SỬ THI ÊĐÊ
Tác giả : Buôn Krông Thị Tuyết Nhung
NXB : Đà Nẵng
Năm xuất bản : 2019
Định dạng : PDF
Số trang : 412
Lượt xem/nghe : 1083
Lượt đọc : 389
Lượt tải : 174
Kích thước : 2.13 MB
Tạo lúc : Sat, 29/10/2022 16:24
Cập nhật lúc : 16:24pm 29/10/2022
Đọc Sách
Nhạc Chữa LànhBình Luận
Hi vọng các bạn có thể ủng hộ trong khả năng, để giúp đỡ đội ngũ biên tập và chi phí duy trì máy chủ đang ngày một tăng. Mọi đóng góp xin gửi về:
Người nhận: Hoàng Nhật Minh
Số tài khoản: 103873878411
Ngân hàng: VietinBank
 |  |
LỜI GIỚI THIỆU
Sử thi Tây Nguyên là một thành tựu văn hóa độc đáo được sáng tạo bởi các dân tộc thiểu số Êđê, Mnông, Bahnar, Sdăng, Stiêng, Raglai, Jrai….ở vùng đất Tây Nguyên, Việt Nam. Các tác phẩm sử thi Tây Nguyên không chỉ là những công trình nghệ thuật đặc sắc của văn học truyền khẩu mà còn được xem là tư liệu quý hiếm chứa đựng tri thức dân gian, là bộ „‟bách khoa thư‟‟ thể hiện phong tục, tập quán, tín ngưỡng, lịch sử của các tộc người thiểu số Tây Nguyên. Đây là một hiện tượng đặc biệt, có giá trị vô cùng to lớn đối với quá trình văn hóa tộc người và làm phong phú thêm kho tàng foklore Việt Nam và thế giới.
Môi trường bảo lưu ‘’sử thi sống’’ ở Tây Nguyên
Tây Nguyên không chỉ thu hút mọi người bởi cung bậc của âm thanh cồng chiêng, sự đa dạng của hệ thống lễ hội trong mùa „‟ăn năm uống tháng‟‟ mà còn bởi sự độc đáo của di sản sử thi. Sử thi trở thành một hiện tượng văn hóa đặc biệt không chỉ có giá trị nội dung, nghệ thuật của nó mà còn bởi môi trường bảo lưu „‟sử thi sống” ở Tây Nguyên. Sử thi tồn tại và phát triển trong không gian văn hóa rộng lớn từ tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đăk Lắk, Đăk Nông, Lâm Đồng, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa đến một phần của vùng đất Đông Nam Bộ là tỉnh Bình Phước. Mỗi dân tộc không chỉ có một tác phẩm mà có nhiều tác phẩm sử thi, có những tác phẩm mang tính liên hoàn, chúng không tồn tại đơn lẻ, cá biệt, độc nhất mà là một tầng văn hóa có phổ cả bề sâu lẫn bề rộng. Từ năm 1927, sử thi Kdăm Săn - Một tác phẩm được học giả L.Sabatier phát hiện và công bố trong Tạp chí Viện Viễn Đông Bác cổ ở Paris khiến giới học giả folklore ngỡ ngàng về giá trị nội dung và giá trị của nó. Ngoài các tác phẩm được giới trước năm 2007, 75 tác phẩm sử thi của các dân tộc được „‟Dự án sưu tầm, biên dịch sử thi‟‟ do Viện KHXH Việt Nam công bố, 388 nghệ nhân biết hát - kể sử thi, 5679 băng ghi âm 90 phút = 801 tác phẩm. Tính đến nay, đã có hơn 100 tác phẩm sử thi đã được công bố (chưa tính các dữ liệu mà Dự án chưa bóc tách). Kết quả này dần hé mở bức tranh rộng lớn, đồ sộ của sử thi cũng như sức sống mãnh liệt của nó trong đời sống văn hóa của các dân tộc Tây Nguyên.
Một điều đặc biệt là từ khi sử thi Y‟Kdăm Săn được L.Sabatier công bố tại Paris đến nay đã hơn 100 năm, đọc giả trong và ngoài nước không chỉ bị thu hút bởi sự tồn tại sống động của nó trong đời sống các dân tộc Tây Nguyên hiện nay mà còn bởi số lượng đồ sộ của các tác phẩm trong thực tiễn. Trong các buôn làng của người Êđê, Mnông, Bahnar,…sử thi được hát - kể sinh động qua diễn xướng của nghệ nhân dân gian trong ngôi nhà dài, nhà rông, trên nương rẫy, trong các hoạt động văn hóa, lễ hội. Đây thật sự là một hiện tượng độc đáo, quý và hiếm thấy trên thế giới. Trong đó mỗi câu chuyện sử thi là một dòng đời sống động, khiến xã hội sử thi vừa huyền thoại vừa hiện thực. Điều đó chứng tỏ Tây Nguyên đã và đang lưu giữ một thế giới sử thi. Bộ tư liệu quý hiếm về tri thức bản địa, bộ „‟bách khoa thư‟‟ về phong tục tập quán, tín ngưỡng, sáng tạo nghệ thuật của các tộc người vùng núi Nam Đông Dương này.
