, ë vïng nhiÖt ®íi ma nhiÒu 3. Cçh trång

cam, quýt cã thÓ ra hoa nhiÒu vô trong n¨m.

ThÝch hîp ®Êt phï sa, ®Êt c¸t pha, tho¸t níc, ®é

- Thêi vô trång: ë phÝa B¾c trång vô xu©n pH kho¶ng 6 - 7.

(th¸ng 2 - 3) vµ vô thu (th¸ng 8 - 9 - 10). ë phÝa ë phÝa Nam níc ta, sau mïa kh« ®Õn th¸ng Nam trång ®îc quanh n¨m, tèt nhÊt vµo ®Çu 4 - 5 nÕu ®îc tíi níc hoÆc cã ma, chØ sau 1

mïa ma (th¸ng 4 - 6).

- Kho¶ng cçh: Cam, quýt vµ chanh nªn trång th¸ng lµ cam, quýt ra ®ät ®ång thêi víi ra hoa kho¶ng cçh 3 - 4m, bëi 5 - 6m.

vµ cho thu ho¹ch vµo th¸ng 11 - 12, ®©y còng lµ

- Cçh trång: Khi trång nªn xoay m¾t ghÐp vÒ

vô chÝnh. NÕu th¸ng 11 - 12 nhiÖt ®é thÊp vµ ®é híng giã chÝnh trong n¨m ®Ó tr¸nh bÞ giã lµm Èm cßn cao th× c©y l¹i ra hoa ®ît n÷a vµ thu tçh chåi. NÕu trång b»ng cµnh chiÕt nªn ®Æt cµnh ho¹ch vµo th¸ng 6 - 7, ®ã lµ cam tr¸i vô, s¶n h¬i nghiªng ®Ó c©y ph©n cµnh tèt. Trång xong tñ lîng Ýt h¬n vô chÝnh.

gèc b»ng r¬m r¹, cá kh« hoÆc bÌo lôc b×nh, c¾m cäc 2. Gièng

®Ó gi÷ c©y, tíi níc ngay.

ë níc ta cã nhiÒu gièng cam, quýt, chanh, 4. Ch¨m sãc

bëi. Cã cç gièng tèt næi tiÕng ë tõng vïng nh

- Tíi níc: Cç c©y cã mói rÊt cÇn níc nhng cam x· §oµi (NghÖ An), cam Bè H¹ (B¾c Giang), kÐm chÞu óng ngËp. CÇn thêng xuyªn tíi ®ñ Èm cam Sa §Ðc (§ång Th¸p), quýt ®êng Bè H¹, quýt trong mïa kh«, tho¸t níc trong mïa ma.

Lý Nh©n (Hµ Nam), bëi §oan Hïng (Phó Thä),

- Bãn ph©n:

bëi Phóc Tr¹ch (Hµ TÜnh), bëi N¨m Roi (VÜnh Bãn lãt ph©n h÷u c¬ ñ hoai 20 - 30 kg/c©y, sau Long), bëi Biªn Hßa (§ång Nai), v.v..

®ã khi c©y cã qu¶ h»ng n¨m bãn mét lÇn sau khi C©y cã mói hiÖn nay hÇu nh kh«ng cßn trång thu ho¹ch, cã thÓ dïng thªm ph©n h÷u c¬ vi sinh b»ng h¹t, chØ dïng h¹t ®Ó lÊy c©y gèc ghÐp. Nh©n

®· chÕ biÕn.

gièng chñ yÕu b»ng chiÕt cµnh vµ ghÐp m¾t. Ngoµi Ph©n hãa häc dïng bãn thóc, liÒu lîng tïy viÖc chän gèc vµ m¾t ghÐp cho qu¶ chÊt lîng tèt, theo tuæi c©y (tham kh¶o b¶ng sau, tÝnh b»ng gam

®óng gièng, cÇn ®Æc biÖt chó ý kh«ng mang nguån cho 1 c©y 1 n¨m).

47

48

https://thuviensach.vn

Tuæi c©y (n¨m)

N

P

mÆt vên 50 - 60cm. TiÕp tôc tíi níc vµ bãn 2O5

K2O

1 - 3

50 - 150

50- 100

60

ph©n, c©y sÏ sím ra ®ät vµ nô hoa. Trong thêi 4 - 6

200 - 250

150 - 200

120

gian rót níc kÕt hîp phun KNO vµ chÊt kÝch 3

7 - 9

300 - 400

250 - 300

180

thÝch Atonik thêi gian xiÕt níc sÏ rót ng¾n, c©y Tõ 10 n¨m trë lªn

500 - 800

350 - 400

240

sím ra hoa h¬n.

+ BiÖn ph¸p bãn ph©n:

§èi víi bëi, liÒu lîng bãn nhiÒu h¬n cam, quýt.

¸p dông ë vïng ®Êt thÊp, kh«ng chñ ®éng Thêi kú c©y nhá, bãn l©n vµ kali 1 lÇn vµo cuèi níc. Sau thu ho¹ch tiÕn hµnh vÖ sinh vên, sau mïa ma. Ph©n ®¹m chia 3 - 4 lÇn bãn hoÆc tíi.

®ã bãn ph©n ®¹m urª hoÆc Thiourª víi liÒu lîng C©y trªn 3 tuæi b¾t ®Çu thu qu¶, ph©n ®¹m cao gÊp ®«i b×nh thêng (kh«ng bãn l©n vµ kali), chia bãn 3 lÇn (tríc ra hoa, sau ®Ëu qu¶ vµ sau nÕu cã ®iÒu kiÖn th× båi thªm mét líp bïn máng thu ho¹ch). Ph©n kali chia 2 lÇn bãn (sau ®Ëu qu¶

1 - 2cm. §ång thêi víi bãn ph©n kÕt hîp phun KNO

3

vµ tríc thu ho¹ch 1 - 2 th¸ng). Ph©n l©n bãn toµn nång ®é 0,1%, pha thªm chÊt Auxin hoÆc GA. Sau bé sau thu ho¹ch cïng víi ph©n h÷u c¬.

xö lý 20 - 30 ngµy c©y sÏ ra hoa. Xö lý bãn ph©n vµo Cç c©y cã mói rÊt cÇn chÊt vi lîng nh kÏm thêi gian kh« r¸o, nÕu bãn ph©n mµ gÆp ma liªn (Zn), mangan (Mn), s¾t (Fe), ®ång (Cu). Nªn tôc nhiÒu ngµy th× c©y còng kh«ng ra hoa ®îc.

thêng xuyªn phun thªm ph©n bãn lçã vi lîng, nhÊt lµ khi c©y cã biÓu hiÖn bÞ thiÕu.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

- Xö lý ra hoa:

- S©u vÏ bïa: ( Phyllocnistris citrella): s©u non Víi cç c©y cã mói cã hai cçh xö lý ra hoa thêng lµm lµ xiÕt níc vµ bãn ph©n.

®ôc díi biÓu b× l¸ non t¹o thµnh cç ®êng vßng

+ BiÖn ph¸p xiÕt níc:

vÌo, l¸ xo¨n l¹i, ¶nh hëng quang hîp.

¸p dông ë nh÷ng n¬i cã bê bao tèt, hoµn toµn

- RÇy chæng c¸nh: ( Diaphorina citri): rÇy chñ ®éng níc. Sau khi thu ho¹ch tiÕn hµnh tØa trëng thµnh chØ dµi 3 - 4mm, rÇy non rÊt nhá. C¶

cµnh, dän c©y vµ bãn ph©n. Sau ®ã rót hÕt níc ®Ó

rÇy trëng thµnh vµ rÇy non sèng mÆt díi l¸ non kh« vên tõ 20 - 25 ngµy ®Õn khi thÊy lç©y h¬i chÝch hót nhùa lµm c©y sinh trëng kÐm. §Æc hÐo th× cho níc vµo m¬ng r·nh cçh mÆt vên biÖt, rÇy chæng c¸nh lµ m«i giíi lan truyÒn bÖnh 20 - 30cm trong 12 giê råi rót níc ra cßn cçh vµng l¸ g©n xanh rÊt nguy hiÓm.

49

50

https://thuviensach.vn

Tuæi c©y (n¨m)

N

P

mÆt vên 50 - 60cm. TiÕp tôc tíi níc vµ bãn 2O5

K2O

1 - 3

50 - 150

50- 100

60

ph©n, c©y sÏ sím ra ®ät vµ nô hoa. Trong thêi 4 - 6

200 - 250

150 - 200

120

gian rót níc kÕt hîp phun KNO vµ chÊt kÝch 3

7 - 9

300 - 400

250 - 300

180

thÝch Atonik thêi gian xiÕt níc sÏ rót ng¾n, c©y Tõ 10 n¨m trë lªn

500 - 800

350 - 400

240

sím ra hoa h¬n.

+ BiÖn ph¸p bãn ph©n:

§èi víi bëi, liÒu lîng bãn nhiÒu h¬n cam, quýt.

¸p dông ë vïng ®Êt thÊp, kh«ng chñ ®éng Thêi kú c©y nhá, bãn l©n vµ kali 1 lÇn vµo cuèi níc. Sau thu ho¹ch tiÕn hµnh vÖ sinh vên, sau mïa ma. Ph©n ®¹m chia 3 - 4 lÇn bãn hoÆc tíi.

®ã bãn ph©n ®¹m urª hoÆc Thiourª víi liÒu lîng C©y trªn 3 tuæi b¾t ®Çu thu qu¶, ph©n ®¹m cao gÊp ®«i b×nh thêng (kh«ng bãn l©n vµ kali), chia bãn 3 lÇn (tríc ra hoa, sau ®Ëu qu¶ vµ sau nÕu cã ®iÒu kiÖn th× båi thªm mét líp bïn máng thu ho¹ch). Ph©n kali chia 2 lÇn bãn (sau ®Ëu qu¶

1 - 2cm. §ång thêi víi bãn ph©n kÕt hîp phun KNO

3

vµ tríc thu ho¹ch 1 - 2 th¸ng). Ph©n l©n bãn toµn nång ®é 0,1%, pha thªm chÊt Auxin hoÆc GA. Sau bé sau thu ho¹ch cïng víi ph©n h÷u c¬.

xö lý 20 - 30 ngµy c©y sÏ ra hoa. Xö lý bãn ph©n vµo Cç c©y cã mói rÊt cÇn chÊt vi lîng nh kÏm thêi gian kh« r¸o, nÕu bãn ph©n mµ gÆp ma liªn (Zn), mangan (Mn), s¾t (Fe), ®ång (Cu). Nªn tôc nhiÒu ngµy th× c©y còng kh«ng ra hoa ®îc.

thêng xuyªn phun thªm ph©n bãn lçã vi lîng, nhÊt lµ khi c©y cã biÓu hiÖn bÞ thiÕu.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

- Xö lý ra hoa:

- S©u vÏ bïa: ( Phyllocnistris citrella): s©u non Víi cç c©y cã mói cã hai cçh xö lý ra hoa thêng lµm lµ xiÕt níc vµ bãn ph©n.

®ôc díi biÓu b× l¸ non t¹o thµnh cç ®êng vßng

+ BiÖn ph¸p xiÕt níc:

vÌo, l¸ xo¨n l¹i, ¶nh hëng quang hîp.

¸p dông ë nh÷ng n¬i cã bê bao tèt, hoµn toµn

- RÇy chæng c¸nh: ( Diaphorina citri): rÇy chñ ®éng níc. Sau khi thu ho¹ch tiÕn hµnh tØa trëng thµnh chØ dµi 3 - 4mm, rÇy non rÊt nhá. C¶

cµnh, dän c©y vµ bãn ph©n. Sau ®ã rót hÕt níc ®Ó

rÇy trëng thµnh vµ rÇy non sèng mÆt díi l¸ non kh« vên tõ 20 - 25 ngµy ®Õn khi thÊy lç©y h¬i chÝch hót nhùa lµm c©y sinh trëng kÐm. §Æc hÐo th× cho níc vµo m¬ng r·nh cçh mÆt vên biÖt, rÇy chæng c¸nh lµ m«i giíi lan truyÒn bÖnh 20 - 30cm trong 12 giê råi rót níc ra cßn cçh vµng l¸ g©n xanh rÊt nguy hiÓm.

49

50

https://thuviensach.vn

- RÖp s¸p vµ rÖp muéi: (chñ yÕu cã cç loµi Víi s©u vÏ bïa cÇn phun thuèc hoÆc dÇu sím ngay Planococcus citri, Aonidiella aurantii, Toxoptera khi ®ät non võa nhó.

aurantii). RÖp b¸m ë ®ät, l¸ non, cµnh non, hoa vµ

Ngoµi cç lo¹i s©u trªn, cç c©y cã mói cßn bÞ

qu¶, chÝch hót nhùa lµm c©y sinh trëng kÐm.

nhiÒu lo¹i s©u h¹i khç nh s©u non bím

- Bä trÜ: ( Scirtothrips dorsalis): Bä rÊt nhá, phîng ¨n l¸, s©u ¨n ®ät, bím hót qu¶, s©u b¸m mÆt díi l¸ vµ díi l¸ ®µi hoa, chÝch hót vá

®ôc vá qu¶. Dïng tay b¾t giÕt hoÆc phun cç qu¶ t¹o thµnh nh÷ng vßng sÑo mµu x¸m ë thuèc trõ s©u th«ng thêng ®Òu diÖt ®îc - nu«i quanh cuèng qu¶ rÊt ®Æc trng, lµm gi¶m chÊt th¶ kiÕn vµng cã tç dông h¹n chÕ s©u h¹i cã lîng qu¶.

hiÖu qu¶.

- NhÖn ®á: ( Panonychus citri): NhÖn cã kÝch

- BÖnh loÐt (do vi khuÈn Xanthomonas thíc rÊt nhá nh h¹t c¸t, mµu ®á hång, b¸m mÆt campestris): T¹o thµnh nh÷ng vÕt loÐt sÇn sïi mµu vµng trªn l¸ vµ vá qu¶. VÕt ®ôc cña s©u vÏ

díi lçhÝch hót nhùa lµm l¸ kh« vµng. §Æc biÖt, bïa t¹o ®iÒu kiÖn cho vi khuÈn x©m nhËp g©y nhÖn c¹p vá qu¶ lµm vá x¸m ®en, sÇn sïi (gäi lµ

bÖnh. BiÖn ph¸p phßng trõ chñ yÕu lµ vÖ sinh hiÖn tîng da c¸m).

vên c©y, phun cç lo¹i thuèc gèc ®ång nh Vidoc, BiÖn ph¸p phßng trõ cç lo¹i s©u h¹i trªn lµ: COC, Kocide, Hidrocop...

- Kh«ng trång mËt ®é dµy qu¸, t¹o t¸n, tØa cµnh

- BÖnh ghÎ låi (do nÊm Elsinoe fawcetti): T¹o cho vên c©y th«ng tho¸ng. Ng¾t bá l¸ bÞ s©u h¹i thµnh nh÷ng nèt låi lªn nh môn ghÎ trªn l¸, nÆng tiªu hñy.

cµnh vµ vá qu¶, lµm vá qu¶ cã mµu n©u ®en sÇn

- Bãn ph©n ®Çy ®ñ, kÞp thêi cho ®ät ra tËp sïi. Phun cç thuèc trõ nÊm nh Viben-C, Zin, trung ®Ó thuËn lîi phun thuèc.

Bonanza, Score, Rovral...

- Phun cç thuèc Sherpa, Polytrin, Pyrinex,

- BÖnh nøt th©n ch¶y nhùa (do nÊm Phytophthora Supracide, Vibasu, Monster, Padan... cã thÓ diÖt palmivora): BÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt nøt ë vá

®îc nhiÒu lo¹i s©u. Riªng víi nhÖn ®á dïng cç th©n gÇn gèc, chç nøt cã nhùa ch¶y ra, rÔ bÞ thèi, thuèc chuyªn trÞ nh Comite, Nissorun, Ortus, c©y bÞ bÖnh sinh trëng kÐm, kh« chÕt tõng cµnh Danitol, Dandy... Sö dông dÇu kho¸ng SK.Enspray, vµ c¶ c©y. BiÖn ph¸p phßng trõ lµ vên c©y cÇn DC-Tron Plus, Vicol... cã thÓ diÖt ®îc cç lo¹i s©u tho¸t níc, h»ng n¨m vµo ®Çu vµ cuèi mïa ma vµ nhÖn l¹i rÊt Ýt ®éc h¹i víi ngêi vµ thiªn ®Þch.

dïng cç thuèc gèc ®ång quÐt lªn th©n hoÆc tíi gèc.

51

52

https://thuviensach.vn

- RÖp s¸p vµ rÖp muéi: (chñ yÕu cã cç loµi Víi s©u vÏ bïa cÇn phun thuèc hoÆc dÇu sím ngay Planococcus citri, Aonidiella aurantii, Toxoptera khi ®ät non võa nhó.

aurantii). RÖp b¸m ë ®ät, l¸ non, cµnh non, hoa vµ

Ngoµi cç lo¹i s©u trªn, cç c©y cã mói cßn bÞ

qu¶, chÝch hót nhùa lµm c©y sinh trëng kÐm.

nhiÒu lo¹i s©u h¹i khç nh s©u non bím

- Bä trÜ: ( Scirtothrips dorsalis): Bä rÊt nhá, phîng ¨n l¸, s©u ¨n ®ät, bím hót qu¶, s©u b¸m mÆt díi l¸ vµ díi l¸ ®µi hoa, chÝch hót vá

®ôc vá qu¶. Dïng tay b¾t giÕt hoÆc phun cç qu¶ t¹o thµnh nh÷ng vßng sÑo mµu x¸m ë thuèc trõ s©u th«ng thêng ®Òu diÖt ®îc - nu«i quanh cuèng qu¶ rÊt ®Æc trng, lµm gi¶m chÊt th¶ kiÕn vµng cã tç dông h¹n chÕ s©u h¹i cã lîng qu¶.

hiÖu qu¶.

- NhÖn ®á: ( Panonychus citri): NhÖn cã kÝch

- BÖnh loÐt (do vi khuÈn Xanthomonas thíc rÊt nhá nh h¹t c¸t, mµu ®á hång, b¸m mÆt campestris): T¹o thµnh nh÷ng vÕt loÐt sÇn sïi mµu vµng trªn l¸ vµ vá qu¶. VÕt ®ôc cña s©u vÏ

díi lçhÝch hót nhùa lµm l¸ kh« vµng. §Æc biÖt, bïa t¹o ®iÒu kiÖn cho vi khuÈn x©m nhËp g©y nhÖn c¹p vá qu¶ lµm vá x¸m ®en, sÇn sïi (gäi lµ

bÖnh. BiÖn ph¸p phßng trõ chñ yÕu lµ vÖ sinh hiÖn tîng da c¸m).

vên c©y, phun cç lo¹i thuèc gèc ®ång nh Vidoc, BiÖn ph¸p phßng trõ cç lo¹i s©u h¹i trªn lµ: COC, Kocide, Hidrocop...

- Kh«ng trång mËt ®é dµy qu¸, t¹o t¸n, tØa cµnh

- BÖnh ghÎ låi (do nÊm Elsinoe fawcetti): T¹o cho vên c©y th«ng tho¸ng. Ng¾t bá l¸ bÞ s©u h¹i thµnh nh÷ng nèt låi lªn nh môn ghÎ trªn l¸, nÆng tiªu hñy.

cµnh vµ vá qu¶, lµm vá qu¶ cã mµu n©u ®en sÇn

- Bãn ph©n ®Çy ®ñ, kÞp thêi cho ®ät ra tËp sïi. Phun cç thuèc trõ nÊm nh Viben-C, Zin, trung ®Ó thuËn lîi phun thuèc.

Bonanza, Score, Rovral...

- Phun cç thuèc Sherpa, Polytrin, Pyrinex,

- BÖnh nøt th©n ch¶y nhùa (do nÊm Phytophthora Supracide, Vibasu, Monster, Padan... cã thÓ diÖt palmivora): BÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt nøt ë vá

®îc nhiÒu lo¹i s©u. Riªng víi nhÖn ®á dïng cç th©n gÇn gèc, chç nøt cã nhùa ch¶y ra, rÔ bÞ thèi, thuèc chuyªn trÞ nh Comite, Nissorun, Ortus, c©y bÞ bÖnh sinh trëng kÐm, kh« chÕt tõng cµnh Danitol, Dandy... Sö dông dÇu kho¸ng SK.Enspray, vµ c¶ c©y. BiÖn ph¸p phßng trõ lµ vên c©y cÇn DC-Tron Plus, Vicol... cã thÓ diÖt ®îc cç lo¹i s©u tho¸t níc, h»ng n¨m vµo ®Çu vµ cuèi mïa ma vµ nhÖn l¹i rÊt Ýt ®éc h¹i víi ngêi vµ thiªn ®Þch.

dïng cç thuèc gèc ®ång quÐt lªn th©n hoÆc tíi gèc.

51

52

https://thuviensach.vn

Trong mïa ma phun 2 - 3 lÇn cç thuèc Mexyl-CH¤M CH¤M

MZ, Ridomil, Aliette. Ph¸t hiÖn cã vÕt bÖnh trªn (Nephelium lappaceum)

th©n dïng dao c¹o hÕt vá chç bÞ bÖnh råi dïng cç thuèc trªn quÐt lªn, quÐt 2 - 3 lÇn cçh nhau 10 -

1. §Æc tÝnh

15 ngµy.

C©y ch«m ch«m cïng hä víi v¶i, nh·n, gièng

- BÖnh vµng l¸ g©n xanh (bÖnh greening do vi nhau vÒ cç ®Æc tÝnh thùc vËt, sinh th¸i vµ c¶

khuÈn Liberobacter asiaticum): TriÖu chøng ®iÓn h¬ng vÞ qu¶.

h×nh lµ phiÕn lçhuyÓn mµu vµng trªn ®ã næi lªn Ch«m ch«m cã nguån gèc nhiÖt ®íi, kh«ng chÞu cç g©n lçßn xanh. BÖnh nÆng th× l¸ nhá l¹i, rÐt, nhiÖt ®é thÝch hîp 22 - 30oC, lîng ma cao th¼ng ®øng vµ uèn cong d¹ng tai thá. NÕu c©y cßn tõ 2.000 - 5.000mm mét n¨m vµ ph©n bè ®Òu.

nhá mµ bÞ bÖnh th× toµn c©y thÊp bÐ. Trªn c©y lín Tuy vËy, tríc khi ra hoa cÇn thêi gian kh« h¹n triÖu chøng bÖnh nÕu nhÑ th× chØ biÓu hiÖn trªn Ýt nhÊt mét th¸ng, khi qu¶ chÝn gÆp ma nhiÒu mét sè l¸ hoÆc mét sè cµnh, bÞ nÆng míi thÓ hiÖn dÔ bÞ nøt vµ thèi.

toµn c©y. C©y bÖnh cã thÓ cho thu ho¹ch vµi n¨m Ch«m ch«m trång ®îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, nhng qu¶ nhá, mÐo mã, vÞ chua, sau ®ã míi chÕt.

thÝch hîp nhÊt lµ ®Êt phï sa tho¸t níc tèt, ®Êt TriÖu chøng bÖnh lóc ®Çu dÔ lÇm víi triÖu chøng bazan cã ®é s©u 3 - 4m, nÕu bãn ph©n ®Çy ®ñ th×

c©y thiÕu kÏm hoÆc s¾t. BÖnh do rÇy chæng c¸nh

®Êt ®á laterit còng tèt. §é pH ®Êt thÝch hîp tõ lµm m«i giíi lan truyÒn.

4,5 - 6,5. ë níc ta, ch«m ch«m trång chñ yÕu ë Phßng trõ bÖnh b»ng cç biÖn ph¸p: miÒn §«ng Nam Bé, h»ng n¨m ra hoa vµo th¸ng

- Kh«ng dïng gièng ë nh÷ng c©y hoÆc nh÷ng vïng cã bÖnh.

12 vµ th¸ng 1 n¨m sau, thu ho¹ch vµo th¸ng 5 - 6.

- Phßng trõ triÖt ®Ó rÇy chæng c¸nh.

2. Gièng

- Ph¸t hiÖn c©y chím bÞ bÖnh phun cç chÊt vi ë níc ta hiÖn nay cã mét sè gièng phæ biÕn lîng kÏm, mangan vµ ®ång tõ 10 - 15 ngµy mét lÇn cho ®Õn khi c©y phôc håi. §Ó phßng ngõa bÖnh nh ch«m ch«m dÝnh (hiÖn cßn Ýt do chÊt lîng hµng n¨m cã thÓ phun ®Þnh kú 2 - 3 lÇn.

kh«ng æn ®Þnh), ch«m ch«m Java (cç gièng nhËp

- Cç dông cô dïng c¾t tØa, chiÕt, ghÐp cÇn khö néi, hiÖn trång phæ biÕn), ch«m ch«m nh·n (qu¶

trïng sau mçi lÇn sö dông b»ng bét giÆt hoÆc cån.

nhá nhng h¬ng vÞ tèt, ®ang ph¸t triÓn).

53

54

https://thuviensach.vn

Trong mïa ma phun 2 - 3 lÇn cç thuèc Mexyl-CH¤M CH¤M

MZ, Ridomil, Aliette. Ph¸t hiÖn cã vÕt bÖnh trªn (Nephelium lappaceum)

th©n dïng dao c¹o hÕt vá chç bÞ bÖnh råi dïng cç thuèc trªn quÐt lªn, quÐt 2 - 3 lÇn cçh nhau 10 -

1. §Æc tÝnh

15 ngµy.

C©y ch«m ch«m cïng hä víi v¶i, nh·n, gièng

- BÖnh vµng l¸ g©n xanh (bÖnh greening do vi nhau vÒ cç ®Æc tÝnh thùc vËt, sinh th¸i vµ c¶

khuÈn Liberobacter asiaticum): TriÖu chøng ®iÓn h¬ng vÞ qu¶.

h×nh lµ phiÕn lçhuyÓn mµu vµng trªn ®ã næi lªn Ch«m ch«m cã nguån gèc nhiÖt ®íi, kh«ng chÞu cç g©n lçßn xanh. BÖnh nÆng th× l¸ nhá l¹i, rÐt, nhiÖt ®é thÝch hîp 22 - 30oC, lîng ma cao th¼ng ®øng vµ uèn cong d¹ng tai thá. NÕu c©y cßn tõ 2.000 - 5.000mm mét n¨m vµ ph©n bè ®Òu.

nhá mµ bÞ bÖnh th× toµn c©y thÊp bÐ. Trªn c©y lín Tuy vËy, tríc khi ra hoa cÇn thêi gian kh« h¹n triÖu chøng bÖnh nÕu nhÑ th× chØ biÓu hiÖn trªn Ýt nhÊt mét th¸ng, khi qu¶ chÝn gÆp ma nhiÒu mét sè l¸ hoÆc mét sè cµnh, bÞ nÆng míi thÓ hiÖn dÔ bÞ nøt vµ thèi.

toµn c©y. C©y bÖnh cã thÓ cho thu ho¹ch vµi n¨m Ch«m ch«m trång ®îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, nhng qu¶ nhá, mÐo mã, vÞ chua, sau ®ã míi chÕt.

thÝch hîp nhÊt lµ ®Êt phï sa tho¸t níc tèt, ®Êt TriÖu chøng bÖnh lóc ®Çu dÔ lÇm víi triÖu chøng bazan cã ®é s©u 3 - 4m, nÕu bãn ph©n ®Çy ®ñ th×

c©y thiÕu kÏm hoÆc s¾t. BÖnh do rÇy chæng c¸nh

®Êt ®á laterit còng tèt. §é pH ®Êt thÝch hîp tõ lµm m«i giíi lan truyÒn.

4,5 - 6,5. ë níc ta, ch«m ch«m trång chñ yÕu ë Phßng trõ bÖnh b»ng cç biÖn ph¸p: miÒn §«ng Nam Bé, h»ng n¨m ra hoa vµo th¸ng

- Kh«ng dïng gièng ë nh÷ng c©y hoÆc nh÷ng vïng cã bÖnh.

12 vµ th¸ng 1 n¨m sau, thu ho¹ch vµo th¸ng 5 - 6.

- Phßng trõ triÖt ®Ó rÇy chæng c¸nh.

2. Gièng

- Ph¸t hiÖn c©y chím bÞ bÖnh phun cç chÊt vi ë níc ta hiÖn nay cã mét sè gièng phæ biÕn lîng kÏm, mangan vµ ®ång tõ 10 - 15 ngµy mét lÇn cho ®Õn khi c©y phôc håi. §Ó phßng ngõa bÖnh nh ch«m ch«m dÝnh (hiÖn cßn Ýt do chÊt lîng hµng n¨m cã thÓ phun ®Þnh kú 2 - 3 lÇn.

kh«ng æn ®Þnh), ch«m ch«m Java (cç gièng nhËp

- Cç dông cô dïng c¾t tØa, chiÕt, ghÐp cÇn khö néi, hiÖn trång phæ biÕn), ch«m ch«m nh·n (qu¶

trïng sau mçi lÇn sö dông b»ng bét giÆt hoÆc cån.

nhá nhng h¬ng vÞ tèt, ®ang ph¸t triÓn).

53

54

https://thuviensach.vn

Cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t, chiÕt hoÆc ghÐp.

- Bãn ph©n:

Ph¬ng ph¸p nh©n gièng b»ng h¹t Ýt dïng cho Ph©n h÷u c¬ bãn lãt khi trång 20 - 30 kg/c©y, nÕu s¶n xuÊt v× chÊt lîng c©y kh«ng æn ®Þnh, chØ

®Êt xÊu bãn thªm 200 - 300g ph©n NPK 16-16-8.

dïng lµm gèc ghÐp. ChiÕt cµnh mau ra rÔ

Ph©n hãa häc bãn trung b×nh cho cç n¨m nhng tØ lÖ nh©n gièng kh«ng cao, thêng dïng (lîng ph©n cho mét c©y c¶ n¨m) trong vên nhá. Ph¬ng ph¸p ghÐp m¾t ®îc dïng phæ biÕn, ghÐp cµnh vµ ghÐp ¸p còng cã Super l©n

Tuæi c©y

Urª (g)

KCl (g)

Cçh bãn

kÕt qu¶ tèt.

(g)

N¨m thø 1

100

100

40

Chia 2 lÇn vµo th¸ng thø 1 vµ

3. Cçh trång

thø 6 sau trång

Cã thÓ trång quanh n¨m nhng tèt nhÊt lµ vµo N¨m thø 2

150

-

40

Chia 2 lÇn bãn vµo ®Çu vµ cuèi

®Çu mïa ma (th¸ng 4 - 6) vµ cuèi mïa ma mïa ma

(th¸ng 10 - 11).

N¨m thø 3 (b¾t ®Çu

200

100

50

Chia 2 lÇn sau thu ho¹ch vµ

Kho¶ng cçh trång 6 - 8 x 8 - 10 (kho¶ng 100 -

cho qu¶)

tríc ra hoa

120 c©y/ha). Nªn trång xen nhiÒu dßng ch«m ch«m N¨m thø 4

250

100

100

Chia 3 lÇn sau thu ho¹ch, tríc ra hoa vµ khi qu¶ ®ang lín. Ph©n l©n

®Ó thô phÊn tèt h¬n. V× kho¶ng cçh réng nªn bãn toµn bé sau thu ho¹ch

nh÷ng n¨m ®Çu cã thÓ trång xen c©y ng¾n ngµy N¨m thø 5 trë ®i

300-500

100-200

100-200 Chia 2 lÇn sau thu ho¹ch vµ

hoÆc trång xen sÇu riªng. Trång xong tíi níc ®ñ tríc ra hoa. Thªm 15 - 20kg Èm, nhÊt lµ trong th¸ng ®Çu.

ph©n hu c¬ bãn sau thu ho¹ch 4. Ch¨m sãc

H»ng n¨m phun bæ sung ph©n bãn l¸ vi lîng.

- Tíi níc: Thêi kú c©y nhá cÇn ®ñ níc ®Ó

- TØa cµnh: Sau khi thu ho¹ch c¾t bá bít cç sinh trëng, cã thÓ tñ r¬m rç quanh gèc. Khi c©y

®Çu cµnh qu¶, cç cµnh mäc tîc, cµnh s©u bÖnh lín vµo cuèi mïa ma (th¸ng 11) kh«ng nªn tíi vµ cç cµnh qu¸ thÊp tríc khi bãn ph©n.

®Ó c©y ph©n hãa mÇm hoa. Sau khi ra hoa vµ kÕt

- Dïng chÊt ®iÒu hßa sinh trëng: qu¶ cÇn ®ñ Èm, kh« h¹n hoÆc nhiÒu níc qu¸ ®Òu

+ §Ó kÝch thÝch ra hoa, phun lªn lçç chÊt h¹n chÕ tØ lÖ ®Ëu qu¶.

Paclobutrazol hoÆc Ethephon.

55

56

https://thuviensach.vn

Cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t, chiÕt hoÆc ghÐp.

- Bãn ph©n:

Ph¬ng ph¸p nh©n gièng b»ng h¹t Ýt dïng cho Ph©n h÷u c¬ bãn lãt khi trång 20 - 30 kg/c©y, nÕu s¶n xuÊt v× chÊt lîng c©y kh«ng æn ®Þnh, chØ

®Êt xÊu bãn thªm 200 - 300g ph©n NPK 16-16-8.

dïng lµm gèc ghÐp. ChiÕt cµnh mau ra rÔ

Ph©n hãa häc bãn trung b×nh cho cç n¨m nhng tØ lÖ nh©n gièng kh«ng cao, thêng dïng (lîng ph©n cho mét c©y c¶ n¨m) trong vên nhá. Ph¬ng ph¸p ghÐp m¾t ®îc dïng phæ biÕn, ghÐp cµnh vµ ghÐp ¸p còng cã Super l©n

Tuæi c©y

Urª (g)

KCl (g)

Cçh bãn

kÕt qu¶ tèt.

(g)

N¨m thø 1

100

100

40

Chia 2 lÇn vµo th¸ng thø 1 vµ

3. Cçh trång

thø 6 sau trång

Cã thÓ trång quanh n¨m nhng tèt nhÊt lµ vµo N¨m thø 2

150

-

40

Chia 2 lÇn bãn vµo ®Çu vµ cuèi

®Çu mïa ma (th¸ng 4 - 6) vµ cuèi mïa ma mïa ma

(th¸ng 10 - 11).

N¨m thø 3 (b¾t ®Çu

200

100

50

Chia 2 lÇn sau thu ho¹ch vµ

Kho¶ng cçh trång 6 - 8 x 8 - 10 (kho¶ng 100 -

cho qu¶)

tríc ra hoa

120 c©y/ha). Nªn trång xen nhiÒu dßng ch«m ch«m N¨m thø 4

250

100

100

Chia 3 lÇn sau thu ho¹ch, tríc ra hoa vµ khi qu¶ ®ang lín. Ph©n l©n

®Ó thô phÊn tèt h¬n. V× kho¶ng cçh réng nªn bãn toµn bé sau thu ho¹ch

nh÷ng n¨m ®Çu cã thÓ trång xen c©y ng¾n ngµy N¨m thø 5 trë ®i

300-500

100-200

100-200 Chia 2 lÇn sau thu ho¹ch vµ

hoÆc trång xen sÇu riªng. Trång xong tíi níc ®ñ tríc ra hoa. Thªm 15 - 20kg Èm, nhÊt lµ trong th¸ng ®Çu.

ph©n hu c¬ bãn sau thu ho¹ch 4. Ch¨m sãc

H»ng n¨m phun bæ sung ph©n bãn l¸ vi lîng.

- Tíi níc: Thêi kú c©y nhá cÇn ®ñ níc ®Ó

- TØa cµnh: Sau khi thu ho¹ch c¾t bá bít cç sinh trëng, cã thÓ tñ r¬m rç quanh gèc. Khi c©y

®Çu cµnh qu¶, cç cµnh mäc tîc, cµnh s©u bÖnh lín vµo cuèi mïa ma (th¸ng 11) kh«ng nªn tíi vµ cç cµnh qu¸ thÊp tríc khi bãn ph©n.

®Ó c©y ph©n hãa mÇm hoa. Sau khi ra hoa vµ kÕt

- Dïng chÊt ®iÒu hßa sinh trëng: qu¶ cÇn ®ñ Èm, kh« h¹n hoÆc nhiÒu níc qu¸ ®Òu

+ §Ó kÝch thÝch ra hoa, phun lªn lçç chÊt h¹n chÕ tØ lÖ ®Ëu qu¶.

Paclobutrazol hoÆc Ethephon.

55

56

https://thuviensach.vn

+ H¹n chÕ rông hoa vµ t¨ng ®Ëu qu¶ phun c©y thiÕu dinh dìng. CÇn bãn ph©n, tíi níc NAA vµ GA.

®Çy ®ñ. Khi bÖnh ph¸t triÓn nhiÒu phun cç thuèc

+ Lµm qu¶ mau chÝn vµ chÝn ®Òu, khi qu¶ ®·

gèc §ång (Viben-C, COC, Rocide...).

giµ, cã mét sè qu¶ b¾t ®Çu chuyÓn mµu, phun chÊt

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Phytophthora sp.): Ethephon lµm qu¶ chÝn nhanh vµ ®Òu, kh«ng ¶nh BÖnh ph¸t triÓn nhiÒu trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt hëng ®Õn chÊt lîng.

nãng, Èm, ma nhiÒu khi qu¶ giµ vµ chÝn. Phun phßng bÖnh b»ng cç thuèc Mexyl-MZ, Vimonyl, 5. Phßng trõ s©u bÖnh

Viben-C, Dithan-M...

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp Ngoµi ra cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, s©u cuèn l¸, b¸m trªn l¸, hoa vµ chïm qu¶ thµnh nh÷ng ®¸m bÖnh th¸n th, bÖnh ®èm rong.

bét mµu tr¾ng, hót nhùa lµm rông hoa, qu¶ nhá.

RÖp cßn kÌm theo kiÕn vµ nÊm bå hãng. Phun trõ CHUèI ( Musa spp.)

b»ng cç thuèc Supracide, Pyrinex, Malate, 1. §Æc tÝnh

Fenbis, Dragon...

- S©u ¨n hoa ( Thalasodes falsaria): S©u non ¨n C©y chuèi cã nguån gèc nhiÖt ®íi, nhiÖt ®é thÝch trôi nh¸nh hoa. Khi hoa b¾t ®Çu në phun cç hîp tõ 20 - 30oC, kh«ng chÞu l¹nh thêi gian dµi; rÊt thuèc trõ s©u th«ng thêng ®Òu h¹n chÕ ®îc.

cÇn níc, bé rÔ ¨n n«ng nªn chÞu h¹n kÐm. ThÝch hîp trång ë ®Êt phï sa, ®Êt rõng míi khai ph¸ nhiÒu

- S©u ®ôc qu¶ ( Conogethes punctiferalis). S©u mïn, gi÷ Èm vµ tho¸t níc, ®é pH tõ 6 - 7,5.

non ®ôc trong qu¶, ¨n c¶ h¹t non. Phun trõ b»ng Thêi gian tõ khi n¶y mÇm ®Õn khi træ buång cç thuèc Sherpa, Vibasu, Dragon, Polytrin...

qu¶ kho¶ng mét n¨m.

- BÖnh phÊn tr¾ng (do nÊm Oidium sp.): BÖnh lµm l¸ bÞ kh«, hoa vµ qu¶ non kh« ®en vµ rông, 2. Gièng

qu¶ lín bÞ bÖnh th× ®Çu gai bÞ ®en qu¨n l¹i, qu¶

Chuèi cã nhiÒu gièng, cç gièng thêng trång lµ: biÕn d¹ng, nhá. Phßng trõ b»ng cç thuèc Viben-

- Chuèi tiªu (chuèi giµ, Musa sinensis). Cã cç C, Carbenzim, Topsin-M, Bayfidan, Sulox...

gièng chuèi tiªu lïn, chuèi tiªu nhì, chuèi tiªu cao.

- BÖnh ch¸y mÐp l¸ (do nÊm Pestalozia sp.):

- Chuèi t©y (chuèi xiªm, chuèi sø, Musa Chãp hoÆc mÐp l¸ bÞ kh« sau lan vµo lµm ch¸y mét sapientum). Cã cç gièng chuèi xiªm vµng, chuèi m¶ng l¸ lín. BÖnh thêng h¹i l¸ b¸nh tÎ vµ l¸ giµ, xiªm ®en.

57

58

https://thuviensach.vn

+ H¹n chÕ rông hoa vµ t¨ng ®Ëu qu¶ phun c©y thiÕu dinh dìng. CÇn bãn ph©n, tíi níc NAA vµ GA.

®Çy ®ñ. Khi bÖnh ph¸t triÓn nhiÒu phun cç thuèc

+ Lµm qu¶ mau chÝn vµ chÝn ®Òu, khi qu¶ ®·

gèc §ång (Viben-C, COC, Rocide...).

giµ, cã mét sè qu¶ b¾t ®Çu chuyÓn mµu, phun chÊt

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Phytophthora sp.): Ethephon lµm qu¶ chÝn nhanh vµ ®Òu, kh«ng ¶nh BÖnh ph¸t triÓn nhiÒu trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt hëng ®Õn chÊt lîng.

nãng, Èm, ma nhiÒu khi qu¶ giµ vµ chÝn. Phun phßng bÖnh b»ng cç thuèc Mexyl-MZ, Vimonyl, 5. Phßng trõ s©u bÖnh

Viben-C, Dithan-M...

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp Ngoµi ra cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, s©u cuèn l¸, b¸m trªn l¸, hoa vµ chïm qu¶ thµnh nh÷ng ®¸m bÖnh th¸n th, bÖnh ®èm rong.

bét mµu tr¾ng, hót nhùa lµm rông hoa, qu¶ nhá.

RÖp cßn kÌm theo kiÕn vµ nÊm bå hãng. Phun trõ CHUèI ( Musa spp.)

b»ng cç thuèc Supracide, Pyrinex, Malate, 1. §Æc tÝnh

Fenbis, Dragon...

- S©u ¨n hoa ( Thalasodes falsaria): S©u non ¨n C©y chuèi cã nguån gèc nhiÖt ®íi, nhiÖt ®é thÝch trôi nh¸nh hoa. Khi hoa b¾t ®Çu në phun cç hîp tõ 20 - 30oC, kh«ng chÞu l¹nh thêi gian dµi; rÊt thuèc trõ s©u th«ng thêng ®Òu h¹n chÕ ®îc.

cÇn níc, bé rÔ ¨n n«ng nªn chÞu h¹n kÐm. ThÝch hîp trång ë ®Êt phï sa, ®Êt rõng míi khai ph¸ nhiÒu

- S©u ®ôc qu¶ ( Conogethes punctiferalis). S©u mïn, gi÷ Èm vµ tho¸t níc, ®é pH tõ 6 - 7,5.

non ®ôc trong qu¶, ¨n c¶ h¹t non. Phun trõ b»ng Thêi gian tõ khi n¶y mÇm ®Õn khi træ buång cç thuèc Sherpa, Vibasu, Dragon, Polytrin...

qu¶ kho¶ng mét n¨m.

- BÖnh phÊn tr¾ng (do nÊm Oidium sp.): BÖnh lµm l¸ bÞ kh«, hoa vµ qu¶ non kh« ®en vµ rông, 2. Gièng

qu¶ lín bÞ bÖnh th× ®Çu gai bÞ ®en qu¨n l¹i, qu¶

Chuèi cã nhiÒu gièng, cç gièng thêng trång lµ: biÕn d¹ng, nhá. Phßng trõ b»ng cç thuèc Viben-

- Chuèi tiªu (chuèi giµ, Musa sinensis). Cã cç C, Carbenzim, Topsin-M, Bayfidan, Sulox...

gièng chuèi tiªu lïn, chuèi tiªu nhì, chuèi tiªu cao.

- BÖnh ch¸y mÐp l¸ (do nÊm Pestalozia sp.):

- Chuèi t©y (chuèi xiªm, chuèi sø, Musa Chãp hoÆc mÐp l¸ bÞ kh« sau lan vµo lµm ch¸y mét sapientum). Cã cç gièng chuèi xiªm vµng, chuèi m¶ng l¸ lín. BÖnh thêng h¹i l¸ b¸nh tÎ vµ l¸ giµ, xiªm ®en.

57

58

https://thuviensach.vn

Ngoµi ra cßn mét sè gièng khç nh chuèi ngù,

+ Bãn thóc cho mét gèc mét n¨m nh sau: chuèi hét, chuèi s¸p, chuèi cau...

Urª

: 200 - 300g (hoÆc 400 - 600g SA).

Nh©n gièng chuèi chñ yÕu b»ng c©y con hoÆc Super l©n : 300 - 500g

cñ. Cñ cã thÓ bæ tõng miÕng, mçi miÕng cã mét KCl

: 150 - 200g

mÇm non ®Ó trång, tØ lÖ nh©n gièng cao. MiÕng cñ DAP

: 100 - 150g

nªn trång qua vên ¬m, khi chåi mäc cao 30 -

Chia 2 lÇn bãn vµo ®Çu vµ cuèi mïa ma. Ph©n 50cm th× bøng trång. HiÖn nay, ph¬ng ph¸p nu«i

®¹m ®ît 1 bãn urª, ®ît 2 bãn SA.

cÊy m« ®Ó nh©n gièng chuèi ®· ®îc ¸p dông

- TØa mÇm: §Ó tr¸nh ¶nh hëng ®Õn c©y mÑ, trong s¶n xuÊt.

chØ nªn ®Ó l¹i 1 - 2 c©y con cho mét gèc ®Ó thay c©y mÑ. CÇn lµm sím, ®µo ®i nh÷ng mÇm yÕu, ra 3. Cçh trång

kh«ng ®óng thêi vô.

Thêi vô trång thÝch hîp nhÊt lµ ®Çu mïa ma

- C¾t bá hoa ®ùc: Sau khi chuèi træ buång cã tõ (th¸ng 6 - 7).

7 - 10 n¶i në toµn hoa c¸i cho qu¶, sau ®ã në hoa Trång theo hµng víi kho¶ng cçh 1,5-2,0 - 2,0-

®ùc cÇn c¾t bá ®Ó dån chÊt dinh dìng nu«i qu¶

3,0m, mËt ®é kho¶ng 2.000 - 2500 c©y/ha.

tèt h¬n.

C©y con hoÆc cñ chuèi tríc khi trång cÇn gät Thêng xuyªn c¾t bá cç l¸ giµ, kh« ®Ó vên hÕt rÔ, nhóng gèc vµo tro bÕp hoÆc dung dÞch th«ng tho¸ng, chÆt cç c©y ®· thu ho¹ch qu¶.

thuèc trõ s©u. Trång xong tíi níc ngay vµ gi÷

Èm ®Êt kho¶ng 15 ngµy cho ra rÔ míi.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

- S©u ®ôc cñ ( Cosmopolites sordidus): Lµ s©u 4. Ch¨m sãc

non cña mét loµi bä vßi voi c¸nh cøng, gäi lµ con

- Tíi níc: Chó ý tíi níc trong mïa kh« vµ

sïng hoÆc nh¹y. S©u non ®ôc th©n hoÆc cñ, cã thÓ

tho¸t níc trong mïa ma.

lµm chÕt c©y. Phßng trõ b»ng dän vÖ sinh vên

- Bãn ph©n:

s¹ch sÏ, ®µo bá c¶ cñ c©y bÞ h¹i. H»ng n¨m r¶i

+ Bãn lãt khi trång cho mçi hè 10 - 15kg ph©n quanh gèc thuèc s©u d¹ng h¹t nh Diaphos 10G, h÷u c¬ + 0,2kg SA + 0,2kg super l©n + 0,2kg KCl Vicarp 4H, Basudin 10G.

(chuèi rÊt cÇn S, cã trong ph©n SA). Bãn thªm mçi

- Bä gi¸p ( Basilepta robusta): Bä trëng thµnh hè 200g v«i bét.

lµ loµi c¸nh cøng nhá, gÆm ¨n chÊt xanh cña l¸ vµ

59

60

https://thuviensach.vn

Ngoµi ra cßn mét sè gièng khç nh chuèi ngù,

+ Bãn thóc cho mét gèc mét n¨m nh sau: chuèi hét, chuèi s¸p, chuèi cau...

Urª

: 200 - 300g (hoÆc 400 - 600g SA).

Nh©n gièng chuèi chñ yÕu b»ng c©y con hoÆc Super l©n : 300 - 500g

cñ. Cñ cã thÓ bæ tõng miÕng, mçi miÕng cã mét KCl

: 150 - 200g

mÇm non ®Ó trång, tØ lÖ nh©n gièng cao. MiÕng cñ DAP

: 100 - 150g

nªn trång qua vên ¬m, khi chåi mäc cao 30 -

Chia 2 lÇn bãn vµo ®Çu vµ cuèi mïa ma. Ph©n 50cm th× bøng trång. HiÖn nay, ph¬ng ph¸p nu«i

®¹m ®ît 1 bãn urª, ®ît 2 bãn SA.

cÊy m« ®Ó nh©n gièng chuèi ®· ®îc ¸p dông

- TØa mÇm: §Ó tr¸nh ¶nh hëng ®Õn c©y mÑ, trong s¶n xuÊt.

chØ nªn ®Ó l¹i 1 - 2 c©y con cho mét gèc ®Ó thay c©y mÑ. CÇn lµm sím, ®µo ®i nh÷ng mÇm yÕu, ra 3. Cçh trång

kh«ng ®óng thêi vô.

Thêi vô trång thÝch hîp nhÊt lµ ®Çu mïa ma

- C¾t bá hoa ®ùc: Sau khi chuèi træ buång cã tõ (th¸ng 6 - 7).

7 - 10 n¶i në toµn hoa c¸i cho qu¶, sau ®ã në hoa Trång theo hµng víi kho¶ng cçh 1,5-2,0 - 2,0-

®ùc cÇn c¾t bá ®Ó dån chÊt dinh dìng nu«i qu¶

3,0m, mËt ®é kho¶ng 2.000 - 2500 c©y/ha.

tèt h¬n.

C©y con hoÆc cñ chuèi tríc khi trång cÇn gät Thêng xuyªn c¾t bá cç l¸ giµ, kh« ®Ó vên hÕt rÔ, nhóng gèc vµo tro bÕp hoÆc dung dÞch th«ng tho¸ng, chÆt cç c©y ®· thu ho¹ch qu¶.

thuèc trõ s©u. Trång xong tíi níc ngay vµ gi÷

Èm ®Êt kho¶ng 15 ngµy cho ra rÔ míi.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

- S©u ®ôc cñ ( Cosmopolites sordidus): Lµ s©u 4. Ch¨m sãc

non cña mét loµi bä vßi voi c¸nh cøng, gäi lµ con

- Tíi níc: Chó ý tíi níc trong mïa kh« vµ

sïng hoÆc nh¹y. S©u non ®ôc th©n hoÆc cñ, cã thÓ

tho¸t níc trong mïa ma.

lµm chÕt c©y. Phßng trõ b»ng dän vÖ sinh vên

- Bãn ph©n:

s¹ch sÏ, ®µo bá c¶ cñ c©y bÞ h¹i. H»ng n¨m r¶i

+ Bãn lãt khi trång cho mçi hè 10 - 15kg ph©n quanh gèc thuèc s©u d¹ng h¹t nh Diaphos 10G, h÷u c¬ + 0,2kg SA + 0,2kg super l©n + 0,2kg KCl Vicarp 4H, Basudin 10G.

(chuèi rÊt cÇn S, cã trong ph©n SA). Bãn thªm mçi

- Bä gi¸p ( Basilepta robusta): Bä trëng thµnh hè 200g v«i bét.

lµ loµi c¸nh cøng nhá, gÆm ¨n chÊt xanh cña l¸ vµ

59

60

https://thuviensach.vn

vá qu¶ t¹o thµnh nh÷ng vÖt mµu n©u tr«ng nh

kh«ng bÞ bÖnh, ®µo bá sím vµ tiªu hñy c©y bÖnh, cç vÕt ghÎ lµm xÊu qu¶ kh«ng xuÊt khÈu t¬i r¾c v«i vµo hè. Cha cã thuèc trÞ bÖnh tèt.

®îc (cßn gäi lµ s©u vÏ qu¶). Khi cã s©u ph¸t sinh

- BÖnh ®èm l¸ Sigatoka (do nÊm Mycosphaerella phun cç thuèc Sherpa, Vibasu, Pyrinex, Padan...

musicola): BÖnh t¹o thµnh cç ®èm h×nh thoi mµu

- RÖp muéi ( Pentalonia nigronervosa): RÖp b¸m n©u trªn l¸. §èm bÖnh thêng tËp trung ë chãp ë bÑ l¸ giµ, ®«i khi cã ë ngän vµ qu¶. ChÊt bµi tiÕt hoÆc mÐp l¸, lµm l¸ bÞ ch¸y kh« tõng m¶ng, buång cña rÖp lµ m«i trêng cho nÊm bå hãng ph¸t triÓn vµ qu¶ nhá. Cç gièng chuèi tiªu thêng bÞ nÆng lµm ®en vá qu¶. RÖp cßn lµ m«i giíi truyÒn virót h¬n cç gièng khç. Phßng trõ b»ng thêng xuyªn g©y bÖnh rôt ngän “Bunchy Top” rÊt nguy hiÓm vÖ sinh vên, c¾t bá tiªu hñy cç l¸ bÞ bÖnh nÆng, víi c©y chuèi. Phßng trõ b»ng vÖ sinh vên c©y, phun cç thuèc trõ nÊm gèc ®ång, Bemyl, Viben-C, c¾t bá cç l¸ giµ, lçã rÖp vµ phun thuèc Fenbis, Carbenzim...

- BÖnh rôt ngän (bÖnh Bunchy Top, do virót): Polytrin, Supracide, Pyrinex...

§ät c©y chuèi bÞ bÖnh rôt l¹i, c©y thÊp lïn, kh«ng

- BÖnh hÐo vµng Panama (do nÊm Fusarium træ buång hoÆc cã træ nhng qu¶ nhá vµ biÕn oxysporium): NÊm bÖnh trong ®Êt x©m nhËp qua d¹ng. Virót lan truyÒn x©m nhiÔm qua rÖp muéi.

rÔ vµo cñ råi lan lªn th©n, ph¸ hñy bÑ l¸ lµm l¸

Phßng bÖnh b»ng trõ rÖp muéi triÖt ®Ó, kh«ng cã vµng hÐo rò xuèng, c©y chÕt dÇn. Cç gièng chuèi thuèc ch÷a bÖnh, c©y bÞ bÖnh cÇn ®µo bá vµ tËp xiªm bÞ nhiÔm bÖnh nÆng h¬n cç gièng khç.

trung tiªu hñy.

Phßng trõ b»ng cçh kh«ng lÊy c©y con ë khãm bÞ

Ngoµi ra, c©y chuèi cßn thêng bÞ s©u cuèn l¸, bÖnh lµm gièng, tríc khi trång nhóng gèc c©y vµo bä nÑt ¨n l¸, bÖnh ch¸y r×a l¸, bÖnh thèi cuèng qu¶, níc thuèc Bordeaux, cç thuèc gèc ®ång hoÆc bÖnh th¸n th g©y cç ®èm ®en trªn qu¶ khi chÝn.

Benomyl. C©y chuèi bÞ bÖnh ®µo bá gèc råi r¾c v«i.

- BÖnh hÐo rò Moko (do vi khuÈn Pseudomonas DøA

solanacearum): C©y bÞ bÖnh cç l¸ giµ phÝa díi bÞ

(Th¬m, khãm) ( Ananas comosus) vµng óa vµ hÐo rò, sau ®ã cç l¸ trªn bÞ hÐo rò dÇn, c¶ c©y bÞ thèi vµ chÕt. BÖnh g©y h¹i chñ yÕu 1. §Æc tÝnh

trªn cç gièng chuèi tiªu. BiÖn ph¸p phßng trõ lµ

C©y døa cã nguån gèc vïng nhiÖt ®íi Mü Latinh, vên cÇn cao r¸o tho¸t níc, trång c©y con ë vên

a nhiÖt ®é Êm ¸p (trung b×nh 22 - 27oC), khÝ hËu kh«, 61

62

https://thuviensach.vn

vá qu¶ t¹o thµnh nh÷ng vÖt mµu n©u tr«ng nh

kh«ng bÞ bÖnh, ®µo bá sím vµ tiªu hñy c©y bÖnh, cç vÕt ghÎ lµm xÊu qu¶ kh«ng xuÊt khÈu t¬i r¾c v«i vµo hè. Cha cã thuèc trÞ bÖnh tèt.

®îc (cßn gäi lµ s©u vÏ qu¶). Khi cã s©u ph¸t sinh

- BÖnh ®èm l¸ Sigatoka (do nÊm Mycosphaerella phun cç thuèc Sherpa, Vibasu, Pyrinex, Padan...

musicola): BÖnh t¹o thµnh cç ®èm h×nh thoi mµu

- RÖp muéi ( Pentalonia nigronervosa): RÖp b¸m n©u trªn l¸. §èm bÖnh thêng tËp trung ë chãp ë bÑ l¸ giµ, ®«i khi cã ë ngän vµ qu¶. ChÊt bµi tiÕt hoÆc mÐp l¸, lµm l¸ bÞ ch¸y kh« tõng m¶ng, buång cña rÖp lµ m«i trêng cho nÊm bå hãng ph¸t triÓn vµ qu¶ nhá. Cç gièng chuèi tiªu thêng bÞ nÆng lµm ®en vá qu¶. RÖp cßn lµ m«i giíi truyÒn virót h¬n cç gièng khç. Phßng trõ b»ng thêng xuyªn g©y bÖnh rôt ngän “Bunchy Top” rÊt nguy hiÓm vÖ sinh vên, c¾t bá tiªu hñy cç l¸ bÞ bÖnh nÆng, víi c©y chuèi. Phßng trõ b»ng vÖ sinh vên c©y, phun cç thuèc trõ nÊm gèc ®ång, Bemyl, Viben-C, c¾t bá cç l¸ giµ, lçã rÖp vµ phun thuèc Fenbis, Carbenzim...

- BÖnh rôt ngän (bÖnh Bunchy Top, do virót): Polytrin, Supracide, Pyrinex...

§ät c©y chuèi bÞ bÖnh rôt l¹i, c©y thÊp lïn, kh«ng

- BÖnh hÐo vµng Panama (do nÊm Fusarium træ buång hoÆc cã træ nhng qu¶ nhá vµ biÕn oxysporium): NÊm bÖnh trong ®Êt x©m nhËp qua d¹ng. Virót lan truyÒn x©m nhiÔm qua rÖp muéi.

rÔ vµo cñ råi lan lªn th©n, ph¸ hñy bÑ l¸ lµm l¸

Phßng bÖnh b»ng trõ rÖp muéi triÖt ®Ó, kh«ng cã vµng hÐo rò xuèng, c©y chÕt dÇn. Cç gièng chuèi thuèc ch÷a bÖnh, c©y bÞ bÖnh cÇn ®µo bá vµ tËp xiªm bÞ nhiÔm bÖnh nÆng h¬n cç gièng khç.

trung tiªu hñy.

Phßng trõ b»ng cçh kh«ng lÊy c©y con ë khãm bÞ

Ngoµi ra, c©y chuèi cßn thêng bÞ s©u cuèn l¸, bÖnh lµm gièng, tríc khi trång nhóng gèc c©y vµo bä nÑt ¨n l¸, bÖnh ch¸y r×a l¸, bÖnh thèi cuèng qu¶, níc thuèc Bordeaux, cç thuèc gèc ®ång hoÆc bÖnh th¸n th g©y cç ®èm ®en trªn qu¶ khi chÝn.

