nh Phúc L i nào

1

www.hobieuchanh.com

nh phúc l i nào

Bi u Chánh

t ng ni m vong linh ông b n Ph m Ho ng Th a, m t nhân v t thông minh và hi u ngh a, l i thi u ph c nên th ng yêu m n ti c cho tác gi Bi u Chánh.

Bi u Chánh

1. L N THEO L I C

thành th hay thôn quê m i ch có m t th vui riêng. Trong ch n thôn quê, mùa m a v a d t, mùa n ng t i r i, thì c nh v t trông ra vui v l lùng, vui mà kh i lo x p túi hao ti n, vui mà kh i s xa hoa tr y l c.

Thú vui là thú vui

c ti p xúc v i c nh i thi t thà, th th i, gi n d , ôn hòa a ám nông phu, vui

c c m th y cách bu n lo, cách b c t c, cách h i h n, cách th n thùa, cách yêu gia ình, cách quí danh d c a h ng bình dân gái trai già tr . Ph i n g i ng th y rõ b c x c a ng i s ng gi a ng bái, m i th u hi u cá tánh và tâm h n c a dân t c Vi t Nam. V y ai mu n tìm hi u th thái nhân tình thì nên n i ra kh i ch n th thành, m i bi t thú vui áng m n, m i th y s th t áng hi u.

u các b n không tin l i c a chúng tôi, thì chúng tôi m i các b n i ch i v i chúng tôi vài b a. Ch ng c n ph i l i l ng i âu cho xa. Chúng ta i xu ng vùng C n Giu c cách Saigon vài ch c cây s ngàn mà thôi. Chúng ta chung s ng v i nông gia t th i gian, thì c ng cho chúng ta hài lòng và sáng trí.

ây chúng tôi gi hé th m t góc b c màn en t i che y cu c sanh s ng thôn quê, gi hé cho các b n li c m t s qua mà nhìn xem ít gia ình nông dân, xem vài nhà có c m ti n v i vài nhà th ng thi u h t, xem ng i thi t thà ch n ch t ch không ph i d i kh , còn tham lam thi t c ng dám hung h ng ngang ng c v y.

m n y c ng nh các n m khác. B c qua u tháng 11 thì bu i chi u gió ch ng th i lai rai, còn êm khuya gió b c ph t man mát.

Trong v n quýt, cam u m trái, b u, m p ua tr bông, d i b u tr i xanh xanh v i vài c m mây trông tr ng tr ng.

Còn ngoài ng thì r i rác có ng i ng theo m y b ru ng mà câu cá, u i nón lá, mình m c qu n áo s sài, ng châm b m, d u rê cá lóc hay là nh cá rô, c ng n chí ng c bu i, không s n ng, không bi t m i. Gi a cánh ng minh mông, n hay xa âu âu c ng là lúa, m y chú câu n y giúp t o ra m t b c tranh p , u c nh, h u nh n, l i có m y xóm d ng d ng1 phía trong xa, v i gi ng cây trâm b u áng tr c m y cái nhà sùm s p.

ng im lìm, b ng th ng, m y ám lúa s m ã chín r i nên ph i màu vàng, h a n áo qu n T t cho con, v . M y ám lúa l , bông tr ã g n u nên khoe màu xám

xám, s p giúp ti n s m l v t mà cúng qu i trong ba ngày xuân. Còn nh ng ám lúa xanh d n, ch thì b i

ng n , ch thì ã ng m òng òng, c th y u chung giúp 1 m m

1

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

2

www.hobieuchanh.com

cho nông gia thanh toán chi phí ho c n n n nuôi s ng gia ình quanh n m, mà còn d giúp cho tô

m c a nhà, ho c d phòng t n hao b t tr c.

Trong vùng C n Giu c c ng nh các vùng xa xôi khác, n lúc n y nh n dân giàu hay nghèo th y u hân hoan th th i, quên h t các c c nh c ã qua vui r c sung s ng s p t i, b i v y già tr

u l ng x ng r n r c, ng i i th m lúa, k lo tr ng rau, mong c lúa bán

c giá cao, hàng mua

c giá th p ng ngày T t vui

say ch i ít b a mà chào n m m i bình an m nh gi i.

trong v n trong r y ra ngoài ru ng ngoài sông, ch nào c ng th y cu c sanh ho t m nh m c a con nhà nông. y là tri u ch ng tâm h n v ng vàng c ng cõi c a dân t c Vi t Nam c ng quy t sanh t n, không k cu c i i xây không s tai h a m d a.

trên Ch L n i xu ng C n Giu c, khi g n t i d c c u úc b t qua ch , n u các b n l u ý thì t nhiên các b n s th y bên phía tay m t có m t th t v n sum sê, m cách công l ch ng m t tr m th c. T mé l vô t i v n có m t b p r ng l n

cao ráo, xe ng a xe h i vô ra d dàng. B phóng ngang qua ám ru ng, hai bên không có tr ng cây c i chi h t, u trong i ngay vô gi a v n, không có c a ngõ, nh ng phía n y m i bên có tr ng m t hàng cây bông b p làm hàng rào. Dài theo rào ó thì tr ng cây sua a, n mùa n y nó tr bông tr ng nõn xem c ng vui vui. Qua kh i rào i thì t i m t cái sân r ng l n b tr ng mùa g t ch t lúa bó mà p, còn m t bên thì có m t cái chu ng l p lá d a nh t trâu.

Sau cái sân n y thì có m t tòa nhà nh ngói ba c n hai chái, n n úc, c a cu n, t theo ki u x a. Phía sau n a m i có nhà b p, v a lúa, chu ng heo, chu ng gà, chu ng v t, r i thì t i v n có cau tr u d a chu i tr ng chen nhau l n x n.

i ra m i bi t cu c nhà n y là cu c c a bà Xã C m . Xóm n y g m h n m t ch c nóc gia, ch không ph i bà Xã C m riêng m t mình. Vì bà u ngoài l i có

n áng khu t các nhà khác d c theo mé r ch C n Giu c, nh m phía sau v n c a bà, b i v y i ngoài công l ngó vô không th y c. C xóm ai c ng là tá

n và bà

con xa xa v i ch ng bà h t.

ng nên nói ph t cho các b n hi u bà Xã C m n y là ai.

Bà Xã C m là m t bà s ng ph n m nay ã 60 tu i, u tóc b c hoa râm, r ng ng h t vài cái, nh ng s c kh e bà v n còn y . Thu nay bà v i tá n tá th

có nh n, v i bà con bên ch ng có ngh a, b i v y trong làng trong xóm, t già chí tr , ai c ng kính m n bà. Mà c vùng n y t c u Ông Thình xu ng C n Giu c, M ng Gà, Ch Tr m, C n

c, qua t i R ch ào, R ch Ki n, ai nghe tên bà c ng u kính n .

Ng i ta nói qu quy t r ng không ph i t i bà giàu có nên bà c thiên h kính

: Bà là m t s ng ph , ch ng bà h i sanh ti n ch m i làm ch c Xã tr ng mà thôi ch không có oai quy n gì. Hi n th i bà có nhà c a ru ng t, nh ng bình th ng m i m bà thâu góp huê l i l i hai ngàn r i thùng lúa; bà ph i mua trâu m n b n làm dây ru ng tr c nhà nên s lúa c a bà m i lên c ba ngàn thùng. y v y bà là

ng i có c m ti n, ch không ph i là ng i giàu l n nên thiên h kiên s . S d ng i ta kính n ng i khen bà ch vì bà là ng i ham nh n ngh a, bi t l giáo, bà bi t th ng nhà nghèo, bà ph i v i bà con làng xóm, bà s n lòng c u giúp nh ng ng i b tai 2

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

3

www.hobieuchanh.com

n, nh t là bà bi t th ti t v i ch ng, ch ng ch t h i bà 26 tu i mà bà góa nuôi con, góa trót 40 n m tr ng, không có ti ng t m chi h t, cái h nh ó m i thi t là quí.

i nh v y nên vùng C n Giu c, ai nghe nói n tên bà Xã C m thì c ng cho là bà là ng i hi n

. Bà

c thiên h t ng cho cái danh t t nh v y thi t là quí.

Có nhi u bà, ch ng làm n ch c H ng C , có huê l i hàng n m b ng m i s lúa a bà, mà nào có

c ai khen ng i quí tr ng nh bà v y âu.

Bà Xã C m

c nh v y là vì bà sanh tr ng trong nhà nho h c bên R ch ào. Ông thân sanh c a bà h i tr c h c th c r ng, làm thu c hay, ông d y d bà trong khuôn kh nho giáo.

Nh danh c a bà Lê Th N . Khi bà

c 20 tu i, cha m g bà cho Nguy n V n

m, con trai c a m t ông H ng s có c m ti n bên C n Giu c.

nhà ch ng, nh có nho phong c a cha ung úc, nên bà gi tr n ph n làm dâu th o làm v hi n. Ch ng may làm dâu m i c m t n m thì cha m ch ng l n l t

ch t h t. Vì ch ng bà là con m t trong gia ình, b i v y bà t n tâm giúp ch ng c tang trúng o, cúng t

l .

n n m bà 23 tu i, bà m i sanh

c a con trai. V ch ng vui m ng l a tên Nguy n V n

ng mà t cho con.

Cha m

l i m t cu c nhà v i vài ch c m u ru ng. C m tính lo làm ru ng ng n i nghi p c a m cha. C m cày c y 4 m u t chung quanh nhà, còn 16 m u xa thì chia cho tá

n m n. Trong nhà nh có v lo b n i tr , C m làm trong ít n m thì lúa ã

c thêm nhi u.

Làng th y C m có c m ti n, l i tánh tình thu n h u, m i ép c làm Xã tr ng.

Không th t ch i

c. C m ph i ép lòng lãnh ch c mà giúp vi c làng. Nào dè làm xã tr ng ch a

c m t n m, C m nhu m b nh r i ch t, b l i ng i v góa 26 tu i i a con côi cúc m i 3 tu i.

Thím Xã C m ch ng ch t mà thím còn tr quá, s c p m i n nên hình dáng yêu ki u, nho phong nh i mài nên tánh tình thu n h u; ã v y mà thím còn làm ch t s nghi p kh ái, m t n m có s n lúa ngàn. y là m t mi ng m i ngon treo mà nhem nhèm b m tham tài v i khách háo s c g n xa, b i v y thi u chi k lân la ho c dòm ngó.

Thím xã ta l i không quan ni m c nh i s ng t ng lai c a thím nh ý thiên h ng t ng. Thím nh n th y tr i t t

ây phú cho thím ba nhi m v

y u cao

th ng c ba.

Th nh t: th ti t v i ch ng mà th ch ng và thay th cho ch ng mà ph ng s cha ông bà bên ch ng;

Th nhì: nuôi d y a con th ngây ng ch ng khôn l n nó trí mà n i nghi p cho tông môn;

Th ba: gi gìn tài s n c a ông cha l u h , ng ngày sau giao l i cho con, n u bành tr ng them

c thì càng t t; còn nh không

c thì c ng ph i gi cho y

nguyên không phép làm hao mòn m s t.

3

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

4

www.hobieuchanh.com

ã bi t gánh thì n ng,

ng thì xa, nh ng thím xã ta c ng quy t v a xách v a ng thím c ba gánh lên vai r i m nh m b c vào ng i ngó ngay tr c m t

mà i t i, không k y n anh nh y nhót trên rào ho c hát ca ngoài ngõ.

nói sao thì làm v y, d u m t c ng không th i chí, d u bu n c ng không th than. Trót m y n m thím Xã ti p t c cày c y ru ng g n và cho m n ru ng xa, c ng nh h i ch ng còn s ng. Thím ch m nom th ph ng cúng qu y ch ng và ông bà cha bên ch ng h n hoi. Thím c y ng i trong xóm d y con t p c t p vi t, h rãnh thì thím d y con

u nên l h cho con nghe, ch tánh t t t t x u cho con th y, c tâm ung úc cho con tr nên ng i ng n, mà c ng mong gây i h nh phúc s n cho con an h ng.

Khi bé

ng

c 8 tu i, thím cho qua tr ng C n Giu c h c. Thím ki m m công lao c a thím l i, thì thím nh n th y c ba nhi m v thím u làm c

vuông tròn. S huê l i cho m n ru ng v i s lúa làm ra thím dành d m c m t s

ti n khá l n. Thím tu b nhà c a cho ch c ch n, d n d p v n sân cho s ch s , mà thím còn mua thêm

c m t s ru ng 10 m u trong mé R ch M ng Gà. Công phu c k t qu t t p nh v y càng nung chí cho thím i t i hoài. Bành tr ng thêm s nghi p cho con và xây d ng n n h nh phúc con h ng, ó là hai m c tiêu c a thím, không bao gi thím quên cho

c.

n con nhà có giáo d c, bé

ng bi t kính m n cha m , bi t quí tr ng tông môn. L n lên chàng th y trong gia ình có m t mình bà m còn mà s n sóc d y d chàng mà thôi, ch ông cha ã quá vãng h t, b i v y chàng t t t c tình thân yêu vào bà m , ph i m vui thì chàng m i vui, ch m bu n thì chàng không vui c. Nghe

d n ph i ân c n h c t p l p thân thì chàng i h c chàng ch m chú, h c siêng ng ng làm cho vui lòng m . V i ý trí y t nhiên chàng h c mau tinh t n, c m

i th y r t vui lòng, mà c ng

c chúng b n u yêu m n.

m lên 13 tu i,

ng thi u b ng ti u h c. Thím Xã C m th m ngh chàng còn nh quá,

nhà không ích gì. H n n a mu n làm ng i thông th o c n ph i m ng vòng nghe th y, nh t là c n ph i ti p xúc v i i cho bi t hay d d i khôn, b i y thím em

ng lên Saigon g i nhà m t ng i quen ng chàng h c ti p trong t tr ng t th c cho ngày sau kh i quê mùa nhút nhát.

ng h c

c 4 n m. Mà n m sau chàng c b nh hoài, h c không t n phát.

Thím Xã lên em con n bác s khám s c kh e. Bác s nói ng ph i v i tim u

không t t. Ông khuyên ki m ch có c nh thanh t nh, có gió mát m cho ng t t

n là Saigon.

Thím Xã ngh vì ki ng h Nguy n c a

ng không tr ng th , l i ít con ít

cháu, bây gi ch còn có m t mình

ng x r

ó mà thôi. V y

u c n thi t là ph i

duy trì s c kh e cho con, ch h c cho nhi u r i mang b nh mà ph i ch t s m thì càng thêm h i. Hu ng chi giá tr c a con ng i do n i tâm chí c a c h nh, ch không ph i nh h c th c r ng, v i a v cao. Nhà ã có s n c m ti n, ng ch ng c n ph i

làm th y hay làm ông ng lãnh l ng mà nuôi s ng. nhà lo ti p d ng s c kh e, ch ng l n khôn thì c i v mà l p gia ình, r i c x cho úng n, trong nhà lo ph ng t ông bà, gi s nghi p c a t tiên, kính bà m , yêu v con, ra ng bi t hòa

nhã v i m i ng i, bi t tuân hành pháp lu t, làm c bao nhiêu ó, tuy không cao

sang, song c ng kh i ai chê c i mà h th n.

4

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

5

www.hobieuchanh.com

Ngh nh v y thím Xã m i xin con thôi h c r i r c con tr v nhà mà ho n ng, t ch c b

n cho con thong th th nh th i, khuyên con mua sách mua báo ng c gi i khuây, s m m i v i chi u mát xúi con ra ru ng mà h ng thanh khí.

ng gi a c nh im lìm mát m trong ch n thôn quê.

ng ph c s c kh e l n

n. Bây gi

ã

c 17 tu i r i, l i có lìa nhà xa m lên Sai gon h c m y n m, chàng ã

c th y thói i v i tình ng i chút nh. V nhà h tr i mát thì chàng ho c vác c n câu i câu cá, ho c th b c qua ch d o ch i. Tr a n ng và êm t i thì chàng n m c sách. M i vi c trong nhà cho t i vi c ru ng n ng và v n t c thì u giành lo l ng h t, l i còn ch m nom t ng mi ng n gi c ng cho chàng n a.

Không có cha, t nh

ng ch

c bà m t ng tiu n ng n u mà thôi. Thu

nay

ng yêu m thi t, nh ng yêu vì m d ng , m út c m, m

m b ng, m t m

a, yêu vì g n g i m

êm ngày, nên thành thói quen mà yêu, tình yêu y ch a có ý ngh a sâu xa cao c . Hôm nay ã có trí suy xét, ã bi t công n bà m mang n ng au, d y

u, nuôi d y không bi t m i.

ng m i c m th y công n ngh a c a

ch t ng t nh non cao, minh mông nh bi n r ng. Tình m th ng con không có ranh gi i, t n t y v i con không k ngày êm. Tr c c nh tình c a bà m nh v y, ph n làm con ph i lo n áp, d u hi m nguy hay c c nh c cho m y i n a c ng không

c phép th i thoát hay lãng l .

ây

ng m i l p tâm quy t chí th o thu n v i m , ch m nom làm cho m vui luôn luôn, không cho m lo, không nên trái ý m . Trên m vui t n t y, d i con quy t ph c tùng; m con chung s ng v i m i ng i m t tinh th n nh v y, thì làm sao mà không êm m kh n khít

c.

Gia ình c a thím Xã C m tr i qua m t chu i ngày thân yêu lai láng, ân ngh a tràn tr , không c n ham giàu mà t nhiên c ng có ru ng thêm n a.

Ông thân c a thím bên R ch ào qua i, có l i vài ch c m u ru ng. Anh em chia ph n cho thím

c 4 m u. bên n y s lúa thím thâu góp h n m i n m nay, thâu nhi u mà xài ít, b i v y b c ti n dành d m hóa thành m t s to. Nh n d p ng i ta bán m t s ru ng 25 m u g n Ch Tr m, bi t ru ng r thím xu t ti n mà mua thêm thành ra ngày ch ng ch t l i cho thím 20 m u ru ng mà trong 14 n m thím y ra t i 60 m u cho con.

Bây gi có ru ng nhi u, l i có ru ng xa n a.

ng ph i ph giúp v i m trong

công vi c cho m n ru ng.

ng lãnh ph n coi l p t tá và i th m ch ng m y s ru ng xa. Chàng mua m t chi c xe máy

i cho ti n, s s m xe ng a còn ph i t n ti n m n m t a b n gi ng a.

Thím Xã th y con bi t tính l i h i t ng chút nh v y thì thím c i. T khi con thôi h c v

nhà thì cái m ng làm sui ã b t u ph ng ph t trong trí thím. Tuy ch a nói ra, song thím ã lóng nghe coi nhà nào có con gái x ng ôi v a l a v i ng

ng thím d d m tánh n t, n u

c thì thím bàn v i con mà i xem t ng m o r i y mai m i xin c u thân. Vì ph n góa b a n chi c, thi t thím mu n làm sui trong làng d h n là làm sui xa xuôi.

Thím c ng không có ý mu n kén ch giàu sang, ngh vì m con thím lo an ph n th th ng, không háo danh tr c l i mà c n ph i ki m ch cao sang cho con n ng a. Thím ch mu n sui gia thu c nhà hi n c, nàng dâu có n t na, bi t tr ng l 5

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

6

www.hobieuchanh.com

ngh a, bi t quí ti t h nh mà thôi. Giàu hay nghèo u do m ng tr i, mà con thím ã có c m ti n s ng thong th mãn i, không c n ph i mong m i c y nh gia tài c a làm chi n a.

Trong cu c làm sui, thím Xã C m nêu ra m y u ki n d l m, mà xét l i thì

khó vô cùng, nh ng ng i g n n u ph i ch làm sui thì h không có con gái, ho c có con mà con h không g p tu i hay là kém c h nh.

i nào ch nào c ng v y d vì

mà ki m

c m t nhà g m v a cha m

n hi n l ng v a con gái bi t tr ng ti t nh.

i cái khó ó mà trót hai n m nay thím Xã không ành b ng ch nào h t.

Cùng th r i thím m i mu n dóng ý con coi nó có c m tình v i gái nào không r i thím li u nh.

t hôm, m con ng i nói chuy n thím Xã bèn nói v i con:

- N m nay, con ã 19 tu i r i, còn vài tháng b c qua hai m i tu i.

n tu i

y lo v cho con c ng v a. X a rày, má có ý h i coi có ai x ng v i con hay không.

Ng i ta có ch vài ch mà má không ng b ng.

- Má tính c i v cho con làm chi g p v y má?

- Ba con không còn. Má ch có m t mình con, ch không ph i nhi u a. Má lo i dâu may nó sanh con mà n i nghi p tông môn. ó là m t nhi m v c n thi t a má, b i v y con l n r i má ph i tính ch sao con.

- , má lo cho con có ng i n i nghi p tông môn theo ý ó thì con không dám cãi l i má. Nh ng riêng v ph n con thì con trong nhà h h v i má c ng vui ch ng c n ph i c i v . Con có v , bi t nó có hi p ý v i m con mình hay không. N u nó ngh ch thì trong nhà h t m m n a.

- Thì má ki m ch hi n c mà c i cho con ch c i gái th t giáo làm chi mà nó ngh ch. Má h i thi t con, thu nay con c m tình v i m t cô gái nào hay không?

- Th a, không có. Con ch a h

ý n vi c v ch ng.

- L n r i, con ph i ý ch , Quân t chi o t o oan h phu ph . V ch ng là m i o u tiên c a ng i quân t . Ph i có v ch ng m i t o ra cha con, anh em, tôi chúa

c.

- Con th a thi t v i má, công n má nuôi d y con n ng n quá. Con ch a n áp

c chút nào, con mu n t t c lòng kính yêu c a con cho má. N u con có v thì con ph i chia s t s kính yêu ó cho v v i cha m v , là ng i ch a có n ngh a gì v i con h t. T i nh v y nên con không tính t i vi c c i v .

- Con ngh nh v y sao ph i. Trong s kính yêu, ai có ph n n y, ch âu ph i có

r i con m c yêu v , con h t yêu má, hay là con ch c kính cha m v , con h t kính má. ã bi t v ch ng là ng i d ng, thu nay không quen bi t nhau, nên ch a có c m tình c m ngh a chi h t. Nh ng ai c ng v y, h c i v r i, v ch ng chung s ng v i nhau trong m t nhà l n l n gây c m tình, r i có chung c c chung lo v i nhau, còn gây thêm c m ngh a n a. Lâu ngày ch y tháng, tình ngh a n ng d y, v ch ng m i i

i nhau, t o ra gia ình, sanh con cháu mà n i nghi p cho t tiên.

má nói l i

cho con hi u. Ngày cha con m t con m i

c có 3 tu i, còn má 26 tu i. Cha con

i cho má ba nhi m v h t s c n ng n : m t là thay th cho cha con mà ph ng t cha 6

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

7

www.hobieuchanh.com

ông bà, hai là nuôi d y con và t o h nh phúc cho con an vui trong i s ng c a con, ba là gi s nghi p truy n l i cho con h ng. V nhi m v th ba má làm vuông tròn, má còn làm l n thêm g p ba l n h i tr c. V nhi m v th nh t còn tam nham ch a d t khoát, con ph i c i v sanh con ng ti p theo mà ph ng s ông bà, i nghi p cho cha, má có s ng hoài

c âu mà làm vi c ó. Còn nhi m v th nhì a, ph i c i v

ng gây h nh phúc cho con tr c khi má ch t ch .

- N u con ph i c i v cho má tr n ngh a v i cha, thì d u mu n d u không con ph i ch u con không dám th t thoát. Má bi t ng i bi t i h n con, v y má coi ch nào nên, h má ch u thì con ch u, con không kén ch n chi h t.

- Con nói nh v y thì th ng th ng má li u. D u th nào má c ng ph i l a nhà hi n c m i ch u làm sui.

Cách ít ngày có m t ng i bà con v i thím Xã C m qua ch C n Giu c có vi c riêng. Ng i y bên R ch ào, là ch t ph c a thím, nh n d p m i ghé th m thím.

Thím t ý mu n ki m ch làm sui. Ng i y m i ch ông H i ng Mai trên R ch

Ki n, mà nói hai v ch ng ông h i ng l i n m m i tu i, v n là ng i hi n c, có nhà c a t t v i m i m y m u ru ng ch không ph i giàu l n, song có ba ng i con, m t trai hai gái. Ng i gái l n có ch ng làm vi c trên Saigon. Ng i trai k ó có

r i c ng làm vi c trên Saigon. Bây gi còn ng i con gái út, tên Tr n Th Oanh, l i 18 - 19 tu i, theo ch h c m y n m. T h i n m ngoái m i em v nhà h c n công và h h v i cha m .

Thím Xã nghe nh v y có ý m ng, m i c y ng i bà con ó dò h i ng làm mai c i cô Oanh cho

ng ngh vì hai tr tu i xê xích v i nhau, l i sui gia coi c ng ng. Ng i bà con v nhà r i b a sau lên R ch Ki n nói chuy n làm mai. Hai v ch ng h i ng Mai b ng lòng cho thím Xã C m n coi cô Oanh.

Thím Xã C m th y b

n c a ông h i ng Mai thì thím v a ý; h i th m ng i ta thì ng i ta nói nhà ó không giàu nh ng hi n c. L i cô Oanh nh h n ng

t tu i và t ng m o không có ch nào chê c. Thím Xã C m v nhà h i ý con,

thì

ng nói m li u nh th nào t ý m , ch chàng không chê khen chi h t. Thím Xã C m m i c y ng i bà con làm mai m i giùm v ch ng ông h i ng qua nhà ch i cho bi t. Không hi u àng gái bàn tính v i con l nào mà h n m t tháng m i tr l i i ông mai ch u qua coi nhà àng trai. Ông Mai m n xe r c v ch ng ông h i ng quan nhà Thím Xã C m

n m t b a c m r i v ch u g con.

Tháng 11 n m ó cho i l h i r i qua tháng 2 n m sau, ng

c 20 tu i r i

thì cho làm l c i. Nhà s n c m ti n d d , l i có m t a con mà thôi, thím Xã C m làm ám c i h n hòi, nhóm h

ãi ng linh ình, s m l v t v i n trang h t, l i n xe h i i r c dâu r n r n.

ám c i xong r i, khách v h t, ã d n d p l i yên n i, thím Xã C m l s c c vui m ng, bà con chòm xóm c ng u ngó th y.

ng th y m vui chàng c ng vui. Nh ng v ch ng n v i nhau c m t

tháng chàng nh n th y tánh ý c a v chàng không gi ng tánh ý c a chàng chút nào t. Chàng thì gi n d , ôn hòa không se sua, a an t nh; còn cô Oanh thì câu mâu, nóng y, a lòe l t, thích Saigon ng vui ch i. Trong m y tháng sau cô l i than ch n thôn quê bu n b c cô ch u không

c. Cô súi chàng lên Saigon ki m vi c xin i làm.

7

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

8

www.hobieuchanh.com

Chàng nói nhà có hai m con, không th nào chàng b m mà i ch khác c.

âu c ng v y h m vui thì chàng vui, ch chàng không c phép tìm vui riêng mà

m hiu qu nh. Ngôn ng c a chàng thi t thà mà rõ ràng d hi u, th mà cô không quen nghe, nên cô không th u ý ngh a r i cô bu n, c l ng l nh ng i th t v ng.

Lâu lâu,

ng c m th y tánh tình c a v ch ng chàng khác nhau nh tr ng v i en, thà lìa nhau ai i

ng n y ho c may m i g p h nh phúc

c mà h ng ch

chung ch hoài thì c hai u th m s u au kh , không vui s ng gì.

Nhi u khi v

i v R ch Ki n th m cha m ít b a,

ng mu n bày t n i lòng

a chàng cho m nghe. Ng t vì chàng c th y m vui m ng c i c v t t cho

con m c ng dâu khoe dâu, nói chuy n v i bà con chòm xóm m không ng t hãnh di n ng i khen dâu là con nhà hi n c, chàng s nói ra r i m bu n m lo ch không ích gì, b i v y chàng ph i ng m mi ng c n r ng mà ch u.

Cô Oanh dòm th y m ch ng t ng tiu quí tr ng còn ch ng thì nh n nh c chìu lòn, cô lên n c l n t i hi p ch ng; cô i Saigon th ng hoài h mu n i thì th a cho ch ng hay nói i th m ch th m anh r i cô i, không k t i ch ng, có khi cô i ng t i n m b y b a.

Có ch ng

c n m sáu n m cô Oanh ã quen thói khinh r ch ng, r i cô l i còn sanh tánh ghen tuông h n u v i ch ng n a.

ng bu n quá ch u h t n i, nên m t êm v i Saigon, chàng nhà th than

i m , s gia o không yên.

Thím Xã C m bây gi

ã g n 50 tu i r i, l i làm sui v i ông h i ng, b i v y làng xóm g i là bà Xã ch không kêu b ng thím nh h i nh v y n a.

Bà Xã C m nghe con than phi n bà m i an i, khuyên con ng bu n. Bà nói Oanh còn nh t nhiên hay nh anh nh ch , nh m nh cha, ham n m c lòa lo t, a xem hát và d cu c vui, i trong ít n m nó sanh con, nó ham con nó thu n n t r i nó ôn hòa c ng nh ng i khác.

ng nghe m nói nh v y, chàng nh m d y con trai c i v ch ý sanh con n i nghi p cho t tiên, ch không có m c ích nào khác. Chàng không dám cãi v i s m lo bu n nên không dám nói nhi u n a. T

ây chàng quy t c m lòng ch u

kh

cho m kh i bu n. Mà chàng c ng xem v

trong nhà nh cái c i xay lúa, hay

là cái c i giã g o nên v mu n i ch nào, mu n làm vi c chi thì chàng c ng không thèm ý n. Chàng c tâm làm cho m vui lòng mà thôi. Chàng k v nh cái máy úc con, vì m , vì tông môn nên chàng ph i lau chùi s n sóc cái máy v y thôi d u máy có tr c tr c làm cho chàng ph i nh c lòng, chàng c ng ph i ráng mà ch u, không n than th n a.

Té ra

ng n v i v trót 19 n m, chàng ph i ch u au lòng b c trí không bi t bao nhiêu mà k ; m y n m sau chàng au kh quá n sanh b nh, r i m i 39 tu i mà chàng ch t, không l i cho m già m t a cháu n i nào h t, mà trong kho ng i s ng ó chàng c ng không

c n m tình sâu ngh a n ng c a o v ch ng chút nào h t!

Th m thay!... T i nghi p quá...

8

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

9

www.hobieuchanh.com

i nghi p cho m t góa ph còn tr tu i mà bi t noi theo phong hóa c truy n, ch ng ch t lo th ti t d y con và k nghi p cho tông môn nh ng vì thi u sáng su t và thi u kinh nghi m v

ng i nên nhi m v không

c vuông tròn.

ng t i nghi p cho m t nam nhi bi t nâng cao ngh a hi u o, áo áo th cha kính m , n th ph n hi n lành nh ng vì không bi t t tr ng, không dám c ng quy t nên i s ng v ch ng không có

u ki n mà xây nên h nh phúc l i cho

h ng.

Mà th t nhi u khi h a là ngòi c a ph c. V y xem coi bà Xã C m có bi t i sai

ng mà h i ng hay không, r i bà li u l nào mà chuy n h a v i ph c.

Bu i chi u ó, n c m s m r i, bà Xã C m bi u ông ba Tào, là ng i làm n cho bà, b ng m t ch c ng n b u bí ng ã lên cao r i em ra mà t vào cái gi ng ông ã cu c và vô phân d c theo hàng rào phía tr c sân. Bà ng mà ch cho ông ba Tào t b u cho ngay hàng, có con Cát 15 tu i, là cháu ngo i c a ng i tá n

d i M ng Gà, bà em c m con nó v bà nuôi c ba n m nay, nó x n b n theo m t bên bà mà ch i. Th y ông ba Tào ã t lên gi ng c hai ng n b u r i, bà bi u con

Cát vô l y cái lon l n múc n c em ra ng bà t i g c b u cho im t. Bà d n ông Ba h

b u t r i ngày mai ông ph i lo n cây trâm b u cho s n ng ch ng b u t u bò, thì làm giàn co nó leo, c m cây giác giàn vô trong sân thì xuôi theo ng n gió ch ng b u bò m i m nh.

Bà

ng ng nói láp dáp, thì ông Lê

i Th ng, làm hi u tr ng tr ng C n

Giu c h n 20 n m. Ông m i h u trí ch ng m t n m nay, th y tr i mát ông i ch i, nh n ti n b c ông ghé th m bà Xã.

Bà th y ông b c vô sân bà l t t chào h i:

- Tôi kính chào c u

c. Hôm n tôi có m t chút chuy n tôi mu n h i c u. Tôi sai tr qua coi có c u nhà hay không thì m c nói c u i Saigon ch i v i con c

tháng nay mà ch a v . C u v h i nào v y?

- Tôi m i v h i s m m i. Lóng n y ch m nh gi i hay không ch Xã?

- M nh. Cám n. C u có hai ng i con mà hai ng i u d y h c, l i có ch ng có v h t r i. Bây gi c u h u trí, c u th i ch i, kh i lo chi h t, kh e quá h ?

- D y h c m y ch c n m, tu i g n sáu m i r i, tôi c phép ngh mà ch i ch

ph i làm hoài hay sao ch . Ru ng c a ch mùa n y trúng hay không?

- Khá. Nghe nói s nào lúa c ng t t u h t. Còn t c a m c b n th nào?

- i! B có n m sáu m u có ngh a gì âu. B cho m n, l i mua lúa xa mãi m i m ki m ít thiên2

n v y thôi. Mà nghe nói n m nay c ng d ch u.

- C u lên Saigon ch i v i hai cháu, v y mà hai cháu chung hay là riêng?

- H i th ng Khoa m i

c c p b ng d y tr ng S ph m

t H . T ngày nó

i v r i thì nó m n m t c n ph mà riêng, song c ng thu c m t ng v i con

ào nên ch em nó c ng g n nhau.

- Ch c c u lên c u nhà cô giáo ào.

2 100 gi

9

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

10

www.hobieuchanh.com

- Không. Tôi v i th ng Khoa.

- Con gái th ng hay lo c m n c áo qu n cho cha m . Sao c u không v i con gái, l i v i con trai?

- V ch ng con ào m c i d y h c. Nó l i có con nh , nó m n vú nuôi cho bú a bò. H v nhà con ào m c lo cho con nó. V th ng Khoa nhà ch không có i làm. Nó m i tôi d i nó ng nó r nh nó lo cho tôi.

- C u có ph c quá. Có con r i có dâu có r t t h t.

Ông

c h c Th ng th y con Cát b ng lon n c em ra cho ông Ba Tào t i c cho b u thì ông ngó nó trân trân r i ông h i bà Xã C m:

- Tôi nghe nói cách m y n m tr c ch có em m t a con nh c a tá n v

ch nuôi, ph i cháu n y hay không ch ?

- Ph i. Tôi em m con nó v

v i tôi ba n m nay.

- Tôi coi nó gi ng thi t ch à.

- Ai c ng nói gi ng, b i v y tôi m i em v tôi nuôi ó. M i c u vô nhà, vô ng n c nói chuy n ch i.

Bà Xã i vô nhà. Ông

c th ng th ng theo sau, m t ngó m y n c tr u tr ng bên chái nhà, lá vàng khè, r i ngó ám rau th m tr ng k ó t t t i dày b t.