Bên cạnh bếp lửa khi đêm về, nghệ nhân thường kể sử thi trong gian khách (gah) của ngôi nhà dài, trong sang drông (nhà rông), trên chòi canh rẫy (pưk),…Sự tương tác qua lại giữa nghệ nhân và công chúng tạo nên “sử thi sống” ở Tây Nguyên. Trong một lần điền dã ở Buôn Ma Thuột, nhà văn Nguyên Ngọc từng kể rằng: “vào nhiều đêm, tôi đã từng chứng kiến nghệ nhân hát kể sử thi tại nhà Ama H‟Rin ở Buôn Ako\ Dhông, Buôn Ama Thuột.
Nghệ nhân Ama Thông nằm dài trên chiếc kpan đặt ở gian khách và cất giọng hát - kể sử thi, nhiều người ngồi vây quanh và chăm chú nghe, dường như họ không chỉ bị thôi miên bởi chất giọng của nghệ nhân mà còn bị cuốn bởi các tình tiết của chuyện (Ông nói với Đặng Kim Sơn). „‟Nếu như anh chứng kiến người Tây Nguyên nghe sử thi thì anh mới cảm nhận được sức mạnh của hiện tượng văn hóa sử thi‟‟, ông còn nhấn mạnh „‟Đây là một hiện tượng văn hóa độc đáo, có sức hút lạ thường‟‟. Vậy, hoạt động này được tạo nên bởi vai trò của nghệ nhân và cộng đồng. Câu chuyện kể một đêm không hết, nghệ nhân sẽ tiếp tục hát - kể cho mọi người vào những đêm tiếp theo, cứ thế, cứ thế câu chuyện sẽ được tiếp tục đến hồi kết thúc. Người Tây Nguyên quan niệm, mọi vật sẽ tiếp nối từ ngày này sang ngày khác, từ đêm này đến đêm khác, việc hát - kể sử thi cũng tương tự như một thực thể sống vậy.
Sử thi là một thể loại nguyên hợp - tổng hợp nhiều loài hình của folklore. Sử thi được lưu truyền bằng phương thức truyền miệng, sử dụng hơn 75% lối nói vần, luật tục (klei bhiăn kđi), lời cúng thần (klei iêo yang, riu yang), lối văn kể chuyện (yăn dliê klei đưm),….Hành động, tính cách, ngôn ngữ của nhân vật và hàng loạt các sự kiện trong sử thi thể hiện thông qua vai trò của nghệ nhân. Nghệ nhân sử thi không chỉ am hiểu, thuộc klei bhiăn kđi (luật tục), các làn điệu dân ca (kưt mmunh), hát khóc (cok), diễn tấu cồng chiêng (tông cing car), điêu khắc dân gian mà còn có khả năng diễn xướng dân gian…Vì thế, nghệ nhân có tài năng thật sự mới thể hiện trọn vẹn „‟linh hồn‟‟ của tác phẩm sử thi.
Nghệ nhân tiếp nhận sử thi trong một thời gian khá dài, thậm chí cả một đời người. Như vậy, muốn kể sử thi, nghệ nhân phải tiếp nhận, lĩnh hội nó từ thời ấu thơ đến khi trưởng thành.
Độc giả có thể tìm mua ấn phẩm tại các nhà sách hoặc tham khảo bản ebook Sử Thi Êđê PDF của tác giả Buôn Krông Thị Tuyết Nhung.nếu chưa có điều kiện.