Benomyl. C©y chuèi bÞ bÖnh ®µo bá gèc råi r¾c v«i.

- BÖnh hÐo rò Moko (do vi khuÈn Pseudomonas DøA

solanacearum): C©y bÞ bÖnh cç l¸ giµ phÝa díi bÞ

(Th¬m, khãm) ( Ananas comosus) vµng óa vµ hÐo rò, sau ®ã cç l¸ trªn bÞ hÐo rò dÇn, c¶ c©y bÞ thèi vµ chÕt. BÖnh g©y h¹i chñ yÕu 1. §Æc tÝnh

trªn cç gièng chuèi tiªu. BiÖn ph¸p phßng trõ lµ

C©y døa cã nguån gèc vïng nhiÖt ®íi Mü Latinh, vên cÇn cao r¸o tho¸t níc, trång c©y con ë vên

a nhiÖt ®é Êm ¸p (trung b×nh 22 - 27oC), khÝ hËu kh«, 61

62

https://thuviensach.vn

kh¶ n¨ng chÞu h¹n kh¸, chÞu óng kÐm, ®ßi hái nµy ph¸t triÓn kh«ng tèt. Chåi ngän dÔ sèng, mäc nhiÒu ¸nh s¸ng. Døa kh«ng kÐn ®Êt l¾m, ®Êt ®åi kháe, lín nhanh nhng sè lîng chåi ®Ó nh©n dèc, nhiÒu n¾ng, dÔ tho¸t níc, ®Êt phÌn nhÑ ë gièng kh«ng ®îc nhiÒu. Chåi nçh ®îc coi lµ con

®ång b»ng s«ng Cöu Long ®Òu cã thÓ trång ®îc, gièng tèt v× cho c©y sinh trëng kháe, ra hoa sím,

®é pH thÝch hîp réng, tõ 4,5 - 6,5 (gièng døa hoa dù tr÷ vµ vËn chuyÓn ®îc l©u, kh¶ n¨ng nh©n chÞu chua h¬n gièng Cayenne).

gièng cao. Tuy vËy, b×nh thêng sè chåi nçh còng kh«ng cung øng ®ñ nhu cÇu gièng. Muèn c©y cã 2. Gièng

nhiÒu chåi nçh cÇn ch¨m sãc vµ phßng trõ s©u Trªn thÕ giíi hiÖn cã n¨m nhãm gièng døa bÖnh tèt, c¾t bá bít cç l¸ giµ. HiÖn nay, ngêi ta trång phæ biÕn. ë níc ta hiÖn chØ trång ba nhãm dïng ph¬ng ph¸p nh©n nhanh chåi nçh b»ng lµ Cayenne, Queen (døa hoa) vµ Spanish (døa ta).

c¾t th©n c©y døa thµnh nh÷ng khoanh dµy 3 -

Gièng døa ta chñ yÕu trång lÎ tÎ trong vên hoÆc 4cm, mçi khoanh l¹i c¾t thµnh 4 - 8 m¶nh, mét trong rõng theo chÕ ®é qu¶ng canh. Gièng th©n døa cã thÓ cho 40 - 50 m¶nh. Gi©m nh÷ng Cayenne ®ßi hái kü thuËt canh tç t¬ng ®èi cao m¶nh th©n nµy trong vên ¬m tõ 6 - 12 th¸ng sÏ

nhng n¨ng suÊt vµ chÊt lîng tèt, ®Æc biÖt rÊt cã c©y con ®ñ tiªu chuÈn ®em trång. Cã thÓ dïng thÝch hîp ®Ó chÕ biÕn ®å hép nªn ®ang ®îc ph¸t cçh bæ ®«i th©n døa, gi©m phÝa mÆt c¾t xuèng c¸t triÓn. Nhãm gièng Queen hiÖn còng trång phæ Èm cho n¶y chåi råi c¾t miÕng gi©m tiÕp. B»ng biÕn ë c¶ phÝa Nam vµ phÝa B¾c. Tuy qu¶ nhá, cçh nµy, sau mét n¨m, 1 hÐcta døa cã thÓ cho n¨ng suÊt thÊp h¬n Cayenne nhng gièng døa 500.000 c©y con.

nµy dÔ trång vµ dÔ tiªu thô néi ®Þa. ë miÒn T©y Ph¬ng ph¸p nh©n gièng døa b»ng cÊy m«

Nam Bé cã cç gièng cã tiÕng tèt nh Queen BÕn hiÖn ®· cã kÕt qu¶ song ¸p dông s¶n xuÊt cßn Løc, Queen Kiªn Giang...

rÊt h¹n chÕ.

Nh©n gièng døa kh«ng ph¶i b»ng h¹t mµ b»ng chåi. Trªn cç chåi cã rÔ khÝ sinh, khi trång xuèng 3. Cçh trång

®Êt rÊt dÔ ph¸t triÓn. Trªn c©y døa cã ba lo¹i chåi

- Thêi vô trång: Tèt nhÊt lµ trång vµo ®Çu lµ chåi ngän, chåi cuèng (trªn cuèng qu¶) vµ chåi mïa ma (th¸ng 4 - 5). Sau 8 - 10 th¸ng, tøc lµ

nçh (ë th©n). Cã thÓ sö dông c¶ ba lo¹i chåi ®Ó

vµo cuèi n¨m cã nhiÖt ®é thÊp, ngµy ng¾n vµ

nh©n gièng. Chåi cuèng Ýt dïng v× nhá, c©y sau kh« h¹n c©y sÏ ra hoa, thu ho¹ch qu¶ vµo th¸ng 63

64

https://thuviensach.vn

kh¶ n¨ng chÞu h¹n kh¸, chÞu óng kÐm, ®ßi hái nµy ph¸t triÓn kh«ng tèt. Chåi ngän dÔ sèng, mäc nhiÒu ¸nh s¸ng. Døa kh«ng kÐn ®Êt l¾m, ®Êt ®åi kháe, lín nhanh nhng sè lîng chåi ®Ó nh©n dèc, nhiÒu n¾ng, dÔ tho¸t níc, ®Êt phÌn nhÑ ë gièng kh«ng ®îc nhiÒu. Chåi nçh ®îc coi lµ con

®ång b»ng s«ng Cöu Long ®Òu cã thÓ trång ®îc, gièng tèt v× cho c©y sinh trëng kháe, ra hoa sím,

®é pH thÝch hîp réng, tõ 4,5 - 6,5 (gièng døa hoa dù tr÷ vµ vËn chuyÓn ®îc l©u, kh¶ n¨ng nh©n chÞu chua h¬n gièng Cayenne).

gièng cao. Tuy vËy, b×nh thêng sè chåi nçh còng kh«ng cung øng ®ñ nhu cÇu gièng. Muèn c©y cã 2. Gièng

nhiÒu chåi nçh cÇn ch¨m sãc vµ phßng trõ s©u Trªn thÕ giíi hiÖn cã n¨m nhãm gièng døa bÖnh tèt, c¾t bá bít cç l¸ giµ. HiÖn nay, ngêi ta trång phæ biÕn. ë níc ta hiÖn chØ trång ba nhãm dïng ph¬ng ph¸p nh©n nhanh chåi nçh b»ng lµ Cayenne, Queen (døa hoa) vµ Spanish (døa ta).

c¾t th©n c©y døa thµnh nh÷ng khoanh dµy 3 -

Gièng døa ta chñ yÕu trång lÎ tÎ trong vên hoÆc 4cm, mçi khoanh l¹i c¾t thµnh 4 - 8 m¶nh, mét trong rõng theo chÕ ®é qu¶ng canh. Gièng th©n døa cã thÓ cho 40 - 50 m¶nh. Gi©m nh÷ng Cayenne ®ßi hái kü thuËt canh tç t¬ng ®èi cao m¶nh th©n nµy trong vên ¬m tõ 6 - 12 th¸ng sÏ

nhng n¨ng suÊt vµ chÊt lîng tèt, ®Æc biÖt rÊt cã c©y con ®ñ tiªu chuÈn ®em trång. Cã thÓ dïng thÝch hîp ®Ó chÕ biÕn ®å hép nªn ®ang ®îc ph¸t cçh bæ ®«i th©n døa, gi©m phÝa mÆt c¾t xuèng c¸t triÓn. Nhãm gièng Queen hiÖn còng trång phæ Èm cho n¶y chåi råi c¾t miÕng gi©m tiÕp. B»ng biÕn ë c¶ phÝa Nam vµ phÝa B¾c. Tuy qu¶ nhá, cçh nµy, sau mét n¨m, 1 hÐcta døa cã thÓ cho n¨ng suÊt thÊp h¬n Cayenne nhng gièng døa 500.000 c©y con.

nµy dÔ trång vµ dÔ tiªu thô néi ®Þa. ë miÒn T©y Ph¬ng ph¸p nh©n gièng døa b»ng cÊy m«

Nam Bé cã cç gièng cã tiÕng tèt nh Queen BÕn hiÖn ®· cã kÕt qu¶ song ¸p dông s¶n xuÊt cßn Løc, Queen Kiªn Giang...

rÊt h¹n chÕ.

Nh©n gièng døa kh«ng ph¶i b»ng h¹t mµ b»ng chåi. Trªn cç chåi cã rÔ khÝ sinh, khi trång xuèng 3. Cçh trång

®Êt rÊt dÔ ph¸t triÓn. Trªn c©y døa cã ba lo¹i chåi

- Thêi vô trång: Tèt nhÊt lµ trång vµo ®Çu lµ chåi ngän, chåi cuèng (trªn cuèng qu¶) vµ chåi mïa ma (th¸ng 4 - 5). Sau 8 - 10 th¸ng, tøc lµ

nçh (ë th©n). Cã thÓ sö dông c¶ ba lo¹i chåi ®Ó

vµo cuèi n¨m cã nhiÖt ®é thÊp, ngµy ng¾n vµ

nh©n gièng. Chåi cuèng Ýt dïng v× nhá, c©y sau kh« h¹n c©y sÏ ra hoa, thu ho¹ch qu¶ vµo th¸ng 63

64

https://thuviensach.vn

5 - 6 n¨m sau. Còng cã thÓ trång vô thu ®«ng Mïa ma kh«ng ®Ó vên hoÆc gèc døa bÞ

vµo th¸ng 9 - 10.

®äng níc.

- Xö lý chåi: Tríc khi trång c¾t bá l¸ kh« ë gèc

- Bãn ph©n: TØ lÖ NPK bãn cho døa lµ 2 : 1 : 3, chåi. Nhóng ngËp 1/3 chåi vµo dung dÞch thuèc tØ lÖ K/N ph¶i lín h¬n 1. Lîng ph©n nguyªn chÊt s©u Basudin, Pyrinex, Monster, Vimoca, Oncol...

bãn cho 1 c©y trong 1 vô thu ho¹ch lµ 8 - 10g N +

®Ó phßng trõ rÖp vµ tuyÕn trïng h¹i rÔ. HoÆc 4 - 5g P O + 12 - 15g K O. Gièng Cayenne bãn 2

5

2

ng©m chåi trong níc nãng 55oC (3 s«i + 2 l¹nh) nhiÒu h¬n gièng Queen.

trong 15 - 20 phót.

Toµn bé ph©n l©n bãn lãt víi ph©n h÷u c¬ cïng

- Kho¶ng cçh trång: Døa thêng trång hµng víi 1/4 ®¹m vµ kali. Sè ®¹m vµ kali cßn l¹i bãn 3 lÇn kÐp theo kiÓu nanh sÊu. Kho¶ng cçh hµng 30 -

vµo thêi gian sau trång 2 - 3 th¸ng, cç lÇn sau cçh 40cm, cçh c©y 30cm gi÷a hai hµng kÐp cçh nhau nhau 2 - 3 th¸ng, lÇn cuèi tríc khi xö lý ra hoa 1 -

1,2 - 1,5m. Trång theo kho¶ng cçh trªn cã mËt ®é 2 th¸ng. Cçh bãn lµ xíi n«ng hai bªn hµng kÐp kho¶ng 45.000 chåi/ha. §Êt ®åi dèc hµng trång cçh gèc 15 - 20cm, r¶i ph©n råi lÊp ®Êt l¹i. Cã thÓ

theo ®êng ®ång møc.

dïng th×a cã c¸n dµi xóc ph©n ®æ vµo nçh l¸ giµ s¸t

- Lµm ®Êt trång: Cµy s©u 25 - 30cm, bõa kü 2 -

gèc. R¶i ph©n xong nªn tíi níc. Cã thÓ hßa ph©n 3 lÇn, nhÆt s¹ch cá. Dïng cµy hai lìi r¹ch hai

®¹m víi níc nång ®é 3 - 5% ®Ó phun lªn l¸.

hµng cçh nhau 30 - 40cm, s©u 10 - 15cm, bãn lãt

- Xö lý ra hoa: Sau khi trång tõ 8 - 12 th¸ng, cho 1 hÐcta ph©n h÷u c¬ ñ hoai 5 - 10 tÊn +

c©y døa cã 28 - 30 l¸ thËt (víi gièng døa hoa) hoÆc Tecmophotphate (l©n nung ch¶y) 1.000 kg + urª

40 - 45 l¸ (døa ta, døa Cayenne). Pha 4 - 5g ®Êt 50kg + kali clorua 50kg. Kh«ng nªn bãn ph©n cã nhiÒu canxi v× nhiÒu canxi sÏ dÔ bÞ bÖnh.

®Ìn (cacbua canxi) trong 1 lÝt níc råi ®æ vµo nân døa, mçi c©y kho¶ng 50cc. Thêi gian xö lý vµo 4. Ch¨m sãc

buæi s¸ng hoÆc chiÒu, khi trêi r©m m¸t. Døa hoa

- Tíi níc: Tuy c©y døa chÞu h¹n kh¸, song xö lý 2 lÇn, døa Cayenne xö lý 2 - 3 lÇn cçh nhau còng cÇn tíi níc ®ñ Èm trong mïa kh«. Cã thÓ

1 ngµy cã thÓ ra hoa 100%. Sau xö lý trªn 1 giê dïng mµng phñ nil«ng, r¬m rç, cá kh« ®Ó phñ ®Êt kh«ng cã ma míi cã hiÖu qu¶. Thêi gian tõ xö lý h¹n chÕ bèc h¬i níc. Kh«ng nªn tíi trµn v× tèn

®Õn ra hoa tïy theo thêi vô. NÕu xö lý tõ th¸ng 4 - 6

níc, dÔ g©y xãi mßn ®Êt. Dïng thïng tíi hoÆc th× sau 30 - 35 ngµy, xö lý th¸ng 11 - 12 th× ph¶i gµu v¶y níc.

sau 60 - 70 ngµy míi ra hoa.

65

66

https://thuviensach.vn

5 - 6 n¨m sau. Còng cã thÓ trång vô thu ®«ng Mïa ma kh«ng ®Ó vên hoÆc gèc døa bÞ

vµo th¸ng 9 - 10.

®äng níc.

- Xö lý chåi: Tríc khi trång c¾t bá l¸ kh« ë gèc

- Bãn ph©n: TØ lÖ NPK bãn cho døa lµ 2 : 1 : 3, chåi. Nhóng ngËp 1/3 chåi vµo dung dÞch thuèc tØ lÖ K/N ph¶i lín h¬n 1. Lîng ph©n nguyªn chÊt s©u Basudin, Pyrinex, Monster, Vimoca, Oncol...

bãn cho 1 c©y trong 1 vô thu ho¹ch lµ 8 - 10g N +

®Ó phßng trõ rÖp vµ tuyÕn trïng h¹i rÔ. HoÆc 4 - 5g P O + 12 - 15g K O. Gièng Cayenne bãn 2

5

2

ng©m chåi trong níc nãng 55oC (3 s«i + 2 l¹nh) nhiÒu h¬n gièng Queen.

trong 15 - 20 phót.

Toµn bé ph©n l©n bãn lãt víi ph©n h÷u c¬ cïng

- Kho¶ng cçh trång: Døa thêng trång hµng víi 1/4 ®¹m vµ kali. Sè ®¹m vµ kali cßn l¹i bãn 3 lÇn kÐp theo kiÓu nanh sÊu. Kho¶ng cçh hµng 30 -

vµo thêi gian sau trång 2 - 3 th¸ng, cç lÇn sau cçh 40cm, cçh c©y 30cm gi÷a hai hµng kÐp cçh nhau nhau 2 - 3 th¸ng, lÇn cuèi tríc khi xö lý ra hoa 1 -

1,2 - 1,5m. Trång theo kho¶ng cçh trªn cã mËt ®é 2 th¸ng. Cçh bãn lµ xíi n«ng hai bªn hµng kÐp kho¶ng 45.000 chåi/ha. §Êt ®åi dèc hµng trång cçh gèc 15 - 20cm, r¶i ph©n råi lÊp ®Êt l¹i. Cã thÓ

theo ®êng ®ång møc.

dïng th×a cã c¸n dµi xóc ph©n ®æ vµo nçh l¸ giµ s¸t

- Lµm ®Êt trång: Cµy s©u 25 - 30cm, bõa kü 2 -

gèc. R¶i ph©n xong nªn tíi níc. Cã thÓ hßa ph©n 3 lÇn, nhÆt s¹ch cá. Dïng cµy hai lìi r¹ch hai

®¹m víi níc nång ®é 3 - 5% ®Ó phun lªn l¸.

hµng cçh nhau 30 - 40cm, s©u 10 - 15cm, bãn lãt

- Xö lý ra hoa: Sau khi trång tõ 8 - 12 th¸ng, cho 1 hÐcta ph©n h÷u c¬ ñ hoai 5 - 10 tÊn +

c©y døa cã 28 - 30 l¸ thËt (víi gièng døa hoa) hoÆc Tecmophotphate (l©n nung ch¶y) 1.000 kg + urª

40 - 45 l¸ (døa ta, døa Cayenne). Pha 4 - 5g ®Êt 50kg + kali clorua 50kg. Kh«ng nªn bãn ph©n cã nhiÒu canxi v× nhiÒu canxi sÏ dÔ bÞ bÖnh.

®Ìn (cacbua canxi) trong 1 lÝt níc råi ®æ vµo nân døa, mçi c©y kho¶ng 50cc. Thêi gian xö lý vµo 4. Ch¨m sãc

buæi s¸ng hoÆc chiÒu, khi trêi r©m m¸t. Døa hoa

- Tíi níc: Tuy c©y døa chÞu h¹n kh¸, song xö lý 2 lÇn, døa Cayenne xö lý 2 - 3 lÇn cçh nhau còng cÇn tíi níc ®ñ Èm trong mïa kh«. Cã thÓ

1 ngµy cã thÓ ra hoa 100%. Sau xö lý trªn 1 giê dïng mµng phñ nil«ng, r¬m rç, cá kh« ®Ó phñ ®Êt kh«ng cã ma míi cã hiÖu qu¶. Thêi gian tõ xö lý h¹n chÕ bèc h¬i níc. Kh«ng nªn tíi trµn v× tèn

®Õn ra hoa tïy theo thêi vô. NÕu xö lý tõ th¸ng 4 - 6

níc, dÔ g©y xãi mßn ®Êt. Dïng thïng tíi hoÆc th× sau 30 - 35 ngµy, xö lý th¸ng 11 - 12 th× ph¶i gµu v¶y níc.

sau 60 - 70 ngµy míi ra hoa.

65

66

https://thuviensach.vn

Tç ®éng kÝch thÝch ra hoa cña ®Êt ®Ìn lµ khÝ

gièng, tíi xuèng gèc cç thuèc trõ tuyÕn trïng acetylen do ®Êt ®Ìn sinh ra. ChÊt Ethephon sinh nh Vimoca, Oncol, Marshal.

ra khÝ etylen còng cã tç dông nh khÝ acetylen,

- BÖnh thèi th©n (do nÊm Phytophthora hiÖn còng ®îc dïng ®Ó xö lý cho døa ra hoa.

cinnamonri): NÊm lµm thèi nân vµ rÔ døa. §Ó

CÇn chän thêi gian xö lý thÝch hîp víi vên døa, phßng trõ khi trång nªn lµm ®Êt kü, h¹n chÕ bãn nÕu xö lý sím, khi c©y cßn nhá sÏ cho qu¶ nhá, v«i, trång døa vµo ngµy kh« r¸o, kh«ng ®Ó gèc døa nÕu xö lý muén mét sè c©y sÏ ra hoa tríc, thu

®äng níc trong mïa ma, ruéng døa cã bÖnh ho¹ch kh«ng tËp trung. HiÖu qu¶ cña xö lý còng kh«ng nªn xö lý ra hoa b»ng ®Êt ®Ìn mµ nªn dïng phô thuéc vµo gièng døa (Cayenne ph¶n øng Ethephon. Ph¸t hiÖn cã c©y bÖnh phun cç thuèc chËm), lo¹i chåi (chåi nçh ph¶n øng nhanh), thêi Mexyl-MZ, Ridomil, Aliette…

tiÕt (nhiÖt ®é thÊp, kh«ng ma, ngµy ng¾n, tØ lÖ

- BÖnh hÐo ®á virus (bÖnh Wilt): BÖnh lµm lç©y ra hoa cao).

biÕn vµng, cuèn l¹i, qu¶ nhá, gi¶m chÊt lîng, bÞ

5. Phßng trõ s©u bÖnh

nÆng c©y cã thÓ chÕt. Phßng trõ bÖnh chñ yÕu lµ

trõ rÖp triÖt ®Ó.

- RÖp s¸p ( Dysmicoccus brevipes): C¬ thÓ rÖp bªn ngoµi phñ líp bét s¸p tr¾ng. RÖp b¸m ë gèc DõA

c©y vµ cuèng qu¶ gÇn mÆt ®Êt, ®«i khi cã ë l¸ vµ

(Cocos nusifera)

ngän. RÖp hót chÊt dinh dìng lµm c©y sinh trëng kÐm, cã khi hÐo kh«. RÖp cßn lµ m«i giíi 1. §Æc tÝnh

lan truyÒn bÖnh hÐo ®á do virót rÊt nguy hiÓm.

Phßng trõ rÖp b»ng xö lý chåi gièng tríc khi Dõa lµ c©y nguån gèc nhiÖt ®íi, thÝch hîp trång trong níc nãng hoÆc thuèc trõ s©u. Khi rÖp nhiÖt ®é cao 25 - 30oC, Èm thÊp, ma nhiÒu. C©y ph¸t sinh cã thÓ phun lªn c©y hoÆc tíi xuèng gèc dõa cã th©n lín, tµn l¸ dµy, cÇn nhiÒu níc, cç thuèc Basudin, Pyrinex, Monster Regent… cã kh«ng kÐn ®Êt, pH tõ 5 - 8. Bé rÔ ph¸t triÓn rÊt thÓ dïng thuèc s©u d¹ng h¹t r¶i xuèng gèc.

m¹nh nªn kh¶ n¨ng chÞu h¹n còng kh¸. ë níc

- TuyÕn trïng ( Ditylenchus sp.): TuyÕn trïng ta, dõa trång thÝch hîp tõ miÒn Trung trë vµo. ë chñ yÕu ph¸ h¹i bé rÔ lµm rÔ bÞ thèi ®en, c©y sinh phÝa B¾c do mïa ®«ng trêi l¹nh vµ giã b·o nhiÒu, trëng kÐm, cã thÓ chÕt. Phßng trõ b»ng xö lý chåi dõa trång Ýt h¬n.

67

68

https://thuviensach.vn

Tç ®éng kÝch thÝch ra hoa cña ®Êt ®Ìn lµ khÝ

gièng, tíi xuèng gèc cç thuèc trõ tuyÕn trïng acetylen do ®Êt ®Ìn sinh ra. ChÊt Ethephon sinh nh Vimoca, Oncol, Marshal.

ra khÝ etylen còng cã tç dông nh khÝ acetylen,

- BÖnh thèi th©n (do nÊm Phytophthora hiÖn còng ®îc dïng ®Ó xö lý cho døa ra hoa.

cinnamonri): NÊm lµm thèi nân vµ rÔ døa. §Ó

CÇn chän thêi gian xö lý thÝch hîp víi vên døa, phßng trõ khi trång nªn lµm ®Êt kü, h¹n chÕ bãn nÕu xö lý sím, khi c©y cßn nhá sÏ cho qu¶ nhá, v«i, trång døa vµo ngµy kh« r¸o, kh«ng ®Ó gèc døa nÕu xö lý muén mét sè c©y sÏ ra hoa tríc, thu

®äng níc trong mïa ma, ruéng døa cã bÖnh ho¹ch kh«ng tËp trung. HiÖu qu¶ cña xö lý còng kh«ng nªn xö lý ra hoa b»ng ®Êt ®Ìn mµ nªn dïng phô thuéc vµo gièng døa (Cayenne ph¶n øng Ethephon. Ph¸t hiÖn cã c©y bÖnh phun cç thuèc chËm), lo¹i chåi (chåi nçh ph¶n øng nhanh), thêi Mexyl-MZ, Ridomil, Aliette…

tiÕt (nhiÖt ®é thÊp, kh«ng ma, ngµy ng¾n, tØ lÖ

- BÖnh hÐo ®á virus (bÖnh Wilt): BÖnh lµm lç©y ra hoa cao).

biÕn vµng, cuèn l¹i, qu¶ nhá, gi¶m chÊt lîng, bÞ

5. Phßng trõ s©u bÖnh

nÆng c©y cã thÓ chÕt. Phßng trõ bÖnh chñ yÕu lµ

trõ rÖp triÖt ®Ó.

- RÖp s¸p ( Dysmicoccus brevipes): C¬ thÓ rÖp bªn ngoµi phñ líp bét s¸p tr¾ng. RÖp b¸m ë gèc DõA

c©y vµ cuèng qu¶ gÇn mÆt ®Êt, ®«i khi cã ë l¸ vµ

(Cocos nusifera)

ngän. RÖp hót chÊt dinh dìng lµm c©y sinh trëng kÐm, cã khi hÐo kh«. RÖp cßn lµ m«i giíi 1. §Æc tÝnh

lan truyÒn bÖnh hÐo ®á do virót rÊt nguy hiÓm.

Phßng trõ rÖp b»ng xö lý chåi gièng tríc khi Dõa lµ c©y nguån gèc nhiÖt ®íi, thÝch hîp trång trong níc nãng hoÆc thuèc trõ s©u. Khi rÖp nhiÖt ®é cao 25 - 30oC, Èm thÊp, ma nhiÒu. C©y ph¸t sinh cã thÓ phun lªn c©y hoÆc tíi xuèng gèc dõa cã th©n lín, tµn l¸ dµy, cÇn nhiÒu níc, cç thuèc Basudin, Pyrinex, Monster Regent… cã kh«ng kÐn ®Êt, pH tõ 5 - 8. Bé rÔ ph¸t triÓn rÊt thÓ dïng thuèc s©u d¹ng h¹t r¶i xuèng gèc.

m¹nh nªn kh¶ n¨ng chÞu h¹n còng kh¸. ë níc

- TuyÕn trïng ( Ditylenchus sp.): TuyÕn trïng ta, dõa trång thÝch hîp tõ miÒn Trung trë vµo. ë chñ yÕu ph¸ h¹i bé rÔ lµm rÔ bÞ thèi ®en, c©y sinh phÝa B¾c do mïa ®«ng trêi l¹nh vµ giã b·o nhiÒu, trëng kÐm, cã thÓ chÕt. Phßng trõ b»ng xö lý chåi dõa trång Ýt h¬n.

67

68

https://thuviensach.vn

2. Gièng

Cã thÓ ¬m c©y con trong tói nhùa dÎo ®en kÝch Cç tØnh phÝa B¾c tõ HuÕ trë ra chñ yÕu trång thíc 55 x 45cm, ®ôc mét sè lç phÝa ®¸y cho tho¸t gièng dõa d©u (cßn gäi lµ dõa cau, dõa t¸o). Cç níc. §æ ®Êt trén ph©n h÷u c¬ vµo 2/3 tói, ®Æt qu¶

tØnh miÒn Trung tõ §µ N½ng ®Õn B×nh ThuËn chñ mÇm råi lÊp ®Êt kÝn qu¶. Chó ý tíi níc Èm ®Òu.

yÕu trång dõa ta vµ dõa giÊy. Cç tØnh Nam Bé Trong vên ¬m c©y con ®îc hai th¸ng bãn trång cç gièng dõa ta vµ dõa d©u. Ngoµi ra cã cho mçi c©y 20g urª + 25g KCl, bèn th¸ng bãn tiÕp gièng dõa xiªm, dõa Tam Quan c©y thÊp, qu¶

25g urª + 40g KCl. Chän c©y kháe m¹nh, xanh tèt nhá, níc ngät, chñ yÕu lÊy níc uèng.

®Ó trång.

Dõa trång b»ng qu¶ ¬m lÊy c©y con. Chän cç c©y dõa sai qu¶, c¬m dµy, tuæi tõ 10 - 30 n¨m ®Ó

3. Cçh trång

lÊy qu¶ gièng. Qu¶ gièng ph¶i chÝn ®Çy ®ñ, nÆng,

- Thêi vô trång: PhÝa B¾c trång th¸ng 2 - 3 hoÆc kh«ng bÞ khuyÕt tËt do s©u bÖnh ®Ó ¬m. Vên th¸ng 9 - 10. PhÝa Nam trång ®Çu mïa ma, vµo

¬m qu¶ lµm luèng réng 1,5m. Trªn luèng ®µo cç th¸ng 5 - 6.

r·nh cçh nhau 25 - 30cm ®Ó ®Æt 5 - 6 hµng qu¶.

- Kho¶ng cçh: Trung b×nh kho¶ng 7 - 8m, mËt V¹t vá qu¶ ë phÝa cuèng n¬i vÞ trÝ m¾t mÇm,

®é 160 - 180 c©y/ha. Khi ®Æt c©y xuèng hè lÊp ®Êt

®êng kÝnh vÕt v¹t kho¶ng 10cm, ng©m trong võa hÕt qu¶ gièng, kh«ng lÊp s©u qu¸. Tñ gèc cho m¬ng cã níc ch¶y kho¶ng 1 tuÇn tríc khi ¬m.

c©y con ®Ó gi÷ Èm.

Trªn luèng ¬m ®Æt qu¶ díi r¹ch, vÞ trÝ v¹t híng lªn trªn, lÊp ®Êt s©u 2/3 qu¶, ®Æt kho¶ng 20

4. Ch¨m sãc

qu¶/m2. Hµng ngµy tíi níc ®ñ Èm vµ phñ r¬m

- Tíi níc: Khi c©y cßn nhá thêng xuyªn gi÷

r¹ ®Ó gi÷ Èm, kh«ng cÇn bãn ph©n. Sau khi qu¶

mäc mÇm, chän nh÷ng qu¶ mÇm mäc th¼ng vµ

Èm gèc, lµm s¹ch cá. Cã thÓ trång xen cç lo¹i c©y mËp ®Ó ®a ra vên ¬m c©y con.

¨n qu¶ khç nh chuèi, cam, quýt, ®u ®ñ hoÆc cµ

Vên ¬m c©y con nªn gÇn nguån níc tíi vµ

phª, ca cao. Còng cã thÓ trång cç c©y hä ®Ëu th©n tho¸t níc. NÕu ¬m trªn ®Êt th× lµm luèng réng bß ®Ó h¹n chÕ cá d¹i, ®iÒu hßa nhiÖt ®é, Èm ®é vµ

1,7 - 2,0m ®Ó ®Æt bèn hµng c©y. Bãn lãt 15 tÊn gi¶m xãi mßn.

ph©n h÷u c¬ hoai môc vµ 100kg super l©n cho 1

- Bãn ph©n:

hÐcta. Cç c©y mÇm ®Æt s©u kÝn qu¶, cçh nhau Bãn lãt cho mét c©y khi trång 5 - 10kg ph©n h÷u 50 - 60cm theo h×nh tam giç.

c¬ + 1kg super l©n + 0,5kg KCl. H»ng n¨m bãn thóc 69

70

https://thuviensach.vn

2. Gièng

Cã thÓ ¬m c©y con trong tói nhùa dÎo ®en kÝch Cç tØnh phÝa B¾c tõ HuÕ trë ra chñ yÕu trång thíc 55 x 45cm, ®ôc mét sè lç phÝa ®¸y cho tho¸t gièng dõa d©u (cßn gäi lµ dõa cau, dõa t¸o). Cç níc. §æ ®Êt trén ph©n h÷u c¬ vµo 2/3 tói, ®Æt qu¶

tØnh miÒn Trung tõ §µ N½ng ®Õn B×nh ThuËn chñ mÇm råi lÊp ®Êt kÝn qu¶. Chó ý tíi níc Èm ®Òu.

yÕu trång dõa ta vµ dõa giÊy. Cç tØnh Nam Bé Trong vên ¬m c©y con ®îc hai th¸ng bãn trång cç gièng dõa ta vµ dõa d©u. Ngoµi ra cã cho mçi c©y 20g urª + 25g KCl, bèn th¸ng bãn tiÕp gièng dõa xiªm, dõa Tam Quan c©y thÊp, qu¶

25g urª + 40g KCl. Chän c©y kháe m¹nh, xanh tèt nhá, níc ngät, chñ yÕu lÊy níc uèng.

®Ó trång.

Dõa trång b»ng qu¶ ¬m lÊy c©y con. Chän cç c©y dõa sai qu¶, c¬m dµy, tuæi tõ 10 - 30 n¨m ®Ó

3. Cçh trång

lÊy qu¶ gièng. Qu¶ gièng ph¶i chÝn ®Çy ®ñ, nÆng,

- Thêi vô trång: PhÝa B¾c trång th¸ng 2 - 3 hoÆc kh«ng bÞ khuyÕt tËt do s©u bÖnh ®Ó ¬m. Vên th¸ng 9 - 10. PhÝa Nam trång ®Çu mïa ma, vµo

¬m qu¶ lµm luèng réng 1,5m. Trªn luèng ®µo cç th¸ng 5 - 6.

r·nh cçh nhau 25 - 30cm ®Ó ®Æt 5 - 6 hµng qu¶.

- Kho¶ng cçh: Trung b×nh kho¶ng 7 - 8m, mËt V¹t vá qu¶ ë phÝa cuèng n¬i vÞ trÝ m¾t mÇm,

®é 160 - 180 c©y/ha. Khi ®Æt c©y xuèng hè lÊp ®Êt

®êng kÝnh vÕt v¹t kho¶ng 10cm, ng©m trong võa hÕt qu¶ gièng, kh«ng lÊp s©u qu¸. Tñ gèc cho m¬ng cã níc ch¶y kho¶ng 1 tuÇn tríc khi ¬m.

c©y con ®Ó gi÷ Èm.

Trªn luèng ¬m ®Æt qu¶ díi r¹ch, vÞ trÝ v¹t híng lªn trªn, lÊp ®Êt s©u 2/3 qu¶, ®Æt kho¶ng 20

4. Ch¨m sãc

qu¶/m2. Hµng ngµy tíi níc ®ñ Èm vµ phñ r¬m

- Tíi níc: Khi c©y cßn nhá thêng xuyªn gi÷

r¹ ®Ó gi÷ Èm, kh«ng cÇn bãn ph©n. Sau khi qu¶

mäc mÇm, chän nh÷ng qu¶ mÇm mäc th¼ng vµ

Èm gèc, lµm s¹ch cá. Cã thÓ trång xen cç lo¹i c©y mËp ®Ó ®a ra vên ¬m c©y con.

¨n qu¶ khç nh chuèi, cam, quýt, ®u ®ñ hoÆc cµ

Vên ¬m c©y con nªn gÇn nguån níc tíi vµ

phª, ca cao. Còng cã thÓ trång cç c©y hä ®Ëu th©n tho¸t níc. NÕu ¬m trªn ®Êt th× lµm luèng réng bß ®Ó h¹n chÕ cá d¹i, ®iÒu hßa nhiÖt ®é, Èm ®é vµ

1,7 - 2,0m ®Ó ®Æt bèn hµng c©y. Bãn lãt 15 tÊn gi¶m xãi mßn.

ph©n h÷u c¬ hoai môc vµ 100kg super l©n cho 1

- Bãn ph©n:

hÐcta. Cç c©y mÇm ®Æt s©u kÝn qu¶, cçh nhau Bãn lãt cho mét c©y khi trång 5 - 10kg ph©n h÷u 50 - 60cm theo h×nh tam giç.

c¬ + 1kg super l©n + 0,5kg KCl. H»ng n¨m bãn thóc 69

70

https://thuviensach.vn

1kg ph©n SA (hoÆc urª) + 1kg KCl. Tõ n¨m thø s¸u gÇn ngän hoÆc cuèi cuèng l¸. Trong mét c©y, trë ®i lîng ph©n ®¹m vµ kali t¨ng lªn mçi lo¹i thêng cã nhiÒu s©u non ph¸ h¹i lµm chÕt c©y.

kho¶ng 1,5kg. Ngoµi ra nÕu ®· bãn ®ñ lîng ph©n BiÖn ph¸p phßng trõ lµ tr¸nh t¹o vÕt th¬ng lªn trªn mµ l¸ dõa vÉn vµng th× bãn thªm mçi c©y 250g th©n c©y, diÖt kiÕn v¬ng, dïng d©y kÏm soi lç ®ôc sulfat s¾t (FeSO ) vµ 100g sulfat kÏm (ZnSO ). NÕu

®Ó diÖt s©u. Trén muèi víi c¸t hoÆc dïng thuèc s©u 4

4

trång xa biÓn cã thÓ bãn thªm muèi ¨n, mçi c©y d¹ng h¹t r¾c lªn ®ät vµ kÏ l¸ nh víi kiÕn v¬ng.

kho¶ng 30 - 100g r¶i ®Òu quanh gèc. Nãi chung c©y

- Bä dõa ( Brontispa longissima): Bä trëng dõa cÇn ®¹m vµ kali, cßn l©n th× chØ bãn lãt.

thµnh lµ loµi c¸nh cøng nhá. Bä trëng thµnh vµ

bä non n»m trong ®ät non ¨n biÓu b×, khi l¸ më ra 5. Phßng trõ s©u bÖnh

cã nhiÒu vÖt tr¾ng hoÆc vµng x¬ xç, ¶nh hëng

- KiÕn v¬ng ( Orytes rhinoceros): S©u trëng lín ®Õn sinh trëng cña c©y, mËt ®é bä cao cã thÓ

thµnh lµ loµi bä hung t¬ng ®èi lín, ¨n phÇn m«

lµm thèi nân, c©y chÕt.

mÒm cña l¸ ®ät, khi l¸ bÞ h¹i ph¸t triÓn më ra sÏ

Cã thÓ ®Æt thuèc s©u d¹ng h¹t lªn ®ät dõa, diÖt t¹o thµnh nhiÒu vÕt c¾t h×nh ch÷ V rÊt ®Æc trng.

c¶ bä dõa, kiÕn v¬ng vµ ®u«ng.

KiÕn v¬ng cßn ®ôc vµo th©n dõa, c©y non cã thÓ

- BÖnh thèi nân (do nÊm Phytophthora palmivora): bÞ chÕt hoÆc lç ®ôc lµ n¬i ®u«ng dõa ®Î trøng g©y Phßng trõ b»ng phun vµo nân cç thuèc Mexyl-MZ, h¹i. S©u non sèng trong ®Êt, kh«ng h¹i c©y. Phßng Mancozeb, Aliette…

trõ b»ng cç biÖn ph¸p thêng xuyªn vÖ sinh vên Ngoµi cç s©u bÖnh chÝnh trªn, c©y dõa cßn bÞ

dõa, nÕu cã ®iÒu kiÖn cho vên ngËp níc 10 -

s©u rãm ¨n l¸, s©u ®ôc qu¶, rÖp s¸p, bÖnh ®èm 20cm trong 1 - 2 ngµy, mét n¨m cho ngËp 2 - 4 lÇn x¸m h¹i l¸ vµ bÖnh nøt th©n.

®Ó diÖt s©u non vµ nhéng. Dïng thuèc s©u d¹ng

- HiÖn tîng nøt tr¸i vµ rông do thiÕu K vµ Cl.

h¹t r¾c hoÆc gãi thµnh gãi nhá ®Æt vµo nân vµ cç nçh l¸ thø 3, thø 4 kho¶ng 2 - 3 lÇn mét n¨m.

§µO

- §u«ng dõa ( Rhynchophorus ferrugineus): S©u (Persica vulgaris)

trëng thµnh còng lµ lo¹i bä c¸nh cøng t¬ng ®èi lín, dïng vßi ®ôc nh÷ng lç nhá trªn th©n c©y råi ®Î

1. §Æc tÝnh

trøng vµo ®ã hoÆc ®Î vµo cç kÏ nøt, cç lç do kiÕn

§µo cã nguån gèc ¸ nhiÖt ®íi vµ «n ®íi nãng. ë v¬ng ®ôc trªn th©n. S©u non ®ôc vµo trong th©n níc ta, ®µo chØ trång ë phÝa B¾c, thÝch hîp ë vïng 71

72

https://thuviensach.vn

1kg ph©n SA (hoÆc urª) + 1kg KCl. Tõ n¨m thø s¸u gÇn ngän hoÆc cuèi cuèng l¸. Trong mét c©y, trë ®i lîng ph©n ®¹m vµ kali t¨ng lªn mçi lo¹i thêng cã nhiÒu s©u non ph¸ h¹i lµm chÕt c©y.

kho¶ng 1,5kg. Ngoµi ra nÕu ®· bãn ®ñ lîng ph©n BiÖn ph¸p phßng trõ lµ tr¸nh t¹o vÕt th¬ng lªn trªn mµ l¸ dõa vÉn vµng th× bãn thªm mçi c©y 250g th©n c©y, diÖt kiÕn v¬ng, dïng d©y kÏm soi lç ®ôc sulfat s¾t (FeSO ) vµ 100g sulfat kÏm (ZnSO ). NÕu

®Ó diÖt s©u. Trén muèi víi c¸t hoÆc dïng thuèc s©u 4

4

trång xa biÓn cã thÓ bãn thªm muèi ¨n, mçi c©y d¹ng h¹t r¾c lªn ®ät vµ kÏ l¸ nh víi kiÕn v¬ng.

kho¶ng 30 - 100g r¶i ®Òu quanh gèc. Nãi chung c©y

- Bä dõa ( Brontispa longissima): Bä trëng dõa cÇn ®¹m vµ kali, cßn l©n th× chØ bãn lãt.

thµnh lµ loµi c¸nh cøng nhá. Bä trëng thµnh vµ

bä non n»m trong ®ät non ¨n biÓu b×, khi l¸ më ra 5. Phßng trõ s©u bÖnh

cã nhiÒu vÖt tr¾ng hoÆc vµng x¬ xç, ¶nh hëng

- KiÕn v¬ng ( Orytes rhinoceros): S©u trëng lín ®Õn sinh trëng cña c©y, mËt ®é bä cao cã thÓ

thµnh lµ loµi bä hung t¬ng ®èi lín, ¨n phÇn m«

lµm thèi nân, c©y chÕt.

mÒm cña l¸ ®ät, khi l¸ bÞ h¹i ph¸t triÓn më ra sÏ

Cã thÓ ®Æt thuèc s©u d¹ng h¹t lªn ®ät dõa, diÖt t¹o thµnh nhiÒu vÕt c¾t h×nh ch÷ V rÊt ®Æc trng.

c¶ bä dõa, kiÕn v¬ng vµ ®u«ng.

KiÕn v¬ng cßn ®ôc vµo th©n dõa, c©y non cã thÓ

- BÖnh thèi nân (do nÊm Phytophthora palmivora): bÞ chÕt hoÆc lç ®ôc lµ n¬i ®u«ng dõa ®Î trøng g©y Phßng trõ b»ng phun vµo nân cç thuèc Mexyl-MZ, h¹i. S©u non sèng trong ®Êt, kh«ng h¹i c©y. Phßng Mancozeb, Aliette…

trõ b»ng cç biÖn ph¸p thêng xuyªn vÖ sinh vên Ngoµi cç s©u bÖnh chÝnh trªn, c©y dõa cßn bÞ

dõa, nÕu cã ®iÒu kiÖn cho vên ngËp níc 10 -

s©u rãm ¨n l¸, s©u ®ôc qu¶, rÖp s¸p, bÖnh ®èm 20cm trong 1 - 2 ngµy, mét n¨m cho ngËp 2 - 4 lÇn x¸m h¹i l¸ vµ bÖnh nøt th©n.

®Ó diÖt s©u non vµ nhéng. Dïng thuèc s©u d¹ng

- HiÖn tîng nøt tr¸i vµ rông do thiÕu K vµ Cl.

h¹t r¾c hoÆc gãi thµnh gãi nhá ®Æt vµo nân vµ cç nçh l¸ thø 3, thø 4 kho¶ng 2 - 3 lÇn mét n¨m.

§µO

- §u«ng dõa ( Rhynchophorus ferrugineus): S©u (Persica vulgaris)

trëng thµnh còng lµ lo¹i bä c¸nh cøng t¬ng ®èi lín, dïng vßi ®ôc nh÷ng lç nhá trªn th©n c©y råi ®Î

1. §Æc tÝnh

trøng vµo ®ã hoÆc ®Î vµo cç kÏ nøt, cç lç do kiÕn

§µo cã nguån gèc ¸ nhiÖt ®íi vµ «n ®íi nãng. ë v¬ng ®ôc trªn th©n. S©u non ®ôc vµo trong th©n níc ta, ®µo chØ trång ë phÝa B¾c, thÝch hîp ë vïng 71

72

https://thuviensach.vn

cã ®é cao trªn 300m, cã mïa ®«ng l¹nh díi 10oC, mäc cao vµ ®Òu h¬n. Cã thÓ ghÐp m¾t hoÆc ghÐp

®é Èm kh«ng khÝ thÊp. §µo cã bé rÔ mäc kháe nªn cµnh ®Òu ®îc.

chÞu h¹n tèt. §Êt trång cÇn tho¸t níc, nÕu ®äng níc c©y rÊt dÔ chÕt, v× vËy kh«ng thÝch hîp trång 3. Cçh trång

ë n¬i ®Êt nÆng, chÞu ®îc ®Êt ®¸ v«i nhng ®é pH

Quan träng nhÊt lµ chän ®Êt tho¸t níc vµ d·i cao trªn 7 còng dÔ vµng l¸ do thiÕu s¾t. Lµ c©y a n¾ng, tèt nhÊt lµ ch©n ®åi thoai tho¶i híng vÒ

¸nh s¸ng, tr¸nh trång n¬i nhiÒu bãng r©m.

phÝa B¾c.

§µo lµ c©y ¨n qu¶ cã ®êi sèng kinh tÕ ng¾n, sau Kho¶ng cçh trång tõ 4 - 5m, mËt ®é trung khi trång 2 - 3 n¨m cã qu¶, thu ho¹ch trong vßng b×nh 400 - 600 c©y/ha, chó ý kh«ng trång s©u, nªn 8 - 10 n¨m lµ giµ cçi, nÕu th©m canh cao cã thÓ

®Ó cæ rÔ cao h¬n mÆt ®Êt, khi ®Êt lón xuèng cæ rÔ

thu ho¹ch l©u h¬n nhng l¹i nhiÒu s©u bÖnh.

ngang hoÆc cao h¬n mÆt ®Êt mét chót lµ võa, Ngoµi trång ¨n qu¶, c©y ®µo cßn trång lÊy hoa trång s©u dÔ bÞ bÖnh.

lµm c¶nh rÊt gi¸ trÞ.

4. Ch¨m sãc

2. Gièng

CÇn bãn nhiÒu ph©n ®Ó c©y l©u giµ cçi. Khi ®µo

§µo cã nhiÒu gièng, hiÖn cã cç gièng chÝnh lµ

ë giai ®o¹n ra qu¶, h»ng n¨m bãn cho mçi c©y

®µo kÐp (chñ yÕu trång lÊy hoa, cßn gäi lµ bÝch kho¶ng 15 - 20kg ph©n h÷u c¬ + 2 - 3kg NPK 16-

®µo), ®µo ®¬n vµ ®µo tiªn (cßn gäi lµ ®µo dÑt). Hai 16-8, chia 2 - 3 lÇn bãn. Chó ý kh«ng nªn bãn v«i gièng sau cã thÓ ¨n qu¶ nhng chÊt lîng qu¶ ®µo hoÆc ph©n cã nhiÒu canxi.

ë níc ta nãi chung kÐm h¬n ë vïng ¸ nhiÖt ®íi.

C©y ®µo rÊt cÇn ®èn tØa, nÕu kh«ng ®èn th×

Nh©n gièng ®µo chñ yÕu b»ng ph¬ng ph¸p mau cçi, kh«ng ra qu¶ vµ chÕt. Sau mçi vô thu ghÐp lªn gèc ®µo hoÆc mËn. Gèc ghÐp nªn dïng ho¹ch cÇn ®èn m¹nh ®Çu cµnh qu¶ ®Ó c©y ®©m gièng ®µo d¹i qu¶ nhá, mäc nhiÒu ë cç vïng nói nhiÒu cµnh n¨m sau míi cã qu¶.

cao, h¹t dÔ n¶y mÇm, ghÐp dÔ sèng. H¸i qu¶ thËt chÝn trªn c©y, lÊy h¹t röa s¹ch ph¬i trong r©m 3 -

5. Phßng trõ s©u bÖnh

4 ngµy råi ñ trong c¸t Èm 3 - 4 th¸ng míi gieo.

- RÖp (rÖp muéi Myzus persicae vµ rÖp s¸p NhiÖt ®é khi ñ nÕu l¹nh (kho¶ng 3 - 5oC) tØ lÖ h¹t Pseudaulacaspis sp.): RÖp hót nhùa lµm ngän c©y 73

74

https://thuviensach.vn

cã ®é cao trªn 300m, cã mïa ®«ng l¹nh díi 10oC, mäc cao vµ ®Òu h¬n. Cã thÓ ghÐp m¾t hoÆc ghÐp

®é Èm kh«ng khÝ thÊp. §µo cã bé rÔ mäc kháe nªn cµnh ®Òu ®îc.

chÞu h¹n tèt. §Êt trång cÇn tho¸t níc, nÕu ®äng níc c©y rÊt dÔ chÕt, v× vËy kh«ng thÝch hîp trång 3. Cçh trång

ë n¬i ®Êt nÆng, chÞu ®îc ®Êt ®¸ v«i nhng ®é pH

Quan träng nhÊt lµ chän ®Êt tho¸t níc vµ d·i cao trªn 7 còng dÔ vµng l¸ do thiÕu s¾t. Lµ c©y a n¾ng, tèt nhÊt lµ ch©n ®åi thoai tho¶i híng vÒ

¸nh s¸ng, tr¸nh trång n¬i nhiÒu bãng r©m.

phÝa B¾c.

§µo lµ c©y ¨n qu¶ cã ®êi sèng kinh tÕ ng¾n, sau Kho¶ng cçh trång tõ 4 - 5m, mËt ®é trung khi trång 2 - 3 n¨m cã qu¶, thu ho¹ch trong vßng b×nh 400 - 600 c©y/ha, chó ý kh«ng trång s©u, nªn 8 - 10 n¨m lµ giµ cçi, nÕu th©m canh cao cã thÓ

®Ó cæ rÔ cao h¬n mÆt ®Êt, khi ®Êt lón xuèng cæ rÔ

thu ho¹ch l©u h¬n nhng l¹i nhiÒu s©u bÖnh.

ngang hoÆc cao h¬n mÆt ®Êt mét chót lµ võa, Ngoµi trång ¨n qu¶, c©y ®µo cßn trång lÊy hoa trång s©u dÔ bÞ bÖnh.

lµm c¶nh rÊt gi¸ trÞ.

4. Ch¨m sãc

2. Gièng

CÇn bãn nhiÒu ph©n ®Ó c©y l©u giµ cçi. Khi ®µo

§µo cã nhiÒu gièng, hiÖn cã cç gièng chÝnh lµ

ë giai ®o¹n ra qu¶, h»ng n¨m bãn cho mçi c©y

®µo kÐp (chñ yÕu trång lÊy hoa, cßn gäi lµ bÝch kho¶ng 15 - 20kg ph©n h÷u c¬ + 2 - 3kg NPK 16-

®µo), ®µo ®¬n vµ ®µo tiªn (cßn gäi lµ ®µo dÑt). Hai 16-8, chia 2 - 3 lÇn bãn. Chó ý kh«ng nªn bãn v«i gièng sau cã thÓ ¨n qu¶ nhng chÊt lîng qu¶ ®µo hoÆc ph©n cã nhiÒu canxi.

ë níc ta nãi chung kÐm h¬n ë vïng ¸ nhiÖt ®íi.

C©y ®µo rÊt cÇn ®èn tØa, nÕu kh«ng ®èn th×

Nh©n gièng ®µo chñ yÕu b»ng ph¬ng ph¸p mau cçi, kh«ng ra qu¶ vµ chÕt. Sau mçi vô thu ghÐp lªn gèc ®µo hoÆc mËn. Gèc ghÐp nªn dïng ho¹ch cÇn ®èn m¹nh ®Çu cµnh qu¶ ®Ó c©y ®©m gièng ®µo d¹i qu¶ nhá, mäc nhiÒu ë cç vïng nói nhiÒu cµnh n¨m sau míi cã qu¶.

cao, h¹t dÔ n¶y mÇm, ghÐp dÔ sèng. H¸i qu¶ thËt chÝn trªn c©y, lÊy h¹t röa s¹ch ph¬i trong r©m 3 -

5. Phßng trõ s©u bÖnh

4 ngµy råi ñ trong c¸t Èm 3 - 4 th¸ng míi gieo.

- RÖp (rÖp muéi Myzus persicae vµ rÖp s¸p NhiÖt ®é khi ñ nÕu l¹nh (kho¶ng 3 - 5oC) tØ lÖ h¹t Pseudaulacaspis sp.): RÖp hót nhùa lµm ngän c©y 73

74

https://thuviensach.vn

xo¨n l¹i, ®ång thêi lµ m«i giíi truyÒn bÖnh virót.

§IÒU (§µo lén hét)

Phßng trõ b»ng dïng tay giÕt hoÆc phun cç thuèc (Anacardium occidentale)

Monster, Supracide, Pyrinex...

1. §Æc tÝnh

- S©u ®ôc ngän ( Cydia sp.): S©u non ®ôc vµo ngän lµm hÐo ngän, gi¶m sè lîng cµnh qu¶ n¨m HiÖn nay, c©y ®iÒu chñ yÕu trång ®Ó lÊy h¹t vµ

sau. Ng¾t bá sím cç chåi bÞ h¹i ®Ó diÖt s©u. H»ng

®îc coi lµ mét trong cç lo¹i h¹t cã dÇu chÊt n¨m vµo ®Çu mïa xu©n vµ cuèi mïa thu khi ®µo lîng cao nhÊt. VÒ mÆt qu¶ th× chÊt lîng kh«ng ra ®ät nhiÒu phun cç thuèc Basudin, Pyrinex, cao, vÞ h¬i ch¸t, kh«ng thÝch hîp ¨n t¬i nhng Padan, Polytrin...

dïng lµm rîu hoÆc níc qu¶ còng tèt. V× vËy cã thÓ xÕp ®iÒu vµo lo¹i c©y c«ng nghiÖp hoÆc c©y ¨n

- BÖnh phång l¸ (do nÊm Taphrina deformans): qu¶ còng ®îc.

Ngän l¸ bÞ xo¨n l¹i, cã nh÷ng m¶ng phång rép mµu Qu¶ ®iÒu vÒ mÆt thùc vËt häc gåm ba phÇn lµ

®á tÝm, qu¶ thêng bÞ nøt. Phßng trõ b»ng cçh bãn qu¶ thËt, qu¶ gi¶ vµ h¹t. Qu¶ thËt lµ phÇn gi¸p ph©n ®Çy ®ñ, ng¾t bá l¸ bÖnh, phun cç thuèc gèc cuèng cµnh, kh«, h×nh thËn, nhá (chØ nÆng Lu huúnh, gèc ®ång, Mancozeb, Daconil...

kho¶ng 5 - 10g), vá mµu x¸m bãng lo¸ng, trong

- BÖnh thñng l¸ (do nÊm Cercospora circumsissa): vá chøa mét chÊt nhùa dïng trong c«ng nghiÖp.

VÕt bÖnh trßn, mµu n©u, thñng lç ë gi÷a. Phßng Qu¶ gi¶ lµ cuèng qu¶ thËt ph×nh to lªn, chøa trõ b»ng cçh ®èn tØa cµnh, bãn ph©n ®Çy ®ñ, nhiÒu níc, mµu hång hoÆc vµng, chiÕm 70%

phun cç thuèc Viben-C, Topsin-M, Score, Mancozeb, träng lîng toµn qu¶. H¹t n»m phÝa ngoµi qu¶, Zincopper...

chiÕm 20% träng lîng toµn qu¶, chøa 45% lipit,

- BÖnh ch¶y g«m (do vi khuÈn Pseudomonas 21% protein (h¬n c¶ l¹c).

syringer): Trªn th©n vµ cµnh bÖnh t¹o thµnh

§iÒu gèc ë Nam Mü, lµ c©y nhiÖt ®íi kh«ng nh÷ng lâm dµi, tõ ®ã cã nhùa ch¶y ra. §Çu mïa chÞu l¹nh. Lµ mét lo¹i c©y rõng, chÞu ®îc nhiÒu ma dïng cç thuèc gèc ®ång phun ®Ém lªn th©n lo¹i ®Êt xÊu, kÓ c¶ ®Êt tho¸i hãa, chua phÌn, mÆn.

vµ cµnh. Dïng dao c¹o s¹ch chç vÕt bÖnh råi b«i Tuy vËy, muèn cã s¶n lîng cao cÇn chän ®Êt s©u, dung dÞch thuèc ®ång.

tho¸t níc, cã nhiÒu mïn. ¦a chç nhiÒu ¸nh s¸ng, Ngoµi ra cßn cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, s©u ®ôc n¬i hµng n¨m cã mét mïa kh« dµi 5 - 6 th¸ng ®Ó

qu¶, bÖnh ®èm l¸ vµ bÖnh kh« cµnh.

qu¶ chÝn thuËn lîi, Ýt bÞ thèi. ë níc ta, ®iÒu chñ 75

76

https://thuviensach.vn

xo¨n l¹i, ®ång thêi lµ m«i giíi truyÒn bÖnh virót.

§IÒU (§µo lén hét)

Phßng trõ b»ng dïng tay giÕt hoÆc phun cç thuèc (Anacardium occidentale)

Monster, Supracide, Pyrinex...

1. §Æc tÝnh

- S©u ®ôc ngän ( Cydia sp.): S©u non ®ôc vµo ngän lµm hÐo ngän, gi¶m sè lîng cµnh qu¶ n¨m HiÖn nay, c©y ®iÒu chñ yÕu trång ®Ó lÊy h¹t vµ

sau. Ng¾t bá sím cç chåi bÞ h¹i ®Ó diÖt s©u. H»ng

®îc coi lµ mét trong cç lo¹i h¹t cã dÇu chÊt n¨m vµo ®Çu mïa xu©n vµ cuèi mïa thu khi ®µo lîng cao nhÊt. VÒ mÆt qu¶ th× chÊt lîng kh«ng ra ®ät nhiÒu phun cç thuèc Basudin, Pyrinex, cao, vÞ h¬i ch¸t, kh«ng thÝch hîp ¨n t¬i nhng Padan, Polytrin...

dïng lµm rîu hoÆc níc qu¶ còng tèt. V× vËy cã thÓ xÕp ®iÒu vµo lo¹i c©y c«ng nghiÖp hoÆc c©y ¨n

- BÖnh phång l¸ (do nÊm Taphrina deformans): qu¶ còng ®îc.