Bà kéo gh m i ông

c ng i t i bàn gi a, bà kêu ng i trong nhà bi u ch t bình trà m i mà ãi khách, r i bà ng i trên b ván gõ l n ngang ó têm tr u mà n.

Ông

c h i bà Xã:

- Cô hai v bên R ch Ki n m y n m nay cô có hay qua th m ch hay không v y ch Xã?

- ã l y ch ng khác r i còn tình ngh a gì mà th m vi ng.

- Có ch ng khác thì có ch . Làm dâu ch ã g n 20 n m, d u ch ng ch t, không có con, c ng ph i ngh chút tình x a ngh a c coi m i c ch .

- Ng i ta có ph i nh mình v y âu c u

c. Thi t tôi l m ngay. H i tr c ai

ng khen nhà anh h i ng là nhà hi n c nên tôi m i nong n làm sui. Té ra con dâu không bi t

u mà sui gia c ng ch ng ra gì h t. M y n m nay h nh t i thì tôi i h n h t s c. Có v y m i bi t l i khen chê c a thiên h không nên tin, vì không úng v i s th t.

- S p nh tôi nó g p cô hai hoài. Nó nói cô có m t a con nh .

- Có con hay sao?

- Nó nói g p cô i ch i, có b ng a nh ch ng quá ôi nôi.

- Tôi không hay có con. Tôi ch nghe nó tr v bên R ch Ki n ch ng vài tháng r i có ch ng làm vi c theo v i ch ng trên Saigon. L y ch ng khác không thèm nói v i tôi mà v ch ng anh H i

ng c ng không cho tôi hay. n nh v y thì tôi hi u ng i ta ã d t tình ngh a r i, nên tôi không mu n bi t vi c c a ng i ta làm chi a.

10

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

11

www.hobieuchanh.com

- T i c u

ng vô ph c quá m i g p v nh v y, h i nào mà phi n ch .

- Tôi c ng ngh nh c u v y. C u nh c t i ng làm tôi m i nh ...

Bà Xã nói ch a d t câu thì cô Thâm, là m c a con Cát a gái b ng lon n c t i b u ngoài tr c ó, tay cô xách bình trà, tay cô b ng cái tách, trong i ra cúi u chào Ông

c r i bình v i tách trà tr c m t ông. Bà Xã bi u: Rót trà ra i con, rót m t tách cho ông

c gi i khát .

Ông

c li c m t nhìn cô thì th y m t thi u ph thôn quê, tu i ngoài ba m i, c qu n lãnh áo bà ba l a en t ng m o y u u, g ng m c sáng r nh ng hi n

lành. Cô rót m t tách trà r i xách bình i vô trong gi , cô m i b ng gi bình v i t cái tách n a em ra d a ô tr u ch Bà Xã ng i.

Bà Xã m i ông

c u ng trà và nói: Tôi không bi t ch Vi t. T ngày ng

thôi h c v

nhà thì tôi giao h t b ng khoáng ru ng t cho nó gi . Các t tá cho n ru ng nó c ng coi làm. Nó có cái t cây riêng nên nó c t h t gi y t trong t c a nó r i nó gi chìa khóa. N m nó b nh, l i n m b y tháng tr c ngày nó ch t, th a b a nó không có nhà, nó ôm giao cho tôi m t cái gói, ngoài bao gi y và bu c dây k ng ch c ch n, mà xin tôi c t giùm trong t s t. Nó nói gói ó là gói gi y t quan tr ng v i b ng khoán ru ng t, ph i c t trong t s t m i kh i s m t. Nó l i d n tôi ng cho ai l y gói ó n u r i nó ch t mà trong nhà có vi c chi b i r i, thì tôi m gói y ra mà coi, trong ó nó có biên m i vi c l i cho tôi hi u.

Vì tôi bi t tánh con tôi nó k l ng, b i v y tôi m i m t s t ra tôi c t cái gói cho nó th y. Tôi không nghi ng

u chi h t, nên tôi không c n g n h i. Cách m y tháng sau nó ch t, thì tôi bu n, ch không có u chi r i r m. Chôn c t nó r i thì v

nó c ng còn bên n y g n m t n m, có bu n thì nó i v bên R ch Ki n, ho c lên Saigon mà ch i, r i c ng tr v v i tôi nh th ng. Ch ng tôi nghe m y ng i trong xóm th th nói v i tôi r ng con gái c a ông H ng ngh Thi t làm ru ng c a tôi i M ng Gà nó không có ch ng, mà nó có m t a con gái ch ng 12 tu i, con nh sao mà nó gi ng th ng

ng nh

úc. Tôi nh h i tr c con tôi hay c i xe máy i ru ng d i M ng Gà. Sau ó tôi mua ru ng d i ch Tr m cùng m t phía ó, nó càng i th ng h n n a. Tôi phát nghi. Nó ch t r i không có con n u con nh ó thi t

là con c a nó, thì may cho tôi l m. Nh ng tôi không dám nói cho ai bi t. Tôi m n xe tôi i th m ru ng, xu ng nhà v ch ng H ng ngh Thi t tôi g p hai ông bà nhà i a con gái ra rót trà cho c u

c u ng h i nãy ó..

Ông

c Th ng ng c nhiên h i:

- Té ra cô h i nãy là m con nh xách n c ra t i b u ngoài sân ó sao?

- Ph i. Hai m con nó ó. Tôi th y con Cát thi t gi ng th ng con tôi quá, gi ng bàn tay bàn ch n, gi ng m t m i, gi ng ti ng nói, gi ng t ng i, cái gì c ng gi ng t th y. Tôi ki m chuy n nói v i m nó, tên Th m có ý d coi tánh tình th nào. Tôi i ch ng nó làm ngh gì, nó có

c m y a con. Nó nói ch ng nó ch t, l i cho nó có m t a con gái ó.

- Nó th y ch xu ng ch c nó m ng l m h ?

- Không. Nó bình t nh nh th ng, không ch n r n chi h t. V ch ng H ng ngh c ng v y.

11

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

12

www.hobieuchanh.com

- Không nghi ch xu ng nhìn cháu n i hay sao?

- Không có. Tánh tôi dè d t, có ý i coi con Th m ho c cha m nó có m h i, nói xa nói g n gì hay không. Té ra không ng , không ai ch u ló mòi gì h t.

- Ch c là v ch ng H ng ngh ch n ch t thi t thà, s bà ch n nên không

dám nói ch gì.

- C nhà t cha m xu ng n con u thi t thà l m. Mà c ch nh v y c ng làm cho tôi s tôi nhìn l m nên tôi c ng không dám h môi. Tôi mu n em m con con nh v

v i tôi ít ngày ng tôi d tình ý cho ch c r i s hay. N u ph i thì ch ng nào nhìn c ng

c, không có chi g p mà ph i v i. Tôi m i than v i v ch ng H ng ngh r ng,

ng tôi ch t b tôi hiu qu nh, êm hôm không có ng i h h mà gi i bu n. Tôi mu n c y con Th m em con nó lên giùm tôi ít ngày, m thì giúp coi sóc vi c trong nhà, còn con thì theo tôi lo l y tr u ch n c. Bà H ng ngh kêu con ra mà i thì nó ch u i. Tôi m ng; tôi bi u gói áo qu n r i s n có xe i luôn v i tôi cho ti n.

t i nhà tôi nói tôi ki m ng i ph giúp trong nhà ch không nói chuy n nhìn dâu nhìn cháu chi h t. M y a trong nhà ác nghi t, th y con Cát c theo nhìn ngó r i x m xì v i nhau. Chòm xóm hay h c ng ch y l i h coi làm cho con Oanh là dâu tôi nó ch b . Nó h i tôi r c quân n mày ó v làm gì?

- Cha ch ! Vô l

n th l n sao?

- C u

c ngh mà coi. Tôi hi n lành h t s c. Tôi c ng th ng nó nhi u. Ch ng nó ch t ã g n làm tu n giáp n m. Nó c

ây v i tôi. Tôi có ý m ng, t ng nó b t

ch c g ng c a tôi, th ti t th ch ng. Tôi tính ch ng tôi qua i thì s nghi p c a tôi nó th a h ng ch ai vô ây mà giành v i nó c. Nó không c i giá, c th ti t

mà ph ng t ông bà bên ch ng, h ng huê l i mãn i. Tôi c ng có tính n u mãn tang mà nó mu n l y ch ng thì tôi c ng s bi t ph i v i nó, tôi giúp cho nó l p gia ình khác mà s ng v i c nh i thong th , sung s ng v i ng i ta. Ví d u nó bi t con Cát là con c a ch ng nó thì nó th a v i tôi r i r c con nh em v nó nuôi m i ph i. Nó

không bi t làm nh v y. Mà tôi em v ch tôi ch c ng không nhìn nh n con cháu gì t, sao nó l i dám m ng tôi. Thi t rõ ràng là con nhà thi u d y. Tôi hi n nh Ph t mà nghe cái gi ng nó nói tôi ph i n i gi n. Tôi tái s c mà nói v i nó nh v y: Con giàu y m i mà con g i ng i ta là quân n mày? D u ng i ta làm m n mà l y ti n công, con c ng không phép khinh r ng i ta nh th . Hu ng chi ng i ta là con cháu a m t tá

n, có ch c v chút nh trong làng, má c y lên giúp mà coi sóc vi c nhà ch không ph i m n. Sao con dám nh c m ng i ta. Con ng có d i nh v y, thiên h h ghét ch không ph i h khen hay h s âu. Trong nhà n y má làm ch ,

má mu n s p t th nào thì t ý má. Con l y quy n gì mà ng n c n má c... Má

m bi t t rày s p lên con không

c nói ng t i m con c a nó n a, mà c ng không

c vô l v i m i ng i trong nhà c a má .

- Ch cho cô bài h c nh v y thì hay l m.

Th y tr i s m t i, Bà Xã kêu ng i trong nhà lên èn r i bà nói ti p:

-

tôi nói h t cho c u

c nghe. Con Oanh nghe tôi qu n ng, nó m c c hay là phi n gi n không bi t mà nó ngoe ngo y b i vô bu ng khép c a l i. Chi u nó

không thèm ra n c m. Sáng b a sau có chi c xe ng a qua u tr c sân. Nó sai i kêu h i nào tôi không hay. Nó ra th a v i tôi cho nó v th m ba m ít b a. Tôi và 12

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

13

www.hobieuchanh.com

t l y m t tr m ng b c cho nó i. Nó nói nó có ti n, nó không thèm l y, nó cho ông Ba Tào vác giùm cái g ng c a nó em lên xe r i nó i. Tôi vô trong bu ng nó tôi coi, thì

c áo qu n c a nó không còn th gì h t. Tôi ch c nó gi n tôi nó i luôn.

Thi t qu làm tu n giáp n m cho th ng

ng nó không v mà sui gia c ng không có ai qua. Cách ít tháng tôi nghe nó có ch ng khác tôi c i, c i cái d i c a nó, mà thi t tôi c ng phi n, tôi không còn k nó là dâu c a tôi n a. M con con Th m v i tôi ng xong. M con thi t thà, nh nhoi, hi n lành, m thì lo coi sóc vi c trong nhà, con thì theo h u tr u n c cho tôi, không ham mu n, không òi h i th chi h t. Vì v y tôi i may hàng l a cho b n. Tôi bi u n c m chung v i tôi cho vui. M i tháng tôi cho m con nó v th m ông H ng ngh , có i ch c ng ghé th m, ba n m nay m con nó v i tôi m m l m. Chúng nó không nói, mà tôi c ng không h i u chi h t.

Không có r c r i v ru ng t hay gia o nên tôi quên l i c a th ng ng nói, khi

nó giao gói b ng khoán cho tôi c t. Mãi n hôm tr c ây ng i làm dây ru ng c a tôi x m trong b ng i ta l n ranh sao ó m i qua làng mà th a.

u H ng Hào qua nói v i tôi xin cho tôi b ng khoán s ru ng ó ng bi t ranh r p mà phân x . Tôi m t s t em gói b ng khoán ra a cho c u mà l a vì tôi không bi t ch nên không bi t b n nào thu c v s t nào. C u H ng Hào m ra thì

th y m t phong th , còn niêm kín, n m trên ch ng b ng khoán. C u c m coi mà a cho tôi mà h i: Có l i tr i c a anh

ng l i cho bà ây. Anh ch t ã m y n m i, sao bà ch a xé bao th ra mà c? . Tôi ch ng h ng. C u H ng Hào m i c y hàng ch biên ngoài cho tôi nghe nh v y: i tr i c a tôi l i cho m tôi. Khi

tôi ch t r i thì m t mình m tôi

c phép xé th n y mà coi, ch v tôi không c

phép xé .Tôi c m ng quá. Tôi l y phong th c m trong tay mà suy ngh .

ng Hào ng i so n b ng khoán mà coi. Tôi m n xé bao th mà m m c u c giùm. Mà tôi s con tôi nói chuy n m con, con Cát ây ch không có gì l .

Chuy n ó không cho ng i ngoài bi t. Tôi tính b a sau tôi em qua c y c u c tôi nghe. H ng Hào coi b ng khoán xong r i c u tr l i cho tôi mà i v . Tôi s p mà r i gói l i t t , r i i l i trong t . Tôi bao th c a con tôi lên trên mà c t luôn. Sáng a sau tôi sai m t a qua h i coi có c u c nhà hay không. M

c nói c u i

ch i trên Saigon ch a v . Tôi c t cái th h m nay, không mu n m n ng i trong xóm c, s h bi t gia o c a tôi r i h d ngh . Bây gi tôi m i m t s t. V y sáng mai tôi m tôi l y em qua m n c u

c c giùm cho tôi nghe coi con tôi nó nói làm sao.

Ông

c Th ng nói ông không em c p m t ki ng theo. D u có th bây gi ông c c ng không

c. Hu ng chi

ng ch t ã b n n m r i m i hay có chúc

ngôn.

tr thêm m t b a c ng không h i gì. L i ch c ng ch i vi c m con con

Cát. Mà m con nó ã trong nhà n y r i thì có chi âu mà lo g p.

Ông

c nói r i ông ng d y cáo t mà v . Bà Xã kêu ông Ba Tào bi u a giùm ông

c t i c u. Bà h n ngày mai n c m s m m i r i em th qua. Bà a ông c ra t i sân r i ông i v i Ba Tào. Bà ng suy ngh , n ông bà Tào tr v m i vô nhà.

13

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

14

www.hobieuchanh.com

2. NH N TH Y L I TH I

Ông Lê

i Th ng,

c h c h i h u, nhà ngói ba c n, vách ván sau có m t cái nhà b p chón hón; cu c nhà tuy không s , song có v th nh th i, vui v , n m a công l Saigon xu ng Gò Công. T ch C n Giu c l i ó ch ng vài tr m th c.

Trong nhà bàn gh t ván t m th ng nh ng nh s p t, khéo léo nên xem c ng p.

Tr c c a có ch a m t cái sân vài th c, theo mé l có óng cây làm hàng rào, d c theo ch n rào có tr ng bông rau d a, bông chen bông tr ng tr h ng ngày, không mùa m a hay mùa n ng. êm tr ng nh c gh ngoài sân mà u ng trà àm o

ng

c th ng th c ít nhi u thú phong l u.

y h c h n 30 n m, tuy l ng b ng không nhi u, song nh ông c siêng

ng, bà

c ti n t n, v ch ng bi t ráng ch u c c lúc tr tu i ng an vui tu i già, b i y có m t a con gái v i m t a con trai thì ch m nom nuôi chúng n h c ng chúng nó l p thân mà bay nh y theo i, l n l n t o c a nhà ng n cho m êm, r i còn s m

c m y m u ru ng có s n c m áo mà nh t.

n m t n m nay. Ông

c h u trí, hai con ã làm giáo viên có gia th t xong i. Ông

c r nh rang th ng th lên Saigon ch i v i hai con, bà c nhà

ch m nom ru ng t c a nhà, có m n m t a gái cho bà sai khi n.

Y nh l i Bà Xã C m h n v i Ông

c Th ng h i hôm, s m mai n y, g n 10

gi , Bà Xã che dù i qua nhà Ông

c ng c y ông c t di chúc c a con. Th y Bà Xã b c vô thì bà

c vui v chào m ng, bà m i l i ván n tr u, bà nói Ông c i ra

th m ch ti m thu c b c ngoài ch , ông có d n n u Bà Xã có qua s m thì m i bà ng i ch i ch m t chút ông s v .

Hai bà h i th m nhau v s c kh e, r i b t qua chuy n mùa màng, v a nói t i con thì Ông

c v ông b c vô, làm cho hai bà ph i t ngang câu chuy n.

Ông

c bi t nhi u chuy n v tâm s c a

ng, nh ng thu nay ông không

dám h môi. H i hôm nghe

ng có vi t l i tr i mà l i cho m thì ông có ý mu n bi t coi

ng tr i v chuy n nào, b i v y v a th y Bà Xã thì ông li n h i có em theo phong th hay không. Bà Xã m cái kh n l y a cho Ông c m t phong th to

n l i n ng. Ông

c l y làm l . Ông châu mày phong th trên ván, day qua cái bàn l y c p m t ki ng mà mang r i kéo cái gh d a mé ván mà ng i gi a hai bà.

Ông c m bao th mà xem thì có th y hàng ch y nh l i Bà Xã nói hôm qua. Ông v i y con dao n tr u r c m t phía k l ng, r i tra ba th gi y t , m t s p th vi t tay, t t khai sanh v i b n sao án Tòa. Ông khai sanh v i b n sao án Tòa m t bên.

Ông c m s p gi y mà nói: C u

ng gi y t gì nhi u quá v y không bi t, tôi c c th tr c cho ch nghe r i s hay. Tôi c ch m ch m ng ch nghe rõ ràng .

Ông

c m i c:

Th a má,

Con th ng nghe ng i ta nói : con là máu th t c a cha m .

14

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

15

www.hobieuchanh.com

Theo ý con, ch a g m h t ý ngh a y v a con. Ph i nói: Con v a là

máu th t, v a là tâm h n c a cha m . Nói nh v y m i trúng chánh ngh a, m i p thiên ý, m i kh i thi u sót.

Riêng v ph n con, lúc con v a m i bi t i bi t nói, thì cha v i theo ông theo bà, nên con ch a hi u tâm h n c a ng i cha nh th nào. Có m t mình má i v i con t ngày ó cho n bây gi , ch ng nh ng má chung s ng v i con, má ch m nom d ng d c con h ng ngày, mà má còn rèn lòng m trí, h ng n ý chí, ung úc tánh tình cho con luôn luôn, b i v y t khi con l n lên thì con c m th y con v i má tuy phân làm hai thân th nh ng s ng chung m t tâm n rõ ràng. H má vui thì con vui, h má bu n thì con bu n, h má lo thì con lo, h má mu n thì con c ng mu n, y là lúc má mu n c i v cho con. Mà con du d không mu n c i v , ch ng l con tính trái ý má. Con du d là t i nh y: con s ng i v không h p th chung m t giáo d c nh con, thì không th có m t tâm h n gi ng nh tâm h n c a m con mình c. C i ng i v

chung m t nhà, ph i mãn i, n u v ch ng tánh ý khác nhau thì hòa khí trong gia ình tiêu tan, r i cái vui thu nay hóa ra cái bu n, bu n cho con mà bu n lây cho má n a, tình c nh nh v y con làm sao mà ch u n i.

Má m i c t ngh a cho con hi u, má nói: Quân t chi o t o oan h phu ph v ch ng là o u tiên c a con ng i. Ph i có v ch ng r i m i có cha con, anh em tôi chúa, b ng h u r i m i thành gia ình, tông t c, xã h i mà duy trì gi ng nòi, ki n thi t qu c gia.

o v ch ng là o tr ng h , không ph i ng v s ôm p, s vui ch i, mà chánh nó h ng v s sanh con n i nghi p tông môn và ph ng t t tiên. C i v mà bi t ch tâm v ý ngh a cao th ng ó, thì m c d u ban u v ch ng khác tâm h n, nh ng chung s ng lâu ngày, có chung c c chia vui v i nhau, th i gian s gây c m ngh a c m tình, r i tâm h n bi n chuy n c i hóa l n l n, t nhiên s u hòa nh t tâm nh t c.

Thu nay con kính má nh tr i bi n, con xem l i mà d y nh thánh ngôn, b i y nghe má c t ngh a con li n xuôi theo, cho má d t i coi v . i qua R ch Ki n v , má r t hài lòng, má nói nhà sui hi n lành t t , con dâu h p tu i, d th ng; má h n h vui lòng, làm cho con c ng vui m ng nh má.

Té ra c i v v v i nhau

c ít ngày, con c m th y v ch ng con khác nhau nh tr ng v i en nh tr i v i v c. Cái mà con lo ng i tr c ó, nó ã hi n ra tr c m t. Con b t u s

i s ng c a con là chu i ngày s u th m n n n.

Con mu n bàn l i v i má. Ng t má ang vui m ng, ng yêu dâu,

ng c ng

dâu, n u nói ngay ra con s làm cho má m t vui nên con ph i ôm lòng ng m mi ng.

n ch ng v con h n u ta bà thái quá, con ch c má c ng bu n nh con, nên con m i dám th than chút nh v i má coi má có li u l nào mà c u h nh phúc a nhà hay không. Ch ng dè má l i khuyên con ph i l y o trung th mà c

, ch ng nên g t gao c ch p. Má nói v con còn kh , nên nó hay nh anh nh ch , m cha, ham vui ch i chút nh. Trong m t hai n m có con r i, nó ham con, th ng con, nó s thu n n t, r i ni m v ch ng s êm m an vui.

Nó không sanh con, mà nó l i sanh t t!

15

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

16

www.hobieuchanh.com

Con xin má hi u giùm cho con. Làm ng i, nên thu t vi c t t c a k khác, ch không nên thu t vi c x u. Làm b n ch ng xa nhau ng nói vi c x u cho nhau.

Vì tâm h n c a con nh v y nên má khuyên con n nh n mà ch thì con vâng i, con không dám trái ý má, mà c ng không n k t i l i c a v con cho má nghe.

Con n nh n

c, mà con không b d t cái bu n

c. Cái bu n c l n qu n

trong u óc con hoài, nó làm cho lòng con sanh chán n n, vi c nào con c ng chán h t. T

ó con coi v con nh m t cái c i xay lúa. Con c n dùng nó ng sanh con n i dòng, ch không tình ngh a chi h t, c ng nh thiên h c n dùng i xay cho ra g o, d u nó n m nghênh ngang ch t nhà gai m t c ng ph i ráng mà ch i.

Con th a thi t v i má, lòng con tràn tr o não, b m d p ê, con m i c m th y àn ông con trai c i v , ch ng nh ng là ki m ng i giúp tay sanh con n i dòng mà thôi có l còn có ý ki m m t ng i b n ng thinh ng khí ng si t tay k t cánh mà dìu d t nâng nhau i trên

ng i cho v ng b c, khi

sung s ng thì chung vui khi au kh thì chia bu n v i nhau, dám hy sinh t t c vui s ng chung s ng v i nhau, bi t phú thác t t c m ng v n b i b tình yêu v i nhau.

Ng i v con c i ây nó không ý giúp cho con có tr n i dòng mà nó c ng không ngh t i s vui bu n chung vui v i con. Trái l i, v con nó mu n i riêng t ng , cho con i ng nào t ý con. Má khao khát cháu n i, còn con tìm ki m tình yêu. Má không th a mãn, mà con c ng th t v ng. Con bu n nên t i ngày con ki m ch thanh v ng ng i câu cá gi i khuây. Th n m chúa nh t con th ng g p v ch ng th y giáo Hi n bên ch c ng thích i câu cá nh con.

p làm quen nói chuy n v i nhau vài l n thì con c m th y v ch ng th y là t ôi b n i thu n hòa êm m v i nhau h t s c, mà i v i con c ng ng tình hi p ý n a.

ng thinh t ng ng, ng khi t ng c u, th y giáo Hi n m i con qua nhà th y ch i. Trong nhà th y có cô giáo H ng u mà i d y h c.

i g p cô l n u, nói chuy n v i nhau m t lát, thì con th y con v i cô ng gi ng tánh ý nhau, ôn hòa, thành thi t, a thanh t nh, ghét lòe l t, tr ng danh d , ham ngh a nh n.

ch ng th y Hi n m i con b a chúa nh t qua s m ng hi p nhau i xu ng mi t d i câu ch i, tr a v nhà th y n c m r i ngh m t lát r i x i câu n a.

n n y có cô H ng i câu. Hai cô u vui v , hay nói chuy n, h c cá thì

ng la om sòm, làm cho con

c tham d cu c vui thanh nhã l i thân yêu, mà t ngày con có v con ch a h

c th ng th c.

n c m tr a v i nhau, con l i

c d m t b a n vui thân yêu n a, làm cho con c m h t s c. V th y Hi n h i th m gia o con. Cô nói chúa nh t cô hay i Saigon, cô th ng g p v con, cô khuyên con ch ng nên v i Saigon

t mình, cô khuyên nh v y, ch không có nói vi c gì ph m n danh giá c a con; nh ng con hi u ng m l i khuyên y ch a nhi u n ý quan h . Con xúc ng, con nh tâm s c a con, con bu n n a n c m t, con m i than th n i lòng tê tái c a con cho v ch ng th y Hi n và cô H ng nghe. C ba ng i u 16

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

17

www.hobieuchanh.com

i nghi p cho thân con có

u ki n mà s ng gi a an vui thanh thã, nh ng vì x u s nên c nh i th th i t t t i hóa ra c nh i u s u en t i.

i câu bu i chi u, cô H ng l a ch ng i g n con ng nói chuy n. Cô ki m i an i cho con d ng nh ki m ph ng pháp c u ch a tâm b nh c a con.

Con

ng mang ch ng a s u a c m,

c nghe cô thi u n thi t tha khuyên

, t nhiên con c m tình m n ngh a, r i ng i có b nh v i ng i ch a b nh phát ra yêu nhau, yêu v i m t tình yêu n ng nhi t say s a, gái quên l ng ph ti t trinh, trai h t s

o nhà gai góc.

Con v i cô giáo H ng g n nhau m i có m y tháng mà ã th thai. Cô h i tâm mà ngó t ng lai, r i cô h i h n, h i h n c c m. Bây gi con m i t nh gi c

mà th y b c

ng c a con lén i v i cô ã bít l i, không có ng ra. Con gi t mình, con c ng h i ng , m t lo danh giá cho ng i con yêu mà con l i báo h i, hai lo o nhà con r c r i, không bi t x trí th nào cho vuông tròn.

Không nói cho con bay, cô H ng làm n xin i d y x khác ng tránh ti ng th phi.

ng th i cô c ng lánh m t, không cho con g p c n a.

Không hi u ai t c m ch v i v con, mà m t b a th b y nó i Saigon r i sáng chúa nh t nó tr v , nh ng ng i xe ò i luôn qua ch . Vi c n y sau th y Hi n thu t l i con m i hay. Th y nói v con l i nhà th y, có d t theo hai ch àn bà t mày d t n l m. Nó b c vô h i có con qua ây hay không. Th y Hi n nói không có, nó h i cô H ng và xin kêu cô ra cho nói chuy n. V a th y m t cô ng thì nó làm d , v a m ng ch i, v a xông vô mu n ánh ng i ta, c ch nh hàng tôm hàng cá. May nh có th y Hi n ng n c n nó ánh không c.

Nó c ch i quân trôi sông l c ch dám n ây gi t ch ng nó. Nó xúi hai ch h c a nó vô s n tóc cô H ng. V ch ng th y hi n nh nh can gián nó không bi t nghe, l i m ng luôn v ch ng th y ch a m ng n ti n u.

Th y Hi n n i gi n không thèm k ph i qu y gì n a. Th y xô h t b n nó ra sân.

Nó ra ng ngay c a kêu tên cô H ng mà ch i, bi u ph i ra cho nó s n tóc và l t qu n. Chòm xóm l i coi, ai c ng b t bình. Có ng i khuyên can mà c ng có ng i n i cáu, bi u cô H ng ra, coi ai dám làm gì thì làm, có c xóm ây cô s gì. Cô ra th coi ai l t qu n ai cho bi t.

Có m t anh ánh xe ng a, có tánh h o h n, anh th y v con làm phách n hi p cô H ng là ng i t t thi t thà, anh d n lòng không c. Anh b c l i

m

t v con mà nói: Cô mu n ánh l n thì ánh v i tôi ây ch cô giáo y u i thi t thà, kéo c b y t i c a om sòm có gi i gì âu. Cô nói ng i ta gi t ch ng cô, gi t h i nào? Cô b t

c hay không mà dám nói? Mà cô có ngu d i hay là cô có l y trai, ch ng cô h t yêu cô n a, nó i ki m tình yêu khác, thì cô ph i xét mình mà h th n, ch sao cô l i ch i ng i ta? Cô ng có c m ti n r i mu n nh c m ai c ng

c. H ng bình dân n y bi t tr ng ng i hi n dám tr k d , ch không ph i nh cô có c m ti n coi thiên h nh r m nh rác v y âu. Cô th

ánh ch i tôi i r i cô s bi t s c dân C n Giu c n y dám làm dám ch t v i ngh a l m, không khi p nh c nh cô v y âu. Cô còn nói m t ti ng n a tôi m n li n cô ngay bây gi .

p nh trong ch áp l i coi chúng nó v tay khen r . V con m c c mà l i s , nên tái m t, ng nín khe. Hai ch b h c ng ghê, nên b c l i n m cánh tay 17

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

18

www.hobieuchanh.com

kéo i. V con l m b m nói:

r i coi . Anh ánh xe ng a i theo mà kêu i : Ê! Còn h m he h ? Tính c n tr m hay sao? Tôi làm n nói tr c cho cô bi t: n u cô c n tr m thì tôi tr

a li n. Mà tôi tr

a tr c m t, ch không

thèm làm lén .

con ríu ríu l i b n xe ò r i cùng v i hai b h lên xe mà i Ch l n, h t dám hó hé n a.

con náo ng bên ch , x u h h t s c mà con n m êm bên nhà con có hay gì âu. May th y giáo Hi n vi t th , r i chi u t i th y sai m t a h c trò em qua cho con. Con c th thì con b n r n tay chân, con vô mùng con khóc. Con tình v i cô H ng g n n a n m con bi t con có t i l i v i gia ình nhi u.

Khi cô H ng có thai thì con n n n vì con làm h ti t gái mà con không tìm c cách nào c u ch a. Thi t con s cái h u qu là i s ng t ng lai c a con a nh s p sanh ra i con bi t làm sao mà b o b c d ng nuôi. Con không dè cái h u qu c a v con nó gây ra ây n a, nó làm x u h cho nhi u ng i quá, cho nó, cho cô H ng, cho v ch ng th y Hi n và luôn cho má n a.

Làm t ng b ng nh v y r i v con nó tr lên Saigon ch không có v nhà. êm ó con mu n l y má mà thú t i r i xin má tha th và tính giùm cho con. Bi t má m ngoài ván, con d m hai ba l n mà con không dám ra.

Con th n th c n khuya con ngh l i con s v con quá. N u nó có chút tình yêu v i con thì con có c n ph i i ki m tình yêu nào khác mà sanh r c r i nh y. Con ph i mang t i l i là t i nó thúc y con, ch không ph i t ý con có bé v nh . V y con tính i v con v con k h t t i l i c a con cho nó hi u, con nói tr ng ra tr c m t má, r i d u nó ch u hay không ch u con c ng l y má mà xin làm hôn thú b c nhì v i cô H ng r i r c cô v v i mình, tr c con u ch a danh giá cho cô H ng, ch ng cô sanh con, con nuôi d y a nh là máu th t c a con. N u v con nó không b ng lòng nó tính l nào t ý nó. Con là ng i Vi t, con

c h ng lu t a thê. V con không phép ng n c n, b t quá nó ly d .

Tính nh v y r i con yên lòng, con gi u má, i v con v r i s hay. Sáng b a sau con qua nhà th y giáo Hi n thì ng i nhà nói th y ã i vô tr ng d y h c, còn v th y thì i Saigon v i cô H ng h i khuya. Con i luôn vô tr ng ki m th y Hi n mà th m. Th y không phi n con, nh ng ch a h t gi n v con. Th y m tay con kéo l i ng d a c a s r i nói nh nh mà thu t l i chuy n xô xác hôm qua, y nh th y ã vi t trong th mà con biên ra phía trên kia. Thu t t r i th y k t lu n:

hôm qua bên ch n y ai c ng khinh b v b n thái th m. Con dâu nhà t t mà láu táu h n hào nh b n hàng tôm hàng cá, làm cho ai c ng ghét h t. B i v y c ch áp l i binh cô H ng, làm bà m xò, r i anh ba Th o, ánh xe ng a, nh ti p mà d y cho m t bài h c khôn tr c m t thiên h , bà m xu ng n c ch y te nh gà mái m c m a, thi t t h t s

.

Con xin l i t i con mà v ch ng th y ph i mang ti ng chung. Th y nói con không có l i gì h t, có ph i con xúi v con làm nh v y âu. V ch ng th y không phi n, ch t i nghi p cho má v i con u là ng i hi n c, ai c ng th ng yêu kính tr ng, r i r c m t con ác ph nh v y vào nhà, cho nó n c sang tr ng, r i nó th lên Saigon làm x u làm h mà ch a ã còn v ây

18

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

19

www.hobieuchanh.com

di n m t l p tu ng hào h ng ng bia danh trong x cho thiên h bi t. Th y ng t i nghi p cho ph n cô H ng b i r i h t s c. B tình yêu lôi cu n, l có thai nghén, cô bi t

ây không

c n a. Hôm u tháng cô ã có g i n xin i i t nh khác nh không cho thì cô t ch c. Nha h c chánh ch a quy t nh, x y ra v n y. Cô h th n v i thiên h nên cô khóc d quá. H i hôm cô g i th cho ông

c hay cô ph i b x mà i, d u b cách ch c cô c ng ch u, ch cô không còn m t m i nào mà

ây n a. Ông

c th ng ph n cô nên ông

cho phép cô ngh ít b a ng cô v n ng i i ch khác. H i khuya n y cô v Saigon có v th y Hi n a cô i. Cô ch h t áo qu n c theo ch c d u th

nào cô c ng không tr l i C n Giu c n a. Con lau n c m t mà v .

n chi u con l y m t ngàn trong s b c má giao cho con gi xu t phát ó,

i con tr qua nhà th y Hi n coi v ch ng th y v hay ch a ng con h i th m. Cô v r i, cô H ng lên nhà cô giáo Huy n trong ch Quán. V th y Hi n nói Cô H ng bu n l m, thà cô b cách ch c ch cô không ch u tr xu ng n Giu c n a. Cô c y nói v i

ng ng eo

i theo cô n a, cho cô n

núp cho an thân, i sanh r i cô ki m ng i mà cho a con ng cô i cho xa mà vùi l p cái thân nh nhu c. Con nghe nh v y con khóc. Tan h c th y Hi n v . V ch ng h i con bây gi tính l nào. Con m i nói con i v con v coi nó nói làm sao. Con vái nó gây g v i con, thì con hài h t t i l i c a nó cho má nghe, r con xin phép làm hôn thú b c nhì v i Cô H ng. Con s châu c p cho m con Cô H ng no m mãn i. N u v con không b ng lòng nó nài ly d thì con r t quách cho xong ng con r c Cô H ng v nhà mà . V ch ng th y Hi n cho con tính nh v y là ph i. Con m i a m t ngàn ng b c c y giao giùm cho Cô H ng n xài ch ng sanh con s bao h t.