Tất cả sách điện tử, ebook trên website dilib.vn đều có bản quyền thuộc về tác giả. Chúng tôi khuyến khích các bạn nếu có điều kiện, khả năng xin hãy mua sách giấy.
| Bài Trước Đó | Bài Tiếp Theo |
CÓ THỂ BẠN CŨNG THÍCH:
Những Âm Mưu Sách Lược Của Chính Phủ Rigân Làm Tan Rã Liên Bang Xô Viết (Peter Schwecer)
Những Anh Hùng Hy Lạp Cổ Đại (Plutarch)
Những Lực Lượng Đặc Nhiệm Thế Giới (Khắc Tô)
Những Nghịch Lý Của Thời Gian (Nguyễn Sĩ Dũng)
Những Ngôi Sao Eghe - Tập 1 (Gardonyi Geza)
Những Ngôi Sao Eghe - Tập 2 (Gardonyi Geza)
Những Người Đàn Bà Trong Gia Đình Kennedy (Pearl S. Buck)
Tổng Quan Về Hệ Thống Luân Xa
Tác Động Của Luân Xa Lên Cơ Thể
Luân Xa 1: Sự Sinh Tồn, Sống Còn
Luân Xa 2: Cảm Nhận, Cảm Xúc, Tính Dục
Luân Xa 4: Tình Yêu, Mối Quan Hệ
Luân Xa 3: Hành Động, Ý Chí, Quyền Lực
Luân Xa 5: Giao Tiếp, Thể Hiện Bản Thân
Luân Xa 6: Tầm Nhìn, Trực GiácNHÂN SINH CẢM NGỘ:
Sống Lâu Mới Biết Lòng Người, Yêu Lâu Mới Hiểu Chân Tình, Nông Sâu… (Tinh Hoa)
Người Càng Ưu Tú Càng Biết Đối Đãi Với Mọi Người Một Cách Thoải Mái Nhất (Tinh Hoa)
Ở Đời Có Những Thứ Càng Nhiều Càng Gây Họa, Bạn Có Lẽ Cũng Ở Trong Đó (Tinh Hoa)
Đừng Tìm Kiếm Hạnh Phúc Đâu Xa, Cuộc Sống Của Bạn Đã Rất Đáng Ngưỡng Mộ Rồi (Tinh Hoa)
6 Công Thức Xử Thế Vạn Năng Giúp Nhân Duyên Ngày Càng Tốt Đẹp (Tinh Hoa)
Phẩm Cấp Tâm Hồn Chính Là Thứ Quyết Định Nhân Cách Và Thành Bại Của Đời Người (Tinh Hoa)
Vì Sao Các Mối Quan Hệ Càng Thân Mật Càng Không Dễ Dàng Nói Chuyện Với Nhau? (Tinh Hoa)
Đừng Nghĩ Mình Cao Quý Mà Lên Mặt, Cảm Giác Thân Phận Là Điều Tối Kỵ Nhất Khi Làm Người (Tinh Hoa)
,,,,,,,Nhật kí về thời cổ đại
Tác giả Nguyễn Hoàng Tuấn
Ý tưởng Dr stone
Tiến sĩ đá Dr senku
Ngày hôm nay ngày 29/6/2025 là ngày cuối cùng của thế giới . À không là ngày cuối cùng chúng tôi ở trái đất thế kỉ XXl . Vì chỉ chục phút nữa thôi chúng tôi là những người sẽ xuyên không về thời cổ đại và sống yên bình Tôi nói
- Xong chưa chúng mày tắt video đi . Lên mạng thế thôi
Nguyễn Thành Tôi nói :
Từ từ chút đi anh bạn . Từ từ xem nào . Từ từ rồi đăng đây là chuyện rời xa nền văn minh nhân loại .
Nhân nói :
- Ồ sản phẩm xổng rồi kìa xong code rồi . Đến lúc rồi vài phút nữa thôi
Bờ-na-nờ nói :
- Nếu mà cả nhân loại biết truyện chúng ta chế tạo cổ máy thời gian không biết sex thế nào .
Tha Nót nói :
- Hành lí đã dọn xong đó là không gì cả có mấy thân người về thôi .
Tiếp đó chúng tôi sửa soạn đống lộn xộn . Tôi còn nhắc mội người bảo mẹ tôi là khi chúng tôi đi rồi hãy đăng video đó vì nếu chúng tôi đăng thì sẽ bị Tổ CHỨNG ĐOM ĐÓM chùy sát do fan Jack cầm đầu . Cuối cùng cũng xong Tha Nót đã nói với bố mẹ tôi . TIENS BỊP nhảy vào đầu tiên. Anh Tiến Bịp nhanh nhẹn luôn đi đầu . Mấy thằng bạn cũng lần lượt ngồi vào . Tôi bảo họ phải cài code cho cả máy dự phòng nữa . Tôi nghe thấy tiếng bước chân . Màn hình điện thoại của tôi hiện lên tin nhắn của BỘ CÔNG AN tôi cũng không quan tâm . Đến khi tôi ngồi cùng mấy thằng kia . Tôi cũng không hiểu tại sao tại tôi là nghệ rất nhiều tiếng trực thăng rất ồn tôi bảo :
- Ây các mày máy thời gian này tuy ồn nhưng có tường cách âm mà sao ồn thế nhờ . Tiến Bịp đồng tình :
- Cũng ồn đấy Nhân ơi tắt điện thoại đi .