Ngän l¸ bÞ xo¨n l¹i, cã nh÷ng m¶ng phång rép mµu Qu¶ ®iÒu vÒ mÆt thùc vËt häc gåm ba phÇn lµ

®á tÝm, qu¶ thêng bÞ nøt. Phßng trõ b»ng cçh bãn qu¶ thËt, qu¶ gi¶ vµ h¹t. Qu¶ thËt lµ phÇn gi¸p ph©n ®Çy ®ñ, ng¾t bá l¸ bÖnh, phun cç thuèc gèc cuèng cµnh, kh«, h×nh thËn, nhá (chØ nÆng Lu huúnh, gèc ®ång, Mancozeb, Daconil...

kho¶ng 5 - 10g), vá mµu x¸m bãng lo¸ng, trong

- BÖnh thñng l¸ (do nÊm Cercospora circumsissa): vá chøa mét chÊt nhùa dïng trong c«ng nghiÖp.

VÕt bÖnh trßn, mµu n©u, thñng lç ë gi÷a. Phßng Qu¶ gi¶ lµ cuèng qu¶ thËt ph×nh to lªn, chøa trõ b»ng cçh ®èn tØa cµnh, bãn ph©n ®Çy ®ñ, nhiÒu níc, mµu hång hoÆc vµng, chiÕm 70%

phun cç thuèc Viben-C, Topsin-M, Score, Mancozeb, träng lîng toµn qu¶. H¹t n»m phÝa ngoµi qu¶, Zincopper...

chiÕm 20% träng lîng toµn qu¶, chøa 45% lipit,

- BÖnh ch¶y g«m (do vi khuÈn Pseudomonas 21% protein (h¬n c¶ l¹c).

syringer): Trªn th©n vµ cµnh bÖnh t¹o thµnh

§iÒu gèc ë Nam Mü, lµ c©y nhiÖt ®íi kh«ng nh÷ng lâm dµi, tõ ®ã cã nhùa ch¶y ra. §Çu mïa chÞu l¹nh. Lµ mét lo¹i c©y rõng, chÞu ®îc nhiÒu ma dïng cç thuèc gèc ®ång phun ®Ém lªn th©n lo¹i ®Êt xÊu, kÓ c¶ ®Êt tho¸i hãa, chua phÌn, mÆn.

vµ cµnh. Dïng dao c¹o s¹ch chç vÕt bÖnh råi b«i Tuy vËy, muèn cã s¶n lîng cao cÇn chän ®Êt s©u, dung dÞch thuèc ®ång.

tho¸t níc, cã nhiÒu mïn. ¦a chç nhiÒu ¸nh s¸ng, Ngoµi ra cßn cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, s©u ®ôc n¬i hµng n¨m cã mét mïa kh« dµi 5 - 6 th¸ng ®Ó

qu¶, bÖnh ®èm l¸ vµ bÖnh kh« cµnh.

qu¶ chÝn thuËn lîi, Ýt bÞ thèi. ë níc ta, ®iÒu chñ 75

76

https://thuviensach.vn

yÕu trång ë phÝa Nam, ra hoa vµo th¸ng 11 - 12, cã thÓ gieo h¹t ¬m c©y con 2 - 3 th¸ng trong vên thu ho¹ch vµo th¸ng 5 - 6.

¬m hoÆc trong bÇu råi trång.

Thêi vô trång tèt nhÊt lµ ®Çu mïa ma, tõ th¸ng 2. Gièng

4 - 6. Sau khi trång 4 - 5 n¨m th× ®îc thu ho¹ch.

§iÒu nh©n gièng dÔ dµng b»ng h¹t, còng cã thÓ

dïng ph¬ng ph¸p v« tÝnh nh chiÕt cµnh vµ ghÐp.

4. Ch¨m sãc

HiÖn thêng dïng ph¬ng ph¸p ghÐp chåi b»ng Sau khi trång nÕu ®Êt kh« cÇn thêng xuyªn cçh v¹t ngän hoÆc nªm. Cµnh ghÐp nªn chän ë c©y tíi Èm ®Õn khi c©y ph¸t triÓn æn ®Þnh.

tèt, tõ 3 - 5 n¨m tuæi, lÊy nh÷ng ®o¹n cµnh 8 - 12

Lîng ph©n bãn h»ng n¨m cho mét c©y cã thÓ

th¸ng tuæi ®Ó ghÐp. C©y lµm gèc ghÐp ¬ng h¹t nh sau:

trong bÇu ®îc 2 - 3 th¸ng, ®êng kÝnh th©n 0,8 -

- N¨m 1: Urª 100g + super l©n 300g + KCl 45g 1,0cm lµ ghÐp ®îc. Sau khi ghÐp cÇn tíi níc ®ñ

- N¨m 2: Urª 400g + super l©n 1kg + KCl 160g Èm, thêng xuyªn tØa bá cç chåi nçh mäc ra tõ

- Tõ n¨m thø 3 trë ®i bãn urª 1,0 - 1,5kg +

gèc ghÐp. Sau 6 - 8 tuÇn lÔ, c©y ghÐp cã tÇng l¸ ®Çu Super l©n 3 - 4kg + KCl 0,5 -1,0 kg (sau mçi n¨m tiªn hoµn chØnh th× cã thÓ trång.

lîng ph©n t¨ng dÇn).

H»ng n¨m chia bãn lµm 2 - 3 ®ît, chñ yÕu vµo 3. Cçh trång

®Çu vµ cuèi mïa ma. Ph©n r¶i theo r·nh råi Kho¶ng cçh c©y 8 x 8m, mËt ®é 150 c©y/ha.

lÊp ®Êt.

Trong nh÷ng n¨m ®Çu cã thÓ trång dµy, cçh Vên ®iÒu cã thÓ ®Ó cá, sau mçi mïa ma c¾t nhau 4 - 5m, khi c©y lín giao t¸n th× tØa tha bít cá ®Ó phñ gèc ®iÒu, kh«ng cÇn lµm s¹ch cá qu¸.

dÇn. §Ó tËn dông kho¶ng ®Êt trèng nh÷ng n¨m Cã thÓ trång c©y hä ®Ëu phñ ®Êt cµng tèt.

®Çu cã thÓ trång xen c©y ng¾n ngµy (c©y hä ®Ëu, ng«, s¾n...).

5. Phßng trõ s©u bÖnh

Hè trång cã kÝch thíc 50 x 50 x 50cm. Trén líp

- Vßi voi ®ôc nân ( Alcides sp.): S©u trëng

®Êt mÆt víi 15 - 20kg ph©n h÷u c¬ hoai ®Ó bãn lãt thµnh lµ loµi c¸nh cøng nhá, dïng vßi ®ôc vµo nân cho mét hè.

c©y råi ®Î trøng vµo ®ã. S©u non ®ôc trong nân, NÕu trång b»ng h¹t th× cã thÓ gieo th¼ng h¹t

®ïn ph©n ra cöa lç ®ôc. Ngän bÞ s©u ®ôc kh« hÐo.

xuèng hè, mçi hè 2 - 3 h¹t, sau ®Ó mét c©y. Còng Phßng trõ b»ng cçh c¾t bá tiªu hñy ngän bÞ h¹i, 77

78

https://thuviensach.vn

yÕu trång ë phÝa Nam, ra hoa vµo th¸ng 11 - 12, cã thÓ gieo h¹t ¬m c©y con 2 - 3 th¸ng trong vên thu ho¹ch vµo th¸ng 5 - 6.

¬m hoÆc trong bÇu råi trång.

Thêi vô trång tèt nhÊt lµ ®Çu mïa ma, tõ th¸ng 2. Gièng

4 - 6. Sau khi trång 4 - 5 n¨m th× ®îc thu ho¹ch.

§iÒu nh©n gièng dÔ dµng b»ng h¹t, còng cã thÓ

dïng ph¬ng ph¸p v« tÝnh nh chiÕt cµnh vµ ghÐp.

4. Ch¨m sãc

HiÖn thêng dïng ph¬ng ph¸p ghÐp chåi b»ng Sau khi trång nÕu ®Êt kh« cÇn thêng xuyªn cçh v¹t ngän hoÆc nªm. Cµnh ghÐp nªn chän ë c©y tíi Èm ®Õn khi c©y ph¸t triÓn æn ®Þnh.

tèt, tõ 3 - 5 n¨m tuæi, lÊy nh÷ng ®o¹n cµnh 8 - 12

Lîng ph©n bãn h»ng n¨m cho mét c©y cã thÓ

th¸ng tuæi ®Ó ghÐp. C©y lµm gèc ghÐp ¬ng h¹t nh sau:

trong bÇu ®îc 2 - 3 th¸ng, ®êng kÝnh th©n 0,8 -

- N¨m 1: Urª 100g + super l©n 300g + KCl 45g 1,0cm lµ ghÐp ®îc. Sau khi ghÐp cÇn tíi níc ®ñ

- N¨m 2: Urª 400g + super l©n 1kg + KCl 160g Èm, thêng xuyªn tØa bá cç chåi nçh mäc ra tõ

- Tõ n¨m thø 3 trë ®i bãn urª 1,0 - 1,5kg +

gèc ghÐp. Sau 6 - 8 tuÇn lÔ, c©y ghÐp cã tÇng l¸ ®Çu Super l©n 3 - 4kg + KCl 0,5 -1,0 kg (sau mçi n¨m tiªn hoµn chØnh th× cã thÓ trång.

lîng ph©n t¨ng dÇn).

H»ng n¨m chia bãn lµm 2 - 3 ®ît, chñ yÕu vµo 3. Cçh trång

®Çu vµ cuèi mïa ma. Ph©n r¶i theo r·nh råi Kho¶ng cçh c©y 8 x 8m, mËt ®é 150 c©y/ha.

lÊp ®Êt.

Trong nh÷ng n¨m ®Çu cã thÓ trång dµy, cçh Vên ®iÒu cã thÓ ®Ó cá, sau mçi mïa ma c¾t nhau 4 - 5m, khi c©y lín giao t¸n th× tØa tha bít cá ®Ó phñ gèc ®iÒu, kh«ng cÇn lµm s¹ch cá qu¸.

dÇn. §Ó tËn dông kho¶ng ®Êt trèng nh÷ng n¨m Cã thÓ trång c©y hä ®Ëu phñ ®Êt cµng tèt.

®Çu cã thÓ trång xen c©y ng¾n ngµy (c©y hä ®Ëu, ng«, s¾n...).

5. Phßng trõ s©u bÖnh

Hè trång cã kÝch thíc 50 x 50 x 50cm. Trén líp

- Vßi voi ®ôc nân ( Alcides sp.): S©u trëng

®Êt mÆt víi 15 - 20kg ph©n h÷u c¬ hoai ®Ó bãn lãt thµnh lµ loµi c¸nh cøng nhá, dïng vßi ®ôc vµo nân cho mét hè.

c©y råi ®Î trøng vµo ®ã. S©u non ®ôc trong nân, NÕu trång b»ng h¹t th× cã thÓ gieo th¼ng h¹t

®ïn ph©n ra cöa lç ®ôc. Ngän bÞ s©u ®ôc kh« hÐo.

xuèng hè, mçi hè 2 - 3 h¹t, sau ®Ó mét c©y. Còng Phßng trõ b»ng cçh c¾t bá tiªu hñy ngän bÞ h¹i, 77

78

https://thuviensach.vn

khi ngän ra nhiÒu phun cç thuèc Sherpa, Vibasu, rông sím. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång, Padan, Pyrinex...

Carbenzim, Viben-C, Mancozeb...

- XÐn tãc ®ôc th©n ( Plocaederus obesus): S©u Ngoµi ra cßn cã s©u rãm ®á, s©u kÌn, s©u ®ôc trëng thµnh lµ loµi xÐn tãc lín, ®Î trøng trªn vá lßn l¸... phßng trõ b»ng cçh sö dông cç lo¹i th©n vµ cµnh. S©u non ®ôc phÇn gç díi líp vá t¹o thuèc s©u th«ng thêng. BÖnh nÊm hång lµm kh«

thµnh ®êng gå lªn. Ph¸t hiÖn ®êng s©u míi ®ôc cµnh, bÖnh lë cæ rÔ vµ thèi rÔ h¹i c©y con, dïng cç bãc vá theo ®êng ®ôc ®Ó b¾t s©u. H»ng n¨m vµo thuèc gèc ®ång, Anvil, Carbenzim... phun lªn c©y

®Çu mïa ma dïng cç thuèc Vibasu, Sherzol, hoÆc tíi gèc.

Selecron, Padan... phun ít ®Òu th©n vµ cµnh.

- Bä xÝt muçi ( Helopeltis antonii): Bä trëng

§U §ñ

thµnh gièng con muçi, mµu n©u ®en. Bä trëng (Carica papaya)

thµnh vµ bä non chÝch lªn l¸ non, cµnh vµ qu¶

1. §Æc tÝnh

non, t¹o thµnh nh÷ng vÕt th©m ®en nh vÕt sÑo.

C©y ®u ®ñ cã nguån gèc ë Trung Mü, lµ c©y H¹t ®iÒu bÞ bä xÝt chÝch sÏ nh¨n nheo, cã nhiÒu nhiÖt ®íi, kh«ng chÞu l¹nh, nhiÖt ®é thÝch hîp 22 -

®èm v¶y trßn mµu ®en, h¹t nhá vµ cã thÓ kh« teo.

28oC. Tuy vËy cã nhËn xÐt lµ c©y khi cßn nhá sèng Dïng tay hoÆc vît b¾t bä xÝt. Khi mËt ®é bä cao trong ®iÒu kiÖn l¹nh th× tØ lÖ hoa c¸i sau nµy cao phun cç thuèc Sherpa, Bassa, Fenbis, Pyrinex...

h¬n, c©y thÊp, dÔ ch¨m sãc. §u ®ñ cÇn nhiÒu ¸nh

- Bä trÜ ( Selenothrips rabrocinctus): Bä rÊt nhá, n¾ng nªn kh«ng trång n¬i nhiÒu bãng r©m.

mµu n©u ®en, b¸m mÆt díi lçhÝch hót nhùa

§u ®ñ lµ c©y th©n mÒm, mäc nhanh nªn cÇn lµm l¸ vµng, nh¨n nheo, hoa bÞ kh« ®en vµ rông, nhiÒu níc, nhng l¹i chÞu óng rÊt kÐm. Sau mét qu¶ chËm lín, vá h¹t sÇn sïi. Phßng trõ b»ng cç trËn lò lôt hoÆc ngËp níc, ®u ®ñ trong vên thêng thuèc Sherzol, Fastac, Fenbis, Confidor...

bÞ chÕt tríc cç c©y khç. C©y ®u ®ñ còng rÊt yÕu,

- BÖnh th¸n th (do nÊm Colletotrichum mïa giã b·o cÇn cã cäc chèng ®ì, nÕu trång nhiÒu gloeosporioides): Trªn l¸ bÖnh t¹o thµnh nh÷ng nªn cã hµng c©y lµm vµnh ®ai ch¾n giã.

®èm mµu n©u tÝm, cã thÓ lµm ch¸y kh« mét m¶ng

§Êt trång ®u ®ñ cÇn t¬ng ®èi nhÑ, giµu chÊt l¸. Nguy h¹i h¬n c¶ lµ bÖnh lµm hoa ®iÒu bÞ kh«

dinh dìng, kh«ng chua, pH thÝch hîp 6,0 - 6,5,

®en vµ rông hµng lo¹t, qu¶ bÞ thèi, h¹t nhá vµ

®Æc biÖt lµ ph¶i tho¸t níc tèt.

79

80

https://thuviensach.vn

khi ngän ra nhiÒu phun cç thuèc Sherpa, Vibasu, rông sím. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång, Padan, Pyrinex...

Carbenzim, Viben-C, Mancozeb...

- XÐn tãc ®ôc th©n ( Plocaederus obesus): S©u Ngoµi ra cßn cã s©u rãm ®á, s©u kÌn, s©u ®ôc trëng thµnh lµ loµi xÐn tãc lín, ®Î trøng trªn vá lßn l¸... phßng trõ b»ng cçh sö dông cç lo¹i th©n vµ cµnh. S©u non ®ôc phÇn gç díi líp vá t¹o thuèc s©u th«ng thêng. BÖnh nÊm hång lµm kh«

thµnh ®êng gå lªn. Ph¸t hiÖn ®êng s©u míi ®ôc cµnh, bÖnh lë cæ rÔ vµ thèi rÔ h¹i c©y con, dïng cç bãc vá theo ®êng ®ôc ®Ó b¾t s©u. H»ng n¨m vµo thuèc gèc ®ång, Anvil, Carbenzim... phun lªn c©y

®Çu mïa ma dïng cç thuèc Vibasu, Sherzol, hoÆc tíi gèc.

Selecron, Padan... phun ít ®Òu th©n vµ cµnh.

- Bä xÝt muçi ( Helopeltis antonii): Bä trëng

§U §ñ

thµnh gièng con muçi, mµu n©u ®en. Bä trëng (Carica papaya)

thµnh vµ bä non chÝch lªn l¸ non, cµnh vµ qu¶

1. §Æc tÝnh

non, t¹o thµnh nh÷ng vÕt th©m ®en nh vÕt sÑo.

C©y ®u ®ñ cã nguån gèc ë Trung Mü, lµ c©y H¹t ®iÒu bÞ bä xÝt chÝch sÏ nh¨n nheo, cã nhiÒu nhiÖt ®íi, kh«ng chÞu l¹nh, nhiÖt ®é thÝch hîp 22 -

®èm v¶y trßn mµu ®en, h¹t nhá vµ cã thÓ kh« teo.

28oC. Tuy vËy cã nhËn xÐt lµ c©y khi cßn nhá sèng Dïng tay hoÆc vît b¾t bä xÝt. Khi mËt ®é bä cao trong ®iÒu kiÖn l¹nh th× tØ lÖ hoa c¸i sau nµy cao phun cç thuèc Sherpa, Bassa, Fenbis, Pyrinex...

h¬n, c©y thÊp, dÔ ch¨m sãc. §u ®ñ cÇn nhiÒu ¸nh

- Bä trÜ ( Selenothrips rabrocinctus): Bä rÊt nhá, n¾ng nªn kh«ng trång n¬i nhiÒu bãng r©m.

mµu n©u ®en, b¸m mÆt díi lçhÝch hót nhùa

§u ®ñ lµ c©y th©n mÒm, mäc nhanh nªn cÇn lµm l¸ vµng, nh¨n nheo, hoa bÞ kh« ®en vµ rông, nhiÒu níc, nhng l¹i chÞu óng rÊt kÐm. Sau mét qu¶ chËm lín, vá h¹t sÇn sïi. Phßng trõ b»ng cç trËn lò lôt hoÆc ngËp níc, ®u ®ñ trong vên thêng thuèc Sherzol, Fastac, Fenbis, Confidor...

bÞ chÕt tríc cç c©y khç. C©y ®u ®ñ còng rÊt yÕu,

- BÖnh th¸n th (do nÊm Colletotrichum mïa giã b·o cÇn cã cäc chèng ®ì, nÕu trång nhiÒu gloeosporioides): Trªn l¸ bÖnh t¹o thµnh nh÷ng nªn cã hµng c©y lµm vµnh ®ai ch¾n giã.

®èm mµu n©u tÝm, cã thÓ lµm ch¸y kh« mét m¶ng

§Êt trång ®u ®ñ cÇn t¬ng ®èi nhÑ, giµu chÊt l¸. Nguy h¹i h¬n c¶ lµ bÖnh lµm hoa ®iÒu bÞ kh«

dinh dìng, kh«ng chua, pH thÝch hîp 6,0 - 6,5,

®en vµ rông hµng lo¹t, qu¶ bÞ thèi, h¹t nhá vµ

®Æc biÖt lµ ph¶i tho¸t níc tèt.

79

80

https://thuviensach.vn

§u ®ñ lµ c©y ¨n qu¶ ng¾n ngµy, chØ 4 - 6 th¸ng cã hoa lìng tÝnh v× h¹t ë nh÷ng c©y nµy cho qu¶

sau khi h¹t mäc lµ ®· cã hoa, sau 3 - 4 th¸ng ®îc æn ®Þnh vÒ h×nh d¹ng, ®Æc ruét, n¨ng suÊt vµ chÊt thu ho¹ch, trong n¨m trªn c©y lóc nµo còng cã qu¶

lîng qu¶ vÉn cao.

chÝn, thêi gian thu ho¹ch còng ng¾n, chØ mét vµi

§u ®ñ thêng kh«ng nh©n gièng b»ng ph¬ng n¨m lµ ph¸ ®i trång l¹i. N¨ng suÊt ®¹t 50 - 100

ph¸p v« tÝnh v× mÇm nçh khã ph¸t triÓn vµ dÔ

tÊn qu¶/ha/n¨m.

truyÒn nhiÔm bÖnh virót. MÆt khç, c©y ®u ®ñ l¹i Mét ®Æc ®iÓm sinh häc rÊt ®¸ng chó ý cña c©y rÊt nhiÒu h¹t gièng. Tuy vËy còng cã thÓ nh©n

®u ®ñ lµ cã nh÷ng c©y chØ cã hoa ®ùc (gäi lµ c©y gièng v« tÝnh, nhÊt lµ víi nh÷ng c©y tèt muèn gi÷

®ùc, kh«ng cã qu¶), c©y chØ cã hoa c¸i hoÆc phÇn gièng l¹i. Cçh lµm lµ chÆt gÇn gèc c©y, bá ngän, lín lµ hoa c¸i (gäi lµ c©y c¸i, cho nhiÒu qu¶) vµ c©y bæ ®«i däc khóc th©n, gi©m phÝa mÆt c¾t trong líp cã c¶ hoa ®ùc vµ hoa c¸i (gäi lµ c©y lìng tÝnh, c¸t Èm. Khi chåi mäc thµnh c©y th× trång.

còng cho qu¶).

Nh©n gièng b»ng h¹t cã nhiÒu thuËn lîi v× cã nhiÒu h¹t, nh©n gièng nhanh l¹i Ýt bÞ bÖnh.

2. Gièng

Chän qu¶ h×nh thï ®Ñp ë nh÷ng c©y lìng tÝnh,

§u ®ñ lµ c©y thô phÊn ngo¹i hoa, nhiÒu biÕn dÞ, kh«ng cã bÖnh. §îi qu¶ chÝn ®Çy ®ñ, chØ lÊy v× vËy trong thùc tÕ hÇu nh kh«ng cã gièng æn nh÷ng h¹t ë phÇn gi÷a qu¶. Chµ x¸t nhÑ ®Ó lo¹i

®Þnh vÒ mÆt sinh häc. Thêng chØ cã cç gièng bá mµng nhít bao quanh h¹t, ph¬i trong bãng

®îc h×nh thµnh ë tõng ®Þa ph¬ng trong qu¸

r©m cho h¹t ®ñ kh«, cã thÓ b¶o qu¶n trong chai tr×nh canh tç l©u dµi víi cç tªn gäi khç nhau.

lä kÝn tíi mét vµi n¨m.

Gièng ®u ®ñ tèt lµ gièng cã c©y thÊp, ®èt ng¾n, NÕu trång Ýt trong vên cã thÓ gieo h¹t th¼ng kh«ng cã bÖnh, h×nh d¹ng qu¶ ®Òu ®Æn, thÞt qu¶

vµo chç ®Þnh trång sau khi ®· ®µo hèc, ®Ó ¶i vµ

dµy, ruét nhá, kÝch thíc qu¶ võa ph¶i (1 - 2kg).

bãn ph©n lãt. Gieo 4 - 5 h¹t mét hèc sau ®ã tØa bá Mµu thÞt qu¶ cã hai lo¹i vµng vµ hång tÝa, chän c©y xÊu, ®Ó l¹i c©y tèt. NÕu cÈn thËn th× ®îi khi lo¹i qu¶ nµo tïy ý ngêi trång, kh«ng liªn quan c©y ra hoa ph©n biÖt râ ®ùc c¸i míi tØa ®Þnh c©y.

®Õn chÊt lîng qu¶. HiÖn ë ta cã gièng ®u ®ñ §µi NÕu trång diÖn tÝch lín ph¶i gieo h¹t vµo vên Loan n¨ng suÊt cao, chÊt lîng tèt.

¬ng hoÆc trong bÇu nil«ng. Khi c©y lín 15 - 20cm Khi chän gièng trång, nhiÒu ngêi thÝch chän th× trång cè ®Þnh. Khi trång nªn chän c©y c¸i hoÆc c©y c¸i. NhiÒu nhµ khoa häc khuyªn nªn chän c©y c©y lìng tÝnh. Trong vên còng nªn cã mét tØ lÖ

81

82

https://thuviensach.vn

§u ®ñ lµ c©y ¨n qu¶ ng¾n ngµy, chØ 4 - 6 th¸ng cã hoa lìng tÝnh v× h¹t ë nh÷ng c©y nµy cho qu¶

sau khi h¹t mäc lµ ®· cã hoa, sau 3 - 4 th¸ng ®îc æn ®Þnh vÒ h×nh d¹ng, ®Æc ruét, n¨ng suÊt vµ chÊt thu ho¹ch, trong n¨m trªn c©y lóc nµo còng cã qu¶

lîng qu¶ vÉn cao.

chÝn, thêi gian thu ho¹ch còng ng¾n, chØ mét vµi

§u ®ñ thêng kh«ng nh©n gièng b»ng ph¬ng n¨m lµ ph¸ ®i trång l¹i. N¨ng suÊt ®¹t 50 - 100

ph¸p v« tÝnh v× mÇm nçh khã ph¸t triÓn vµ dÔ

tÊn qu¶/ha/n¨m.

truyÒn nhiÔm bÖnh virót. MÆt khç, c©y ®u ®ñ l¹i Mét ®Æc ®iÓm sinh häc rÊt ®¸ng chó ý cña c©y rÊt nhiÒu h¹t gièng. Tuy vËy còng cã thÓ nh©n

®u ®ñ lµ cã nh÷ng c©y chØ cã hoa ®ùc (gäi lµ c©y gièng v« tÝnh, nhÊt lµ víi nh÷ng c©y tèt muèn gi÷

®ùc, kh«ng cã qu¶), c©y chØ cã hoa c¸i hoÆc phÇn gièng l¹i. Cçh lµm lµ chÆt gÇn gèc c©y, bá ngän, lín lµ hoa c¸i (gäi lµ c©y c¸i, cho nhiÒu qu¶) vµ c©y bæ ®«i däc khóc th©n, gi©m phÝa mÆt c¾t trong líp cã c¶ hoa ®ùc vµ hoa c¸i (gäi lµ c©y lìng tÝnh, c¸t Èm. Khi chåi mäc thµnh c©y th× trång.

còng cho qu¶).

Nh©n gièng b»ng h¹t cã nhiÒu thuËn lîi v× cã nhiÒu h¹t, nh©n gièng nhanh l¹i Ýt bÞ bÖnh.

2. Gièng

Chän qu¶ h×nh thï ®Ñp ë nh÷ng c©y lìng tÝnh,

§u ®ñ lµ c©y thô phÊn ngo¹i hoa, nhiÒu biÕn dÞ, kh«ng cã bÖnh. §îi qu¶ chÝn ®Çy ®ñ, chØ lÊy v× vËy trong thùc tÕ hÇu nh kh«ng cã gièng æn nh÷ng h¹t ë phÇn gi÷a qu¶. Chµ x¸t nhÑ ®Ó lo¹i

®Þnh vÒ mÆt sinh häc. Thêng chØ cã cç gièng bá mµng nhít bao quanh h¹t, ph¬i trong bãng

®îc h×nh thµnh ë tõng ®Þa ph¬ng trong qu¸

r©m cho h¹t ®ñ kh«, cã thÓ b¶o qu¶n trong chai tr×nh canh tç l©u dµi víi cç tªn gäi khç nhau.

lä kÝn tíi mét vµi n¨m.

Gièng ®u ®ñ tèt lµ gièng cã c©y thÊp, ®èt ng¾n, NÕu trång Ýt trong vên cã thÓ gieo h¹t th¼ng kh«ng cã bÖnh, h×nh d¹ng qu¶ ®Òu ®Æn, thÞt qu¶

vµo chç ®Þnh trång sau khi ®· ®µo hèc, ®Ó ¶i vµ

dµy, ruét nhá, kÝch thíc qu¶ võa ph¶i (1 - 2kg).

bãn ph©n lãt. Gieo 4 - 5 h¹t mét hèc sau ®ã tØa bá Mµu thÞt qu¶ cã hai lo¹i vµng vµ hång tÝa, chän c©y xÊu, ®Ó l¹i c©y tèt. NÕu cÈn thËn th× ®îi khi lo¹i qu¶ nµo tïy ý ngêi trång, kh«ng liªn quan c©y ra hoa ph©n biÖt râ ®ùc c¸i míi tØa ®Þnh c©y.

®Õn chÊt lîng qu¶. HiÖn ë ta cã gièng ®u ®ñ §µi NÕu trång diÖn tÝch lín ph¶i gieo h¹t vµo vên Loan n¨ng suÊt cao, chÊt lîng tèt.

¬ng hoÆc trong bÇu nil«ng. Khi c©y lín 15 - 20cm Khi chän gièng trång, nhiÒu ngêi thÝch chän th× trång cè ®Þnh. Khi trång nªn chän c©y c¸i hoÆc c©y c¸i. NhiÒu nhµ khoa häc khuyªn nªn chän c©y c©y lìng tÝnh. Trong vên còng nªn cã mét tØ lÖ

81

82

https://thuviensach.vn

c©y ®ùc nhÊt ®Þnh (1/30 - 1/50) ®Ó cã nhiÒu nguån Ph©n h÷u c¬ hoai bãn lãt cho mét hèc kho¶ng phÊn thô sÏ sai qu¶ h¬n. KÕt qu¶ ®iÒu tra vµ kinh 10kg.

nghiÖm thùc tÕ cho thÊy, nh÷ng c©y cã rÔ cäc ¨n

§u ®ñ rÊt cÇn canxi, mçi n¨m bãn cho mét c©y s©u, th©n to, mäc th¼ng thêng lµ c©y ®ùc. C©y c¸i tõ 100 - 200g v«i. TØ lÖ NPK bãn cho c©y khi ®· cã vµ c©y lìng tÝnh cã tèc ®é sinh trëng kÐm h¬n qu¶ lµ 3-2-4. Riªng ph©n ®¹m mçi n¨m bãn cho c©y ®ùc, c©y nhá h¬n, gèc th©n h¬i cong, lçã mét c©y tõ 0,8 - 1,2kg SA, chia bãn lµm 3 - 4 lÇn.

nhiÒu thïy.

§Ó kh«ng lµm ®øt rÔ c©y, r¾c ph©n lªn mÆt ®Êt quanh gèc råi phñ r¬m rç, ®Êt bét hoÆc bïn kh«.

3. Cçh trång

Chó ý bãn l©n vµ kali ®Ó t¨ng søc chèng bÖnh vµ

Kho¶ng cçh c©y trung b×nh 2 - 3m, mËt ®é chÊt lîng qu¶.

1.500 - 2.000 c©y/ha. §µo hè mçi chiÒu 40cm, trén Trång Ýt cã thÓ thô phÊn nh©n t¹o bæ sung sÏ

®Êt mÆt víi ph©n h÷u c¬ bãn lãt díi hè, trång c©y cho sè lîng vµ chÊt lîng qu¶ tèt h¬n. Tõ 9 - 11

lªn trªn. Mçi hè trång 2 - 3 c©y, sau 3 - 4 th¸ng giê s¸ng ®i lÊy phÊn hoa ®ùc quÐt vµo hoa c¸i.

c©y ra hoa th× lo¹i bá c©y ®ùc, c©y xÊu.

ë phÝa B¾c nªn trång vµo th¸ng 9 - 10, c©y 5. Phßng trõ s©u bÖnh

ph¸t triÓn gÆp thêi tiÕt l¹nh sÏ thÊp c©y, ng¾n

- RÖp s¸p (hä Coccidae) vµ rÖp muéi (hä Aphidae): lãng vµ cho qu¶ nhiÒu h¬n. ë phÝa Nam cã thÓ

RÖp b¸m trªn ngän, cuèng qu¶ vµ qu¶, chÝch hót trång vµo th¸ng 12 - 1 sau khi níc rót hoÆc nhùa lµm c©y ph¸t triÓn kÐm, qu¶ nhá, cã nhiÒu th¸ng 4 - 5 ®Çu mïa ma ë vïng ®Êt cao.

nÊm muéi ®en. Dïng tay giÕt rÖp hoÆc phun cç thuèc Fenbis, Pyrinex, Polytrin, Supracide...

4. Ch¨m sãc

- NhÖn ®á ( Tetranychus sp.): NhÖn rÊt nhá,

- Tíi níc: Trong mïa kh« cÇn tíi Èm, tñ gèc mµu ®á hång, b¸m mÆt díi l¸ hót nhùa t¹o b»ng r¬m r¹, cá kh« hoÆc mµng phñ nil«ng.

thµnh cç vÕt n©u vµng däc hai bªn g©n l¸, l¸

Thêng xuyªn dän s¹ch cá trong vên, khi dän cá vµng, qu¶ non bÞ rông. Bãn ph©n ch¨m sãc cho c©y chó ý kh«ng lµm ®øt rÔ ®Ó tr¸nh s©u bÖnh x©m sinh trëng tèt, khi nhÖn ph¸t sinh nhiÒu phun nhËp g©y h¹i, nhÊt lµ khi c©y ®· lín.

cç thuèc Nissorun, Danitol, Ortus,...

- Bãn ph©n: C©y ®u ®ñ cã ®êi sèng ng¾n, s¶n lîng

- TuyÕn trïng ( Rotylenchus reniformis): TuyÕn cao, ra hoa qu¶ quanh n¨m nªn cÇn nhiÒu ph©n.

trïng lµm rÔ c©y bÞ thèi ®en, c©y sinh trëng kÐm 83

84

https://thuviensach.vn

c©y ®ùc nhÊt ®Þnh (1/30 - 1/50) ®Ó cã nhiÒu nguån Ph©n h÷u c¬ hoai bãn lãt cho mét hèc kho¶ng phÊn thô sÏ sai qu¶ h¬n. KÕt qu¶ ®iÒu tra vµ kinh 10kg.

nghiÖm thùc tÕ cho thÊy, nh÷ng c©y cã rÔ cäc ¨n

§u ®ñ rÊt cÇn canxi, mçi n¨m bãn cho mét c©y s©u, th©n to, mäc th¼ng thêng lµ c©y ®ùc. C©y c¸i tõ 100 - 200g v«i. TØ lÖ NPK bãn cho c©y khi ®· cã vµ c©y lìng tÝnh cã tèc ®é sinh trëng kÐm h¬n qu¶ lµ 3-2-4. Riªng ph©n ®¹m mçi n¨m bãn cho c©y ®ùc, c©y nhá h¬n, gèc th©n h¬i cong, lçã mét c©y tõ 0,8 - 1,2kg SA, chia bãn lµm 3 - 4 lÇn.

nhiÒu thïy.

§Ó kh«ng lµm ®øt rÔ c©y, r¾c ph©n lªn mÆt ®Êt quanh gèc råi phñ r¬m rç, ®Êt bét hoÆc bïn kh«.

3. Cçh trång

Chó ý bãn l©n vµ kali ®Ó t¨ng søc chèng bÖnh vµ

Kho¶ng cçh c©y trung b×nh 2 - 3m, mËt ®é chÊt lîng qu¶.

1.500 - 2.000 c©y/ha. §µo hè mçi chiÒu 40cm, trén Trång Ýt cã thÓ thô phÊn nh©n t¹o bæ sung sÏ

®Êt mÆt víi ph©n h÷u c¬ bãn lãt díi hè, trång c©y cho sè lîng vµ chÊt lîng qu¶ tèt h¬n. Tõ 9 - 11

lªn trªn. Mçi hè trång 2 - 3 c©y, sau 3 - 4 th¸ng giê s¸ng ®i lÊy phÊn hoa ®ùc quÐt vµo hoa c¸i.

c©y ra hoa th× lo¹i bá c©y ®ùc, c©y xÊu.

ë phÝa B¾c nªn trång vµo th¸ng 9 - 10, c©y 5. Phßng trõ s©u bÖnh

ph¸t triÓn gÆp thêi tiÕt l¹nh sÏ thÊp c©y, ng¾n

- RÖp s¸p (hä Coccidae) vµ rÖp muéi (hä Aphidae): lãng vµ cho qu¶ nhiÒu h¬n. ë phÝa Nam cã thÓ

RÖp b¸m trªn ngän, cuèng qu¶ vµ qu¶, chÝch hót trång vµo th¸ng 12 - 1 sau khi níc rót hoÆc nhùa lµm c©y ph¸t triÓn kÐm, qu¶ nhá, cã nhiÒu th¸ng 4 - 5 ®Çu mïa ma ë vïng ®Êt cao.

nÊm muéi ®en. Dïng tay giÕt rÖp hoÆc phun cç thuèc Fenbis, Pyrinex, Polytrin, Supracide...

4. Ch¨m sãc

- NhÖn ®á ( Tetranychus sp.): NhÖn rÊt nhá,

- Tíi níc: Trong mïa kh« cÇn tíi Èm, tñ gèc mµu ®á hång, b¸m mÆt díi l¸ hót nhùa t¹o b»ng r¬m r¹, cá kh« hoÆc mµng phñ nil«ng.

thµnh cç vÕt n©u vµng däc hai bªn g©n l¸, l¸

Thêng xuyªn dän s¹ch cá trong vên, khi dän cá vµng, qu¶ non bÞ rông. Bãn ph©n ch¨m sãc cho c©y chó ý kh«ng lµm ®øt rÔ ®Ó tr¸nh s©u bÖnh x©m sinh trëng tèt, khi nhÖn ph¸t sinh nhiÒu phun nhËp g©y h¹i, nhÊt lµ khi c©y ®· lín.

cç thuèc Nissorun, Danitol, Ortus,...

- Bãn ph©n: C©y ®u ®ñ cã ®êi sèng ng¾n, s¶n lîng

- TuyÕn trïng ( Rotylenchus reniformis): TuyÕn cao, ra hoa qu¶ quanh n¨m nªn cÇn nhiÒu ph©n.

trïng lµm rÔ c©y bÞ thèi ®en, c©y sinh trëng kÐm 83

84

https://thuviensach.vn

vµ cã thÓ chÕt. R¶i quanh gèc c©y cç thuèc trõ ë níc ta, roi trång ®îc ë cç vïng tõ B¾c tuyÕn trïng nh Vimoca, Furadan, Diaphos.

®Õn Nam, kh«ng kÐn ®Êt, chÞu h¹n kh¸, chÞu

- BÖnh thèi gèc (do nÊm Pythium sp.): NÊm óng kÐm.

x©m nhËp vµo gèc c©y, lç©y bÞ vµng rò vµ rông Vô chÝnh ra hoa vµo cuèi mïa ma, th¸ng 11 -

dÇn chØ cßn tr¬ l¹i ®ät, c¶ c©y chÕt vµ ®æ ng·.

12, thu ho¹ch vµo th¸ng 3 - 4. R¶i rç cã ra hoa PhÇn gèc bÞ thèi r÷a chØ cßn líp x¬ gièng nh tæ vµo th¸ng 6 - 7.

ong. Phßng trõ bÖnh cÇn cho vên tho¸t níc, kh«ng ®Ó gèc c©y qu¸ Èm. Ph¸t hiÖn cã c©y míi bÞ

2. Gièng

bÖnh dïng cç thuèc gèc ®ång, Mexyl-MZ, Ridomil, C©y roi cã nhiÒu gièng, phæ biÕn nhÊt lµ gièng roi Aliette phun ®Ém hoÆc tíi quanh gèc.

- BÖnh kh¶m virót: Lçã nhiÒu vÕt xanh vµ

®êng (Eugenia javanica). ë ®ång b»ng s«ng Cöu vµng xen kÏ loang læ, l¸ nhá, nh¨n nheo biÕn Long cßn cã gièng roi ®á (®iÒu ®á, E.malaccensis), d¹ng, sè thïy l¸ gia t¨ng, l¸ giµ bÞ rông dÇn chØ

miÒn B¾c cã gièng roi tµu ( E.Jambos). HiÖn cã cßn l¹i chïm l¸ bÞ kh¶m vµng ë ngän. BÖnh do rÖp gièng roi ®á cña Ên §é còng ®ang ®îc trång ë ta.

muéi lan truyÒn. BiÖn ph¸p phßng trõ lµ kh«ng H¹t roi cßn ®îc dïng phæ biÕn ®Ó nh©n gièng.

lÊy gièng ë vên c©y cã bÖnh, nhæ bá tiªu hñy c©y Cç ph¬ng ph¸p chiÕt cµnh vµ ghÐp còng ®îc bÞ bÖnh vµ trõ rÖp triÖt ®Ó.

dïng v× tØ lÖ sèng khçao. Ngoµi ra, gi©m cµnh Ngoµi ra, c©y ®u ®ñ cßn thêng bÞ rÇy phÊn vµ

còng cho kÕt qu¶ tèt.

bÖnh ch¸y l¸ do mét sè nÊm g©y ra.

3. Cçh trång

rOI (MËn)

Kho¶ng cçh trung b×nh 3-4 x 5-6m. Cçh trång (Eugenia spp.)

nh víi cç c©y ¨n qu¶ khç.

1. §Æc tÝnh

4. Ch¨m sãc

Lµ lo¹i c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, phÇn lín gièng roi C©y roi nãi chung dÔ tÝnh. Lîng ph©n bãn ë cã nguån gèc ch©u ¸, mét sè Ýt ë ch©u Mü Latinh.

møc ®é trung b×nh, kh«ng cao. Khi trång bãn lãt Lçã tói tinh dÇu, khi vß n¸t cã mïi th¬m nhÑ.

Qu¶ mäc tõng chïm, mµu tr¾ng, xanh nh¹t, hång cho mçi c©y 10 - 15kg ph©n h÷u c¬ trén víi hoÆc ®á thÉm.

kho¶ng 1kg NPK 16-16-8. H»ng n¨m bãn thóc 85

86

https://thuviensach.vn

vµ cã thÓ chÕt. R¶i quanh gèc c©y cç thuèc trõ ë níc ta, roi trång ®îc ë cç vïng tõ B¾c tuyÕn trïng nh Vimoca, Furadan, Diaphos.

®Õn Nam, kh«ng kÐn ®Êt, chÞu h¹n kh¸, chÞu

- BÖnh thèi gèc (do nÊm Pythium sp.): NÊm óng kÐm.

x©m nhËp vµo gèc c©y, lç©y bÞ vµng rò vµ rông Vô chÝnh ra hoa vµo cuèi mïa ma, th¸ng 11 -

dÇn chØ cßn tr¬ l¹i ®ät, c¶ c©y chÕt vµ ®æ ng·.

12, thu ho¹ch vµo th¸ng 3 - 4. R¶i rç cã ra hoa PhÇn gèc bÞ thèi r÷a chØ cßn líp x¬ gièng nh tæ vµo th¸ng 6 - 7.

ong. Phßng trõ bÖnh cÇn cho vên tho¸t níc, kh«ng ®Ó gèc c©y qu¸ Èm. Ph¸t hiÖn cã c©y míi bÞ

2. Gièng

bÖnh dïng cç thuèc gèc ®ång, Mexyl-MZ, Ridomil, C©y roi cã nhiÒu gièng, phæ biÕn nhÊt lµ gièng roi Aliette phun ®Ém hoÆc tíi quanh gèc.

- BÖnh kh¶m virót: Lçã nhiÒu vÕt xanh vµ

®êng (Eugenia javanica). ë ®ång b»ng s«ng Cöu vµng xen kÏ loang læ, l¸ nhá, nh¨n nheo biÕn Long cßn cã gièng roi ®á (®iÒu ®á, E.malaccensis), d¹ng, sè thïy l¸ gia t¨ng, l¸ giµ bÞ rông dÇn chØ

miÒn B¾c cã gièng roi tµu ( E.Jambos). HiÖn cã cßn l¹i chïm l¸ bÞ kh¶m vµng ë ngän. BÖnh do rÖp gièng roi ®á cña Ên §é còng ®ang ®îc trång ë ta.

muéi lan truyÒn. BiÖn ph¸p phßng trõ lµ kh«ng H¹t roi cßn ®îc dïng phæ biÕn ®Ó nh©n gièng.

lÊy gièng ë vên c©y cã bÖnh, nhæ bá tiªu hñy c©y Cç ph¬ng ph¸p chiÕt cµnh vµ ghÐp còng ®îc bÞ bÖnh vµ trõ rÖp triÖt ®Ó.

dïng v× tØ lÖ sèng khçao. Ngoµi ra, gi©m cµnh Ngoµi ra, c©y ®u ®ñ cßn thêng bÞ rÇy phÊn vµ

còng cho kÕt qu¶ tèt.

bÖnh ch¸y l¸ do mét sè nÊm g©y ra.

3. Cçh trång

rOI (MËn)

Kho¶ng cçh trung b×nh 3-4 x 5-6m. Cçh trång (Eugenia spp.)

nh víi cç c©y ¨n qu¶ khç.

1. §Æc tÝnh

4. Ch¨m sãc

Lµ lo¹i c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, phÇn lín gièng roi C©y roi nãi chung dÔ tÝnh. Lîng ph©n bãn ë cã nguån gèc ch©u ¸, mét sè Ýt ë ch©u Mü Latinh.

møc ®é trung b×nh, kh«ng cao. Khi trång bãn lãt Lçã tói tinh dÇu, khi vß n¸t cã mïi th¬m nhÑ.

Qu¶ mäc tõng chïm, mµu tr¾ng, xanh nh¹t, hång cho mçi c©y 10 - 15kg ph©n h÷u c¬ trén víi hoÆc ®á thÉm.

kho¶ng 1kg NPK 16-16-8. H»ng n¨m bãn thóc 85

86

https://thuviensach.vn

mét lÇn vµo thêi kú sau thu ho¹ch víi lîng 0,2 -

HåNG

0,5kg urª + 0,5 - 0,7kg super l©n + 0,2 - 0,3kg KCl, (Diospyros kaki)

cã thÓ thay b»ng 2 - 3kg NPK 16-16-8. NÕu ®Êt xÊu bãn thªm mét lÇn tríc khi ra hoa kho¶ng 1. §Æc tÝnh

1kg NPK 16-16-8.

Hång lµ c©y ¨n qu¶ a khÝ hËu «n ®íi vµ ¸

nhiÖt ®íi. ë níc ta c©y hång chØ trång ë phÝa B¾c 5. Phßng trõ s©u bÖnh

vµ cao nguyªn §µ L¹t.

- Ruåi ®ôc qu¶ ( Bactrocera dorsalis): Ruåi C©y hång a ¸nh s¸ng nhiÒu, chÞu kh« h¹n, trëng thµnh gièng ruåi nhµ nhng nhá h¬n mét

®ång thêi chÞu Èm còng kh¸. Kh¶ n¨ng thÝch øng chót, mµu n©u ®á. Trøng ®Î trªn qu¶. S©u non lµ

víi ®Êt còng réng, ®Êt nµo trång còng ®îc víi con dßi, kh«ng cã ch©n, ®ôc vµo qu¶, trong mét

®iÒu kiÖn lµ ®Êt s©u, tho¸t níc, mùc níc ngÇm qu¶ roi cã thÓ cã nhiÒu con dßi ph¸ h¹i. Ruåi ph¸

thÊp (cçh mÆt ®Êt Ýt nhÊt 1m), ®é pH thÝch hîp h¹i nhiÒu tõ khi qu¶ giµ ®Õn chÝn.

kho¶ng 5 - 6.

BiÖn ph¸p phßng trõ chñ yÕu lµ thu ho¹ch Hång cã ®Æc tÝnh thay l¸ h»ng n¨m vÒ mïa

®óng lóc, kh«ng ®Ó qu¶ chÝn l©u trªn c©y. Thu

®«ng, sau khi thay l¸ kho¶ng 2 - 3 th¸ng th× n¶y gom tiªu hñy cç qu¶ bÞ rông. Khi qu¶ giµ dïng léc, sau n¶y léc 30 - 40 ngµy th× ra hoa, qu¶ chÝn thuèc dÉn dô ruåi b»ng chÊt Metyl eugenol ré vµo th¸ng 9 - 10. Cã ba lo¹i hoa lµ hoa c¸i, hoa (Ruvacon, Vizubon-D) vµ phun thuèc Trigard hoÆc

®ùc vµ hoa lìng tÝnh cïng trªn mét c©y. C©y cç thuèc Cóc tæng hîp.

kháe m¹nh, dinh dìng ®Çy ®ñ thêng cã nhiÒu

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Phytophthora sp.): hoa c¸i h¬n hoa ®ùc, c©y trång b»ng h¹t cã nhiÒu NÊm lµm qu¶ thèi nhòn, cã mïi chua. Trêi ma hoa lìng tÝnh. Qu¶ hång giµ sau khi thu ho¹ch nhiÒu, vên rËm r¹p bÖnh ph¸t triÓn m¹nh lµm cã thÓ ng©m khö ch¸t ®Ó ¨n gißn hoÆc giÊm cho thèi qu¶ hµng lo¹t. Phßng trõ b»ng tØa cµnh, vÖ

chÝn nhòn.

sinh cho vên th«ng tho¸ng, phun cç thuèc Mexyl-MZ, Vimonyl, Dithan-M, Viben-C...

2. Gièng

Ngoµi ra, c©y roi cßn thêng bÞ bä c¸nh cøng ¨n ë níc ta cã mét sè gièng hång ®Þa ph¬ng nh

l¸, s©u ®ôc qu¶, s©u xÕp l¸, rÖp s¸p phÊn, bÖnh hång L¹ng S¬n, hång H¹c Tr×, hång Th¹ch ThÊt, ch¸y l¸.

hång §µ L¹t...

87

88

https://thuviensach.vn

mét lÇn vµo thêi kú sau thu ho¹ch víi lîng 0,2 -

HåNG

0,5kg urª + 0,5 - 0,7kg super l©n + 0,2 - 0,3kg KCl, (Diospyros kaki)

cã thÓ thay b»ng 2 - 3kg NPK 16-16-8. NÕu ®Êt xÊu bãn thªm mét lÇn tríc khi ra hoa kho¶ng 1. §Æc tÝnh

1kg NPK 16-16-8.

Hång lµ c©y ¨n qu¶ a khÝ hËu «n ®íi vµ ¸

nhiÖt ®íi. ë níc ta c©y hång chØ trång ë phÝa B¾c 5. Phßng trõ s©u bÖnh

vµ cao nguyªn §µ L¹t.

- Ruåi ®ôc qu¶ ( Bactrocera dorsalis): Ruåi C©y hång a ¸nh s¸ng nhiÒu, chÞu kh« h¹n, trëng thµnh gièng ruåi nhµ nhng nhá h¬n mét

®ång thêi chÞu Èm còng kh¸. Kh¶ n¨ng thÝch øng chót, mµu n©u ®á. Trøng ®Î trªn qu¶. S©u non lµ

víi ®Êt còng réng, ®Êt nµo trång còng ®îc víi con dßi, kh«ng cã ch©n, ®ôc vµo qu¶, trong mét

®iÒu kiÖn lµ ®Êt s©u, tho¸t níc, mùc níc ngÇm qu¶ roi cã thÓ cã nhiÒu con dßi ph¸ h¹i. Ruåi ph¸

thÊp (cçh mÆt ®Êt Ýt nhÊt 1m), ®é pH thÝch hîp h¹i nhiÒu tõ khi qu¶ giµ ®Õn chÝn.

kho¶ng 5 - 6.

BiÖn ph¸p phßng trõ chñ yÕu lµ thu ho¹ch Hång cã ®Æc tÝnh thay l¸ h»ng n¨m vÒ mïa

®óng lóc, kh«ng ®Ó qu¶ chÝn l©u trªn c©y. Thu

®«ng, sau khi thay l¸ kho¶ng 2 - 3 th¸ng th× n¶y gom tiªu hñy cç qu¶ bÞ rông. Khi qu¶ giµ dïng léc, sau n¶y léc 30 - 40 ngµy th× ra hoa, qu¶ chÝn thuèc dÉn dô ruåi b»ng chÊt Metyl eugenol ré vµo th¸ng 9 - 10. Cã ba lo¹i hoa lµ hoa c¸i, hoa (Ruvacon, Vizubon-D) vµ phun thuèc Trigard hoÆc

®ùc vµ hoa lìng tÝnh cïng trªn mét c©y. C©y cç thuèc Cóc tæng hîp.

kháe m¹nh, dinh dìng ®Çy ®ñ thêng cã nhiÒu

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Phytophthora sp.): hoa c¸i h¬n hoa ®ùc, c©y trång b»ng h¹t cã nhiÒu NÊm lµm qu¶ thèi nhòn, cã mïi chua. Trêi ma hoa lìng tÝnh. Qu¶ hång giµ sau khi thu ho¹ch nhiÒu, vên rËm r¹p bÖnh ph¸t triÓn m¹nh lµm cã thÓ ng©m khö ch¸t ®Ó ¨n gißn hoÆc giÊm cho thèi qu¶ hµng lo¹t. Phßng trõ b»ng tØa cµnh, vÖ

chÝn nhòn.

sinh cho vên th«ng tho¸ng, phun cç thuèc Mexyl-MZ, Vimonyl, Dithan-M, Viben-C...

2. Gièng

Ngoµi ra, c©y roi cßn thêng bÞ bä c¸nh cøng ¨n ë níc ta cã mét sè gièng hång ®Þa ph¬ng nh

l¸, s©u ®ôc qu¶, s©u xÕp l¸, rÖp s¸p phÊn, bÖnh hång L¹ng S¬n, hång H¹c Tr×, hång Th¹ch ThÊt, ch¸y l¸.

hång §µ L¹t...

87

88

https://thuviensach.vn

Hång cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t, b»ng rÔ hoÆc Ph©n h÷u c¬ bãn lãt cho mét hèc 20 - 30kg, ghÐp. Hång trång h¹t phæ biÕn ë vïng trung du vµ

h»ng n¨m vµo ®Çu mïa ®«ng khi hång rông l¸

miÒn nói, tÝnh biÕn dÞ lín, qu¶ nhá vµ nhiÒu h¹t.

nªn bãn lîng ph©n h÷u c¬ nh trªn.

NÕu cÇn c©y con lµm gèc ghÐp th× dïng h¹t ®Ó

Ph©n kho¸ng bãn bæ sung h»ng n¨m víi liÒu gieo. Trång b»ng rÔ còng ®îc nhiÒu n¬i sö dông.

lîng t¨ng dÇn theo tuæi c©y. C©y díi 5 n¨m bãn Cçh lµm lµ chän nh÷ng c©y hång ®· giµ, Ýt qu¶, cho 1ha 30 - 40kg N + 20 - 30kg P O + 20 - 30kg K O.

2

5

2

®µo rÔ lªn c¾t tõng ®o¹n dµi 20 - 25cm råi ®em C©y tõ 6 - 10 n¨m (s¶n lîng 6 - 10 tÊn/ha) bãn gi©m ra vên ¬ng. §Æt nghiªng ®o¹n rÔ ®Ó lé ®Çu NPK theo tØ lÖ 100, 60 vµ 80. C©y 15 n¨m trë lªn trªn cña hom lªn phÝa trªn mÆt ®Êt, nÐn chÆt ®Êt (s¶n lîng 20 - 30 tÊn/ha) bãn 200 - 250kg N + 100 -

phÝa díi råi thêng xuyªn tíi Èm, mçi ®o¹n rÔ

150kg P O + 150 - 200kg K O.

2

5

2

sÏ cho mét c©y.

Lîng ph©n bãn 2/3 vµo thêi gian c©y rông l¸

GhÐp lµ ph¬ng ph¸p nh©n gièng hång phæ mïa ®«ng, cßn 1/3 bãn vµo mïa ma ®Ó h¹n chÕ

biÕn ë nhiÒu níc, ë níc ta sö dông cßn Ýt. Cã thÓ

rông qu¶. Cµy xíi ®Êt gi÷a hai hµng c©y kÕt hîp ghÐp b»ng m¾t hoÆc ghÐp cµnh. ë níc ta thêng bãn ph©n.

ghÐp vµo th¸ng 10 - 11, sau khi ghÐp tõ 1 - 3

Nh÷ng n¨m ®Çu khi c©y cha khÐp t¸n trång th¸ng m¾t ghÐp míi bËt lªn, qua mét mïa sinh xen cç c©y ng¾n ngµy.

trëng kho¶ng mét n¨m th× ®¸nh ®i trång.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

3. Cçh trång

- Bä c¸nh cøng ¨n l¸ ( Colasposoma dauricum Kho¶ng cçh c©y tõ 5 - 8m, tïy ®Êt vµ gièng. §Êt vµ Platymycteres sieversi): Bä ¨n l¸ t¹o thµnh cç tèt, gièng c©y to trång tha. ë ®Êt dèc nªn trång lç thñng x¬ xç. Phun thuèc lªn c©y trõ bä trëng theo ®êng ®ång møc (®êng vµnh nãn). Hè trång thµnh hoÆc r¶i thuèc h¹t quanh gèc ®Ó diÖt s©u cÇn ®µo s©u 50 - 60cm, réng 0,8 - 1,0m, ®µo hè tríc non vµo ®Çu mïa ma khi c©y ra ®ät.

khi trång vµi th¸ng. Bãn lãt ®Êt mÆt trén ph©n h÷u

- S©u ®ôc qu¶ (cha ®Þnh danh): S©u non ®ôc c¬ hoai xuèng ®¸y hè, trång c©y lªn trªn.

vµo qu¶ lµm h qu¶ vµ rông. Phßng trõ b»ng thu gom qu¶ rông tiªu hñy vµ phun thuèc Sherpa, 4. Ch¨m sãc

Polytrin, Pyrinex, Basudin...

Tíi níc phßng, chèng h¹n trong mïa kh«

- BÖnh giç ban (do nÊm Cercospora kaki): Trªn b»ng phñ gèc.

l¸ bÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt n©u h×nh ®a giç, l¸

89

90

https://thuviensach.vn

Hång cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t, b»ng rÔ hoÆc Ph©n h÷u c¬ bãn lãt cho mét hèc 20 - 30kg, ghÐp. Hång trång h¹t phæ biÕn ë vïng trung du vµ

h»ng n¨m vµo ®Çu mïa ®«ng khi hång rông l¸

miÒn nói, tÝnh biÕn dÞ lín, qu¶ nhá vµ nhiÒu h¹t.

nªn bãn lîng ph©n h÷u c¬ nh trªn.

NÕu cÇn c©y con lµm gèc ghÐp th× dïng h¹t ®Ó

Ph©n kho¸ng bãn bæ sung h»ng n¨m víi liÒu gieo. Trång b»ng rÔ còng ®îc nhiÒu n¬i sö dông.

lîng t¨ng dÇn theo tuæi c©y. C©y díi 5 n¨m bãn Cçh lµm lµ chän nh÷ng c©y hång ®· giµ, Ýt qu¶, cho 1ha 30 - 40kg N + 20 - 30kg P O + 20 - 30kg K O.

2

5

2

®µo rÔ lªn c¾t tõng ®o¹n dµi 20 - 25cm råi ®em C©y tõ 6 - 10 n¨m (s¶n lîng 6 - 10 tÊn/ha) bãn gi©m ra vên ¬ng. §Æt nghiªng ®o¹n rÔ ®Ó lé ®Çu NPK theo tØ lÖ 100, 60 vµ 80. C©y 15 n¨m trë lªn trªn cña hom lªn phÝa trªn mÆt ®Êt, nÐn chÆt ®Êt (s¶n lîng 20 - 30 tÊn/ha) bãn 200 - 250kg N + 100 -

phÝa díi råi thêng xuyªn tíi Èm, mçi ®o¹n rÔ

150kg P O + 150 - 200kg K O.