Cách ít b a sau, v con trên Saigon v , nó xin l i v i má và con, nó vui v ng x ng nói lên Saigon r i t i l i nó c m, nên nóng l nh r i ch hai nó b t tr n cho bác s tiêm thu c, b a nay m nh nó m i v c.

Con bi t ó là l i x o trá, nh ng th y má tin quá, má ân c n bi u nó ph i ti p ng; nó l i m n tr n chìu chu ng con, nên con không bi t li u làm sao.

Con

ng l ng l d d , th y Hi n l i cho con hay có ngh nh g i xu ng

ch p thu n n t ch c c a Cô H ng và v th y giao m t ngàn ng b c cho Cô H ng thì cô không ch u nh n, cô nói n u cô l y ti n c a con té ra cô bán trinh ti t hay sao.

Cô c y nói giùm v i con m t l n chót ng có ti p xúc v i cô n a mà gây h a thêm. Cô l i còn khuyên con ch ng nên ý n a con t i l i cô ng mang

trong b ng, vì nó là qu báo c a t i cô v i con làm qu y, nó ra ng gây kh , ch không ph i ra giúp vui mà mong mu n. Con ph i c n l i n n n v i v ch ng th y Hi n c g i s ti n con g i ó và ráng khuyên l n Cô H ng b t bu n r u ti p d õng thai bào, là sanh m ng c a t o hóa phú cho, v y không nên khu y phá mà thêm n ng t i. Con ph i th th t d u th nào con c ng không quên

c Cô H ng là m t ph n duy nh t ã giúp cho con bi t say s a tình yêu ch n thành n ng nhi t trót m y tháng tr ng, mà con c ng không b c

a con s p ra i, vì nó là máu th t c a con c u t o, d u h a, d u ph c con ng s n lòng nhìn nh n.

19

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

20

www.hobieuchanh.com

Tr c tình c nh bi n chuy n b t ng , v con thì i h n thái , nó không nói i Cô H ng, không nh c chuy n xô xác bên ch ; còn Cô H ng thì quy t b t t m i tình yêu c a con, l i còn tính b r i a nh là h u qu , là d u tích a tình yêu n ng nàn ó n a, con m t h t ph ng h ng, không tìm c ng

nào mà i. Công cu c con tính toán s p t xin phép má mà h t ác ph vô u ra và r c hi n ph có con vào, mà vì tình c nh xáo tr n làm cho s con toan tính u h h ng h t, không th th c hành c.

Lúc y con ch ng khác nào nh ng i i l c trong r ng r m m t mù, không tìm c ng mà ra. Con vu v trót m y tháng, k c th kín c a th y Hi n cho

hay Cô H ng ã sanh r i, sanh

c m t a con trai, m con u kh e

nh.

ã m y tháng r i v con không ló mòi ghen tuông chi h t. Mà d u khó d u d con c ng quy t i th m Cô H ng, tr c t cho cô bi t tình yêu c a con không phai l t, sau th y m t a con trai c a con, là hy v ng t i c n, là m c ích duy nh t c a má trông mong thu nay. Con qua nhà c y v th y Hi n d t giùm con i th m Cô H ng. Cô ch u và cô nói sáng b a sau cô c ng i th m. Con h n gi v i cô r i b a sau con l y m t ngàn ng b vào túi và con th a v i má con i Saigon ch i ít b a ng ki m sách mà mua r i con qua ch i xe ò

i v th y Hi n.

Lên t i Ch Quán v th y Hi n d t con ghé nhà cô giáo Huy n h i th m coi Cô ng n m t i nhà b o sanh nào, r i m i i l i ó. Con a tr c s b c con em theo cho v th y Hi n mà c y trao cho Cô H ng. Cô H ng c m không cho con vào phòng, cô nh t nh không ch u th y m t con và nghe con nói chuy n n a.

Con ph i ng i ngoài phòng khách m t mình v th y Hi n vô th m. Cách m t i thi t lâu v th y Hi n m i ra nói cô an i h t s c mà Cô H ng không ch u y ti n, cô nhét i trong g i mà

ó. Con xin cho con th y m t a nh m t chút r i con i khai sanh mà nhìn nh n ó là con. Cách m t h i n a v th y Hi n b ng em nh ra, có cô m

i theo. Hai ng i u nói thi t em nh gi ng con. Cô m l i nói sanh b a nay

c 6 ngày r i, hôm qua cô ã vô Tòa th nh Ch l n mà khai sanh cho em r i n a. Vì v ch ng không có hôn thú nên ph i khai theo h m là h Võ t tên là Càn, không có cha.

Con b i r i thêm n a. Ra kh i nhà b o sanh r i, con cám n v th y Hi n con ra Saigon ghé th m ng i quen, ch con h c h i tr c. Con bày t vi c a con. Ng i ó nói mu n nhìn con không có khó gì c giao cho tr ng s h làm cho, con chíp trong b ng, i mua vài quy n sách th m anh v và ch v m i nhà m t chút r i v ; th m tính ít ngày s tr lên lo vi c nhìn con và n u có th c thì lãnh con em v nuôi d y.

Cách ch ng m t tháng con i Saigon n a. Con ã bi t ch r i nên con i m t mình và em ti n theo ng m n tr ng s lo vi c nhìn con. Con n nhà cô giáo Huy n mà th m m con Cô H ng thì cô Huy n nói Cô H ng không có nhà cô n a. N m trong nhà b o sanh Ch Quán 8 b a r i Cô H ng b ng con

. Cô

c m i b a r i cô cáo bi t, nói i ki m bà con c y nuôi giùm em nh

ng cô làm mà nuôi s ng.

20

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

21

www.hobieuchanh.com

Con ch c th nào con c ng ki m

c Cô H

ng, b i v y con không lo. Con ra

n phòng c a m t v tr ng s mà c y làm gi y t cho con nhìn nh n là cha a m t a con trai t i nhà b o sanh Ch l n ngày 5 tháng ch p d ng l ch, là Võ th H ng, 22 tu i, c u giáo viên vì cha m không có làm hôn thú nên a nh theo h m và t tên là Võ V n Càn, không có biên h cha. Ông tr ng biên các

u con nói, ông h i a ch , tu i và ngh nghi p c a con mà biên a. Ông bi u con óng tr c 500 ng tr s phí gi y t ; ông s làm n i bu i chi u con quay l i ký tên. Ông s thay m t cho con xin sao l c khai sanh

ính theo n mà g i. Con c v

ng lo cho, n u có

u chi tr c tr

n ph i có m t con thì ng s g i th m i con lên.

Con v nói chuy n l i cho v ch ng th y Hi n hay. Tu n sau v th y Hi n i Saigon v nói cô có ghé th m cô Huy n và cô Huy n c ng nói y nh l i ã nói i con. Qua tháng 3 n m sau con m i

c th c a ông Tr ng s cho hay

công vi c ã xong r i h t và ông bi u con em lên óng thêm 500 ng n a ng lãnh gi y t . Con lên óng ti n r i ông Tr ng s bèn giao cho con m t t khai sanh tên Võ V n Càn, không có cha, còn m là Võ Th H ng v i m t b n n sao án Tòa s a khai sanh ó l i tên Nguy n V n Càn, cha là Nguy n V n ng, m là Võ Th H ng. Con ính hai t y theo th n y ch ng minh

cho má bi t con có m t a con trai tên là Nguy n V n Càn con c a Võ Th ng .

Con r t ti c con có con trai mà th y m t nó có m t l n h i m i sanh r i t y

n nay con v i v ch ng th y Hi n ki m h t s c mà không bi t nó âu ng

em v mà nuôi. Cách vài ba n m sau th y Hi n cho con hay th y nghe ch c Cô H ng có ch ng r i cô theo ch ng ra ngoài Hu , còn a con c a cô thì ng i nói cô em theo, k nói cô cho ng i khác nuôi làm con, nh ng ai c ng nói m

nh v y ch không ai bi t rõ ra Hu Cô H ng âu, làm ngh chi,

còn nói con cô cho ng i khác nuôi, mà ng i ó tên gì, âu c ng không bi t.

Th a má.

Trót m i m y n m nay con s ng gi a tình c nh nh v y ó, có v mà nh ng i không có v , có con mà c ng nh ng i không có con; v con u có mà không và không mà có. Thi t tr trêu h t s c!

i con h h ng, con không ti c gì. Con ch bu n cho b n ph n con làm trai mà con không tr n th o v i cha m ông bà, con l i làm h i m t cô thi u n có c th c nhi u ít, có t ng lai t i c i, vì con yêu mà cô ph i ch u nh c nhã t ng lai r i b t t c mà phiêu l u n i t khách, mà con còn b b v m t a con th c a con c u t o, không hi u nó còn hay m t, s ng hay c c, không bi t gi n y nó có

c no m vui c i nh ng i ta, hay là nó v t v lang thang bên chu ng trâu hay n m d i mái ch !

Ngó lên trên, ngó xu ng d i, ngó ra ngoài, ngó vô trong, ngó ch nào con ng th y con l m l i, nên con bu n b c vô cùng. S ng mà nh có l i dao c t ru t gan, hay có m i dùi âm u óc, s ng nh v y n m n y qua n m khác, ph m ch t con ã y u s n, t nhiên s c kh e con ph i hao mòn, trái tim con ph i h i h p, r i con b nh, ó là l th ng ch có chi là l .

21

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

22

www.hobieuchanh.com

Vì con s má bu n nên con ph i g ng g o n u ng cho má vui, ch thi t con bi t con b nh nhi u, trái tim con y u l m má à. Con s con không th s ng lâu cho má vui nhi u ngày n a

c. Con ghé m t vào c nh t ng lai c a nhà mình, con c m th y h con ch t r i thì má kh tâm nh c trí nhi u l m. Má ã già r i, má còn s c kh e v i ngh l c âu mà m ng phá tan gi c s u

th m cho n i! Con s má c ng s ngã nh con v y n a! Mà má ngã r i, s th ph ng ông bà, má g i l i cho ai? C a nhà v i tài s n c a ông bà l u l i, r i má dày công m r ng ra thêm n a, má s giao l i cho ai gìn gi ?

Con ngh t i t ng lai th m m n y con t c quá! Con t c con t p tánh nhu nh c, nh n nh n, nên con thua thiên h . Con t c con thi u d ng c m, thi u ng quy t, nên con không i k p v i i. Con t c con mu n làm quân t gi a ám ti u nh n, nên b tai h i. Con t c con eo theo hi u o m t cách mù quáng, d i kh , con không bi t day tr nên con c hi u nh mà m t hi u l n.

Con t c con c x l i th i, nên i s ng c a con là chu i ngày th m s u, r i chìm ng m trong en t i. N u má may cho con m t cái áo, con b n ch t h p, coi không h p m t, thì con c i mà qu ng ph t nó i, r i may cái áo khác mà n cho v a, d u má có phi n con, thì phi n trong ít ngày, r i má th y con y ph c v a v n d coi, t nhiên má s vui l i, vui nhi u l m, mà i con c ng an vui, kh i h h ng.

Con bi t con không s ng lâu

c, b i v y h m nay con có ý mu n t h t n i lòng c a con cho má hi u, r i con xin má tha l i cho con tr v âm c nh, trí an n, lòng nh nhàng. Ng t nói ra con ch c má s bu n hay má lo vì con, b i v y con không dám nói ngay v i má. Con ph i c m c i ng i vi t m y tr ng gi y y mà l i cho má, vi t v i t t c thành kính c a con.

Lúc con ng i vi t

ây, trí con bình t nh, con không có ý phi n má hay là gi n ai h t. Con ch ti c cho con c x l i th i, con gi o hi u mù quáng, con

thi u c ng quy t nên con không làm vui lòng má c. Con ch mu n má sáng

su t mà nh n nh

ng l i má i, sau khi con lìa má mà theo cha xu ng chín su i.

Má mu n h l p tu ng bi h k ch th gian, má mu n gi s ch h ng tr n lo tìm

ng v

c Ph t hay lên cõi Tiên ho c má vì nh n ngh a mà lân la n i a thánh má ch n

ng l i nào t ý má.

Còn n u má vì tình ngh a v i cha con, má không ành tông môn c a cha ch m d t, thì có th ng Càn ó, nó là máu th t c a con, có gi y t minh ch ng tính theo s p gi y di bút c a con ây. Có l tr i ph t không n ph t m lòng ngay thành kính c a má i v i ng i quá vãng, s giúp cho má mãn nguy n.

Tr c khi l y má mà v nh bi t, con s c nh con còn m t m i n tr n n y n a.

a cháu ngo i gái c a ông H ng ngh Thi t M ng Gà, nó tên Cát, con c a Th Th m, nó c ng là di tích c a con. N u má th ng con thì con cúi xin má sang tình th ng c a má qua chút n c a con ó. Con v n bi t nó là con gái không n i dòng

c, b i v y con yêu c u má châu c p cho nó no m v y thôi, ng d i su i vàng con kh i ân h n.

a con b t hi u Nguy n V n

ng c a má khóc l y má mà v nh bi t.

22

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

23

www.hobieuchanh.com

Ký tên Nguy n V n

ng .

Ông

c Th ng c d t r i ông xúc ng c c

m, th y bà Xã C m ng i

khóc, ông a x p th v i gi y t cho bà r i ông ra ng tr c c a mà ngó ngoài ng.

Bà

c coi cho con nh

d n c m trên bàn, bà m i bà khách g p b a qua n m v i bà. Bà Xã C m cám n bà nói bà n c m r i m i i ây.

ch ng Ông

c bi u con nh

rót n c trà m i khách u ng, r i ng i l i n m.

Bà

c nói:

- Tôi nghe c th c a c u

ng tôi c m ng quá. T i nghi p c u h t s c.

Con nhà có ti n, mà b con v không bi t u nên i c a c u không vui s ng chút

nào h t. B a m n m n hai ng i theo ng làm nh c Cô H ng ó, có tôi ch ng ki n. Công chuy n thi t y nh l i c u nói trong th . Con nhà m t d y nên kh quá.

Tính làm nh c cho ng i ta còn b thiên h ghét nên h nh c m .

Bà Xã nói:

- Vi c v l nh v y mà tôi có hay âu. N u h i ó tôi hay thì tôi thâu x p, có yên n

c, âu có kh nh v y.

Ông

c nói:

- Vi c nhà c a ch , ai bi t b ng ch th nào nên dám chen vô mà nói. Lúc ó tôi i lên C n Giu c v a m i

c m t n m, tôi ch a quen bi t ch cho l m. Cô H ng khóc nói cho tôi hay cô ph i b tr ng mà i, b cách ch c thây k . Tôi th y v y tôi th ng, tôi lén cho phép cô ngh

ng cho cô i v n ng xin thôi, kh i b cách ch c.

Mà vi c ã qua r i nh c l i không ích gì âu. Bây gi th di chúc c a c u ng nói

nh v y ó ch tính làm sao ây ?

Bà Xã nói:

- C n gì ph i tính. Tôi hay tôi có t i hai a cháu n i. Tr i khi n tôi th y a con gái tôi th ng, tôi ã em v tôi nuôi m y n m nay r i. Bây gi còn a cháu n i trai n a, tôi ph i ki m, d u m t công t n c a bao nhiêu tôi c ng quy t ki m cho c.

Ông

c nói:

- Ch x nh v y là ph i h n h t. Có ti n b c làm gì mà b r i con cháu. Ch làm nh v y c u

ng d i c u tuy n ch c c u vui lòng l m, mà danh giá c a ch càng l n thêm.

- Con tôi nó nói nó có l i t i nó t p tánh nhu nh c, nó c x l i th i nên nó i b h i. Tôi ngh l i l i t i tôi ch

âu ph i t i nó. Tôi mù quáng không bi t d y nó n h p th i. Bây gi tôi m i th y tôi l i th i ch không ph i nó. C u c có bi t v

ch ng th y Hi n bây gi

âu hay không?

- Tôi nghe nói bây gi

bên H ng C n3. Cách m i n m nay anh v th y l p hàng xu t nh p c ng trên Saigon, bi u th y xin thôi v giúp r i cho h t hai v ch ng 3 H ng C ng , H ng Kông

23

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

24

www.hobieuchanh.com

th y qua H ng C n h c ti ng ng lê và coi giùm cái chành l p r c hàng bên y qua và g i hàng b n v . V ch ng luôn b n t ó n gi .

- Còn c u

c có nghe Cô H ng v i con c a cô

âu hay không?

- Không.., À, tôi nh mày m y d ng nh s p nh tôi có nói có g p Cô H ng, mà a nào nói tôi quên r i, ít b a tôi lên h i l i coi.

- Ch ng nào c u i?

- Tôi v th m nhà ch i n m ba b a r i tôi s i n a.

-

c a. C u c lên h i th m r i ráng ki m Cô H ng ho c th ng Càn giùm cho tôi. C u làm n m n ng i ta i ki m, ch u ti n xe cho h , t n hao bao nhiêu tôi ch u h t. C u ng ng i ch

ó.

c m t a cháu n i trai d u m t m y dãy ru ng tôi c ng vui lòng.

- Gi ng gì mà t i m t ru ng l n!

- V y ch sao c u. Không có con, mà không ki m c cháu n a thì ru ng

cho ai n?

chi u tôi em m t s ti n qua tôi g i cho c u dùng làm s phí mà i ki m. C u m n xe mà i. Tìm

c c u bao xe lô ch v

ây giùm cho tôi c u

c

ph c c l n l m.

-

c th c a c u

ng h i nãy tôi quá c m. Tôi s ráng ki m cho c Cô

ng m i ra th ng Càn, ki m ng làm n cho ch , mà c ng làm n cho Cô H ng a.

Bà Xã C m út h t gi y t vô bao th r i gói l i trong kh n và t giã v ch ng Ông

c Th ng mà v , h a chi u bà s tr qua n a.

24

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

25

www.hobieuchanh.com

3. VÌ TH

NG NÊN PH I...

Cô Giáo H ng, m t n n nh n c a ái tình vì n n n, h i h n nên cô ph i b x mà phiêu l u n i t khách, quy t vùi thân trong ch n r ng núi, chôn l p thanh danh nh nhu c mà hàn g n v t th ng tâm. Vì không n ch u mang ti ng gi t ch ng mà qu y r i gia o c a ng i yêu nên cô ph i hy sinh xa ng i yêu 18 n m. Mà c ng vì không ành kéo a con th ngây chung s ng trong c nh i phiêu l u vô nh nên ph i c t b r i luôn máu th t trót 17 n m.

B i th i gian ã ph l p nhi u l p trên ng d vãng, là di tích c a ái tình, l m ng t bùi, mà c ng l m cay ng. Tuy v y mà có khi Cô H ng trong êm thanh v ng ng i m t mình v i m t ng n èn, cô ch ng nh ng h i t ng vi c n m x a, nh ng i yêu, không bi t bây gi ng i có an vui hi n t hay không, r i c ng nh a con d i

không bi t bây gi nó còn hay ã m t.

ã b n m i tu i, ã t ng ch u phong tr n nhi u n m, ã b d p cái tâm h n a u a c m mà xem cu c i nh hí tr ng, nh trò ch i, không có chi áng bu n hay áng vui n a, vì cu c i là l ng sóng y a lôi cu n con ng i, ch ng khác nào ng n gió m nh h t bay lá cây khô mà b r i rác ch cao ch th p, không làm sao mà nh tr c

c. Cô H ng ch c n

i cô ã tr

, tình yêu cô ã l t phai, nên nh n

có ti n b c, l i

c r nh rang cô m i tr v Saigon ng lóng tai nghe th chuy n a li c m t dòm qua l i c .

Ngày qua tháng l i ch có 17 n m tr i mà ã nhi u l n sao d i v t i, k m t ng i còn, k m t thì au lòng a l y ã ành, kh n i ng i còn không bi t âu mà

ki m.

Cô H ng r o b c trót m i b a mà tìm ng i bà con, là cô giáo H nh, h i tr c Bà Chi u, ng i cô g i con rãnh tay mà i xa. Cô h i th m l n l n, m i hay cô giáo H nh cách m i n m tr c cô thôi d y h c bán nhà v mi t C Chi, nh ng cô

ng i con gái l n, tên Thinh, l y ch ng vùng cây Quéo. Lên mi t ó h i m y b a a m i hay cô Thinh ã m n m t c n ph l u trong ng âm qua hông t Thánh

Tây, ngoài t H , ch ng i làm vi c. Cô m ti m may treo b ng hi u Tân H ng. Cô ng ra ó thi t g p cô Thinh, ch em m ng nhau, r i d t nhau lên l u mà nói chuy n.

Cô Th nh m i k chuy n nhà cho Cô H ng hay. Má cô là cô giáo H nh, nuôi em Càn n 8 tu i, em m nh kh e, h c siêng nên khá l m, trong nhà ai c ng yêu.

i má cô au ph i. Bác s khuyên ki m ch cao ráo mát m mà ng t nh d ng,

ch ng nên d y h c n a. Má cô g cô l y ch ng, r i xin t ch c bán nhà ra C Chi mà

. Vì em Càn ham h c l i có khi u thông minh, mà cô không n em v ch n thôn quê

mà cho em ch u d t. Cô T Phúc trên Tân nh, là em con nhà chú, có ch ng làm vi c mà không có con, cô xin lãnh em Càn mà nuôi làm con ng cho em n h c.

Ch ng dè em Càn ch ng m t n m r i em b i m t không bi t âu mà ki m.

Cô H ng m t con cô ng ng n. Chánh lúc y là lúc chánh ph ng lo ch n

ng luân lý, c ng quy t c m nh t t

t

ng, di t tr t c t i phong. Các nhà

báo u h ng ng, gây ra m t phong trào m nh m bài tr nh ng thói x u xa, nh gái l ng l , trai nh m nhí. H i : Xây d ng i s ng m nh n ó m i ti p s c mà c

ng b o th trinh ti t c a gái thi t thà, và ch trích h nh ki m hèn m t c a trai háo 25

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

26

www.hobieuchanh.com

c, h trai g p gái thì gh o ch c, dùng l i ngon ng t, ch c gi d i mà gây c m tình, g n nhau cho có con, r i gái vì mu n c u thanh danh trai vì tr n trách nhi m, ng b

a nh c a mình c u t o thành con nhà hoang, còn nh thì v t v lang bang xó ch góc

ng, ch ng l n lên thì ngênh ngang hung d , t o ra m t h ng côn àng

m mà c p gi t làm cho xã h i m t v

p, m t an ninh.

Nh ng bi u ng in ch l n mà ván kh p vách t ng, ho c vi t thành t m b ng mà c m t i ngã ba

ng cái, nh c nh gái l ng l ph i bi t gi gìn trinh ti t, trai nh m nhí ph i lo s a l i tánh tình cho úng n.

p phong trào nh v y Cô H ng c m th y cô l i t i hai l n: m t là lúc thanh xuân cô không bi t th n tr ng, cho tình yêu xô y làm cho cô m t ti t m t trinh, hai là l có con r i cô không lo nuôi con mà b cho nó m t i, ch c nh p b n v i h ng tr hoang àng, thù oán m cha, khu y r i xã h i. Cô tính ki m ch cho yên r i cô i

tìm con, ph i tìm cho

c mà em nó ra kh i vòng vô gia ình

ng nó n m chút

mùi thân yêu h nh phúc.

ch ng Cô Th nh m i nói ti m may Tân H ng lèo hèo ch có vài cô th , t i thì h v nhà h t nên ti m r ng rãi. V ch ng bèn nh ng t ng trên cho Cô H ng , có s n

c dùng.

Có ch

yên r i Cô H ng m i i ki m con. i ch ng m t tháng cô g p cô giáo ào, là con gái c a Ông

c h c Th ng C n Giu c, h i còn nh cô ào có h c i cô. Cô ào nhìn cô. Hai àng m ng nhau, h i th m gia ình, nh c s chuy n c Cô H ng m i hay c u

ng là tình nh n c a cô ngày tr c, ã ch t r i, ch t mà không có con.

ã yên m t m i r i, bây gi cô ch lo tìm con mà thôi, cha nó ã m t, ph i tìm cho

c nó ng b o b c. Nh có cô T Phúc ngày em Càn tr n mà i, ng i ta có p em theo s p nh bán sách bán báo, Cô H ng ph ng l n l n m i g p c Càn

chùa nh n Hòa, bên Chí Hòa mang o hi u Hu Minh. M con g p nhau mà Càn l t t không có c m tình chi h t, mu n r c ra nhà ng nói chuy n ch i thì Càn t kh c không ch u i.

Cô H ng v cô bu n nên n m tiu hiu luôn m y b a tuy c bi t con tu hành

tinh t n, m áo no c m, kh i hoang àng c c kh , song con không mu n g n m , nên con l lãng không có tình ngh a m con, té ra có c ng nh không, th thì làm sao mà vui m ng cho

c.

Cô

ng au kh n i lòng, vì tìm

c con mà con l lãng nó không mu n

nhìn, r i l i nh

n ng i g p g ngày x a, vì quá th ng quá tr ng ng i, nên ph i hy sinh tình yêu cho ng i tr n th o v i m ng gia ình êm m. Nào dè ng i

yêu ch t m t l i không có con mà a con mình sanh ra cho ng i thì không c

nhìn; té ra mình yêu ng i thành mình ghét ng i, yêu mà h i thì thà ng yêu c ng còn nh t i.

Cô H ng n m t l nh v y, thình lình Cô Th nh lên l u cho cô hay có m t ông x ng là

c h c h u trí d i C n Giu c; ông ghé ti m may h i th m cô và mu n g p cô. Cô H ng ng c nhiên l t t ng i d y thay áo r i theo Cô Th nh xu ng ng d i ti p khách. Cô v a th y Ông

c Th ng

ng ng t i c a ti m thì cô v i

vã b c ri t ra v a i v a nói:

26

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

27

www.hobieuchanh.com

- Em kính chào Ông

c, ông bà u m nh gi i h t ph i không?

- Cám n, m nh gi i.

- Em ã v m y tháng r i mà em không xu ng th m ông bà c, thi t em có

i nhi u l m. Xin ông tha l i cho em. Ch c cô giáo ào có nói v i ông nên ông m i bi t em

ây...

- , tôi nh con ào nó nói nó có g p cô. Cô nói cô u ti m may l i n y tôi

i bi t tôi l i ki m ng th m m t chút. Cô i m t 18 19 n m nay tôi h i th m hoài, nh ng không ai bi t cô

âu mà ch . Hôm qua tôi lên ch i, nghe con ào nói nên sáng nay tôi m i i ki m ây.

- Hôm em v Saigon

c ít ngày tình c em g p cô ào. Cô nh em cô nhìn.

Em m i hay cô có ch ng, v ch ng u làm giáo viên d y tr ng a Kao. Em h i th m ông bà thì cô nói ông bà u m nh, ông ã h u trí r i luôn d i C n Giu c.

- Ph i. V ch ng tôi c t nhà luôn cho r ng rãi mát m . Cô i âu mà b t tin n 20 n m nay v y ?

Cô H ng c i r i ngó quanh qu t mà nói: Em m i Ông c ch u khó i lên

u u ng n c. d i n y không có ch ng i, l i ng i ta vô ra hoài, nói chuy n không ti

.

Ông

c Th ng c ý mu n nói chuy n riêng v i Cô H ng, nên nghe cô m i lên l u thì ông i theo cô li n, không d d chi h t.

Lên l u r i Cô H ng kéo gh d a bàn mà m i Ông c Th ng ng i. Cô rót

t tách n c trà, b ng l i m i ông u ng. Cô ng i cái gh phía u bàn.

Ông

c ngó trong ngó ngoài r i ông h i:

- Nghe nói cô có ch ng, mà ch ng làm vi c gì âu?

- Th a em không có ch ng.

- a! Sao cô i kh i C n Giu c

c ch ng m t n m r i v ch ng th y Hi n

nói cô có ch ng và v ch ng cô d t nhau i ra Hu làm vi c.?

- Th a, ó là l i em nói d i v i cô giáo Huy n trong ch Quán cô n l i v i ch ng th y giáo Hi n cho ng i ta ng ki m tìm eo i theo em n a.

- Cô báo h i quá! Cô làm cho c u

ng tìm ki m h t s c, tìm không

c c u

bu n r u n mang b nh. Còn a con trai c a cô bây gi nó ây v i cô hay là

âu?

- Th a không. Em sanh nó

c vài m i ngày em th y nhà cô giáo Huy n t ti n, vì anh

ng bi t ch

nh l o o t i hoài, s v

nh hay, t i làm nh c em

a. Em m i nói d i v i cô giáo Huy n em i m n ng i ta nuôi con ng em ki m vi c làm mà nuôi s ng. Em vô Bà Chi u

u m t nhà ng i bà con.

c vài tháng

em c ng cát r i em ki m vi c mà làm. Em làm ký l c cho m t bà c phú. Bà có v n nhi u mu n làm n l n, ng t không bi t ti ng Pháp nên i ng khó m t chút. Bà th ng em, dùng em

c m t n m bà tin c y em l m. Bà bi u em i v i bà ra mi t ngoài ki m t mà kh n ho c mua l p v n mà tr ng trà, tr ng cà phê, là hai th bây gi bán t l m. Bà h a cho em n l ng tháng, l ng x ng áng mà giúp cho bà 27

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

28

www.hobieuchanh.com

làm

c vi c, h có l i thì bà chia cho em h ng 10 ph n 100 n a, và bà Sáu H u là t ng i s ng ph , ch a t i 40 tu i, có ph Saigon nhi u, l i có b c g i t i nhà

ng n m y tri u. Em làm ký l c cho bà g n m t n m, em bi t rõ tánh tình bà. Vì bà th t h c nên bà kh i b n r n v tôn giáo, v luân lý, kh i l t b t m c l y trong cái ng thành ki n nh n ngh a hay cái ng phong hóa c k nh mình. Bà c nh m th c mà i, i mau, i m nh nh ng i v i trí c n th n v i m t sáng su t. Nghe ai nói t i ái tình thì bà la l n mà cãi li n. Bà nói loài ng i không ai bi t ái tình là cái quái gì.

m n hai ti ng ái tình nghe cho êm ái ng d g t g m mà làm cho th a nh c d c ho c cho ra b c ti n mà thôi, ch không có ái tình gì h t. Loài ng i ch i theo m t

c ích là gi d i l a g t mà bóc l t nhau, ám h i nhau, c p công gi t c a l n nhau. B i v y bà d y

i mình ch c y s c mình, ch

ng tin b ng ai h t.

- Bà là bà tri u phú, mà bà quan ni m c nh i k quá há?

- Th a, k thi t. Tuy v y em nh n th y bà ch n thành, ngay th ng, dám c u ng i g p c n ho n n n, bi t th ng trong c nh nghèo hèn. Bà d ng c m, có quy t oán m nh m , nh ng bà bi t n ng i giúp công cho bà, bà c ng bi t xúc ng tr c tai h i c a ng i. Em

ng au kh v tình yêu c a em i v i anh ng; em

ng ki m th vùi thân n i x xa c nh l

ng tr n tránh anh

ng, b i v y em

nghe bà bi u em theo bà ng lên vùng t mà l p v n trà, v n cà phê thì em ch u li n...

- Khoan. Xin cô ng ng cho tôi h i m t chút r i cô s nói ti p. T i sao h i ó cô i c u

ng yêu nhau, g n g i nhau n có thai nghén r i cô l i lánh m t, không mu n g p c u n a? Mà ch ng cô sanh cho c u c m t a con trai r i cô c ng còn

tính tr n tránh c u hoài? Hay cô có thai c u có t ý n n n, c u có l t l t v i cô hay sao mà cô phi n nên cô quy t xa c u?

- Th a, không. Hay em có thai, anh

ng m ng l m.

i v i em, tình yêu c a

nh càng thêm m n n ng. Mà i v i nh, tình em yêu nh c ng không lay chuy n.

i em yêu nh, mà nh c ng yêu em, hai àng yêu nhau v i m t t m lòng ch n thành, yêu vì ng thinh ng khí, ch không có ý gì khác. T i cái yêu ó nên em ph i xa nh tr c cho nh tr n th o v i m , c êm m trong gia ình, sau em vùi

m thân nhu c nh trong ch n non cao r ng th m. Xin ông c xét l i mà coi, anh

ng là ng i v i m chí hi u. M c m tr u, c m cau mà i c i v cho nh. N u em cho nh vì yêu em, mà n u em vào nhà nh; thì nh b t ngh a v i v , l i thêm t hi u v i m n a. Yêu nh mà làm cho nh hóa ra ng i b t ngh a b t hi u, ó là ghét, ch

âu ph i yêu.

Em không th làm nh v y

c. Em ngh ch có r i xa thì là th ng sách. Vì em m côi cha m nh bà cô giúp em n h c nên em l p thân. Bà cô m t r i em không còn n i n ng d a n a. Em ph i níu ch n ng ch giáo hu n mà s ng, b i v y khi em có thai, em làm n xin i qua x khác cho xa anh ng. Em ch a k p i thì v

nh làm r y làm nh c nhã em quá, l i nh c lây cho v ch ng th y giáo Hi n n a. À, nãy gi em quên h i th m v th y giáo Hi n. V ch ng th y m nh gi i, còn C n Giu c hay không ông

c?

- Không. Cô i

c ít n m r i ng i anh v th y l p hãng xu t nh p c ng trên Saigon bi u th y xin thôi v giúp. Sau nghe nói v ch ng th y i h t qua H ng 28

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

29

www.hobieuchanh.com

n h c ti ng Anh r i anh th y l p hãng ngành b n ò cho v ch ng th y coi. T

ó n gi th y luôn b n.

- Té ra th y c ng b ngành giáo hu n.

- Cô c t ngh a cho tôi ghe vì cô yêu c u ng nên cô ph i xa c u cho c u

tr n ngh a tròn hi u. S ng i nay mà cô c x cao th ng quá, thi t tôi kính ph c cô m. Nh ng tôi ti c thái

y làm cho c u

ng au kh h t s c. Mà thôi, xin cô nói ti p chuy n c a cô i r i tôi s nói chuy n c a c u ng cho cô nghe.

- Em ch u i v i bà Sáu H u, mà a con c a em m i giáp thôi nôi t i em ch a bi t công vi c c a em s ra th nào, n u em nó theo lòng thòng b t ti n, b i v y em cho luôn nó cho cô giáo H nh trong Bà Chi u nuôi làm con ng cô d y d nó cho nên ng i t t .

- Xin cô nói ph t coi nó còn s ng hay không; tôi mu n bi t g p cái m ó.

- Th a, còn s ng, mà nó

- Thôi r

Cô nói ti p i.

- Em i v i bà Sáu H u ra Hu

m y tháng v n ng mua

c m t s

t

r ng

c m t ngàn m u d a ch n núi g n th tr n Kontum. Em cùng bà lên ó qui dân c t nhà khai thác. Dân làm thì ít mà công vi c làm thì nhi u, em v i bà ph i c nh c trót 15 n m m i gây thành môt s trà và m t s cà phê t t p l m. Trong 5

m sau n y m i có huê l i vô, m i n m m i vô thêm nhi u. Nh vùi thân trong ch n ng núi, s ng chung v i th nh n, làm c c nh c c ng nh ng i em, m i quên c

vãng au kh c a em. N m nay thành công m mãn r i, em kh e kho n, em m i nói i bà Sáu H u mà v Saigon ngh m t th i gian. Bà cho em i, nh ng bà d n em ra mau mau ng coi s th cho bà r i bà c ng ph i v ngh . V t i ây thì cô giáo H nh ã ch t m t, a con c a em không bi t xiêu l c âu. May em g p

c cô Thinh,

ch ti m may n y, v n là con gái l n c a cô giáo H nh, em m i hay con c a em khi c tám chín tu i, cô H nh m i giao nó l i cho cô T Phúc nuôi làm con r i nó tr n i m t ki m không

c.