Nhân ngạc nhiên nói :
- Tao có làm gì ồn đâu !
- Do mày đánh rắm nên mới ồn thế đấy .
Chợt trong đầu tôi có dự cảm không lành về bên ngoài kia Tôi hỏi :
- Ây chúng mày có thấy gần đây có nhiều tin tức nói về căn bệnh gì đá đá không ?
- Ừ tao cũng nghe tin đấy rồi . Nó lây từ một người Việt Nam bên Mỹ đúng không ?
Tha Nót nói :
- Ờ đúng rồi càng lúc càng nhiều ca mắc thôi kệ đi về thời cổ đại rồi lo cái gì .
Nguyễn Thành Tôi đã viết xong code . Nó cũng ngồi vào ghế đầu . Sau một nút bấm phi thuyền bắt đầu đếm ngược :
- Mười , chín ,tám ...
Tiến Bịp hét lên sung sướng :
- Thế là còn vài giây nữa thôi chúng ta sẽ không còn bị quấy rầy nữa muốn làm gì cũng được , được tự do rồi !
Máy tính điện tử tiếp tục đếm :
-Bảy , sáu , năm ...
Nguyễn Thành Tôi nói trong nụ cười :
- Tao nảm cái bài tập về nhà lắm rồi lúc nào cũng thi với học rồi đi làm như nô lệ của tư bản chán cả ra
Máy tính lại đếm :
- Bốn ...
Nhân nói :
- Tao chán đi học lắm lặp đi lặp lại .
Máy tính đếm cho bọn tôi vui :
- Ba ...
Tha Nót nói :
- Tao ở Hà Nội mỗi sáng trước mắt tao là một màn sương mù nó không đẹp vì đó là khí thải . Xung quanh toàn là khí độc
Bờ-na-nờ :
- Hoà bình rồi không chiến tranh nữa sướng như fan ĐOM ĐÓM khi Jack không bỏ con .
Rồi lại âm thanh điện tử :
- Hai ...
Tôi ôm niềm vui háo hức khi có cuộc sống mới bên bạn bè mà tôi hay ao ước . Tôi có thể ngả lưng những tháng ngày chillguy . Một cuộc sống ở nơi có cây cối um tùm thiên nhiên xanh mát không ô nhiễm không khí và ánh sáng không chiến tranh . Cuối cùng :
- Một , không , phóng ...
Chỉ một cái chớp mắt chúng tôi đã đến một không gian bu ảo. Xung quanh tôi bây giờ là mấy cái đồng hồ như doremon Nguyễn Thành Tôi bấm công tắc một quả PICKELBALL thời gian nó bay đi xa rồi biến mất . Bọn tôi nghĩ là 9 triệu năm trước chắc là không có người . Tôi ngồi chờ trong háo hức . Tôi nhìn ra bên ngoài thấy có vài tia chớp xanh gió cũng dần to có vẻ có linh cảm không tốt . Đột nhiên đài liên lạc phát ra âm anh tôi giật mình doremon à :
- Cứu , cứu với .
Cả đám giật mình Nguyễn Thành Tôi trả lời với người bên kia :
- Các anh là ai ? Gửi bao tiền cho BÉ BẮP ?
Bên kia nói :
- Chúng tôi là FBI và công an Việt Nam sẽ nói cho các cậu biết chuyện gì đã xảy ra .
Bên ngoài gió càng nổi to màu các chiếc đồng hồ chuyển hơi màu xanh . Sau vài cuộc nói chuyện bên kia gửi văn bản dài đại khái là AXALABACUCU, AXALABACUCU vào năm 2024 tháng 12 xuất hiện người đàn ông Việt Nam bên Mỹ có biểu hiện chân tay tê cứng hàng xóm có sang hỏi thăm cũng bị lây bệnh . Chỉ trong 30 ngày ông ta liền biến thành một bức tượng đá . Hàng xóm họ lại mắc bệnh lây cho những người khác . Do không có triệu chứng ngay nên nó lây nên máy bay sang nước khác . Ngày 27 tháng 4 năm 2025 dịch bệnh lây lan khắp nơi Mỹ , Châu âu và Châu Á . Căn bệnh này rất khó có triệu chứng và nó còn lây qua không khí nên gần như 8 tỷ . Mọi người khắp thế giới tuyệt vọng chưa có thời gian để chuẩn bị nên mọi chỉ có thể chờ chết . Nhưng khi biết có các cậu đang là cỗ máy thời gian lập tức các cậu nổi tiếng toàn cậu nhiều người nổi tiếng nói về các cậu những con người vĩ đại đang làm cỗ máy thời gian .Do các cậu ẩn địa chỉ nên chúng tôi rất khó tìm cho đến hôm nay khi nhận ra các cậu ở ngay đây chúng tôi tức tốc chạy đến . Bọn tôi đến nhà gặp bố mẹ các cậu . Tôi :
-Cháu chào cô ,cô ơi cháu tìm em Tuấn và bạn của em ấy
Mẹ cậu :
- Ờ nó ở dưới đó đó .