2

5

2

sÏ cho mét c©y.

Lîng ph©n bãn 2/3 vµo thêi gian c©y rông l¸

GhÐp lµ ph¬ng ph¸p nh©n gièng hång phæ mïa ®«ng, cßn 1/3 bãn vµo mïa ma ®Ó h¹n chÕ

biÕn ë nhiÒu níc, ë níc ta sö dông cßn Ýt. Cã thÓ

rông qu¶. Cµy xíi ®Êt gi÷a hai hµng c©y kÕt hîp ghÐp b»ng m¾t hoÆc ghÐp cµnh. ë níc ta thêng bãn ph©n.

ghÐp vµo th¸ng 10 - 11, sau khi ghÐp tõ 1 - 3

Nh÷ng n¨m ®Çu khi c©y cha khÐp t¸n trång th¸ng m¾t ghÐp míi bËt lªn, qua mét mïa sinh xen cç c©y ng¾n ngµy.

trëng kho¶ng mét n¨m th× ®¸nh ®i trång.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

3. Cçh trång

- Bä c¸nh cøng ¨n l¸ ( Colasposoma dauricum Kho¶ng cçh c©y tõ 5 - 8m, tïy ®Êt vµ gièng. §Êt vµ Platymycteres sieversi): Bä ¨n l¸ t¹o thµnh cç tèt, gièng c©y to trång tha. ë ®Êt dèc nªn trång lç thñng x¬ xç. Phun thuèc lªn c©y trõ bä trëng theo ®êng ®ång møc (®êng vµnh nãn). Hè trång thµnh hoÆc r¶i thuèc h¹t quanh gèc ®Ó diÖt s©u cÇn ®µo s©u 50 - 60cm, réng 0,8 - 1,0m, ®µo hè tríc non vµo ®Çu mïa ma khi c©y ra ®ät.

khi trång vµi th¸ng. Bãn lãt ®Êt mÆt trén ph©n h÷u

- S©u ®ôc qu¶ (cha ®Þnh danh): S©u non ®ôc c¬ hoai xuèng ®¸y hè, trång c©y lªn trªn.

vµo qu¶ lµm h qu¶ vµ rông. Phßng trõ b»ng thu gom qu¶ rông tiªu hñy vµ phun thuèc Sherpa, 4. Ch¨m sãc

Polytrin, Pyrinex, Basudin...

Tíi níc phßng, chèng h¹n trong mïa kh«

- BÖnh giç ban (do nÊm Cercospora kaki): Trªn b»ng phñ gèc.

l¸ bÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt n©u h×nh ®a giç, l¸

89

90

https://thuviensach.vn

kh« vµng vµ rông. Ng¾t bá tiªu hñy cç l¸ bÖnh, th× mói lÐp kh«ng h¹t co nhá l¹i. M·ng cÇu xiªm phun thuèc Benomyl, Mancozeb, Zineb, Carbenzim.

cã thÓ ra qu¶ quanh n¨m.

- BÖnh ch¶y g«m (do nÊm Gloeosporium kaki): 2. Gièng

BÖnh h¹i th©n vµ cµnh, t¹o thµnh nh÷ng vÕt lâm mµu n©u, cã nhùa ch¶y ra. Cµnh bÞ bÖnh l¸ vµng ë ta cha xç ®Þnh cç gièng m·ng cÇu xiªm khç vµ rông, cã thÓ kh« chÕt. Phßng trõ b»ng c¾t bá nhau, cã thÓ do cha ®iÒu tra nghiªn cøu nhiÒu.

cµnh bÖnh, ®Çu vµ gi÷a mïa ma phun ®Ém lªn Trång b»ng h¹t vµ ghÐp m¾t, ghÐp cµnh.

th©n vµ cµnh b»ng cç thuèc gèc ®ång hoÆc lu Thêng dïng gèc ghÐp lµ c©y b×nh b¸t ®Ó trång

®îc ë ®Êt thÊp hay bÞ ngËp óng. §«i khi ghÐp huúnh + v«i.

ngay lªn c©y b×nh b¸t mäc tù nhiªn.

Ngoµi ra cßn cã rÖp s¸p, s©u ®ôc cµnh m×nh ®á, bÖnh ch¸y l¸ vµ ®èm t¶o.

3. Cçh trång vµ ch¨m sãc

Kho¶ng cçh c©y tõ 3 - 4m.

M·NG CÇU XI£M

Bãn lãt mçi c©y 15 - 20kg ph©n h÷u c¬ + 0,5kg (Annona muricata)

NPK 16-16-8. Hµng n¨m bãn kho¶ng 1 - 2kg NPK

16-16-8 cho mét c©y, chia lµm 2 - 3 lÇn. Khi c©y 1. §Æc tÝnh

lín chó ý bãn t¨ng kali.

M·ng cÇu xiªm (na xiªm) cïng víi cç c©y hä Muèn c©y cã nhiÒu qu¶ cÇn tiÕn hµnh thô phÊn na khç (nh na dai, b×nh b¸t, nª) cã nguån gèc nh©n t¹o bæ sung. Buæi chiÒu ng¾t cç hoa ë gÇn nhiÖt ®íi ch©u Mü. ¦a khÝ hËu nãng, ë níc ta chØ

ngän hoÆc trªn cç cµnh nhá thêng kh«ng ®Ëu qu¶, trång tõ Nha Trang trë vµo. ¦a ®Êt phï sa nhiÒu cho vµo tói giÊy ®Ó n¬i kh« m¸t qua ®ªm. S¸ng h«m thÞt, cã ®é Èm æn ®Þnh, pH tõ 6,0 - 7,5.

sau bao phÊn nøt ra, rò lÊy h¹t phÊn cho vµo lä Qu¶ thuéc lo¹i phøc hîp gåm nhiÒu mói, dÝnh thñy tinh ®Ó thô phÊn. Dïng mét tay tçh nhÑ c¸nh trªn mét c¸i trôc chung gäi lµ lâi qu¶. Mçi mói hoa ®Þnh thô phÊn, tay kia lÊy bót l«ng nhóng vµo lµ mét qu¶ ®¬n. C©y m·ng cÇu xiªm Ýt qu¶ h¬n lä h¹t phÊn råi quÐt nhÑ lªn ®Çu nhôy. Thêi gian so víi na do thô phÊn tù nhiªn kÐm hiÖu qu¶.

thô phÊn tèt nhÊt tõ 8 - 10 giê s¸ng.

Còng v× lý do nµy mµ qu¶ m·ng cÇu xiªm 4. Phßng trõ s©u bÖnh

thêng bÞ vÆn vÑo, chç ®îc thô phÊn th× mói cã h¹t ph×nh to ra, cßn chç kh«ng ®îc thô phÊn S©u bÖnh h¹i m·ng cÇu xiªm gièng nh víi c©y na, 91

92

https://thuviensach.vn

kh« vµng vµ rông. Ng¾t bá tiªu hñy cç l¸ bÖnh, th× mói lÐp kh«ng h¹t co nhá l¹i. M·ng cÇu xiªm phun thuèc Benomyl, Mancozeb, Zineb, Carbenzim.

cã thÓ ra qu¶ quanh n¨m.

- BÖnh ch¶y g«m (do nÊm Gloeosporium kaki): 2. Gièng

BÖnh h¹i th©n vµ cµnh, t¹o thµnh nh÷ng vÕt lâm mµu n©u, cã nhùa ch¶y ra. Cµnh bÞ bÖnh l¸ vµng ë ta cha xç ®Þnh cç gièng m·ng cÇu xiªm khç vµ rông, cã thÓ kh« chÕt. Phßng trõ b»ng c¾t bá nhau, cã thÓ do cha ®iÒu tra nghiªn cøu nhiÒu.

cµnh bÖnh, ®Çu vµ gi÷a mïa ma phun ®Ém lªn Trång b»ng h¹t vµ ghÐp m¾t, ghÐp cµnh.

th©n vµ cµnh b»ng cç thuèc gèc ®ång hoÆc lu Thêng dïng gèc ghÐp lµ c©y b×nh b¸t ®Ó trång

®îc ë ®Êt thÊp hay bÞ ngËp óng. §«i khi ghÐp huúnh + v«i.

ngay lªn c©y b×nh b¸t mäc tù nhiªn.

Ngoµi ra cßn cã rÖp s¸p, s©u ®ôc cµnh m×nh ®á, bÖnh ch¸y l¸ vµ ®èm t¶o.

3. Cçh trång vµ ch¨m sãc

Kho¶ng cçh c©y tõ 3 - 4m.

M·NG CÇU XI£M

Bãn lãt mçi c©y 15 - 20kg ph©n h÷u c¬ + 0,5kg (Annona muricata)

NPK 16-16-8. Hµng n¨m bãn kho¶ng 1 - 2kg NPK

16-16-8 cho mét c©y, chia lµm 2 - 3 lÇn. Khi c©y 1. §Æc tÝnh

lín chó ý bãn t¨ng kali.

M·ng cÇu xiªm (na xiªm) cïng víi cç c©y hä Muèn c©y cã nhiÒu qu¶ cÇn tiÕn hµnh thô phÊn na khç (nh na dai, b×nh b¸t, nª) cã nguån gèc nh©n t¹o bæ sung. Buæi chiÒu ng¾t cç hoa ë gÇn nhiÖt ®íi ch©u Mü. ¦a khÝ hËu nãng, ë níc ta chØ

ngän hoÆc trªn cç cµnh nhá thêng kh«ng ®Ëu qu¶, trång tõ Nha Trang trë vµo. ¦a ®Êt phï sa nhiÒu cho vµo tói giÊy ®Ó n¬i kh« m¸t qua ®ªm. S¸ng h«m thÞt, cã ®é Èm æn ®Þnh, pH tõ 6,0 - 7,5.

sau bao phÊn nøt ra, rò lÊy h¹t phÊn cho vµo lä Qu¶ thuéc lo¹i phøc hîp gåm nhiÒu mói, dÝnh thñy tinh ®Ó thô phÊn. Dïng mét tay tçh nhÑ c¸nh trªn mét c¸i trôc chung gäi lµ lâi qu¶. Mçi mói hoa ®Þnh thô phÊn, tay kia lÊy bót l«ng nhóng vµo lµ mét qu¶ ®¬n. C©y m·ng cÇu xiªm Ýt qu¶ h¬n lä h¹t phÊn råi quÐt nhÑ lªn ®Çu nhôy. Thêi gian so víi na do thô phÊn tù nhiªn kÐm hiÖu qu¶.

thô phÊn tèt nhÊt tõ 8 - 10 giê s¸ng.

Còng v× lý do nµy mµ qu¶ m·ng cÇu xiªm 4. Phßng trõ s©u bÖnh

thêng bÞ vÆn vÑo, chç ®îc thô phÊn th× mói cã h¹t ph×nh to ra, cßn chç kh«ng ®îc thô phÊn S©u bÖnh h¹i m·ng cÇu xiªm gièng nh víi c©y na, 91

92

https://thuviensach.vn

chñ yÕu cã rÖp phÊn, s©u ®ôc qu¶ vµ bÖnh th¸n 2. Gièng

th (tham kh¶o c©y na trang 107-109).

Còng do h¹t m¨ng côt lµ mét d¹ng v« tÝnh nªn nh©n gièng b»ng h¹t rÊt Ýt biÕn dÞ vµ kh«ng t¹o M¡NG CôT

thµnh nhiÒu gièng khç nhau. NhiÒu kh¶o s¸t cho (Garcinia mangostana)

thÊy, cç c©y m¨ng côt trång ë nhiÒu níc hiÖn nay hÇu nh cïng mét dßng gièng, chØ gäi tªn 1. §Æc tÝnh

khç nhau theo ®Þa ph¬ng.

M¨ng côt lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, gèc ë C©y m¨ng côt chñ yÕu nh©n gièng b»ng h¹t, Malaixia vµ cç ®¶o In®«nªxia, hiÖn trång ë nhiÒu cç ph¬ng ph¸p nh©n gièng v« tÝnh khç ®Òu khã níc ch©u ¸ vµ ch©u Phi. ë níc ta, m¨ng côt chØ

thµnh c«ng. H¹t chãng mÊt søc n¶y mÇm, nÕu trång ë phÝa Nam, næi tiÕng víi vïng m¨ng côt tçh khái qu¶ thêng chØ sau 7 ngµy ®· háng, ®Ó

L¸i Thiªu (B×nh D¬ng).

nguyªn trong qu¶ chÝn cã thÓ gi÷ kho¶ng 1 th¸ng C©y m¨ng côt a khÝ hËu nãng vµ Èm, nhiÖt ®é nhng l©u mäc. Gieo h¹t trong ®Êt ¬ng, chËu, sät tre, bÇu nil«ng víi ®Êt trén ph©n h÷u c¬ hoai, thÝch hîp 25 - 35oC. CÇn ¸nh s¸ng võa ®ñ ®Õn r©m tho¸ng xèp vµ ®ñ Èm. Sau kho¶ng 10 ngµy h¹t m¸t, nhÊt lµ c©y con kh«ng chÞu ¸nh n¾ng trùc mäc, sau 1 th¸ng cã ®«i l¸ ®Çu tiªn. Sau 3 - 4

tiÕp. Ph¸t triÓn tèt trªn ®Êt thÞt nhÑ, nhiÒu chÊt th¸ng trång sang ®Êt míi cã bãn lãt ph©n h÷u c¬

h÷u c¬, m¸t vµ tho¸t níc, ®é pH tõ 5 - 7.

môc. Sau 18 - 24 th¸ng nÕu ch¨m sãc tèt cã thÓ

Thêi gian sinh trëng kh¸ dµi, trång b»ng h¹t trång cè ®Þnh, lóc nµy c©y cao 40 - 60cm.

sau 8 - 10 n¨m míi cã qu¶, tuæi thä dµi, c©y giµ 60 -

70 n¨m vÉn ra hoa, kÕt qu¶ tèt. Theo Bourdeaut, 3. Cçh trång

hoa m¨ng côt thùc chÊt lµ hoa lìng tÝnh nhng Khi ¬ng h¹t còng nh thêi gian c©y cßn nhá nhÞ ®ùc thêng tho¸i hãa nªn chØ cßn l¹i nh÷ng

®iÒu quan träng lµ cÇn cã bãng r©m, ®Êt ®ñ Èm hoa c¸i. H¹t m¨ng côt kh«ng ph¶i ph¸t triÓn tõ nhng kh«ng ®äng níc.

ph«i ®· thô tinh mµ h×nh thµnh tõ mét ph«i gi¶

Kho¶ng cçh c©y trång 8 - 10m. Bãn lãt cho mçi ph¸t triÓn kh«ng qua thô phÊn. V× vËy, nh©n gièng hè 10kg ph©n h÷u c¬ hoai môc vµ 0,5kg NPK 16-b»ng h¹t m¨ng côt còng lµ mét h×nh thøc nh©n 16-8, trén víi Ýt ®Êt mÆt. Hè trång nªn ®µo tríc gièng v« tÝnh.

vµi th¸ng cho ¶i. Trång xong c¾m cäc gi÷ c©y vµ

93

94

https://thuviensach.vn

chñ yÕu cã rÖp phÊn, s©u ®ôc qu¶ vµ bÖnh th¸n 2. Gièng

th (tham kh¶o c©y na trang 107-109).

Còng do h¹t m¨ng côt lµ mét d¹ng v« tÝnh nªn nh©n gièng b»ng h¹t rÊt Ýt biÕn dÞ vµ kh«ng t¹o M¡NG CôT

thµnh nhiÒu gièng khç nhau. NhiÒu kh¶o s¸t cho (Garcinia mangostana)

thÊy, cç c©y m¨ng côt trång ë nhiÒu níc hiÖn nay hÇu nh cïng mét dßng gièng, chØ gäi tªn 1. §Æc tÝnh

khç nhau theo ®Þa ph¬ng.

M¨ng côt lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, gèc ë C©y m¨ng côt chñ yÕu nh©n gièng b»ng h¹t, Malaixia vµ cç ®¶o In®«nªxia, hiÖn trång ë nhiÒu cç ph¬ng ph¸p nh©n gièng v« tÝnh khç ®Òu khã níc ch©u ¸ vµ ch©u Phi. ë níc ta, m¨ng côt chØ

thµnh c«ng. H¹t chãng mÊt søc n¶y mÇm, nÕu trång ë phÝa Nam, næi tiÕng víi vïng m¨ng côt tçh khái qu¶ thêng chØ sau 7 ngµy ®· háng, ®Ó

L¸i Thiªu (B×nh D¬ng).

nguyªn trong qu¶ chÝn cã thÓ gi÷ kho¶ng 1 th¸ng C©y m¨ng côt a khÝ hËu nãng vµ Èm, nhiÖt ®é nhng l©u mäc. Gieo h¹t trong ®Êt ¬ng, chËu, sät tre, bÇu nil«ng víi ®Êt trén ph©n h÷u c¬ hoai, thÝch hîp 25 - 35oC. CÇn ¸nh s¸ng võa ®ñ ®Õn r©m tho¸ng xèp vµ ®ñ Èm. Sau kho¶ng 10 ngµy h¹t m¸t, nhÊt lµ c©y con kh«ng chÞu ¸nh n¾ng trùc mäc, sau 1 th¸ng cã ®«i l¸ ®Çu tiªn. Sau 3 - 4

tiÕp. Ph¸t triÓn tèt trªn ®Êt thÞt nhÑ, nhiÒu chÊt th¸ng trång sang ®Êt míi cã bãn lãt ph©n h÷u c¬

h÷u c¬, m¸t vµ tho¸t níc, ®é pH tõ 5 - 7.

môc. Sau 18 - 24 th¸ng nÕu ch¨m sãc tèt cã thÓ

Thêi gian sinh trëng kh¸ dµi, trång b»ng h¹t trång cè ®Þnh, lóc nµy c©y cao 40 - 60cm.

sau 8 - 10 n¨m míi cã qu¶, tuæi thä dµi, c©y giµ 60 -

70 n¨m vÉn ra hoa, kÕt qu¶ tèt. Theo Bourdeaut, 3. Cçh trång

hoa m¨ng côt thùc chÊt lµ hoa lìng tÝnh nhng Khi ¬ng h¹t còng nh thêi gian c©y cßn nhá nhÞ ®ùc thêng tho¸i hãa nªn chØ cßn l¹i nh÷ng

®iÒu quan träng lµ cÇn cã bãng r©m, ®Êt ®ñ Èm hoa c¸i. H¹t m¨ng côt kh«ng ph¶i ph¸t triÓn tõ nhng kh«ng ®äng níc.

ph«i ®· thô tinh mµ h×nh thµnh tõ mét ph«i gi¶

Kho¶ng cçh c©y trång 8 - 10m. Bãn lãt cho mçi ph¸t triÓn kh«ng qua thô phÊn. V× vËy, nh©n gièng hè 10kg ph©n h÷u c¬ hoai môc vµ 0,5kg NPK 16-b»ng h¹t m¨ng côt còng lµ mét h×nh thøc nh©n 16-8, trén víi Ýt ®Êt mÆt. Hè trång nªn ®µo tríc gièng v« tÝnh.

vµi th¸ng cho ¶i. Trång xong c¾m cäc gi÷ c©y vµ

93

94

https://thuviensach.vn

tíi níc. ë miÒn §«ng Nam Bé thêng trång xen Khi ®ät ra ®îc 9 - 10 tuÇn lÔ th× rót níc t¹o kh«

m¨ng côt vµo vên nh·n ®Ó tËn dông ®Êt vµ cã h¹n trong thêi gian 3 - 4 tuÇn. Khi thÊy l¸ non cã bãng r©m. Sau mét sè n¨m thu ho¹ch th× ®èn biÓu hiÖn h¬i hÐo th× cho níc vµo m¬ng vµ tíi nh·n cho m¨ng côt ph¸t triÓn.

®Ém trë l¹i 1 - 2 lÇn cçh nhau 7 ngµy, sau ®ã c©y sÏ ra hoa. NÕu c©y kh«ng ra hoa th× tiÕn hµnh t¹o 4. Ch¨m sãc

kh« h¹n lÇn 2.

Trång c©y ch¾n giã cho vên m¨ng côt ®Ó tr¸nh giã lµm h tr¸i vµ thªm bãng r©m.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

Tíi níc ®ñ Èm trong mïa n¾ng vµ tho¸t níc

- S©u vÏ bïa ( Phyllocnistis citrella): S©u trëng trong mïa ma, nhÊt lµ sau khi træ hoa nÕu thiÕu thµnh lµ loµi bím rÊt nhá, ®Î trøng trªn l¸ non.

níc qu¶ nhá vµ phÈm chÊt kÐm.

S©u non ®ôc ngÇm díi líp biÓu b× l¸ thµnh nh÷ng H»ng n¨m sau khi ho¹ch tØa bá cµnh s©u bÖnh,

®êng vßng vÌo, l¸ xo¨n l¹i. Phßng trõ b»ng cç cµnh vît. C©y cao 8 - 10m cÇn c¾t ngän ®Ó t¹o thuèc Polytrin, Sherzol, Selecron, dÇu kho¸ng SK-t¸n cho c©y.

99... nªn phun sím khi ®ät non míi nhó.

Bãn cho mçi c©y 10 - 20kg ph©n h÷u c¬. Giai

- Bä trÜ ( Thrips sp.): Bä rÊt nhá, chÝch hót hoa

®o¹n c©y cha cho qu¶ mçi n¨m bãn 0,5 - 1,0kg vµ qu¶ non lµm hoa kh« rông, vá qu¶ sÇn sïi ch¶y NPK 20-20-15, chia hai lÇn bãn vµo ®Çu vµ cuèi mïa nhùa. Phßng trõ b»ng cç thuèc Confidor, ma. Giai ®o¹n c©y cho qu¶ æn ®Þnh, mçi n¨m bãn Polytrin, Sherzol...

ba lÇn vµo thêi gian sau thu ho¹ch, tríc ra hoa 30 -

- NhÖn ®á ( Tetranychus sp.): NhÖn rÊt nhá, 40 ngµy vµ khi qu¶ ®· ®Ëu, mçi lÇn bãn 3 - 4kg NPK

mµu ®á hång, chÝch hót lµm l¸ vµng, vá qu¶ sÇn 20-20-15. NÕu c©y ph¸t triÓn chËm bãn thªm urª.

sïi da c¸m. Phßng trõ b»ng cç thuèc Comite, Qu¶ m¨ng côt nÕu chÝn vµ thu ho¹ch muén dÔ gÆp Ortus, dÇu kho¸ng SK-99...

ma lµm thèi vµ b¸n kh«ng ®îc gi¸. V× vËy, nhiÒu

- BÖnh ®èm l¸ (do nÊm Colletotrichum sp. vµ nÊm nhµ vên ¸p dông biÖn ph¸p xö lý cho ra hoa sím.

Pestalozia sp.): BÖnh t¹o thµnh cç ®èm n©u trªn l¸, cã Ngay sau khi thu ho¹ch tiÕn hµnh tØa cµnh, bãn ph©n thÓ lµm ch¸y kh« mét m¶ng l¸. Phßng trõ b»ng cç

®Ó c©y sím ra ®ät. NÕu c©y chËm ra ®ät phun thuèc gèc §ång, Viben-C, Rovral, Carbenzim...

thªm ph©n urª lªn l¸ víi nång ®é 50 - 100g/10lÝt

- BÖnh x× mñ qu¶: Bªn trong vá qu¶ bÞ x× mñ níc, hoÆc Thiourea 95% nång ®é 30g/10lÝt níc.

vµng lµm thÞt qu¶ chç ®ã bÞ thèi chua. Khi qu¶

95

96

https://thuviensach.vn

tíi níc. ë miÒn §«ng Nam Bé thêng trång xen Khi ®ät ra ®îc 9 - 10 tuÇn lÔ th× rót níc t¹o kh«

m¨ng côt vµo vên nh·n ®Ó tËn dông ®Êt vµ cã h¹n trong thêi gian 3 - 4 tuÇn. Khi thÊy l¸ non cã bãng r©m. Sau mét sè n¨m thu ho¹ch th× ®èn biÓu hiÖn h¬i hÐo th× cho níc vµo m¬ng vµ tíi nh·n cho m¨ng côt ph¸t triÓn.

®Ém trë l¹i 1 - 2 lÇn cçh nhau 7 ngµy, sau ®ã c©y sÏ ra hoa. NÕu c©y kh«ng ra hoa th× tiÕn hµnh t¹o 4. Ch¨m sãc

kh« h¹n lÇn 2.

Trång c©y ch¾n giã cho vên m¨ng côt ®Ó tr¸nh giã lµm h tr¸i vµ thªm bãng r©m.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

Tíi níc ®ñ Èm trong mïa n¾ng vµ tho¸t níc

- S©u vÏ bïa ( Phyllocnistis citrella): S©u trëng trong mïa ma, nhÊt lµ sau khi træ hoa nÕu thiÕu thµnh lµ loµi bím rÊt nhá, ®Î trøng trªn l¸ non.

níc qu¶ nhá vµ phÈm chÊt kÐm.

S©u non ®ôc ngÇm díi líp biÓu b× l¸ thµnh nh÷ng H»ng n¨m sau khi ho¹ch tØa bá cµnh s©u bÖnh,

®êng vßng vÌo, l¸ xo¨n l¹i. Phßng trõ b»ng cç cµnh vît. C©y cao 8 - 10m cÇn c¾t ngän ®Ó t¹o thuèc Polytrin, Sherzol, Selecron, dÇu kho¸ng SK-t¸n cho c©y.

99... nªn phun sím khi ®ät non míi nhó.

Bãn cho mçi c©y 10 - 20kg ph©n h÷u c¬. Giai

- Bä trÜ ( Thrips sp.): Bä rÊt nhá, chÝch hót hoa

®o¹n c©y cha cho qu¶ mçi n¨m bãn 0,5 - 1,0kg vµ qu¶ non lµm hoa kh« rông, vá qu¶ sÇn sïi ch¶y NPK 20-20-15, chia hai lÇn bãn vµo ®Çu vµ cuèi mïa nhùa. Phßng trõ b»ng cç thuèc Confidor, ma. Giai ®o¹n c©y cho qu¶ æn ®Þnh, mçi n¨m bãn Polytrin, Sherzol...

ba lÇn vµo thêi gian sau thu ho¹ch, tríc ra hoa 30 -

- NhÖn ®á ( Tetranychus sp.): NhÖn rÊt nhá, 40 ngµy vµ khi qu¶ ®· ®Ëu, mçi lÇn bãn 3 - 4kg NPK

mµu ®á hång, chÝch hót lµm l¸ vµng, vá qu¶ sÇn 20-20-15. NÕu c©y ph¸t triÓn chËm bãn thªm urª.

sïi da c¸m. Phßng trõ b»ng cç thuèc Comite, Qu¶ m¨ng côt nÕu chÝn vµ thu ho¹ch muén dÔ gÆp Ortus, dÇu kho¸ng SK-99...

ma lµm thèi vµ b¸n kh«ng ®îc gi¸. V× vËy, nhiÒu

- BÖnh ®èm l¸ (do nÊm Colletotrichum sp. vµ nÊm nhµ vên ¸p dông biÖn ph¸p xö lý cho ra hoa sím.

Pestalozia sp.): BÖnh t¹o thµnh cç ®èm n©u trªn l¸, cã Ngay sau khi thu ho¹ch tiÕn hµnh tØa cµnh, bãn ph©n thÓ lµm ch¸y kh« mét m¶ng l¸. Phßng trõ b»ng cç

®Ó c©y sím ra ®ät. NÕu c©y chËm ra ®ät phun thuèc gèc §ång, Viben-C, Rovral, Carbenzim...

thªm ph©n urª lªn l¸ víi nång ®é 50 - 100g/10lÝt

- BÖnh x× mñ qu¶: Bªn trong vá qu¶ bÞ x× mñ níc, hoÆc Thiourea 95% nång ®é 30g/10lÝt níc.

vµng lµm thÞt qu¶ chç ®ã bÞ thèi chua. Khi qu¶

95

96

https://thuviensach.vn

chÝn gÆp ma nhiÒu bÖnh ph¸t triÓn m¹nh.

rÔ mËn cã kh¶ n¨ng n¶y mÇm, do ®ã cã thÓ dïng Nguyªn nh©n cã thÓ do thõa níc trong qu¶.

rÔ ®Ó nh©n gièng. C©y ghÐp sau trång hai n¨m cho Phßng trõ bÖnh cÇn kh«ng ®Ó vên c©y qu¸ Èm vµ

qu¶, tuæi thä tíi 30 - 40 n¨m nÕu ®îc th©m canh

®iÒu khiÓn cho c©y ra hoa sím, qu¶ chÝn tríc tèt. MËn còng cã ®Æc tÝnh rông l¸ vÒ mïa ®«ng, mïa ma lín.

sang xu©n n¶y chåi vµ ra hoa.

Ngoµi ra cßn cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, bÖnh thèi 2. Gièng

rÔ, bÖnh ®èm rong, mèi... g©y tç h¹i c¸ biÖt.

Trªn thÕ giíi hiÖn cã hai lo¹i mËn chÝnh lµ mËn MËN

ch©u ¢u ( Prunus domestica) vµ mËn Trung Quèc (Prunus salicina)

( Prunus salicina). Cç gièng mËn trång ë níc ta thuéc nhãm mËn Trung Quèc. Cã mét sè gièng 1. §Æc tÝnh

phæ biÕn nh mËn tam hoa, mËn tÝm (mËn ®êng), MËn lµ c©y ¨n qu¶ vïng ¸ nhiÖt ®íi. ë níc ta, mËn ®á, mËn chua, mËn ®¾ng.

mËn chØ trång ë phÝa B¾c vµ §µ L¹t, tuy vËy, ë Cã thÓ nh©n gièng b»ng gieo h¹t, tçh mÇm rÔ, vïng nói cao cã mïa ®«ng l¹nh thùc sù qu¶ mËn gi©m cµnh, chiÕt cµnh, ghÐp c©y. C©y trång b»ng míi cã chÊt lîng tèt. C©y mËn cÇn cã nhiÖt ®é h¹t l©u cho qu¶, l¹i biÕn dÞ nhiÒu nªn chØ dïng díi 7oC trong thêi gian kho¶ng mét th¸ng. ë Hµ

lµm gèc ghÐp. Tçh mÇm rÔ b»ng cçh dïng dao Néi vµ §µ L¹t, nhiÖt ®é b×nh qu©n th¸ng 1 kho¶ng chÆt ®øt rÔ ®Ó bËt mÇm thµnh c©y con råi ®¸nh ®i 12oC, nghÜa lµ cha ®ñ rÐt, chÊt lîng qu¶ còng trång. ChiÕt cµnh lµm nh víi cç c©y khç. NÕu kh«ng tèt nh ë vïng nói cao Sa Pa, §ång V¨n.

ghÐp th× nªn dïng gèc ghÐp lµ cç gièng mËn C©y mËn còng yªu cÇu ¸nh s¸ng nhiÒu, trång n¬i chua, mËn ®¾ng hoÆc gèc ®µo. Nªn ghÐp vµo th¸ng r©m qu¸ sÏ Ýt qu¶.

9 - 10. Gi©m cµnh nªn chän cç cµnh ra mïa xu©n, Bé rÔ mËn ¨n t¬ng ®èi n«ng nªn chÞu h¹n cßn trÎ, ®Õn mïa ®«ng sau khi ®· rông hÕt lç¾t kÐm. Tuy kh«ng kÐn ®Êt l¾m nhng yªu cÇu ®Êt thµnh ®o¹n 20 - 30cm ®em gi©m.

t¬ng ®èi nÆng, nhiÒu chÊt dinh dìng vµ tho¸t 3. Cçh trång

níc, ®é pH thÝch hîp 6 - 7. NÕu ®Êt nhÑ, Ýt mïn cÇn bãn nhiÒu ph©n. Thô phÊn t¹p giao lµ chÝnh, Thêi vô trång thÝch hîp tõ th¸ng 12 ®Õn th¸ng mét phÇn cã thÓ tù thô phÊn. Còng nh c©y ®µo, 2 n¨m sau, lµ thêi gian c©y rông l¸ nghØ ®«ng.

97

98

https://thuviensach.vn

chÝn gÆp ma nhiÒu bÖnh ph¸t triÓn m¹nh.

rÔ mËn cã kh¶ n¨ng n¶y mÇm, do ®ã cã thÓ dïng Nguyªn nh©n cã thÓ do thõa níc trong qu¶.

rÔ ®Ó nh©n gièng. C©y ghÐp sau trång hai n¨m cho Phßng trõ bÖnh cÇn kh«ng ®Ó vên c©y qu¸ Èm vµ

qu¶, tuæi thä tíi 30 - 40 n¨m nÕu ®îc th©m canh

®iÒu khiÓn cho c©y ra hoa sím, qu¶ chÝn tríc tèt. MËn còng cã ®Æc tÝnh rông l¸ vÒ mïa ®«ng, mïa ma lín.

sang xu©n n¶y chåi vµ ra hoa.

Ngoµi ra cßn cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, bÖnh thèi 2. Gièng

rÔ, bÖnh ®èm rong, mèi... g©y tç h¹i c¸ biÖt.

Trªn thÕ giíi hiÖn cã hai lo¹i mËn chÝnh lµ mËn MËN

ch©u ¢u ( Prunus domestica) vµ mËn Trung Quèc (Prunus salicina)

( Prunus salicina). Cç gièng mËn trång ë níc ta thuéc nhãm mËn Trung Quèc. Cã mét sè gièng 1. §Æc tÝnh

phæ biÕn nh mËn tam hoa, mËn tÝm (mËn ®êng), MËn lµ c©y ¨n qu¶ vïng ¸ nhiÖt ®íi. ë níc ta, mËn ®á, mËn chua, mËn ®¾ng.

mËn chØ trång ë phÝa B¾c vµ §µ L¹t, tuy vËy, ë Cã thÓ nh©n gièng b»ng gieo h¹t, tçh mÇm rÔ, vïng nói cao cã mïa ®«ng l¹nh thùc sù qu¶ mËn gi©m cµnh, chiÕt cµnh, ghÐp c©y. C©y trång b»ng míi cã chÊt lîng tèt. C©y mËn cÇn cã nhiÖt ®é h¹t l©u cho qu¶, l¹i biÕn dÞ nhiÒu nªn chØ dïng díi 7oC trong thêi gian kho¶ng mét th¸ng. ë Hµ

lµm gèc ghÐp. Tçh mÇm rÔ b»ng cçh dïng dao Néi vµ §µ L¹t, nhiÖt ®é b×nh qu©n th¸ng 1 kho¶ng chÆt ®øt rÔ ®Ó bËt mÇm thµnh c©y con råi ®¸nh ®i 12oC, nghÜa lµ cha ®ñ rÐt, chÊt lîng qu¶ còng trång. ChiÕt cµnh lµm nh víi cç c©y khç. NÕu kh«ng tèt nh ë vïng nói cao Sa Pa, §ång V¨n.

ghÐp th× nªn dïng gèc ghÐp lµ cç gièng mËn C©y mËn còng yªu cÇu ¸nh s¸ng nhiÒu, trång n¬i chua, mËn ®¾ng hoÆc gèc ®µo. Nªn ghÐp vµo th¸ng r©m qu¸ sÏ Ýt qu¶.

9 - 10. Gi©m cµnh nªn chän cç cµnh ra mïa xu©n, Bé rÔ mËn ¨n t¬ng ®èi n«ng nªn chÞu h¹n cßn trÎ, ®Õn mïa ®«ng sau khi ®· rông hÕt lç¾t kÐm. Tuy kh«ng kÐn ®Êt l¾m nhng yªu cÇu ®Êt thµnh ®o¹n 20 - 30cm ®em gi©m.

t¬ng ®èi nÆng, nhiÒu chÊt dinh dìng vµ tho¸t 3. Cçh trång

níc, ®é pH thÝch hîp 6 - 7. NÕu ®Êt nhÑ, Ýt mïn cÇn bãn nhiÒu ph©n. Thô phÊn t¹p giao lµ chÝnh, Thêi vô trång thÝch hîp tõ th¸ng 12 ®Õn th¸ng mét phÇn cã thÓ tù thô phÊn. Còng nh c©y ®µo, 2 n¨m sau, lµ thêi gian c©y rông l¸ nghØ ®«ng.

97

98

https://thuviensach.vn

Kho¶ng cçh c©y tõ 4 - 6m, ®Êt tèt trång tha H»ng n¨m chia bãn lµm 3 lÇn, vµo th¸ng 2 - 3

h¬n ®Êt xÊu. Cã thÓ trång b»ng bÇu hoÆc b»ng rÔ

khi c©y b¾t ®Çu ra léc, cã hoa, th¸ng 6 - 7 sau khi trÇn. NÕu trång rÔ trÇn sau khi rò hÕt ®Êt nhóng thu ho¹ch vµ th¸ng 11 - 12 khi c©y nghØ ®«ng.

rÔ vµo bïn, ®Ó vµi ngµy råi trång, cã thÓ sèng Cçh bãn lµ cuèc r·nh xung quanh t¸n, r¶i ph©n 100%. Kh«ng trång c©y cã rÔ trÇn vµo cç th¸ng råi lÊp ®Êt.

khç khi c©y ®ang sinh trëng, nÕu trång cç 5. Phßng trõ s©u bÖnh

th¸ng khç ph¶i ¬ng c©y trong bÇu.

§µo hè tríc vµi th¸ng cho ®Êt ¶i, bãn lãt 15 -

S©u bÖnh h¹i c©y mËn gièng nh víi c©y ®µo, 20kg ph©n h÷u c¬ vµ 0,5kg l©n V¨n §iÓn.

chñ yÕu cã rÖp, s©u ®ôc nân, bÖnh thñng l¸, bÖnh ch¶y g«m, bÖnh phång l¸, bÖnh kh« cµnh. §Æc 4. Ch¨m sãc

®iÓm vµ cçh phßng trõ tham kh¶o phÇn c©y ®µo Lµm cá xíi x¸o mét n¨m 2 - 3 lÇn. Khi c©y cßn (trang 74-77).

nhá cã thÓ trång xen ®Ëu ®ç hoÆc c©y ph©n xanh phñ ®Êt.

M¥

Khi c©y con cao kho¶ng 1m, c¾t th©n cçh mÆt (Prunus mume)

®Êt ®Òu nhau kho¶ng 30cm. Khi c©y ra nh¸nh ®Ó

mçi c©y 3 - 5 cµnh chÝnh. N¨m sau l¹i c¾t ngän 1. §Æc tÝnh

cµnh chÝnh cçh th©n ®Òu nhau kho¶ng 20 - 30cm C©y m¬ cïng hä hoa hång (Rosaceae) víi ®µo vµ

®Ó mäc ra nhiÒu cµnh nh¸nh. Cç cµnh cÇn ®îc mËn, lµ nh÷ng c©y ¨n qu¶ vïng «n ®íi vµ ¸ nhiÖt ph©n bè ®Òu cç híng, kh«ng che ch¾n nhau ®Ó

®íi. Nh÷ng c©y nµy ®ßi hái mïa ®«ng ph¶i rÐt míi t¹o cho c©y mét bé khung c©n ®èi, ch¾c ch¾n.

ra hoa, kÕt qu¶ b×nh thêng. ë níc ta, c©y m¬

Tõ khi c©y cã qu¶ thêng xuyªn c¾t bá cç cµnh còng chØ trång ë phÝa B¾c, tõ Hµ TÜnh trë vµo Nam tîc, cµnh giµ cçi, cµnh t¨m ®Ó duy tr× bé t¸n c©y, kh«ng trång m¬ v× kh«ng cã rÐt mïa ®«ng. ë phÝa kÐo dµi tuæi thä.

B¾c, sau ®ît rÐt th¸ng 12 th× sang th¸ng 1 - 2, c©y Ph©n bãn cÇn nhÊt lµ ®¹m vµ kali råi ®Õn l©n.

m¬ ra hoa, kÕt qu¶. N¨m nµo th¸ng 12 nhiÖt ®é Lîng bãn cho mét c©y h»ng n¨m t¨ng theo tuæi trung b×nh cao kho¶ng 18 - 19oC th× n¨m ®ã m¬ Ýt c©y. C©y tõ 2 ®Õn 5 n¨m bãn 0,5 - 1,0kg sulfat qu¶ (nh th¸ng 12 cç n¨m 1975, 1977, 1979).

®¹m + 0,2 - 0,5kg super l©n + 0,2 - 0,3kg clorua C©y m¬ a vïng ®¸ v«i, ®é pH ®Êt trªn 6. GÆp kali. Cç n¨m sau lîng ph©n t¨ng thªm.

®Êt ®ai vµ khÝ hËu thÝch hîp m¬ sèng rÊt l©u, tíi 99

100

https://thuviensach.vn

Kho¶ng cçh c©y tõ 4 - 6m, ®Êt tèt trång tha H»ng n¨m chia bãn lµm 3 lÇn, vµo th¸ng 2 - 3

h¬n ®Êt xÊu. Cã thÓ trång b»ng bÇu hoÆc b»ng rÔ

khi c©y b¾t ®Çu ra léc, cã hoa, th¸ng 6 - 7 sau khi trÇn. NÕu trång rÔ trÇn sau khi rò hÕt ®Êt nhóng thu ho¹ch vµ th¸ng 11 - 12 khi c©y nghØ ®«ng.

rÔ vµo bïn, ®Ó vµi ngµy råi trång, cã thÓ sèng Cçh bãn lµ cuèc r·nh xung quanh t¸n, r¶i ph©n 100%. Kh«ng trång c©y cã rÔ trÇn vµo cç th¸ng råi lÊp ®Êt.

khç khi c©y ®ang sinh trëng, nÕu trång cç 5. Phßng trõ s©u bÖnh

th¸ng khç ph¶i ¬ng c©y trong bÇu.

§µo hè tríc vµi th¸ng cho ®Êt ¶i, bãn lãt 15 -

S©u bÖnh h¹i c©y mËn gièng nh víi c©y ®µo, 20kg ph©n h÷u c¬ vµ 0,5kg l©n V¨n §iÓn.

chñ yÕu cã rÖp, s©u ®ôc nân, bÖnh thñng l¸, bÖnh ch¶y g«m, bÖnh phång l¸, bÖnh kh« cµnh. §Æc 4. Ch¨m sãc

®iÓm vµ cçh phßng trõ tham kh¶o phÇn c©y ®µo Lµm cá xíi x¸o mét n¨m 2 - 3 lÇn. Khi c©y cßn (trang 74-77).

nhá cã thÓ trång xen ®Ëu ®ç hoÆc c©y ph©n xanh phñ ®Êt.

M¥

Khi c©y con cao kho¶ng 1m, c¾t th©n cçh mÆt (Prunus mume)

®Êt ®Òu nhau kho¶ng 30cm. Khi c©y ra nh¸nh ®Ó

mçi c©y 3 - 5 cµnh chÝnh. N¨m sau l¹i c¾t ngän 1. §Æc tÝnh

cµnh chÝnh cçh th©n ®Òu nhau kho¶ng 20 - 30cm C©y m¬ cïng hä hoa hång (Rosaceae) víi ®µo vµ

®Ó mäc ra nhiÒu cµnh nh¸nh. Cç cµnh cÇn ®îc mËn, lµ nh÷ng c©y ¨n qu¶ vïng «n ®íi vµ ¸ nhiÖt ph©n bè ®Òu cç híng, kh«ng che ch¾n nhau ®Ó

®íi. Nh÷ng c©y nµy ®ßi hái mïa ®«ng ph¶i rÐt míi t¹o cho c©y mét bé khung c©n ®èi, ch¾c ch¾n.

ra hoa, kÕt qu¶ b×nh thêng. ë níc ta, c©y m¬

Tõ khi c©y cã qu¶ thêng xuyªn c¾t bá cç cµnh còng chØ trång ë phÝa B¾c, tõ Hµ TÜnh trë vµo Nam tîc, cµnh giµ cçi, cµnh t¨m ®Ó duy tr× bé t¸n c©y, kh«ng trång m¬ v× kh«ng cã rÐt mïa ®«ng. ë phÝa kÐo dµi tuæi thä.

B¾c, sau ®ît rÐt th¸ng 12 th× sang th¸ng 1 - 2, c©y Ph©n bãn cÇn nhÊt lµ ®¹m vµ kali råi ®Õn l©n.

m¬ ra hoa, kÕt qu¶. N¨m nµo th¸ng 12 nhiÖt ®é Lîng bãn cho mét c©y h»ng n¨m t¨ng theo tuæi trung b×nh cao kho¶ng 18 - 19oC th× n¨m ®ã m¬ Ýt c©y. C©y tõ 2 ®Õn 5 n¨m bãn 0,5 - 1,0kg sulfat qu¶ (nh th¸ng 12 cç n¨m 1975, 1977, 1979).

®¹m + 0,2 - 0,5kg super l©n + 0,2 - 0,3kg clorua C©y m¬ a vïng ®¸ v«i, ®é pH ®Êt trªn 6. GÆp kali. Cç n¨m sau lîng ph©n t¨ng thªm.

®Êt ®ai vµ khÝ hËu thÝch hîp m¬ sèng rÊt l©u, tíi 99

100

https://thuviensach.vn

hµng 100 n¨m. NÕu ®Êt xÊu, kh«ng ch¨m sãc chØ

- §èn trÎ l¹i tõ n¨m thø 9 - 10, c¾t nh÷ng cµnh sau 10 n¨m ®· giµ cçi.

mäc dµy, cµnh yÕu.

- §èn phôc håi c¾t c¶ cµnh lín, chØ ®Ó l¹i gèc vµ

2. Gièng

cç cµnh kháe nhÊt.

ë níc ta cã nhiÒu gièng m¬ nh m¬ rõng, m¬

vµng, m¬ §«ng Mü, m¬ H¶i HËu. Trong ®ã gièng 5. Phßng trõ s©u bÖnh

m¬ vµng phæ biÕn nhÊt, trång nhiÒu ë vïng chïa

- Bä c¸nh cøng ( Adoretus compressus): RÊt thÝch H¬ng (Hµ T©y, Hµ Nam). Gièng §«ng Mü trång

¨n l¸ m¬ non. Phun cç thuèc Sherpa, Pyrinex, nhiÒu ë vïng nam Hµ Néi, qu¶ to, mµu phít ®á Polytrin, Padan...

khi chÝn, chÊt lîng ngon.

- Cç loµi rÖp vµ nhÖn hót nhùa ë ®ät vµ l¸ lµm M¬ cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t, gi©m cµnh,

®ät xo¨n l¹i, l¸ vµng vµ rông. Phßng trõ b»ng cç chiÕt cµnh vµ ghÐp. Gèc ghÐp cã thÓ lµ ®µo hoÆc thuèc Malathion, Sherzol...

mËn. Thêi vô ghÐp tèt lµ th¸ng 2 - 3 hoÆc th¸ng 9.

- BÖnh ch¶y g«m (do vi khuÈn Pseudomonas 3. Cçh trång

sp.): Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc §ång, phun 3

Cã hai thêi vô trång tèt lµ th¸ng 2 - 3 tríc khi lÇn trong n¨m.

ra léc vµ th¸ng 11 - 12 sau khi l¸ rông.

- BÖnh thèi rÔ (do cç nÊm Armillaria vµ

Kho¶ng cçh c©y tõ 5 - 7m, ®Êt tèt trång tha Rosellinia): NÊm t¹o mµng t¬ tr¾ng ë rÔ, sau ®ã h¬n ®Êt xÊu. Cã thÓ trång b»ng bÇu hoÆc rÔ trÇn lµm rÔ thèi, c©y hÐo vµ chÕt. Phßng trõ b»ng tíi gièng c©y mËn.

thuèc Viben-C vµ cç thuèc gèc ®ång xuèng gèc, mét n¨m 2 lÇn vµo kho¶ng th¸ng 2 - 3 vµ th¸ng 6 - 7.

4. Ch¨m sãc

Cç s©u bÖnh khç còng gièng c©y mËn.

Sè lîng cç lo¹i ph©n vµ cçh bãn còng gièng c©y mËn (tham kh¶o c©y mËn, trang 101).

MÝT

C©y m¬ còng cÇn ®èn t¹o t¸n vµ t¹o qu¶, gåm (Artocarpus heterophyllus) cç bíc lµ:

- §èn t¹o h×nh trong hai n¨m ®Çu.

1. §Æc tÝnh

- §èn t¹o qu¶ tõ n¨m thø ba khi cã qu¶ trë ®i, chñ yÕu lµ c¾t ng¾n cç cµnh mäc dµi ®Ó t¹o cµnh C©y mÝt cã nguån gèc ë vïng nói phÝa t©y Ên §é, qu¶ cho vô sau.

lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, a khÝ hËu nãng vµ Èm, 101

102

https://thuviensach.vn

hµng 100 n¨m. NÕu ®Êt xÊu, kh«ng ch¨m sãc chØ

- §èn trÎ l¹i tõ n¨m thø 9 - 10, c¾t nh÷ng cµnh sau 10 n¨m ®· giµ cçi.

mäc dµy, cµnh yÕu.

- §èn phôc håi c¾t c¶ cµnh lín, chØ ®Ó l¹i gèc vµ

2. Gièng

cç cµnh kháe nhÊt.

ë níc ta cã nhiÒu gièng m¬ nh m¬ rõng, m¬

vµng, m¬ §«ng Mü, m¬ H¶i HËu. Trong ®ã gièng 5. Phßng trõ s©u bÖnh

m¬ vµng phæ biÕn nhÊt, trång nhiÒu ë vïng chïa

- Bä c¸nh cøng ( Adoretus compressus): RÊt thÝch H¬ng (Hµ T©y, Hµ Nam). Gièng §«ng Mü trång

¨n l¸ m¬ non. Phun cç thuèc Sherpa, Pyrinex, nhiÒu ë vïng nam Hµ Néi, qu¶ to, mµu phít ®á Polytrin, Padan...

khi chÝn, chÊt lîng ngon.

- Cç loµi rÖp vµ nhÖn hót nhùa ë ®ät vµ l¸ lµm M¬ cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t, gi©m cµnh,

®ät xo¨n l¹i, l¸ vµng vµ rông. Phßng trõ b»ng cç chiÕt cµnh vµ ghÐp. Gèc ghÐp cã thÓ lµ ®µo hoÆc thuèc Malathion, Sherzol...

mËn. Thêi vô ghÐp tèt lµ th¸ng 2 - 3 hoÆc th¸ng 9.

- BÖnh ch¶y g«m (do vi khuÈn Pseudomonas 3. Cçh trång

sp.): Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc §ång, phun 3

Cã hai thêi vô trång tèt lµ th¸ng 2 - 3 tríc khi lÇn trong n¨m.

ra léc vµ th¸ng 11 - 12 sau khi l¸ rông.

- BÖnh thèi rÔ (do cç nÊm Armillaria vµ

Kho¶ng cçh c©y tõ 5 - 7m, ®Êt tèt trång tha Rosellinia): NÊm t¹o mµng t¬ tr¾ng ë rÔ, sau ®ã h¬n ®Êt xÊu. Cã thÓ trång b»ng bÇu hoÆc rÔ trÇn lµm rÔ thèi, c©y hÐo vµ chÕt. Phßng trõ b»ng tíi gièng c©y mËn.

thuèc Viben-C vµ cç thuèc gèc ®ång xuèng gèc, mét n¨m 2 lÇn vµo kho¶ng th¸ng 2 - 3 vµ th¸ng 6 - 7.

4. Ch¨m sãc

Cç s©u bÖnh khç còng gièng c©y mËn.

Sè lîng cç lo¹i ph©n vµ cçh bãn còng gièng c©y mËn (tham kh¶o c©y mËn, trang 101).

MÝT

C©y m¬ còng cÇn ®èn t¹o t¸n vµ t¹o qu¶, gåm (Artocarpus heterophyllus) cç bíc lµ:

- §èn t¹o h×nh trong hai n¨m ®Çu.

1. §Æc tÝnh

- §èn t¹o qu¶ tõ n¨m thø ba khi cã qu¶ trë ®i, chñ yÕu lµ c¾t ng¾n cç cµnh mäc dµi ®Ó t¹o cµnh C©y mÝt cã nguån gèc ë vïng nói phÝa t©y Ên §é, qu¶ cho vô sau.

lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, a khÝ hËu nãng vµ Èm, 101

102

https://thuviensach.vn

kh«ng chÞu ®îc nhiÖt ®é qu¸ thÊp, nhÊt lµ s¬ng 3. Cçh trång

muèi lµm ch¸y l¸ vµ chÕt c©y con. ChÞu h¹n tèt Kho¶ng cçh c©y 5 - 6m. Tèt nhÊt lµ trång vµo nhng chÞu óng kÐm. Cã thÓ sèng tèt trªn nhiÒu lo¹i

®Çu mïa ma, tõ th¸ng 5 - 7.

®Êt, kÓ c¶ ®Êt x¸m b¹c mµu nÕu ®îc ch¨m sãc bãn

§µo hè tríc 1 - 2 th¸ng, ®æ bïn ao, rç môc ph©n. Bé rÔ ph¸t triÓn rÊt m¹nh, chèng giã b·o tèt, xuèng hè ñ cho hoai råi trång c©y sÏ mau bÐn rÔ.

cã thÓ trång lµm c©y ch¾n giã kÕt hîp lÊy qu¶ vµ gç.

Nh÷ng n¨m ®Çu c©y cßn nhá cã thÓ trång xen ë níc ta, c©y mÝt trång ë mäi n¬i tõ B¾c ®Õn chuèi, døa, c©y ng¾n ngµy nh ®Ëu, khoai, ng«...

Nam, trõ vïng nói cã s¬ng muèi mïa ®«ng.

Hoa ®¬n tÝnh, ®ùc c¸i riªng nhng chung mét 4. Ch¨m sãc

chïm, kh«ng cã c¸nh hoa. Hoa ®ùc rông sím cßn C©y mÝt dÔ sèng, nãi chung kh«ng cÇn bãn hoa c¸i sau khi thô phÊn lín lªn thµnh qu¶. Qu¶

ph©n nhiÒu. 3 - 4 n¨m ®Çu nªn bãn ph©n NPK, mÝt lµ qu¶ phøc hîp, mçi mói lµ mét qu¶ con.

ph©n h÷u c¬, bïn ao. Khi cã qu¶ chó ý bãn kali.

Lµm cá, tñ rç quanh gèc ®Ó gi÷ Èm.

2. Gièng

Cã hai lo¹i mÝt chÝnh lµ mÝt dai thÞt cøng vµ gißn, 5. Phßng trõ s©u bÖnh

mÝt mËt khi chÝn th× thÞt nh·o. MÝt dai ®îc thÞ

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp tËp trêng a chuéng h¬n. Ngoµi ra cßn cã gièng mÝt tè trung thµnh ®¸m ë mÆt díi l¸, cuèng qu¶ lµm l¸

n÷ c©y nhá, qu¶ nhá nhng rÊt sai qu¶, mói Ýt vµ

vµng, qu¶ nhá. Dïng tay giÕt hoÆc phun cç thuèc dÝnh chÆt vµo lâi qu¶ h¬n lµ dÝnh vµo vá, vÞ th¬m Supracide, Fenbis, Pyrinex...

ngon. GÇn ®©y cã nhËp gièng mÝt cña Malaixia (gäi

- S©u ®ôc qu¶ ( Glyphodes caesalis): S©u non lµ mÝt M· Lai), cã ®Æc tÝnh gièng mÝt tè n÷.

®ôc ¨n phÇn thÞt díi vá qu¶, bªn ngoµi lç ®ôc cã C©y mÝt nh©n gièng b»ng h¹t, chiÕt vµ ghÐp.

ph©n th¶i ra, chç s©u ®ôc thêng bÞ thèi. Phun Nh©n gièng b»ng h¹t cho c©y thêng bÞ biÕn dÞ, sím khi qu¶ cßn nhá b»ng cç thuèc Pyrinex, kh«ng gi÷ ®îc ®Æc tÝnh tèt. ChiÕt cµnh vµ ghÐp Polytrin, Basudin, Padan...

nh víi cç c©y ¨n qu¶ khç. Víi c©y mÝt cã thÓ

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Rhizopus nigricans): lÊy rÔ c¾t thµnh ®o¹n dµi 20 - 25cm råi gi©m còng Chñ yÕu h¹i hoa vµ qu¶ non, lµm hoa qu¶ thèi ®en n¶y chåi cho c©y con. Nh©n gièng v« tÝnh Ýt biÕn dÞ

vµ rông, trªn ®ã mäc cç sîi nÊm ®en. Phun cç h¬n nh©n b»ng h¹t.

thuèc Mancozeb, Zineb, Benomyl...

103

104

https://thuviensach.vn

kh«ng chÞu ®îc nhiÖt ®é qu¸ thÊp, nhÊt lµ s¬ng 3. Cçh trång

muèi lµm ch¸y l¸ vµ chÕt c©y con. ChÞu h¹n tèt Kho¶ng cçh c©y 5 - 6m. Tèt nhÊt lµ trång vµo nhng chÞu óng kÐm. Cã thÓ sèng tèt trªn nhiÒu lo¹i

®Çu mïa ma, tõ th¸ng 5 - 7.

®Êt, kÓ c¶ ®Êt x¸m b¹c mµu nÕu ®îc ch¨m sãc bãn

§µo hè tríc 1 - 2 th¸ng, ®æ bïn ao, rç môc ph©n. Bé rÔ ph¸t triÓn rÊt m¹nh, chèng giã b·o tèt, xuèng hè ñ cho hoai råi trång c©y sÏ mau bÐn rÔ.

cã thÓ trång lµm c©y ch¾n giã kÕt hîp lÊy qu¶ vµ gç.

Nh÷ng n¨m ®Çu c©y cßn nhá cã thÓ trång xen ë níc ta, c©y mÝt trång ë mäi n¬i tõ B¾c ®Õn chuèi, døa, c©y ng¾n ngµy nh ®Ëu, khoai, ng«...

Nam, trõ vïng nói cã s¬ng muèi mïa ®«ng.

Hoa ®¬n tÝnh, ®ùc c¸i riªng nhng chung mét 4. Ch¨m sãc

chïm, kh«ng cã c¸nh hoa. Hoa ®ùc rông sím cßn C©y mÝt dÔ sèng, nãi chung kh«ng cÇn bãn hoa c¸i sau khi thô phÊn lín lªn thµnh qu¶. Qu¶

ph©n nhiÒu. 3 - 4 n¨m ®Çu nªn bãn ph©n NPK, mÝt lµ qu¶ phøc hîp, mçi mói lµ mét qu¶ con.

ph©n h÷u c¬, bïn ao. Khi cã qu¶ chó ý bãn kali.

Lµm cá, tñ rç quanh gèc ®Ó gi÷ Èm.

2. Gièng

Cã hai lo¹i mÝt chÝnh lµ mÝt dai thÞt cøng vµ gißn, 5. Phßng trõ s©u bÖnh

mÝt mËt khi chÝn th× thÞt nh·o. MÝt dai ®îc thÞ

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp tËp trêng a chuéng h¬n. Ngoµi ra cßn cã gièng mÝt tè trung thµnh ®¸m ë mÆt díi l¸, cuèng qu¶ lµm l¸

n÷ c©y nhá, qu¶ nhá nhng rÊt sai qu¶, mói Ýt vµ

vµng, qu¶ nhá. Dïng tay giÕt hoÆc phun cç thuèc dÝnh chÆt vµo lâi qu¶ h¬n lµ dÝnh vµo vá, vÞ th¬m Supracide, Fenbis, Pyrinex...

ngon. GÇn ®©y cã nhËp gièng mÝt cña Malaixia (gäi

- S©u ®ôc qu¶ ( Glyphodes caesalis): S©u non lµ mÝt M· Lai), cã ®Æc tÝnh gièng mÝt tè n÷.