- Tr i t i! C u

ng mong m i có con n i dòng. Sao h i ra i cô không giao cháu l i cho c u nuôi, cô l i cho ng i khác? Lúc ó c u c y v ch ng th y giáo Hi n ki m cô h t s c mà không g p. Ch chi cô giao con cho c u ng thì

xong quá, âu có xiêu l c

c.

- Th a ông

c, em s giao nó cho anh

ng thì nó ph i ch t m t i. Ông

ngh mà coi, v anh

ng là m t ác ph nham hi m. Ch ng c a ch mà ch không bi t th ng, con c a ch ng ch thì ch th ng sao c. Giao nó cho anh

ng ch c

nó ch t mau, ch t vì tay m gh . Thà em giao nó cho ng i khác nuôi giùm, ch ng nó khôn l n r i, n u anh

ng không có con trai thì em s ch cho nh bi t ng n u nh mu n nhìn thì nhìn, còn n u có con trai khác thì thôi.

- Cô tính xa quá mà cô s nh v y ngh c ng ph mà cô nói con cô còn

ng mà bây gi nó

âu?

- Em ki m trót m y tháng, em g p cô giáo ào em hay anh ng ch t mà

không con, em càng ki m lung h n n a. M y b a tr c ây em m i g p c nó làm

th y chùa tu trong chùa Nh n Hòa bên Chí Hòa. M con g p nhau mà nó l láo 29

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

30

www.hobieuchanh.com

không mu n nhìn em là m . Em xin r c nó v nhà ng em nói ngu n g c c a nó cho nó bi t thì nó không ch u i. Em t i ph n em quá. Sanh con mà b r i, không ra công nuôi d y thì nó l lãng không có tình ngh a chút nào. N u nó không ch u bi t cha thì thôi, ch em là m nó, em banh da x th t mà nó, ít n a nó có chút tình m i ph i ch . Em tính n u nó không ch u nhìn bên n i thì em em nó ra Kontum v i em. Nó nói nó ã ch n

ng tu r i, nó không mu n bi t t i chuy n th gian n a.

Cô H ng nói t i ó r i cô khóc.

Ông

c Th ng không n c i khi cô khóc, song trong b ng ông m ng th m, ng cô H ng bi t th ti t v i ng i yêu ch c hi p ý v i bà Xã C m l m, mà c ng ng con trai c a c u

ng còn s ng, trí

ng tu t p o c g n m t bên Saigon

ây ch c bà Xã C m s vui s ng mà gom v

hai a cháu n i v i hai con dâu hi n

chung m t nhà, ng h ng h nh phúc ít n m, lãnh ph n th ng d nhiên c a tr i Ph t dành cho ng i bi t c x hi n lành, bi t t n t y v i gia ình, ch ng ch t mà c ng gi m t m c lo b i b cho tông môn bên ch ng c ng nh ch ng còn s ng.

cho cô H ng khóc m t chút ng gi i b t phi n não r i ông m i ki m l i mà an i. Ông khuyên cô ch ng nên th i chí. Ông nói cô bi t hy sinh tình yêu, cùng các s vui s ng mà vùi thân trong c c kh m i m y n m, cho ng i yêu c tr n

th o v i m già, cho con d i có m t i s ng v ng ch c, c hy sinh cao c d ng y m hay mu n c ng s

c n áp, không m t âu mà bu n. R i ó ông m i thu t i cho cô nghe s c u

ng tìm không

c m con cô thì c u bu n r u mà sanh

nh, b nh trái tim. Nh ng vì th ng m già nên c u ráng d n lòng mà ti p d ng ng duy trì s s ng cho m vui. Cách b n n m tr c c u m i ch t, ch t mà không có con.

Cô Oanh là v c u, có l vì gia tài c m ch n cô l i v i m ch ng c l i m t n m.

Ch ng bà Xã C m hay con gái c a ng i tá n sanh

c m t a con gái ã

c

12 tu i r i, con nh gi ng h t c u

ng, bà m i xu ng M ng Gà mà xem r i c y m con cô Th m lên giúp bà, m coi sóc vi c nhà, con h u giùm tr u n c, ch không có nói nhìn con cháu gì h t.

Th là cô Oanh t ng bà nhìn cháu n i gái ng sau gia tài cho nó h ng.

Cô gi n cô b mà tr v bên cha m bên R ch Ki n r i cách ít tháng sau nghe cô ã có ch ng khác trên Saigon. Ba n m nay m con cô Th m trong nhà h h v i bà Xã m nh ng hai bên không ai nói t i chuy n nhìn bà cháu gì h t. M i ây có d p m gói b ng khoán ru ng t tình c bà Xã g p m t x p gi y c a c u ng vi t mà

i di ngôn l i cho m . B a tr c bà Xã em qua m n ông c c cho bà nghe, m i

hay l i c a c u

ng ch i v i m .

Ông c tóm t t l i di ngôn ó cho cô H ng bi t n i kh tâm c a c u ng.

Ông c ng nói c u

ng có ính t khai sanh c a Càn v i b n án Tòa nhìn nh n cha con, s a i h Võ c a Càn trong khai sanh ra h Nguy n nên Càn là Nguy n V n Càn, cha là Nguy n V n

ng, m là Võ Th H ng rành r . Hôm qua, bà Xã em c ti n a cho ông

c và c y ông m n ng i i tìm giùm m con cô H ng mà c v cho bà. Vì

c bi t Càn còn s ng tu trong chùa, thì ông m ng l m. Ông xin cô cho ông m n xe r c cô xu ng C n Giu c cho m ch ng v i nàng dâu bi t nhau và cho cô c x p di ngôn c a c u

ng ng cô th y rõ lòng d c a c u i

i m con cô.

30

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

31

www.hobieuchanh.com

4. H T MÊ TR N T C

Cô H ng c m ng c c

m. Cô suy ngh m t h i r i cô nói không th i

c, vì cô i té ra cô mu n tranh gia tài v i m con cô Th m hay sao. Cô c ch i t .

Ông

c Th ng c nài n h t s c không

c, túng th ông m i c y cô a ông qua

chùa ng ông giáp m t v i Càn là l p th r c Càn i. Cô H ng ch u.

Ông

c Th ng m i h n v i cô úng 3 gi chi u ông s ng i xe l i r c cô i Chí Hòa, r i ông cáo t mà v .

Nói chuy n v i cô H ng m t bu i s m m i, ông c Th ng c m th y cô là

ng i bi t nâng cao ti t h nh, bi t c x úng n, ch không ph i nh

àn bà th ng.

n có m t ngàn ng b c c a bà Xã C m trao làm l phí, ông mu n t lòng ông yêu quí tr ng cô, tr c d cô ng r c cô v C n Giu c cho cô giáp m t v i bà Xã m, sau c y cô giúp nói v i Càn theo cô mà v cho bà Xã nhìn cháu. T ng ph i i âu xa xôi t n hao bao nhiêu, ch ng dè m i b c ra may g p m , r i l i bi t con g n a, th thì kh i l n l i ki m tìm nên ph i ti n t n.

Bu i chi u ông m n m t chi c xe lô-ca-xông r i úng 3 gi , là gi h n, ông ng i xe l i u tr c c a ti m may Tân H ng. Cô H ng c ng không quên l i h n, úng 3 gi cô thay áo qu n s a so n xong r i. Th y xe l i t i, cô l t t xu ng l u mà ra xe ng i v i ông

c. Ông

c m c a xe b c ra chào cô, m i cô lên xe, ông ng i m t bên và bi u cô nói cho s p-ph bi t i âu ng nh ch y. Cô H ng bi u qua chùa Nh n Hòa bên Chí Hòa. Anh s p-ph nói anh bi t, vì anh có a khách qua chùa th ng.

Xe phát ch y, thì ông

c nói v i cô H ng : Qua ó ki m th nói mà r c Càn xu ng C n Giu c cho bà n i v i cháu n i g p nhau. H tôi nói thì xin cô nói ti p giùm, r i cô c ng i luôn cho vui. Tôi r c c hai m con cô v

thì bà Xã m ng

.

Cô H ng chúm chím c i nói: Em xin r c nó ra nhà em g n ây, mà nó còn không ch u ra, th y r c i xa em s khó nói .

Ông

c nói:

- y! mà tôi có th nói

c. M tr tu i mà l i g n, m có nh thì qua chùa mà th m

c. Còn bà n i già l i xa, bà n i i th m sao c. Tôi giao v i cô h tôi

nói Càn ch u i, thì cô ph i i v i con nghe hôn.

- Em th a thi t v i ông

c, em v n bi t em i là ph i i m t công hai ba chuy n, i ng th m bà

c luôn th . Ng t vì em ng i quá nên em không mu n i.

- Tôi bi t cô s thiên h không hi u b ng cô, h s p cô theo h ng v i cô Oanh, vì gia tài nên l t t i. Tôi s ch ng minh cho cô là ng i bi t tr ng tình ngh a ch không k ru ng k ti n. Mà bà Xã C m a b c cho tôi mà c y i ki m ng r c cô, ch ph i t nhiên cô n hay sao mà ng i ti ng th phi. Hu ng chi dân C n Giu c là dân bi t

u, bi t phân bi t k ph i v i ng i qu y, n anh ánh xe ng a ngày tr c nh c ng dám binh ng i hi n lành cô th mà h ng ng i giàu có hoành hành, vi c ó cô m c kích rõ ràng, có l cô còn nh ch .

31

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

32

www.hobieuchanh.com

- Th a, em làm sao mà quên cho

c. Em ng i nh t là tr v ch n c em

nh ng i x a mà ng i không còn, ch th y cái bàn th tiu hiu em au lòng ch u không n i.

Cô H ng khóc. Ông

c nói:

hai ng i u mang n ng m t kh i tình

chung mà l i không

c sum hi p! Ông t bà nguy t thi t là tr trêu quá!

Thi t anh s p ph bi t chùa Nh n Hòa, t i ch Chí Hòa thì anh quanh tay mà ch y luôn vô u tr c c a chùa. Ông

c m c a xe cho cô H ng xu ng. Cô m

bóp mu n tr ti n xe. Ông

c không cho; ông bi u s p ph

ch

có s n xe mà v ,

không bi t ch ng v luôn C n Giu c. Cô H ng c i, cô c i vì th y ông lãnh cái nhi m v

i tìm dâu tìm cháu n i cho bà Xã C m, ông nuôi m t c tin thành công nh m quá.

Cô H ng bi t ch ông Y t Ma tr trì r i, vì cô ã có vô h i th m con h i tr c, b i v y cô d t ông

c Th ng i th ng vô t nh trai mà xin phép th m Càn.

Ông Y t Ma c ng bi t cô nên th y cô b c vô ông h i ph i cô mu n th m huynh Hu Minh hay không. Cô nói vì có ng i bà con bên n i c a Càn mu n bi t cháu nên cô xin phép th m Càn m t chút.

Th y s Hu Tiên i ngang ngoài sân. Ông Y t Ma kêu mà d y r c khách a qua gi ng

ng r i vô trong kêu huynh Hu Minh qua ó ng m con nói chuy n cho thong th .

Cô H ng v i ông

c chào ông Y t Ma mà i theo s Hu Tiên qua nhà khách. S kéo gh m i khách ng i t i bàn gi a, kêu m t ni cô bi u ch m t bình trà ãi khách, r i s tr qua phía sau t nh trai kêu huynh Hu Minh ng ng i chép kinh.

Ông

c Th ng ng i ngó ki ng v t, bàn gh , khen cách ch ng d n t t p, l i có th t , ngó m y b c tranh th p

n treo hai bên t ng ông khen v khéo, màu t i.

Huynh Hu Minh là Nguy n V n Càn, con c a cô H ng và c u ng,

phía trong i ra. Ông

c ngó trân trân. Càn l i t i, m i xá m và xá ông c, t ng

ông n y là cha nên ng ngó.

Cô H ng v a kéo m t cái gh ra v a nói:

- Con ng i, ng i m t bên má ây ng má nói chuy n nhà m t chút. Ông ây là ông

c h c, h i tr c làm hi u tr ng tr ng C n Giu c bây gi ã h u trí r i.

Hôm tr c má mu n r c con ra ngoài nhà ng má bày t ngu n g c c a con cho con bi t cha m ông bà là ai

âu, t i sao sanh con mà b con xiêu l c. Con không ch u i v i má. Hôm nay má ph i tr vô chùa cho con hay là bà n i con d i C n Giu c, vì già c

i ông

c, nên c y ông

c ây lên ki m má và ki m con. Bà n i

con mu n r c con xu ng d i ng bà cháu bi t nhau r i bà nói vi c nhà cho con hi u.

Càn châu mày ng i suy ngh .

Ông

c ngó cô H ng và nói nh nh :

- Gi ng quá! Th y thì bi t li n.

Càn m i h i:

32

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

33

www.hobieuchanh.com

- Còn cha c a con là ai

âu?

Cô H ng nói:

- Cha con ch t r i, ch t 4 n m r i.

Ông

c Th ng m i ti p mà nói:

- Câu chuy n ba v i má cháu g p nhau r i sanh cháu là m t chuy n dài l m, i th c m c l m n a. y là m t thiên tình s éo le, ph i nhi u thì gi m i nói h t c. Cháu ph i i xu ng C n Giu c cho bà n i cháu v i má cháu k chuy n l i cho cháu hi u, a t di chúc c a ba cháu v i khai sanh c a cháu cho cháu coi. S n có xe i u ngoài tr c. ây xu ng ó có vài ch c cây s , xe h i ch y n a gi thì t i.

Xu ng ó cháu ch i, ch ng nào cháu mu n v thì xe a v .

Càn l c u mà nói:

- Cháu không th

i nh v y

c.

- Sao v y? Tu r i b h t ông bà cha m hay sao?

- Th a, không ph i v y. Cháu không th

i

c là gì thu nay cháu không

bi t ông bà cha m là ai h t. Bây gi tình c g p m , g p bà n i, cháu có bi t chuy n chi âu mà h i, b i v y g p không ích gì. G p hay là không g p c ng v y.

- Cháu nói h i cháu phi n m v i bà n i. Có má cháu ng i ây, cháu ch ng nên nói nh v y má cháu bu n.

Cô H ng t i ph n nên ch y n c m t.

Ông

c nói ti p:

- Má cháu là m t ng i àn bà úng n, cao th ng i nay không d ki m t ng i nh v y âu cháu. Ba v i má cháu vì hoàn c nh tr c tr nên ph i xa nhau mà c ng không

c g n cháu. Chuy n ba v i má cháu là m t thiên tình s bi ai, s u th m n n i ba cháu ch u khong n i ph i mang b nh mà ch t, còn má cháu ph i vùi thân trong c c kh

ch n r ng r m non cao. Cháu bi t

c thiên tình s

ó r i thì

cháu s kính yêu vong linh c a ba cháu và quí tr ng c tính c a má cháu.

Bà n i cháu c ng là m t bà hi n c thu nay t C n Giu c ai c ng bi t danh, ai c ng kính ph c. Thu nay bà không dè có cháu, bà m i th y t di chúc c a ba cháu bà m i hi u mà c y qua i tìm ây. V y cháu ph i i v i qua xu ng C n Giu c cho má cháu v i bà n i cháu nói) rõ câu chuy n cho cháu nghe ng cháu h t phi n cha m ông bà n a.

- Th a, cháu i không

c. T khi cháu bi t i bi t nói thì cháu không th y cha m chi h t ch có m t bà nuôi d y cháu cho n tám chín tu i. Bà ó b nh m i giao cháu cho m t cô khác nuôi. Cô n y coi cháu nh m t a y t , không có tình chi h t. Chán bu n cháu b cháu i. Cháu v y oàn v i ám nhà con hoang. Trót n m m tr ng, cháu n bên l

ng, cháu ng d i mái ch , không nhà c a, không m cha. Sau vô chùa ây, cháu nghe kinh, cháu m ph t, cháu m i c o u xin mà tu.

Cháu có l i nguy n hi n thân cho nhà Ph t, không bi t vi c ngoài th gian n a. Cháu tu t p trót 4 n m nay cháu h t mê tr n t c. V y cháu không c n bi t ngu n g c làm chi cho b n lòng. Cháu ã bi t có m t bà m

Saigon v i m t bà n i C n Giu c, bi t 33

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

34

www.hobieuchanh.com

bao nhiêu ó c ng , không nên bi t thêm n a. Cháu tu cháu ph i cho trí t nh tâm an, ti p t c v i th gian r i u óc l n x n tu làm sao cho c o c.

- Qua t thi t v i cháu, ki ng h Nguy n c a ba cháu khi ba cháu ch t r i thì tuy t t c. Bà n i cháu hay có cháu thì mà m ng l m. Bà mong c y cháu n i dòng ng ph ng t t tiên.

- Th y chùa mà n i dòng gì

c.

- Thì cháu v

trong nhà mà tu ng cúng qu y ông bà luôn th .

- Cháu ã có l i nguy n hi n thân cho c a Ph t. Cháu không c phép b l i

nguy n.

- Cháu không ch u v

nhà r i gia tài s s n c a bà n i cháu ai n? Nhi u m cháu à. Có nhà c a t t , có 60 m u ru ng th ng h ng, m i n m huê l i không i ba ngàn thùng lúa, ch ph i ít sao. Cháu b cho thiên h n u ng quá.

- Cháu không n thì ng i khác n c ng v y, ch có b âu mà u ng, hay là

bà n i cháu coi ai thi u h t lúa mà nuôi s ng, thì kêu h mà cho. Làm nh v y bà n i cháu s

c lành c ng nh tu.

Ông

c Th ng bí l i h t cãi

c n a.

Cô H ng m i ti p v i ômg mà nói:

- Thôi thì con v

nhà th n u bà n i con có giao gia tài cho con, thì con li u ph i cúng qu y ông bà m i n m t n hao bao nhiêu con dành mà cúng; còn d bao nhiêu con li u mà phân phát cho nhà nghèo.

- Th a, không

c. Có ph i ti n hay lúa c a con làm ra âu mà con c

phép s d ng. N u con làm nh v y, té ra con n c p ti n lúa c a ng i mà mua ph c riêng cho con hay sao? ó là cách dùng gian d i c u ph c.

Cô H ng bí l i luôn n a.

Ông

c Th ng ngó cô H ng và l c u mà nói:

- Thôi, tôi v tôi nói l i cho ch Xã nghe coi ch li u l nào r i tôi s tr lên. Còn cháu Càn, qua khuyên cháu nên suy ngh l i cho k . M t bên thì tu ni m ng u ph c cho cháu, còn m t bên là yêu m n gia ình ph ng t t kh o, tr n o hi u ngh a, n i nghi p tông môn. Cháu Càn phân coi bên nào n ng bên nào nh . Theo ý qua thì hy sinh h nh phúc c a mình làm cho tông môn t n t i, c v y m i thi t là cao

th ng. Cháu xét cho k cái

m

.

Càn nói:

- Ông

c v , cháu xin ông t l i v i bà n i cháu r ng cháu hay cháu có bà i thì cháu hoan h l m. Ng t cháu ã xu t gia u Ph t, cháu h t mê tr n t c, cháu quy t d t n

i, nên cháu không g n bà n i cháu

c. V y cháu kính l i c u nguy n

tr i Ph t ban ph c cho bà n i cháu s ng d tr m tu i.

Ông

c v i cô H ng ng d y i qua t nh trai cáo t v i ông Y t Ma mà ra. Càn a hai ng i ra t i xe. Ông

c nói v vài b a r i ông s tr lên. Cô H ng bi t con và lên xe i v v i ông

c.

Xe v a ch y thì ông

c nói:

34

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

35

www.hobieuchanh.com

- Thi t nó gi ng cha nó quá. Sanh con mà mình không g n g i v i nó, không ra công nuôi d y, thì nó l t l t nh v y ó. Bây gi ph i làm sao mà em nó v cho ch Xã

c! Tôi mu n cô i luôn v i tôi xu ng C n Giu c ng cô th m ch Xã cho ch vui và êm nay mình bàn tính v i ch coi ph i làm sao mà d nó tr v v i gia ình.

Cô H ng nói:

- Em ã t cho ông h t, em g p bà Xã nh c l i chuy n c nh khêu ng tro tàn, em bu n l i ch không ích gì. Em kính g i l i c u chúc cho bà kh e m nh, s ng lâu, t ng b y nhiêu ó c ng . Em v i anh ng c n hi p mà sanh a con t i l i

ó nó có th

c d ng cho nhà h nguy n thì bà l p th mà em nó v v i gia ình, ch ph n em ã b r i nó, em không th nói cho nó xiêu lòng c.

Xe a cô H ng v ti m may. Ông

c nói sáng mai ông tr v C n Giu c;

ông khuyên cô ki m coi lý nào nói cho Càn b tu mà v v i bà n i c thì tính giùm

i ít b a ông s tr lên.

35

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

36

www.hobieuchanh.com

5. TR GIÀ H I NG

Bu i s m m i, bà Xã C m l c c trong nhà v i con Cát, ông Ba Tào ng

lau bàn gh , cô Th m i ch mua th t mua cá ch a v mà ông c Th ng trên

Saigon ng ã v t i,

ng x ng x m i vô sân. Bà Xã ngó th y, bà b c ra c a mà ch . Ch ng ông vô g n t i th m bà vui v nói:

- C u

c v s m d ! V y mà tôi tính cho c u i ít nào c ng m i b a c u m i

.

- Ki m

c r i nên v cho ch hay li n.

-

c r i?

c h t hai m con hay là

c a nào?

-

c hai m con. G p m nó tr c, r i m nó d t i cho g p nó.

- riêng hay sao?

- riêng. M con cách bi t nhau t h i th ng Càn m i giáp thôi nôi. M nó g i nó cho h nuôi, i ra ngoài Hu r i ra x m i mà , m i tr v Saigon m y tháng nay.

Ng i lãnh nuôi th ng Càn ch t. Th ng nh m i tám chín tu i không ai ch m nom, nó i hoang r i b t tin. M nó i ki m d quá, m i ki m c ít b a, k tôi lên tôi g p

hôm qua ó, g p m s m m i r i bu i chi u g p con.

- May quá, m i c u vô, vô u ng n c r i thu t chuy n cho tôi nghe coi.

Bà Xã C m kêu con Cát ch m t bình trà nóng em ra. Bà m ng nên l ng x ng i ông

c lót lòng r i ch a ng bà sai b y tr qua ch mua v d n cho ông n.

Ông nói h i sáng dâu ông có mua cho ông lót lòng r i ông m i ra xe mà v . Bà th y cô Th m i ch b ng r v , bà kêu và d n coi con tr n u c m s m r i d n cho ông

c n ng bên n y nói chuy n tr a r i s v .

Th y ông

c u ng n c r i bà m i kéo gh ng i ngay m t ông mà h i:

- C u g p hai m con sao c u không m n xe mà r c h t v d i n y giùm cho tôi?

- Tôi nói h t s c mà m c ng nh con không ai ch u i h t, t i nh v y nên tôi tr v m t mình mà cho ch hay ây ch .

- Sao mà không ch u i?

- Cô H ng là m t ng i àn bà cao th ng l m ch i. Thi t tôi không dè s m i hôm qua tôi g p, tôi nói chuy n, tôi bi t c tâm h n c a cô H ng tôi c m

ng c c

m, tôi kính tr ng cô h t s c. Ng i àn bà nh v y ít có l m ch i.

- Có ch ng khác hay không?

- âu mà có. Tôi nói cô lánh m t c u

ng r i lên vùng cao Nguyên vùi thân

trong r ng núi v i M i t

ó t i gi . Tôi trách cô sao n d t tình yêu c a c u ng

mà i, còn con l i sao không giao cho c u ng, cô làm c u

ng th t tình

th t chí ph i mang b nh mà ch t. Cô khóc mà c t ngh a cho tôi hi u r ng cô v i ng

vì ng tâm ng chí mà yêu nhau.

ng có v mà m c m tr u cau mà c i. N u ây mà có con thì

ng lân la t i hoài r i gia o c a

ng s xào xáo,

ng b

36

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

37

www.hobieuchanh.com

thì b t ngh a, trái ý m thì b t hi u. T i v y nên thà cô è nén ái tình, hy sinh sung ng cho

ng tr n hi u tr n ngh a.

- T i nghi p quá!

- Còn cô giao con cho

ng không

c là vì v

ng là m t ác ph , không

bi t th ng ch ng thì làm sao mà th ng con riêng c a ch ng cho c. Giao a nh

cho

ng s nó ph i ch t vì tay cô Oanh. Ngh nh v y nên cô m i c y ng i khác nuôi giùm, ch ng nó khôn l n r i, nh

ng không có con trai mà mu n có ng i

ph ng t , thì cô s ch cho

ng bi t, nó ã trí mà gi mình h t lo ai ám h i c.

- Có ngh a mà c ng có trí n a. C u

c khen ph i quá. Tôi c ng khen. Th dâu chua lét mà tôi ph i khiêng mâm tr u chén r u n yêu c u mà r c; còn dâu ng t ngào nh v y mà tôi không dè tôi b nó ngoài xó hè, r i bây gi tôi c y C u c ki m

mà kêu nó, ch c nó phi n nên nó không ch u i ch gì.

- Không ph i v y. Cô có dám phi n ch âu. Cô ng i là vì ng ch t r i, mà

cô có con trai cô s ng i ta nói cô mu n chia gia tài cho con nên cô l t t i. Mà cô còn vi n cái lý n y càng c m ng h n n a, là cô xu ng nhà ch thì ch em chuy n c ra mà nói, cô nh t i

ng cô th y bàn th c a

ng, cô thêm au lòng xót d ch

không ích gì. V y cô c y tôi trao l i cô kính tr ng ch và cô c u chúc ch m nh gi i y thôi.

- áng quá! Tôi n n n h i ng vô cùng. T i th ng ng c s tôi bu n, nó

gi u tôi h t, nên m i ra nông n i n y. Thi t b y quá. Tôi r t cám n c u c, r c

không

c, c u tr v mà cho tôi hay li n. Cô ó tôi ph i b n thân lên mà m i cô m i áng. Tôi ph i i. Tôi s p t vi c nhà r i sáng mai c u c d t giùm tôi i. Còn th ng

cháu n i tôi nó nói làm sao mà nó không ch u xu ng.

- Ô! c u ó còn tr c tr h n n a! Cô H ng d t tôi vô chùa ng g p c u. Tôi ngu n c i c a c u cho c u bi t r i tôi xin r c c u v ây cho bà cháu bi t m t nhìn

nhau. Tôi m n xe h i em u s n tr c c a chùa cho c u i. Tôi h a ch ng nào c u mu n v c ng s có xe h i a c u v . C u l c u mà nói c u ã xu t gia u Ph t, u không mu n bi t chuy n th gian n a.

- Tr i t i! Nó tu hay sao?

- Ch sao. Làm th y chùa, c o u tr c lóc. M vô th m mà c u l láo, coi b không có tình m con. Nghe nói bà n i, c u càng l t l o h n n a. Tôi khuyên c u v i ch

ng ph ng s ông bà. Câ nói th y chùa bi t tu ni m ch không k n i dòng.

Tôi nói t i gia tài thì c u nói h t mê tr n t c, c u ã d t n i r i. C u khuyên ch

u không bi t gia tài cho ai n, thì phân phát cho k thi u h t, ch làm lành ch s c ph c báo.

- R i quá! Tôi ph i i m i

c. Sáng mai c u

c a giùm tôi i. Mà cháu

i tôi tu trong chùa nào,

âu?

- tu t i chùa Nh n Hòa trên Chí Hòa. Cô H ng nói theo l i ông Y t Ma thì u Càn tu chính ch n l i thông kinh k l m. C u là hy v ng c a Ph t gi i.

- Tôi nh hôm tr c ng i ta n chùa Nh n Hòa có m t ni cô tu t o nên thành b tát. Ph i chùa n y hay không?

37

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

38

www.hobieuchanh.com

- À! Ch nói tôi m i nh t i. Ph i r i! Ch c chùa n y. C nh chùa p l m mà.

Trong ngoài s p t s ch s , àng hoàng, nguy nga, r c r . Vô ó m c lo thuy t ph c u Càn, nên tôi quên. Tôi có k làm cho c u ph i xiêu lòng b tu v d i ch mà ph ng t ông bà r i.

mai lên tr n r i tôi s p t v i cô H ng.

- C u Càn bây gi

c bao l n c u?

- M i tám tu i, mà m nh m c ng cõi l m. Tánh ý ôn hòa, m t mày sáng r , cha ch gi ng c u

ng quá.

- Gi ng l m sao?

- Gi ng l m. Th y thì bi t con c a c u

ng li n.

ch lên ó ch coi. R c

Càn không ch u i, khi ra v tôi có nói c u ng tr c hai ng ng; m t bên tu ni m

c u ph c cho riêng mình c u, còn m t bên thì ph c v cho gia ình, ph ng t t tiên, duy trì cho c tông môn. Tôi khuyên c u hãy suy ngh r i ít b a tôi tr lên s nói chuy n v i nhau l i.

- Thi t tôi mang n c u

c l n l m. C u ráng giúp tôi em m con Càn v tôi nuôi

c thì n c u n ch t tôi c ng không quên.

R i ó bà Xã m i xin ông

c thu t t m l i cho bà nghe t i sao ông bi t ch cô H ng mà ki m, trót m i m y n m cô i làm vi c âu, nói l i cho k m t l n

a, t i sao yêu

ng mà cô có con r i ph i tr n tránh không dám g n ng i yêu a, còn con thì c y ng i ta nuôi giùm không dám giao cho ng, ch ng qua chùa

p Càn thì thái Càn th nào, Càn nói nh ng l i gì thu t y l i cho bà nghe, không xót m t m y.

m chín r i, cô Th m d n m t mâm, c y ông Ba Tào b ng lên cho bà Xã v i ông

c n mà nói ti p chuy n n a.

n tr a ông

c Th ng m i v bên nhà mà ngh , h n v i bà Xã sáng b a sau ông ch bà qua r i hi p nhau lên xe ò mà i Saigon.

Bà Xã C m n m ngh tr a, bà nh nh ng l i c a ng vi t l i mà bày t

tâm s v i bà, r i nh t i câu chuy n c a cô H ng mà ông c Th ng m i thu t l i

cho bà nghe h i nãy thì bà xúc ng vô cùng. Ch a th y m t cô H ng mà bà ã em lòng th ng yêu cô r i, th ng ng i mang n ng tình yêu mà không quên hi u ngh a, th ng dám hy sinh các vui s ng c a mình ng cho ng i yêu c êm m gia

ình,

c tròn hi u o v i m , mà còn th ng bi t lo xa cho ng i yêu, quy t em tình yêu vùi l p trong ch n núi r ng, không th b ng con nh theo c, mà bi t d u

con giành, phòng khi cha nó không có con trai khác thì ch cho cha nó bi t mà em cho kh i tuy t t c. Nh

c hy sinh, nh lòng hi u ngh a, nh trí minh m n c a cô ng mà cái h a c a nhà bà

c chuy n thành cái ph c, bà m t a con trai mà còn a cháu n i n i dòng, bà m t a con dâu th t giáo, thì c a con dâu y

hi u ngh a ti t trinh.

Bà suy t i ngh lui, bà c m, bà m ng r i bà ch ng kh i h i h n. Bà n n n v cách bà d y con l i th i. Bà ung úc cho con cái tâm h n hi u kính mà nhu nh c, d th o thu n trên mà thi u c ng quy t d i, b i v y con bà n ch t mà ch a tìm ra i h nh phúc gia ình. Con bà nó t lòng u t c r i nó ch t là ph i l m. Nó nh m m t theo ông theo bà, mà nó ph i mang túi u t c theo xu ng C u Tuy n là t i nó thi u 38

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

39

www.hobieuchanh.com

ng quy t, t i nó b

o th o thu n mù quáng ng n tr không cho nó c i cái áo ch t p c a m nó s m mà qu ng i, r i nó may cái áo khác mà b n cho v a, nên i nó i h h ng. Mà vì mang n ng ch hi u nó không dám trách m , ch k thi t t i l i u t i bà gây ra, t i bà dùng cách giáo d c mù quáng c k mà ung úc tâm h n cho con m i ra c s nh v y.

Bà Xã h i ng , r i bà ngó cái bàn bà d n bên chái nhà t ng ni m vong linh a c u

ng. Bà b c l i ó l y t m hình ch p ch n dung c a con, ch p h i 17 tu i còn h c trên Saigon, bà c m l i ván ng i mà nhìn, bà th ng nh con nên r i n c t. Bà tính ph i em t m hình theo ng lên Saigon bà nhìn coi Càn gi ng hay không. Bà m cái khuông l y t m hình ra, r i m t hình chung v i gi y t c a c u

ng l i ng em h t i.

Bà kêu cô Th m bi u l y cho bà m t cái gi mây nh . Bà em ra m t b mát

m c ban êm mà ng , v i m t cái áo dài c m nhung en và m t qu n lãnh m i ng em h theo cho có s n mà thay i. Bà bi u cô Th m x p h t áo qu n ó, r i l y gi y gói chung l i mà vô gi cho bà.

Bà

c may m n bà vui lòng, bà mu n trong nhà ai c ng chung vui v i bà, nên nh n d p m con cô Th m x n b n m t bên bà, lo s a so n hành lý cho bà i, bà i nói cho cô Th m hay ngày tr c

ng t tình v i m t cô giáo có sanh m t a con trai. Thu nay bà không hay. Bà m i nghe nói ây nên bà c y C u c Th ng i

ki m. Ông g p

c r i. M con cô giáo ó u trên Saigon. V y bà ph i lên nói mà em v , ng cháu n i trai, n m nay ã 17 tu i r i, nó t p cho bi t công vi c ru ng n, sau ó nó n i nghi p mà ph ng t ông bà cha m . Bà phú các vi c trong nhà cho con con Th m coi, d n ng có i âu xa và giao m t tr m ng b c nhà sai

ng i nhà i ch mua cá th t mà n. Bà nói bà i ít b a, h tính xong công vi c thì bà li n, ch không bi t i m y b a mà nói tr c c.

Thu nay bà Xã C m ch a có khi nào b nhà i âu n ôi ba ngày, d u h i còn con dâu c ng v y, b i v y hôm nay s a so n i Saigon ít b a mà r c cháu n i, ph n thì m ng ph n thi lo, bà r n trí nên t i l i tính ng s m mà bà ng không c.

Bà l c c t nhang c m trên ba bàn th vái ông bà vái ch ng giúp bà nói cho cháu i ch u v

v i bà ng có ng i ph ng t t tiên, r i bà i l i ng chái nhà quét n bàn th c a

ng s ch s và c ng t nhang vái vong h n c a ng có th ng

thì xuôi khi n v con thu n tùng v

v i m , ng gia ình sum hi p, trên d i thu n hòa, vui v m t nhà l a h ng m áp.

n khuya cô Th m kêu ch b p d y s m nhúm l a n u c m, còn cô n u n c, a so n cho bà Xã n u ng r i bà i Saigon.