Anh công an lao xuống hầm anh FBI cũng đi theo. Anh công an ngồi vào máy nhưng không biết dùng thế là anh FBI đưa cho tờ hướng dẫn dài 673 nghìn tỷ trang rồi họ đến đây gặp bọn tôi anh công an nói :
- Bây giờ các cậu hãy đi về tương lai nghĩ ra cách cứu thế giới
Lúc này một cơn gió to thổi mạnh đến hai phi thuyền trao đảo dữ dội . Bên kia đang nói thì :
- Các cậu hãy cứu chúng tôi , á ... Á ...
Nguyễn Thành Tôi nói :
- Các anh sao vậy
Nhân nói :
- Chúng ta bị bão thời gian bao vây rồi
Lúc này quả bóng PICKELBALL thời gian bay đến đập mạnh vào cửa kính rồi bay thẳng về phía trước số liệu ghi trên máy đo từ 2025 đến 4000 năm sau Tiến Bịp la lên :
- Chúng ta chết mất .
Tha Nót nói :
- Nguyễn Thành Tôi bấm đi xuyên không đi đâu cũng được còn mạng thì còn sống
Lúc này phi thuyền bên kia bay đi
Nguyễn Thành Tôi núng thế nói :
- Mấy người bên kia tôi đếm đến 3 chúng ta cùng bấm
Bên kia cố trả lời :
-OK
Rồi Nguyễn Thành Tôi đếm đến ba :
- 1 ...2....3!
Rồi lúc đó tôi thấy phi thuyền sáng lên loá mắt tôi sau đó tôi bất tỉnh . Khi tỉnh dậy tôi thấy mình đang nằm trong hang . Bạn bè đang nằm xung quanh mấy thằng này ngủ hết rồi . Tôi đi khỏi hang nhìn cảnh vật quen quen trước mặt :
- đây là mơ à .
Bỗng có tiếng :
- Đây không phải mơ đâu anh bạn của tôi . Ăn chuối không
Nó ném chuối cho tôi . Tôi mà kinh ngạc :
- Uầy chuối này ăn ngon hơn thằng Bờ- na-nờ
Nói rồi tôi và nó vào rừng hái chuối gặp một bức tượng đá mang chuối về cho bọn bạn . Cả đám ăn xong bắt đầu xây dựng lại hang . Bờ-na-nờ nói :
- lúc dịch chuyển tao thâý mấy ông kia cũng dịch chuyển theo chắc là họ cũng đến đây cùng chúng ta
Tôi chợt nhớ ra bức tượng liền dẫn bọn nó đến chỗ bức tượng mang bề buổi tối hôm đó chúng tôi quây quần bên nhau lúc này Nguyễn Thành Tôi nói :
- Bọn mày biết tình cảnh bây giờ rồi đó . Cả nhân loại bị hoá đá vận mệnh cứu cả thế giới đặt trên vai chúng ta
Tiến Bịp nói :
- Cứ tưởng được nghỉ ngơi ai dè lại làm anh hùng cứu thế giới
Nhân :
- 8 tỷ người rất nhiều !
Đột nhiên tôi đứng dậy đi đến đống lửa phát minh vĩ đại đầu tiên của con người nói to :
- Tất cả chúng ta đã đến nước này . Vậy bây giờ 6 cậu học sinh Trung học cơ sở Việt Hưng sẽ gây dựng thế giới bắt đầu từ con số 0. Thật là phấn khích .
HẾT tập 1
Cảm ơn đã đọc
Tác giả : Nguyễn Hoàng Tuấn
Nhân vật
- Nguyễn Hoàng Tuấn
- Nguyễn Huy Nhân
- Nguyễn Thành Tôi
- Bờ-na-nờ
- Tha Nót
- Tiến Bịp
Nhật kí về thời cổ đại tập 1
Nhà Xuất Bản Nguyễn Hoàng Tuấn
Vậy thì đừng xem nữa.