®ôc ¨n phÇn thÞt díi vá qu¶, bªn ngoµi lç ®ôc cã C©y mÝt nh©n gièng b»ng h¹t, chiÕt vµ ghÐp.

ph©n th¶i ra, chç s©u ®ôc thêng bÞ thèi. Phun Nh©n gièng b»ng h¹t cho c©y thêng bÞ biÕn dÞ, sím khi qu¶ cßn nhá b»ng cç thuèc Pyrinex, kh«ng gi÷ ®îc ®Æc tÝnh tèt. ChiÕt cµnh vµ ghÐp Polytrin, Basudin, Padan...

nh víi cç c©y ¨n qu¶ khç. Víi c©y mÝt cã thÓ

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Rhizopus nigricans): lÊy rÔ c¾t thµnh ®o¹n dµi 20 - 25cm råi gi©m còng Chñ yÕu h¹i hoa vµ qu¶ non, lµm hoa qu¶ thèi ®en n¶y chåi cho c©y con. Nh©n gièng v« tÝnh Ýt biÕn dÞ

vµ rông, trªn ®ã mäc cç sîi nÊm ®en. Phun cç h¬n nh©n b»ng h¹t.

thuèc Mancozeb, Zineb, Benomyl...

103

104

https://thuviensach.vn

Ngoµi ra cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, bÖnh nÊm hång C©y na nh©n gièng chñ yÕu b»ng h¹t v× h¹t lµm kh« cµnh vµ bÖnh nøt th©n x× mñ...

nhiÒu, dÔ n¶y mÇm, b¶o qu¶n l©u vµ Ýt biÕn dÞ.

¦¬m h¹t trong bÇu hoÆc gieo th¼ng vµo hè trång.

NA

3. Cçh trång

(Annona aquamosa)

Kho¶ng cçh c©y tõ 3 - 4m. Thêng xuyªn tíi 1. §Æc tÝnh

Èm ®Êt nhng kh«ng ®Ó óng gèc.

C©y na (cßn gäi lµ na dai, m·ng cÇu ta), cïng hä 4. Ch¨m sãc

na víi m·ng cÇu xiªm, nguån gèc nhiÖt ®íi ch©u Mü.

Bãn lãt cho mçi hè 15 - 20kg ph©n h÷u c¬ hoai Tuy vËy, cã thÓ trång ®îc ë vïng ¸ nhiÖt ®íi. V× vËy

+ 0,5kg NPK 16-16-8. Tõ n¨m thø hai trë ®i bãn ë níc ta, c©y na cã thÓ trång tõ B¾c ®Õn Nam.

mçi n¨m 20 - 25kg ph©n h÷u c¬ vµ 2 - 3kg NPK.

C©y na sèng ®îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, kÓ c¶ ®Êt Bãn 2 - 3 lÇn sau mçi kú thu ho¹ch, b¾t ®Çu ra c¸t tr¾ng, giíi h¹n ®é pH rÊt réng, nhng cÇn tho¸t hoa vµ khi qu¶ nhá.

níc. Nãi chung c©y na a thÝch vïng ®Êt cao.

NÕu cã ®iÒu kiÖn ¸p dông thô phÊn nh©n t¹o bæ Qu¶ thuéc lo¹i phøc hîp, kh¶ n¨ng thô phÊn tù sung (nh víi c©y m·ng cÇu xiªm).

nhiªn tèt h¬n m·ng cÇu xiªm, tuy vËy trong mét Sau khi thu ho¹ch na vô ®Çu (thêng vµo qu¶ còng thêng cã nhiÒu mói kh«ng thô, bÞ lÐp.

th¸ng 5 - 6) cã thÓ ®iÒu khiÓn cho na ra qu¶ tiÕp Cã hiÖn tîng l¸ vµng rông vµo mïa ®«ng, khÝ

vô hai. Cçh lµm lµ ng¾t bá hÕt l¸, h·m níc cho hËu kh« vµ l¹nh. Sang xu©n n¶y chåi ®ång thêi kh« h¹n kho¶ng 1 th¸ng, sau ®ã tíi níc vµ bãn víi ra hoa. Thêi gian tõ khi ra hoa ®Õn qu¶ chÝn ph©n, c©y l¹i ra hoa, cho thu ho¹ch qu¶ vµo th¸ng kho¶ng 4 - 5 th¸ng, thu ho¹ch ré vµo th¸ng 6 - 7.

10 - 11. ë vïng trång na ch©n nói Bµ §en (T©y Ninh), nhiÒu vên ®· ¸p dông cçh nµy cã kÕt 2. Gièng

qu¶, song nÕu lµm liªn tôc nhiÒu n¨m c©y mau giµ

HiÖn còng cha xç ®Þnh cç gièng na khç cçi, mÆc dï cã t¨ng ph©n bãn. Tríc khi ng¾t l¸

nhau, ë níc ta hÇu nh chØ cã mét gièng. Trong phun MKP l¸ dÔ rông h¬n.

thùc tÕ cã ph©n biÖt na bë vµ na dai. Na bë thÞt 5. Phßng trõ s©u bÖnh

n¸t, mói Ýt dÝnh vµo vá. Na dai thÞt dai vµ mói dÝnh vµo vá chÆt h¬n. §Æc tÝnh nµy cã lÏ liªn quan

- Bä vßi voi h¹i hoa (hä Curculionidae): Bä

®Õn ®iÒu kiÖn trång trät.

trëng thµnh lµ loµi c¸nh cøng nhá, ®Çu kÐo dµi 105

106

https://thuviensach.vn

Ngoµi ra cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, bÖnh nÊm hång C©y na nh©n gièng chñ yÕu b»ng h¹t v× h¹t lµm kh« cµnh vµ bÖnh nøt th©n x× mñ...

nhiÒu, dÔ n¶y mÇm, b¶o qu¶n l©u vµ Ýt biÕn dÞ.

¦¬m h¹t trong bÇu hoÆc gieo th¼ng vµo hè trång.

NA

3. Cçh trång

(Annona aquamosa)

Kho¶ng cçh c©y tõ 3 - 4m. Thêng xuyªn tíi 1. §Æc tÝnh

Èm ®Êt nhng kh«ng ®Ó óng gèc.

C©y na (cßn gäi lµ na dai, m·ng cÇu ta), cïng hä 4. Ch¨m sãc

na víi m·ng cÇu xiªm, nguån gèc nhiÖt ®íi ch©u Mü.

Bãn lãt cho mçi hè 15 - 20kg ph©n h÷u c¬ hoai Tuy vËy, cã thÓ trång ®îc ë vïng ¸ nhiÖt ®íi. V× vËy

+ 0,5kg NPK 16-16-8. Tõ n¨m thø hai trë ®i bãn ë níc ta, c©y na cã thÓ trång tõ B¾c ®Õn Nam.

mçi n¨m 20 - 25kg ph©n h÷u c¬ vµ 2 - 3kg NPK.

C©y na sèng ®îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, kÓ c¶ ®Êt Bãn 2 - 3 lÇn sau mçi kú thu ho¹ch, b¾t ®Çu ra c¸t tr¾ng, giíi h¹n ®é pH rÊt réng, nhng cÇn tho¸t hoa vµ khi qu¶ nhá.

níc. Nãi chung c©y na a thÝch vïng ®Êt cao.

NÕu cã ®iÒu kiÖn ¸p dông thô phÊn nh©n t¹o bæ Qu¶ thuéc lo¹i phøc hîp, kh¶ n¨ng thô phÊn tù sung (nh víi c©y m·ng cÇu xiªm).

nhiªn tèt h¬n m·ng cÇu xiªm, tuy vËy trong mét Sau khi thu ho¹ch na vô ®Çu (thêng vµo qu¶ còng thêng cã nhiÒu mói kh«ng thô, bÞ lÐp.

th¸ng 5 - 6) cã thÓ ®iÒu khiÓn cho na ra qu¶ tiÕp Cã hiÖn tîng l¸ vµng rông vµo mïa ®«ng, khÝ

vô hai. Cçh lµm lµ ng¾t bá hÕt l¸, h·m níc cho hËu kh« vµ l¹nh. Sang xu©n n¶y chåi ®ång thêi kh« h¹n kho¶ng 1 th¸ng, sau ®ã tíi níc vµ bãn víi ra hoa. Thêi gian tõ khi ra hoa ®Õn qu¶ chÝn ph©n, c©y l¹i ra hoa, cho thu ho¹ch qu¶ vµo th¸ng kho¶ng 4 - 5 th¸ng, thu ho¹ch ré vµo th¸ng 6 - 7.

10 - 11. ë vïng trång na ch©n nói Bµ §en (T©y Ninh), nhiÒu vên ®· ¸p dông cçh nµy cã kÕt 2. Gièng

qu¶, song nÕu lµm liªn tôc nhiÒu n¨m c©y mau giµ

HiÖn còng cha xç ®Þnh cç gièng na khç cçi, mÆc dï cã t¨ng ph©n bãn. Tríc khi ng¾t l¸

nhau, ë níc ta hÇu nh chØ cã mét gièng. Trong phun MKP l¸ dÔ rông h¬n.

thùc tÕ cã ph©n biÖt na bë vµ na dai. Na bë thÞt 5. Phßng trõ s©u bÖnh

n¸t, mói Ýt dÝnh vµo vá. Na dai thÞt dai vµ mói dÝnh vµo vá chÆt h¬n. §Æc tÝnh nµy cã lÏ liªn quan

- Bä vßi voi h¹i hoa (hä Curculionidae): Bä

®Õn ®iÒu kiÖn trång trät.

trëng thµnh lµ loµi c¸nh cøng nhá, ®Çu kÐo dµi 105

106

https://thuviensach.vn

nh c¸i vßi. C¶ bä trëng thµnh vµ bä non ¨n ph¸

TiÒn Giang, ®Êt c¸t giång (c¸t non) ë B¹c Liªu, lµm hoa bÞ kh« ®en, kh«ng kÕt qu¶. Phßng trõ Vòng Tµu, giµu chÊt dinh dìng, tho¸t níc l¹i b»ng ng¾t c¸nh hoa b¾t giÕt bä, phun cç thuèc lu«n ®ñ Èm trång nh·n rÊt tèt, tuæi thä dµi.

Supracide, Pyrinex, Dragon, Polytrin...

Hoa nh·n ra thµnh chïm ë ®Çu cµnh, gåm chñ

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp yÕu lµ hoa c¸i vµ hoa lìng tÝnh. ë phÝa B¾c, nh·n ra b¸m mÆt díi l¸ vµ trªn qu¶, chÝch hót nhùa lµm hoa mçi n¨m 1 lÇn vµo th¸ng 2 - 3, thu ho¹ch vµo l¸ vµng, qu¶ non bÞ rông. Phßng trõ b»ng cç th¸ng 6 - 7. ë phÝa Nam ra hoa hai ®ît, ®ît chÝnh vµo thuèc Dragon, Fenbis, Supracide,...

th¸ng 3 - 4, thu ho¹ch vµo th¸ng 7 - 8 vµ ®ît phô ra

- BÖnh th¸n th (do nÊm Colletotrichum hoa vµo th¸ng 7 - 8, thu ho¹ch vµo th¸ng 11 - 12.

gloeosporioides): BÖnh lµm kh« bóp, kh« hoa vµ

qu¶ non. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc §ång, 2. Gièng

Viben-C, Carbenzim, Antracol, Mancozeb...

ë níc ta, nh·n cã nhiÒu gièng nhng cha Ngoµi ra cßn cã s©u ¨n l¸, s©u ®ôc qu¶, bÖnh

®îc ®iÒu tra ®Çy ®ñ. ë mçi miÒn cã mét sè gièng thèi rÔ.

phæ biÕn. PhÝa B¾c cã cç gièng nh·n lång, nh·n

®êng phÌn, nh·n níc. PhÝa Nam cã cç gièng NH·N

nh·n long, nh·n tiªu da bß, nh·n xuång c¬m (Euphoria longana)

vµng. HiÖn cã trång thö mét sè gièng cña Th¸i Lan nhng rÊt chËm ra hoa.

1. §Æc tÝnh

Nh©n gièng b»ng gieo h¹t, chiÕt cµnh vµ ghÐp.

Nh·n lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, trång nhiÒu ë H¹t dÔ mäc nhng chËm cho qu¶ vµ chÊt lîng Trung Quèc, cç níc §«ng Nam ¸, Nam Mü vµ

kh«ng ®ång ®Òu, hiÖn chØ dïng lµm gèc ghÐp. ChiÕt

¤xtr©ylia. ë níc ta, nh·n ®îc trång tõ B¾c ®Õn cµnh hiÖn ®îc ¸p dông phæ biÕn v× chãng ra rÔ.

Nam víi nhiÒu gièng.

ChiÕt vµo mïa ma, sau kho¶ng 2 th¸ng ra rÔ c¾t NhiÖt ®é thÝch hîp tõ 21- 27oC, chÞu nãng vµ

gi©m trong bÇu mét thêi gian cho ra rÔ míi, l¸ xanh chÞu rÐt kh¸ h¬n c©y v¶i nªn ®Þa bµn ph©n bè réng l¹i hoÆc ra ®ät th× bøng ®em trång. Hai ph¬ng h¬n. ¦a ¸nh s¸ng nhng kh«ng chÞu ®îc ¸nh n¾ng gay g¾t. Kh«ng kÐn ®Êt, miÔn lµ kh«ng bÞ

ph¸p ghÐp nh·n phæ biÕn lµ ghÐp m¾t vµ ghÐp ¸p.

nhiÔm phÌn, mÆn, kh«ng b¹c mµu, qu¸ kh« h¹n GhÐp m¾t thêng dïng cçh ghÐp cöa sæ víi gèc hoÆc óng níc. Vïng ®Êt phï sa ë Hng Yªn, ghÐp kho¶ng 18 th¸ng tuæi. GhÐp ¸p th× gèc ghÐp 107

108

https://thuviensach.vn

nh c¸i vßi. C¶ bä trëng thµnh vµ bä non ¨n ph¸

TiÒn Giang, ®Êt c¸t giång (c¸t non) ë B¹c Liªu, lµm hoa bÞ kh« ®en, kh«ng kÕt qu¶. Phßng trõ Vòng Tµu, giµu chÊt dinh dìng, tho¸t níc l¹i b»ng ng¾t c¸nh hoa b¾t giÕt bä, phun cç thuèc lu«n ®ñ Èm trång nh·n rÊt tèt, tuæi thä dµi.

Supracide, Pyrinex, Dragon, Polytrin...

Hoa nh·n ra thµnh chïm ë ®Çu cµnh, gåm chñ

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp yÕu lµ hoa c¸i vµ hoa lìng tÝnh. ë phÝa B¾c, nh·n ra b¸m mÆt díi l¸ vµ trªn qu¶, chÝch hót nhùa lµm hoa mçi n¨m 1 lÇn vµo th¸ng 2 - 3, thu ho¹ch vµo l¸ vµng, qu¶ non bÞ rông. Phßng trõ b»ng cç th¸ng 6 - 7. ë phÝa Nam ra hoa hai ®ît, ®ît chÝnh vµo thuèc Dragon, Fenbis, Supracide,...

th¸ng 3 - 4, thu ho¹ch vµo th¸ng 7 - 8 vµ ®ît phô ra

- BÖnh th¸n th (do nÊm Colletotrichum hoa vµo th¸ng 7 - 8, thu ho¹ch vµo th¸ng 11 - 12.

gloeosporioides): BÖnh lµm kh« bóp, kh« hoa vµ

qu¶ non. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc §ång, 2. Gièng

Viben-C, Carbenzim, Antracol, Mancozeb...

ë níc ta, nh·n cã nhiÒu gièng nhng cha Ngoµi ra cßn cã s©u ¨n l¸, s©u ®ôc qu¶, bÖnh

®îc ®iÒu tra ®Çy ®ñ. ë mçi miÒn cã mét sè gièng thèi rÔ.

phæ biÕn. PhÝa B¾c cã cç gièng nh·n lång, nh·n

®êng phÌn, nh·n níc. PhÝa Nam cã cç gièng NH·N

nh·n long, nh·n tiªu da bß, nh·n xuång c¬m (Euphoria longana)

vµng. HiÖn cã trång thö mét sè gièng cña Th¸i Lan nhng rÊt chËm ra hoa.

1. §Æc tÝnh

Nh©n gièng b»ng gieo h¹t, chiÕt cµnh vµ ghÐp.

Nh·n lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, trång nhiÒu ë H¹t dÔ mäc nhng chËm cho qu¶ vµ chÊt lîng Trung Quèc, cç níc §«ng Nam ¸, Nam Mü vµ

kh«ng ®ång ®Òu, hiÖn chØ dïng lµm gèc ghÐp. ChiÕt

¤xtr©ylia. ë níc ta, nh·n ®îc trång tõ B¾c ®Õn cµnh hiÖn ®îc ¸p dông phæ biÕn v× chãng ra rÔ.

Nam víi nhiÒu gièng.

ChiÕt vµo mïa ma, sau kho¶ng 2 th¸ng ra rÔ c¾t NhiÖt ®é thÝch hîp tõ 21- 27oC, chÞu nãng vµ

gi©m trong bÇu mét thêi gian cho ra rÔ míi, l¸ xanh chÞu rÐt kh¸ h¬n c©y v¶i nªn ®Þa bµn ph©n bè réng l¹i hoÆc ra ®ät th× bøng ®em trång. Hai ph¬ng h¬n. ¦a ¸nh s¸ng nhng kh«ng chÞu ®îc ¸nh n¾ng gay g¾t. Kh«ng kÐn ®Êt, miÔn lµ kh«ng bÞ

ph¸p ghÐp nh·n phæ biÕn lµ ghÐp m¾t vµ ghÐp ¸p.

nhiÔm phÌn, mÆn, kh«ng b¹c mµu, qu¸ kh« h¹n GhÐp m¾t thêng dïng cçh ghÐp cöa sæ víi gèc hoÆc óng níc. Vïng ®Êt phï sa ë Hng Yªn, ghÐp kho¶ng 18 th¸ng tuæi. GhÐp ¸p th× gèc ghÐp 107

108

https://thuviensach.vn

chØ cÇn 6 - 8 th¸ng tuæi, cµnh ghÐp còng kh«ng cÇn C©y nh·n cÇn ®èn tØa t¹o h×nh míi cã n¨ng to l¾m, sau kho¶ng 2 th¸ng lµ cã c©y ghÐp, tØ lÖ sèng suÊt cao. Nh÷ng n¨m ®Çu nªn ®èn tØa ®Ó 1 th©n cao. C©y ghÐp gi©m tiÕp trong bÇu lín 4 - 5 th¸ng chÝnh vµ 4 - 5 cµnh khung ph©n bè ®Òu chung cho cøng c¸p míi ®em trång.

quanh, tØa bá nh÷ng cµnh tîc, cµnh nhá. Sau mçi vô thu ho¹ch c¾t gän cµnh qu¶ ®Ó ra ®ît chåi míi.

3. Cçh trång

KÝch thÝch ra hoa vµ ®iÒu khiÓn ra hoa sím, ra Thêi vô trång ë phÝa B¾c vµo th¸ng 2 - 3, phÝa hoa tr¸i vô lµ biÖn ph¸p thùc hiÖn phæ biÕn víi Nam vµo th¸ng 4 - 5. Còng cã thÓ trång trong mïa c©y nh·n ë cç tØnh phÝa Nam. Mét sè gièng kh« vµ mïa ma nÕu tíi ®îc, phÝa B¾c kh«ng nh·n, nhÊt lµ nh·n tiªu da bß do ®Êt tèt, ®îc trång vµo th¸ng rÐt mïa ®«ng.

ch¨m sãc, c©y sinh trëng tèt mµ chËm ra hoa, Kho¶ng cçh c©y tõ 6 - 8m, trång dµy qu¸ Ýt trêng hîp nµy cÇn kÝch thÝch cho c©y ra hoa.

hoa qu¶. Cã thÓ trång dµy, khi c©y lín ch¹m t¸n th× ®èn bít c©y. Tuy vËy trång tha vµ nh÷ng n¨m Nh÷ng c©y ®· cho thu ho¹ch còng cã thÓ kÝch

®Çu xen c©y ng¾n ngµy vÉn tèt h¬n.

thÝch cho ra hoa sím vµ ra hoa tr¸i vô ®Ó t¨ng Bãn lãt cho mçi hè 15 - 20kg ph©n h÷u c¬ hoai giç¶ vµ s¶n lîng. Khi ®ît ®ät thø 1 hoÆc thø 2

trén víi 0,5kg NPK 16-16-8.

(tïy sinh trëng cña c©y) l¸ non tõ mµu ®á chuyÓn mµu xanh ®ät chuèi tiÕn hµnh khÊc vá 4. Ch¨m sãc

cµnh. NÕu c©y qu¸ tèt kÕt hîp phun dung dÞch C©y tõ 1 - 3 n¨m tuæi bãn cho 1 c©y 1 n¨m 100 -

KNO 2% lªn l¸ 1 - 2 lÇn cçh nhau 7 ngµy. Sau 3

200g urª + 300 - 500g super l©n + 150 - 300g kho¶ng 20 - 30 ngµy c©y sÏ nhó mÇm hoa. Cã thÓ

clorua kali. Chia bãn 3 - 4 lÇn trong n¨m.

phun thªm chÊt ®iÒu hßa sinh trëng Auxin hoÆc C©y trªn 3 n¨m tuæi cã hoa qu¶ lîng ph©n t¨ng GA ®Ó hoa ra tËp trung h¬n.

dÇn, gåm 500 - 1.000g urª + 300 - 500g super l©n +

500 - 1.000g clorua kali. Chia bãn 3 lÇn vµo sau khi 5. Phßng trõ s©u bÖnh

thu ho¹ch, tríc khi ra hoa vµ khi cã qu¶ nhá.

- S©u ®ôc g©n l¸ ( Conopomorpha litchiella): Tríc khi thu ho¹ch qu¶ kho¶ng 1 th¸ng cã thÓ

bãn thªm cho mçi c©y kho¶ng 300g clorua kali.

Bím rÊt nhá, ®Î trøng trªn l¸ non. S©u non ®ôc H»ng n¨m nªn båi thªm ®Êt vµo gèc.

vµo g©n l¸ t¹o thµnh nh÷ng vÖt n©u, kh«, lçong Tíi níc ®Çy ®ñ, nhÊt lµ khi c©y ®ang sinh l¹i. Phßng trõ b»ng phun cç thuèc Basudin, trëng vµ ra hoa kh«ng ®Ó kh« h¹n.

Padan, Supracide, Monster, Sherzol...

109

110

https://thuviensach.vn

chØ cÇn 6 - 8 th¸ng tuæi, cµnh ghÐp còng kh«ng cÇn C©y nh·n cÇn ®èn tØa t¹o h×nh míi cã n¨ng to l¾m, sau kho¶ng 2 th¸ng lµ cã c©y ghÐp, tØ lÖ sèng suÊt cao. Nh÷ng n¨m ®Çu nªn ®èn tØa ®Ó 1 th©n cao. C©y ghÐp gi©m tiÕp trong bÇu lín 4 - 5 th¸ng chÝnh vµ 4 - 5 cµnh khung ph©n bè ®Òu chung cho cøng c¸p míi ®em trång.

quanh, tØa bá nh÷ng cµnh tîc, cµnh nhá. Sau mçi vô thu ho¹ch c¾t gän cµnh qu¶ ®Ó ra ®ît chåi míi.

3. Cçh trång

KÝch thÝch ra hoa vµ ®iÒu khiÓn ra hoa sím, ra Thêi vô trång ë phÝa B¾c vµo th¸ng 2 - 3, phÝa hoa tr¸i vô lµ biÖn ph¸p thùc hiÖn phæ biÕn víi Nam vµo th¸ng 4 - 5. Còng cã thÓ trång trong mïa c©y nh·n ë cç tØnh phÝa Nam. Mét sè gièng kh« vµ mïa ma nÕu tíi ®îc, phÝa B¾c kh«ng nh·n, nhÊt lµ nh·n tiªu da bß do ®Êt tèt, ®îc trång vµo th¸ng rÐt mïa ®«ng.

ch¨m sãc, c©y sinh trëng tèt mµ chËm ra hoa, Kho¶ng cçh c©y tõ 6 - 8m, trång dµy qu¸ Ýt trêng hîp nµy cÇn kÝch thÝch cho c©y ra hoa.

hoa qu¶. Cã thÓ trång dµy, khi c©y lín ch¹m t¸n th× ®èn bít c©y. Tuy vËy trång tha vµ nh÷ng n¨m Nh÷ng c©y ®· cho thu ho¹ch còng cã thÓ kÝch

®Çu xen c©y ng¾n ngµy vÉn tèt h¬n.

thÝch cho ra hoa sím vµ ra hoa tr¸i vô ®Ó t¨ng Bãn lãt cho mçi hè 15 - 20kg ph©n h÷u c¬ hoai giç¶ vµ s¶n lîng. Khi ®ît ®ät thø 1 hoÆc thø 2

trén víi 0,5kg NPK 16-16-8.

(tïy sinh trëng cña c©y) l¸ non tõ mµu ®á chuyÓn mµu xanh ®ät chuèi tiÕn hµnh khÊc vá 4. Ch¨m sãc

cµnh. NÕu c©y qu¸ tèt kÕt hîp phun dung dÞch C©y tõ 1 - 3 n¨m tuæi bãn cho 1 c©y 1 n¨m 100 -

KNO 2% lªn l¸ 1 - 2 lÇn cçh nhau 7 ngµy. Sau 3

200g urª + 300 - 500g super l©n + 150 - 300g kho¶ng 20 - 30 ngµy c©y sÏ nhó mÇm hoa. Cã thÓ

clorua kali. Chia bãn 3 - 4 lÇn trong n¨m.

phun thªm chÊt ®iÒu hßa sinh trëng Auxin hoÆc C©y trªn 3 n¨m tuæi cã hoa qu¶ lîng ph©n t¨ng GA ®Ó hoa ra tËp trung h¬n.

dÇn, gåm 500 - 1.000g urª + 300 - 500g super l©n +

500 - 1.000g clorua kali. Chia bãn 3 lÇn vµo sau khi 5. Phßng trõ s©u bÖnh

thu ho¹ch, tríc khi ra hoa vµ khi cã qu¶ nhá.

- S©u ®ôc g©n l¸ ( Conopomorpha litchiella): Tríc khi thu ho¹ch qu¶ kho¶ng 1 th¸ng cã thÓ

bãn thªm cho mçi c©y kho¶ng 300g clorua kali.

Bím rÊt nhá, ®Î trøng trªn l¸ non. S©u non ®ôc H»ng n¨m nªn båi thªm ®Êt vµo gèc.

vµo g©n l¸ t¹o thµnh nh÷ng vÖt n©u, kh«, lçong Tíi níc ®Çy ®ñ, nhÊt lµ khi c©y ®ang sinh l¹i. Phßng trõ b»ng phun cç thuèc Basudin, trëng vµ ra hoa kh«ng ®Ó kh« h¹n.

Padan, Supracide, Monster, Sherzol...

109

110

https://thuviensach.vn

- Bä c¸nh cøng ¨n l¸ ( Adoretus sp.). Bä trëng Caspian. Tuy vËy, trong suèt mïa ®«ng nhiÖt ®é thµnh ban ®ªm bay ra ¨n l¸ non thñng lç chç. Phun thÊp, c©y nho rông l¸ vµ ë giai ®o¹n ngñ nghØ, cç cç thuèc Sherpa, Polytrin, Padan, Pyrinex...

chÊt dù tr÷ tÝch lòy ë rÔ, th©n, l¸ ®Ó sang xu©n khi

- Bä xÝt nh·n ( Tessaratoma papillosa): Bä tËp cã nhiÖt ®é cao th× n¶y chåi, ra hoa. Khi në hoa trung ë ngän, cuèng hoa vµ qu¶ chÝch hót nhùa thô phÊn c©y nho cÇn nhiÖt ®é cao võa ph¶i. C©y lµm ®ät hÐo kh«, hoa vµ qu¶ non bÞ rông. Phßng nho ®Æc biÖt a khÝ hËu kh«, nhiÒu n¾ng vµ Ýt trõ b»ng dïng vît b¾t giÕt, phun cç thuèc ma. Trêi ©m u, Ýt n¾ng vµ ma nhiÒu kh«ng Karate, Supracide, Padan, Basudin...

thÝch hîp cho sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Phytophthora sp.): hoa, qu¶, chÊt lîng qu¶ kÐm vµ thêng nhiÒu NÊm lµm qu¶ bÞ thèi, cã mïi chua, nhÊt lµ nh÷ng s©u bÖnh. ë níc ta, phÝa B¾c mïa ®«ng l¹nh cã chïm qu¶ khuÊt trong t¸n l¸ rËm r¹p hoÆc gÇn thÓ trång nho ®îc nhng ®é Èm cao nªn kh«ng mÆt ®Êt. BÖnh g©y h¹i m¹nh sau nh÷ng ®ît ma thÝch hîp l¾m. Vïng Ninh ThuËn víi khÝ hËu kh«, lín. Phun cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil, Dithan-nhiÒu n¾ng t¬ng ®èi thÝch hîp cho sù sinh trëng M, Carbenzim, Viben-C...

ph¸t triÓn cña c©y nho, lµ vïng trång nho tËp Ngoµi ra c©y nh·n cßn bÞ rÖp s¸p, s©u ¨n hoa, s©u trung chñ yÕu cña níc ta.

®ôc qu¶, bím hót qu¶, bÖnh ch¸y l¸, bÖnh thèi rÔ.

VÒ ®Êt, c©y nho cã thÓ trång ë nhiÒu lo¹i ®Êt, GÇn ®©y, bÖnh chæi rång (chæi ma) ®· ph¸t triÓn g©y tuy vËy a thÝch nhÊt lµ ®Êt c¸t nhÑ hoÆc ®Êt thÞt h¹i m¹nh trªn nh·n tiªu ë §ång Nai. Cã nh÷ng c©y pha c¸t, tho¸t níc tèt, ®é pH tõ 6,5 - 7. Tr¸nh trªn 50% ®ät bÞ h¹i. Tç nh©n g©y bÖnh cã thÓ do kh«ng trång trªn ®Êt sÐt nÆng, tiªu níc kÐm, bÞ

virót, cÇn nghiªn cøu thªm vÒ bÖnh vµ cã biÖn ph¸p mÆn hoÆc chua. Cã thÓ nãi c©y nho lµ lo¹i c©y ¨n phßng trõ kÞp thêi ng¨n chÆn l©y lan réng.

qu¶ chÞu ¶nh hëng nhiÒu nhÊt cña m«i trêng sinh sèng, muèn trång nho cÇn xem xÐt ®iÒu kiÖn NHO

khÝ hËu thêi tiÕt vµ ®Æc ®iÓm cña ®Êt.

(Vitis vinifera)

2. Gièng

1. §Æc tÝnh

ë phÝa Nam níc ta, mét sè gièng nho ®· ®îc C©y nho cã nguån gèc ë vïng «n ®íi Êm vµ kh«

trång phæ biÕn nh gièng nho ®á Cardinal, nho ch©u ¸ vµ ch©u ¢u, gi÷a vïng biÓn §en vµ biÓn tÝm Ribier. Ngoµi ra cã mét sè gièng míi nhËp tõ 111

112

https://thuviensach.vn

- Bä c¸nh cøng ¨n l¸ ( Adoretus sp.). Bä trëng Caspian. Tuy vËy, trong suèt mïa ®«ng nhiÖt ®é thµnh ban ®ªm bay ra ¨n l¸ non thñng lç chç. Phun thÊp, c©y nho rông l¸ vµ ë giai ®o¹n ngñ nghØ, cç cç thuèc Sherpa, Polytrin, Padan, Pyrinex...

chÊt dù tr÷ tÝch lòy ë rÔ, th©n, l¸ ®Ó sang xu©n khi

- Bä xÝt nh·n ( Tessaratoma papillosa): Bä tËp cã nhiÖt ®é cao th× n¶y chåi, ra hoa. Khi në hoa trung ë ngän, cuèng hoa vµ qu¶ chÝch hót nhùa thô phÊn c©y nho cÇn nhiÖt ®é cao võa ph¶i. C©y lµm ®ät hÐo kh«, hoa vµ qu¶ non bÞ rông. Phßng nho ®Æc biÖt a khÝ hËu kh«, nhiÒu n¾ng vµ Ýt trõ b»ng dïng vît b¾t giÕt, phun cç thuèc ma. Trêi ©m u, Ýt n¾ng vµ ma nhiÒu kh«ng Karate, Supracide, Padan, Basudin...

thÝch hîp cho sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Phytophthora sp.): hoa, qu¶, chÊt lîng qu¶ kÐm vµ thêng nhiÒu NÊm lµm qu¶ bÞ thèi, cã mïi chua, nhÊt lµ nh÷ng s©u bÖnh. ë níc ta, phÝa B¾c mïa ®«ng l¹nh cã chïm qu¶ khuÊt trong t¸n l¸ rËm r¹p hoÆc gÇn thÓ trång nho ®îc nhng ®é Èm cao nªn kh«ng mÆt ®Êt. BÖnh g©y h¹i m¹nh sau nh÷ng ®ît ma thÝch hîp l¾m. Vïng Ninh ThuËn víi khÝ hËu kh«, lín. Phun cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil, Dithan-nhiÒu n¾ng t¬ng ®èi thÝch hîp cho sù sinh trëng M, Carbenzim, Viben-C...

ph¸t triÓn cña c©y nho, lµ vïng trång nho tËp Ngoµi ra c©y nh·n cßn bÞ rÖp s¸p, s©u ¨n hoa, s©u trung chñ yÕu cña níc ta.

®ôc qu¶, bím hót qu¶, bÖnh ch¸y l¸, bÖnh thèi rÔ.

VÒ ®Êt, c©y nho cã thÓ trång ë nhiÒu lo¹i ®Êt, GÇn ®©y, bÖnh chæi rång (chæi ma) ®· ph¸t triÓn g©y tuy vËy a thÝch nhÊt lµ ®Êt c¸t nhÑ hoÆc ®Êt thÞt h¹i m¹nh trªn nh·n tiªu ë §ång Nai. Cã nh÷ng c©y pha c¸t, tho¸t níc tèt, ®é pH tõ 6,5 - 7. Tr¸nh trªn 50% ®ät bÞ h¹i. Tç nh©n g©y bÖnh cã thÓ do kh«ng trång trªn ®Êt sÐt nÆng, tiªu níc kÐm, bÞ

virót, cÇn nghiªn cøu thªm vÒ bÖnh vµ cã biÖn ph¸p mÆn hoÆc chua. Cã thÓ nãi c©y nho lµ lo¹i c©y ¨n phßng trõ kÞp thêi ng¨n chÆn l©y lan réng.

qu¶ chÞu ¶nh hëng nhiÒu nhÊt cña m«i trêng sinh sèng, muèn trång nho cÇn xem xÐt ®iÒu kiÖn NHO

khÝ hËu thêi tiÕt vµ ®Æc ®iÓm cña ®Êt.

(Vitis vinifera)

2. Gièng

1. §Æc tÝnh

ë phÝa Nam níc ta, mét sè gièng nho ®· ®îc C©y nho cã nguån gèc ë vïng «n ®íi Êm vµ kh«

trång phæ biÕn nh gièng nho ®á Cardinal, nho ch©u ¸ vµ ch©u ¢u, gi÷a vïng biÓn §en vµ biÓn tÝm Ribier. Ngoµi ra cã mét sè gièng míi nhËp tõ 111

112

https://thuviensach.vn

Th¸i Lan, Mü, ¤xtr©ylia cã triÓn väng nh cç 3. Cçh trång

gièng White Malaga, Black Queen, Redstar, Rubi

- Thêi vô: Cã hai thêi vô trång tèt lµ cuèi mïa Red, Ramsey... Nho ®îc nh©n gièng b»ng cç ma (th¸ng 12) vµ ®Çu mïa ma (th¸ng 5 - 6) v×

ph¬ng ph¸p gi©m cµnh, chiÕt vµ ghÐp.

trång vµo cç thêi gian nµy c©y con kh«ng bÞ kh« h¹n Gi©m cµnh lµ ph¬ng ph¸p dÔ lµm vµ phæ biÕn còng kh«ng bÞ óng níc, bé rÔ ph¸t triÓn nhanh.

nhÊt. Chän cµnh nho cã tuæi tõ 4 - 8 th¸ng, ®êng

- ChuÈn bÞ ®Êt trång: §Êt tríc khi trång cÇn kÝnh 0,7 - 0,8cm (cì c©y bót ch×), c¾t ®o¹n dµi 20 -

cµy s©u, nhÆt s¹ch cá. §µo hè kÝch thíc mçi 30cm, cã 3 - 4 m¾t. §¸nh dÊu phÝa gèc vµ phÝa chiÒu 0,9 - 1,2m, ®Êt tèt ®µo hè nhá, ®Êt xÊu ®µo ngän, ®em gi©m trong c¸t, mïn ca, tro trÊu. Khi hè lín. Cã thÓ ®µo thµnh ®êng hÇm réng 0,9m, m« sÑo mÆt c¾t h×nh thµnh vµ b¾t ®Çu bËt m¾t th×

s©u 0,9m, chiÒu dµi hÇm tïy kÝch thíc vên.

gi©m trong bÇu nil«ng cã chøa hçn hîp ®Êt, c¸t vµ

Vên thÊp nªn lµm m« ®Êt cao lªn liÕp cao, gi÷a ph©n h÷u c¬ ñ hoai. Hom gi©m xong cÇn che m¸t cç liÕp lµ r·nh tíi vµ tiªu níc.

vµ tíi níc gi÷ Èm. Sau kho¶ng 30 - 40 ngµy c©y Bãn lãt cho mçi hè 70 - 100kg ph©n h÷u c¬ hoai +

cøng c¸p cã thÓ trång ®îc. §Ó hom mau ra rÔ

1,0 - 1,5kg super l©n, trén ®Òu víi ®Êt mÆt vµ c¸t tríc khi gi©m cã thÓ nhóng vµo dung dÞch NAA võa ®ñ lÊp ®Çy tíi miÖng hè.

100 ppm. Còng cã thÓ c¾m trùc tiÕp 3 - 4 hom vµo

- Kho¶ng cçh: Kho¶ng cçh trång thay ®æi theo gièng nho vµ ph¬ng ph¸p t¹o h×nh. Víi cç hè trång, sau ®ã ®Ó l¹i mét c©y kháe.

gièng nho vµ kiÓu t¹o h×nh theo hÖ thèng giµn líi ChiÕt cµnh th× chän cµnh to h¬n, ®êng kÝnh qua ®Çu nh ë níc ta hiÖn nay nªn ¸p dông kho¶ng 0,8 - 1,0cm, ®îc kho¶ng 2 - 3 th¸ng tuæi.

kho¶ng cçh hµng 3 - 4m, cçh c©y 1,5 - 2,0m, mËt Cçh lµm nh víi cç c©y ¨n qu¶ khç. Sau

®é kho¶ng 1.500 c©y/ha. ë cç níc khç, t¹o h×nh kho¶ng 3 - 4 th¸ng th× ra rÔ. Ph¬ng ph¸p nµy chØ

theo kiÓu líi ch÷ T hoÆc h×nh c©y ®¬n th× kho¶ng

¸p dông ®Ó trång dÆm vµ trång diÖn tÝch nhá.

cçh hÑp h¬n, chØ kho¶ng 1 - 2m, mËt ®é c©y rÊt GhÐp c©y nho lµ ph¬ng ph¸p ®îc nhiÒu níc ¸p cao, tíi 4.000 - 5.000 c©y/ha.

dông, ë níc ta hÇu nh cha lµm. Môc ®Ých chÝnh lµ

- Trång c©y con: Trång c©y vµo gi÷a hè vµ tíi lîi dông nh÷ng ®Æc tÝnh tèt cña gèc ghÐp, ®Æc biÖt lµ

níc ®Çy ®ñ. §¾p ®Êt thµnh bån cao ®Ó khi tíi kh¶ n¨ng kh¸ng rÇy Phylloxera. Cã hai cçh ghÐp gèc c©y kh«ng ®äng níc. C¾m cµnh lçhe m¸t thêng ¸p dông lµ ghÐp m¾t vµ ghÐp nªm cµnh.

cho c©y míi trång. ChØ nªn ®Ó mçi hèc mét c©y.

113

114

https://thuviensach.vn

Th¸i Lan, Mü, ¤xtr©ylia cã triÓn väng nh cç 3. Cçh trång

gièng White Malaga, Black Queen, Redstar, Rubi

- Thêi vô: Cã hai thêi vô trång tèt lµ cuèi mïa Red, Ramsey... Nho ®îc nh©n gièng b»ng cç ma (th¸ng 12) vµ ®Çu mïa ma (th¸ng 5 - 6) v×

ph¬ng ph¸p gi©m cµnh, chiÕt vµ ghÐp.

trång vµo cç thêi gian nµy c©y con kh«ng bÞ kh« h¹n Gi©m cµnh lµ ph¬ng ph¸p dÔ lµm vµ phæ biÕn còng kh«ng bÞ óng níc, bé rÔ ph¸t triÓn nhanh.

nhÊt. Chän cµnh nho cã tuæi tõ 4 - 8 th¸ng, ®êng

- ChuÈn bÞ ®Êt trång: §Êt tríc khi trång cÇn kÝnh 0,7 - 0,8cm (cì c©y bót ch×), c¾t ®o¹n dµi 20 -

cµy s©u, nhÆt s¹ch cá. §µo hè kÝch thíc mçi 30cm, cã 3 - 4 m¾t. §¸nh dÊu phÝa gèc vµ phÝa chiÒu 0,9 - 1,2m, ®Êt tèt ®µo hè nhá, ®Êt xÊu ®µo ngän, ®em gi©m trong c¸t, mïn ca, tro trÊu. Khi hè lín. Cã thÓ ®µo thµnh ®êng hÇm réng 0,9m, m« sÑo mÆt c¾t h×nh thµnh vµ b¾t ®Çu bËt m¾t th×

s©u 0,9m, chiÒu dµi hÇm tïy kÝch thíc vên.

gi©m trong bÇu nil«ng cã chøa hçn hîp ®Êt, c¸t vµ

Vên thÊp nªn lµm m« ®Êt cao lªn liÕp cao, gi÷a ph©n h÷u c¬ ñ hoai. Hom gi©m xong cÇn che m¸t cç liÕp lµ r·nh tíi vµ tiªu níc.

vµ tíi níc gi÷ Èm. Sau kho¶ng 30 - 40 ngµy c©y Bãn lãt cho mçi hè 70 - 100kg ph©n h÷u c¬ hoai +

cøng c¸p cã thÓ trång ®îc. §Ó hom mau ra rÔ

1,0 - 1,5kg super l©n, trén ®Òu víi ®Êt mÆt vµ c¸t tríc khi gi©m cã thÓ nhóng vµo dung dÞch NAA võa ®ñ lÊp ®Çy tíi miÖng hè.

100 ppm. Còng cã thÓ c¾m trùc tiÕp 3 - 4 hom vµo

- Kho¶ng cçh: Kho¶ng cçh trång thay ®æi theo gièng nho vµ ph¬ng ph¸p t¹o h×nh. Víi cç hè trång, sau ®ã ®Ó l¹i mét c©y kháe.

gièng nho vµ kiÓu t¹o h×nh theo hÖ thèng giµn líi ChiÕt cµnh th× chän cµnh to h¬n, ®êng kÝnh qua ®Çu nh ë níc ta hiÖn nay nªn ¸p dông kho¶ng 0,8 - 1,0cm, ®îc kho¶ng 2 - 3 th¸ng tuæi.

kho¶ng cçh hµng 3 - 4m, cçh c©y 1,5 - 2,0m, mËt Cçh lµm nh víi cç c©y ¨n qu¶ khç. Sau

®é kho¶ng 1.500 c©y/ha. ë cç níc khç, t¹o h×nh kho¶ng 3 - 4 th¸ng th× ra rÔ. Ph¬ng ph¸p nµy chØ

theo kiÓu líi ch÷ T hoÆc h×nh c©y ®¬n th× kho¶ng

¸p dông ®Ó trång dÆm vµ trång diÖn tÝch nhá.

cçh hÑp h¬n, chØ kho¶ng 1 - 2m, mËt ®é c©y rÊt GhÐp c©y nho lµ ph¬ng ph¸p ®îc nhiÒu níc ¸p cao, tíi 4.000 - 5.000 c©y/ha.

dông, ë níc ta hÇu nh cha lµm. Môc ®Ých chÝnh lµ

- Trång c©y con: Trång c©y vµo gi÷a hè vµ tíi lîi dông nh÷ng ®Æc tÝnh tèt cña gèc ghÐp, ®Æc biÖt lµ

níc ®Çy ®ñ. §¾p ®Êt thµnh bån cao ®Ó khi tíi kh¶ n¨ng kh¸ng rÇy Phylloxera. Cã hai cçh ghÐp gèc c©y kh«ng ®äng níc. C¾m cµnh lçhe m¸t thêng ¸p dông lµ ghÐp m¾t vµ ghÐp nªm cµnh.

cho c©y míi trång. ChØ nªn ®Ó mçi hèc mét c©y.

113

114

https://thuviensach.vn

Giµn kiÓu nµy rÊt bÒn, thÝch hîp víi vïng nhiÖt

®íi nhng ®Çu t cao.

HÖ thèng t¹o h×nh d¹ng c©y ®¬n (d¹ng ®Çu) lµ

t¹o h×nh theo ph¬ng ph¸p th¼ng ®øng. §Ó c©y nho cao kho¶ng 0,9 - 1,2m th× bÊm ngän, cho ra 4 -

5 tay xung quanh ngän. Qua 3 - 4 lÇn c¾t, ®Ó l¹i nh÷ng ®o¹n cµnh ng¾n 2 - 3 ®èt sÏ ®îc mét sè cµnh nhÊt ®Þnh ®Ó cho qu¶ h»ng n¨m. Mçi c©y c¾m mét cäc tre khi míi trång, khi c©y lín v÷ng ch¾c kh«ng cÇn cäc ®ì n÷a. Cçh t¹o h×nh nµy thêng thÊy ë vïng California (Mü) vµ cç níc ch©u ¢u, chñ yÕu víi cç gièng nho lµm rîu.

Ph¬ng ph¸p nµy cã u ®iÓm lµ ®¬n gi¶n, chi phÝ

thÊp, cã thÓ trång dµy ®Ó t¨ng s¶n lîng, dÔ ch¨m sãc, vên nho tho¸ng vµ Ýt s©u bÖnh. Nhîc ®iÓm lµ ph¶i ®èn ®au h»ng n¨m lµm gi¶m søc ph¸t Cç kiÓu giµn t¹o h×nh cho nho triÓn cña c©y, qu¶ dÔ bÞ thèi do mËt ®é dµy.

- Lµm giµn: Nho lµ c©y leo nªn nhÊt thiÕt ph¶i 4. Ch¨m sãc

lµm giµn. Cã nhiÒu kiÓu giµn, trong ®ã kiÓu giµn

- C¾m cäc, nhÆt cµnh nçh: Khi c©y nho cao 15 -

líi qua ®Çu hiÖn phæ biÕn ë níc ta. Thêng dïng 20cm th× c¾m cäc tre dµi 2 - 2,5m ®Ó ®ì c©y. Khi cét xim¨ng cao 2,0 - 2,5m, trªn c¨ng d©y kÏm ngang c©y b¾t ®Çu cã tua cuèn th× buéc d©y vµo cäc, nhÆt däc cçh nhau kho¶ng 0,3m. KiÓu giµn líi qua ®Çu bá cç mÇm nçh vµ ng¾t r©u ®Ó tËp trung dinh n¨ng suÊt cao, song nhîc ®iÓm lµ khã c¾t tØa t¹o dìng nu«i c©y.

h×nh, vên Ýt th«ng tho¸ng, dÔ bÞ bÖnh.

- BÊm ngän: Víi kiÓu giµn líi qua ®Çu nh ë KiÓu giµn h×nh ch÷ T lµ cç cét xim¨ng cèt níc ta, cã hai cçh bÊm ngän. §Ó th©n chÝnh leo s¾t h×nh ch÷ T, cao 1,5 - 2,0m, c¨ng d©y kÏm lªn khái giµn kho¶ng 1m th× c¾t s¸t mÆt líi ®Ó t¹o trªn nÐt ngang cña ch÷ T ®Ó cho cµnh nho leo.

cµnh tõ cç mÇm ngñ. Cçh bÊm ngän khç lµ khi 115

116

https://thuviensach.vn

Giµn kiÓu nµy rÊt bÒn, thÝch hîp víi vïng nhiÖt

®íi nhng ®Çu t cao.

HÖ thèng t¹o h×nh d¹ng c©y ®¬n (d¹ng ®Çu) lµ

t¹o h×nh theo ph¬ng ph¸p th¼ng ®øng. §Ó c©y nho cao kho¶ng 0,9 - 1,2m th× bÊm ngän, cho ra 4 -

5 tay xung quanh ngän. Qua 3 - 4 lÇn c¾t, ®Ó l¹i nh÷ng ®o¹n cµnh ng¾n 2 - 3 ®èt sÏ ®îc mét sè cµnh nhÊt ®Þnh ®Ó cho qu¶ h»ng n¨m. Mçi c©y c¾m mét cäc tre khi míi trång, khi c©y lín v÷ng ch¾c kh«ng cÇn cäc ®ì n÷a. Cçh t¹o h×nh nµy thêng thÊy ë vïng California (Mü) vµ cç níc ch©u ¢u, chñ yÕu víi cç gièng nho lµm rîu.

Ph¬ng ph¸p nµy cã u ®iÓm lµ ®¬n gi¶n, chi phÝ

thÊp, cã thÓ trång dµy ®Ó t¨ng s¶n lîng, dÔ ch¨m sãc, vên nho tho¸ng vµ Ýt s©u bÖnh. Nhîc ®iÓm lµ ph¶i ®èn ®au h»ng n¨m lµm gi¶m søc ph¸t Cç kiÓu giµn t¹o h×nh cho nho triÓn cña c©y, qu¶ dÔ bÞ thèi do mËt ®é dµy.

- Lµm giµn: Nho lµ c©y leo nªn nhÊt thiÕt ph¶i 4. Ch¨m sãc

lµm giµn. Cã nhiÒu kiÓu giµn, trong ®ã kiÓu giµn

- C¾m cäc, nhÆt cµnh nçh: Khi c©y nho cao 15 -

líi qua ®Çu hiÖn phæ biÕn ë níc ta. Thêng dïng 20cm th× c¾m cäc tre dµi 2 - 2,5m ®Ó ®ì c©y. Khi cét xim¨ng cao 2,0 - 2,5m, trªn c¨ng d©y kÏm ngang c©y b¾t ®Çu cã tua cuèn th× buéc d©y vµo cäc, nhÆt däc cçh nhau kho¶ng 0,3m. KiÓu giµn líi qua ®Çu bá cç mÇm nçh vµ ng¾t r©u ®Ó tËp trung dinh n¨ng suÊt cao, song nhîc ®iÓm lµ khã c¾t tØa t¹o dìng nu«i c©y.

h×nh, vên Ýt th«ng tho¸ng, dÔ bÞ bÖnh.

- BÊm ngän: Víi kiÓu giµn líi qua ®Çu nh ë KiÓu giµn h×nh ch÷ T lµ cç cét xim¨ng cèt níc ta, cã hai cçh bÊm ngän. §Ó th©n chÝnh leo s¾t h×nh ch÷ T, cao 1,5 - 2,0m, c¨ng d©y kÏm lªn khái giµn kho¶ng 1m th× c¾t s¸t mÆt líi ®Ó t¹o trªn nÐt ngang cña ch÷ T ®Ó cho cµnh nho leo.

cµnh tõ cç mÇm ngñ. Cçh bÊm ngän khç lµ khi 115

116

https://thuviensach.vn

c©y nho cao kho¶ng 2m gÇn tíi giµn th× bÊm ngän cho n¨ng suÊt cao vµ mµu qu¶ ®Ñp. Vô xu©n hÌ

®Ó t¹o cµnh tõ chåi nçh. Tõ cç cµnh mÇm ngñ c¾t th¸ng 4 - 5 còng cho n¨ng suÊt khçao nhng hoÆc cµnh nçh nµy sÏ t¹o nªn mét hÖ thèng giµn mµu qu¶ thêng kh«ng ®Ñp. Vô thu ®«ng c¾t cµnh cµnh vÒ sau.

vµo th¸ng 9 - 10, n¨ng suÊt thÊp do c©y nho ra

- T¹o h×nh: Cçh t¹o h×nh tïy theo kiÓu giµn.

hoa gÆp ma lín dÔ bÞ bÖnh.

Víi kiÓu giµn líi qua ®Çu, sau khi bÊm ngän Kü thuËt c¾t cµnh ¶nh hëng rÊt lín ®Õn n¨ng chÝnh ®Ó 3 - 4 ngän bªn thµnh cç tay chÝnh. Khi suÊt vµ chÊt lîng qu¶. Nguyªn t¾c c¬ b¶n lµ ®èi tay chÝnh dµi 50 - 60cm th× ng¾t ngän, ®Ó 2 - 3

víi cµnh vît kháe vµ nho t¬ th× c¾t ®Ó l¹i cµnh cµnh cÊp hai. TiÕp tôc nh vËy ®Õn cµnh cÊp ba dµi h¬n, cßn ®èi víi nho giµ th× c¾t s©u h¬n. Kinh th× lÊy qu¶ vô ®Çu.

nghiÖm ë Ninh ThuËn cho thÊy, vÞ trÝ c¾t t¬ng Víi cç kiÓu giµn khç cçh t¹o h×nh còng

®èi dÔ ra hoa víi gièng nho ®á Cardinal vµ mét sè gièng nh trªn, chØ khç lµ cç cµnh c¾t ng¾n gièng khç thêng lµ tõ m¾t thø 6 - 12. VÊn ®Ò

h¬n ®Ó d¸ng c©y thÊp, gän, phï hîp víi kÝch quan träng lµ cÇn xç ®Þnh ®îc vÞ trÝ mÇm ngñ sÏ

thíc cña giµn.

trë thµnh ngän mang hoa ®Ó ®Þnh chç c¾t thÝch

- C¾t cµnh: C¾t cµnh lµ c«ng viÖc quan träng hîp nhÊt. Nhê sù tiÕn bé cña c«ng nghÖ sinh häc, trong nghÒ trång nho. V× c©y nho ra hoa ë cç hiÖn nay ngêi ta cã thÓ dù ®o¸n ®îc n¨ng suÊt cµnh non nªn sau khi thu ho¹ch 1 - 2 th¸ng c¾t bá vô tíi qua viÖc lÊy mÉu xç ®Þnh vÞ trÝ mÇm hoa.

cç cµnh nhá, cµnh s©u bÖnh, chØ ®Ó l¹i cç cµnh

- Bãn ph©n: Kinh nghiÖm thùc tÕ ë Ninh ThuËn, khung vµ cµnh qu¶ mäc trªn cµnh khung. ë níc lîng ph©n bãn cho 1ha trong mét vô gåm 20 - 30

ta, trong ®iÒu kiÖn khÝ hËu nhiÖt ®íi c©y nho sinh tÊn ph©n h÷u c¬ hoai + 500 - 600kg N + 300 -

trëng, ph¸t triÓn quanh n¨m. Tuy vËy, khi c¾t 400kg P O + 200 - 300kg K O.

2

5

2

cµnh cÇn tÝnh to¸n sao cho c©y nho kh«ng ra hoa Lîng ph©n trªn trong mét vô nho nªn chia vµ chÝn qu¶ vµo th¸ng cã nhiÖt ®é cao hoÆc ma bãn 3 lÇn. LÇn 1 tríc khi c¾t cµnh 15 - 20 ngµy nhiÒu (ë Ninh ThuËn lµ th¸ng 6 vµ th¸ng 10). Víi bãn toµn bé ph©n h÷u c¬ + 25% ®¹m + 70% l©n, cçh c¾t cµnh hiÖn nay ë Ninh ThuËn, mét n¨m kh«ng bãn kali. LÇn 2 bãn sau c¾t cµnh ®Õn khi cã c©y nho cã thÓ cho 2 - 3 vô qu¶. Tõ khi c¾t cµnh qu¶ gåm 60% ®¹m + 20% l©n + 40% kali. LÇn 3

®Õn khi thu ho¹ch chØ kho¶ng 110 - 120 ngµy. Cã bãn khi qu¶ giµ gÇn chÝn gåm 15% ®¹m + 10% l©n +

thÓ c¾t cµnh ë 3 vô. Vô ®«ng xu©n (th¸ng 12 - 1) 60% kali.

117

118

https://thuviensach.vn

c©y nho cao kho¶ng 2m gÇn tíi giµn th× bÊm ngän cho n¨ng suÊt cao vµ mµu qu¶ ®Ñp. Vô xu©n hÌ

®Ó t¹o cµnh tõ chåi nçh. Tõ cç cµnh mÇm ngñ c¾t th¸ng 4 - 5 còng cho n¨ng suÊt khçao nhng hoÆc cµnh nçh nµy sÏ t¹o nªn mét hÖ thèng giµn mµu qu¶ thêng kh«ng ®Ñp. Vô thu ®«ng c¾t cµnh cµnh vÒ sau.

vµo th¸ng 9 - 10, n¨ng suÊt thÊp do c©y nho ra

- T¹o h×nh: Cçh t¹o h×nh tïy theo kiÓu giµn.

hoa gÆp ma lín dÔ bÞ bÖnh.

Víi kiÓu giµn líi qua ®Çu, sau khi bÊm ngän Kü thuËt c¾t cµnh ¶nh hëng rÊt lín ®Õn n¨ng chÝnh ®Ó 3 - 4 ngän bªn thµnh cç tay chÝnh. Khi suÊt vµ chÊt lîng qu¶. Nguyªn t¾c c¬ b¶n lµ ®èi tay chÝnh dµi 50 - 60cm th× ng¾t ngän, ®Ó 2 - 3

víi cµnh vît kháe vµ nho t¬ th× c¾t ®Ó l¹i cµnh cµnh cÊp hai. TiÕp tôc nh vËy ®Õn cµnh cÊp ba dµi h¬n, cßn ®èi víi nho giµ th× c¾t s©u h¬n. Kinh th× lÊy qu¶ vô ®Çu.

nghiÖm ë Ninh ThuËn cho thÊy, vÞ trÝ c¾t t¬ng Víi cç kiÓu giµn khç cçh t¹o h×nh còng

®èi dÔ ra hoa víi gièng nho ®á Cardinal vµ mét sè gièng nh trªn, chØ khç lµ cç cµnh c¾t ng¾n gièng khç thêng lµ tõ m¾t thø 6 - 12. VÊn ®Ò

h¬n ®Ó d¸ng c©y thÊp, gän, phï hîp víi kÝch quan träng lµ cÇn xç ®Þnh ®îc vÞ trÝ mÇm ngñ sÏ

thíc cña giµn.

trë thµnh ngän mang hoa ®Ó ®Þnh chç c¾t thÝch

- C¾t cµnh: C¾t cµnh lµ c«ng viÖc quan träng hîp nhÊt. Nhê sù tiÕn bé cña c«ng nghÖ sinh häc, trong nghÒ trång nho. V× c©y nho ra hoa ë cç hiÖn nay ngêi ta cã thÓ dù ®o¸n ®îc n¨ng suÊt cµnh non nªn sau khi thu ho¹ch 1 - 2 th¸ng c¾t bá vô tíi qua viÖc lÊy mÉu xç ®Þnh vÞ trÝ mÇm hoa.

cç cµnh nhá, cµnh s©u bÖnh, chØ ®Ó l¹i cç cµnh

- Bãn ph©n: Kinh nghiÖm thùc tÕ ë Ninh ThuËn, khung vµ cµnh qu¶ mäc trªn cµnh khung. ë níc lîng ph©n bãn cho 1ha trong mét vô gåm 20 - 30

ta, trong ®iÒu kiÖn khÝ hËu nhiÖt ®íi c©y nho sinh tÊn ph©n h÷u c¬ hoai + 500 - 600kg N + 300 -

trëng, ph¸t triÓn quanh n¨m. Tuy vËy, khi c¾t 400kg P O + 200 - 300kg K O.