Bà Xã c ng th c d y g

u, r a m t, thay mà b n áo qu n m i r i m t s t y m t ngàn ng b c b túi em theo và l y tr n cái bao th c a ng l i ó mà

em theo n a. Bà khóa t k l ng, chìa khóa vào túi r i c m cái bao th ra ván ng i d a bên èn mà so n l i. Th y còn x p gi y di ngôn c a ng vi t v i t

khai sanh c a Càn, và b n sao án Tòa l i c ng có t m hình ch p c a ng bà m i

vô ó hôm qua n a. Bà m i l y m t cái kh n mà gói l i r i vô gi d a bên gói áo qu n.

Bà u ng n a tách n c trà nóng cho m b ng. Ch ng tr i r ng ông, con Cát ng mâm c m lên, bà m i l i n m t chén ng i xa cho kh i ói.

39

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

40

www.hobieuchanh.com

n u ng xong r i thì tr i ã sáng. Bà d n dò cô Th m m t l n n a r i bi u con Cát xách gi

a bà qua ch , bà hi p v i ông

c Th ng l i b n xe ò mà i.

Xe lên t i Sai gòn ã quá 8 gi . Ông

c kêu hai chi c xích lô ng lên

t

. Ông bi t gi n y con trai con gái v i r ông u m c i d y h c h t, không có ai nhà, duy có con dâu c a ông là v th y giáo Khoa, r nh rang mà thôi, ông m i em bà Xã l i ó cho bà ngh m t lát r i s

i th m cô H ng.

V th y Khoa m ng cha ch ng m ng bà Xã l ng x ng lo n u n c, ch trà, sai ch b p i ch mua

n thêm ng tr a ãi khách. U ng m t chén n c trà r i bà Xã có ý mu n giáp m t v i cô H ng li n. Ông c kêu hai chi c xích lô. Bà Xã m cái

gi l y cái gói gi y t c a

ng em theo cho H ng xem. V th y Khoa nói i ch i i tr a tr v

n c m v i v ch ng cô. Ông

c r i lên xe i v i bà Xã.

Cô Thinh là ch ti m may, ã bi t ông

c Th ng r i, nên th y ông vô ti m thì

ch c ông n th m cô H ng. Cô li n nói có cô H ng nhà nên m i khách i th ng lên l u.

i tr c cô H ng xu ng C n Giu c d y h c g n hai n m, tuy cô không có p g p và nói chuy n v i bà Xã, song ch ng k t tình v i ng r i thì khi nào bà Xã

m có qua ch thì v th y Hi n ch nên cô bi t m t bà. B i v y s m m i ó cô ng ng i c báo, tình c th y ông

c lên thang l u, l i có bà Xã theo sau thì cô t t buông t báo ng d y mà chào khách.

Ông

c ch bà Xã mà nói v i cô H ng :

- Bà ây là thân m u c a c u

ng.

Cô H ng li n ch p tay cúi u xá bà Xã. Bà xúc ng nên b c t i n m cánh tay cô v a khóc v a nói:

- T i nghi p quá! Con h t lòng th ng yêu th ng ng mà con l i bi t quí

tr ng gia ình c a nó n a. Bây gi má m i bi t c con ây. Mà th ng

ng có còn

âu, ng v ch ng sum hi p!

Cô H ng c ng xúc ng quá nên cô ng tr tr , tuôn n c m t d m d ch không nói

c m t ti ng.

Ông

c l y t nh t báo c m trong tay và nói:

- Tôi m i cô xu ng th m bà Xã, cô không ch u i nên tôi ph i d t bà lên th m cô ó.

Cô H ng nghe m y l i y cô s bà Xã t ng cô t cao t tr ng, b i v y cô ch a l i:

- Th a bà, ông

c bi u con i v i ông xu ng ng g p m t bà mà t h t tâm h i tr c cho bà nghe. Con không i là vì C n Giu c là ch con b m t v t th ng tâm au n h t s c. Xu ng ó r i nh c chuy n c l i và th y bàn th anh ng con

càng thêm au n nhi u h n n a. Con xin bà hi u giùm tánh ý c a con, ch không ph i con t cao cho bà ph i l m c m lên ây.

Bà Xã nói:

40

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

41

www.hobieuchanh.com

- Ông

c nói ch i. Má hi u h t. Ông

c v hôm qua, ông có thu t m i

vi c cho má nghe r i. Con v i th ng

ng thành thi t yêu nhau mà ph i ch u au kh , ph i r i r th m thi t ó là l i t i n i má. Má n n n h i ng lung l m. Con ng i ng má nói chuy n cho con nghe.

Ông

c nh c m t cái gh

g n c a s ng i c nh t báo, có ý làm l cho m ch ng và nàng dâu thong th mà phân tr n tâm s v i nhau.

Cô H ng th y bà Xã không i m i th nh, bà ng i d a cái bàn ng m cái

kh n gói bà ôm theo ó ra, thì cô i vô phía trong tính l y tách v i bình trà em ra. Bà li n kêu mà nói:

- L i ây con, l i ng i m t bên má ây, ng má cho con coi cái n y.

Cô H ng nói:

-

con b ng trà cho bà u ng.

Bà Xã nói l n:

- Thôi, thôi má m i u ng n c ng nhà th y giáo. Má v i ông c không khát

âu mà lo. L i ng i ây mà.

Bà l i n m tay kéo cô tr l i cái bàn v a i v a nói:

- Con ng có kêu má b ng bà n a ch . ã hi u bi t nhau r i thì là m con.

Con c kêu b ng má cho má vui m t chút con. M y n m nay, ng ch t r i, thì má

ng nh m t cây khô héo ng tr tr i gi a tr i n ng. May nh r châm sâu xu ng t mát nên ch a ch t. Con làm n t i n c giùm, con s c ph c nhi u.

Bà ép cô ng i cái gh m t bên bà. Bà v a m cái gói v a nói:

-

má cho con xem cái n y. Con có làm cô giáo con bi t c ch , ch má không bi t. B a h m ông

c có qua có c cho má nghe r i. Nh ng má mu n con c cho má nghe m t l n n a. ây là c a ng l i, má m i g p

c m y b a

rày ây. Con l y m y t nó vi t ra mà c l n cho má nghe v i.

Bà a h t cái bao th cho cô H ng.

Cô m ra, cô run tay, tái m t, song g ng g o l a qua m t bên t m hình c a ng, khai sanh c a Càn và b n sao án Tòa. Cô l y x p gi y c a ng vi t mà c.

Bà Xã l ng thinh ch m chú nghe. Ông

c c ng lóng tai nghe, không c báo n a.

Cô H ng c t i cái

n

ng k chuy n chàng k t tình v i cô, thì cô t c i ng p ng ng hoài, n h i cô có thai, b v ng s nh c, thì cô khóc, cô ph i

ng ng m y l n mà lau n c m t.

c n

n chót, là

n

ng h i h n v tánh

nhu nh c nên l i th i, chàng t c gi n mù quáng nên i l c ng, say mê ti u ti t

nên h h ng i s , thi t thòi không bi t t c ng nên b vu t h nh phúc mà mang l y tai h a, thì cô t i nghi p cho chàng h t s c. Cô l i càng th y rõ tâm h n c a chàng là tâm h n chí hi u, c trách mình ch không dám phi n m , mà c ng không gi n v nhà, vì xem v nh cái áo may không v a mà luân lý bu c ph i ráng mà b n ch không

c b , xem v nh cái c i xay, ng t nó không xay ra g o, l i xay ra tai h i.

Còn v hai a con chàng g i là máu th t c a chàng b r i, chàng ch cho m bi t v y thôi, ch không dám ép m ph i nhìn, c

cho m thong th mà li u nh, cái ó làm cho cô không v a lòng. B i v y c d t r i cô m i nói: 41

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

42

www.hobieuchanh.com

- Anh

ng ph i ch u au kh m i m y n m r i nh m i th y nh sái ng.

Con c ng v y, trong lúc y con c n r ng mà ch u au kh nh nh. G n ch t, nh m i

nhìn nh n nh c x l i th i, nên nh không tr n th o v i m và b m t a con. nh trách nh nhu nh c, nh làm cho con ngh l i con th y h i ó con d i quá, con nhu nh c h n nh n a. N u con sáng su t, bi t t c ng, quy t chi n u mà tranh h nh phúc chung, con yêu nh thì con ph i h y phá cái x u mà xây d ng cái t t cho nh, con bi t làm nh v y thì thân con âu có phiêu l u c c kh , a con c a nh âu có c loài, nh âu có au kh

n tuy t m ng. Con ngh l i t i con nhu nh c quá nên i gây ra tai h a nh v y ch không ph i t i nh.

Bà Xã nói:

-

ng nói l i t i nó. Bây gi con giành l i v con n a. Không, không, con i

ng không có l i gì h t. L i t i má ây mà thôi. Má mù quáng không bi t kén ch n dâu hi n, má nuôi dâu d trong nhà mà không bi t tr ng tr ; t i má d y d con má c ung úc óc nó th o thu n v i m mà không rèn t p cho nó có tánh t c ng i phó v i thiên h . T i nh v y nên m i sanh tai h a. H i ng thì ã tr r i. Thôi, m d p chuy n ã qua m t bên i, ng lo vi c s p t i. V d i nhà r i má s nói chuy n c cho con nghe. Bây gi tính làm sao ng mà r c cho c cháu n i c a

má v

sau nó ti p má ph ng t ông bà. Ông

c nói nó tu nên nó không ch u v .

Con là m nó, con ráng nói giùm cho nó ngh t i cha, bi t th ng bà n i, ng sum hi p m t nhà cho má vui ít n m r i ch ng má nh m m t theo ông theo bà má kh i ân n.

Cô H ng nói:

- Th a má, vì con có công sanh mà không có công d ng, b i v y nó không có tình ngh a gì v i con h t. Hôm tr c con tìm g p nó con m ng mà nó l lãng quá.

Hôm kia con a ông

c vô chùa ng g p nó, thì i v i con nó c ng còn l là, có ông

c ngó th y. Nó mê tu ni m quá nên không bi t chuy n th gian n a, b i v y con xin phép r c nó v nhà ng con nói ngu n g c c a nó cho nó bi t, nó không ch u i. Mà hôm kia ông

c v i con m n xe vô u h n t i chùa ng r c nó xu ng cho má bi t cháu thì nó c ng t ch i n a. Nó say o, không k i, nên khó

nói quá.

Bà Xã nói:

- Không sao. Con d t má vô chùa ng má nói v i nó. Má a c a cha nó i ó cho nó coi, ch c nó ng lòng r i th i lui tr v v i gia ình.

Cô H ng nói:

-

má nói th coi nh không

c thì con c y th khác. Hôm qua cô Th nh, ch ti m ây, nh c con m i nh trong chùa Nh n Hòa ch Càn tu có m t ni cô tên Nga tu t o m i

c thành Ph t nên tín

n chiêm bái n m n p. V y con

tính mình nói mà Càn không ch u v thì xin phép ông Y t Ma cho con v i má bái v tát m i thành Ph t ó mà yêu c u can thi p giùm. Ph t chúng sanh có l nào không má.

Ông

c Th ng nghe nói t i ch

ó ông b c l i g n mà nói, hôm qua v d i bà Xã c ng nh c chuy n ni cô c o ó ông m i nh . V y ông hi p ý mà làm theo i cô H ng nói ó. Ông

c h i tính ch ng nào i vô chùa.

42

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

43

www.hobieuchanh.com

Bà Xã nóng g p cháu n i, nên bà mu n i li n. Ông c nói ã quá 11 gi r i,

ph i lo c m n c i x h

i. Cô H ng m i ông

c và bà Xã

ây n c m v i cô,

có nhà hàng g n, m n ng i nhà i mua v d n n.

Ông

c t ch i, ông nói v i bà Xã ã có h a l v i dâu ông tr a v n c m,

nên không l i

c. Cô H ng li n m i bu i chi u vô chùa r i v ghé nhà hàng n m. Ông

c v i bà Xã nh n l i. Cô H ng t ý mu n m i luôn v ch ng cô giáo ào v i v ch ng th y giáo Khoa, thì ông c không cho, ông nói ba bà con n

ng bàn tính mà s p t vi c nhà giùm cho bà Xã, không nên m i s p con c a ông ông quá nói chuy n không

c.

Cô H ng m i m i bà Xã t i nhà cô mà ngh , ch r ng, vì cô m t mình trên l u, có m t cái gi ng v i m t b ván nh . Cô s nh ng cái gi ng cho bà Xã ngh cô s gi ng mùng bên ngoài ván mà ng c. Bà Xã mu n

ng nói chuy n

i cô nên bà ch u. Ông

c c ng mu n m ch ng v i nàng dâu g n nhau cho quen nên ông xuôi thu n luôn.

Ông

c m i bà Xã v

ng n c m k o dâu con ông trông.

Cô H ng xin bà Xã h t gi y t c a

ng cho cô m n ng cô c l i

a.

Bà Xã nói:

- , con gi giùm, r i x

em vô chùa cho Càn coi.

Cô H ng a khách xu ng l u, kêu xe cho khách i r i cô m i tr vô.

43

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

44

www.hobieuchanh.com

6. BÊN

O BÊN

I

Ông

c Th ng v i bà Xã C m tr v nhà th y giáo Khoa thì th y i d y h c ã v r i, mà cô giáo ào hay có cha lên v i bà Xã cô c ng l i ó ch mà m ng cha và th m bà Xã.

Cô ào h i bà Xã ph i lên ng r c cháu n i hay không. Bà Xã ng m ng

p

c con dâu th o thu n nên bà vui v

áp:

- Ph i tôi nh c u

c tìm

c giùm c hai m con nó nên tôi lên em con nó mà giao gia tài s nghi p cho m con nó cai qu n mà ph ng t ông bà th cho tôi ngh . Già r i tôi c n ph i d ng nhàn ít n m ch lo hoài hay sao. M nó coi th xuôi thu n r i. Còn th ng cháu nó mê tu ni m nên gi c gi c x c u c a tôi v i m

nó vô chùa ng tôi n n n nó v . Nó có lòng m o thì nhà tu c ng

c, c n gì

ph i trong chùa.

Cô ào m ng cho bà ã tìm

c cháu n i r i cô t mà v , cha v i bà Xã n m.

ng nh b a h m, g n hai gi con trai ông i d y h c r i ông c Th ng r a

t thay . Ông kêu dâu mà nói cô H ng m i ông v i bà Xã chi u nay n c m v i cô, nên nhà ng ch c m. Ông d n r i ông bi u bà Xã nhà ch ông i kêu xe lô r c bà i.

ng ti m may bu i tr a nay cô H ng c ng không ngh ng i, cô n m c i c l i m y tr ng di ngôn c a

ng, c m t m hình ch p c a

ng mà nhìn, l y t

khai sanh c a Càn nhìn, càng c cô càng yêu ng vì ch th o thu n nên h h ng

nh i có th vui s ng t t t i, r i cô càng gi n cô d i d t nên xui x ch u thua nh phúc m i s p . N u cô quy t chí t n thúc, cô tranh u mà xây d ng h nh phúc giùm cho

ng thì

ng kh i ch t, bà Xã kh i bu n, cô kh i c c kh mà con a cô c ng kh i th t giáo th t d ng.

Cô H ng bu n t i h i h n n hai gi cô m i ng i d y h t gi y t v i t m hình vô bao th , l y cái kh n gói l i nh bà Xã gói h i s m m i, r i i r a m t thay a so n ng i qua chùa Nh n Hòa. G n ba gi cô m i l y cái gói i xu ng t ng i ng i ch i mà ch . V a th y xe ng ng thì cô l t t ôm gói b c ra ng lên xe i li n v i bà Xã và ông

c.

Xe qua t i chùa, ông

c c ng bi u s p ph

ch r i ông d t h t vô t nh trai

mà chào ông Y t Ma. Ông nói b a hôm kia ông v i thân m u c a Càn vô th m Càn, n n xin Càn v

nhà v i bà n i mà tu ng ph ng t ông bà luôn th . Càn c nói ã xu t gia u Ph t, không mu n bi t t i vi c i n a, nên không ch u v . B a nay bà i c a Càn ph i lên ây cho giáp m t mà yêu c u Càn v , nên xin phép ông cho g p Càn ng bà nói chuy n nhà cho cháu nghe.

Ông Y t Ma T ng nói:

-

c,

c.

Ông i l i m c a phía sau kêu huynh Hu Minh mà nói có bà n i vô ki m th m, v y hãy ra ti p m ng bà n i.

44

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

45

www.hobieuchanh.com

Bà Xã C m ng ngó m t ch ng ch c a ó. M t chú o trai tr m nh d ng, c vô c a. Ông

c Th ng li n h i:

- Ch Xã coi có gi ng c u

ng h i tu i ó hay không?.

Bà Xã a l i a hai tay n m ch t l y huynh Hu Minh, b u b o nói m t dây:

- Thi t gi ng h ch cha nó! Bà n i ây con! Con gi ng cha con quá, nh ng cha con h i nh hay b nh nên m h n con.

Bà day l i nói v i cô H ng :

- Con m gói l y hình c a cha nó a cho nó coi m t chút con.

Bà nói ti p v i Càn:

- Cha con sanh con, mà nó d i quá, nó gi u, nó không cho n i hay. T i v y nên thu nay n i không hay gì h t. Cha con ch t r i à, ch t ã 4 n m r i, nó có khai sanh cho con rành r . Tr c khi ch t nó có vi t th tr i v i n i có ghim gi y t theo h t. Vì n i bi t ch nho ch không bi t ch Vi t, l i cha con gói th theo ng b ng khoán t, nên n i không dè, n i c c t trong t s t m y n m nay. May có c u

c ây qua ch i, c u nói chuy n,

i nh c u c, n i m i hay có con nên n i m n i ki m giùm con cho i. V y v con, v

d i n i và má con ng ph ng t ông bà. Cha con ch t r i, bây gi ki ng h Nguy n không còn ai h t. Con ph i v v i n i

ng ph ng t ông bà, qu n su t s nghi p mà cúng qu y t tiên ch . Con o ph t thì v d i nhà n i t bàn th ph t cho con t ng ni m, con mu n d n th ph t ch nào c ng

c h t. Nhà mình ba c n hai chái, r ng

minh mông, thi u gì ch mà lo. Sau con mu n c t chùa n i c ng c t cho.

t mình t i sáu b y ch c m u, con mu n c t chùa ch nào c ng c h t.

Thu nay n i theo o nho, n i không hi u o Ph t. Nay n i tìm c con

trong chùa, ch c Ph t th y n i n nh n ngh a hi n lành, Ph t th ng nên Ph t xuôi khi n n i g p con ây. V nhà r i con mu n n i n chay ni m Ph t v i con, n i c ng ch u n a. Con mu n th nào n i c ng làm cho con vui lòng. N i h a ch c v i con nh v y.

Ông Y t Ma ng nghe bà Xã tha thi t yêu c u cháu n i v tu t i gia ng ph ng t ông bà, n i nghi p tông môn thì ông ng lòng.

Cô H ng b c t i a t m hình c a

ng cho bà. Bà ch p l y trao cho Càn

mà nói:

- Hình c a cha con ch p h i 17 tu i ây. Con coi ph i gi ng con hay không

? Còn gi y t kia n a, khai sanh, t di ngôn, có h t r i con coi.

Ông Y t Ma bèn kêu mà nói v i :

- Huynh Hu Minh, huynh m i bà c v i ông bà ây qua nhà khách ng ng n c và ng i nói chuy n cho thong th . Bà c l n tu i không nên ng lâu, qua bi u ch trà mà ãi khách gi i khát. M i bà c theo huynh Hu Minh qua nhà khách ng i nói chuy n ti n h n.

y ng i u chào ông Y t Ma r i i theo Càn. Ông Y t Ma a khách ra a, v a i v a nói:

45

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

46

www.hobieuchanh.com

-

i nghi p già c r i mà không có con cháu. Bà c tìm c cháu n i bà

huýnh lên.

Qua t i nhà khách, huynh Hu Minh m i bà n i, m ng i m t bên t i bàn gi a và m i ông

c ng i m t bên. Huynh vô trong xin cho m t bình trà ng ãi khách.

Bà Xã c n mà nói:

- Không c n trà n c gì h t. Con l i ây, l i ng i m t bên n i ng n i nói cho con nghe.

Bà níu tay Càn ép ng i k bên bà, ng bà ng i gi a dâu và cháu n i. Bà h n vui c i và c i nói không ng t.

Ông

c Th ng nói :

- Cháu th y bà n i m ng cháu hay không? H i nãy bà làm ông Y t Ma c ng m ng. V y cháu ph i v

d i bà n i mà tu. Cháu mu n s p t nhà

a cách nào bà n i c ng ch u h t.

Cô H ng nói :

- Cha m con yêu nhau, nh ng vì tình ngh a, vì hi u o, vì danh d , vì hoàn nh mà ph i xa nhau, r i má c ng vùi thân trong ch n r ng núi, s ng c c kh v i M i trót 17 n m tr ng, còn cha con c ng ph i ch u au lòng n mang b nh mà ch t. Vì th ng con, lo t ng lai cho con nên má ph i gi u con mà i. Cha con c ng vì th ng con nên tìm ki m con h t s c mà không ra. Còn bà n i con không hay gì h t. T i nh v y nên thu nay con không bi t m cha v i bà n i, ch có ph i cha m ghét mà b con hay sao mà con phi n. Con v r i con c m y tr ng di chúc c a cha con l i ây và má thu t l i vi c riêng c a má n a cho con nghe, con m i bi t th ng cha m và bà n i. Hôm má m i g p con, má mu n r c con ra ngoài má k rõ ngu n g c c a con cho con hi u con không ch u. B a nay có bà n i con ó, con ch ng nên gi c gi c n a.

Bà Xã ti p nói:

-

, con v nhà con c h t l i tr i c a cha con, r i con m i hi u mà th ng cha m ông bà.

Càn bình t nh nói:

- Con ã qui y th phái mà tu l r i. Con ã có l i nguy n hi n thân cho ph t, con v nhà làm sao

c. Con bi t con có m , có bà n i, bi t nh v y thì thôi, ch v nhà làm chi?

Bà Xã li n cãi:

- Sao con h i k v y? V

ng ph ng t ông bà, v

ng gia ình sum hi p;

ng vui v i má và n i con. N i già r i không còn s ng m y n m n a, con à. Con ph i giúp cho n i vui ít n m r i n i ch t ch .

- Con ch bi t tu ni m ch có bi t vi c th gian gì n a âu mà giúp vui.

- Con mu n tu ni m thì v nhà tu ni m c ng c c n gì ph i trong chùa.

Ph t linh nghi m thì

âu c ng có Ph t h t, ch nào ph i Ph t n i trong 46

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

47

www.hobieuchanh.com

chùa âu con, Ph t t i tâm mình ây. H mình thành tâm t ng ni m thì Ph t t

, con không nghe ng i ta th ng hát câu n y hay sao? Tu âu cho b ng tu nhà, th cha kính m h n là i tu . N u con b ông bà cha m , con không thèm k , thì con tu làm sao cho c o c. Con v nhà n i s

n ch s ch s cho con tu và th Ph t. N u con mu n thì n i c ng tu v i con. N u trong vùng C n Giu c mà có nhi u ng i m o nh con thì n i

c t chùa cho con ng làm ch chùa, con r c ít ông o v chùa, con

qui t tín , con làm cái ó con m i có công v i ph t nhi u h n n a. Con a tu mà c u ph c báo v a gi tr n th o v i cha m ông bà, con làm nh y thì m t bên là i m t bên là o, con kh i l i v i bên nào h t.

Càn ng i suy ngh m t chút r i ng i nói:

- Bà n i nói nh v y thôi cho con suy ngh l i r i con s tr l i.

Bà Xã th y Càn mu n xiêu lòng r i bà m ng và nói:

-

c, con suy ngh

i. Ch m y b a n i c ng ch mà r c con. Mai m t i vô ây n a.

Bà h i Càn bi t c ch vi t hay không. Càn nói bi t. Bà m i l y gói gi y t a

ng l i v i t m hình c a

ng mà giao h t cho Càn. Bà bi u c cho k p di ngôn c a

ng thì hi u rõ m i vi c. Bà d n ph i gi cho k ch ng nên b l c t.

Cô H ng h i Càn v y ch ng i ta nói trong chùa có ni cô tu t o nên thành B tát, mà v ph t s ng ó

âu, sao cô không th y. Càn nói cô Di u Nga am riêng c t phía trong. Càn ôm gói gi y t m i h t ba ng i b c ra ngoài r i ch dãy am phía trong mà nói cô Di u Nga trong ó mà tu ni m, có hai ti u ni cô ph c s . Ban êm àn bà tu ho c làm công qu

u vô ó mà ng . Cô H ng h i mình vô xin phép mà nói chuy n

c hôn. Càn nói m i ngày cô Di u Nga có nh gi ti p khách, m m i m t gi , bu i chi u m t gi . Ngoài m y gi ó cô m c tu ni m. Nh bây gi

ã quá gi cô ti p khách r i, cô

ng nh p nh nên vô không

c.

Bà Xã ng ngó hai hàng cây tr ng hai bên ng t ngoài c a ngõ ch y vô t i

trong am, r i bà nhìn s r y n m dài hai bên con ng y, ch nào c ng t i c i,

xinh p, thì bà khen h t s c.

Ông

c bi u Càn d t bà n i i xem chùa cho bà bi t. Càn m i m i khách vào chánh

n xem cách s p t th ph ng trang nghiêm, d t qua phòng h i tr c cho tr m côi ng , bây gi

cho m y o h u mà h c kinh, a tr l i nhà khách xem y b c tranh Th p

n.

Th y m t tr i chi u ã g n l n, m y bà làm công qu trong chùa ng d n

m, ông

c Th ng m i khuyên bà Xã v i cô H ng qua t t ông Y t Ma mà v r i mai m t s qua n a.

Càn a ba ng i ba t nh trai, Càn ng ngoài c a cho khách vô t giã ông t Ma. Ông Y t Ma h i bà Xã v y ch huynh Hu Minh ch u v d i bà hay

không. Bà nói Càn còn du d , xin suy ngh m t hai b a r i s tr l i.

Cô H ng c y ông Y t Ma nói giùm cho Càn v v i Bà n i mà tu ni m ng

ph ng t ông bà luôn th cho bà n i yên lòng.

47

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

48

www.hobieuchanh.com

Ông Y t Ma c i mà nói:

- Tôi là ng i tu, là con c a nhà Ph t. Tôi tr trì trong chùa, n u tôi c n ng i n xin tu hay là tôi xúi ng i

ng tu b chùa mà ra, thì tôi có t i v i Ph t. Còn n u ng i ta mu n v nhà mà tôi không cho, tôi ép bu c ph i i trong chùa c a tôi hoài, thì tôi ph m t i v i pháp lu t, t i làm m t t do a con ng i. V y huynh Hu Minh mu n tu luôn không c n bi t t i gia ình, hay là huynh c m c sanh thành, càm ngh a tông t c, huynh ph i v mà tr th o cho m v i bà n i và ph ng t t tiên, huynh mu n theo ng

i nào t ý huynh, tôi không phép xúi gi c hay c n c m. V y cô v i bà c nói ngay v i huynh.

- Cháu nghe nói trong chùa n y có m t ni cô thu nay ch m lo c u nh n th nên ã thành Ph t. Không bi t cháu yêu c u cô c u kh cho bà già cháu, cô nói cho Càn v nuôi bà n i và ph ng t ông bà c hay không?

- Cô Di u Nga tu trong am phía trong kia kìa. Thu nay cô lo chuy n c u nh n th , lo gi i kh cho ng i i. Cô yêu c u ngay v i cô Di u Nga th coi.

- Cháu l , cô không bi t. Cháu s cô không nh n l i.

- Cô c

em bà c vô ó t h t vi c nhà cho cô nghe r i c y cô tính giùm cho nh cô có ng i thì ra c y bà ch chùa ti n d n giùm cho. Hôm tr c cô có g p bà ch chùa t i ây r i. Cô bi t bà mà.

- Th a cháu bi t bà. Nh ng không bi t nhà bà âu.

- Cô ra l l n quanh phía tay m t mà i lên. i l i vài tr m th c cô th y d a bên

ng, phía tay trái có m t cái nhà l u. Kh i nhà l u ó thì có m t cái bi t th tr t, tr c sân tr ng cây sum sê. Bi t th ó là nhà c a v ch ng

ông x p Bính, ch chùa n y.

- Cháu r t cám n ông. Bây gi

ã g n t i r i, sáng mai cháu s qua c y bà ch chùa.

Ba ng i t giã ông Y t Ma mà ra. Càn ng ngoài ti p a khách ra xe. Bà Xã dan díu n m cánh tay cháu mà nói:

- Con ph i c t di ngôn c a cha con cho k nghe hôn. Cha con là m t a chí hi u. T i cái hi u mù quáng ó mà h h ng r r i h t. Con v v i n i.

i s d y con o hi u khác. N i không h h ng n a âu. Con c con th y cha con không có qu quy t xin n i ph i ki m con, mà con phi n. Nó không bi u ki m là nó khôn l m. Nó ki m không ra, n i làm sao ki m cho c mà bi u. L i nó hi u thu nay n i mong c có m t vi c là có m t cháu n i trai ng n i dòng cho h Nguy n. Nó nói rõ cho n i bi t t nhiên i ki m c n gì mà bi u. Nh m

n hi n lành, th ti t v i ch ng tr n o nên Ph t , m i ki m

c con ây. Con suy ngh ch

ó mà v

nhà tu

i n i cho kh i trái ý Tr i Ph t. Thôi con vô n i v r i sáng mai n i qua.

Bà Xã lên xe v i cô H ng và ông

c mà i, s c m t hân hoan, tay v n vai cô ng mà nói:

48

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

49

www.hobieuchanh.com

-

nó ch u r i. Má ch c nó s v v i má. H r c c nó v t i nhà thì má

làm th t m t con heo mà t

n t tr i ông bà, r i ãi c u

c m

c

mà t lòng tri ân áp ngh a. Má c ng m i h t xóm gi ng già tr n chung

vui v i má m t b a, vui th y má tìm

c cháu n i trai n i dòng cho bên

ch ng, mà c ng

c luôn con dâu hi n bi t kính má, bi t yêu ch ng, kính yêu m t cách cao th ng, ch không ph i nh th t giáo, b c b o, l l ng

báo h i cho ch ng au kh bu n r u mà ch t, r i te r t l y ch ng khác.

Cô H ng kêu mà d n anh s p ph v

t H ghé nhà hàng Con gà vàng

ng cô n c m.

ng ng tr c nhà hàng, thì tr i ã ch ng v ng t i, ngoài ng c ng nh

trong ti m èn

n t sáng tr ng, s p ph m c a cho khách b c ra. Cô H ng m bóp l y ti n mà tr ti n xe. Ông

c Th ng không cho, ông nói bà Xã có giao cho ông gi m t s ti n

i xe nên cô không

c phép giành mà tr . Bà Xã c ng ti p mà n, b i v y cô H ng ph i ch u thua, ng m t bên bà Xã, coi cho ông c m ti n

mà tr cho anh s p ph .

Lúc ó có ba ng i trong nhà hàng i ra, m t cô u n tóc qu n m c qu n tr ng, áo màu xanh bông

i gi a, còn hai th y m c qu n màu xám, áo s mi tr ng, t tay i kèm hai bên. Cô u ng tóc qu n ngó bà Xã và cô H ng trân trân, l i t i chi c xe h i phía tr c, hai th y ã lên xe r máy mà cô c ng còn ang v n xe mà ngó.

Ch ng ông

c tr ti n xe xong ông theo cô H ng v i bà Xã vô nhà hàng ng i r i, cô tóc qu n m i ch u lên xe mà i.

Vì cô H ng m i n c m nên cô ân c n lo ãi khách. Cô h i ông c khai v

u gì thì ông bi u anh b i cho ông la ve. Cô bi t bà Xã không quen u ng r u nên cô bi u em cho hai ly n c cam. Cô giao cho ông c m t t th c n ng ông

ch n l a món n cho v a mi ng. Còn bà Xã thì cô c m th c n k t ng món và c t ngh a cho bà nghe coi bà thích th nào. Bà Xã c i mà nói:

- Thu nay má có i nhà hàng n c m Tây l n nào âu nên bi t gì mà l a.

Con n món nào thì má n món n y v i con. Mà thi t má m ng quá nên b a nay d u không n gì h t má c ng không bi t ói.

Cô H ng i ông

c u ng h n n a ly r u la ve và m i ép bà xã u ng m y p n c cam cho mát r i cô m i kêu b i bi u b ng n. Cô ng i m t bên bà Xã ân

n m i th nh, ch cách cho bà c m dao, c m n a, c t th t; s t tiêu, s t mu i cho bà, ch m nom t ng chút, làm cho bà

c th y tình nàng dâu v i m ch ng kính yêu kh t khít, già r i bà m i

c th ng th c, b i v y bà xúc ng r i bà h i h n vô cùng. Cô ng không mu n cho bà nh chuy n c r i bà bu n, b i v y cô ki m chuy n vui mà nói. Cô h i bà n c m r i bà mu n i xem hát bóng ho c hát c i l ng ho c hát i hay không. Bà nói n c m r i bà s v nhà n m nói chuy n i v i cô, t h t vi c nhà cho cô bi t thì bà vui h n là coi hát th p b i.

n u ng xong r i cô H ng b c l i ch ng i ng i thâu ti n mà tr . Ông c

ng mu n giành tr n a thì cô không cho, cô nói cô m i thì cho cô tr .

Bà Xã nói bây gi ph i l i nhà th y giáo Khoa cho bà l y cái gi ng em l i

nhà cô H ng m i có mát thay mà ng . Cô H ng m i kêu ba chi c xích lô ng ba ng i i v i nhau. L i t i nhà th y giáo Khoa thì có v ch ng cô giáo ào ó

49

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

50

www.hobieuchanh.com

ch mà m ng cha v i bà Xã và h i coi cháu n i bà Xã ch u v C n Giu c hay

không.

Ông

c tr ti n xe c a ông, còn cô H ng bi u hai chi c xe ch ng i

a.

Cô ào g p cô H ng m ng h i l ng x ng. Bà Xã nói Càn xin nó suy ngh t b a r i nó s tr l i. Mà b nó mu n ch u r i. L i m y bà con tính ngày mai qua y bà ch chùa ti n d n giùm v i ni cô c o ng yêu c u cô nói giúp ch c Càn ph i ch u.

Cô ào nói v i ông

c :

-

i m i t i cô Oanh i xe h i l i th m con. Cô nói th y ba v i bà Xã và t cô n a i xe lô l i nhà hàng d i

t H mà n c m. Cô h i v y ch bà

Xã có vi c chi mà i v i ba lên trên n y v i m t cô không l , nh ng cô quen, không bi t ã có g p

âu r i. Con thu t chuy n ba h u trí r nh rang i bà Xã c y ba i ki m giùm cô th y c c a con ây v i ng i con trai c a cô là con trai c a c u

ng h i tr c. Ba g p cô th y con r i qua chùa Nh n Hòa g p luôn ng i con c a cô

ng tu

ó n a, b i v y ba v cho

bà Xã hay ng bà lên r c m con cô th y v mà qu n su t s nghi p ng ph ng t ông bà. Ba có g p cô Oanh hay không mà cô nói nh v y?