2

5

2

cµnh cÇn tÝnh to¸n sao cho c©y nho kh«ng ra hoa Lîng ph©n trªn trong mét vô nho nªn chia vµ chÝn qu¶ vµo th¸ng cã nhiÖt ®é cao hoÆc ma bãn 3 lÇn. LÇn 1 tríc khi c¾t cµnh 15 - 20 ngµy nhiÒu (ë Ninh ThuËn lµ th¸ng 6 vµ th¸ng 10). Víi bãn toµn bé ph©n h÷u c¬ + 25% ®¹m + 70% l©n, cçh c¾t cµnh hiÖn nay ë Ninh ThuËn, mét n¨m kh«ng bãn kali. LÇn 2 bãn sau c¾t cµnh ®Õn khi cã c©y nho cã thÓ cho 2 - 3 vô qu¶. Tõ khi c¾t cµnh qu¶ gåm 60% ®¹m + 20% l©n + 40% kali. LÇn 3

®Õn khi thu ho¹ch chØ kho¶ng 110 - 120 ngµy. Cã bãn khi qu¶ giµ gÇn chÝn gåm 15% ®¹m + 10% l©n +

thÓ c¾t cµnh ë 3 vô. Vô ®«ng xu©n (th¸ng 12 - 1) 60% kali.

117

118

https://thuviensach.vn

Ngoµi cç nguyªn tè NPK, c©y nho rÊt cÇn

- NhÖn ®á ( Tetranychus sp.): NhÖn rÊt nhá, mµu canxi, magiª vµ lu huúnh. Canxi ®îc bæ sung hång b¸m mÆt díi lçhÝch hót nhùa lµm l¸ vµng, b»ng v«i bãn khö chua, kho¶ng 200 - 500kg/ha khi hoa rông. Phßng trõ b»ng cç thuèc Nissorun, bãn lãt. Sulfat magiª bãn 10 - 20kg/ha tïy lo¹i Danitol, Ortus...

®Êt. Dïng cç ph©n ®¹m vµ kali díi d¹ng sulfat

- BÖnh mèc s¬ng (do nÊm Plasmopara viticola): th× Ýt bÞ thiÕu lu huúnh.

BÖnh t¹o thµnh nh÷ng m¶ng ch¸y mµu n©u trªn Cçh bãn lµ xíi ®Êt quanh gèc, r¶i ph©n råi lÊp l¸, ë vÕt bÖnh mäc lªn líp mèc tr¾ng. Phun trõ

®Êt. N¨m ®Çu bãn gÇn gèc, cç n¨m sau bãn xa dÇn.

b»ng cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil gold, Curzate-Còng nªn phun thªm ph©n bãn qua l¸ díi cç M8, cç thuèc gèc §ång...

d¹ng NPK cã thªm vi lîng. §Æc biÖt ph©n cã hµm

- BÖnh phÊn tr¾ng (do nÊm Uncinula necator): lîng kali vµ kÏm cao phun giai ®o¹n 35 - 40 ngµy BÖnh h¹i c¶ trªn l¸, cµnh vµ qu¶, t¹o thµnh nh÷ng sau c¾t cµnh cã tç dông rÊt râ. Phun chÊt kÝch

®¸m mèc mµu tr¾ng x¸m, l¸ bÞ ch¸y, cµnh hÐo thÝch GA khi hoa në ré t¨ng n¨ng suÊt vµ phÈm kh«, qu¶ cøng vµ nøt vá. Phßng trõ b»ng cç chÊt nho.

thuèc Bayfidan, Anvil, Topsin-M, Viben-C...

- Thu ho¹ch: Nho còng nh cam kh«ng chÝn

- BÖnh thèi cuèng qu¶ (do nÊm Diplodia sp.): thªm sau khi ®· h¸i, v× vËy cÇn ®Ó chÝn ®ñ trªn BÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt mµu n©u trªn cuèng c©y míi thu ho¹ch.

chïm vµ cuèng qu¶, lµm qu¶ bÞ hÐo vµ rông. Phßng 5. Phßng trõ s©u bÖnh

trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång, Anvil, Topsin-M...

- S©u xanh da l¸ng ( Spodoptera exigua): S©u Ngoµi ra cßn cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, bÖnh th¸n non ¨n khuyÕt l¸, ph¸ h¹i chñ yÕu trong mïa kh«.

th, bÖnh gØ s¾t, bÖnh sÑo qu¶...

Phun cç thuèc vi sinh BT, V.BT vµ cç thuèc hãa häc Sherpa, Fastac, Polytrin, Selecron...

æI

- RÖp phÊn ( Planococcus citri): RÖp tËp trung (Psidium guayava)

thµnh nh÷ng ®¸m bét tr¾ng trªn ngän, l¸ vµ chïm qu¶. Dïng cç thuèc Dragon, Supracide, Pyrinex...

1. §Æc tÝnh

- Bä trÜ ( Thrips sp.): Bä rÊt nhá, chÝch hót nhùa æi cã nguån gèc ë vïng nhiÖt ®íi ch©u Mü, hiÖn lµm ®ät chïn l¹i, l¸ vµng, hoa rông. Phßng trõ

®· trång phæ biÕn ë cç vïng nãng. NhiÖt ®é thÝch b»ng cç thuèc Admire, Regent, Sherzol, Karate...

hîp 22 - 30oC, nhiÖt ®é thÊp díi 18oC qu¶ nhá, 119

120

https://thuviensach.vn

Ngoµi cç nguyªn tè NPK, c©y nho rÊt cÇn

- NhÖn ®á ( Tetranychus sp.): NhÖn rÊt nhá, mµu canxi, magiª vµ lu huúnh. Canxi ®îc bæ sung hång b¸m mÆt díi lçhÝch hót nhùa lµm l¸ vµng, b»ng v«i bãn khö chua, kho¶ng 200 - 500kg/ha khi hoa rông. Phßng trõ b»ng cç thuèc Nissorun, bãn lãt. Sulfat magiª bãn 10 - 20kg/ha tïy lo¹i Danitol, Ortus...

®Êt. Dïng cç ph©n ®¹m vµ kali díi d¹ng sulfat

- BÖnh mèc s¬ng (do nÊm Plasmopara viticola): th× Ýt bÞ thiÕu lu huúnh.

BÖnh t¹o thµnh nh÷ng m¶ng ch¸y mµu n©u trªn Cçh bãn lµ xíi ®Êt quanh gèc, r¶i ph©n råi lÊp l¸, ë vÕt bÖnh mäc lªn líp mèc tr¾ng. Phun trõ

®Êt. N¨m ®Çu bãn gÇn gèc, cç n¨m sau bãn xa dÇn.

b»ng cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil gold, Curzate-Còng nªn phun thªm ph©n bãn qua l¸ díi cç M8, cç thuèc gèc §ång...

d¹ng NPK cã thªm vi lîng. §Æc biÖt ph©n cã hµm

- BÖnh phÊn tr¾ng (do nÊm Uncinula necator): lîng kali vµ kÏm cao phun giai ®o¹n 35 - 40 ngµy BÖnh h¹i c¶ trªn l¸, cµnh vµ qu¶, t¹o thµnh nh÷ng sau c¾t cµnh cã tç dông rÊt râ. Phun chÊt kÝch

®¸m mèc mµu tr¾ng x¸m, l¸ bÞ ch¸y, cµnh hÐo thÝch GA khi hoa në ré t¨ng n¨ng suÊt vµ phÈm kh«, qu¶ cøng vµ nøt vá. Phßng trõ b»ng cç chÊt nho.

thuèc Bayfidan, Anvil, Topsin-M, Viben-C...

- Thu ho¹ch: Nho còng nh cam kh«ng chÝn

- BÖnh thèi cuèng qu¶ (do nÊm Diplodia sp.): thªm sau khi ®· h¸i, v× vËy cÇn ®Ó chÝn ®ñ trªn BÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt mµu n©u trªn cuèng c©y míi thu ho¹ch.

chïm vµ cuèng qu¶, lµm qu¶ bÞ hÐo vµ rông. Phßng 5. Phßng trõ s©u bÖnh

trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång, Anvil, Topsin-M...

- S©u xanh da l¸ng ( Spodoptera exigua): S©u Ngoµi ra cßn cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, bÖnh th¸n non ¨n khuyÕt l¸, ph¸ h¹i chñ yÕu trong mïa kh«.

th, bÖnh gØ s¾t, bÖnh sÑo qu¶...

Phun cç thuèc vi sinh BT, V.BT vµ cç thuèc hãa häc Sherpa, Fastac, Polytrin, Selecron...

æI

- RÖp phÊn ( Planococcus citri): RÖp tËp trung (Psidium guayava)

thµnh nh÷ng ®¸m bét tr¾ng trªn ngän, l¸ vµ chïm qu¶. Dïng cç thuèc Dragon, Supracide, Pyrinex...

1. §Æc tÝnh

- Bä trÜ ( Thrips sp.): Bä rÊt nhá, chÝch hót nhùa æi cã nguån gèc ë vïng nhiÖt ®íi ch©u Mü, hiÖn lµm ®ät chïn l¹i, l¸ vµng, hoa rông. Phßng trõ

®· trång phæ biÕn ë cç vïng nãng. NhiÖt ®é thÝch b»ng cç thuèc Admire, Regent, Sherzol, Karate...

hîp 22 - 30oC, nhiÖt ®é thÊp díi 18oC qu¶ nhá, 119

120

https://thuviensach.vn

chÊt lîng kÐm. Kh¶ n¨ng chÞu h¹n vµ chÞu Èm Nªn dïng cµnh cßn non, tríc khi gi©m nhóng

®Òu kh¸. æi cã thÓ trång ë nhiÒu lo¹i ®Êt, tuy vËy

®o¹n cµnh vµo dung dÞch NAA. Sau kho¶ng 30 -

muèn cã s¶n lîng vµ chÊt lîng cao cÇn n¬i ®Êt 40 ngµy cµnh gi©m ra rÔ, ®a ra cÊy trong bÇu tèt, mùc níc ngÇm s©u vµ ph¶i bãn ®ñ ph©n. §é nil«ng. Sau cÊy kho¶ng 7 - 8 th¸ng ®îc c©y con.

pH ®Êt thÝch hîp tõ 4,5 - 8,2. ë níc ta, c©y æi 3. Cçh trång

trång ë cç vïng trong c¶ níc. Tõ khi ra hoa ®Õn khi qu¶ chÝn chØ h¬n 3 th¸ng.

Thêi vô trång æi cã thÓ quanh n¨m, song tèt nhÊt ë phÝa B¾c nªn trång th¸ng 2 - 3 vµ th¸ng 8 - 9, ë 2. Gièng

phÝa Nam trång vµo th¸ng 4 - 6 ®Çu mïa ma.

Gièng æi rÊt phong phó vµ cã sù khç nhau lín Kho¶ng cçh c©y trung b×nh 3 - 4m (kho¶ng vÒ kÝch thíc vµ chÊt lîng qu¶ do ®Æc tÝnh biÕn 600 - 800 c©y/ha). §µo hèc ®Ó trång, mçi hèc bãn dÞ nhiÒu. ë níc ta cã mét sè gièng æi phæ biÕn lµ

lãt 20 - 25kg ph©n h÷u c¬ hoai môc + 1kg super æi Bo (Th¸i B×nh), æi §µo (ruét ®á), æi mì (ruét l©n + 1kg kali sulfat, ®µo hè vµ bãn ph©n lãt tríc tr¾ng), æi x¸ lþ (nhiÒu ë phÝa Nam). Ngoµi ra cßn 1 - 2 th¸ng.

cç gièng æi ruét vµng, æi g¨ng, æi sÎ...

4. Ch¨m sãc

æi trång b»ng h¹t, gi©m cµnh hoÆc hom rÔ, chiÕt vµ ghÐp. Trång b»ng h¹t còng chØ kho¶ng 2 -

Trång gièng æi ngon, s¶n lîng cao ph¶i tíi 3 n¨m cã qu¶, tuy vËy cã nhiÒu biÕn dÞ, c©y kh«ng níc vµ bãn ph©n ®Çy ®ñ.

®Òu. Trång b»ng hom rÔ th× moi nh÷ng ®o¹n rÔ

Lîng ph©n bãn cho mét c©y n¨m thø 1 lµ 200g dµi kho¶ng 10cm ®em gi©m ë vên ¬ng, sau NPK (16-16-8) + 50g urª + 50g kali clorua. Hßa kho¶ng 10 - 12 th¸ng cã c©y trång. æi chiÕt cµnh ph©n víi níc tíi 4 - 6 lÇn trong n¨m.

còng dÔ, c©y thÊp vµ c©n ®èi, ®é thuÇn cao.

N¨m thø 2 bãn 400 - 500g NPK (16-16-8) +

Ph¬ng ph¸p ghÐp chñ yÕu lµ ghÐp m¾t. Gèc ghÐp 100g urª + 100g KCl, bãn 4 lÇn trong n¨m.

gieo b»ng h¹t, sau 5 - 6 th¸ng ë vên ¬ng cã Tõ n¨m thø 3 khi æi ra qu¶ æn ®Þnh, bãn 5 - 6

®êng kÝnh gèc 6 - 10cm lµ ghÐp ®îc. C¾m cµnh lÇn trong n¨m, mçi lÇn 100 - 200g NPK (16-16-8) +

lµ ph¬ng ph¸p nh©n gièng æi cã triÓn väng, c©y 100g urª + 100g KCl.

Ýt biÕn dÞ vµ kh¶ n¨ng nh©n gièng cao, mét c©y Khi bãn ph©n xÎ r·nh vßng quanh gèc, cçh gèc mÑ 4 - 5 n¨m tuæi cã thÓ cho hµng ngµn c©y con.

0,5 - 1,0m, r¶i ph©n, lÊp ®Êt råi tíi níc.

121

122

https://thuviensach.vn

chÊt lîng kÐm. Kh¶ n¨ng chÞu h¹n vµ chÞu Èm Nªn dïng cµnh cßn non, tríc khi gi©m nhóng

®Òu kh¸. æi cã thÓ trång ë nhiÒu lo¹i ®Êt, tuy vËy

®o¹n cµnh vµo dung dÞch NAA. Sau kho¶ng 30 -

muèn cã s¶n lîng vµ chÊt lîng cao cÇn n¬i ®Êt 40 ngµy cµnh gi©m ra rÔ, ®a ra cÊy trong bÇu tèt, mùc níc ngÇm s©u vµ ph¶i bãn ®ñ ph©n. §é nil«ng. Sau cÊy kho¶ng 7 - 8 th¸ng ®îc c©y con.

pH ®Êt thÝch hîp tõ 4,5 - 8,2. ë níc ta, c©y æi 3. Cçh trång

trång ë cç vïng trong c¶ níc. Tõ khi ra hoa ®Õn khi qu¶ chÝn chØ h¬n 3 th¸ng.

Thêi vô trång æi cã thÓ quanh n¨m, song tèt nhÊt ë phÝa B¾c nªn trång th¸ng 2 - 3 vµ th¸ng 8 - 9, ë 2. Gièng

phÝa Nam trång vµo th¸ng 4 - 6 ®Çu mïa ma.

Gièng æi rÊt phong phó vµ cã sù khç nhau lín Kho¶ng cçh c©y trung b×nh 3 - 4m (kho¶ng vÒ kÝch thíc vµ chÊt lîng qu¶ do ®Æc tÝnh biÕn 600 - 800 c©y/ha). §µo hèc ®Ó trång, mçi hèc bãn dÞ nhiÒu. ë níc ta cã mét sè gièng æi phæ biÕn lµ

lãt 20 - 25kg ph©n h÷u c¬ hoai môc + 1kg super æi Bo (Th¸i B×nh), æi §µo (ruét ®á), æi mì (ruét l©n + 1kg kali sulfat, ®µo hè vµ bãn ph©n lãt tríc tr¾ng), æi x¸ lþ (nhiÒu ë phÝa Nam). Ngoµi ra cßn 1 - 2 th¸ng.

cç gièng æi ruét vµng, æi g¨ng, æi sÎ...

4. Ch¨m sãc

æi trång b»ng h¹t, gi©m cµnh hoÆc hom rÔ, chiÕt vµ ghÐp. Trång b»ng h¹t còng chØ kho¶ng 2 -

Trång gièng æi ngon, s¶n lîng cao ph¶i tíi 3 n¨m cã qu¶, tuy vËy cã nhiÒu biÕn dÞ, c©y kh«ng níc vµ bãn ph©n ®Çy ®ñ.

®Òu. Trång b»ng hom rÔ th× moi nh÷ng ®o¹n rÔ

Lîng ph©n bãn cho mét c©y n¨m thø 1 lµ 200g dµi kho¶ng 10cm ®em gi©m ë vên ¬ng, sau NPK (16-16-8) + 50g urª + 50g kali clorua. Hßa kho¶ng 10 - 12 th¸ng cã c©y trång. æi chiÕt cµnh ph©n víi níc tíi 4 - 6 lÇn trong n¨m.

còng dÔ, c©y thÊp vµ c©n ®èi, ®é thuÇn cao.

N¨m thø 2 bãn 400 - 500g NPK (16-16-8) +

Ph¬ng ph¸p ghÐp chñ yÕu lµ ghÐp m¾t. Gèc ghÐp 100g urª + 100g KCl, bãn 4 lÇn trong n¨m.

gieo b»ng h¹t, sau 5 - 6 th¸ng ë vên ¬ng cã Tõ n¨m thø 3 khi æi ra qu¶ æn ®Þnh, bãn 5 - 6

®êng kÝnh gèc 6 - 10cm lµ ghÐp ®îc. C¾m cµnh lÇn trong n¨m, mçi lÇn 100 - 200g NPK (16-16-8) +

lµ ph¬ng ph¸p nh©n gièng æi cã triÓn väng, c©y 100g urª + 100g KCl.

Ýt biÕn dÞ vµ kh¶ n¨ng nh©n gièng cao, mét c©y Khi bãn ph©n xÎ r·nh vßng quanh gèc, cçh gèc mÑ 4 - 5 n¨m tuæi cã thÓ cho hµng ngµn c©y con.

0,5 - 1,0m, r¶i ph©n, lÊp ®Êt råi tíi níc.

121

122

https://thuviensach.vn

H»ng n¨m sau mçi vô thu ho¹ch nªn ®èn tØa ®Ó

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Phytophthora sp.).

t¹o h×nh vµ cho c©y th«ng tho¸ng. Sau khi ®èn NÊm lµm qu¶ bÞ thèi mét phÇn hoÆc c¶ qu¶, nhÊt

®au ®Ó bèn cµnh khung, sau 3 th¸ng bÊm ngän lµ trong ®iÒu kiÖn trêi ma nhiÒu, Èm thÊp. Phßng cµnh khung ®Ó l¹i mçi cµnh mét ®«i cµnh cÊp hai.

trõ b»ng cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil gold, Khi thu ho¹ch kh«ng nªn ®Ó chÝn qu¸, tr¸nh bÞ

Mancozeb, Carbenzim.

thèi vµ dßi ®ôc qu¶.

Ngoµi ra cßn cã rÇy phÊn tr¾ng, s©u cuèn l¸, bÖnh muéi ®en, bÖnh kh« cµnh, bÖnh ®èm rong.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp tËp SAP¤ (Hång xiªm)

trung thµnh ®¸m cã líp phÊn tr¾ng bao phñ ë mÆt ( Achras sapota)

díi l¸ vµ trªn qu¶. Phßng trõ b»ng cç thuèc Pyrinex, Supracide, Polytrin, Fenbis...

1. §Æc tÝnh

- S©u ®ôc qu¶ ( Conogethes punctefiralis): S©u Sap« lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, nguån gèc ë ch©u non ®ôc vµo qu¶ tõ khi qu¶ cßn xanh ®Õn chÝn.

Phun phßng khi qu¶ cßn nhá b»ng cç thuèc Mü Latinh, hiÖn trång ë cç vïng nhiÖt ®íi trªn Sherpa, Fastac, Polytrin, Pyrinex...

thÕ giíi. ë níc ta, c©y sap« trång c¶ ë phÝa B¾c

- Ruåi ®ôc qu¶ ( Batrocera dorsalis): Ruåi ph¸

vµ phÝa Nam.

h¹i tõ khi qu¶ b¾t ®Çu chÝn. Trong mét qu¶

C©y sap« a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp kho¶ng 25 -

thêng cã nhiÒu con dßi. Dïng thuèc bÉy ruåi 34oC, kh«ng cã s¬ng muèi, ma nhiÒu vµ ®Òu trong trëng thµnh nh Ruvacon, Vizubon-D. Khi qu¶

n¨m, ¸nh s¸ng nhiÒu, kh¶ n¨ng chÞu h¹n kh¸.

giµ gÇn chÝn phun ngõa b»ng thuèc Trigard, Trång ®îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt nhng cÇn tho¸t Fastac, Sherpa... Dïng giÊy hoÆc tói nil«ng bao níc vµ kh«ng xÊu qu¸, tèt nhÊt lµ ®Êt phï sa nhÑ.

qu¶ lµ biÖn ph¸p phßng trõ s©u vµ ruåi ®ôc qu¶ æi Vá c©y cã chøa mét thø nhùa tr¾ng dïng chÕ

rÊt cã hiÖu qu¶, kh«ng cÇn dïng thuèc.

t¹o kÑo cao su.

- BÖnh th¸n th (do nÊm Glomerella psidii): BÖnh h¹i c¶ l¸, ngän, hoa vµ qu¶. BÖnh lµm l¸

2. Gièng

ch¸y tõng m¶ng, ngän bÞ kh« qu¨n, vá qu¶ cã Sap« cã nhiÒu gièng ruét hång hoÆc tr¾ng nh÷ng vÕt xï s× nh nèt ghÎ. Phßng trõ b»ng cç vµng, gièng qu¶ h×nh tr¸i tim, h×nh qu¶ tr¸m thuèc gèc §ång, Rovral, Antracol, Carbenzim...

hoÆc qu¶ dµi.

123

124

https://thuviensach.vn

H»ng n¨m sau mçi vô thu ho¹ch nªn ®èn tØa ®Ó

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Phytophthora sp.).

t¹o h×nh vµ cho c©y th«ng tho¸ng. Sau khi ®èn NÊm lµm qu¶ bÞ thèi mét phÇn hoÆc c¶ qu¶, nhÊt

®au ®Ó bèn cµnh khung, sau 3 th¸ng bÊm ngän lµ trong ®iÒu kiÖn trêi ma nhiÒu, Èm thÊp. Phßng cµnh khung ®Ó l¹i mçi cµnh mét ®«i cµnh cÊp hai.

trõ b»ng cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil gold, Khi thu ho¹ch kh«ng nªn ®Ó chÝn qu¸, tr¸nh bÞ

Mancozeb, Carbenzim.

thèi vµ dßi ®ôc qu¶.

Ngoµi ra cßn cã rÇy phÊn tr¾ng, s©u cuèn l¸, bÖnh muéi ®en, bÖnh kh« cµnh, bÖnh ®èm rong.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp tËp SAP¤ (Hång xiªm)

trung thµnh ®¸m cã líp phÊn tr¾ng bao phñ ë mÆt ( Achras sapota)

díi l¸ vµ trªn qu¶. Phßng trõ b»ng cç thuèc Pyrinex, Supracide, Polytrin, Fenbis...

1. §Æc tÝnh

- S©u ®ôc qu¶ ( Conogethes punctefiralis): S©u Sap« lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, nguån gèc ë ch©u non ®ôc vµo qu¶ tõ khi qu¶ cßn xanh ®Õn chÝn.

Phun phßng khi qu¶ cßn nhá b»ng cç thuèc Mü Latinh, hiÖn trång ë cç vïng nhiÖt ®íi trªn Sherpa, Fastac, Polytrin, Pyrinex...

thÕ giíi. ë níc ta, c©y sap« trång c¶ ë phÝa B¾c

- Ruåi ®ôc qu¶ ( Batrocera dorsalis): Ruåi ph¸

vµ phÝa Nam.

h¹i tõ khi qu¶ b¾t ®Çu chÝn. Trong mét qu¶

C©y sap« a nhiÖt ®é cao, thÝch hîp kho¶ng 25 -

thêng cã nhiÒu con dßi. Dïng thuèc bÉy ruåi 34oC, kh«ng cã s¬ng muèi, ma nhiÒu vµ ®Òu trong trëng thµnh nh Ruvacon, Vizubon-D. Khi qu¶

n¨m, ¸nh s¸ng nhiÒu, kh¶ n¨ng chÞu h¹n kh¸.

giµ gÇn chÝn phun ngõa b»ng thuèc Trigard, Trång ®îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt nhng cÇn tho¸t Fastac, Sherpa... Dïng giÊy hoÆc tói nil«ng bao níc vµ kh«ng xÊu qu¸, tèt nhÊt lµ ®Êt phï sa nhÑ.

qu¶ lµ biÖn ph¸p phßng trõ s©u vµ ruåi ®ôc qu¶ æi Vá c©y cã chøa mét thø nhùa tr¾ng dïng chÕ

rÊt cã hiÖu qu¶, kh«ng cÇn dïng thuèc.

t¹o kÑo cao su.

- BÖnh th¸n th (do nÊm Glomerella psidii): BÖnh h¹i c¶ l¸, ngän, hoa vµ qu¶. BÖnh lµm l¸

2. Gièng

ch¸y tõng m¶ng, ngän bÞ kh« qu¨n, vá qu¶ cã Sap« cã nhiÒu gièng ruét hång hoÆc tr¾ng nh÷ng vÕt xï s× nh nèt ghÎ. Phßng trõ b»ng cç vµng, gièng qu¶ h×nh tr¸i tim, h×nh qu¶ tr¸m thuèc gèc §ång, Rovral, Antracol, Carbenzim...

hoÆc qu¶ dµi.

123

124

https://thuviensach.vn

Sap« cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t nhng cã sù Mïa ma cÇn tho¸t níc. Sau thu ho¹ch c¾t bá biÕn dÞ lín nªn hiÖn chØ dïng lÊy gèc ghÐp. ChiÕt nh÷ng nh¸nh yÕu, bÞ s©u bÖnh, cç nh¸nh s¸t ®Êt cµnh vµ ghÐp lµ nh÷ng ph¬ng ph¸p nh©n gièng qu¸ hoÆc cµnh tîc.

phæ biÕn. Nªn dïng gèc ghÐp 1 n¨m tuæi cã ®êng 5. Phßng trõ s©u bÖnh

kÝnh kho¶ng 1cm, tríc khi ghÐp dïng dao khoanh trßn mét ®êng phÝa trªn chç ®Þnh ghÐp,

- RÖp phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp tËp

®Ó m¬i phót cho ch¶y bít nhùa råi míi ghÐp.

trung thµnh æ mÆt díi l¸ vµ trªn qu¶, bªn ngoµi Cµnh ghÐp còng dïng dao khoanh trßn phÝa trªn cã phÊn tr¾ng bao phñ. Dïng cç thuèc Supracide, m¾t ghÐp tõ 6 - 12 tuÇn lÔ ®Ó n©ng cao tØ lÖ sèng.

Pyrinex, Fenbis, Monster...

- S©u ®ôc th©n ( Pachyteria equestris): S©u 3. Cçh trång

trëng thµnh lµ loµi xÐn tãc. S©u non ®ôc bªn Sap« cã thÓ trång quanh n¨m nhng tèt nhÊt lµ

trong th©n hoÆc cµnh, lµm chÕt kh« cµnh, cã khi trång vµo ®Çu mïa ma. Kh«ng trång c©y rÔ trÇn chÕt c¶ c©y.

mµ ph¶i cã bÇu ®Êt.

Ph¸t hiÖn cã s©u ®ôc th¶i ph©n r¬i xuèng ®Êt, Kho¶ng cçh c©y tõ 6 - 8m. §µo hè tríc khi dïng dao nhän lÇn theo ®êng ®ôc ®Ó giÕt s©u.

trång 1 th¸ng, bãn lãt mçi hè 5 - 10kg ph©n h÷u c¬

C¾t bá tiªu hñy cç cµnh nhá bÞ s©u ®ôc. H»ng hoai vµ 2kg tro trÊu.

n¨m vµo cuèi mïa kh« khi s©u trëng thµnh ®Î

trøng pha thuèc s©u víi bïn nh·o quÐt lªn th©n 4. Ch¨m sãc

c©y hoÆc dïng thuèc s©u phun 2 - 3 lÇn lªn th©n Sau khi trång tõ 1 - 3 n¨m bãn cho mçi c©y 50 -

vµ cµnh cçh nhau 20 - 30 ngµy.

150g urª + 50 - 150g DAP + 50 - 100g KCl (hoÆc

- S©u ®ôc qu¶ ( Alophia sp.): Khi qu¶ míi lín 0,5 - 1,0kg NPK 16-16-8). Chia bãn 3 - 4 lÇn. Khi dïng cç thuèc s©u th«ng thêng phun trõ 1 - 2

c©y cßn nhá hßa ph©n vµo níc tíi.

lÇn cçh nhau 20 - 30 ngµy.

Thêi kú c©y trëng thµnh, bãn cho 1 c©y 0,5 -

- BÖnh ch¸y l¸ (do nÊm Pestalozia sp.): BÖnh 2,0kg urª + 0,5 - 1,5kg DAP + 0,3 - 0,5 kg KCl lµm ch¸y kh« mét phÇn l¸. Phun trõ b»ng cç (hoÆc 1,5 - 5kg NPK 16-16-8). Lîng ph©n t¨ng thuèc gèc ®ång, Anvil, Carbenzim, Zineb...

dÇn ®Õn 10 n¨m tuæi, chia bãn 2 - 4 lÇn. §µo r·nh

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Phytophthora sp.): Khi 1/2 vßng trßn t¸n c©y råi r¶i ph©n, lÊp ®Êt. N¨m qu¶ lín phun cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil gold, sau bãn 1/2 t¸n cßn l¹i.

Carbenzim...

125

126

https://thuviensach.vn

Sap« cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t nhng cã sù Mïa ma cÇn tho¸t níc. Sau thu ho¹ch c¾t bá biÕn dÞ lín nªn hiÖn chØ dïng lÊy gèc ghÐp. ChiÕt nh÷ng nh¸nh yÕu, bÞ s©u bÖnh, cç nh¸nh s¸t ®Êt cµnh vµ ghÐp lµ nh÷ng ph¬ng ph¸p nh©n gièng qu¸ hoÆc cµnh tîc.

phæ biÕn. Nªn dïng gèc ghÐp 1 n¨m tuæi cã ®êng 5. Phßng trõ s©u bÖnh

kÝnh kho¶ng 1cm, tríc khi ghÐp dïng dao khoanh trßn mét ®êng phÝa trªn chç ®Þnh ghÐp,

- RÖp phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp tËp

®Ó m¬i phót cho ch¶y bít nhùa råi míi ghÐp.

trung thµnh æ mÆt díi l¸ vµ trªn qu¶, bªn ngoµi Cµnh ghÐp còng dïng dao khoanh trßn phÝa trªn cã phÊn tr¾ng bao phñ. Dïng cç thuèc Supracide, m¾t ghÐp tõ 6 - 12 tuÇn lÔ ®Ó n©ng cao tØ lÖ sèng.

Pyrinex, Fenbis, Monster...

- S©u ®ôc th©n ( Pachyteria equestris): S©u 3. Cçh trång

trëng thµnh lµ loµi xÐn tãc. S©u non ®ôc bªn Sap« cã thÓ trång quanh n¨m nhng tèt nhÊt lµ

trong th©n hoÆc cµnh, lµm chÕt kh« cµnh, cã khi trång vµo ®Çu mïa ma. Kh«ng trång c©y rÔ trÇn chÕt c¶ c©y.

mµ ph¶i cã bÇu ®Êt.

Ph¸t hiÖn cã s©u ®ôc th¶i ph©n r¬i xuèng ®Êt, Kho¶ng cçh c©y tõ 6 - 8m. §µo hè tríc khi dïng dao nhän lÇn theo ®êng ®ôc ®Ó giÕt s©u.

trång 1 th¸ng, bãn lãt mçi hè 5 - 10kg ph©n h÷u c¬

C¾t bá tiªu hñy cç cµnh nhá bÞ s©u ®ôc. H»ng hoai vµ 2kg tro trÊu.

n¨m vµo cuèi mïa kh« khi s©u trëng thµnh ®Î

trøng pha thuèc s©u víi bïn nh·o quÐt lªn th©n 4. Ch¨m sãc

c©y hoÆc dïng thuèc s©u phun 2 - 3 lÇn lªn th©n Sau khi trång tõ 1 - 3 n¨m bãn cho mçi c©y 50 -

vµ cµnh cçh nhau 20 - 30 ngµy.

150g urª + 50 - 150g DAP + 50 - 100g KCl (hoÆc

- S©u ®ôc qu¶ ( Alophia sp.): Khi qu¶ míi lín 0,5 - 1,0kg NPK 16-16-8). Chia bãn 3 - 4 lÇn. Khi dïng cç thuèc s©u th«ng thêng phun trõ 1 - 2

c©y cßn nhá hßa ph©n vµo níc tíi.

lÇn cçh nhau 20 - 30 ngµy.

Thêi kú c©y trëng thµnh, bãn cho 1 c©y 0,5 -

- BÖnh ch¸y l¸ (do nÊm Pestalozia sp.): BÖnh 2,0kg urª + 0,5 - 1,5kg DAP + 0,3 - 0,5 kg KCl lµm ch¸y kh« mét phÇn l¸. Phun trõ b»ng cç (hoÆc 1,5 - 5kg NPK 16-16-8). Lîng ph©n t¨ng thuèc gèc ®ång, Anvil, Carbenzim, Zineb...

dÇn ®Õn 10 n¨m tuæi, chia bãn 2 - 4 lÇn. §µo r·nh

- BÖnh thèi qu¶ (do nÊm Phytophthora sp.): Khi 1/2 vßng trßn t¸n c©y råi r¶i ph©n, lÊp ®Êt. N¨m qu¶ lín phun cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil gold, sau bãn 1/2 t¸n cßn l¹i.

Carbenzim...

125

126

https://thuviensach.vn

Ngoµi ra cã s©u ¨n hoa, bÖnh muéi ®en, bÖnh Tríc ®©y nh©n gièng sÇu riªng b»ng h¹t lµ

®èm rong.

chÝnh nhng do cã nhiÒu biÕn dÞ nªn hiÖn nay chØ

dïng h¹t ®Ó lÊy gèc ghÐp. Ph¬ng ph¸p nh©n gièng SÇU RI£NG

chñ yÕu hiÖn nay lµ ghÐp. Cã nhiÒu cçh ghÐp nh

(Durio zibethinus)

ghÐp m¾t (bo), ghÐp nªm ngän vµ th¸p cµnh, trong

®ã ghÐp m¾t dïng phæ biÕn h¬n. Gèc ghÐp cã tuæi 1. §Æc tÝnh

tõ 12 - 24 th¸ng, ®êng kÝnh 1,2 - 1,5cm. Cµnh lÊy C©y sÇu riªng cã nguån gèc ë vïng §«ng Nam m¾t ghÐp lµ cµnh b¸nh tÎ, kho¶ng nöa th¸ng tríc

¸. ë níc ta, sÇu riªng chØ trång ë Nam Bé.

khi lÊy m¾t nªn c¾t l¸ ®Ó 5 - 7 ngµy cho m¾t mÇm u SÇu riªng a khÝ hËu nãng vµ Èm, nhiÖt ®é lªn, ghÐp dÔ sèng. Nªn ghÐp vµo ®Çu mïa ma.

thÝch hîp tõ 22 - 36oC, khi c©y nhá kh«ng cÇn nhiÒu ¸nh s¸ng, chÞu ®Êt Èm nhng kh«ng chÞu 3. Cçh trång

óng. ThÝch hîp trång trªn ®Êt phï sa, ®Êt thÞt Thêi vô trång tèt nhÊt vµo ®Çu mïa ma ë hoÆc ®Êt ®á bazan nhng ph¶i tèt vµ tho¸t níc, ch©n ®Êt dÔ tho¸t níc. NÕu ®Êt khã tho¸t níc

®é pH tõ 5 - 7.

nªn trång vµo cuèi mïa ma.

Hoa mäc thµnh chïm ë gi÷a cµnh, Ýt khi ë ®Çu Kho¶ng cçh c©y tõ 8 - 12m. Nh÷ng n¨m ®Çu cµnh. Bao phÊn nøt vµo kho¶ng 7 giê ®Õn 11 giê cã thÓ trång xen mét sè c©y ng¾n ngµy hä ®Ëu

®ªm th× míi cã thÓ thô phÊn tèt cho nhôy nhng hoÆc rau mµu. Kh«ng trång xen cç c©y ®u ®ñ, lóc nµy th× nhôy ®· tµn. V× vËy, hoa sÇu riªng døa, ca cao... v× nh÷ng c©y nµy dÔ nhiÔm nÊm kh«ng tù thô phÊn ®îc mµ ph¶i nhê phÊn cña Phytophthora cã thÓ l©y sang sÇu riªng. Nªn c©y khç. Ra hoa vµo ®Çu mïa kh« (th¸ng 12 - 1), trång vµi gièng sÇu riªng trong vên ®Ó t¨ng kh¶

thu ho¹ch th¸ng 5 - 6.

n¨ng thô phÊn.

2. Gièng

§¾p m« vµ ®µo hè trång trªn m«. M« cã ®êng ë níc ta hiÖn nay cã nhiÒu gièng sÇu riªng kÝnh kho¶ng 1m, ®é cao tïy ®Þa h×nh nhng cµng ngon næi tiÕng nh cç gièng sÇu riªng khæ qua cao cµng tèt.

xanh, sÇu riªng khæ qua vµng, sÇu riªng Ri-6, sÇu Bãn lãt cho mçi hè 10 - 20kg ph©n h÷u c¬ hoai riªng h¹t lÐp BÕn Tre, §ång Nai vµ hai gièng môc, trén ®Òu víi 300 - 500g super l©n vµ 100g nhËp tõ Th¸i Lan lµ Monthong vµ Cha-nee.

v«i, cïng mét Ýt ®Êt mÆt. §µo hè bãn ph©n lãt 127

128

https://thuviensach.vn

Ngoµi ra cã s©u ¨n hoa, bÖnh muéi ®en, bÖnh Tríc ®©y nh©n gièng sÇu riªng b»ng h¹t lµ

®èm rong.

chÝnh nhng do cã nhiÒu biÕn dÞ nªn hiÖn nay chØ

dïng h¹t ®Ó lÊy gèc ghÐp. Ph¬ng ph¸p nh©n gièng SÇU RI£NG

chñ yÕu hiÖn nay lµ ghÐp. Cã nhiÒu cçh ghÐp nh

(Durio zibethinus)

ghÐp m¾t (bo), ghÐp nªm ngän vµ th¸p cµnh, trong

®ã ghÐp m¾t dïng phæ biÕn h¬n. Gèc ghÐp cã tuæi 1. §Æc tÝnh

tõ 12 - 24 th¸ng, ®êng kÝnh 1,2 - 1,5cm. Cµnh lÊy C©y sÇu riªng cã nguån gèc ë vïng §«ng Nam m¾t ghÐp lµ cµnh b¸nh tÎ, kho¶ng nöa th¸ng tríc

¸. ë níc ta, sÇu riªng chØ trång ë Nam Bé.

khi lÊy m¾t nªn c¾t l¸ ®Ó 5 - 7 ngµy cho m¾t mÇm u SÇu riªng a khÝ hËu nãng vµ Èm, nhiÖt ®é lªn, ghÐp dÔ sèng. Nªn ghÐp vµo ®Çu mïa ma.

thÝch hîp tõ 22 - 36oC, khi c©y nhá kh«ng cÇn nhiÒu ¸nh s¸ng, chÞu ®Êt Èm nhng kh«ng chÞu 3. Cçh trång

óng. ThÝch hîp trång trªn ®Êt phï sa, ®Êt thÞt Thêi vô trång tèt nhÊt vµo ®Çu mïa ma ë hoÆc ®Êt ®á bazan nhng ph¶i tèt vµ tho¸t níc, ch©n ®Êt dÔ tho¸t níc. NÕu ®Êt khã tho¸t níc

®é pH tõ 5 - 7.

nªn trång vµo cuèi mïa ma.

Hoa mäc thµnh chïm ë gi÷a cµnh, Ýt khi ë ®Çu Kho¶ng cçh c©y tõ 8 - 12m. Nh÷ng n¨m ®Çu cµnh. Bao phÊn nøt vµo kho¶ng 7 giê ®Õn 11 giê cã thÓ trång xen mét sè c©y ng¾n ngµy hä ®Ëu

®ªm th× míi cã thÓ thô phÊn tèt cho nhôy nhng hoÆc rau mµu. Kh«ng trång xen cç c©y ®u ®ñ, lóc nµy th× nhôy ®· tµn. V× vËy, hoa sÇu riªng døa, ca cao... v× nh÷ng c©y nµy dÔ nhiÔm nÊm kh«ng tù thô phÊn ®îc mµ ph¶i nhê phÊn cña Phytophthora cã thÓ l©y sang sÇu riªng. Nªn c©y khç. Ra hoa vµo ®Çu mïa kh« (th¸ng 12 - 1), trång vµi gièng sÇu riªng trong vên ®Ó t¨ng kh¶

thu ho¹ch th¸ng 5 - 6.

n¨ng thô phÊn.

2. Gièng

§¾p m« vµ ®µo hè trång trªn m«. M« cã ®êng ë níc ta hiÖn nay cã nhiÒu gièng sÇu riªng kÝnh kho¶ng 1m, ®é cao tïy ®Þa h×nh nhng cµng ngon næi tiÕng nh cç gièng sÇu riªng khæ qua cao cµng tèt.

xanh, sÇu riªng khæ qua vµng, sÇu riªng Ri-6, sÇu Bãn lãt cho mçi hè 10 - 20kg ph©n h÷u c¬ hoai riªng h¹t lÐp BÕn Tre, §ång Nai vµ hai gièng môc, trén ®Òu víi 300 - 500g super l©n vµ 100g nhËp tõ Th¸i Lan lµ Monthong vµ Cha-nee.

v«i, cïng mét Ýt ®Êt mÆt. §µo hè bãn ph©n lãt 127

128

https://thuviensach.vn

tríc khi trång 15 - 30 ngµy. Sau khi trång nªn 1 - 2 th¸ng phun ph©n qua l¸ 3 - 5 lÇn cçh nhau 7 -

che bít ¸nh n¾ng vµ c¾m cäc gi÷ c©y con. Trång 10 ngµy, bãn thªm cho 1 c©y 10kg ph©n h÷u c¬ vi c©y ch¾n giã chung quanh vên.

sinh hoÆc 1 - 2kg ph©n NPK 15-15-20. NÕu cã ph©n gµ bãn cµng tèt.

4. Ch¨m sãc

Bãn ph©n cho sÇu riªng cÇn lu ý:

- Tíi níc: Sau khi trång vµ thêi gian c©y cßn

- Khi c©y chuÈn bÞ ra hoa bãn Ýt ®¹m, t¨ng l©n nhá thêng xuyªn tíi níc ®ñ Èm. Khi c©y ra vµ kali. Khi c©y ®ang cã qu¶ t¨ng kali, kh«ng hoa cÇn tíi níc cçh ngµy ®Ó h¹t phÊn kháe dïng cç lo¹i ph©n cã hµm lîng ®¹m cao ®Ó bãn m¹nh, sau khi ®Ëu qu¶ lîng níc cÇn nhiÒu h¬n gèc hoÆc phun qua l¸ v× ®¹m nhiÒu sÏ lµm c©y ra nhng kh«ng ®Ó gèc ®äng níc.

l¸ non, qu¶ bÞ sîng hoÆc nh·o.

- Bãn ph©n:

- Kh«ng bãn kali clorua (KCl, kali ®á) cho sÇu Trong 3 n¨m ®Çu sau khi trång mçi n¨m bãn riªng v× nhiÒu chÊt clo còng lµm sîng qu¶. Nªn cho 1 c©y kho¶ng 5 - 10kg ph©n h÷u c¬ (hoÆc 2 -

bãn kali sulfat (K SO ).

2

4

4kg ph©n h÷u c¬ vi sinh) + 200 - 400g urª + 800 -

- TØa cµnh, tØa qu¶: Khi c©y cha cho qu¶ hoÆc 1000g super l©n + 100 - 200g K2SO4 + 1 - 2kg v«i.

sau khi thu ho¹ch qu¶ xong cÇn tØa bá cç cµnh bÞ

Ph©n h÷u c¬ bãn 1 lÇn vµo ®Çu mïa ma. Ph©n che khuÊt trong t¸n l¸, cµnh èm yÕu, bÞ s©u bÖnh hãa häc chia bãn 3 - 4 lÇn cçh nhau 3 - 4 th¸ng.

®Ó cho c©y th«ng tho¸ng, cã t¸n lç©n ®èi. Khi c©y Lîng ph©n bãn t¨ng theo tuæi c©y, ®Êt xÊu bãn cã hoa tØa bá bít cç hoa nhá vµ qu¸ gÇn nhau.

nhiÒu h¬n ®Êt tèt.

Khi cã qu¶ tØa bá nh÷ng qu¶ mÐo mã, bÞ s©u bÖnh, Tõ khi c©y cho qu¶ æn ®Þnh, hµng n¨m bãn 3

nh÷ng chïm mang qu¸ nhiÒu qu¶, chØ ®Ó l¹i mçi lÇn. Sau khi thu ho¹ch tiÕn hµnh tØa cµnh, bãn cµnh tèi ®a 5 - 6 qu¶ lín ®Òu nhau, mçi c©y kháe cho 1 c©y 10 - 20kg ph©n h÷u c¬ hoai + 0,5 - 0,7kg m¹nh gi÷ 80 - 100 qu¶ lµ võa. Chó ý c¾t bá nh÷ng urª + 1,0 - 1,3kg super l©n + 0,15 - 0,2kg K2SO4, chåi míi v× nh÷ng chåi nµy tranh chÊp dinh dìng nªn bãn thªm 0,05kg MgSO4. Tríc khi ra hoa 30 -

cña qu¶, lµm qu¶ nhá vµ sîng mói.

40 ngµy bãn 0,15 - 0,2kg urª + 1,0 - 1,2kg super

- Xö lý ra hoa: ë ®ång b»ng s«ng Cöu Long nÕu l©n + 0,3 - 0,5kg K2SO4 + 0,05 kg MgSO4. Tríc

®Ó tù nhiªn sÇu riªng thêng ra hoa vµo th¸ng 1 - 2, khi thu ho¹ch qu¶ 1 th¸ng bãn 1,0 - 1,5 kg K2SO4

thu ho¹ch vµo th¸ng 5 - 7. Cã thÓ lµm cho sÇu riªng

®Ó t¨ng chÊt lîng qu¶. Ngoµi ra sau khi ®Ëu qu¶

ra hoa sím b»ng cçh ngay sau khi thu ho¹ch xong 129

130

https://thuviensach.vn

tríc khi trång 15 - 30 ngµy. Sau khi trång nªn 1 - 2 th¸ng phun ph©n qua l¸ 3 - 5 lÇn cçh nhau 7 -

che bít ¸nh n¾ng vµ c¾m cäc gi÷ c©y con. Trång 10 ngµy, bãn thªm cho 1 c©y 10kg ph©n h÷u c¬ vi c©y ch¾n giã chung quanh vên.

sinh hoÆc 1 - 2kg ph©n NPK 15-15-20. NÕu cã ph©n gµ bãn cµng tèt.

4. Ch¨m sãc

Bãn ph©n cho sÇu riªng cÇn lu ý:

- Tíi níc: Sau khi trång vµ thêi gian c©y cßn

- Khi c©y chuÈn bÞ ra hoa bãn Ýt ®¹m, t¨ng l©n nhá thêng xuyªn tíi níc ®ñ Èm. Khi c©y ra vµ kali. Khi c©y ®ang cã qu¶ t¨ng kali, kh«ng hoa cÇn tíi níc cçh ngµy ®Ó h¹t phÊn kháe dïng cç lo¹i ph©n cã hµm lîng ®¹m cao ®Ó bãn m¹nh, sau khi ®Ëu qu¶ lîng níc cÇn nhiÒu h¬n gèc hoÆc phun qua l¸ v× ®¹m nhiÒu sÏ lµm c©y ra nhng kh«ng ®Ó gèc ®äng níc.

l¸ non, qu¶ bÞ sîng hoÆc nh·o.

- Bãn ph©n:

- Kh«ng bãn kali clorua (KCl, kali ®á) cho sÇu Trong 3 n¨m ®Çu sau khi trång mçi n¨m bãn riªng v× nhiÒu chÊt clo còng lµm sîng qu¶. Nªn cho 1 c©y kho¶ng 5 - 10kg ph©n h÷u c¬ (hoÆc 2 -

bãn kali sulfat (K SO ).

2

4

4kg ph©n h÷u c¬ vi sinh) + 200 - 400g urª + 800 -

- TØa cµnh, tØa qu¶: Khi c©y cha cho qu¶ hoÆc 1000g super l©n + 100 - 200g K2SO4 + 1 - 2kg v«i.

sau khi thu ho¹ch qu¶ xong cÇn tØa bá cç cµnh bÞ

Ph©n h÷u c¬ bãn 1 lÇn vµo ®Çu mïa ma. Ph©n che khuÊt trong t¸n l¸, cµnh èm yÕu, bÞ s©u bÖnh hãa häc chia bãn 3 - 4 lÇn cçh nhau 3 - 4 th¸ng.

®Ó cho c©y th«ng tho¸ng, cã t¸n lç©n ®èi. Khi c©y Lîng ph©n bãn t¨ng theo tuæi c©y, ®Êt xÊu bãn cã hoa tØa bá bít cç hoa nhá vµ qu¸ gÇn nhau.

nhiÒu h¬n ®Êt tèt.

Khi cã qu¶ tØa bá nh÷ng qu¶ mÐo mã, bÞ s©u bÖnh, Tõ khi c©y cho qu¶ æn ®Þnh, hµng n¨m bãn 3

nh÷ng chïm mang qu¸ nhiÒu qu¶, chØ ®Ó l¹i mçi lÇn. Sau khi thu ho¹ch tiÕn hµnh tØa cµnh, bãn cµnh tèi ®a 5 - 6 qu¶ lín ®Òu nhau, mçi c©y kháe cho 1 c©y 10 - 20kg ph©n h÷u c¬ hoai + 0,5 - 0,7kg m¹nh gi÷ 80 - 100 qu¶ lµ võa. Chó ý c¾t bá nh÷ng urª + 1,0 - 1,3kg super l©n + 0,15 - 0,2kg K2SO4, chåi míi v× nh÷ng chåi nµy tranh chÊp dinh dìng nªn bãn thªm 0,05kg MgSO4. Tríc khi ra hoa 30 -

cña qu¶, lµm qu¶ nhá vµ sîng mói.

40 ngµy bãn 0,15 - 0,2kg urª + 1,0 - 1,2kg super

- Xö lý ra hoa: ë ®ång b»ng s«ng Cöu Long nÕu l©n + 0,3 - 0,5kg K2SO4 + 0,05 kg MgSO4. Tríc

®Ó tù nhiªn sÇu riªng thêng ra hoa vµo th¸ng 1 - 2, khi thu ho¹ch qu¶ 1 th¸ng bãn 1,0 - 1,5 kg K2SO4

thu ho¹ch vµo th¸ng 5 - 7. Cã thÓ lµm cho sÇu riªng

®Ó t¨ng chÊt lîng qu¶. Ngoµi ra sau khi ®Ëu qu¶

ra hoa sím b»ng cçh ngay sau khi thu ho¹ch xong 129

130

https://thuviensach.vn

tiÕn hµnh tØa cµnh, bãn ph©n, tíi níc cho c©y håi bÉy mµu vµng ®Ó b¾t rÇy trëng thµnh, dïng vßi phôc ra ®ät non. Khi ®ît ®ät thø hai cã mµu xanh phun níc m¹nh lªn ngän ®Ó röa rÇy non. Khi rÇy

®ät chuèi tiÕn hµnh xiÕt kh« níc trong vên vµ

ph¸t sinh nhiÒu phun cç thuèc Applaud-Bas, phñ b¹t nil«ng toµn bé mÆt liÕp, kÕt hîp phun Bassa, Sherpa, Fastac...

ph©n MKP (0-52-34) hoÆc chÊt Paclobutrazol. Lµm

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus sp.): RÖp cã líp nh vËy sau 20 - 30 ngµy c©y sÏ ra hoa. Khi ®· ra s¸p tr¾ng nh phÊn phñ ngoµi c¬ thÓ, b¸m trªn l¸

hoa ®Òu th× cuèn nil«ng l¹i vµ tiÕp tôc tíi níc.

vµ qu¶ hót nhùa lµm qu¶ ph¸t triÓn kÐm. RÇy CÇn chó ý lµ ph¶i cã thêi gian kh« ®Êt tõ 10 - 14

phÊn vµ rÖp phÊn tiÕt chÊt dÞch lµ m«i trêng cho ngµy, chØ phun Paclobutrazol 1 lÇn trong n¨m vµ

nÊm muéi ®en ph¸t triÓn. Khi rÖp ph¸t sinh nhiÒu phun cho c©y lín kháe m¹nh tõ 7 n¨m tuæi trë lªn.

ng¾t bá cç lçã rÖp vµ phun thuèc Supracide, Thêi gian thÝch hîp ®Ó xiÕt níc kho¶ng th¸ng 8 - 9

Dragon, Pyrinex, Fenbis...

h»ng n¨m.

- S©u ®ôc qu¶ ( Conogethes punctiferalis): S©u non

- Thô phÊn bæ sung:

®ôc vµo qu¶ gÇn cuèng vµ th¶i ph©n mµu n©u bªn Do thêi gian tung phÊn vµ në cña nhôy chªnh ngoµi lç ®ôc. Nh÷ng qu¶ thµnh chïm liÒn nhau lÖch nhau nªn hoa sÇu riªng kh«ng thÓ tù thô thêng bÞ h¹i nhiÒu h¬n qu¶ riªng lÎ. TØa bá bít cç phÊn ®îc mµ ph¶i nhê phÊn hoa cña c©y khç. §Ó

qu¶ nhá, qu¶ bÞ s©u, dïng que nhá ng¨n cçh cç sÇu riªng thô phÊn tù nhiªn sÏ Ýt ®Ëu qu¶ vµ qu¶

qu¶ liÒn nhau vµ bao qu¶ lµ nh÷ng biÖn ph¸p phßng bÞ mÐo mã. V× vËy cÇn thô phÊn nh©n t¹o bæ sung.

trõ s©u cã hiÖu qu¶. Khi cÇn thiÕt phun cç thuèc Vµo lóc 20 - 22 giê ®ªm lÊy phÊn hoa quÐt nhÑ vµo Pyrinex, Basudin, Sherzol, Polytrin...

®Çu nhôy hoa c¸i. Ngoµi ra viÖc trång xen nhiÒu

- BÖnh nøt th©n x× mñ (do nÊm Phytophthora gièng sÇu riªng trong vên (nhÊt lµ gièng khæ qua) palmivora): Lµ bÖnh nguy hiÓm nhÊt víi c©y sÇu còng lµm cho sù thô phÊn t¨ng lªn nhiÒu.

riªng. Trªn gèc th©n, ®«i khi trªn cµnh, bÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt nøt vµ ch¶y mñ vµng, cã thÓ lµm 5. Phßng trõ s©u bÖnh

chÕt kh« mét sè cµnh hoÆc chÕt c¶ c©y. NÊm nµy

- RÇy phÊn ( Allocaridara maleyensis): RÇy còng lµ tç nh©n g©y bÖnh thèi qu¶. Phßng trõ trëng thµnh nhá, mµu n©u nh¹t, thêng sèng ë b»ng cç biÖn ph¸p kh«ng ®Ó vên ®äng níc, bãn mÆt díi l¸. C¶ rÇy trëng thµnh vµ rÇy non chÝch

®ñ ph©n h÷u c¬, h»ng n¨m vµo ®Çu vµ cuèi mïa hót nhùa lµm l¸ kh« vµng vµ rông. Cã thÓ dïng ma dïng thuèc gèc §ång tíi quanh gèc c©y, dïng 131

132

https://thuviensach.vn

tiÕn hµnh tØa cµnh, bãn ph©n, tíi níc cho c©y håi bÉy mµu vµng ®Ó b¾t rÇy trëng thµnh, dïng vßi phôc ra ®ät non. Khi ®ît ®ät thø hai cã mµu xanh phun níc m¹nh lªn ngän ®Ó röa rÇy non. Khi rÇy

®ät chuèi tiÕn hµnh xiÕt kh« níc trong vên vµ

ph¸t sinh nhiÒu phun cç thuèc Applaud-Bas, phñ b¹t nil«ng toµn bé mÆt liÕp, kÕt hîp phun Bassa, Sherpa, Fastac...

ph©n MKP (0-52-34) hoÆc chÊt Paclobutrazol. Lµm

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus sp.): RÖp cã líp nh vËy sau 20 - 30 ngµy c©y sÏ ra hoa. Khi ®· ra s¸p tr¾ng nh phÊn phñ ngoµi c¬ thÓ, b¸m trªn l¸

hoa ®Òu th× cuèn nil«ng l¹i vµ tiÕp tôc tíi níc.

vµ qu¶ hót nhùa lµm qu¶ ph¸t triÓn kÐm. RÇy CÇn chó ý lµ ph¶i cã thêi gian kh« ®Êt tõ 10 - 14

phÊn vµ rÖp phÊn tiÕt chÊt dÞch lµ m«i trêng cho ngµy, chØ phun Paclobutrazol 1 lÇn trong n¨m vµ

nÊm muéi ®en ph¸t triÓn. Khi rÖp ph¸t sinh nhiÒu phun cho c©y lín kháe m¹nh tõ 7 n¨m tuæi trë lªn.

ng¾t bá cç lçã rÖp vµ phun thuèc Supracide, Thêi gian thÝch hîp ®Ó xiÕt níc kho¶ng th¸ng 8 - 9

Dragon, Pyrinex, Fenbis...

h»ng n¨m.

- S©u ®ôc qu¶ ( Conogethes punctiferalis): S©u non

- Thô phÊn bæ sung:

®ôc vµo qu¶ gÇn cuèng vµ th¶i ph©n mµu n©u bªn Do thêi gian tung phÊn vµ në cña nhôy chªnh ngoµi lç ®ôc. Nh÷ng qu¶ thµnh chïm liÒn nhau lÖch nhau nªn hoa sÇu riªng kh«ng thÓ tù thô thêng bÞ h¹i nhiÒu h¬n qu¶ riªng lÎ. TØa bá bít cç phÊn ®îc mµ ph¶i nhê phÊn hoa cña c©y khç. §Ó

qu¶ nhá, qu¶ bÞ s©u, dïng que nhá ng¨n cçh cç sÇu riªng thô phÊn tù nhiªn sÏ Ýt ®Ëu qu¶ vµ qu¶

qu¶ liÒn nhau vµ bao qu¶ lµ nh÷ng biÖn ph¸p phßng bÞ mÐo mã. V× vËy cÇn thô phÊn nh©n t¹o bæ sung.

trõ s©u cã hiÖu qu¶. Khi cÇn thiÕt phun cç thuèc Vµo lóc 20 - 22 giê ®ªm lÊy phÊn hoa quÐt nhÑ vµo Pyrinex, Basudin, Sherzol, Polytrin...

®Çu nhôy hoa c¸i. Ngoµi ra viÖc trång xen nhiÒu

- BÖnh nøt th©n x× mñ (do nÊm Phytophthora gièng sÇu riªng trong vên (nhÊt lµ gièng khæ qua) palmivora): Lµ bÖnh nguy hiÓm nhÊt víi c©y sÇu còng lµm cho sù thô phÊn t¨ng lªn nhiÒu.

riªng. Trªn gèc th©n, ®«i khi trªn cµnh, bÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt nøt vµ ch¶y mñ vµng, cã thÓ lµm 5. Phßng trõ s©u bÖnh

chÕt kh« mét sè cµnh hoÆc chÕt c¶ c©y. NÊm nµy

- RÇy phÊn ( Allocaridara maleyensis): RÇy còng lµ tç nh©n g©y bÖnh thèi qu¶. Phßng trõ trëng thµnh nhá, mµu n©u nh¹t, thêng sèng ë b»ng cç biÖn ph¸p kh«ng ®Ó vên ®äng níc, bãn mÆt díi l¸. C¶ rÇy trëng thµnh vµ rÇy non chÝch

®ñ ph©n h÷u c¬, h»ng n¨m vµo ®Çu vµ cuèi mïa hót nhùa lµm l¸ kh« vµng vµ rông. Cã thÓ dïng ma dïng thuèc gèc §ång tíi quanh gèc c©y, dïng 131

132

https://thuviensach.vn

cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil gold, Vimonyl... phun T¸O

®Ém lªn t¸n l¸ vµ th©n c©y 3 - 4 lÇn trong mïa (Ziziphus mauritiana)

ma. Vµo ®Çu mïa ma dïng v«i hßa víi thuèc gèc

§ång quÐt lªn th©n c©y cçh mÆt ®Êt kho¶ng 1m.

1. §Æc tÝnh

Ph¸t hiÖn vÕt bÖnh trªn c©y dïng dao c¹o s¹ch vá T¸o (t¸o ta, t¸o gai) lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, chç vÕt bÖnh råi dïng cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil nguån gèc ch©u Phi. Khç víi t¸o t©y qu¶ to, nhiÒu gold, Aliette quÐt lªn vÕt bÖnh vµi lÇn cçh nhau 7 -

h¹t, t¸o ta qu¶ nhá, chØ cã mét h¹t rÊt r¾n, hai tai l¸

10 ngµy.

biÕn thµnh gai. T¸o hiÖn trång ë nhiÒu níc nhiÖt

- BÖnh thèi rÔ (do nÊm Pythium complectens):

®íi trªn thÕ giíi. ë níc ta, t¸o trång ë phÝa B¾c vµ

Còng lµ mét bÖnh nguy hiÓm. NÊm trong ®Êt ph¸

phÝa Nam. NhiÖt ®é thÝch hîp 25 - 32oC, cÇn nhiÒu h¹i bé rÔ. C©y bÞ bÖnh rông l¸ tõ ngän trë xuèng,

¸nh s¸ng. T¸o cã thÓ sèng ë nhiÒu lo¹i ®Êt nhng ngän c©y trôi l¸ vµ cã thÓ kh« chÕt tõng cµnh, l©u thÝch hîp ë ®Êt thÞt pha c¸t, phï sa ven s«ng, ®ñ Èm, ngµy chÕt c¶ c©y. Phßng trõ b»ng cçh kh«ng ®Ó

pH tõ 5 - 7. Bé rÔ ph¸t triÓn m¹nh, ¨n s©u nªn vên ®äng níc, bãn ®ñ ph©n h÷u c¬, tíi cç chèng giã b·o tèt, cã thÓ dïng lµm c©y ch¾n giã.

thuèc gèc ®ång, Mexyl-MZ, Vimonyl, Ridozeb...

ë phÝa B¾c, t¸o n¶y ®ät vµo th¸ng 3, ra hoa tõ vµo ®Çu vµ cuèi mïa ma.

th¸ng 6 - 9, thu ho¹ch tõ th¸ng 11 - 1 n¨m sau. ë

- BÖnh th¸n th (do nÊm Colletotrichum zibethinum): phÝa Nam, t¸o ra hoa kh«ng theo quy luËt, thêng BÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt ch¸y kh« tõ chãp vµ mÐp sau khi ®èn cµnh 1 - 2 th¸ng th× ra hoa, mét n¨m l¸ trë vµo. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång,

®èn hai lÇn vµo th¸ng 2 - 3 vµ th¸ng 7 - 8, thu Carbenzim, Bemyl, Dithan-M, Score...

- BÖnh ch¸y l¸ (do nÊm Rhizoctonia solani): VÕt ho¹ch hai lÇn vµo th¸ng 6 - 7 vµ th¸ng 11 - 12.

bÖnh mµu n©u, mÒm nhòn lan réng däc theo mÐp l¸

2. Gièng

lµm l¸ kh«ng ph¸t triÓn vµ co róm l¹i. Mét sè l¸

bÖnh dÝnh víi nhau, khi gì ra thÊy bªn trong cã cç ë níc ta cã nhiÒu gièng t¸o nh t¸o chua, t¸o t¬ nÊm mµu tr¾ng x¸m. Phßng trõ b»ng cçh kh«ng ThiÖn PhiÕn ngät, t¸o Gia Léc, míi nhËp vµo

®Ó vên ¬m Èm thÊp, thiÕu ¸nh n¾ng, phun cç gièng t¸o Th¸i Lan. Mét sè gièng chän läc trong thuèc Anvil, Monceren, Validacin, Topsin-M...

níc nh t¸o sè 12, sè 32, t¸o ®µo tiªn.

Ngoµi ra cßn cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, nhÖn ®á, T¸o cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t, c¾m hom, chåi bÖnh nÊm hång, bÖnh ®èm rong.

rÔ, chiÕt vµ ghÐp. Nh©n gièng b»ng h¹t biÕn dÞ

133

134

https://thuviensach.vn

cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil gold, Vimonyl... phun T¸O

®Ém lªn t¸n l¸ vµ th©n c©y 3 - 4 lÇn trong mïa (Ziziphus mauritiana)

ma. Vµo ®Çu mïa ma dïng v«i hßa víi thuèc gèc

§ång quÐt lªn th©n c©y cçh mÆt ®Êt kho¶ng 1m.

1. §Æc tÝnh

Ph¸t hiÖn vÕt bÖnh trªn c©y dïng dao c¹o s¹ch vá T¸o (t¸o ta, t¸o gai) lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi, chç vÕt bÖnh råi dïng cç thuèc Mexyl-MZ, Ridomil nguån gèc ch©u Phi. Khç víi t¸o t©y qu¶ to, nhiÒu gold, Aliette quÐt lªn vÕt bÖnh vµi lÇn cçh nhau 7 -

h¹t, t¸o ta qu¶ nhá, chØ cã mét h¹t rÊt r¾n, hai tai l¸

10 ngµy.

biÕn thµnh gai. T¸o hiÖn trång ë nhiÒu níc nhiÖt

- BÖnh thèi rÔ (do nÊm Pythium complectens):

®íi trªn thÕ giíi. ë níc ta, t¸o trång ë phÝa B¾c vµ

Còng lµ mét bÖnh nguy hiÓm. NÊm trong ®Êt ph¸

phÝa Nam. NhiÖt ®é thÝch hîp 25 - 32oC, cÇn nhiÒu h¹i bé rÔ. C©y bÞ bÖnh rông l¸ tõ ngän trë xuèng,

¸nh s¸ng. T¸o cã thÓ sèng ë nhiÒu lo¹i ®Êt nhng ngän c©y trôi l¸ vµ cã thÓ kh« chÕt tõng cµnh, l©u thÝch hîp ë ®Êt thÞt pha c¸t, phï sa ven s«ng, ®ñ Èm, ngµy chÕt c¶ c©y. Phßng trõ b»ng cçh kh«ng ®Ó

pH tõ 5 - 7. Bé rÔ ph¸t triÓn m¹nh, ¨n s©u nªn vên ®äng níc, bãn ®ñ ph©n h÷u c¬, tíi cç chèng giã b·o tèt, cã thÓ dïng lµm c©y ch¾n giã.

thuèc gèc ®ång, Mexyl-MZ, Vimonyl, Ridozeb...

ë phÝa B¾c, t¸o n¶y ®ät vµo th¸ng 3, ra hoa tõ vµo ®Çu vµ cuèi mïa ma.

th¸ng 6 - 9, thu ho¹ch tõ th¸ng 11 - 1 n¨m sau. ë

- BÖnh th¸n th (do nÊm Colletotrichum zibethinum): phÝa Nam, t¸o ra hoa kh«ng theo quy luËt, thêng BÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt ch¸y kh« tõ chãp vµ mÐp sau khi ®èn cµnh 1 - 2 th¸ng th× ra hoa, mét n¨m l¸ trë vµo. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång,

®èn hai lÇn vµo th¸ng 2 - 3 vµ th¸ng 7 - 8, thu Carbenzim, Bemyl, Dithan-M, Score...

- BÖnh ch¸y l¸ (do nÊm Rhizoctonia solani): VÕt ho¹ch hai lÇn vµo th¸ng 6 - 7 vµ th¸ng 11 - 12.

bÖnh mµu n©u, mÒm nhòn lan réng däc theo mÐp l¸

2. Gièng

lµm l¸ kh«ng ph¸t triÓn vµ co róm l¹i. Mét sè l¸

bÖnh dÝnh víi nhau, khi gì ra thÊy bªn trong cã cç ë níc ta cã nhiÒu gièng t¸o nh t¸o chua, t¸o t¬ nÊm mµu tr¾ng x¸m. Phßng trõ b»ng cçh kh«ng ThiÖn PhiÕn ngät, t¸o Gia Léc, míi nhËp vµo

®Ó vên ¬m Èm thÊp, thiÕu ¸nh n¾ng, phun cç gièng t¸o Th¸i Lan. Mét sè gièng chän läc trong thuèc Anvil, Monceren, Validacin, Topsin-M...

níc nh t¸o sè 12, sè 32, t¸o ®µo tiªn.

Ngoµi ra cßn cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, nhÖn ®á, T¸o cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t, c¾m hom, chåi bÖnh nÊm hång, bÖnh ®èm rong.

rÔ, chiÕt vµ ghÐp. Nh©n gièng b»ng h¹t biÕn dÞ

133

134

https://thuviensach.vn

nhiÒu nªn hiÖn chØ dïng lµm gèc ghÐp. Cç Trång theo hµng hoÆc « vu«ng, kho¶ng cçh c©y ph¬ng ph¸p c¾m hom, dïng chåi rÔ hoÆc chiÕt 4 - 5m. §Ó tiÕt kiÖm ®Êt cã thÓ trång dµy h¬n, khi cßn dïng nhng Ýt. Phæ biÕn hiÖn nay lµ ph¬ng c©y t¸o lín th× ®èn bá bít.

ph¸p ghÐp m¾t vµ ghÐp ¸p. Nªn dïng t¸o chua Bãn lãt cho mçi hè 20 - 30kg ph©n h÷u c¬ hoai, lµm gèc ghÐp. H¹t tríc khi gieo nªn ®Ëp lo¹i bá cã thÓ trén thªm kho¶ng 1kg v«i bét vµ 0,5kg super vá r¾n ë ngoµi ®Ó mau n¶y mÇm. Gieo h¹t vµo bÇu l©n. §µo hè vµ bãn ph©n lãt tríc khi trång 20 - 30

nil«ng, sau kho¶ng 6 th¸ng lµ c©y cã thÓ ghÐp ngµy. Trång c©y trong bÇu ®Ó cã tØ lÖ sèng cao.

®îc. M¾t ghÐp lÊy ë cµnh b¸nh tÎ, vá cßn mµu ®á.

NÕu s¶n xuÊt nhiÒu cã thÓ trång riªng mét vên 4. Ch¨m sãc

t¸o ®Ó lÊy m¾t ghÐp. NÕu ghÐp ¸p th× dïng gèc Sau khi trång tñ gèc b»ng r¬m r¹, cá rç ®Ó gi÷

ghÐp ¬ng trong bÇu, c¾t côt ngän cçh gèc Èm vµ chó ý tíi níc ®Òu. H»ng tuÇn theo dâi kho¶ng 20 - 30cm, vãt thµnh h×nh nªm råi luån ng¾t bá cç mÇm mäc tõ gèc ghÐp.

vµo mét l¸t c¾t xiªn trªn cµnh ghÐp cho võa khÝt, Trång ®îc kho¶ng 20 - 30 ngµy cã thÓ tíi dïng d©y quÊn chÆt l¹i, sau kho¶ng 15 - 20 ngµy níc ph©n lo·ng, mçi tuÇn tíi 1 lÇn trong 1 - 2

th× liÒn vá. ChØ cÇn trªn cµnh ghÐp cã 1 m¾t víi 1

th¸ng ®Çu. Sau ®ã ®Þnh kú h»ng th¸ng bãn thóc 1

l¸ lµ ghÐp ®îc víi 1 bÇu gèc ghÐp, v× vËy 1 cµnh lÇn b»ng ph©n hçn hîp NPK vµ DAP. Lîng NPK

ghÐp cã thÓ buéc nhiÒu gèc ghÐp. Sau khi ghÐp 2 -

16-16-8 bãn mçi lÇn tõ 0,2 - 1,0kg tïy c©y nhá 3 th¸ng lµ cã thÓ c¾t ®i trång, céng l¹i tõ khi gieo hoÆc lín. Dïng cuèc xíi ®Êt xung quanh gèc theo h¹t ®Õn khi cã c©y trång chØ 5 - 6 th¸ng. Ph¶i h×nh chiÕu t¸n c©y s©u 5 - 10cm, r¶i ph©n, lÊp ®Êt ch¨m sãc tèt c©y ghÐp sau khi trång.

råi tíi níc. H»ng n¨m bãn thªm ph©n h÷u c¬ vµ

Thêi vô ghÐp quanh n¨m, song mïa ma cÇn quÊn nil«ng ®Ó tr¸nh níc thÊm vµo, ghÐp mïa båi ®Êt vµo gèc.

kh« tíi ®ñ níc tèt h¬n.

C©y t¸o rÊt cÇn níc, nhÊt lµ khi qu¶ ®ang ph¸t triÓn, nÕu kh«ng ®ñ níc qu¶ sÏ nhá vµ ch¸t.

3. Cçh trång

Trång t¸o ph¶i ®èn ®Ó cho c©y trÎ l¹i míi cã Thêi vô trång tèt lµ vµo ®Çu mïa ma, ë phÝa n¨ng suÊt vµ chÊt lîng tèt. Cã hai cçh ®èn lµ

B¾c nªn trång th¸ng 10 - 11 v× lóc nµy trêi cßn

®èn phít vµ ®èn ®au.

Êm, sang mïa xu©n n¨m sau c©y ph¸t triÓn

§èn phít lµm h»ng n¨m sau mçi vô thu ho¹ch. C¾t nhanh. Trång vµo ®Çu mïa xu©n còng tèt.

cç cµnh ®· cho qu¶ chØ ®Ó l¹i mét ®o¹n 20 - 30cm.

135

136

https://thuviensach.vn

nhiÒu nªn hiÖn chØ dïng lµm gèc ghÐp. Cç Trång theo hµng hoÆc « vu«ng, kho¶ng cçh c©y ph¬ng ph¸p c¾m hom, dïng chåi rÔ hoÆc chiÕt 4 - 5m. §Ó tiÕt kiÖm ®Êt cã thÓ trång dµy h¬n, khi cßn dïng nhng Ýt. Phæ biÕn hiÖn nay lµ ph¬ng c©y t¸o lín th× ®èn bá bít.

ph¸p ghÐp m¾t vµ ghÐp ¸p. Nªn dïng t¸o chua Bãn lãt cho mçi hè 20 - 30kg ph©n h÷u c¬ hoai, lµm gèc ghÐp. H¹t tríc khi gieo nªn ®Ëp lo¹i bá cã thÓ trén thªm kho¶ng 1kg v«i bét vµ 0,5kg super vá r¾n ë ngoµi ®Ó mau n¶y mÇm. Gieo h¹t vµo bÇu l©n. §µo hè vµ bãn ph©n lãt tríc khi trång 20 - 30

nil«ng, sau kho¶ng 6 th¸ng lµ c©y cã thÓ ghÐp ngµy. Trång c©y trong bÇu ®Ó cã tØ lÖ sèng cao.

®îc. M¾t ghÐp lÊy ë cµnh b¸nh tÎ, vá cßn mµu ®á.

NÕu s¶n xuÊt nhiÒu cã thÓ trång riªng mét vên 4. Ch¨m sãc

t¸o ®Ó lÊy m¾t ghÐp. NÕu ghÐp ¸p th× dïng gèc Sau khi trång tñ gèc b»ng r¬m r¹, cá rç ®Ó gi÷

ghÐp ¬ng trong bÇu, c¾t côt ngän cçh gèc Èm vµ chó ý tíi níc ®Òu. H»ng tuÇn theo dâi kho¶ng 20 - 30cm, vãt thµnh h×nh nªm råi luån ng¾t bá cç mÇm mäc tõ gèc ghÐp.

vµo mét l¸t c¾t xiªn trªn cµnh ghÐp cho võa khÝt, Trång ®îc kho¶ng 20 - 30 ngµy cã thÓ tíi dïng d©y quÊn chÆt l¹i, sau kho¶ng 15 - 20 ngµy níc ph©n lo·ng, mçi tuÇn tíi 1 lÇn trong 1 - 2

th× liÒn vá. ChØ cÇn trªn cµnh ghÐp cã 1 m¾t víi 1

th¸ng ®Çu. Sau ®ã ®Þnh kú h»ng th¸ng bãn thóc 1

l¸ lµ ghÐp ®îc víi 1 bÇu gèc ghÐp, v× vËy 1 cµnh lÇn b»ng ph©n hçn hîp NPK vµ DAP. Lîng NPK

ghÐp cã thÓ buéc nhiÒu gèc ghÐp. Sau khi ghÐp 2 -

16-16-8 bãn mçi lÇn tõ 0,2 - 1,0kg tïy c©y nhá 3 th¸ng lµ cã thÓ c¾t ®i trång, céng l¹i tõ khi gieo hoÆc lín. Dïng cuèc xíi ®Êt xung quanh gèc theo h¹t ®Õn khi cã c©y trång chØ 5 - 6 th¸ng. Ph¶i h×nh chiÕu t¸n c©y s©u 5 - 10cm, r¶i ph©n, lÊp ®Êt ch¨m sãc tèt c©y ghÐp sau khi trång.

råi tíi níc. H»ng n¨m bãn thªm ph©n h÷u c¬ vµ

Thêi vô ghÐp quanh n¨m, song mïa ma cÇn quÊn nil«ng ®Ó tr¸nh níc thÊm vµo, ghÐp mïa båi ®Êt vµo gèc.

kh« tíi ®ñ níc tèt h¬n.

C©y t¸o rÊt cÇn níc, nhÊt lµ khi qu¶ ®ang ph¸t triÓn, nÕu kh«ng ®ñ níc qu¶ sÏ nhá vµ ch¸t.

3. Cçh trång

Trång t¸o ph¶i ®èn ®Ó cho c©y trÎ l¹i míi cã Thêi vô trång tèt lµ vµo ®Çu mïa ma, ë phÝa n¨ng suÊt vµ chÊt lîng tèt. Cã hai cçh ®èn lµ

B¾c nªn trång th¸ng 10 - 11 v× lóc nµy trêi cßn

®èn phít vµ ®èn ®au.

Êm, sang mïa xu©n n¨m sau c©y ph¸t triÓn

§èn phít lµm h»ng n¨m sau mçi vô thu ho¹ch. C¾t nhanh. Trång vµo ®Çu mïa xu©n còng tèt.

cç cµnh ®· cho qu¶ chØ ®Ó l¹i mét ®o¹n 20 - 30cm.

135

136

https://thuviensach.vn

Trªn ®Çu cµnh nµy sÏ ra nhiÒu cµnh nhá, cã thÓ

c©y. Khi qu¶ ®· giµ s¾p chÝn phun ngõa b»ng cç tØa bít chØ ®Ó vµi cµnh ph©n bè ®Òu trªn t¸n.

thuèc Trigard, Fastac. BiÖn ph¸p bao qu¶ cã tç

§èn ®au nh»m môc ®Ých t¹o t¸n tõ khi c©y cßn dông tèt h¹n chÕ ruåi vµ s©u ®ôc qu¶.

nhá trªn mét n¨m tuæi ®Õn khi lín. C¾t côt hÕt cç

- BÖnh phÊn tr¾ng (do nÊm Oidium sp.): VÕt lo¹i cµnh, chØ ®Ó l¹i mét ®o¹n gèc cña vµi cµnh lín bÖnh lóc ®Çu cã mµu tr¾ng x¸m ë mÆt díi l¸, sau

®· ra trong n¨m tríc, c©y sÏ ra nhiÒu cµnh míi t¹o thµnh nh÷ng vÕt ch¸y kh«, phiÕn lçuèn l¹i, trÎ h¬n, cho n¨ng suÊt vµ chÊt lîng qu¶ tèt h¬n.

cøng, ®ät non chïn l¹i vµ kh« chÕt. Hoa còng bÞ

xo¾n vµ kh« ch¸y, qu¶ nhá vµ bÞ nøt khi chÝn. §©y 5. Phßng trõ s©u bÖnh

lµ bÖnh phæ biÕn vµ nguy hiÓm nhÊt ®èi víi c©y

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp t¸o. Phßng trõ b»ng c¾t bá tiªu hñy bé phËn bÞ

b¸m tõng æ trªn ®ät non, mÆt díi l¸ vµ chïm bÖnh, phun cç thuèc gèc §ång, Lu huúnh, Anvil, hoa, bªn ngoµi cã líp bét tr¾ng bao phñ. RÖp chÝch Rovral, Topsin-M...

hót nhùa lµm l¸ vµ chïm hoa xo¨n l¹i, ®ång thêi

- BÖnh ghÎ (do nÊm Venturia inaequalis): Trªn cã nÊm bå hãng ph¸t triÓn. NÕu rÖp Ýt th× dïng tay l¸ ®èm bÖnh trßn, mµu x¸m xanh, h¬i gå lªn. Trªn giÕt, nÕu nhiÒu th× phun cç thuèc Fastac, qu¶ vÕt bÖnh mµu n©u ®en, gå lªn nh nèt ghÎ vµ

Pyrinex, Supracide, Polytrin...

nøt, qu¶ mÐo mã vµ rông sím. Phßng trõ b»ng cç

- S©u cuèn l¸ ( Archips micaceana): S©u non thuèc gèc §ång, hçn hîp Lu huúnh + v«i, Zineb, nh¶ t¬ cuèn mét hoÆc vµi l¸ thµnh tæ, n»m trong Carbenzim, Rovral...

®ã ¨n l¸. Phßng trõ b»ng b¾t giÕt hoÆc phun cç Ngoµi ra cã cç loµi bä c¸nh cøng ¨n l¸, s©u ¨n thuèc Pyrinex, Polytrin, Supracide...

hoa, s©u ®ôc qu¶, bÖnh kh« cµnh, bÖnh thèi qu¶,

- Ruåi ®ôc qu¶ ( Bactrocera dorsalis): Dßi ®ôc bÖnh sïi gèc do vi khuÈn.

trong qu¶ lµm qu¶ bÞ h thèi. Mét qu¶ t¸o thêng cã nhiÒu con dßi ¨n ph¸. Phßng trõ b»ng cç biÖn ph¸p THANH LONG

kh«ng ®Ó qu¶ chÝn l©u trªn c©y, thu nhÆt tiªu hñy (Hylocereus undatus)

cç qu¶ rông. Khi ruåi trëng thµnh ph¸t sinh dïng thuèc dÉn dô Metyl eugenol (Vizubon-D). Cã thÓ tù 1. §Æc tÝnh

lµm bÉy b· ruåi b»ng dïng mét miÕng qu¶ chÝn Thanh long lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi thuéc hä (cam, quýt, døa, t¸o...), cã tÈm thuèc s©u råi ®Æt lªn x¬ng rång (cataceae) nguån gèc ë ch©u Mü (vïng 137

138

https://thuviensach.vn

Trªn ®Çu cµnh nµy sÏ ra nhiÒu cµnh nhá, cã thÓ

c©y. Khi qu¶ ®· giµ s¾p chÝn phun ngõa b»ng cç tØa bít chØ ®Ó vµi cµnh ph©n bè ®Òu trªn t¸n.

thuèc Trigard, Fastac. BiÖn ph¸p bao qu¶ cã tç

§èn ®au nh»m môc ®Ých t¹o t¸n tõ khi c©y cßn dông tèt h¹n chÕ ruåi vµ s©u ®ôc qu¶.

nhá trªn mét n¨m tuæi ®Õn khi lín. C¾t côt hÕt cç

- BÖnh phÊn tr¾ng (do nÊm Oidium sp.): VÕt lo¹i cµnh, chØ ®Ó l¹i mét ®o¹n gèc cña vµi cµnh lín bÖnh lóc ®Çu cã mµu tr¾ng x¸m ë mÆt díi l¸, sau

®· ra trong n¨m tríc, c©y sÏ ra nhiÒu cµnh míi t¹o thµnh nh÷ng vÕt ch¸y kh«, phiÕn lçuèn l¹i, trÎ h¬n, cho n¨ng suÊt vµ chÊt lîng qu¶ tèt h¬n.

cøng, ®ät non chïn l¹i vµ kh« chÕt. Hoa còng bÞ

xo¾n vµ kh« ch¸y, qu¶ nhá vµ bÞ nøt khi chÝn. §©y 5. Phßng trõ s©u bÖnh

lµ bÖnh phæ biÕn vµ nguy hiÓm nhÊt ®èi víi c©y

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp t¸o. Phßng trõ b»ng c¾t bá tiªu hñy bé phËn bÞ

b¸m tõng æ trªn ®ät non, mÆt díi l¸ vµ chïm bÖnh, phun cç thuèc gèc §ång, Lu huúnh, Anvil, hoa, bªn ngoµi cã líp bét tr¾ng bao phñ. RÖp chÝch Rovral, Topsin-M...

hót nhùa lµm l¸ vµ chïm hoa xo¨n l¹i, ®ång thêi

- BÖnh ghÎ (do nÊm Venturia inaequalis): Trªn cã nÊm bå hãng ph¸t triÓn. NÕu rÖp Ýt th× dïng tay l¸ ®èm bÖnh trßn, mµu x¸m xanh, h¬i gå lªn. Trªn giÕt, nÕu nhiÒu th× phun cç thuèc Fastac, qu¶ vÕt bÖnh mµu n©u ®en, gå lªn nh nèt ghÎ vµ

Pyrinex, Supracide, Polytrin...

nøt, qu¶ mÐo mã vµ rông sím. Phßng trõ b»ng cç

- S©u cuèn l¸ ( Archips micaceana): S©u non thuèc gèc §ång, hçn hîp Lu huúnh + v«i, Zineb, nh¶ t¬ cuèn mét hoÆc vµi l¸ thµnh tæ, n»m trong Carbenzim, Rovral...

®ã ¨n l¸. Phßng trõ b»ng b¾t giÕt hoÆc phun cç Ngoµi ra cã cç loµi bä c¸nh cøng ¨n l¸, s©u ¨n thuèc Pyrinex, Polytrin, Supracide...

hoa, s©u ®ôc qu¶, bÖnh kh« cµnh, bÖnh thèi qu¶,

- Ruåi ®ôc qu¶ ( Bactrocera dorsalis): Dßi ®ôc bÖnh sïi gèc do vi khuÈn.

trong qu¶ lµm qu¶ bÞ h thèi. Mét qu¶ t¸o thêng cã nhiÒu con dßi ¨n ph¸. Phßng trõ b»ng cç biÖn ph¸p THANH LONG

kh«ng ®Ó qu¶ chÝn l©u trªn c©y, thu nhÆt tiªu hñy (Hylocereus undatus)

cç qu¶ rông. Khi ruåi trëng thµnh ph¸t sinh dïng thuèc dÉn dô Metyl eugenol (Vizubon-D). Cã thÓ tù 1. §Æc tÝnh

lµm bÉy b· ruåi b»ng dïng mét miÕng qu¶ chÝn Thanh long lµ c©y ¨n qu¶ nhiÖt ®íi thuéc hä (cam, quýt, døa, t¸o...), cã tÈm thuèc s©u råi ®Æt lªn x¬ng rång (cataceae) nguån gèc ë ch©u Mü (vïng 137

138

https://thuviensach.vn

C«l«mbia, Mªhic«), nhiÖt ®é thÝch hîp 25 - 30oC.

nh©n gièng dÔ dµng. Thêng chän cµnh to mËp, ®·

¦a ¸nh s¸ng, nÕu bÞ che n¾ng c©y èm yÕu vµ l©u mét lÇn cho qu¶ (1 n¨m tuæi), n»m phÝa ngoµi ¸nh cho qu¶. Sèng ®îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt nh ®Êt s¸ng, kh«ng bÞ s©u bÖnh, cç m¾t mÈy ®Òu. C¾t x¸m b¹c mµu (B×nh ThuËn), ®Êt phÌn (Thµnh phè

®o¹n cµnh dµi 0,7 - 1,0m, ®Ó n¬i r©m m¸t vµ Èm, Hå ChÝ Minh), ®Êt ®á (Long Kh¸nh). Tuy vËy, ®Ó

kho¶ng 15 - 20 ngµy khi rÔ dµi 3 - 5cm th× trång.

thanh long ph¸t triÓn tèt cÇn tÇng ®Êt canh tç 3. Cçh trång

dµy trªn 30cm vµ ®ñ Èm.

Lµ c©y th©n leo, cã hai lo¹i rÔ lµ rÔ ®Þa sinh vµ rÔ

- Thêi vô trång: Thanh long cã thÓ trång quanh khÝ sinh. RÔ ®Þa sinh (rÔ chÝnh) ph¸t sinh tõ phÇn n¨m, tuy vËy trong thùc tÕ thêng trång vµo hai lâi th©n ë gèc ®Ó b¸m xuèng ®Êt hót níc vµ chÊt thêi gian lµ th¸ng 9 - 11 vµ th¸ng 4 - 6.

dinh dìng. RÔ khÝ sinh (rÔ phô) ph¸t triÓn däc

- Kho¶ng cçh: Vïng ®Êt thÊp hoÆc ®Êt ruéng cÇn xÎ m¬ng lªn liÕp. M¬ng réng 1,5 - 2,0m, liÕp theo th©n c©y gióp c©y b¸m ch¾c vµo cét cho¸i hoÆc réng 3 - 4m. Trªn liÕp trång 2 hµng víi kho¶ng bê ®¸, ®ång thêi hót thªm níc vµ chÊt dinh dìng.

cçh c©y 3m. MËt ®é trung b×nh 600 - 1000 trô/ha.

RÔ ¨n n«ng nªn rÊt cÇn níc trong mïa kh«.

Tríc khi trång xö lý ®Êt vµ hom gièng b»ng cç ë níc ta, thanh long chñ yÕu trång ë phÝa thuèc trõ bÖnh Kasuran, Viben-C hoÆc Bendazol.

Nam (Phan ThiÕt, Long An, TiÒn Giang, Thµnh

- Cçh trång: §Êt cµy bõa kü, ph¬i ¶i. Hè ®µo s©u phè Hå ChÝ Minh). Ra hoa tù nhiªn tõ th¸ng 3 -

0,3m, ®êng kÝnh 1,0 - 1,5m bao quanh trô. Bãn lãt 10, tõ khi cã hoa ®Õn khi thu ho¹ch kho¶ng 2

cho mçi hè 10kg ph©n h÷u c¬ hoai môc + 0,5kg th¸ng. Trung b×nh mçi n¨m cã 4 - 6 ®ît hoa, mçi super l©n. Sè hom trång tïy kÝch thíc trô, trung

®ît cçh nhau 10 - 14 ngµy.

b×nh 4 - 6 hom/trô, ®Æt hom c¹n 3 - 5cm ®Ó tr¸nh 2. Gièng

thèi gèc. Tñ r¬m rç lªn gèc hom ®Ó gi÷ Èm. §Æt ¸p phÇn ph¼ng cña hom vµo mÐ trô vµ dïng d©y buéc HiÖn t¹i phæ biÕn nhÊt lµ gièng ruét tr¾ng, chÆt ®Ó kh«ng bÞ giã lay gèc. Che bít ¸nh n¾ng cho gièng nµy cã thÓ cho d¹ng qu¶ trßn, dµi hoÆc qu¶

®Õn khi rÔ ra dµi. Tíi níc cho ®Êt ®ñ Èm.

nhá. Ngoµi ra cßn cã cç gièng ruét ®á, ruét vµng

- Lµm trô: C©y thanh long cÇn cã trô ®Ó leo

®ang ®îc kh¶o nghiÖm nh©n gièng.

(cßn gäi lµ näc). Trô cÇn bÒn ch¾c v× ®êi sèng kinh Thanh long chñ yÕu nh©n gièng b»ng hom cµnh.

tÕ cña c©y thanh long dµi tíi 10 - 12 n¨m, víi mét BÊt kú ®o¹n cµnh nµo cña thanh long ®Òu cã thÓ

lîng c©y leo nÆng tõ 200 - 400kg.

139

140

https://thuviensach.vn

C«l«mbia, Mªhic«), nhiÖt ®é thÝch hîp 25 - 30oC.

nh©n gièng dÔ dµng. Thêng chän cµnh to mËp, ®·

¦a ¸nh s¸ng, nÕu bÞ che n¾ng c©y èm yÕu vµ l©u mét lÇn cho qu¶ (1 n¨m tuæi), n»m phÝa ngoµi ¸nh cho qu¶. Sèng ®îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt nh ®Êt s¸ng, kh«ng bÞ s©u bÖnh, cç m¾t mÈy ®Òu. C¾t x¸m b¹c mµu (B×nh ThuËn), ®Êt phÌn (Thµnh phè

®o¹n cµnh dµi 0,7 - 1,0m, ®Ó n¬i r©m m¸t vµ Èm, Hå ChÝ Minh), ®Êt ®á (Long Kh¸nh). Tuy vËy, ®Ó

kho¶ng 15 - 20 ngµy khi rÔ dµi 3 - 5cm th× trång.

thanh long ph¸t triÓn tèt cÇn tÇng ®Êt canh tç 3. Cçh trång

dµy trªn 30cm vµ ®ñ Èm.

Lµ c©y th©n leo, cã hai lo¹i rÔ lµ rÔ ®Þa sinh vµ rÔ

- Thêi vô trång: Thanh long cã thÓ trång quanh khÝ sinh. RÔ ®Þa sinh (rÔ chÝnh) ph¸t sinh tõ phÇn n¨m, tuy vËy trong thùc tÕ thêng trång vµo hai lâi th©n ë gèc ®Ó b¸m xuèng ®Êt hót níc vµ chÊt thêi gian lµ th¸ng 9 - 11 vµ th¸ng 4 - 6.

dinh dìng. RÔ khÝ sinh (rÔ phô) ph¸t triÓn däc

- Kho¶ng cçh: Vïng ®Êt thÊp hoÆc ®Êt ruéng cÇn xÎ m¬ng lªn liÕp. M¬ng réng 1,5 - 2,0m, liÕp theo th©n c©y gióp c©y b¸m ch¾c vµo cét cho¸i hoÆc réng 3 - 4m. Trªn liÕp trång 2 hµng víi kho¶ng bê ®¸, ®ång thêi hót thªm níc vµ chÊt dinh dìng.

cçh c©y 3m. MËt ®é trung b×nh 600 - 1000 trô/ha.

RÔ ¨n n«ng nªn rÊt cÇn níc trong mïa kh«.

Tríc khi trång xö lý ®Êt vµ hom gièng b»ng cç ë níc ta, thanh long chñ yÕu trång ë phÝa thuèc trõ bÖnh Kasuran, Viben-C hoÆc Bendazol.

Nam (Phan ThiÕt, Long An, TiÒn Giang, Thµnh

- Cçh trång: §Êt cµy bõa kü, ph¬i ¶i. Hè ®µo s©u phè Hå ChÝ Minh). Ra hoa tù nhiªn tõ th¸ng 3 -

0,3m, ®êng kÝnh 1,0 - 1,5m bao quanh trô. Bãn lãt 10, tõ khi cã hoa ®Õn khi thu ho¹ch kho¶ng 2

cho mçi hè 10kg ph©n h÷u c¬ hoai môc + 0,5kg th¸ng. Trung b×nh mçi n¨m cã 4 - 6 ®ît hoa, mçi super l©n. Sè hom trång tïy kÝch thíc trô, trung

®ît cçh nhau 10 - 14 ngµy.

b×nh 4 - 6 hom/trô, ®Æt hom c¹n 3 - 5cm ®Ó tr¸nh 2. Gièng

thèi gèc. Tñ r¬m rç lªn gèc hom ®Ó gi÷ Èm. §Æt ¸p phÇn ph¼ng cña hom vµo mÐ trô vµ dïng d©y buéc HiÖn t¹i phæ biÕn nhÊt lµ gièng ruét tr¾ng, chÆt ®Ó kh«ng bÞ giã lay gèc. Che bít ¸nh n¾ng cho gièng nµy cã thÓ cho d¹ng qu¶ trßn, dµi hoÆc qu¶

®Õn khi rÔ ra dµi. Tíi níc cho ®Êt ®ñ Èm.

nhá. Ngoµi ra cßn cã cç gièng ruét ®á, ruét vµng

- Lµm trô: C©y thanh long cÇn cã trô ®Ó leo

®ang ®îc kh¶o nghiÖm nh©n gièng.

(cßn gäi lµ näc). Trô cÇn bÒn ch¾c v× ®êi sèng kinh Thanh long chñ yÕu nh©n gièng b»ng hom cµnh.

tÕ cña c©y thanh long dµi tíi 10 - 12 n¨m, víi mét BÊt kú ®o¹n cµnh nµo cña thanh long ®Òu cã thÓ

lîng c©y leo nÆng tõ 200 - 400kg.

139

140

https://thuviensach.vn

Trô cã thÓ lµm b»ng c©y kh« cña cç lo¹i gç 200g NPK (16-16-8). Chia bãn 3 lÇn vµo 15 - 20 ngµy ch¾c nh c¨m xe, b×nh linh, lµu t¸u, sao ®en, cµ

sau trång, th¸ng 3 - 4 vµ th¸ng 6 - 7 n¨m sau.

ch¾c, cµ ®uèi... Trô c©y kh« ph¶i bãc hÕt vá ®Ó

Thêi kú kinh doanh tõ n¨m thø ba trë ®i cÇn kh«ng bÞ bong trãc vá vµ ®ì bÞ s©u bÖnh.

chó ý bãn kali. Lîng ph©n trung b×nh cho 1

Trô b»ng c©y sèng thêng dïng c©y me t©y, trô/n¨m nh sau tïy theo chÊt ®Êt vµ tuæi c©y.

v«ng nem, me chua, mÝt... C©y trô sèng ph¶i cã rÔ

Ph©n h÷u c¬ hoai:

15 - 50kg

¨n s©u ®Ó khái ®æ ng·, ph¶i xÐn tØa cµnh thêng Super l©n:

0,3 - 0,5kg

xuyªn vµ phßng trõ s©u bÖnh cho c©y trô sèng.

Urª:

0,3 - 0,5kg

C©y trô sèng thêng ph¶i ch¨m sãc vµ cßn c¹nh NPK (16-16-8):

1,0 - 1,5kg

tranh ¸nh s¸ng, dinh dìng nªn n¨ng suÊt vµ

KCl:

0,3 - 0,5kg

chÊt lîng qu¶ thanh long kh«ng cao.

Chia bãn 3 lÇn: LÇn 1 sau tØa cµnh (th¸ng 10 -

Trô còng cã thÓ x©y b»ng g¹ch hoÆc b»ng trô 11) gåm toµn bé ph©n h÷u c¬ vµ l©n + 1/3 urª. LÇn bªt«ng cèt s¾t. KÝch thíc trô 0,2 x 0,2 x 2,0m.

2 sau lÇn 1 kho¶ng 40 - 50 ngµy gåm 1/3 urª + 1/5

PhÝa trªn ®Çu trô ®Ó 2 lç sau nµy g¾n khung. Trô NPK + 1/2 KCl. LÇn 3 vµo th¸ng 3 gåm 1/3 urª +

g¹ch hoÆc bªt«ng nãng h¬n trô gç nªn rÔ b¸m vµo 2/5 NPK + 1/2 KCl.

trô ph¸t triÓn chËm h¬n, c©y leo chËm h¬n trong Sau 3 lÇn bãn thóc th× bôi thanh long cã 3 - 4

n¨m ®Çu. Tuy vËy, khi c©y gç khan hiÕm th× viÖc líp cµnh vµ ®ît nô hoa ®Çu xuÊt hiÖn, sau ®ã cç sö dông trô bªt«ng sÏ phæ biÕn.

®ît nô vµ qu¶ kÕ tiÕp nhau. Trong thêi gian c©y

- Giµn khung ®ì: Lµm b»ng lo¹i gç tèt nh c¨m nu«i qu¶ chia nhá 2/5 lîng NPK cßn l¹i ®Ó bãn xe, c¨m liªn, chiÒu dµi 0,5 - 0,6m, ®ãng thµnh giµn lµm nhiÒu ®ît.

khung h×nh ch÷ thËp hoÆc mét vßng trßn trªn ®Çu Vun ®Êt lµm bê bao quanh trô gèc t¹o thµnh trô ®Ó khi leo tíi ®Çu trô cµnh thanh long rò trªn nåi, ®êng kÝnh réng dÇn h»ng n¨m tõ 1 - 2m. R¶i giµn khung t¹o thµnh t¸n c©y nh mét c¸i dï (hoÆc

®Òu ph©n trªn mÆt nåi, phñ r¬m rç råi tíi níc.

h×nh nÊm). Cã thÓ lµm giµn ®ì b»ng que s¾t thay NÕu ®Êt chua sau khi tØa cµnh, tríc khi bãn ph©n cho gç.

lÇn 1 nªn bãn thªm v«i (kho¶ng 0,3 - 0,5 kg/trô)

®Ó c©y dÔ hÊp thô ph©n.

4. Ch¨m sãc

Ngoµi bãn gèc, phun thªm ph©n qua l¸ gãp

- Bãn ph©n:

phÇn t¨ng n¨ng suÊt vµ chÊt lîng qu¶.

Trong thêi kú kiÕn thiÕt c¬ b¶n tõ 1 - 2 n¨m ®Çu,

- TØa cµnh t¹o t¸n: TØa cµnh t¹o t¸n lµ biÖn lîng ph©n bãn c¶ n¨m cho mét trô kho¶ng 300g urª +

ph¸p kh«ng thÓ thiÕu víi c©y thanh long. Thùc hiÖn 141

142

https://thuviensach.vn

Trô cã thÓ lµm b»ng c©y kh« cña cç lo¹i gç 200g NPK (16-16-8). Chia bãn 3 lÇn vµo 15 - 20 ngµy ch¾c nh c¨m xe, b×nh linh, lµu t¸u, sao ®en, cµ

sau trång, th¸ng 3 - 4 vµ th¸ng 6 - 7 n¨m sau.

ch¾c, cµ ®uèi... Trô c©y kh« ph¶i bãc hÕt vá ®Ó

Thêi kú kinh doanh tõ n¨m thø ba trë ®i cÇn kh«ng bÞ bong trãc vá vµ ®ì bÞ s©u bÖnh.

chó ý bãn kali. Lîng ph©n trung b×nh cho 1

Trô b»ng c©y sèng thêng dïng c©y me t©y, trô/n¨m nh sau tïy theo chÊt ®Êt vµ tuæi c©y.

v«ng nem, me chua, mÝt... C©y trô sèng ph¶i cã rÔ

Ph©n h÷u c¬ hoai:

15 - 50kg

¨n s©u ®Ó khái ®æ ng·, ph¶i xÐn tØa cµnh thêng Super l©n:

0,3 - 0,5kg

xuyªn vµ phßng trõ s©u bÖnh cho c©y trô sèng.

Urª:

0,3 - 0,5kg

C©y trô sèng thêng ph¶i ch¨m sãc vµ cßn c¹nh NPK (16-16-8):

1,0 - 1,5kg

tranh ¸nh s¸ng, dinh dìng nªn n¨ng suÊt vµ

KCl:

0,3 - 0,5kg

chÊt lîng qu¶ thanh long kh«ng cao.

Chia bãn 3 lÇn: LÇn 1 sau tØa cµnh (th¸ng 10 -

Trô còng cã thÓ x©y b»ng g¹ch hoÆc b»ng trô 11) gåm toµn bé ph©n h÷u c¬ vµ l©n + 1/3 urª. LÇn bªt«ng cèt s¾t. KÝch thíc trô 0,2 x 0,2 x 2,0m.

2 sau lÇn 1 kho¶ng 40 - 50 ngµy gåm 1/3 urª + 1/5

PhÝa trªn ®Çu trô ®Ó 2 lç sau nµy g¾n khung. Trô NPK + 1/2 KCl. LÇn 3 vµo th¸ng 3 gåm 1/3 urª +

g¹ch hoÆc bªt«ng nãng h¬n trô gç nªn rÔ b¸m vµo 2/5 NPK + 1/2 KCl.

trô ph¸t triÓn chËm h¬n, c©y leo chËm h¬n trong Sau 3 lÇn bãn thóc th× bôi thanh long cã 3 - 4

n¨m ®Çu. Tuy vËy, khi c©y gç khan hiÕm th× viÖc líp cµnh vµ ®ît nô hoa ®Çu xuÊt hiÖn, sau ®ã cç sö dông trô bªt«ng sÏ phæ biÕn.

®ît nô vµ qu¶ kÕ tiÕp nhau. Trong thêi gian c©y

- Giµn khung ®ì: Lµm b»ng lo¹i gç tèt nh c¨m nu«i qu¶ chia nhá 2/5 lîng NPK cßn l¹i ®Ó bãn xe, c¨m liªn, chiÒu dµi 0,5 - 0,6m, ®ãng thµnh giµn lµm nhiÒu ®ît.

khung h×nh ch÷ thËp hoÆc mét vßng trßn trªn ®Çu Vun ®Êt lµm bê bao quanh trô gèc t¹o thµnh trô ®Ó khi leo tíi ®Çu trô cµnh thanh long rò trªn nåi, ®êng kÝnh réng dÇn h»ng n¨m tõ 1 - 2m. R¶i giµn khung t¹o thµnh t¸n c©y nh mét c¸i dï (hoÆc

®Òu ph©n trªn mÆt nåi, phñ r¬m rç råi tíi níc.

h×nh nÊm). Cã thÓ lµm giµn ®ì b»ng que s¾t thay NÕu ®Êt chua sau khi tØa cµnh, tríc khi bãn ph©n cho gç.

lÇn 1 nªn bãn thªm v«i (kho¶ng 0,3 - 0,5 kg/trô)

®Ó c©y dÔ hÊp thô ph©n.

4. Ch¨m sãc

Ngoµi bãn gèc, phun thªm ph©n qua l¸ gãp

- Bãn ph©n:

phÇn t¨ng n¨ng suÊt vµ chÊt lîng qu¶.

Trong thêi kú kiÕn thiÕt c¬ b¶n tõ 1 - 2 n¨m ®Çu,

- TØa cµnh t¹o t¸n: TØa cµnh t¹o t¸n lµ biÖn lîng ph©n bãn c¶ n¨m cho mét trô kho¶ng 300g urª +

ph¸p kh«ng thÓ thiÕu víi c©y thanh long. Thùc hiÖn 141

142

https://thuviensach.vn

sau khi thu ho¹ch xong hoÆc tríc ®ît thu qu¶

Cïng víi biÖn ph¸p treo ®Ìn cÇn bãn ph©n, tíi cuèi cïng. TØa bá cç cµnh giµ, cµnh yÕu vµ nh÷ng níc vµ tØa cµnh ®Ó c©y sinh trëng tèt, ®ñ kh¶

cµnh phÝa trong t¸n l¸. Cã ba cçh tØa lµ: n¨ng ra hoa nu«i qu¶.

+ TØa söa cµnh: TiÕn hµnh khi c©y ®· cho qu¶

+ BiÖn ph¸p th©m canh: Kinh nghiÖm ë Phan æn ®Þnh, thêng lµ tõ n¨m thø 2, thø 3 trë ®i. TØa ThiÕt lµ kho¶ng cuèi th¸ng 9 bãn ph©n h÷u c¬ cho bá cç cµnh nhá hoÆc cµnh giµ ®Ó tËp trung dinh mçi trô 20kg ®Ó c©y võa nu«i qu¶, võa cã tîc dìng cho qu¶.

trªn ®Çu trô. Sau khi thu ho¹ch hÕt qu¶ c¾t 1/3

+ TØa ®au: TiÕn hµnh sau mçi ®ît thu ho¹ch chiÒu dµi nh¸nh ®· cho qu¶, ®ång thêi c¾t bít 2/3

qu¶. C¾t bá cç cµnh giµ, cµnh bªn trong t¸n l¸

sè d©y giµ bªn trong t¸n. Sau ®ã tiÕp tôc bãn 20kg hoÆc cµnh non qu¸ nhiÒu, chØ ®Ó l¹i 30 - 60% sè ph©n h÷u c¬, kÕt hîp bãn NPK mçi th¸ng 1 lÇn tõ cµnh trªn c©y. C¾t tõ 1/2 ®Õn 2/3 chiÒu dµi cç 0,3 - 0,5kg. Sang th¸ng giªng n¨m sau bãn tiÕp cho mçi trô 15kg ph©n h÷u c¬, tñ r¬m rç gi÷ Èm cµnh ®· cho qu¶. Cç cµnh non sÏ n¶y ra tõ phÇn cho gèc, tØa hÕt cç nh¸nh giµ ®· cho qu¶ ®Ó dån gèc cµnh ®îc gi÷ l¹i.

søc nu«i nh¸nh t¬. Ch¨m bãn nh trªn c©y ra hoa

+ TØa lùa: TiÕn hµnh thêng xuyªn kÕt hîp cç sím h¬n b×nh thêng kho¶ng 1 th¸ng.

®ît bãn ph©n, tØa lùa bít nh÷ng cµnh kh«ng cÇn

+ Sö dông cç chÊt ®iÒu hßa sinh trëng thùc thiÕt cho qu¶ ®Ó tËp trung dinh dìng cho nh÷ng vËt. Dïng cç chÊt Gibberellin (GA3) hoÆc KNO

3

cµnh chÝnh.

phun bèn lÇn, 7 ngµy 1 lÇn còng cã tç dông kÝch

- Xö lý ra hoa: Nh»m môc ®Ých cho thanh long thÝch ra hoa sím. Ngoµi ra dïng ph©n bãn l¸ MKP

ra hoa sím hoÆc r¶i vô ®Ó cã gi¸ b¸n cao vµ æn còng cã tç dông.

®Þnh. HiÖn cã ba cçh xö lý cho thanh long ra hoa.

+ Dïng ®Ìn ®iÖn th¾p s¸ng ban ®ªm: Dïng bãng 5. Phßng trõ s©u bÖnh

trßn 75W, 100W hoÆc bãng Neon 1,2m. Treo mét

- Bä hung ®ôc cµnh ( Protaetia sp.): Cßn gäi lµ

bãng cho 2 - 4 trô. Bãng ®Ìn th¾p liªn tôc 15 - 20

con ng©u. Bä trëng thµnh c¸nh cøng, mµu n©u

®ªm tïy theo mïa (thêi gian ngµy ng¾n vµ cµng xa

®en, dµi 16 - 18mm. Bä ®ôc phçµnh vµ nô hoa.

vô chÝnh th× ph¶i th¾p nhiÒu ®ªm h¬n thêi gian Cã thÓ b¾t b»ng tay mµ kh«ng cÇn phun thuèc.

ngµy dµi vµ gÇn vô chÝnh). Mçi ®ªm th¾p trung b×nh

- KiÕn ( Solenopsis geminata): §ôc khoÐt lµm h

4 - 5 giê, tõ 7 - 12 giê ®ªm. Sau khi ngng th¾p ®Ìn hom gièng, ph¸ gèc c©y vµ cµnh non, c¾n tai l¸

tõ 4 - 7 ngµy nô hoa sÏ xuÊt hiÖn. Tõ khi ra nô ®Õn trªn qu¶. R¶i thuèc s©u d¹ng h¹t xuèng gèc hoÆc khi thu ho¹ch kho¶ng 50 - 55 ngµy.

phun thuèc trõ s©u trªn c©y.

143

144

https://thuviensach.vn

sau khi thu ho¹ch xong hoÆc tríc ®ît thu qu¶

Cïng víi biÖn ph¸p treo ®Ìn cÇn bãn ph©n, tíi cuèi cïng. TØa bá cç cµnh giµ, cµnh yÕu vµ nh÷ng níc vµ tØa cµnh ®Ó c©y sinh trëng tèt, ®ñ kh¶

cµnh phÝa trong t¸n l¸. Cã ba cçh tØa lµ: n¨ng ra hoa nu«i qu¶.

+ TØa söa cµnh: TiÕn hµnh khi c©y ®· cho qu¶

+ BiÖn ph¸p th©m canh: Kinh nghiÖm ë Phan æn ®Þnh, thêng lµ tõ n¨m thø 2, thø 3 trë ®i. TØa ThiÕt lµ kho¶ng cuèi th¸ng 9 bãn ph©n h÷u c¬ cho bá cç cµnh nhá hoÆc cµnh giµ ®Ó tËp trung dinh mçi trô 20kg ®Ó c©y võa nu«i qu¶, võa cã tîc dìng cho qu¶.

trªn ®Çu trô. Sau khi thu ho¹ch hÕt qu¶ c¾t 1/3

+ TØa ®au: TiÕn hµnh sau mçi ®ît thu ho¹ch chiÒu dµi nh¸nh ®· cho qu¶, ®ång thêi c¾t bít 2/3

qu¶. C¾t bá cç cµnh giµ, cµnh bªn trong t¸n l¸

sè d©y giµ bªn trong t¸n. Sau ®ã tiÕp tôc bãn 20kg hoÆc cµnh non qu¸ nhiÒu, chØ ®Ó l¹i 30 - 60% sè ph©n h÷u c¬, kÕt hîp bãn NPK mçi th¸ng 1 lÇn tõ cµnh trªn c©y. C¾t tõ 1/2 ®Õn 2/3 chiÒu dµi cç 0,3 - 0,5kg. Sang th¸ng giªng n¨m sau bãn tiÕp cho mçi trô 15kg ph©n h÷u c¬, tñ r¬m rç gi÷ Èm cµnh ®· cho qu¶. Cç cµnh non sÏ n¶y ra tõ phÇn cho gèc, tØa hÕt cç nh¸nh giµ ®· cho qu¶ ®Ó dån gèc cµnh ®îc gi÷ l¹i.

søc nu«i nh¸nh t¬. Ch¨m bãn nh trªn c©y ra hoa

+ TØa lùa: TiÕn hµnh thêng xuyªn kÕt hîp cç sím h¬n b×nh thêng kho¶ng 1 th¸ng.

®ît bãn ph©n, tØa lùa bít nh÷ng cµnh kh«ng cÇn

+ Sö dông cç chÊt ®iÒu hßa sinh trëng thùc thiÕt cho qu¶ ®Ó tËp trung dinh dìng cho nh÷ng vËt. Dïng cç chÊt Gibberellin (GA3) hoÆc KNO

3

cµnh chÝnh.

phun bèn lÇn, 7 ngµy 1 lÇn còng cã tç dông kÝch

- Xö lý ra hoa: Nh»m môc ®Ých cho thanh long thÝch ra hoa sím. Ngoµi ra dïng ph©n bãn l¸ MKP

ra hoa sím hoÆc r¶i vô ®Ó cã gi¸ b¸n cao vµ æn còng cã tç dông.

®Þnh. HiÖn cã ba cçh xö lý cho thanh long ra hoa.

+ Dïng ®Ìn ®iÖn th¾p s¸ng ban ®ªm: Dïng bãng 5. Phßng trõ s©u bÖnh

trßn 75W, 100W hoÆc bãng Neon 1,2m. Treo mét

- Bä hung ®ôc cµnh ( Protaetia sp.): Cßn gäi lµ

bãng cho 2 - 4 trô. Bãng ®Ìn th¾p liªn tôc 15 - 20

con ng©u. Bä trëng thµnh c¸nh cøng, mµu n©u

®ªm tïy theo mïa (thêi gian ngµy ng¾n vµ cµng xa

®en, dµi 16 - 18mm. Bä ®ôc phçµnh vµ nô hoa.

vô chÝnh th× ph¶i th¾p nhiÒu ®ªm h¬n thêi gian Cã thÓ b¾t b»ng tay mµ kh«ng cÇn phun thuèc.

ngµy dµi vµ gÇn vô chÝnh). Mçi ®ªm th¾p trung b×nh

- KiÕn ( Solenopsis geminata): §ôc khoÐt lµm h

4 - 5 giê, tõ 7 - 12 giê ®ªm. Sau khi ngng th¾p ®Ìn hom gièng, ph¸ gèc c©y vµ cµnh non, c¾n tai l¸

tõ 4 - 7 ngµy nô hoa sÏ xuÊt hiÖn. Tõ khi ra nô ®Õn trªn qu¶. R¶i thuèc s©u d¹ng h¹t xuèng gèc hoÆc khi thu ho¹ch kho¶ng 50 - 55 ngµy.

phun thuèc trõ s©u trªn c©y.

143

144

https://thuviensach.vn

- Ruåi ®ôc qu¶ ( Bactrocera dorsalis): NhiÒu con

®åi dèc cã tÇng ®Êt kh¸ s©u, tho¸t níc, ®é pH

dßi ®ôc trong qu¶ lµm qu¶ bÞ thèi. Dïng chÊt dÉn tõ 5,0 - 6,5.

dô Metyl eugenol (Ruvacon, Vizubon-D) ®Ó bÉy Trªn mét c©y cã hoa ®ùc, hoa c¸i vµ hoa lìng ruåi trëng thµnh hoÆc phun cç thuèc Trigard, tÝnh. Hoa ®ùc cã kh¶ n¨ng thô phÊn nhng Cóc tæng hîp.

thêng në tríc hoa c¸i, v× vËy vai trß thô phÊn

- BÖnh thèi ®Çu cµnh (do nÊm Alternaria sp.): cña c«n trïng rÊt quan träng.

Phun cç thuèc Anvil, Score, Rovral, Carbenzim...

Mét n¨m c©y v¶i cã 2 - 3 ®ît léc, léc mïa xu©n

- BÖnh ®èm n©u (do nÊm Gloeosporium agaves): ra th¸ng 2, sau ®ã ra hoa vµ thu ho¹ch qu¶ vµo BÖnh h¹i chñ yÕu trªn th©n vµ cµnh. Dïng cç th¸ng 6. §ît léc thø hai ra sau khi h¸i qu¶ xong.

thuèc gèc §ång, Rovral, Carbenzim, Dithan-M...