Ông

c nói:

- Ba th y cô ch . H i m i xu ng xe cô trong nhà hàng i ra v i hai th y c tây. Nh ng cô không thèm l i chào bà Xã, ba ghét ng i vô l nên ba làm l .

Bà Xã h i:

- C u th y con Oanh sao c u không cho tôi hay?

- Cho ch hay ch thêm gi n ch ích gì.

- Ph i ó chú. N u nó l i nó chào thì nó ch c cho tôi gi n ch có ích gì âu.

Cô H ng h i ph i cô u n tóc qu n ó hay không. Ông c nói ph i. Cô

ng nói hèn chi cô ó ngó m y bà con mình d quá.

Bà Xã l y cái gi s a so n i. Cô H ng xin cho cô xách. Bà Xã c y ông c sáng mai làm n kêu xe em l i r c giùm m con bà i m t b a n a. Ông c

n l i 9 gi ông s l i. Bà Xã v i cô H ng m i t giã m y cha con ông c Th ng

mà i. Bà Xã nói

l i ng ngh , ng nói cho cô H ng nghe và hi u vì sao mà ng ph i au kh

n sanh b nh mà ch t.

Ông

c v i cô giáo ào a hai m con ra t i c a. Ch ng xe i r i Cô ào nói v i cha:

- T i nghi p bà Xã quá. Nhà giàu có, t n t y v i bên ch ng, n hi n lành, ai ng kính m n, mà bà l i mang h a. Nay tìm c dâu hi n v i cháu n i,

coi b bà vui d . Ba làm n cho bà ây, ba c ph c nhi u.

- Bà khoái l m. Bà nói h r c

c cháu n i v bà làm th t m t con heo mà ãi ba má.

50

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

51

www.hobieuchanh.com

- Cô H ng ch c ch u xu ng C n Giu c r i. M con coi b m m l m.

- Bi t

c nhau r i hai àng u vui h t. Cô H ng úng n thi t ch không ph i b y b nh cô Oanh v y âu. Ng i x ng áng l m. Bà Xã làm ph i nên g p ph i, r i kh i dâu d , tìm c dâu hi n.

51

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

52

www.hobieuchanh.com

7.

I

O I ÔI

Trong lúc bên

t H cô H ng vui v r c bà Xã v nhà ng th l tình yêu ch n chánh c a mình cho bà nghe, thì bên Chí Hòa huynh Hu Minh, h i chi u n m r i huynh ng i c m y tr ng gi y di ngôn c a cha, nhìn t m hình, xem khai sanh, huynh xúc ng nên b i r i, vì ng tr c hai ng ng, m t ng t ng ni m

ng ung úc o tâm, còn m t ng th o thu n ng duy trì tông t c, không bi t ph i i theo

ng l i nào.

Huynh th th n d i hàng cây mà suy ngh , i công phu t i huynh làm xong ph n s Ph t t r i, huynh c m h t các gi y t i vô am ng h i ý cô Di u Nga.

Cô Di u Nga nghe ti ng tr ng công phu ngoài chùa, cô qua tr c bàn th Ph t mà t ng ni m nãy gi , cô m i tr v phòng khách ng i u ng n c thì huynh Hu Minh vô t i. Hu Minh thi l r i nói:

- Em xin cô cho phép em làm r n cô m t lát. Em m i có m t vi c th c m c quá, em tính không ra, nên em vô ây tính bày t v i cô r i yêu c u lòng sáng su t và ch n chánh c a cô ch giùm ng ngay l i ph i cho em bi t

mà i ng kh i l m l c.

Cô Di u Nga ch p tay nói: Mô ph

r i ch cái gh tr c m t mà bi u Hu

Minh ng i ng nói chuy n cho cô nghe.

Hu Minh nói:

- Th a cô, h i em còn th ngây em

c ng i ta nuôi d y, ch không có cha

ông bà nào h t. Khi em

c tám chín tu i, em bu n, em theo m y b n tr c a em mà i bán báo bán sách. Em t ng em là con m coi nh nhi u a nh khác, không có cha m bà con nào h t. Ban ngày em v t v , ban êm em theo chúng b n vô chùa Nh n Hòa mà ng . Ch ng bà v i cô xu ng ây giúp s c sùng tu chùa l i àng hoàng em m i quy y th phái ung úc o tâm và c nguy n hi n thân cho nhà ph t ng lo vi c c u nh n th . Nào dè hôm tr c có m t cô vô chùa tìm em, nhìn em là con, vì h u s nên m con ph i phân ly nhau trót 17 n m. Cô xin r c em ra nhà d i Saigon ng bày t ngu n g c c a em cho em hi u. Em ngh em tu ã c

4 n m r i, em h t ham mùi i, h t mu n vi c th gian n a, b i v y em t ch i, không mu n bi t ngu n g c làm chi, xin cho em an trí t nh tâm ng em tu ni m cho mau tinh t n. Ngày hôm kia bà m em tr qua chùa có t theo m t ông n a. Ông n y nói v i em r ng cha em ch t ã 4 n m r i, không có anh em, c ng không có con n i dòng. Bà n i em d i C n Giu c già c l i giàu có, nh ng không có con cháu nào h t, hay em tu trong chùa nên c y ông lên nói mà r c em v ng qu n u t s nghi p và

ph ng t t tiên. Em c ng cáo t em không ch u i, xin cho em luôn trong chùa mà tu ni m mà c u o vì em không mu n nh p th t c n a, b a chi u nay m em v i ông ó cùng bà n i em i xe h i vô chùa n a. Bà n i em v a th y em thì bà níu mà khóc. Bà a hình c a cha em ch p h i còn trai em xem, a khai sanh c a em v i t di ngôn c a cha em cho em c.

Bà thi t tha yêu c u em v

nhà mà tu ng cúng qu y ông bà luôn th . Bà a n u em ch u v

v i bà em mu n th nào bà c ng làm cho em vui lòng 52

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

53

www.hobieuchanh.com

t th y, mi n là em ph ng t t tiên, k nghi p cho dòng h ng kh i

tuy t t c. N u em m

o thì bà d n bàn th Ph t trong nhà cho em t ng ni m. N u em mu n bà tu v i em, thì bà c ng tu. N u em mu n c t chùa ung úc o tâm cho chúng sanh thì bà s c t chùa cho ng em làm ch chùa r c o h u v

tu mà c m hóa ng i trong làng trong xóm. Bà nài quá làm cho em ng lòng nên em xin cho em suy ngh r i em s quy t nh. Bà m i m y tr ng di ngôn v i t m hình c a cha em ây. Em xin cô c thì hi u h t gia o c a cha em và bà n i em.

Hu Minh trao h t gi y t trong bao th cho cô Di u Nga xem.

Di u Nga gi x p gi y c a

ng vi t mà tr i, cô ng i xem k l i im lìm. Hu Minh ng i ch cho cô c và li c m t nhìn coi cô c m xúc hay không, thì th y s c m t cô v n bình t nh nh th ng, c t i t mà không l v ng dung chút nào h t. Cô

n l t xem qua t khai sanh, b n sao án Tòa. Ch ng nhìn t m hình ch p cô m i ng c m t nhìn Hu Minh mà nói:

- Huynh gi ng ng i trong hình n y quá.

Hu Minh v i vã áp:

- Em ch c ng i trong hình và vi t m y tr ng gi y di ngôn ó là cha c a em, b i v y em không nghi ng chi h t. Mà bà n i v i bà m ki m ng nhìn em là con cháu c ng ph i n a ch , gi d i g t em làm chi. Em mu n bi t em sanh ra trong tr ng h p nào có l nh v y. L i cha em l i tr i cho bà n i em, thì ính theo gi y t ch ng nh n em là con cho bà n i em bi t v y thôi, ch không nài n bà ki m ng n i dòng k nghi p và ph ng t tiên. Th thì em có nên b chùa v

v i bà n i em hay không ch ?

- Huynh

c ra i là nh có m cha c u t o nên m i thành hình, b i v y b t lu n sanh v i tr ng h p nào cha m là cha m , huynh không phép quên n ngh a ó

c.

c l i tr i n y r i huynh không nh n th y tâm h n c a ông thân sanh huynh hay sao? T nh m côi cha ông s ng v i bà m , ông h p th giáo d c theo gia ình m u Nho giáo, nên ông thành m t ng i chí hi u không dám làm m t vi c gì cho m bu n. Vì bà m nuôi d y con, bà h ng m t m c ích duy nh t là mong con mau l n ng c i v cho con nó sanh cháu mà duy trì tông t c, ph ng t ông bà, n i nghi p c a ông cha l u

. Vì m c ích ó mà bà lo v cho con quá s m. Con ch a bi t tình yêu là cái gì, con c phú cho m

nh li u. Thi t bà m c ng ch n nhà ch c s c có ti ng hi n lành t t mà làm sui, r i g p con dâu không t t, không hi u o làm dâu, làm v , b i v y h nh phúc bà quy t nh xây d ng cho con m i hóa ra tai h i. Ông thân sanh c a huynh bu n r u chán nãn, nh ng vì ch hi u ràng bu c, ông không dám phá gia th t c a m nh cho ông. Ông ph i

n r ng rán b n cái áo ch t h p c a m s m, rán ch u cái c i xay n m chàng ràng ng có làm ra g o, theo l i ông thân ó huynh nh hôn?

- Em nh . Em hi u vì ông b c t c nên ông ph i ki m tình yêu ch khác mà th l n i lòng, t i v y nên m i sanh ra mà bà n i em không hay bi t.

- Sanh huynh ra r i ông thân c a huynh không có ý b r i huynh. Khai sanh và án Tòa ây là b ng c ch ng minh ông gi v n o làm cha. Còn bà m 53

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

54

www.hobieuchanh.com

vì danh d - mà vì có l s gia ình c a ng i yêu xào xáo mà th t hi u v i n a - b i v y bà ph i lánh m t và gi u huynh. Trót m i m y n m ông thân c a huynh tìm huynh h t s c mà tìm không c nên ông bu n r u n

sanh b nh. S ch t mà m không hay, nên ông vi t t tr i mà l i cho m .

Ông không xin m ti p ki m huynh, làm nh v y ông ã tr n ch hi u v i

, vì ông không dám ép bu c bà m nhìn nh n a con t ông c u t o ngoài ý mu n c a m mà ông c ng tr n o làm trai trong tông môn, kh i mang t i b t hi u tuy t t c. Mà tôi c ng l i khen ông khôn ngoan, kín áo n a. Ông d bi t bà m mong c có m t u là ông sanh con ng n i

dòng. V y ông ch

a con c a ông thì t nhiên bà m ki m, c n gì ông ph i bi u.

- Trong t di ngôn cha em nói có thêm m t a con gái n a. V y thì em a con gái ó v nuôi c ng

c c n gì ph i nài ép em v .

- Con gái mà ph ng t t tiên và n i dòng gì c. T i nh v y nên ông

không khai sanh, ông nói ph t qua, ông xin châu c p ng nó no m v y thôi.

- Bây gi em xin h i g t cô v y ch em ph i i ng l i nào? Em ph i

luôn trong chùa n y mà tu ni m cho c o, hay là em ph i vì tông t c mà tr v

v i bà n i ng tu t i gia?

Cô Di u Nga tr m ngâm suy ngh m t chút r i cô ch m rãi nói:

-

ã m y ngàn n m r i t tiên ta xây d ng v n hóa trên n n t ng Tam giáo là Nho giáo, Ph t giáo và

o giáo. N ng c t v n hóa y r t v ng ch c nên dân t c Vi t Nam ta t n b m nh m luôn luôn. Thi t nhi u lúc g p gió to sóng l n chi c thuy n Vi t Nam ph i chìm ng m trong th i gian, may nh n hóa c bi t c a ta ung úc tinh th n dân t c ta r t m nh m , r t cao, nên chìm m t lúc r i chi c thuy n Vi t Nam c ng n i lên l i, dân t c Vi t Nam c ng v ng c ngó thiên h mà nói: Ta c ng nh ai, ta không thua ai, ta không s ai h t. Ai giúp gìn gi cõi b c a ta là b n, ai toan chi m t c c a ta là thù. V i b n ta t ng bi t hòa nhã thân yêu t ng tr mà i thù ta c ng t ng ám máu ph i x ng mà ch ng c . S d dân t c ta có hào khí t t p, m nh m , c ng c i nh v y, là nh v n hóa c a ta xây ng v i nòng c t là Tam giáo ó. Nho giáo thì giúp cho ta c x v i nh n ngh a o c.

o giáo thì giúp ch

n núp cho ng i kh i nãn tâm chí,

còn Ph t giáo thì giúp cho ta h ng v ng tinh th n, dám b n gan ch u kh c u ng i, bi t ngh

n h nh phúc t ng lai nên dám hy sinh vui s ng hi n t i. y v y Nho giáo v i Ph t giáo là hai ng tr hai c t cái c a nhà Vi t Nam. Ng i mình ph i n ng Nho giáo mà t n b v i i, ti p xúc v i ng i, trên

ng th c t , mà c ng ph i n ng Ph t giáo ng b i b tinh th n cho có kiên nh n, t bi mà ti n t i vinh quang và i phó v i tai a. Hi n gi huynh i t i kho ng

ng phân ra hai ng , huynh d d

không bi t ph i i ng nào. Theo ý tôi, hai ng u c n thi t h t. V y hãy

dung hòa mà noi theo c hai ng m i có l i ích cho huynh, mà c ng l i ích luôn cho i n a.

54

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

55

www.hobieuchanh.com

- Theo trí em hi u thì ph ng t t tiên và n i nghi p cho tông môn, u ó

thu c v Nho giáo. Còn chùa mà tu ni m t p ph t tánh ph t tâm, ó thu c v Ph t giáo. Hai quan ni m khác nhau, làm sao dung hòa mà i ôi cho

c?

-

c ch , Ph t t i âm c a mình, ch nào ph i chùa m i có ph t, còn nhà không có hay sao. N u huynh có c c m thì tu t i gia huynh c ng có th c o v y, mà huynh l i thêm tròn ch hi u v i ông bà.

- Mu n tròn ch hi u thì ph i c i v sanh con ng n i dòng. Tu mà có v con lòng thòng thì c o sao

c.

- Ng gi i c m: tà dâm , ngh a là núp lén mà k t tình v i v c a ng i khác, ho c d d làm cho con gái ng i m t trinh m t ti t, ch có c m c i v chính th c âu. Vì hi u ng gi i theo trí ý ó nên kinh pháp m i d y hai cách tu: tu t i gia và tu xu t gia ch . Thu x a vua Tráng Ni m làm vua, có có con h t. Ngài v i hai hoàng t

u thành tâm tu ni m ngài c ng

c o thành ph t còn hai hoàng t thành B tát là Quan th âm B Tát v i i th chí B Tát ó. Phái ti u th a hi u ng gi i theo trí ý r ng rãi, b i y ng gi i c m "sát sanh" mà h n th t n cá nh ng i th ng. H nói

m sát sanh là c m không cho mình gi t ch t loài có s s ng, ch không ph i c m n th t cá do ng i khác gi t mà n u chín r i. T i nh v y nên, ng i Th tu theo ti u th a, s m m i m y ông l c m i mang bình bát i cùng trong s c mà kh t th c. Tín cúng th c ph m th gì c ng h t vô bình mà mang v chùa r i úng ng d n ra n v i nhau.

- Bà n i em có nói n u v

nhà mà em mu n ti p t c tu ni m thì bà s d n ch

t bàn th ph t cho em tu. N u em mu n thì bà c ng tu ni m v i em.

Nh sau trong xóm trong làng có nhi u ng i m o t ng Ph t, thì bà c t

chùa cho em làm ch chùa, em r c ít o h u v tr trì r i hi p nhau

ung úc o tâm cho thi n nam tín n trong vùng C n Giu c.

-

c v y thì càng hay h n n a, sao huynh còn d d ? Huynh có h i ý ki n a ông Y t Ma ho c c a ông bà ch chùa hay ch a?

- Em không có d ý c a ba ng i ó. Vì tr c khi a bà n i em vào nhìn em, má em có th m em hai l n và nói chuy n v i em tr c m t ông Y t Ma và ông bà ch chùa. Em th y ý ba ng i u mu n cho em v , nh t là ông t Ma có nói v i n i em r ng v hay t ý em, ch ông không ép bu c ph i hay là xúi i v

c. Vì v y nên em m i vô ây mà h i ý ki n c a cô. Em bi t ch c h h i ba ng i y thì ai c ng xúi em v v i bà n i em,

nên em không mu n h i.

- Có l huynh c ng có nghe ng i ta nói: Ph t trong nhà không th l i th Thích ca ngoài

ng . Ng i ta nói có ý khinh b nh ng k d i th , trong nhà không bi t th cha kính m , mà l i làm m t o c, i chùa cúng ph t, t nhang vái l y l ng x ng. N u huynh không k bà n i già c không tr ng bà m mang n ng

au không t ng ni m ông bà t tiên nào h t, huynh là t hi u, d u huynh tu s e ph t c ng khó tin lòng thành thi t c a huynh c mà ch ng ki n. Ngo i tôi v i tôi vì nuôi tâm chí c u nh n th nên xu ng ây c t am mà tu. Tôi ph c các quan ni m v o v i i c a ông

55

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

56

www.hobieuchanh.com

t Ma và ông ch chùa l m. Hai ông ngh

i t n hóa thì o c ng ph i

bi n chuy n mà theo cho n nh p v i i, ph i nh v y cu c t n hóa m i nh m v hình th c và t t p v tinh th n.

o v i i ph i sát cánh i

ôi cùng nhau m i có hi u qu , ch

o ph ng ph t trên cao, i vói

không t i, r i o i theo o, i i theo i, l m , i h n n, có o ng nh không. Tu ni m v i am chùa không ích cho ai h t.

o ph i ti p

xúc ch t ch v i i, ng o c m hóa mà dìu d t i, còn i n ng níu n theo o, ph i nh v y o m i t nghi, i m i hòa nhã. V i ý trí theo quan ni m ó, m y n m nay chùa am Nh n Hòa m i hi p tác v i h i: Xây ng i s ng m

c u nh n th , h i c u v m t th c t , chùa c u v t tinh th n, làm nh v y i v i o u

c k t qu m mãn c hai.

Huynh có c c m v i ph t, huynh l c c trong chùa mà tu ni m t nhiên huynh

c công qu mà công qu

ó ch có m t mình huynh h ng, ch

i không

c nh mà ông bà cha m c a huynh c ng không c nh

chút nào h t. Sao cho b ng huynh nghe l i bà n i v nhà mà tu, tr c h t

bà m v i bà n i

c vui lòng, ông bà

c ph ng t và có ng i n i

dòng, sau n a huynh giúp ung úc o tâm cho các thi n nam tín n s ng chung quanh huynh, huynh giúp gieo r c mùi o cho i, làm cho i h t ham xa hoa, kh i b tr y l c, tu nh v y m i có công qu l n ch . V y huynh hãy suy ngh l i.

56

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

57

www.hobieuchanh.com

8. CÒN NH GIA TÀI

Huynh Hu Minh c i mà nói:

- Em hi u r i, em r t cám n cô ch d n ng sáng su t cho em bi t mà i.

Huynh l y gi y t

út h t vào bao th r i t giã cô Di u Nga mà tr v chùa.

Ai c ng bi t cô Oanh, con gái c a H i

ng Mai R ch Ki n, là dâu c a bà

Xã C m, v c a c u

ng. Nh ng bi t cô là nh ng i ta nói mà thôi, ch ch a th y hình dáng, m t mày th nào. Bi t cô v nhà ch ng h i 19 tu i, cô c m ch ng

ng, mà cô l i không h p tâm chí v i ch ng, a i lên Sai Gòn ta bà, làm cho ch ng bu n r u, chán n n. Bi t cô ghen, làm v l c ch C n Giu c ai c ng ghét, bi t ch ng ch t cô bên nhà ch ng

c m t n m, ch ng th y m ch ng r c cháu ngo i c a ng i tá

n v mà nuôi, l i nuôi thêm m

a nh n a, thì cô gi n nên cô b tr v

i cha m , r i trong vài tháng cô l y ch ng khác trên Sài Gòn, c i giá không i mãn tang ch ng, không thèm trình cho bà m ch ng tr c hay, mà t ó n nay, ã

n ba n m r i, cô c ng ch ng h b c ch n t i nhà mà th m bà m ch ng c .

y t ng c ng nên trình cho anh ch em có d p c truy n n y bi t s nhan c c a cô Oanh và bi t thêm coi ng i ch ng th nhì c a cô là ai và m y n m nay cô làm vi c chi.

m bà Xã C m nh ông mai ti n d n m con bà qua R ch Ki n mà xem t ng o cô Oanh, thì cô là m t thi u n m i l n lên, thu c con nhà có n, áo qu n và nhan c c ng nh muôn ngàn gái thu c h ng trung l u nh cô, không thua ai, mà c ng không h n ai. Cô có h n gái

ng là vì có anh ch Sài Gòn, cô có lên

i h c vài

m nên bi t c bi t vi t, cô có xem ch p bóng và xem hát c i l ng nhi u l n, l i có c ra Long Hãi ch i cho bi t bi n m t l n, nh v y mà cô d n d , lanh l i, r i cô cho cô là gái tân ti n, gái trí th c, gái th i i, m c d u cô không hi u ý ngh a v m y danh t

y.

Ch ng ch ng ch t, cô gi n m ch ng già r i mà không ch u giao quy n cho cô cai qu n s nghi p, l i r c m con a nh gi ng h t ch ng cô v nhà mà nuôi, cô i b áo qu n mà v

v i cha m , r i cô c p v i ng i ch ng khác, không c n hôn th hôn thú chi h t. Ng i ch ng sau n y là ông Thông, l i b n m i tu i, c ng m t ch n v i cô.

Ông Thông n y bành khành, vui v , nh m l , a ho t ng, l i c ng thích nh u nh t. Tr c khi ng cô Oanh ông m t c n ph phía sau ch Tân nh; ng i ta th y ông m t mình ch không có v con, ch có m t ng i àn ông n u n và gi nhà. Vì ông có m t cái xe h i c , ông lái mà i hoài, nhi u b a ông không v n c m

nh t là bu i chi u nhà kh i lo n u c m, vì th ng th ng ông n nh u t i khuya r i ông m i v . N u b a nào ông v s m thì ông sai mua bánh mì, cháo mà n v y thôi.

u h i ông làm ngh gì thì thi t không bi t sao mà nói cho úng. Ông không ph i công ch c, mà c ng không ph i t ch c; không ph i th ng gia, mà c ng không ph i k ngh gia. Mà không

c phép nói ông là ng i vô nghi p ngh , b i vì ông có công vi c làm h ng ngày có khi làm thêm t i ban êm n a, làm th vi c, ai c y vi c nào ông làm vi c y, b t lu n vi c gì, d t m i cho Tr ng s , qua Th ng kh u lãnh hàng nh p c ng giùm cho m y hãng hoa ki u, ch y ch t ki m mua m y th hàng 57

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

58

www.hobieuchanh.com

khan mà bán lén l i cho ng i c n dùng, ai mu n th nào thì cho ông bi t, ông s ch y cho, giá m c m t chút, mà th nào ông c ng mua c vì ông giao thi p r ng l i

c

lòng tín nhi m c a nhi u ti m nhi u s , ch nào ông c ng có b n thân, b i v y, vi c khó mà giao cho ông lo ch y ch t thì khó hóa ra d . Ông làm vi c nh v y mà ông ng d d , no m, trong mình có b c ngàn luôn luôn, nhi u khi có t i b c muôn n a.

y n m nay làm b n v i Cô Oanh, tánh tình c a ông h p ý v i cô Oanh l m ch ng ng chí, vì v y m i ngày ông i cô xin theo mà giúp tay cho ông; thi t cô giúp th ng

c vi c l m nên ng i ta tin c y r i khi ông m c ch y l vi c n y thì ông bi u cô ch y vi c khác th cho ông. R i làm sao mà n v i nhau m i có m y tháng r i cô l i có thai. Ch ng ngày g n sanh cô ph i n m nhà mà ngh trót m t tháng.

Sanh con gái cô ph i ki m m n ng i mà nuôi cho bú s a bò ng cô r nh tay mà i làm vi c ph v i ch ng.

Có con r i ông Thông thu n n t không d t v vào t u m trà ình n a. M c

dù ông c ng m c áo s mi c t tay lái xe h i mà i, có cô u n tóc qu n, m c áo màu, ng i m t bên luôn luôn, nhi u b a ph i nh u nh t v i anh em ng bàn tính công vi c, nh ng g n t i b a n thì v ch ng v nhà n c m r i gi n ch i v i a con gái nó l n n l n ã bi t nói bi t i r i.

ng vì lo ch y vi c giùm cho m t ng i b n nên chi u b a ó v ch ng cô oanh i Gò V p v khát n c m i ghé nhà hàng con gà vàng t H mà u ng la

ve v i ng i b n. Ch ng ra xe mà i, cô Oanh th y ông c Th ng và bà Xã C m, cô

ng mà ngó trân trân, không hi u có vi c chi mà bà Xã th ng không ch u n i ra C n Giu c, b a nay bà lên t i Sài Gòn, l i i v i ông c Th ng và cô nào ó. Cô Oanh

phát nghi, cô bi t cô giáo ào, và m y n m g p nhau th ng nên cô bi t ch cô ào .

Cô ch c ông

c Th ng v i bà Xã lên

ó, b i v y th y m y ng i vô nhà hàng cô lên xe bi u ông Thông ch y l i nhà cô giáo ào cho cô h i th m m t chút chuy n.

Nh cô giáo ào thi t tình cô không gi u chi h t, mà ngh có h i gì s mà ph i gi u, b i v y cô Oanh m i hay h i tr c, ng k t tình v i cô giáo H ng có sanh

c m t a con trai. Bà Xã c y ông

c i tìm m con cô H ng giùm cho bà. Tìm c r i nên bà lên nói mà r c m con cô H

ng v

v i bà mà qu n su t s nghi p

và ph ng t ông bà. Cô ch c ng i ng v i bà Xã h i nãy là cô H ng. Cô h i còn ng i con trai c a

ng

âu sao không th y. Cô ào m i nói còn tu bên chùa Nh n Hòa ch c n chay không th

n nhà hàng

c, nên không th y.

Vê n c m t i v i ông Thông. Cô Oanh m i nói gia o c a bà Xã C m cho ông bi t, r i thu t vi c cô ào nói h i nãy n a. Cô quy t nh sáng b a sau cô ph i i xu ng C n Giu c mà tranh gia tài c a ch ng tr c có hôn thú àng hoàng, ch m con cô H ng v i m con cô Th m là trôi sông l c ch không có b ng c gì, mà tranh gia tài c a bà Xã

c. N u bà Xã c n thì cô ki n mà òi chia phân n a. Còn n u bà Xã mu n êm thì ít n a c ng ph i cho cô l i ba ch c ngàn cô m i ch u hòa.

Áp phe n y thu c trong khuôn kh ho t ng c a ông Thông, b i v y nghe nói i thì ông c v

i. Ông nói vi c ó áng làm, d u t n công ôi ba tháng c ng không ch ng lu n th t công i ít b a. Nh ng ông d n ph i c n th n ph i dùng chi n l c tiên l nhi h u binh. M y bà già quê mùa a mình l y l ngh a mà bôm ng t, ch ng nào h không bi t nghe r i mình s khai chi n, s h m d a.

58

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

59

www.hobieuchanh.com

ch ng ng tâm hi p ý b i v y sáng b a sau cô Oanh i C n Giu c th m ch ng c , ch c h i hôm s n có xe lô nên n c m r i bà ã v li n. Cô m c qu n lãnh en, áo c m nhung c ng en, ch không b n áo màu s m ch ng nói mình còn ham lòe lo t.

Xe ò xu ng t i u b vô nhà bà Xã C m thì cô Oanh kêu s p ph bi u ng ng cho cô xu ng. Cô ôm bóp i vô, ngó c nh c cô b mà i ã h n ba n m r i, cô có h i nao nao trong lòng chút nh, nh ng không bu n mà c ng không th n. Lúa hai bên b ã ch y lá gai, trong m i b a n a s g t c. Cây sua a tr ng dài theo hàng rào

n mùa gió ch ng tr bông tr ng coi r t p, mà p thi t thà theo c nh thú thôn quê.

Cô Oanh b c vô sân. M t con chó vàng v i m t con chó v n trong nhà luôn ch y ra ón cô mà s a om sòm, làm cho cô s nó c n, nên cô ng kh ng l i, không dám i n a.

Ông Ba Tào

ng gi y c d n sân ng ch ng g t có ch s n mà ch t lúa bó.

Ông ng d y la chó và

i nó i cho khách vô.

Cô Oanh ngó ông v a c i v a h i:

- Ông Ba, ông m nh gi i h ?

- M nh gi

a? M hai mà tôi t ng ai

âu l ch .

-

, lâu quá r i chó nó l , nên nó s a d quá. Có bà nhà hay không ông Ba?

- Không có. Bà i Sài gon, i h i sáng hôm qua bà ch a v .

- Bà b nhà cho ai coi mà i lâu nh v y c?

- Có hai m con cô Th m coi. Cô Th m là con c a ông h ng ngh Thi t i M ng Gà, có l m bi t mà. Tôi nh n m bà r c hai m con v giúp coi trong coi ngoài cho bà thì m hai còn bên n y mà.

- Ph i. B a r c v

ó có tôi. Qua b a sau tôi m i v b n.

- M hai vô nhà u ng n c. Có cô Th m tr ng.

Cô Oanh x ng x m i ngay vô th m mà b c lên hàng t .

Nãy gi cô Th m nghe cô Oanh nói chuy n v i ông Ba Tào thì cô bi t là v l n a c u

ng h i tr c, b i v y cô b c ra c a ón chào:

- Em chào m hai. Lâu quá m hai m i qua th m bà, mà l i r i không có bà nhà. M i m hai vô u ng n c.

Cô Oanh ngó cô Th m trân trân r i nói:

- Tôi qua có vi c riêng m t chút. S n d p tôi ghé th m má tôi. Má tôi m nh

? Có nói i ch ng nào v hay không?

Cô Th m nói:

- Bà nói i công chuy n ít b a, ch ng nào xong thì bà v ch không nh tr c ch c b a nào.

59

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

60

www.hobieuchanh.com

Cô Oanh vô nhà, cô i l i chái dòm bàn th ch ng r i th ng th ng i h t m y n mà coi. Cô Th m kêu con bi u ch m t bình trà ng m hai u ng.

Cô Oanh i th ng xu ng nhà d i và vô b p. Cô th y ch b p n u n l , mà ng i ng i b a c i ngoài sân sau c ng l n a. Cô m i tr lên nhà trên, l i ván mà ng i.

Cô Th m th y con Cát xách bình trà nhà sau i ra cô r c mà rót m t tách, r i bi u con b ng l i m i khách u ng.

Cô Oanh ngó Cát và h i cô Th m:

- Ph i con nh c a cô ây hay không?

- Th a, ph i.

- N m nay nó

c m y tu i?

- M i l m tu i.

- G ng m t nó gi ng anh

ng quá. Ngó th y thì bi t con c a nh li n. Má tôi có nhìn nó là cháu n i hay không?

- Th a, không.

-

a! Không nhìn cháu, sao l i em v nuôi mà chi? Cô l i ây, l i ng i g n ng tôi h i th m m t chút.

Cô Th m kéo gh ng i tr c m t cô Oanh.

Cô Oanh h i ti p:

- V y ch má tôi không bi t nó gi ng anh ng hay sao?

- Th a, không hi u. Em v

m y n m nay, em không nghe bà nói gì h t.

- Mà ph i nó là con c a anh

ng hay không?

- Con c u ch con ai.

- Cô c ng không nói cho má tôi bi t hay sao? Không nói thì sao l i ch u v ây ?

- N m tr c bà xu ng th m ru ng, bà than v i cha em không có ng i coi sóc vi c trong nhà. Bà c y cho m con em lên giúp bà, em coi vi c trong nhà, còn con Cát thì h u tr u n c. Cha em là tá n. Bà ch

n c y thì t

ch i sao

c. B i v y m con em ph i t

ó n gi . Bà không bi u v

thì âu dám v . Bà không nói t i vi c con cháu thì em âu dám nh c t i làm gì.

- M i n m má tôi có cho ti n b c gì hay không?

- Bà m n may áo qu n cho m con em b n t t . M i n m bà b t vài ch c thùng lúa cho cha em. Bà mua bông tai cho m con em eo. N m ngoái t i t bà cho con nh em m t ôi vàng ch m. Em t ng v y thì ã nhi u l m i. Có ph i bà m n

âu mà òi ti n công.

- T i nghi p! Thi t thà quá!

cho ch

n l a công mà c ng không dám

phi n. N y, tôi h i vi c n y coi có ph i v y hay không nghe hôn. Tôi 60

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

61

www.hobieuchanh.com

nghe ng i ta nói tr c anh

ng trai gái v i cô giáo H ng có sanh

c

t a con trai, mà nh gi u nên bà già không hay. M i ây bà già nghe nói bà c y ông

c h c Th ng i tìm dùm m con cô H ng cho bà. Tìm c trên Saigon r i nên bà già lên r c hai m con v ng bà già giao

nghi p cho hai m con qu n su t mà ph ng t ông bà. Bà già i Saigon là vì có vi c ó, ph i hôn? Cô nói thi t cho tôi nghe ch i coi h n nh v y

mà có hay không?

- Hôm qua, tr c khi i, bà c n d n em coi nhà cho bà i ít b a, i ki m cháu i mà r c v

ng ngày sau nó cúng qu y ông bà. Bà nói v y thì hay v y, em không dám h i cho k .

- Chuy n ó tôi bi t rõ h t. Má tôi ki m c cô H ng v i th ng con c a c

ng tu trên chùa Nh n Hòa r i. Thi t má tôi tính r c m con cô ng v

ây mà nuôi ng giao h t ru ng t cho m con coi thâu góp lúa cúng qu y ông bà. Tôi t ng ã v r i nên tôi m i xu ng ây.

- Ch a v .

- N u b a nay không v thì mai c ng v . Ki m c r i còn tr n làm chi.

Tôi nh t nh tôi tranh c n, không ch u má tôi giao gia tài cho m con cô ng n. Tuy tôi v i anh

ng không có con, nh ng v ch ng có hôn

thú rành r . Có giao gia tài thì giao cho tôi ch giao cho quân bá láp, thu nay không có ai bi t h t, giao nh v y sao c. Cô n v i anh

ng cô

ng có con v y. Con c a cô gi ng anh

ng ai th y c ng bi t h t. L i m

con cô v

trong nhà ã ba b n n m nay r i. Cô c ng ph i tranh c n nh tôi, ng cho h

n u ng.

- Ph n em thi t thà, em có hi u gì âu mà dám tranh giành m . Bà làm sao t ý bà. Em không dám nói.

- S gì? Quy n l i c a cô mà cô nói x i l v y sao c. Có con cô ph i lo

ng lai cho con cô ch . Cô hi p v i tôi mà tranh gia tài n y r i ch em mình chia v i nhau mà h ng.

- M hai làm sao

c m làm. Ph n em quê d t em có bi t lu t l gì âu mà dám tranh gia tài.

- Cô không bi t thì có tôi bi t. Tôi bày bi u cho, cô ng s . N u má tôi làm ngang h t s nghi p cho m con cô H ng n thì mình m n Tr ng s làm n mà ki n t i tòa.