§ît thø ba ra vµo th¸ng 9 - 10, gäi lµ léc mïa thu.

§ît léc mïa xu©n, tøc lµ ®ît léc sÏ ph¸t triÓn Ngoµi ra cßn cã rÖp muéi, bä xÝt, bÖnh n¸m thµnh cµnh qu¶, mäc trªn cµnh mïa thu n¨m cµnh, hiÖn tîng nøt qu¶ do ma nhiÒu vµ bãn tríc. V× vËy ®Ó cã s¶n lîng cao thêng tØa bá ®ît ph©n kh«ng c©n ®èi.

léc thø hai vµ tËp trung ch¨m sãc ®ît léc mïa thu.

V¶I

2. Gièng

(Litchi sinensis)

ë níc ta hiÖn cã ba nhãm v¶i chÝnh lµ v¶i chua (v¶i ta), v¶i thiÒu (v¶i tµu) vµ v¶i nhì (gièng 1. §Æc tÝnh

lai gi÷a v¶i chua vµ v¶i thiÒu). Gièng v¶i thiÒu C©y v¶i cã nguån gèc ch©u ¸. ë níc ta, c©y v¶i hiÖn lµ gièng phæ biÕn nhÊt víi nh÷ng vïng trång chñ yÕu trång ë cç tØnh phÝa B¾c. ë phÝa Nam, tËp trung næi tiÕng nh Thanh Hµ (H¶i D¬ng), cç vïng nói cao nh §µ L¹t, Bu«n Ma Thuét ®·

Lôc Ng¹n (B¾c Giang), Phó Hé (Phó Thä).

trång thö cã kÕt qu¶.

Tríc ®©y v¶i chua thêng nh©n gièng b»ng Vïng trång v¶i thÝch hîp cÇn cã nhiÖt ®é thÊp h¹t nhng biÕn dÞ lín vµ ngµy cµng xÊu ®i nªn díi 15oC trong thêi kú c©y ph©n hãa mÇm hoa.

hiÖn kh«ng dïng trong s¶n xuÊt, chØ dïng lµm gèc NhiÖt ®é thÝch hîp ®Ó thô phÊn ®Ëu qu¶ tõ 18 -

ghÐp. Ph¬ng ph¸p ghÐp còng ®îc dïng nhng 26oC. CÇn nhiÒu ¸nh n¾ng ®Ó h×nh thµnh hoa vµ

¬m gèc ghÐp mÊt nhiÒu thêi gian vµ ghÐp khã thô phÊn. Khi qu¶ chÝn còng cÇn n¾ng vµ nhiÖt sèng. Ph¬ng ph¸p chiÕt cµnh ®îc dïng phæ biÕn.

®é cao. Kh¶ n¨ng chÞu h¹n kh¸, kÐm chÞu óng Chän chiÕt nh÷ng cµnh ®êng kÝnh 15 - 20mm, ngËp. §Êt thÝch hîp lµ ®Êt phï sa, phï sa cæ, ®Êt dµi 45 - 60cm ë chç nhiÒu ¸nh s¸ng. ChiÕt vµo 145

146

https://thuviensach.vn

- Ruåi ®ôc qu¶ ( Bactrocera dorsalis): NhiÒu con

®åi dèc cã tÇng ®Êt kh¸ s©u, tho¸t níc, ®é pH

dßi ®ôc trong qu¶ lµm qu¶ bÞ thèi. Dïng chÊt dÉn tõ 5,0 - 6,5.

dô Metyl eugenol (Ruvacon, Vizubon-D) ®Ó bÉy Trªn mét c©y cã hoa ®ùc, hoa c¸i vµ hoa lìng ruåi trëng thµnh hoÆc phun cç thuèc Trigard, tÝnh. Hoa ®ùc cã kh¶ n¨ng thô phÊn nhng Cóc tæng hîp.

thêng në tríc hoa c¸i, v× vËy vai trß thô phÊn

- BÖnh thèi ®Çu cµnh (do nÊm Alternaria sp.): cña c«n trïng rÊt quan träng.

Phun cç thuèc Anvil, Score, Rovral, Carbenzim...

Mét n¨m c©y v¶i cã 2 - 3 ®ît léc, léc mïa xu©n

- BÖnh ®èm n©u (do nÊm Gloeosporium agaves): ra th¸ng 2, sau ®ã ra hoa vµ thu ho¹ch qu¶ vµo BÖnh h¹i chñ yÕu trªn th©n vµ cµnh. Dïng cç th¸ng 6. §ît léc thø hai ra sau khi h¸i qu¶ xong.

thuèc gèc §ång, Rovral, Carbenzim, Dithan-M...

§ît thø ba ra vµo th¸ng 9 - 10, gäi lµ léc mïa thu.

§ît léc mïa xu©n, tøc lµ ®ît léc sÏ ph¸t triÓn Ngoµi ra cßn cã rÖp muéi, bä xÝt, bÖnh n¸m thµnh cµnh qu¶, mäc trªn cµnh mïa thu n¨m cµnh, hiÖn tîng nøt qu¶ do ma nhiÒu vµ bãn tríc. V× vËy ®Ó cã s¶n lîng cao thêng tØa bá ®ît ph©n kh«ng c©n ®èi.

léc thø hai vµ tËp trung ch¨m sãc ®ît léc mïa thu.

V¶I

2. Gièng

(Litchi sinensis)

ë níc ta hiÖn cã ba nhãm v¶i chÝnh lµ v¶i chua (v¶i ta), v¶i thiÒu (v¶i tµu) vµ v¶i nhì (gièng 1. §Æc tÝnh

lai gi÷a v¶i chua vµ v¶i thiÒu). Gièng v¶i thiÒu C©y v¶i cã nguån gèc ch©u ¸. ë níc ta, c©y v¶i hiÖn lµ gièng phæ biÕn nhÊt víi nh÷ng vïng trång chñ yÕu trång ë cç tØnh phÝa B¾c. ë phÝa Nam, tËp trung næi tiÕng nh Thanh Hµ (H¶i D¬ng), cç vïng nói cao nh §µ L¹t, Bu«n Ma Thuét ®·

Lôc Ng¹n (B¾c Giang), Phó Hé (Phó Thä).

trång thö cã kÕt qu¶.

Tríc ®©y v¶i chua thêng nh©n gièng b»ng Vïng trång v¶i thÝch hîp cÇn cã nhiÖt ®é thÊp h¹t nhng biÕn dÞ lín vµ ngµy cµng xÊu ®i nªn díi 15oC trong thêi kú c©y ph©n hãa mÇm hoa.

hiÖn kh«ng dïng trong s¶n xuÊt, chØ dïng lµm gèc NhiÖt ®é thÝch hîp ®Ó thô phÊn ®Ëu qu¶ tõ 18 -

ghÐp. Ph¬ng ph¸p ghÐp còng ®îc dïng nhng 26oC. CÇn nhiÒu ¸nh n¾ng ®Ó h×nh thµnh hoa vµ

¬m gèc ghÐp mÊt nhiÒu thêi gian vµ ghÐp khã thô phÊn. Khi qu¶ chÝn còng cÇn n¾ng vµ nhiÖt sèng. Ph¬ng ph¸p chiÕt cµnh ®îc dïng phæ biÕn.

®é cao. Kh¶ n¨ng chÞu h¹n kh¸, kÐm chÞu óng Chän chiÕt nh÷ng cµnh ®êng kÝnh 15 - 20mm, ngËp. §Êt thÝch hîp lµ ®Êt phï sa, phï sa cæ, ®Êt dµi 45 - 60cm ë chç nhiÒu ¸nh s¸ng. ChiÕt vµo 145

146

https://thuviensach.vn

mïa xu©n khi c©y v¶i lªn nhùa. Sau 1,5 - 2 th¸ng th¸ng 6 - 7, lÇn thø hai vµo th¸ng 9 - 10 sau ®ît ra cµnh chiÕt ra rÔ, ¬m tiÕp trong bÇu ®Ó ra rÔ thø léc mïa thu. Nh÷ng n¨m sai qu¶ cã thÓ bãn thóc sinh kháe råi míi trång cè ®Þnh.

thªm mét ®ît vµo cuèi th¸ng 3 sau khi ®Ëu qu¶ ®Ó

gi¶m rông qu¶ vµ qu¶ ph¸t triÓn tèt.

3. Cçh trång

V¶i lµ c©y xanh quanh n¨m, tµn l¸ dµy, ra hoa

§Êt thÊp ph¶i lªn luèng cao. V¶i to c©y vµ sèng

®Çu cµnh vµ a ¸nh s¸ng v× vËy cÇn chó ý c¾t cµnh l©u nªn cÇn ®µo hè réng 0,8 - 1,0m, s©u 0,5 - 1,0m, t¹o t¸n. Ngay sau khi trång cÇn c¾t cç cµnh phô chØ

®Êt ®åi cÇn ®µo hè réng. §µo hè vµ bãn ph©n lãt

®Ó mét th©n th¼ng cçh mÆt ®Êt 50 - 60cm, sau ®ã tríc khi trång 3 - 4 th¸ng. Bãn lãt cho mçi hè 20 -

®Ó 3 - 4 cµnh khung ch×a ra cç phÝa. Thêng xuyªn 40kg ph©n h÷u c¬ hoai + 1kg super l©n + 1kg KCl.

c¾t bá cç cµnh tîc, cµnh nhá phÝa trong t¸n l¸.

Thêi vô trång tèt lµ th¸ng 3 - 4 vµ 9 - 10.

Sau khi thu ho¹ch c¾t cç cµnh qu¶, dän s¹ch cç Kho¶ng cçh c©y tõ 8 - 10m, mËt ®é 100 - 150

cµnh kh«, cµnh s©u bÖnh, t¹o h×nh t¸n c©y cho gän c©y/ha.

vµ tho¸ng ®Ó cç cµnh qu¶ míi ph¸t triÓn thuËn lîi.

4. Ch¨m sãc

5. Phßng trõ s©u bÖnh

Sau khi trång cÇn thêng xuyªn tíi Èm vµ tñ

- Bä xÝt ( Tessaratoma papillosa): Bä xÝt chñ yÕu gèc. Tríc khi ra hoa nªn t¹o kh« mét thêi gian ®Ó

h¹i nh·n vµ v¶i. Bä trëng thµnh vµ bä non tËp h×nh thµnh ®ät hoa. Khi qu¶ ®ang chÝn nÕu Èm trung ë ngän c©y, cuèng hoa, cuèng qu¶, chÝch hót qu¸ hoÆc kh« quçã thÓ g©y nøt qu¶.

lµm ngän hÐo kh«, hoa vµ qu¶ non bÞ rông. Phßng Lµm cá, xíi x¸o kÕt hîp trång xen cç c©y ng¾n trõ b»ng dïng vît b¾t vµ phun cç thuèc Sherpa, ngµy trong nh÷ng n¨m ®Çu khi c©y cha khÐp t¸n.

Bassa, Polytrin, Supracide, Dragon...

Thêi gian c©y cßn nhá cha ra qu¶, mçi c©y mçi n¨m bãn 200g ®¹m nguyªn chÊt + 100g P O +

- NhÖn l«ng nhung ( Eryophies litchii): NhÖn rÊt 2

5

100g K O. Khi c©y ®· ra qu¶ th× t¨ng dÇn lîng nhá, chØ dµi kho¶ng 0,15mm, h×nh trô dµi phÝa 2

ph©n ®¹m lªn 1kg nguyªn chÊt (t¬ng ®¬ng gÇn

®u«i nhá, qua kÝnh phãng ®¹i nh×n nh cñ cµ rèt, 2kg urª hoÆc 5kg ®¹m sulfat), 0,5kg P O vµ 0,5kg mµu tr¾ng ngµ, phÝa ngùc cã bèn ch©n. NhÖn tËp 2

5

K O (tØ lÖ NPK kho¶ng 2.1.1). 2 - 3 n¨m 1 lÇn bãn trung mÆt díi cç l¸ non, c¾n n¸t m« l¸, nh¶ líp 2

thªm 30 - 50kg ph©n h÷u c¬ cho 1 c©y. Ngoµi ra, t¬ mÞn nh l«ng nhung mµu ®á n©u, l¸ bÞ h¹i nhá dïng thªm bïn ao kh« båi gèc. Lîng ph©n chia qu¨n l¹i vµ kh« vµng. NhÖn h¹i c¶ hoa vµ qu¶

bãn 2 - 3 lÇn, lÇn ®Çu sau khi thu ho¹ch qu¶ vµo non. Vô léc xu©n thêng bÞ h¹i nÆng.

147

148

https://thuviensach.vn

mïa xu©n khi c©y v¶i lªn nhùa. Sau 1,5 - 2 th¸ng th¸ng 6 - 7, lÇn thø hai vµo th¸ng 9 - 10 sau ®ît ra cµnh chiÕt ra rÔ, ¬m tiÕp trong bÇu ®Ó ra rÔ thø léc mïa thu. Nh÷ng n¨m sai qu¶ cã thÓ bãn thóc sinh kháe råi míi trång cè ®Þnh.

thªm mét ®ît vµo cuèi th¸ng 3 sau khi ®Ëu qu¶ ®Ó

gi¶m rông qu¶ vµ qu¶ ph¸t triÓn tèt.

3. Cçh trång

V¶i lµ c©y xanh quanh n¨m, tµn l¸ dµy, ra hoa

§Êt thÊp ph¶i lªn luèng cao. V¶i to c©y vµ sèng

®Çu cµnh vµ a ¸nh s¸ng v× vËy cÇn chó ý c¾t cµnh l©u nªn cÇn ®µo hè réng 0,8 - 1,0m, s©u 0,5 - 1,0m, t¹o t¸n. Ngay sau khi trång cÇn c¾t cç cµnh phô chØ

®Êt ®åi cÇn ®µo hè réng. §µo hè vµ bãn ph©n lãt

®Ó mét th©n th¼ng cçh mÆt ®Êt 50 - 60cm, sau ®ã tríc khi trång 3 - 4 th¸ng. Bãn lãt cho mçi hè 20 -

®Ó 3 - 4 cµnh khung ch×a ra cç phÝa. Thêng xuyªn 40kg ph©n h÷u c¬ hoai + 1kg super l©n + 1kg KCl.

c¾t bá cç cµnh tîc, cµnh nhá phÝa trong t¸n l¸.

Thêi vô trång tèt lµ th¸ng 3 - 4 vµ 9 - 10.

Sau khi thu ho¹ch c¾t cç cµnh qu¶, dän s¹ch cç Kho¶ng cçh c©y tõ 8 - 10m, mËt ®é 100 - 150

cµnh kh«, cµnh s©u bÖnh, t¹o h×nh t¸n c©y cho gän c©y/ha.

vµ tho¸ng ®Ó cç cµnh qu¶ míi ph¸t triÓn thuËn lîi.

4. Ch¨m sãc

5. Phßng trõ s©u bÖnh

Sau khi trång cÇn thêng xuyªn tíi Èm vµ tñ

- Bä xÝt ( Tessaratoma papillosa): Bä xÝt chñ yÕu gèc. Tríc khi ra hoa nªn t¹o kh« mét thêi gian ®Ó

h¹i nh·n vµ v¶i. Bä trëng thµnh vµ bä non tËp h×nh thµnh ®ät hoa. Khi qu¶ ®ang chÝn nÕu Èm trung ë ngän c©y, cuèng hoa, cuèng qu¶, chÝch hót qu¸ hoÆc kh« quçã thÓ g©y nøt qu¶.

lµm ngän hÐo kh«, hoa vµ qu¶ non bÞ rông. Phßng Lµm cá, xíi x¸o kÕt hîp trång xen cç c©y ng¾n trõ b»ng dïng vît b¾t vµ phun cç thuèc Sherpa, ngµy trong nh÷ng n¨m ®Çu khi c©y cha khÐp t¸n.

Bassa, Polytrin, Supracide, Dragon...

Thêi gian c©y cßn nhá cha ra qu¶, mçi c©y mçi n¨m bãn 200g ®¹m nguyªn chÊt + 100g P O +

- NhÖn l«ng nhung ( Eryophies litchii): NhÖn rÊt 2

5

100g K O. Khi c©y ®· ra qu¶ th× t¨ng dÇn lîng nhá, chØ dµi kho¶ng 0,15mm, h×nh trô dµi phÝa 2

ph©n ®¹m lªn 1kg nguyªn chÊt (t¬ng ®¬ng gÇn

®u«i nhá, qua kÝnh phãng ®¹i nh×n nh cñ cµ rèt, 2kg urª hoÆc 5kg ®¹m sulfat), 0,5kg P O vµ 0,5kg mµu tr¾ng ngµ, phÝa ngùc cã bèn ch©n. NhÖn tËp 2

5

K O (tØ lÖ NPK kho¶ng 2.1.1). 2 - 3 n¨m 1 lÇn bãn trung mÆt díi cç l¸ non, c¾n n¸t m« l¸, nh¶ líp 2

thªm 30 - 50kg ph©n h÷u c¬ cho 1 c©y. Ngoµi ra, t¬ mÞn nh l«ng nhung mµu ®á n©u, l¸ bÞ h¹i nhá dïng thªm bïn ao kh« båi gèc. Lîng ph©n chia qu¨n l¹i vµ kh« vµng. NhÖn h¹i c¶ hoa vµ qu¶

bãn 2 - 3 lÇn, lÇn ®Çu sau khi thu ho¹ch qu¶ vµo non. Vô léc xu©n thêng bÞ h¹i nÆng.

147

148

https://thuviensach.vn

Phßng trõ b»ng ng¾t bá tiªu hñy cç l¸ bÞ h¹i, 2. Gièng

phun cç thuèc trõ nhÖn nh Sulox, Nissorun, HiÖn cã hai nhãm gièng chÝnh lµ nhãm qu¶

Danitol, dÇu kho¸ng SK-99...

xanh vµ nhãm qu¶ tÝa. Gièng ®îc a chuéng nhÊt

- BÖnh th¸n th (do nÊm Colletotrichum sp.): lµ gièng vó s÷a Lß RÌn (TiÒn Giang), qu¶ khi chÝn BÖnh lµm kh« ®Çu l¸, kh« chåi non vµ cµnh hoa.

mµu tr¾ng nh¹t, phÝa ®u«i qu¶ phít hång.

Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång, Carbenzim, Cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t nhng biÕn dÞ lín Antracol, Dithan-M...

vµ l©u cho qu¶. Ph¬ng ph¸p phæ biÕn hiÖn nay lµ

- BÖnh s¬ng mai (do nÊm Peronospora sp.): ghÐp m¾t hoÆc ghÐp ¸p. ChiÕt cµnh còng ®îc BÖnh ph¸ h¹i trªn cuèng hoa, cuèng qu¶, lµm hoa nhng khã ra rÔ. Lµm luèng gieo h¹t, khi c©y cã 3 -

vµ qu¶ non rông. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc 5 l¸ th× ®¸nh ra trång ë vên ghÐp hoÆc gieo h¹t

®ång, Ridomil gold, Carbenzim...

trong bÇu nil«ng. Sau 24 - 30 th¸ng, ®êng kÝnh Ngoµi ra cßn cã rÖp muéi, ve sÇu bím n©u, s©u gèc 1 - 2cm th× dïng lµm gèc ghÐp m¾t. NÕu ghÐp

®ôc th©n, s©u ®ôc qu¶, bÖnh thèi rÔ, bÖnh ®èm rong...

¸p th× gèc ghÐp cã thÓ nhá h¬n, chØ kho¶ng 6 - 12

th¸ng tuæi. GhÐp mïa kh« ch¨m sãc tèt tØ lÖ sèng Vó S÷A

cao h¬n mïa ma.

(Chrysophyllum cainito)

3. Cçh trång

1. §Æc tÝnh

C©y vó s÷a cã thÓ sèng d¨m chôc n¨m, tµn l¸

rÊt lín nªn cÇn trång tha. §µo hè vµ bãn ph©n C©y vó s÷a cã nguån gèc nhiÖt ®íi ch©u Mü, lãt nh víi cç c©y ¨n qu¶ l©u n¨m khç.

hiÖn trång ë nhiÒu níc Nam Mü, Nam vµ §«ng Nam ¸. ë níc ta, vó s÷a chñ yÕu trång ë phÝa 4. Ch¨m sãc

Nam, phÝa B¾c trång Ýt.

Vµo ®Çu mïa kh«, th¸ng 11 - 12 khi qu¶ ®ang Vó s÷a a nhiÖt ®é vµ Èm ®é kh«ng khÝ thêng lín cÇn tíi níc ®Çy ®ñ. Sau khi thu ho¹ch c¾t bá xuyªn cao. Sèng ®îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, tuy vËy cç cµnh tîc, cµnh nhá, cµnh kh« råi bãn ph©n, thÝch hîp ®Êt phï sa, ®Êt thÞt nhÑ, tèt vµ tÇng ®Êt tíi níc. §©y lµ ®ît bãn ph©n chÝnh rÊt quan s©u, tho¸t níc.

träng gióp c©y ra chåi qu¶ nhiÒu vµ kháe. Cã thÓ

Ra hoa vµo th¸ng 8 - 9, thu ho¹ch vµo th¸ng 1 -

bãn thªm hai ®ît khi c©y chuÈn bÞ ra hoa vµ khi 2 n¨m sau.

qu¶ ®ang lín. Bãn c©n ®èi c¶ NPK, trong ®ã cç 149

150

https://thuviensach.vn

Phßng trõ b»ng ng¾t bá tiªu hñy cç l¸ bÞ h¹i, 2. Gièng

phun cç thuèc trõ nhÖn nh Sulox, Nissorun, HiÖn cã hai nhãm gièng chÝnh lµ nhãm qu¶

Danitol, dÇu kho¸ng SK-99...

xanh vµ nhãm qu¶ tÝa. Gièng ®îc a chuéng nhÊt

- BÖnh th¸n th (do nÊm Colletotrichum sp.): lµ gièng vó s÷a Lß RÌn (TiÒn Giang), qu¶ khi chÝn BÖnh lµm kh« ®Çu l¸, kh« chåi non vµ cµnh hoa.

mµu tr¾ng nh¹t, phÝa ®u«i qu¶ phít hång.

Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång, Carbenzim, Cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t nhng biÕn dÞ lín Antracol, Dithan-M...

vµ l©u cho qu¶. Ph¬ng ph¸p phæ biÕn hiÖn nay lµ

- BÖnh s¬ng mai (do nÊm Peronospora sp.): ghÐp m¾t hoÆc ghÐp ¸p. ChiÕt cµnh còng ®îc BÖnh ph¸ h¹i trªn cuèng hoa, cuèng qu¶, lµm hoa nhng khã ra rÔ. Lµm luèng gieo h¹t, khi c©y cã 3 -

vµ qu¶ non rông. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc 5 l¸ th× ®¸nh ra trång ë vên ghÐp hoÆc gieo h¹t

®ång, Ridomil gold, Carbenzim...

trong bÇu nil«ng. Sau 24 - 30 th¸ng, ®êng kÝnh Ngoµi ra cßn cã rÖp muéi, ve sÇu bím n©u, s©u gèc 1 - 2cm th× dïng lµm gèc ghÐp m¾t. NÕu ghÐp

®ôc th©n, s©u ®ôc qu¶, bÖnh thèi rÔ, bÖnh ®èm rong...

¸p th× gèc ghÐp cã thÓ nhá h¬n, chØ kho¶ng 6 - 12

th¸ng tuæi. GhÐp mïa kh« ch¨m sãc tèt tØ lÖ sèng Vó S÷A

cao h¬n mïa ma.

(Chrysophyllum cainito)

3. Cçh trång

1. §Æc tÝnh

C©y vó s÷a cã thÓ sèng d¨m chôc n¨m, tµn l¸

rÊt lín nªn cÇn trång tha. §µo hè vµ bãn ph©n C©y vó s÷a cã nguån gèc nhiÖt ®íi ch©u Mü, lãt nh víi cç c©y ¨n qu¶ l©u n¨m khç.

hiÖn trång ë nhiÒu níc Nam Mü, Nam vµ §«ng Nam ¸. ë níc ta, vó s÷a chñ yÕu trång ë phÝa 4. Ch¨m sãc

Nam, phÝa B¾c trång Ýt.

Vµo ®Çu mïa kh«, th¸ng 11 - 12 khi qu¶ ®ang Vó s÷a a nhiÖt ®é vµ Èm ®é kh«ng khÝ thêng lín cÇn tíi níc ®Çy ®ñ. Sau khi thu ho¹ch c¾t bá xuyªn cao. Sèng ®îc trªn nhiÒu lo¹i ®Êt, tuy vËy cç cµnh tîc, cµnh nhá, cµnh kh« råi bãn ph©n, thÝch hîp ®Êt phï sa, ®Êt thÞt nhÑ, tèt vµ tÇng ®Êt tíi níc. §©y lµ ®ît bãn ph©n chÝnh rÊt quan s©u, tho¸t níc.

träng gióp c©y ra chåi qu¶ nhiÒu vµ kháe. Cã thÓ

Ra hoa vµo th¸ng 8 - 9, thu ho¹ch vµo th¸ng 1 -

bãn thªm hai ®ît khi c©y chuÈn bÞ ra hoa vµ khi 2 n¨m sau.

qu¶ ®ang lín. Bãn c©n ®èi c¶ NPK, trong ®ã cç 149

150

https://thuviensach.vn

®ît bãn thóc vÒ sau cÇn kali h¬n. Vµi ba n¨m bãn Xoµi cÇn ma Èm, nhng thêi gian ra l¸ non vµ

thªm 1 lÇn ph©n h÷u c¬.

nhÊt lµ ra hoa mµ gÆp ma nhiÒu th× hoa Ýt vµ dÔ

bÞ rông. Tríc khi ra hoa kho¶ng 2 th¸ng cÇn cã 5. Phßng trõ s©u bÖnh

thêi gian kh« h¹n ®Ó h×nh thµnh mÇm hoa.

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp Xoµi kh¸ dÔ tÝnh víi ®Êt, cã thÓ trång ë nhiÒu lo¹i b¸m tõng ®¸m trªn l¸, cuèng hoa, cuèng qu¶, bªn

®Êt, miÔn lµ kh«ng cã tÇng ®¸ ong vµ mùc níc ngoµi cã líp s¸p tr¾ng bao phñ. Ng¾t bá cç l¸

ngÇm cao. §é pH thÝch hîp 5,5 - 6,5. Xoµi lµ mét nhiÒu rÖp vµ phun cç thuèc Dragon, Pyrinex, trong nh÷ng c©y trång sèng l©u nhÊt, cã thÓ tíi hµng Supracide, Polytrin...

tr¨m n¨m hoÆc h¬n nhê bé rÔ rÊt ph¸t triÓn.

- S©u ®ôc th©n ( Pachyteria equestris): Trëng ë níc ta, xoµi trång chñ yÕu ë phÝa Nam, tõ thµnh lµ loµi xÐn tãc t¬ng ®èi lín. S©u non ®ôc B×nh §Þnh, Kh¸nh Hßa trë vµo. ë phÝa B¾c Ýt thµnh ®êng bªn trong th©n vµ cµnh, lµm cµnh trång, lý do chÝnh lµ khi xoµi ra hoa vµo th¸ng 12 - 1

ph¸t triÓn kÐm, cã thÓ bÞ kh« chÕt. Phßng trõ b»ng cã nhiÒu ®ît giã mïa §«ng B¾c nhiÖt ®é thÊp l¹i b¾t giÕt s©u non míi ®ôc ph¸. H»ng n¨m vµo ®Çu kÌm theo Èm ®é cao nªn hoa qu¶ kh«ng ®Ëu ®îc.

mïa ma phun thuèc trõ s©u lªn th©n vµ cµnh.

2. Gièng

Ngoµi ra cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, s©u ¨n hoa, s©u ë níc ta cã nhiÒu gièng xoµi, næi tiÕng cã cç

®ôc qu¶, bÖnh thèi qu¶.

gièng xoµi c¸t (Hßa Léc - TiÒn Giang), xoµi th¬m, xoµi bëi, xoµi tø quý (BÕn Tre), xoµi tîng, xoµi XOµI

Thanh Ca (B×nh §Þnh), gÇn ®©y míi nhËp mét sè (Mangifera indica)

gièng cña Th¸i Lan.

Xoµi cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t nÕu lµ gièng 1. §Æc tÝnh

®a ph«i nh xoµi bëi, cßn víi cç gièng khç ph¶i C©y xoµi nguån gèc ë vïng ®«ng b¾c Ên §é, khÝ

nh©n v« tÝnh. Xoµi khã ra rÔ nªn kh«ng dïng hËu nhiÖt ®íi nãng vµ ma nhiÒu. NhiÖt ®é thÝch ph¬ng ph¸p c¾m cµnh vµ chiÕt. Nh©n gièng phæ hîp 25 - 30oC, tuy vËy cã thÓ chÞu ®îc nh÷ng ®ît biÕn hiÖn nay lµ ghÐp, cã thÓ ghÐp ¸p, ghÐp cµnh, rÐt tíi 0oC, miÔn lµ kh«ng gÆp rÐt vµo cç ®ît ra lçßn ë ta chñ yÕu lµ ghÐp m¾t.

non hoÆc hoa. V× vËy, xoµi cã thÓ trång ®îc ë vïng Khi lÊy h¹t ®Ó ¬ng gèc ghÐp ph¶i dïng h¹t b¸n nhiÖt ®íi nh §µi Loan, Israel, Florida. Xoµi t¬i võa lÊy tõ qu¶ chÝn, h¹t ®Ó l©u mÊt søc n¶y chÞu nãng còng rÊt tèt, chÞu óng kh¸.

mÇm nhanh. M¾t ghÐp nªn lÊy ë cµnh kho¶ng 1 n¨m, 151

152

https://thuviensach.vn

®ît bãn thóc vÒ sau cÇn kali h¬n. Vµi ba n¨m bãn Xoµi cÇn ma Èm, nhng thêi gian ra l¸ non vµ

thªm 1 lÇn ph©n h÷u c¬.

nhÊt lµ ra hoa mµ gÆp ma nhiÒu th× hoa Ýt vµ dÔ

bÞ rông. Tríc khi ra hoa kho¶ng 2 th¸ng cÇn cã 5. Phßng trõ s©u bÖnh

thêi gian kh« h¹n ®Ó h×nh thµnh mÇm hoa.

- RÖp s¸p phÊn ( Planococcus lilacinus): RÖp Xoµi kh¸ dÔ tÝnh víi ®Êt, cã thÓ trång ë nhiÒu lo¹i b¸m tõng ®¸m trªn l¸, cuèng hoa, cuèng qu¶, bªn

®Êt, miÔn lµ kh«ng cã tÇng ®¸ ong vµ mùc níc ngoµi cã líp s¸p tr¾ng bao phñ. Ng¾t bá cç l¸

ngÇm cao. §é pH thÝch hîp 5,5 - 6,5. Xoµi lµ mét nhiÒu rÖp vµ phun cç thuèc Dragon, Pyrinex, trong nh÷ng c©y trång sèng l©u nhÊt, cã thÓ tíi hµng Supracide, Polytrin...

tr¨m n¨m hoÆc h¬n nhê bé rÔ rÊt ph¸t triÓn.

- S©u ®ôc th©n ( Pachyteria equestris): Trëng ë níc ta, xoµi trång chñ yÕu ë phÝa Nam, tõ thµnh lµ loµi xÐn tãc t¬ng ®èi lín. S©u non ®ôc B×nh §Þnh, Kh¸nh Hßa trë vµo. ë phÝa B¾c Ýt thµnh ®êng bªn trong th©n vµ cµnh, lµm cµnh trång, lý do chÝnh lµ khi xoµi ra hoa vµo th¸ng 12 - 1

ph¸t triÓn kÐm, cã thÓ bÞ kh« chÕt. Phßng trõ b»ng cã nhiÒu ®ît giã mïa §«ng B¾c nhiÖt ®é thÊp l¹i b¾t giÕt s©u non míi ®ôc ph¸. H»ng n¨m vµo ®Çu kÌm theo Èm ®é cao nªn hoa qu¶ kh«ng ®Ëu ®îc.

mïa ma phun thuèc trõ s©u lªn th©n vµ cµnh.

2. Gièng

Ngoµi ra cã bä c¸nh cøng ¨n l¸, s©u ¨n hoa, s©u ë níc ta cã nhiÒu gièng xoµi, næi tiÕng cã cç

®ôc qu¶, bÖnh thèi qu¶.

gièng xoµi c¸t (Hßa Léc - TiÒn Giang), xoµi th¬m, xoµi bëi, xoµi tø quý (BÕn Tre), xoµi tîng, xoµi XOµI

Thanh Ca (B×nh §Þnh), gÇn ®©y míi nhËp mét sè (Mangifera indica)

gièng cña Th¸i Lan.

Xoµi cã thÓ nh©n gièng b»ng h¹t nÕu lµ gièng 1. §Æc tÝnh

®a ph«i nh xoµi bëi, cßn víi cç gièng khç ph¶i C©y xoµi nguån gèc ë vïng ®«ng b¾c Ên §é, khÝ

nh©n v« tÝnh. Xoµi khã ra rÔ nªn kh«ng dïng hËu nhiÖt ®íi nãng vµ ma nhiÒu. NhiÖt ®é thÝch ph¬ng ph¸p c¾m cµnh vµ chiÕt. Nh©n gièng phæ hîp 25 - 30oC, tuy vËy cã thÓ chÞu ®îc nh÷ng ®ît biÕn hiÖn nay lµ ghÐp, cã thÓ ghÐp ¸p, ghÐp cµnh, rÐt tíi 0oC, miÔn lµ kh«ng gÆp rÐt vµo cç ®ît ra lçßn ë ta chñ yÕu lµ ghÐp m¾t.

non hoÆc hoa. V× vËy, xoµi cã thÓ trång ®îc ë vïng Khi lÊy h¹t ®Ó ¬ng gèc ghÐp ph¶i dïng h¹t b¸n nhiÖt ®íi nh §µi Loan, Israel, Florida. Xoµi t¬i võa lÊy tõ qu¶ chÝn, h¹t ®Ó l©u mÊt søc n¶y chÞu nãng còng rÊt tèt, chÞu óng kh¸.

mÇm nhanh. M¾t ghÐp nªn lÊy ë cµnh kho¶ng 1 n¨m, 151

152

https://thuviensach.vn

ph¸t triÓn ®Çy ®Æn, líp vá ngoµi cßn xanh. C©y gèc chia 2 lÇn bãn vµo sau thu ho¹ch vµ tríc khi ra ghÐp thêng tõ 18 - 24 th¸ng tuæi, ®êng kÝnh gèc hoa. Ngoµi ra, nªn bæ sung thªm ph©n h÷u c¬. Xíi 1,5 - 2,0cm, gèc ghÐp non tØ lÖ sèng sÏ thÊp.

®Êt quanh gèc s©u 15 - 20cm theo ®êng kÝnh t¸n Thêng ghÐp kiÓu cöa sæ. Thêi vô ghÐp tèt ë miÒn l¸, r¶i ph©n råi lÊp ®Êt.

Nam lµ vµo ®Çu mïa ma, th¸ng 4 - 6. Xoµi ghÐp Xoµi ra hoa rÊt nhiÒu nhng tØ lÖ rông hoa sau trång 2 - 3 n¨m cho qu¶, nh÷ng n¨m ®Çu còng rÊt cao. HiÖn tîng ra hoa cçh niªn còng kh«ng nªn ®Ó nhiÒu qu¶.

rÊt râ, biÓu hiÖn lµ n¨m tríc ®îc mïa th× n¨m tiÕp sau mÊt mïa, ®iÓn h×nh lµ cç gièng xoµi c¸t, 3. Cçh trång

xoµi Thanh Ca. §Ó h¹n chÕ rông hoa vµ qu¶ non Hè trång nªn ®µo to vµ s©u, ®êng kÝnh 0,8m, tríc hÕt cÇn b¶o ®¶m ®ñ ph©n bãn vµ níc, nhÊt s©u 0,5m. Kho¶ng cçh hè tõ 8 - 10m, vïng ®Êt cao lµ sau n¨m ®îc mïa. KÕt hîp phun cç chÊt ®iÒu miÒn §«ng Nam Bé cã thÓ cçh xa h¬n. Nh÷ng n¨m hßa sinh trëng Auxin hoÆc Gibberellin khi chïm

®Çu ®Êt trèng nhiÒu nªn trång xen rau, ®Ëu, døa...

hoa míi nhó vµ khi míi ®Ëu qu¶ non.

Thêi vô trång tèt vµo ®Çu mïa ma, th¸ng 4 - 5.

§Ó kÝch thÝch cho xoµi ra hoa nhiÒu vµ ra sím Bãn ph©n lãt cho mçi hè 20 - 30kg ph©n h÷u c¬

còng cã thÓ phun KNO hoÆc Paclobutrazol khi l¸

3

hoai môc cïng víi 1,5 - 2,0kg super l©n trén víi

®ät chuyÓn mµu xanh nh¹t.

®Êt mÆt cho ®Çy hè. NÕu ®Êt nhiÒu mèi trén thªm 50 - 100g thuèc Diaphos 10G hoÆc Vicarp 4H.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

Trång xong tñ gèc vµ tíi Èm ®Òu.

- RÇy b«ng xoµi ( Idioscopus niveosparsus): RÇy 4. Ch¨m sãc

trëng thµnh nhá, dµi kho¶ng 4mm, mµu xanh n©u. C¶ rÇy trëng thµnh vµ rÇy non chÝch hót Thêi gian c©y cßn nhá vµ khi c©y lín vµo nh÷ng hoa lµm hoa bÞ kh« vµ rông. Phun cç thuèc lóc ra ®ät, ra hoa hoÆc míi ®Ëu qu¶ nÕu gÆp trêi Bassa, Applaud-Bas, Fastac, Sherzol...

h¹n cÇn tíi.

- RÖp s¸p phÊn ( Rastrococcus spinosus): RÇy sèng VÒ ph©n bãn, khi c©y cßn nhá cha cã qu¶ n¨m thø nhÊt bãn mçi c©y 150 - 200g urª + 80 - 100g tËp trung däc g©n chÝnh cña l¸ vµ hoa, chÝch hót super l©n + 80 - 100g KCl. Nh÷ng n¨m sau bãn nhùa lµm l¸ vµng, hoa rông. ChÊt dÞch tiÕt ra cña t¨ng dÇn, gÊp 2 - 3 lÇn n¨m ®Çu. Khi c©y ®· cho rÇy b«ng xoµi vµ rÖp lµ m«i trêng cho nÊm bå hãng qu¶ æn ®Þnh sau trång 4 - 5 n¨m trë ®i, mçi n¨m ph¸t triÓn, lµm ®en l¸ vµ qu¶. Phßng trõ rÖp b»ng bãn cho mét c©y tõ 1,5 - 3,0kg hçn hîp NPK, cç thuèc Pyrinex, Supracide, Polytrin, Fenbis...

153

154

https://thuviensach.vn

ph¸t triÓn ®Çy ®Æn, líp vá ngoµi cßn xanh. C©y gèc chia 2 lÇn bãn vµo sau thu ho¹ch vµ tríc khi ra ghÐp thêng tõ 18 - 24 th¸ng tuæi, ®êng kÝnh gèc hoa. Ngoµi ra, nªn bæ sung thªm ph©n h÷u c¬. Xíi 1,5 - 2,0cm, gèc ghÐp non tØ lÖ sèng sÏ thÊp.

®Êt quanh gèc s©u 15 - 20cm theo ®êng kÝnh t¸n Thêng ghÐp kiÓu cöa sæ. Thêi vô ghÐp tèt ë miÒn l¸, r¶i ph©n råi lÊp ®Êt.

Nam lµ vµo ®Çu mïa ma, th¸ng 4 - 6. Xoµi ghÐp Xoµi ra hoa rÊt nhiÒu nhng tØ lÖ rông hoa sau trång 2 - 3 n¨m cho qu¶, nh÷ng n¨m ®Çu còng rÊt cao. HiÖn tîng ra hoa cçh niªn còng kh«ng nªn ®Ó nhiÒu qu¶.

rÊt râ, biÓu hiÖn lµ n¨m tríc ®îc mïa th× n¨m tiÕp sau mÊt mïa, ®iÓn h×nh lµ cç gièng xoµi c¸t, 3. Cçh trång

xoµi Thanh Ca. §Ó h¹n chÕ rông hoa vµ qu¶ non Hè trång nªn ®µo to vµ s©u, ®êng kÝnh 0,8m, tríc hÕt cÇn b¶o ®¶m ®ñ ph©n bãn vµ níc, nhÊt s©u 0,5m. Kho¶ng cçh hè tõ 8 - 10m, vïng ®Êt cao lµ sau n¨m ®îc mïa. KÕt hîp phun cç chÊt ®iÒu miÒn §«ng Nam Bé cã thÓ cçh xa h¬n. Nh÷ng n¨m hßa sinh trëng Auxin hoÆc Gibberellin khi chïm

®Çu ®Êt trèng nhiÒu nªn trång xen rau, ®Ëu, døa...

hoa míi nhó vµ khi míi ®Ëu qu¶ non.

Thêi vô trång tèt vµo ®Çu mïa ma, th¸ng 4 - 5.

§Ó kÝch thÝch cho xoµi ra hoa nhiÒu vµ ra sím Bãn ph©n lãt cho mçi hè 20 - 30kg ph©n h÷u c¬

còng cã thÓ phun KNO hoÆc Paclobutrazol khi l¸

3

hoai môc cïng víi 1,5 - 2,0kg super l©n trén víi

®ät chuyÓn mµu xanh nh¹t.

®Êt mÆt cho ®Çy hè. NÕu ®Êt nhiÒu mèi trén thªm 50 - 100g thuèc Diaphos 10G hoÆc Vicarp 4H.

5. Phßng trõ s©u bÖnh

Trång xong tñ gèc vµ tíi Èm ®Òu.

- RÇy b«ng xoµi ( Idioscopus niveosparsus): RÇy 4. Ch¨m sãc

trëng thµnh nhá, dµi kho¶ng 4mm, mµu xanh n©u. C¶ rÇy trëng thµnh vµ rÇy non chÝch hót Thêi gian c©y cßn nhá vµ khi c©y lín vµo nh÷ng hoa lµm hoa bÞ kh« vµ rông. Phun cç thuèc lóc ra ®ät, ra hoa hoÆc míi ®Ëu qu¶ nÕu gÆp trêi Bassa, Applaud-Bas, Fastac, Sherzol...

h¹n cÇn tíi.

- RÖp s¸p phÊn ( Rastrococcus spinosus): RÇy sèng VÒ ph©n bãn, khi c©y cßn nhá cha cã qu¶ n¨m thø nhÊt bãn mçi c©y 150 - 200g urª + 80 - 100g tËp trung däc g©n chÝnh cña l¸ vµ hoa, chÝch hót super l©n + 80 - 100g KCl. Nh÷ng n¨m sau bãn nhùa lµm l¸ vµng, hoa rông. ChÊt dÞch tiÕt ra cña t¨ng dÇn, gÊp 2 - 3 lÇn n¨m ®Çu. Khi c©y ®· cho rÇy b«ng xoµi vµ rÖp lµ m«i trêng cho nÊm bå hãng qu¶ æn ®Þnh sau trång 4 - 5 n¨m trë ®i, mçi n¨m ph¸t triÓn, lµm ®en l¸ vµ qu¶. Phßng trõ rÖp b»ng bãn cho mét c©y tõ 1,5 - 3,0kg hçn hîp NPK, cç thuèc Pyrinex, Supracide, Polytrin, Fenbis...

153

154

https://thuviensach.vn

- S©u ®ôc ngän ( Chlumetia transversa): S©u trëng thµnh lµ loµi bím nhá. S©u non ®ôc vµo ngän lµm ngän hÐo kh«. C¾t bá tiªu hñy cç ngän bÞ h¹i, phun cç thuèc Lorsban, Suparcide, Pyrinex, Basudin...

TµI LIÖU THAM KH¶O

- S©u ®ôc qu¶ ( Deanolis albizonalis): S©u non

®ôc phÝa chãp qu¶ t¹o thµnh nh÷ng chÊm ®en cã 1. NguyÔn M¹nh Chinh: ChÊt ®iÒu hßa sinh chÊt láng tiÕt ra. S©u ¨n thÞt qu¶ bªn trong, lµm thèi mét vïng chãp qu¶. Khi qu¶ ®· lín phun cç trëng thùc vËt øng dông trong n«ng nghiÖp, thuèc Sherpa, Pyrinex, Basudin, Padan, Netoxin...

Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2001.

Phun hai lÇn cçh nhau 10 -15 ngµy. Bao qu¶ cã 2. NguyÔn ThÞ Ngäc Èn: Kü thuËt trång, ch¨m tç dông h¹n chÕ s©u rÊt tèt.

sãc vên c©y vµ cç vÊn ®Ò liªn quan, Nxb.

- BÖnh th¸n th (do nÊm Colletotrichum N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 1999.

gloeosporioides): BÖnh lµm ch¸y l¸ non, rông hoa 3. NguyÔn ThÞ Quý Mïi: Ph©n bãn vµ cçh sö vµ thèi qu¶. Lµ bÖnh phæ biÕn vµ nguy hiÓm nhÊt dông, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2000.

trªn c©y xoµi. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång, 4. NguyÔn ThÞ Thu Cóc, Ph¹m Hoµng Oanh:

Viben-C, Carbenzim, Antracol, Dithan-M...

DÞch h¹i trªn cam, quýt, chanh, bëi vµ IPM,

- BÖnh ®èm vi khuÈn (do vi khuÈn Pseudomonas Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2002.

mangifera): Trªn l¸ bÖnh t¹o thµnh cç ®èm n©u.

5. NguyÔn V¨n KÕ: C©y thanh long, Nxb. N«ng Trªn qu¶ bÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt nøt h×nh ch©n nghiÖp, Hµ Néi, 2000.

chim cã mñ x× ra. Phßng trõ b»ng phun cç thuèc 6. Ph¹m H÷u Nhîng, NguyÔn H÷u B×nh, Lª

gèc ®ång, Kasuran, Cuprimicin, Batocide.

Xu©n §Ýnh, Lª Quang QuyÕn: Kü thuËt trång Ngoµi ra c©y xoµi cßn bÞ nhiÒu lo¹i s©u bÖnh nho, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2000.

nh bä c¸nh cøng ¨n l¸, bä c¾t l¸, vßi voi ®ôc 7. Ph¹m V¨n Biªn, Bïi Cçh TuyÕn, NguyÔn M¹nh cµnh, s©u ¨n hoa, bä trÜ, nhÖn ®á, bÖnh kh« ®ät...

Chinh: CÈm nang s©u bÖnh h¹i c©y trång, Nxb.

N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2004, quyÓn 2.

8. Ph¹m V¨n Biªn, Bïi Cçh TuyÕn, NguyÔn M¹nh Chinh: CÈm nang thuèc b¶o vÖ thùc vËt, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2003.

155

156

https://thuviensach.vn

- S©u ®ôc ngän ( Chlumetia transversa): S©u trëng thµnh lµ loµi bím nhá. S©u non ®ôc vµo ngän lµm ngän hÐo kh«. C¾t bá tiªu hñy cç ngän bÞ h¹i, phun cç thuèc Lorsban, Suparcide, Pyrinex, Basudin...

TµI LIÖU THAM KH¶O

- S©u ®ôc qu¶ ( Deanolis albizonalis): S©u non

®ôc phÝa chãp qu¶ t¹o thµnh nh÷ng chÊm ®en cã 1. NguyÔn M¹nh Chinh: ChÊt ®iÒu hßa sinh chÊt láng tiÕt ra. S©u ¨n thÞt qu¶ bªn trong, lµm thèi mét vïng chãp qu¶. Khi qu¶ ®· lín phun cç trëng thùc vËt øng dông trong n«ng nghiÖp, thuèc Sherpa, Pyrinex, Basudin, Padan, Netoxin...

Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2001.

Phun hai lÇn cçh nhau 10 -15 ngµy. Bao qu¶ cã 2. NguyÔn ThÞ Ngäc Èn: Kü thuËt trång, ch¨m tç dông h¹n chÕ s©u rÊt tèt.

sãc vên c©y vµ cç vÊn ®Ò liªn quan, Nxb.

- BÖnh th¸n th (do nÊm Colletotrichum N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 1999.

gloeosporioides): BÖnh lµm ch¸y l¸ non, rông hoa 3. NguyÔn ThÞ Quý Mïi: Ph©n bãn vµ cçh sö vµ thèi qu¶. Lµ bÖnh phæ biÕn vµ nguy hiÓm nhÊt dông, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2000.

trªn c©y xoµi. Phßng trõ b»ng cç thuèc gèc ®ång, 4. NguyÔn ThÞ Thu Cóc, Ph¹m Hoµng Oanh:

Viben-C, Carbenzim, Antracol, Dithan-M...

DÞch h¹i trªn cam, quýt, chanh, bëi vµ IPM,

- BÖnh ®èm vi khuÈn (do vi khuÈn Pseudomonas Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2002.

mangifera): Trªn l¸ bÖnh t¹o thµnh cç ®èm n©u.

5. NguyÔn V¨n KÕ: C©y thanh long, Nxb. N«ng Trªn qu¶ bÖnh t¹o thµnh nh÷ng vÕt nøt h×nh ch©n nghiÖp, Hµ Néi, 2000.

chim cã mñ x× ra. Phßng trõ b»ng phun cç thuèc 6. Ph¹m H÷u Nhîng, NguyÔn H÷u B×nh, Lª

gèc ®ång, Kasuran, Cuprimicin, Batocide.

Xu©n §Ýnh, Lª Quang QuyÕn: Kü thuËt trång Ngoµi ra c©y xoµi cßn bÞ nhiÒu lo¹i s©u bÖnh nho, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2000.

nh bä c¸nh cøng ¨n l¸, bä c¾t l¸, vßi voi ®ôc 7. Ph¹m V¨n Biªn, Bïi Cçh TuyÕn, NguyÔn M¹nh cµnh, s©u ¨n hoa, bä trÜ, nhÖn ®á, bÖnh kh« ®ät...

Chinh: CÈm nang s©u bÖnh h¹i c©y trång, Nxb.

N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2004, quyÓn 2.

8. Ph¹m V¨n Biªn, Bïi Cçh TuyÕn, NguyÔn M¹nh Chinh: CÈm nang thuèc b¶o vÖ thùc vËt, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2003.

155

156

https://thuviensach.vn

9. TrÇn ThÕ Tôc: Sæ tay ngêi trång vên, Nxb.

N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 1993.

10. ViÖn B¶o vÖ thùc vËt: Kü thuËt trång trät vµ

phßng trõ s©u bÖnh cho mét sè c©y ¨n qu¶

MôC LôC

vïng nói phÝa B¾c, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ

Néi, 2001.

Trang

11. ViÖn B¶o vÖ thùc vËt: Kü thuËt trång, ch¨m

- Lêi Nhµ xuÊt b¶n

5

sãc vµ phßng trõ s©u bÖnh cho c©y v¶i, Nxb.

Më ®Çu 7

N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2000.

I- VÞ trÝ c©y ¨n qu¶ trong ®êi sèng vµ s¶n 12. ViÖn Nghiªn cøu C©y ¨n qu¶ miÒn Nam: KÕt xuÊt n«ng nghiÖp

7

qu¶ nghiªn cøu khoa häc c«ng nghÖ rau qu¶

II- Vµi nÐt vÒ t×nh h×nh trång c©y ¨n qu¶ ë ViÖt Nam

9

2002 - 2003, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2004.

Ch¬ng I

13. ViÖn Nghiªn cøu C©y ¨n qu¶ miÒn Nam: Tµi ThiÕt lËp vên c©y ¨n qu¶

11

liÖu héi th¶o th«ng tin kü thuËt míi vÒ thanh I- Chän lo¹i c©y trång

11

long, døa, xoµi, 2002.

II- ThiÕt lËp vên

14

14. Vò C«ng HËu: Trång c©y ¨n qu¶ ë ViÖt Nam, Ch¬ng II

Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2000.

Yªu cÇu chung

15. Cç tµi liÖu híng dÉn kü thuËt trång c©y ¨n vÒ kü thuËt trång c©y ¨n qu¶

17

qu¶ cña cç Trung t©m KhuyÕn n«ng vµ Chi I-Gièng c©y

17

côc B¶o vÖ thùc vËt cç tØnh BÕn Tre, TiÒn II- Cçh trång

27

Giang, B×nh D¬ng, B×nh ThuËn.

III- Bãn ph©n

29

IV- Tíi níc

33

V- T¹o h×nh, tØa cµnh

34

VI- Phßng trõ s©u bÖnh, cá d¹i 35

VII- Sö dông chÊt ®iÒu hßa sinh trëng thùc vËt

37

VIII- §iÒu khiÓn ra hoa

39

IX- Thô phÊn bæ sung

42

157

158

https://thuviensach.vn

9. TrÇn ThÕ Tôc: Sæ tay ngêi trång vên, Nxb.

N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 1993.

10. ViÖn B¶o vÖ thùc vËt: Kü thuËt trång trät vµ

phßng trõ s©u bÖnh cho mét sè c©y ¨n qu¶

MôC LôC

vïng nói phÝa B¾c, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ

Néi, 2001.

Trang

11. ViÖn B¶o vÖ thùc vËt: Kü thuËt trång, ch¨m

- Lêi Nhµ xuÊt b¶n

5

sãc vµ phßng trõ s©u bÖnh cho c©y v¶i, Nxb.

Më ®Çu 7

N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2000.

I- VÞ trÝ c©y ¨n qu¶ trong ®êi sèng vµ s¶n 12. ViÖn Nghiªn cøu C©y ¨n qu¶ miÒn Nam: KÕt xuÊt n«ng nghiÖp

7

qu¶ nghiªn cøu khoa häc c«ng nghÖ rau qu¶

II- Vµi nÐt vÒ t×nh h×nh trång c©y ¨n qu¶ ë ViÖt Nam

9

2002 - 2003, Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2004.

Ch¬ng I

13. ViÖn Nghiªn cøu C©y ¨n qu¶ miÒn Nam: Tµi ThiÕt lËp vên c©y ¨n qu¶

11

liÖu héi th¶o th«ng tin kü thuËt míi vÒ thanh I- Chän lo¹i c©y trång

11

long, døa, xoµi, 2002.

II- ThiÕt lËp vên

14

14. Vò C«ng HËu: Trång c©y ¨n qu¶ ë ViÖt Nam, Ch¬ng II

Nxb. N«ng nghiÖp, Hµ Néi, 2000.

Yªu cÇu chung

15. Cç tµi liÖu híng dÉn kü thuËt trång c©y ¨n vÒ kü thuËt trång c©y ¨n qu¶

17

qu¶ cña cç Trung t©m KhuyÕn n«ng vµ Chi I-Gièng c©y

17

côc B¶o vÖ thùc vËt cç tØnh BÕn Tre, TiÒn II- Cçh trång

27

Giang, B×nh D¬ng, B×nh ThuËn.

III- Bãn ph©n

29

IV- Tíi níc

33

V- T¹o h×nh, tØa cµnh

34

VI- Phßng trõ s©u bÖnh, cá d¹i 35

VII- Sö dông chÊt ®iÒu hßa sinh trëng thùc vËt

37

VIII- §iÒu khiÓn ra hoa

39

IX- Thô phÊn bæ sung

42

157

158

https://thuviensach.vn

Ch¬ng III Kü thuËt trång cç c©y ¨n qu¶

44

ChÞu trçh nhiÖm xuÊt b¶n

- B¬ (Persea gratissima)

44

TS. NguyÔn Duy Hïng

- C©y cã mói (Citrus spp.) 46

- Ch«m ch«m (Nephelium lappaceum) 54

ChÞu trçh nhiÖm néi dung

- Chuèi (Musa spp.)

58

thS. nguyÔn v¨n träng

- Døa (Th¬m, khãm) (Ananas comosus) 62

TS. lª quang kh«i

- Dõa (Cocos nusifera)

68

- §µo Persica vulgaris)

72

- §iÒu (§µo lén hét) (Anacardium occidentale) 76

Biªn tËp néi dung: lª l©n - nguyÔn thµnh vinh

- §u ®ñ (Carica papaya)

80

vò thÞ h¬ng

- Roi (MËn) (Eugenia spp.) 85

Tr×nh bµy b×a:

lª hµ lan

- Hång (Diospyros kaki)

88

ChÕ b¶n vi tÝnh:

§µo BÝch

- M·ng cÇu xiªm (Annona muricata) 91

Söa b¶n in:

phßng biªn tËp kü thuËt

- M¨ng côt (Garcinia mangostana) 93

§äc sçh mÉu:

vò h¬ng

- MËn (Prunus salicina)

97

- M¬ (Prunus mume)

100

- MÝt (Artocarpus heterophyllus) 102

- Na (Annona aquamosa)

105

- Nh·n (Euphoria longana) 107

- Nho (Vitis vinifera)

111

- æi (Psidium guayava)

120

- SaP« (Hång xiªm) (Achras sapota) 124

- SÇu riªng (Durio zibethinus) 127

- T¸o (Ziziphus mauritiana) 134

- Thanh long (Hylocereus undatus) 138

- V¶i (Litchi sinensis)

145

- Vó s÷a (Chrysophyllum cainito) 149

- Xoµi (Mangifera indica) 151

Tµi liÖu tham kh¶o

156

159

160

https://thuviensach.vn

Ch¬ng III Kü thuËt trång cç c©y ¨n qu¶

44

ChÞu trçh nhiÖm xuÊt b¶n

- B¬ (Persea gratissima)

44

TS. NguyÔn Duy Hïng

- C©y cã mói (Citrus spp.) 46

- Ch«m ch«m (Nephelium lappaceum) 54

ChÞu trçh nhiÖm néi dung

- Chuèi (Musa spp.)

58

thS. nguyÔn v¨n träng

- Døa (Th¬m, khãm) (Ananas comosus) 62

TS. lª quang kh«i

- Dõa (Cocos nusifera)

68

- §µo Persica vulgaris)

72

- §iÒu (§µo lén hét) (Anacardium occidentale) 76

Biªn tËp néi dung: lª l©n - nguyÔn thµnh vinh

- §u ®ñ (Carica papaya)

80

vò thÞ h¬ng

- Roi (MËn) (Eugenia spp.) 85

Tr×nh bµy b×a:

lª hµ lan

- Hång (Diospyros kaki)

88

ChÕ b¶n vi tÝnh:

§µo BÝch

- M·ng cÇu xiªm (Annona muricata) 91

Söa b¶n in:

phßng biªn tËp kü thuËt

- M¨ng côt (Garcinia mangostana) 93

§äc sçh mÉu:

vò h¬ng

- MËn (Prunus salicina)

97

- M¬ (Prunus mume)

100

- MÝt (Artocarpus heterophyllus) 102

- Na (Annona aquamosa)

105

- Nh·n (Euphoria longana) 107

- Nho (Vitis vinifera)

111

- æi (Psidium guayava)

120

- SaP« (Hång xiªm) (Achras sapota) 124

- SÇu riªng (Durio zibethinus) 127

- T¸o (Ziziphus mauritiana) 134

- Thanh long (Hylocereus undatus) 138

- V¶i (Litchi sinensis)

145

- Vó s÷a (Chrysophyllum cainito) 149

- Xoµi (Mangifera indica) 151

Tµi liÖu tham kh¶o

156

159

160

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

- Blank Page

- Blank Page

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page

Blank Page

Blank Page

Blank Page