- Cha ch m hai bày cho em th a ki n thì mích lòng bà l m. Cái ó ch c em không dám r i.

-

i ph i tranh u m i s ng

c. Cô thi t thà thì tôi ch bi u giùm cho.

Có tôi c m u thì cô còn lo gì n a. Ph i tranh c n gia tài n y ng tôi v i cô chia nhau mà h ng m i ph i. Bây gi má tôi ch a v , thì ch c có vi c gì tr c tr c sao ây, nên còn tr n. V y tôi v tôi h i l i, ch ng nào v thì tôi s xu ng n a.

- M hai cho tôi d n c m n r i hãy v , ch c c m c ng g n chín r i.

61

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

62

www.hobieuchanh.com

- Thôi c m n. H i s m m i n no r i tôi m i i ây. Tôi ch a ói. Cô nh nghe hôn. H tôi xu ng tôi m chuy n gia tài ra mà nói ng tranh c n, thì cô ti p vô. Hai ch em mình hi p nhau mà tranh m i m nh.

Cô Th m c i. Cô Oanh t giã ôm bóp mà i.

Cô Th m l lãng không bi t có nên nghe l i cô Oanh hay không. n c m r i cô mu n i v M ng Gà mà h i cha. Ng t cô s ra i r i bà Xã v , bà không th y cô bà trách sao bà có d n mà cô dám b nhà mà i.

May x có ông H ng ngh Thi t i ch mua , luôn d p ông qua th m bà ch n và th m con cháu c a ông. Cô Th m m ng cha, cô nói cho cha hay bà ch n i

Saigon ng r c dâu v i a cháu n i trai m i tìm c. Cô c ng nói vi c cô Oanh

xu ng tranh gia tài và xúi cô Th m c ng ph i tranh nh cô, hai ch em hi p nhau mà giành r i chia nhau mà h ng ch

ng nh n thua ch u h p cho m con cô H ng n h t u ng l m.

Ông H ng ngh Thi t ng i nghe con t m thu t m i u r i ông m i nói:

- M hai mu n làm gi ng gì t ý m . Con ng có d i nghe l i m xúi con nói b y b mà mích lòng bà ch

n. Bà hi n lành nh n c, bà ãi mình t

quá còn gì n a. Con ngh mà coi, c u Hai có v nhà, nh ng vì c u yêu con, nên c u xáp v i con, l sanh con Cát, vì tánh m Hai khó, s em m

con con v

chung sanh r y rà trong nhà, nên c u

d i n y cho êm.

Nh ng h n m i n m c u châu c p cho m con con m no lành l luôn luôn, ch có b bê gì âu. R i c u m t i, không hi u c u có tr i tr n gì v i bà già c u hay không. Nh ng cách ít tháng bà xu ng ch i, tuy bà không h i c tích con Cát, bà không nói bà nhìn nó là cháu n i, song bà r c h t m con con v bà nuôi, cho n m t mâm, cho ng nh con cháu trong nhà, mua bông tai cho con eo, cho m c hàng l a luôn luôn, l i s m vàng cho con Cát n a. M y n m nay m con con sung s ng nh ch nhà, mu n th gì ng có h t. Còn v ph n cha thì bà b t lúa ru ng cho cha lung l m. Bà i mình t t nh v y, mình n nào m mi ng mà nói gì c con. Bà ch

n bi t

u l m. Con v i con Cát c trung thành t n l c mà ph c s cho bà thì bà không quên công n âu mà lo. Còn ng có nghe l i m hai. M

nói mai m xu ng n a hay sao?

Cô Th m nói:

- D , h i s m m i m v , m nói mai m tr xu ng cho g p bà ng m tranh gia tài. Mà v tr n m h i coi nh ngày nay bà v thì bu i chi u m tr xu ng.

- N u v y thì cha ch i, n u chi u nay m có tr xu ng thì cha c t ngh a ph i qu y cho m nghe. Nh m không xu ng thì chi u t i cha v , sáng mai cha tr lên mà ón m n a. Lúa ch a chín nên lúc n y nhà thì n m co, ch không có công vi c gì mà làm. M nói chuy n gia tài v i bà ch n

ph i có cha

ó ng n u m có kèm con vô thì cha cãi v i m , ch con

nói b y ho c con làm thinh, bà ch

n t ng con a ý v i m , bà gi n luôn

i con thì h i l m.

62

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

63

www.hobieuchanh.com

Ông H ng ngh Thi t ch i t i chi u mà không có bà Xã v , l i c ng không th y cô Oanh xu ng. Cô Th m d n c m cho ông n r i ông v , nói sáng mai ông lên a.

63

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

64

www.hobieuchanh.com

9. PHÂN GI I CAO TH P

Trong lúc cô Oanh h m h

i xu ng nhà bà m ch ng c quy t tranh gia tài v i cô H ng, là tình ch n m x a ã b cô s m gi a ch C n Giu c, nên x u h ph i x tr n i m t, té ra cô không g p bà Xã C m hay là m con cô H ng, mà l i g p cô Th m, c ng là m t tình ch khác, nh ng tình ch thi t thà hèn h , không dám n thua, b i v y cô d d hi p hòa k t phe, ng thêm s c mà ánh b i phe ngh ch, m c u có bà Xã c m cán nên m nh m .

Lúc y trên

t H ông

c Th ng kêu xe lô i l i ti m may Tân H ng mà c bà Xã v i cô H ng i Chí Hòa.

Bà Xã v i cô H ng ch a bi t nhau nên m i g p nhau t nhiên ái ng i ph i dè t. G n nhau

c m t ngày r i, lòng thành thi t c a m ch ng v i tình dan díu c a nàng dâu gây ra m i thi n c m bu t ch t c ôi bên. Trót m t êm hai m con ng i i di n mà bày t n i lòng cùng nhau, bà Xã thì k n i au kh c a ng t khi c i v

em v m i n v i nhau

c ít tháng, au kh kéo dài h n m i l m n m, mà vì ch hi u, con s bà bu n con không dám nói ra, b i v y bà không hay gì h t.

n

ch ng nghe c l i tr i c a con l i thì bà n n n h i h n vô cùng. Bà nh n t i bà ung úc tâm h n cho con l i th i, bà giáo d c cho con noi theo hi u o m t cách mù quáng. B i v y h nh phúc c a con ã l p ló ngoài sân mà bà không hay ng m c a ti p r c, cho h nh phúc i vu t còn au kh c l n qu n trong nhà, c t ru t xoi tim n con bà ph i ch t.

Bà Xã k chuy n mà bà t c t i bà khóc làm cho cô H ng xúc ng cô c ng khóc theo.

Còn cô H ng thì cô k chuy n c a cô vì cô c m n i kh tâm ng mà cô

yêu

ng, ch không ph i cô tính gi t ch ng c a cô Oanh. Ch ng l có thai nghén i cô n n n h t s c. Cô ph i è nén tình yêu mà xa lánh ng, ng ch hi u c a

ng

c v n toàn, gia o c a

ng

c êm m. Ph i g i b c phiêu l u

vùi l p trong ch n non cao r ng r m tình yêu tuy t v ng v i t m thân h hèn, cô không th

em a con còn bú theo

c, v y cô ph i ký thác cho ng i bà con nuôi giùm. Vì cô bi t v c a

ng không ph i là hi n ph , r t i không bi t th ng ch ng thì có lý nào mà th ng con riêng c a ch ng, t i v y nên cô không dám giao cho ai, s

ng em con v nhà thành ra nh g i ch ng cho ác. N m nay cô m i tr Saigon

c thì ng i lãnh nuôi con ã ch t m t, a con th xiêu l c không bi t i âu. Cô d h i ki m tìm trót m y tháng, may Ph t Tr i giúp nên cô m i g p c

trong chùa lo tu ni m an thân, kh i hoang àng v t v . Nh ng g p con mà con l lãng, không có tình ngh a m con, làm cho cô t c t i vô cùng, t c vì cô không bi t tranh u giúp xây h nh phúc cho

ng, t i vì sanh con mà không nuôi d y

c con

nên con không có tình ngh a m con.

Cô H ng n n n cô khóc, bà Xã c ng khóc n a. M con trò chuy n n khuya cô H ng m i gi mùng cho m ch ng ng .

Bà Xã không ch u cô H ng ng riêng, bà ép bu c cô ph i ng chung m t gi ng v i bà, r i m con còn rù rì nói chuy n hoài, nói cho n khuya mòn m i quá i ch u nín mà ng .

64

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

65

www.hobieuchanh.com

n sáng cô H ng lo mua d n n lót lòng r i m con m i thay áo qu n ch ông

c Th ng l i mà i v i nhau.

Nh ông Y t Ma có ch giùm nhà bà ch chùa nên cô H ng nói l i cho anh p ph lên t i ch Chí Hòa anh ch y luôn qua kh i cái nhà l u bên tay trái, t i cái bi t th k

ó anh ng ng. Th y có ng i i ngang qua xe cô H ng h i ph i nhà n y là nhà c a ông X p Bình ch chùa Nh n Hòa hay không. Ng i ta nói ph i. Ông c

Th ng li n m c a xe b c ra v i hai bà r i cùng nhau i vô c a rào.

Cô B ch ch chùa, ã có g p cô H ng t i chùa, b a H ng vô ki m con tên Càn l

u, hai cô có nói chuy n v i nhau nên bi t nhau r i. Cô B ch th y cô H ng c vô thì cô chào m ng. Cô H ng gi i thi u bà Xã v i ông c. Cô B ch li n m i

khách ng i.

Cô H ng m i k s cho bà ch chùa nghe chuy n bà Xã góa ch ng h i 26 tu i có m t a con trai

ng m i 3 tu i, bà th ti t nuôi con ng ngày sau nó k nghi p cho cha và ph ng t ông bà. Ch ng con l n bà lo v cho con ng mau có cháu n i.

i cô dâu không ch a , mà l i tánh tình không t t, c làm bu n cho ch ng. Vì ch hi u ràng bu c, con bà không dám cho bà hay, nh ng th t v ng chán nãn m i gây c m tình v i cô H ng.

ng v i H ng m i núp lén g n nhau sanh

c m t a con

trai là huynh Hu Minh

ng tu trong chùa, H ng vì danh giá nên c y ng i ta nuôi con giùm ng cô b x mà i xa, còn

ng vì ch hi u nên không dám cho m hay vi c mình t tình có con, c d ki m a con y trót 15 n m mà tìm không ra. Cách 4

m nay

ng ch t có vi t th

l i cho m mà tr i vi c n y, nh ng n bây gi bà Xã m i g p

c th mà i tìm H ng. Nh H ng ch d n nên bà m i vô chùa mà nhìn cháu n i huynh Hu Minh và n n n xin cháu v v i bà mà tu ni m ng cai

qu n s nghi p và th ph ng ông bà th cho bà ã già r i. Huynh Hu Minh c nói hi n thân cho nhà ph t, không bi t vi c th gian n a nên không ch u v . Vì v y nên bà Xã v i cô H ng n ây c y bà ch chà làm n ti n d n giùm v i cô Di u Nga, ng hai m con yêu c u cô Di u Nga, ng i ta n cô là B tát giáng sanh c u nh n th , yêu c u cô nói giùm cho Hu Minh ch u v nhà mà tu, cho tr n l i nguy n c

i Ph t, mà c ng kh i b t hi u v i ông bà cha m .

Cô B ch s n lòng ch u i nói giùm. Cô m i b n áo ra xe i v i khách vô am Nh n Hòa.

Chánh gi n y là gi cô Di u Nga ti p khách mà l i may b a nay không có ng i khách nào h t. Cô Di u Nga m c áo hàng màu dà, i m ni màu en, ng

ng i t i phòng khách mà xem kinh A Di à c a b n o m i m n in mà hi n cho thi n nam tính n .

Cô B ch vô tr c cho hay có khách xa mu n xin y t ki n ng bày t vi c nhà.

Cô Di u Nga xin m i giùm vô. Cô B ch ra m i. Khách b c vô. Cô Di u Nga ng i ch p tay cúi u chào khách.

Bà Xã c ng nh cô H ng th y cô Di u Nga g ng m t t bi sáng r , t ng o nh B tát h tr n, thì kính n h t s c, nên ch p tay mà bái. Ông c Th ng c ng

làm nh v y.

Cô B ch m i khách ng i. Ông

c Th ng kéo gh ra d a vách t ng mà ng i riêng, cho m y bà ng i t i bàn mà nói chuy n.

65

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

66

www.hobieuchanh.com

Cô B ch kh i nói tr c:

- Bà c là bà n i c a Hu Minh, còn cô ây là m c a huynh. M huynh sanh i m con xiêu l c, cha huynh tìm không ra. Cha huynh m i ch t m y n m nay. Bà c s ng m t mình không có con cháu gì h t. Bà m tìm h t s c m i p

c huynh

ây, m ng xin huynh v thì huynh l lãng nói ã tu ni m yên r i, huynh không mu n bi t vi c tr n t c n a. Bà n i ph i n n n yêu u huynh d u mu n tu ng ung úc o tâm thì v nhà mà tu ng cai

qu n s nghi p và th ph ng t tiên ông bà luôn th , ch bà c ã già r i,

không còn s ng bao lâu n a mà lo vi c ó, huynh c d d vi c ó không ch u v , nên bà c và cô ây mu n yêu c u cô, là ng i lo c u nh n th , cô làm ph c nói giùm v i huynh Hu Minh v tu t i gia ng v n l i c nguy n v i Ph t mà c ng kh i mang ch

t hi

cho bà c h t bu n, lúc

n t xa tr i n y.

Bà Xã khóc mà n n n , yêu c u cô Di u Nga can thi p giùm cho bà cháu sum hi p m t nhà và gia ình bà kh i tuy t t c.

Cô Di u Nga ch p tay nói:

- Mô Ph t! Té ra cô ây là thân m u, còn bà c là n i t c a huynh Hu Minh.

Vi c n y b n o ã bi t r i. H i hôm huynh Hu Minh có vô am mà vi ng n o, t ngu n g c c a huynh cho b n o nghe, r i có trình m y tr ng di bút c a ông thân sanh n a. B n o nghe và c r i, b n o c m th y vi c nhà c a bà c là m t thiên gia ình s có th vui t i, mà l i bi n thành bi th m,

u ó thi t áng ti c, mà c ng áng th ng. Nh ng có vài m

ám, khó hi u. V y b n o xin phép h i vài câu cho rõ. Khi bà c i

i v cho con, bà c có bi t con yêu cô gái ó hay không?

Bà Xã v i áp:

- Th a, con tôi t nh cho t i ch ng ó nó c lo n h c ch không ch u ý n con gái nào h t. Vì ph m ch t nó không c m nh nên 20 tu i tôi lo

cho nó, mong có con cho s m, phòng khi phong vân b t tr c s n có tr i dòng. Tôi có h i nó có yêu ai không thì tôi d tánh tình r i tôi c i cho nó, b t lu n giàu hay nghèo. Nó nói nó không có c m tình v i cô nào h t.

n không có ch nào x ng ôi v a l a v i nó nên tôi ph i làm sui xa. Tôi ng l a con nhà hi n c t t mà c i.

- Tr c khi c i bà c có bi t tánh n t con dâu h p v i tánh n t con bà c hay không?

- Vì xa nên th y t ng ma v y thôi, h i d thì ng i ta nói t t , ch thi t có bi t rõ tánh n t

c âu. C i v

c m i m y n m tôi th y v

ch ng nó c ng không có ngh ch v i nhau cho l m. Ch ng con tôi ch t, tôi n c di ngôn c a nó tôi m i tá h a, hay con tôi vì ch hi u nên ph i bu n r u mà ch t, thi t tôi h i h n vô cùng. L i t i d y con không úng nên nó m i b h i.

Bà Xã nói t i ây thì n c m t tuôn d m d .

Cô Di u Nga day qua h i cô H ng :

66

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

67

www.hobieuchanh.com

- Còn cô k t tình v i con bà c có thai nghén r i sao cô tr n tránh, không cho ng i yêu g p m t n a? Cô có phi n v vi c chi hay sao?

- Th a, không. H i ó vì yêu anh

ng nên tôi ph i lìa nh ch

âu có

phi n. Tôi bi t nh v i m chí hi u mà v nh là m t ác ph . N u tôi

cho nh lân la v i tôi hoài thì gia o nh s xào xáo và thân m u nh s u phi n thành ra nh l i v i m . T i v y nên tôi ph i b x mà i tìm ch n ng núi, tr c chôn thân danh nh nhu c c a tôi, sau c u o hi u c a anh ng cho toàn v n.

- Cô yêu c u

ng sao khi ra i cô không giao a con cho c u nuôi, mà cô i b r i cho nó nh p oàn v i tr m côi hoang àng?

- S giao con cho anh

ng, ng i ác ph s gi t nó ch t nên tôi c y m t ng i bà con làm n giáo viên nh tôi nuôi giùm mà d y nó h c. R i ng i y ch t, con tôi m i xiêu l c b v . N m nay tr v ây tôi hay anh

ng

vì tôi mà nh au kh

n ch t, còn con tôi tuy tôi tìm

c, nh ng nó l

lãng không có tình m con thì tôi n n n không bi t ch ng nào. L i t i tôi mà ra.

Cô H ng nói t i ây r i c ng khóc.

Cô Di u Nga tr m ngâm m t chút r i cô nói:

- Bây gi b n o th y t rõ r i, không còn ch nào m ám n a. V y b n o xin phép phân h c b ch cho bà c v i cô nghe. Trong t di ngôn c u ng

không phi n ai, c u nh n h t t i l i v ph n c u. Bà c nói chuy n h i nãy bà giành l i v ph n bà. Bây gi cô còn nói các tai h i u do l i c a cô gây ra. Theo b n o th y c ba ng i u không có l i gì h t. L i t i th i i, ch không ph i t i ba ng i. Ba ng i u có giáo d c thanh cao, thu n túy, ng i bi t nâng cao ti t h nh, ng i bi t gi tròn hi u ngh a, ng i dám hy sinh tình yêu, hy sinh vui s ng ng tr n v i ng i yêu. Ti c vì g p i n n vi c gì c ng o ng c, b i v y nh ng c cao quí y hóa ra l i th i, hóa ra không

c th ng mà d ng nh l i b ph t. Tuy v y mà b n o khuyên m y bà con ng th i chí. Tr i ph t v n còn hoài, b c c th i lai. Tai h a là m m n y sanh h nh phúc. N u c n ph i phân ph i qu y, thì n o nói ngay ra, có m t ng i qu y mà thôi. Ng i có t i l i là ng i c a c u

ng. Ng i ó ch a bi t giáo d c nào h t. Ng i ó không bi t ngh a nh n hi u thu n c a Nho giáo mà c ng không bi t bác ái t bi a Ph t giáo. Ng i ó là tr c t h nh phúc gia ình c a bà c , r i không a k nên l m dùng tr c t m c b , b i v y h nh phúc m i s p , ch chi ng i v c a c u

ng có o c hay là bi t ngh a nh n, thì bi t v làm dâu nhà bà c t nhiên hi u nhà ch ng c n ph i có con cháu n i nghi p và ph ng t t tiên. ã m y n m mình không th giúp cho nhà ch ng th a mãn nhu c u c n thi t ó

c, l i hay ch ng t tình v i ng i khác ã có thai nghén. Mình bình t nh b c ra chính th c yêu c u bà m ch ng r c ng i ch ng yêu em v làm th nh t cho ch ng, sau ng i y sanh con thì mình nuôi, không sanh nh ng có d ng o ng mình không m t cái a v má l

. V sau mình sanh thêm con n a thì càng hay. Tr i ph t s th ng cái c l n c a mình nên ch c s cho mình có con; mà m c d u sanh sau 67

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

68

www.hobieuchanh.com

con mình c ng thu c con dòng l n. Ví d u mình không có con i n a, c ng không h i gì. Trong nhà bi t l ngh a, t nhiên mình c m ch ng yêu

quí,

c anh ch ng chìu chu ng,

c ng i th nh t kính nh ng. Ch ng

ch ng tr m tu i già, mình ng vai ch ph theo tang l . Sau r i ch ng có qua i s m thì mình là ích m u, mình thay mà ph ng t t tiên, qu n su t s nghi p, c ng nh m ch ng h i tr c v y. Mãn i mình r i, mình truy n cái nhi m v l i cho v th , ng ng i noi theo d u tr c hi p cùng các con mà duy trì l giáo gia phong, t t bi t ch ng nào. T i ng i v c a u

ng không có giáo d c, thi u c ngh a nh n o c, nên làm h ng h t, nàng ã không

c danh hi n ph mà còn mang ti ng ác ph v i i. y v y l i t i nàng ó ch t i ai âu.

Bà Xã ngó cô H ng r i ngó ông

c, l s c ng c nhiên nh ng i say v a

i t nh. Bà nh nh nói:

- Tôi r t c m n m y l i sáng su t c a cô v a d y b o. Cô nói m con tôi không có l i. V y cúi xin cô làm ph c nói giùm v i cháu n i tôi nó v nhà tôi mà tu ni m ng ph ng th và n i nghi p t tiên luôn th . Ng i ta u nói cô tu c o nên thành B tát mà c u nh n th . Cúi xin cô c u giùm nhà tôi cho kh i tuy t t c mà b m hoang l a l nh t i nghi p cho tiên nh n. Cháu n i tôi nó v nó mu n sao tôi c ng ch u h t. Nó mu n t bàn th Ph t trong nhà cho nó tu ni m, tôi s làm li n. Nó mu n tôi tu v i nó tôi ng ch u. Sau nó mu n c t chùa c m hóa ng i trong làng trong xóm tôi ng s n lòng n a. Mi n nó ch u v

ng duy trì gia ình, ph ng t ông bà

và n i nghi p tông t c, thì nó mu n làm sao tôi c ng ch u h t.

- Bà c thu nay s ng trong khuôn kh nho giáo, mà c ng có c c m v i nhà Ph t nh v y thì quí l m. B n o ch c Ph t s mà em h nh phúc l i

cho nhà bà. Xin bà ng th i chí. S m m i n y bà c vô ây, v y bà c ã

có g p huynh Hu Minh hay ch a?

- Th a, ch a. Tôi i th ng vô ây.

- H i hôm nói chuy n v i huynh Hu Minh, b n o có ch ng l i sáng

su t cho huynh bi t r i. V y lát n a bà c ra chùa g p huynh, có l huynh s tr l i cho bà c .

Cô H ng nói:

- M con tôi r t cám n cô. L i cô gi ng d y ích áng quá, hèn chi thiên h n cô là B Tát giáng tr n ng c u nh n th thi t trúng l m.

- B n o thành tâm tu ni m, ch có ph i Ph t hay B Tát gì âu. B n o mong c u ng i au kh theo s c b n o,

c bao nhiêu c ng t t.

Cô Di u Nga không mu n ng i ta nói t i chuy n c a cô nên cô ng d y ch p tay nói :

- Nam mô.

Cô B ch hi u ý nên cô c ng ng d y nói:

-

ã h t gi ti p khách, t i gi t ng ni m r i. V y bà con mình ra cho cô i ni m Ph t.

68

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

69

www.hobieuchanh.com

i ng i khách u l i ng gi a ch p tay xá cô Di u Nga r i lui ra c a. Cô ng cúi u xá mà áp l v i m i ng i, r i m c a i qua phòng th ph t Quan âm.

Cô B ch d t ba ng i khách i ra chà, xe lô r ch y theo sau. Cô nói:

- Theo l i cô Di u Nga nói h i nãy, thì ch c huynh Hu Minh ch u v v i

bà n i r i.

ra h i huynh l i cho ch c.

Ông

c Th ng nói:

- M y n m nay tôi nghe n chùa Nh n Hòa có B tát hóa thân ng c u nh n th , thi t tôi không tin. Bây gi tôi m i th y t n m t cô Di u Nga ch ng nh ng

u b t bi nh ph t bà, mà l i nào cô nói ra c ng úng n, th ng ngay, m c th c, ai nghe c ng ph i kính ph c h t. Cô b t t i cô Oanh thi t tôi ph c sát t.

Bà Xã C m nói:

- Lên ây tôi th y chùa am thanh t nh, c nghe l i o c rõ r ng, tôi c m

quá, hèn chi cháu n i tôi nó mê, nó không mu n bi t vi c th gian n a, ngh ng ph i. Tôi già r i tôi còn mê thay, hu ng chi là nó. Nó ch u v v i tôi

mà tu ni m ch c tôi c ng tu nh nó.

Ra t i chùa g p s Hu Tiên ngoài c a, cô B ch h i huynh Hu Minh làm gì âu. S Hu Tiên nói Hu Minh

ng nói chuy n v i ông Y t Ma bên t nh trai. Cô ch d t khách i luôn qua ó, thi t qu Hu Minh ng nói chuy n v i ông Y t Ma.

Th y khách b c vô, ông Y t Ma vui v chào m ng, ông m i ng i và nói:

- Huynh Hu Minh m i xin phép tôi ng v v i bà c mà tu t i gia và

ph ng t ông bà cho bà c yên lòng. Tôi ng d n dò và ch cách th c cho

huynh c m hóa thi n nam tín n trong vùng C n Giu c ây. Huynh tu nh y c ng

c công qu không nh .

Bà Xã nghe nói cháu n i ch u v

v i bà thì bà m ng nên b c l i n m tay

cháu mà nói:

- Con bi t th ng n i th ng m nh v y m i ph i ch . Con v v i n i thì

i d n ch th Ph t cho con tu ni m. N i c ng tu v i con. Cô Di u Nga i nói v i n i ây. Ph t giáo và Nho giáo không có ngh ch v i nhau âu, trái l i c n ph i i ôi v i nhau m i có ích. N i m ng l m con à.

Cô H ng h i con:

- Con tính ch ng nào i? i v s m cho n i con vui. i li n b a nay c

hay không con?"

Th y Hu Minh d d ông Y t Ma m i nói:

- Tôi xin bà c

ch i t i sáng mai s r c cháu. Nên cho huynh Hu Minh thu x p áo qu n và kinh k , mà c ng cho tôi gi ng d y thêm phép tu o i gia cho huynh hi u.

Cô H ng giành nói:

- Th a, ch t i sáng c ng

c. V y mai l i b y tám gi tôi v i má tôi s em xe vô r c i.

69

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

70

www.hobieuchanh.com

Cô B ch nói:

- Mai t t ngày vì trong xóm tôi có ám c i.

Huynh Hu Minh m i nói:

- Con ch u v

v i n i, nh ng con xin nói hai

u n y là con t bàn th

Ph t trong nhà ng ban êm con t ng ni m và m y r m l n v i m y vía ph i cho con tr v chùa ng con cúng ph t.

Bà Xã v i vã nói:

-

c mà. Con mu n gì c ng

c h t. Khi nào con tr lên chùa n i s

i

theo con lên ng n i l y ph t. Thi t tôi cám n ông Y t Ma v i bà ch chùa quá.

Bà l y ra 200 ng b c trên bàn mà nói ti p:

- S n ây tôi xin phép hi n vài tr m mua nhang èn cúng ph t trong chùa và trong am. Tôi xin ông Y t Ma v i bà ch chùa nh m l m n c a tôi.

Cô B ch cám n. Ba ng i m i t giã ra xe mà v , h n sáng b a sau vô r c Hu Minh. Bà Xã v i cô H ng thì vui v m ng r c c Càn. Ông

c thì khen cô

Di u Nga phân gi i ph i qu y r t úng n.

Bà Xã nói Càn chùa ch c không có th ng mà b n. Bà m n xe ch y xu ng ch B n Thành ng bà mua m t vóc hàng en, m i th c hàng tr ng v i i th c v i en em v C n Giu c m n th may cho Càn m t cái áo dài b n khi cúng ông bà và may mát b n th ng trong nhà, ch áo c a th y tu thì ban êm b n cúng ph t mà thôi, còn ban ngày hay ch ng i ng thì b n mát cho ti n.

Cô H ng bi u s p ph ch y luôn xu ng ch Saigon. Cô m i ông c xu ng

ó r i vô nhà hàng n c m ng kh i th t công v nhà làm r n. Ông c nói, ông

không có d n tr c nhà, ông s con ông ch i. Ông xin xu ng ó ông kêu xích

lô ông v tr c, giao xe h i cho hai m con n c m và mua r i v sau. Bà Xã bi u ông ng i luôn trên xe h i mà v

t H và d n s p ph sáng mai em xe l i cho bà, bà còn qua r c Càn i v C n Giu c. Bà a thêm cho ông c 500 bi u c t ng tr

ti n xe.

Ông

c nói còn ti n nhi u nên ông không ch u l y. Ông l i nói cô Giáo ào y m i bà Xã v i cô H ng chi u l i nhà n c m v i cô m t b a, vì cô là th y c cách nhau m i m y n m nay, còn bà không m y khi lên Saigon, nên hai m con ph i n c m ng nói chuy n ch i, không

c t ch i. Bà Xã v i cô H ng ch u. Xu ng i Saigon bà Xã bi u ông

c i xe h i mà v luôn, m con bà i mua hàng v i và ki m ch

n c m r i i xích lô mà v .

a c m t i n t i nhà cô giáo ào thì ch khách u vui v , nh t là bà Xã m vui h t s c, bà c nói t rày s p lên bà h t lo v t ng lai; mà Ph t ã phân gi i i ai ch không ph i t i m y m con bà, b i v y bà c an i nhi u, bà b t n n n v

vãng.

Ch ng m con bà Xã t giã v , ông

c d n cô H ng s a so n áo qu n cho

n ng sáng mai ông em xe l i i s m mà qua chùa r c Càn r i ch y luôn v C n Giu c. Hai b a r i cô H ng th y m ch ng tánh tình giãn d , hi n lành, khoan h ng, 70

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

71

www.hobieuchanh.com

thân ái, thì cô c m ph c h t s c, b i v y v t i nhà cô cho v ch ng cô Th nh hay, sáng mai cô i C n Giu c ch i v i con và m ch ng ít ngày, r i cô s t s ng x p áo qu n vào valy s n sàng. Khuya cô d y s m m n ng i n u n i mua v lót lòng v i m ch ng. Ch ng ông

c Th ng em xe h i l i thì m con t giã ch ti m may r i xách ra xe mà i li n.

71

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

72

www.hobieuchanh.com

10. ÁC PH HOÀN C T

Bên chùa thì Càn c ng s a so n s n r i h t, kinh c a huynh thì gói riêng m t gói, còn qu n áo m t gói riêng. Bà ch chùa c ng ã vô r i, ch c a huynh Hu Minh h i t c cho tròn hi u o.

Xe qua t i chùa, bà Xã li n h i Càn có nh em gi y t c a bà giao b a h m

ó v hay không, Càn nói có gói chung v i gói kinh r i. Bà yên lòng nên cám n ông t Ma v i bà ch chùa m t l n n a r i t giã lên xe mà i v i cháu n i có t ng ni ti n hành h t.

Ông Ba Tào tu i l n ít ng , b i v y b a nay c ng nh th ng l , gà gáy gi a canh n m thì ông th c d y nhóm l a n u n c u ng cho m b ng r i lên võng n m a cót két nhà sau, m t ngó ng n èn d u leo lét trên b ván, trí ngh g n xa, lòng không lo s . Có gì âu mà ph i lo, không làm qu y thì kh i s . Bà ch nhà i v ng y b a r i, ông nhà lui cui d n sân ã s ch s r i. H lúa ngoài ru ng b t tay g t thì ông trí sân, lúa bó em v có s n ch mà ch t cà lang, có tr nãi gì mà l t t.

Nghe ti ng gà gáy báo th c. Ba Tào b c l i m c a dòm ra ngoài. Th y tr i ã ng sáng, ông kêu th ng Cu th c d y s m s a so n c i trâu i cho n. Ông i vòng qua phía tr c ng nh m cái sân ông d n d p h m nay, ông hài lòng lung l m mà th y quang c nh tr c nhà bây gi có v vui t i, t b ng th ng khô khan, ch không ph i t át b y l y nh hôm tháng m a n a.

n l n tr i sáng thi t m t, th ng Cu

ng c m roi lùa b n con trâu i cho n

. Cô Th m m c a b c ra ng ngoài hàng ba. Không i kêu, ông Ba Tào b c vô ph v i ch b p n u n mà m bét ba giàn c a cho sáng trong nhà, r i ch b p quét ch d i, ông lo lau b i trên, quét lau n m t tr i ló lên thì trên d i trong ngoài u s ch h t.

Cô Th m phát ti n ch cho ch b p, cô phát b ng hai hôm qua, d n ch mua th t cá khá khá, không bi t ch ng b a nay có bà v .

Nãy gi con Cát i ra sau cho v t n no, r m chu ng th ra, b y v t m ng ch p cánh và ch y và la c p c p vang rân, kéo nhau ùm xu ng v ng mà l i. Con Cát vô chu ng l

m tr ng v t ng trong cái r nh r i b ng lên nhà trên khoe v i m nó mà nói nh chi u hôm qua nó cho v t n nên êm nay c 8 tr ng. Cô Th m

i r i bi u con em s p trong t

ng

n.

Cô Th m kêu ông Ba Tào mà nói lúc n y m i g t m t vài ám lúa s m nên ng i ta còn không. V y ông i trong xóm ki m m n vài ng i v h b a ph t cho t ng c i ng giành ch m cho t i ra giêng kh i lo n a.

Ông Ba Tào i r i, cô bi u con i l y cái ch i lông em cho cô r i cô quét d n t trên m y bàn th s p t ch n èn, l

ng, c bình, coi cho ngay th ng s ch

. Cô còn d n d p thì ông Ba Tào d t v tên Nhi u v i chú S , ng i trong xóm, r i i luôn vô phía sau. M t lát nghe có ti ng b a c i l p p.

Ch b p i ch b ng r l n t n v . Ch khoe v i cô Th m con n c n y chài i trúng nên tôm cá bán nhi u, d mua l m. Cô Th m nói b a nay có hai ng i b a i nên ph i n u c m cho nhi u cho h

n.

72

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

73

www.hobieuchanh.com

Ông H ng ngh Thi t lên t i n a. Cô Th m nói cha lên s m d v y và h i con u n c ch m t bình trà cho ông ngo i u ng. Ông nói nhà n m không thì bu n, i v y sáng th c d y ông bi u bà n u c m s m cho ông n ng ông th lên ch i coi bà Xã i Saigon bà v r i hay ch a và n u có m hai xu ng n a ông xin m ng có

xúi con cháu ông nói t m b y mà mích lòng ng i l n.

Cô Th m v a m i nói, t i bà ch a v , mà c ng không bi t ch c bà v hay không thì con Cát a tay ch ngoài sân mà nói:

- Ý! Có chi c xe h i c a ai quanh vô b t c a mình kìa má.

Ông H ng Ngh v i cô Th m v i vã i ra c a ng ngó. Thi t qu có m t chi c xe h i màu en l ngoài c ng l ch m ch m ch y vô. Ch ng xe quanh vô sân thì con Cát :

- Ý! Bà v má à... có ông

c ng i phía tr c ó... còn phía sau có hai ng i ng i v i bà...ai v y kìa? L con không bi t.

Ông H ng Ngh nói ph i bà v , thì xe vô ng ng d i th m. Ông c Th ng

c xu ng tr c. Càn ng i phía sau m c a mà ra ti p r i v n c a cho bà v i m ra.

con cô Th m xu ng th m, tính ra xe mà ti p bà Xã C m, l i th y th y chùa trai tr , c áo en qu n tr ng, i ch n không, thì ng kh ng l i mà ngó.

Bà Xã nói vô xe m t tay xách cái gi , m t tay ôm hai bánh mì dài. Cô Th m c l i giành xách cái gi cho bà. Bà a luôn hai bánh mì cho con Cát bi u em vô nhà.

con cô Th m tr l i th m. Càn hai tay ôm hai gói, còn cô H ng xách cái va ly ng ngó. Bà Xã bi u m con cô H ng vô nhà, bà i theo sau, cho ông c

Th ng tr ti n xe.

Bà vô t i hàng ba, bà th y H ng ngh Thi t chào, bà h i ông lên bao gi . Ông nói ông lên nãy gi , nh n r nh i ch i ông qua th m bà. Bà Xã nói:

- Vô ây ông H ng ngh . Vô ng i ch i. Tôi m i hay có a cháu trai, nên m nay tôi lên Saigon ki m r c m con nó v ó.

Ông H ng Ngh i theo mà nói:

- V y thì bà có ph c quá.

Ông

c Th ng tr ti n xe r i ông c m cái gói i vô sau h t. Xe h i r máy

ch y tr ra.

Ông Ba Tào v i ch b p ra m ng bà ch nhà. Th y ông Ba Tào bà Xã li n h i:

- Ông

ng làm vi c chi ó?

- Th a, tôi

ng b a c i. Tôi có kêu th ng Nhi u v i chú S l i ph b a i tôi, b a ph t ng c i cho r i.

- Thôi, ngh b a c i i.

mai m t s b a, không g p gì. Ông b n áo i l i ng xóm kêu àn ông àn bà có r nh thì l i ây giùm v i tôi m t b a. Vì tôi có l i vái v i t n c ông bà giúp tôi tìm c cháu n i thì tôi cúng

t con heo. Nay tìm

c r c v , thì tôi tr l cho r i, không nên m c

. Ông i kêu bà con trong xóm l i ph b t con heo l n làm th t ng tr a 73

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

74

www.hobieuchanh.com

y cúng, r i chi u ãi bà con. Ông i li n i nghe hôn. Còn th ng Nhi u i Chú S thì bi u c ng

ó mà ph v i ng i ta, ch

ng v .

Bà bi u ch b p n u n c ng ch trà cho ông c u ng. Bà m i ông

c v i

ông H ng Ngh ng i. Bà mu n hai ông ch i t i chi u r i s v . Bà nói lát n a có ai i bà s sai qua m i bà

c qua ch i n a. Bà nói l ng x ng không d t.

Bà day l i th y m con cô H ng và cô Th m trên ván ng ng ngáo,

bà m i ch m con cô Th m mà nói v i m con cô H ng :

-

ây là Th m, con c a ông H ng Ngh kia, còn con nh ây là con Cát,

con c a Th m.

ng nói chuy n m con nó trong t di ngôn ó. Má em má nuôi ba n m nay. Má th y con Cát gi ng cha, má em v má nuôi, ch thi t h i ó má ch a bi t chuy n chi h t. Nh l i di ngôn má m i hay mà thôi. N i nói cho Càn bi t, con Cát ây là em c a con. Con ph i th ng nó hay nghe không.

Bà xây qua nói v i cô Th m :

- C u ây là cháu trai c a bà v i má nó ó.

chi u có làng xóm bà nói

ho ch l t ra cho ng i ta bi t r i bà s s p t vi c nhà l i. Con Cát ph i nhìn Càn ây là anh. Ph i kính ph i th ng anh vì thu nay nó v t v t i nghi p l m. Thôi, Th m, con em

c c a m con Càn mà trong

bu ng c a bà. Con kính m c a Càn là ch c a con và d t vô phòng c a bà quét gi ng chi u s ch s r i ch em ng i nói chuy n v i nhau ch i.

Cô Th m b c l i xách va ly c a cô H ng, cô H ng không cho, cô nói cô xách. Cô Th m m i l y hai cái gói c a Càn mà ôm r i cô i tr c, cô H ng theo sau, hai ch em i vô phòng c a bà Xã.

Ông

c Th ng th y Càn b ng b c ra c a, ông ra n m tay kéo tr vô, ép ng i chung m t bàn u ng n c nói chuy n ch i v i ông và ông H ng Ngh Thi t.

Bà Xã kêu Cát bi u so n trong gi bà ra, l y gói áo c a bà em c t trong t , còn bánh trái v i bánh mì c a cô H ng mua h i s m m i thì em vô trong l y d a bàn mà s p tr a cúng. Bà ng i l i bàn u ng n c v i khách và nói chuy n v i Càn cho Càn vui.

L i xóm ng i ta nh có ông Ba Tào i kêu nói, nên h hay h r i rác t i ng cho bà Xã. Bà cám n m i ng i, àn ông c ng nh àn bà. Bà ch Càn mà nói,

bà m i tìm

c cháu n i, con c a

ng, mà r c m con nó v

ó. Vì có l i kh n

vái v i ông bà nên bà ph i v t m t con heo mà cúng tr l . V y bà con chòm xóm vui lòng xúm l i giúp bà ai th o ngh nào thì làm ngh ó, ng i th c huy t c o heo, k ra

áy mua tôm, ng i ra ch mua r u, mua rau s ng, mua m m nêm, mua n u, k ph trong b p mà n u n ng ng tr a x cho bà cúng r i n u ng ch i v i bà m t a.

Bà Xã kêu cô Th m

ng d t cô H ng i vi ng bàn th c a

ng. Th m

i H ng tr l i, bà móc túi l y gói b c ra a cho Th m mà nói:

- Con c t gói b c ây ng ai lãnh i ch mua thì phát cho ng i ta i, a ít ch c cho ng i ta qua xóm chài l i và áy góp mua tôm cá, n c ã ròng sát, ch c có cá tôm r i. Con m n m t ng i qua m i bà c qua

74

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

75

www.hobieuchanh.com

ch i, nói bà v i ông

c ã v t i r i. Con bi u con b p lo n u c m cho bà i bà con n s bu i sáng m i n y ch

i cúng r i m i n thì ói ch u

sao n i.

Th m lãnh gói b c r i m i cô H ng v i bà con trong xóm i xu ng nhà sau mà phân phát công vi c.

Ông Ba Tào già mà nh m l , ông r o i kêu bà con trong xóm, s n tr n ông tu t qua ch mét cho bà

c Th ng hay ông

c v i bà Xã m n xe h i r c cô dâu và

cháu n i c a bà bà Xã v t i bên nhà r i. Bây gi chòm xóm ng t l i m ng và v t

heo làm th t mà cúng ng n m ng b n.

Bà ông

c Th ng hay tin y bà m ng quá nên d n con n u c m coi nhà, bà i kh n i li n qua m ng bà Xã và th m cô H ng ã i kh i C n Giu c m i m y m r i bà không g p m t.

Bà Xã

ng ng i u ng trà v i ông

c và ông H ng Ngh mà nh c chuy n

ng bu n r u mà sanh b nh l i cho Càn nghe, b ng th y bà c i vô sân bà m ng

nên v i vã ra c a ti p r c. Hai bà h i áp l ng x ng và d t nhau vô nhà. Bà Xã ch Càn cho bà

c bi t. Càn ng d y ch p tay xá bà. Bà

c ngó trân trân r i nói Càn

gi ng cha nh

úc.

Hai bà d t nhau l i ván ng i n tr u. Bà Xã th y con Cát b ng tr u em ra, bà bi u nó vô m i cô H ng ra cho bà

c m ng.

ng v i Th m nhà sau i ra chào bà

c. Bà

c v i cô H ng m ng

nhau nói l ng x ng. Bà Xã bi u H ng ng i mà nói chuy n. H ng bèn ng i l i góc ván phía c a s , còn Th m thì i lo tr u n c.

Trong nhà ch khách

ng nói chuy n vui v v i nhau, thình lình bà Xã ngó ra c a, bà th y cô Oanh u n tóc qu n, tay c m bóp, x ng x p b c lên th m. Bà châu mày, x m t m t vui. Cô Oanh vô, cô cúi u chào ông c Th ng r i xâm xâm i l i

ng ngay tr c m t bà Xã mà h i:

- Th a má, má m nh gi i h má?

Bà Xã không thèm ngó, bà cúi m t tiêm tr u và h i l i:

- Cô là ai mà cô kêu tôi b ng má?

Cô Oanh c i m n mà nói:

- Có l má gi n con hay sao nên má h i nh v y? Con là Oanh, v c a anh ng, v có hôn thú h n hoi, dâu chánh th c c a má, có th nào má quên c.

- ! té ra cô là v c a th ng

ng. V nó gi t nó ng i l y ch ng khác, bây gi còn t i ây làm chi?

- Má không th ng, má va ti ng ác cho con chi v y má? Con gi t anh ng

i nào? Con gi t nh sao má l ng thinh, má không t cáo cho nhà ch c trách b t con mà b tù? Còn con l y ch ng khác, mà l y ai âu? Má bi t hay không? Má ch th coi. Ch con là v c a anh ng h n hoi có gi y t ,

, có hôn thú b c nh t, cái ó ai c ng bi t. Con t i ây là vì nhà n y là nhà ch ng c a con. Ch ng c a con m t r i, mà còn má nên má . Ch ng má 75

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

76

www.hobieuchanh.com

tr m tu i già r i, con s v con

ng con th ch ng và cúng ông bà cha

ông bà. Tuy con i làm n con không , song r nh con c ng v ây tr c

th m má, sau th m nhà c a con. Sao má l i h i con v làm chi?

- Cô nói nghe có hi u d !

- Con không dám khoe con có hi u hay có ngh a. Nh ng nhà n y má thì c, ch con không b ng lòng má r c ng i nào khác v ây mà .

Cô Oanh kéo gh mà ng i. Bà Xã gi n l m, nh ng nói không l i mi ng cô Oanh, bà t c nên bà nói:

- Nhà c a tôi thì tôi mu n cho ai t ý tôi, ho c tôi mu n cho t ai c ng c. Nhà c a cô c t hay sao nên t i ây mà tranh giành?

- Không ph i nhà con c t. Nh ng nhà c a ch ng con nên con ph i tranh.

- Cô quy n gì mà tranh. v i ch ng không có con, ch ng ch t b i l y

ch ng khác r i cô tr l i tranh gia tài. Nói chuy n nghe trái tai quá.

- Ph i l m. Ch có trái âu má. Má ngh l i mà coi, con là v c a anh ng

có hôn thú rành r , mà bây gi má không thèm nhìn, má l i nhìn bá v âu mà em v mà g i là dâu, là cháu n i, âu không có b ng ch ng, cháu i c ng không có gi y t . Má làm nh v y ph i hay là trái?

- Ai có tình có ngh a v i con tôi thì tôi nhìn là dâu. Ai là máu th t c a con tôi thì tôi nhìn là cháu n i. Ai th t giáo, vô o v i con tôi không có tình ngh a, v i tôi không có hi u kính, thì tôi xem nh r m nh rác. Tôi hi n lành nhã nh n, nh ng tôi c ng bi t gi n bi t h n. Tôi cho cô bi t tôi không ph i kh d i. N u tôi không thèm k ai là dâu, y là t i ng i y l i o làm dâu. Còn n u tôi nh n ai là dâu ai là cháu n i thì tôi có gi y t minh ch ng rành r , ch không ph i nhìn b y. Tôi không cho phép cô t i nhà tôi mà d y khôn tôi. N u cô khiêu khích s m tôi hay ng i trong thân c a tôi thì tôi bi u b n bè t ng c cô ra ngoài

ng, ho c tôi th a cho H ng ch c trong

làng b t cô mà tr t i h n hào ngang ng c.

Cô Oanh th y bà Xã ch ng c m nh m thì cô ngh ph i i chi n l c m i th ng

c, nên cô c i mà nói:

- Th a má, vì má nói ph i trái, nên con m i dám phân tr n ph i trái cho má nghe, ch con âu dám h n hào ngang ng c v i má. Con th a thi t v i má, m tr c má em con gái c a ông H ng ngh v i a con c a cô v nhà má nuôi, thì con hi u ý má th y ch ng con ch t r i má mu n i con, b i

y con xét ph n con không có con, nên con nh ng b tr v cha m con mà n ng d a, ngh vì v ch ng con có hôn thú, ch ng má tr m tu i già, gia tài s nghi p v con h ng huê l i, không m t ph n c a con âu mà con

. M y b a rày con l i hay má tính nhìn con trai c a cô giáo H ng là cháu i c a má và má ki m r c v mà giao h t gia tài cho m con cô H ng n ng ph ng t ông bà. Nghe nh v y nên con m i v ây h i l i coi có thi t

hay không. Th a má, có ph i cô ng i g n c a s kia là cô giáo H ng, còn th y chùa ng i bên bàn ây là con c a cô hay không?

76

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

77

www.hobieuchanh.com

- Ph i. Tôi r c m con nó v

ng m con nó nuôi tôi trong lúc tôi già y u y. Ch ng nào tôi qua i thì m con nó qu ng su t s nghi p c a tôi mà ph ng t ông bà.

- Má làm nh v y m t công bình, l i không h p pháp. Con là v chánh c a anh

ng có hôn thú b c nh t mà má b r i, má giao gia tài cho ng i bá nh v y h ng thì không

c. Con tranh c n ngay.

- Sao dám g i là ng i bá v ? Tôi nhìn dâu hi n, nhìn cháu n i, do ý trong t di ngôn c a con tôi. Cháu n i tôi có khai sanh, có b n sao án Tòa phép, ai tranh c n

c.

Cô Oanh b t ng vi c y nên ng ng

Bà Xã kêu Càn mà nói:

- Càn, con vô l y h t gi y t c a cha con l i em ra ây mà c cho bà con trong xóm nghe ch i con.

Càn ng d y ch p tay má nói:

- Th a n i, cha con khai sanh c a con l i cho n i, cha con có ý mu n bày n i lòng au kh cho n i bi t mà thôi, cha con có k t i ng i khác âu mà c n cho cho ng i ta bi t. Con xin phép n i cho con nói chuy n v i cô ây m t chút t ng c ng .

Càn ngó cô Oanh mà nói ti p:

- Nãy gi tôi ng i lóng tai nghe cô khinh r ng i n y, châm chích ng i n , cô nói dông dài, mà k trung cô nghe n i tôi em m con tôi v ây nên cô

n ki m chuy n mà tranh gia tài, ch cô không có ý th m vi ng ai h t, cô nói hoài n n i n i tôi không nhìn cô, l i còn xô i cô, mà cô c ng

không ch u i. Cô mê gia tài quá. V y tôi nói chuy n gia tài cho cô nghe.

Má tôi c ng nh tôi, m con tôi t ch i m y ngày không mu n v ây, ch

không ph i mê gia tài nh cô âu. Vì n i tôi nói quá, nên má tôi vì ngh a, còn tôi vì i, vì o, mà c ng vì hi u, b i v y m con tôi ph i theo n i mà xu ng ây. M con tôi ch a nghe nói n gia tài bao nhiêu nên ch a bi t mà ham. Mà d u có vàng b c m y xe, có ru ng v n m y ngàn m u, c ng không b ng m t b u o c, m t túi ngh a nh n âu cô. Ti n b c ru ng n có ó, mà nó c ng có th m t ó, m t mau l m. Có l cô c ng th ng th y s có r i m t ó ch , nh t là th gia tài gây trên x ng máu c a ng i khác v i gia tài mình âm m u mà c p

t, không t n công dãi n ng d m

ng thì không bao gi

c h ng lâu

c. Duy có nh n ngh a v i o

c m i b n v ng, th gia tài ó m i thi t là quí vì nó cho mình h ng hoài, h ng t i i con i cháu c ng không h t. Vì v y nên m con tôi không bi t ham gia tài. M con tôi v

ây là vì th y bà n i già r i mà tr tr i t mình, nên m con tôi mu n giúp cho n i tôi vui v trong tu i già n y mà thôi,ch không có ý chi h t. Nào dè v a m i vô t i nhà l i có ng i ng n c n mu n tranh gia tài. Thi t t khi tôi m i c tám chín tu i thì tôi

ã t b c mà i m t mình trên

ng i, tôi h ng ngày ph i v t l n v i

nh n tình th thái mà s ng. Nh ng tôi không có g p gia tài mà tranh, tôi l i mê t bi mà t p. Nay tôi nh cô mà g p tranh gia tài. Tôi nói thi t v i cô, 77

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

78

www.hobieuchanh.com

u mu n d u không tôi ph i tranh v i cô, ch không không c phép b

xuôi. Tôi ph i tranh cho n i tôi an h ng công lao c c nh c mà xây d ng gia tài. Ch ng n i tôi tr m tu i già n i tôi nh giao gia tài cho ai t ý, tôi không òi h i chi h t. Ví d u n i tôi có giao cho tôi gìn gi ph ng t ông

bà i n a, thì tôi h a ch c v i cô, tôi s làm tr n nhi m v c a n i tôi ký thác. Mà h ng gia tài y tôi ch dùng huê l i cúng qu y ông bà mà thôi, ch không ph i c a tôi làm ra mà tôi

c phép n xài riêng. N u cúng qu y

mà có d thì tôi s phân phát cho thiên h . Tôi s chia mà giúp cho m y ng i trong xóm, trong làng quanh n m c c kh h t s c mà không c m o cho v con no m, ch không th chia cho ng i vì ham loè lo t xa hoa mà tr y l c v t v , ph i h ng ng i y c c kh lang thang ng h n

n mà b thói tham lam gian d i tr v v i o ngh a. Tôi quy t l i ây làm ngh a v

ó, d u ai

i tôi c ng không i.

Càn nói d t l i thì ng i l i, s c m c bình t nh ôn hòa nh th ng.

Ông

c Th ng day qua ngó cô H ng mà c i.

Cô Oanh không dè th y chùa trai tr mà u khôn ngoan lanh l i nh v y, nên cô b i r i. L i nghe nói có gi y t , có khai sanh, có di chúc, thì cô s , cô xu ng n c nh nh mà nói v i bà Xã :

- Gia tài th i thu c c a má làm ch , nên con tranh là tranh cho má h ng mãn i, ch không ph i giành cho con n h t. Th y chùa n y không có quy n gì gia tài c a má, nên con không c n ph i tr l i. Vi c nhà c a má thì má ph i suy ngh mà phân x cho công bình. N u má mu n cho c th y u hòa thu n êm m thì má chia gia tài c a má ra làm ba ph n, ch không giao cho t ng i.

Bà Xã nói:

- Chia cho ai mà ba ph n?

Cô Oanh nói:

- Th a, má nhìn con c a cô H ng là cháu n i, nó là con trai, nên má em v ng ph ng t ông bà, thì má chia cho nó m t ph n mà thôi. Cô Th m là con c a ông H ng ngh , cô c ng có con. Tuy nó là con gái song ai n y u nói nó gi ng anh

ng nên má ch c nó là con c a anh

ng, má m i

em v má nuôi m y n m nay. Má ph i chia cho con nh y m t ph n m i

công bình. Còn con ây là v chánh th c c a anh ng, con không có con,

mà có hôn thú, má ph i chia cho con m t ph n, con m i ch u ch .

Ch a ai k p nói gì h t, ông H ng ngh ng i bên bàn, ông vùng ng d y mà nói:

- Th a bà ch

n, vì m Hai mu n k p m con con Th m vào v n y, nên tôi xin bà cho tôi nói ít ti ng. Thi t con Cát là con c a c u ng. M hai

ã nói ra thì tôi không nên gi u n a. T ngày c u ng m t, bà em m

con con Cát v bà nuôi, bà không nhìn nó là cháu n i cháu ngo i gì h t. V

ch ng tôi th y v y nên làm thinh. Nh bà chi u c nên m con con Cát no m sung s ng.

c bà th ng thì r i, b i v y v ch ng tôi c ng nh 78

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

79

www.hobieuchanh.com

con Th m c ng không có ngh t i bà nhìn cháu n i làm chi, mà c ng không tính chia gia tài c a bà. Chi u hôm qua có d p i ch tôi i th ng qua ây th m bà. Không có bà nhà. Mà con Th m l i nói h i s m m i có m hai xu ng nói bà i Saigon r c cháu n i trai v mà giao gia tài. M xúi nó hi p i m mà ch ng c giành gia tài ng chia nhau mà h ng. Tôi nghe nh y tôi li n d n con tôi ng có nghe l i m hai r i nói b y b mích lòng bà.

a nay tôi tr lên ây n a là vì tôi có ý ch bà v ng t lòng thành thi t

a cha con tôi cho bà hi u. M hai mu n tranh gia tài hay làm sao m làm.

Vi c ó cha con tôi không bi t t i, không òi h i, mà c ng không tranh giành v i ai h t.

Cô Oanh h nghích mà nói:

- Ông H ng ngh không thèm thì chia làm hai; ph n c a ng i ta nhi u h n ch h i gì.

Bà Xã nói :

- Ng quá! S nghi p c a tôi gây d ng ra l n. Mà bây gi ng i ta n bi u tôi ph i giao h t, nói không

c r i bu c ph i chia làm ba làm hai. Bà con ngh coi có ph i k c c hay không. Ti n b c ru ng t c a tôi, tôi mu n cho ai n tôi . Không ai

c phép t i ây b x tôi... i ra... nhà tôi có khách, cho tôi ti p khách.

i rõ ràng. Cô Oanh gi n tái m t. Cô ng d y b i ra, không thèm cáo t

ai h t. Cô v a i ngoe ngo y v a nói:

- Mu n ngh ch thì tôi ki n tán gia b i s n cho mà coi.

Nãy gi ông

c Th ng ng i im lìm mà nghe l i qua ti ng l i. Ông c chúm chím c i ch không nói chi h t. Bây gi th y cô Oanh i g n t i tr c m t ông l i nghe h m ki n, thì ông ng d y ch n cô mà nói:

- Xin cô Hai ng l i cho tôi nói vi c riêng vói cô m t chút. Cô hâm cô ki n ch Xã. Có tôi ng i ây, tôi l n tu i h n cô, không áng chú thì c ng áng anh c a cô. Tôi khuyên gi i, không n

cho cô i l c

ng. Tôi xin cô

ng có nghe l i c a b m gian hùng bày ki n cáo ch Xã mà t n ti n vô ích.

Nên ti n mà nuôi con. Ch chi c u

ng ch t r i, cô luôn trong nhà

y mà th ti t th ch ng, thì ch ng ch Xã qua i, cô thay th . D u c u ng có l p khai sanh mà nhìn con dòng khác, thì cô c ng là ích m u, cô ng gia tài. Thi t cô không th bán ru ng t, mà cô có quy n thâu huê i ph ng t ông bà. Cô H ng mãn i cô r i, còn dòng th m i c

ng. Cô không ngh xa, cô b

i l y ch ng khác mà sanh con r i cô tr v tranh gia tài làm sao

c.

Cô Oanh gi n h i:

- Ai nói v i ông

c tôi l y ch ng khác? L y

âu?

- Cô khéo gi b thì thôi. Cô v i ông Thông trong c n ph sau ch Tân nh. Cô ng i xe h i i hàng ngày v i ng. Cô có m t a con gái bi t i m m. Cô có gi u ai âu mà không bi t.

79

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

80

www.hobieuchanh.com

- D u tôi có n v i ai i n a, không có hôn thú thì có b ng c gì mà nói tôi i giá?

- Khai sanh c a a con cô.

- Con tôi xin tôi nuôi mà.

- ã mu n r i, cô nói nh v y sao

c. D u cô có ch ng khác không làm

hôn thú, sanh con thì a nh theo h m , khai sanh không có tên cha, nh ng tên h m có s n sàng, cô ch i mà nói con nuôi sao c. Không có

ch ng thì làm sao mà sanh con. Không l c u ng d i âm ph ban

êm c u

c phép v ng v i cô. Con nh sanh ã h n hai n m r i. B

sanh l p hai b n cu i n m g i cho Tòa h duy t phê r i gi m t b n, còn t b n g i l i tr cho Tòa Th S nh gi . Bây gi cô mu n s a tên h m , cô s a không ph i d , làm b y b ày ch ph i ch i âu. Mà cô h m ki n thì ch c ngày mai ch Xã s c y ng i lên Tòa xin sao l c khai sanh c a a con cô mà n m trong tay. Cô bày c o s a tôi e ch s mang h a.

- Tôi s m n tr ng s ki n.

-

ng, ng cô. T n ti n vô ích, n u cô ki n thì tôi h u trí r nh rang ch c ch Xã s nh tôi thay m t i h u. Tôi không t ch i c. Mà i tòa thì tôi

ph i n p t di ngôn c a c u

ng, v i b n sao án Tòa c u nhìn nh n

Nguy n V n Càn ây là con c a c u. Tôi n p luôn b n sao l c khai sanh c a a con gái cô n a, thì ng c hoàng hi n xu ng tôi s c ng không binh cô c.

- Thu nay ông làm th y giáo, ông có bi t lu t pháp âu mà nói.

- Tôi l y chánh lý mà nói giùm cho cô. Nghe hay không nghe t ý cô. Tôi chào cô. Ông

c ng i l i. Cô Oanh mang ki ng mát i ra c a.

Ba Th o, ng i ánh xe ng a cách 18 n m tr c ã có ch m v i cô Oanh tr c nhà th y giáo Hi n bên ch C n Giu c, b a cô d t hai ng i àn bà d t n n m ng ch i khiêu khích cô H ng. M y n m nay anh thôi i xe, qua h i ru ng bà Xã mà làm và c t nhà v

trong t bà. B a nay anh c ng nh m y ng i tá n trong

xóm l i giúp làm th t heo cho bà Xã cúng. Anh nghe nói có cô Oanh trên Saigon xu ng tranh gia tài v i cô H ng thì anh mon men ra ng ngoài c a s lóng tai mà nghe. Ch ng th y cô Oanh gi n b ra v thì anh ch y theo v a kêu v a nói:

- M hai, m Hai, m xu t binh sao không l a ngày t t, g p xui x o lui binh hoài v y? M nh tôi hôn? Tôi là Ba Th o bên ch C n Giu c ánh xe ng a. B a m

em binh n nhà th y giáo Hi n mà khiêu khích v i cô giáo H ng có tôi ó. Tôi xúi m ti n, m không dám ti n m l i rút lui.

Hôm nay m i dàn binh, ch a có gì h t, sao m c ng rút lui n a v y?

Cô Oanh nói:

- Tr a r i nên tôi v .

Cô nói v y cho m c c r i i tu t.

Bà

c Th ng trong nhà dòm ra th y Ba Th o theo nói chuy n gì v i cô Oanh bà không hi u, nh ng cô Oanh l m l i i mau, còn Ba Th o tr l i i vòng theo chái 80

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

81

www.hobieuchanh.com

nhà mà vô phía sau, mi ng c i ng n ngo n thì bà c i ng t. Bà Xã h i bà c c i

vi c chi, bà

c thu t chuy n n m x a cô Oanh b Ba Th o phá ám nên xe m t, bây gi cô Oanh c ng b Ba Th o n a, th thì cô Oanh v i Ba Th o có duyên ti n khiên gì v i nhau hay sao nên g p nhau hoài. Bà Xã v i ông c và m con cô H ng

nh chuy n c a

ng vi t trong t di ngôn, c b n ng i c ng u t c c i h t.

Bà Xã bi u cô Th m h i ng i nhà d n c m cho ông c bà

c n s s a ba

t d n b ng i x cúng r i s

n ti c. M y ông bà trong xóm xúm l i m ng cho bà Xã, ai c ng ã n c m nhà h t r i, b i v y b a c m n y ch có bà Xã n v i v ch ng ông

c, ông H ng Ngh , m con cô H ng và m con cô Th m mà thôi.

Tuy nói n s s a, song c ng có cá th t canh rau th , mà ai c ng ói, l i c ng vui, nên ch khách u n no.

Lúc ng i n bà

c khen cô H ng gi i n nh n, cô Oanh ki m chuy n khiêu khích mà cô H ng không nói gì. Cô H ng nói bà Xã tr l i n ng quá r i cô còn chen vô làm chi n a, ông

c c i mà nói c u Càn tu hành mà c u nói chuy n nghe c quá. Càn c i mà nói:

- Tuy con m c áo th y chùa, song h i nh trót 5 n m tr ng con l n lóc theo ám m côi hoang àng mà ng i ta th ng g i là l ti u qu Saigon, d u con bi t hi n lành, ham nh n ngh a, nh ng n u ai mu n h n thua thì con ng bi t h n thua v i h v y ch , thi u h sao c.

Ông

c nói:

- Cháu m i v t i ây mà h i nãy xóm ri ng nghe cháu giãng d y cô Oanh, tôi coi b ai c ng ch u h t, cháu

ây mà tu ch c s có tín nhi u. Còn

ông H ng ngh , ông ch n ch t thi t thà, mà ông c ng cho cô Oanh m t bài c thâm thúy quá.

Ông H ng ngh nói:

- Th a, tôi có dám nói ng t i m hai. Vì chi u hôm qua tôi hay m xu ng xúi con tôi theo m mà làm vi c qu y. Tôi không ch u, nên sáng n y tôi tr lên coi nh có bà ch

n v , tôi th a cho bà hay. Tôi ch a k p nói mà m kh i u sanh chuy n, m l i k m con Th m tôi vô, tôi ph i bày t lòng d a cha con tôi cho bà bi t v y thôi, ch m tranh giành t ý m , tôi âu dám ng n c n. H i nãy m v coi m gi n. Tôi s m ki n.

Ông

c c i mà nói:

- Có gi i thì ki n i. Tôi s xin thay m t ch Xã tôi h u h t.

mai m t tôi

tr lên Saigon, tôi vô Tòa xin sao l c m t t khai sanh c a a con gái cô sanh ó, tôi giao cho ch Xã gi s n. N u cô i ki n thì tôi em h t gi y t tôi trình cho Tòa xem, t nhiên Tòa bát n cô li n.

Bà xã nói:

- C u

c ch u khó giúp giùm cho tôi. Tôi không dám quên n ngh a âu.

a nay s n có ông H ng ngh lên, có c u

c m

c, l i có bà con

trong xóm t u m t. V y tôi nói rõ cho bà con cùng anh ch em bi t tôi không nhìn nh n con Oanh là dâu c a tôi n a. Dâu l n c a tôi là H ng, còn dâu nh c a tôi là Th m. Càn v i Cát u là cháu n i c a tôi, m c d u 81

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

82

www.hobieuchanh.com

ng không có khai sanh cho con Cát. V y t rày s p lên Th m ph i kêu bà b ng má, còn Cát ph i kêu bà b ng bà n i c ng nh m con con H ng y. H ng v i Th m ph i yêu nhau nh ch em ru t, coi hai a nh là con chung. Còn Càn v i Cát do m t g c mà ra, ru t th t v i nhau, anh l n ph i th ng em, em nh ph i kính anh, ng m t nhà hòa thu n an vui và tu t p o tâm, d i mài ti t ngh a.

Càn nói:

- Con s ch m nom làm cho n i an h ng ngày già, h t bu n lo u chi n a.

Em c a con là gái con s d y nó lo l ng v mi ng n gi c ng cho n i. Tuy cha con không có ng khai sanh cho em, mà n i ã nhìn r i thì nó là em a con chính th c.

Cô H ng ti p t c nói:

- Con th a thi t c i má, ngày con au kh con tính b x mà i thì bà Sáu u m t nhà tri u phú Saigon, bà th ng ph n con, nên bà bi u con h p tác v i bà ng ra vùng Kontum mà tr ng trà tr ng cà phê. Con theo bà ra ó qui t ng i b n x mà làm vi c m i m y n m m i thành s v n r ng n c ngàn m u. Hi n gi s bán trà v i cà phê m i tháng thâu huê l i n y tr m ngàn, mà s ti n xu t phát cho nh n công c ng l n l m. Nh ng i tháng còn l i c ng

c n m ba muôn. Nhà bà Sáu H u có v n l n, l i con là cánh tay m t c a bà, con giúp bà t n tâm, nên m i thành công nh y. N m ngoái bà v th m nhà m y tháng thì con coi s cho bà. N m nay con nói v i bà con v ki m Càn em lên ó mà v i con, nên bà m i cho con i. Và Càn ki m

c nó ph i v v i má. V y thì con ch i v i má ch ng m t tháng cho má vui, r i con xin má cho con tr lên ó ch con không th b bà Sáu H u

c. Bây gi có Càn v

v i má, trong nhà l i

có m con Cát ch m nom s n sóc má. Lâu lâu con v th m má và ch i vài tháng v y thôi. N m nay

ng giao thông ã thu n ti n, có xe ò ch y hai ba ngày m t chuy n r i, nên con lên xu ng d dàng.

Bà Xã nói:

- Công chuy n c a con l n lao b b n nh v y con b sao c. Nh ng má

xin con ráng ch i v i má vài tháng r i s i, và lên trên ó con ng quên

má. Má già r i con!.

Cô H ng nghe l i âu y m nh v y thì cô a n c m t. Bà c không mu n

không khí

ng vui v hóa ra bu n t l nh lùng, b i v y bà nói:

- Ch Xã ch a già âu. Ch còn c ng l m mà. Ch còn s ng t i hai ba m i m n a nh ch i. Có dâu có cháu n i ch vui s ng dai l m.

Ch khách thân yêu, m t nhà vui v , câu chuy n sum v y h nh phúc kéo dài n x m y ch àn bà trong b p n u n ng xong, r i trai d n m i s p t b ng lên trên m y bàn th cúng. Có ng i i v l y m t cái áo dài en cho Càn b n mà ra t cha v i ông bà.

82

https://thuviensach.vn

nh Phúc L i nào

83

www.hobieuchanh.com

Bà Xã ng vái ông bà r i l y tr c, H ng v i Th m m t c p l y sau. Càn ti p l y n a, r i Cát l y chót. L y bàn th c a ng, bà Xã c ng rót r u vái con cho

hai dâu l y ch ng và hai cháu n i l y cha.

Cúng xong r i bà Xã m i bi u d n h t trên m y bàn m y ván. Bà m i h t khách xa c ng nh ng i trong xóm, àn ông c ng nh àn bà, tr già l n nh

u ph i ng i

n u ng v i bà m t b a cho vui.

Gi a lúc c nhà

ng nói c i h l c, m t ông k lão tay nâng ly r u mà nói:

- Thu nay thím Xã n hi n lành, ai thi u h t hay có vi c gì nói v i thím thì thím giúp li n. thím có m t ng i con nó c ng gi ng tâm chí thím, bi t th ng nhà nghèo, r ng v i tá

n, tá th . Không bi t

nh phúc l i

nào mà m y n m nay nó tr n m t, b cho nhà thím bu n b c, ai nh t i ng than phi n.

Ông

c Th ng ch p nói:

- B a nay h nh phúc tr v v i ch Xã r i, nên ai c ng vui h t. Không vui sao c. Ch m t m t ng i con trai, mà ch gom v hai cháu n i, m t trai hi n lành o c m t gái tánh h nh thi t thà. Ch m t m t cô dâu d , mà ch tìm c hai cô dâu hi n. ó là h nh phúc ch gì. Ch l i ch âu có l . Ph i

y hay không ch Xã?

Bà Xã C m c i l n, cái gi ng c i n y m y n m nay nó i m t, bây gi nó i tr v

ây.

Phú Nhu n 15-2-57

CHUNG

83

https://thuviensach.vn